BİLGİ NOTU: KUR FARKI-İTHALAT KDV KONULARI HK

BİLGİ NOTU: KUR FARKI-İTHALAT KDV KONULARI HK
Herkese merhabalar.
 
Pek çok mükellefi doğrudan ilgilendirdiğinden kur farkı ve ithalat işlemleri için çeşitli tereddütlerin oluştuğunu düşünerek bazı hususları sizlerle paylaşmak istiyoruz. Özellikle akaryakıt ithalatı yapan şirketler ve genel olarak ithalat yapan çoğu şirketlerde benzer problemlerin olduğunu düşünmekteyiz. Bu nedenle genel çerçevesini çizdiğimiz hususlarda tereddüt halinde geri dönüşünüzü rica ederiz.
 
1-İthalatta gümrük vergisinin doğduğu tarihe kadar oluşan kur farkları kdv matrahına dahildir. Bu nedenle, örneğin X şirketi tarafından "vergiyi doğuran olay" dan birkaç gün önce fatura kesilmesi durumunda bu fatura değeri (TL karşılığı) millileştirme işlemi yapılacak malın maliyet bedelinin nihai olarak parçası değildir. Kesin maliyet bedeli, malın envantere alındığı tarihe kadar olan maliyet unsurlarından oluşmakta olup, kur farkı idari uygulamalarda malın maliyetine zorunlu dahil edilecek bir unsurdur.
 
Vergi hukukunda malın stoklara/envantere girinceye kadar ki tüm kur farkları, malın maliyetinin kesin bir unsurudur. Genel olarak fatura tarihi ile gümrük beyan tarihi aynı olduğundan, gümrük beyannamesinin tescili ile malın envantere alındığı tarihteki kur farkı malın ilk maliyet bedeline (ilk kesilen fatura bedeline) dahildir, ya ilave edilecek veya maliyetten 153 nolu hesaptan düşülecektir.
Dolayısıyla, malın gümrük hattından çıkıp millileştiği tarihte, X şirketinin fatura değeri ile olan olumlu/olumsuz kur farkı kesin olarak malın maliyet bedelinin bir parçası olup, 153-Ticari Mallar içinde muhasebeleştirilecektir.
 
2-X şirketinin döviz/dövize endeksli faturaları ancak değerleme dönemlerinde kur farkına tabi olacaktır. Dolayısıyla, X şirketi ile alıcı Y şirketi arasındaki cari hesap farkı geçici vergi dönemleri sonundaki değerleme kurları nedeniyle aynı olmak zorundadır.
 
3-Dövizli faturalarda fatura kuru taraflarca istendiği gibi belirlenebilir. Taraflar arasında muvazza yoksa veya kar veya vergi planlaması amacı yoksa istediğiniz kuru yazabilirsiniz. Gümrük beyanında geçerli kur sadece vergilerin tespiti ile ilgilidir.
 
4-İthalatta KDV, gümrük beyanındaki intaç tarihindeki kur dikkate alınarak hesaplanmaktadır. Bu beyanın yapılması değil, verginin ödendiği vergilendirme döneminde KDV indirim hakkına sahiptir. Bu nedenle, 191-İndirim KDV/102 Bankalar Hesabı verginin ödendiği dönemde yasal kayıtlara alınmak zorundadır.
 
5-Gümrük beyannamesinin oluşturulduğu/onaylandığı tarihte bazen 394-ÖTV hesaplarının açıldığı ve karşılığında 153-Ticari Mallar hesabına kayıt yapıldığı tespit edilmektedir. Bu kayıt, baştan sona yanlıştır. ÖTV, ÖTV ödeyerek almayan şirketler için malın maliyeti olmadığı gibi, ortada henüz vergiyi doğuran olay olmadığından ÖTV borcu kaydı da yanlıştır. Bu mallar fiilen teslim edildiğinde/satıldığında/devredildiğinde ÖTV doğacağından 364/360 vs hesapları ve duruma göre 120 vs alacak hesapları ile malın teslim edildiği tarihlerde kayıt atılacaktır.
Kaldı ki, ÖTV oran ve tutarları malın teslim edildiği tarihlerde değişebileceğinden atılan kayıt açıdan da yanlış olabilecektir.
 
6-Dövizli işlemlerde artık kur farkı yasal açıdan KDV ye tabidir. Bu nedenle, ödeme veya tahsilat aşamasında ödenen tutara isabet eden kur farkları için taraflar KDV li kur farkı faturası kesecektir. Bu durumda, kur farkı faturası kesilmez ise ba/bs cezaları, özel usulsüzlük cezaları ve kdv eleştirileri gelebilecektir. Buna karşın geçici ve kurumlar vergisinde cari hesaplar değerlemeye tabi olduğundan kurumlar vergisi tarhiyatının olmaması gerekmektedir.
 
7-Kur farkı ödemelerinde/tahsilatlarında ödenen tutarın sadece anapara kısmına isabet eden kur farkı KDV ye tabi olacaktır. Örneğin, 100.000-USD+KDV faturanın sadece 100.000 USD kısmı için kur farkı faturası ve KDV hesaplanacaktır. KDV nin kur farkı üzerinden tekrar KDV hesaplanmayacaktır.

8-Vergi uygulamalarında işin esası/aslı KDV ye tabi ise, müteferrisi de ona tabidir. 

X şirketinin KDV siz faturaları için kur farkı faturaları da kdv siz, KDV li millileşmiş mallar için kur farkı da aynı oranda KDV ye tabi olacaktır.
 

9-Malların millileşmemiş ve millileşmiş kısımları için tavsiyem iki ayrı cari hesap açılmasıdır. Hesapların karışmaması kur farkı ve KDV konularını doğru tespit edip karara bağlamak için mutlaka 2 ayrı cari hesabın olması gereklidir. Aksi takdirde işleriniz zorlaşabilecektir.
Bilgilerinize iletirim.

Saygılarımla, 

Ali ÇAKMAKÇI
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi

Güncelleme Tarihi: 10 Nisan 2019, 13:20
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

Başlıksız Belge