banner79

banner80

2022’ye girerken Türkiye ekonomisi

İrfan Hüseyin Yıldız

EKONOMİ 15.01.2022, 08:29
2022’ye girerken Türkiye ekonomisi

Covid-19 salgınının, yeni varyantlarıyla her alanda yarattığı etkileri devam ediyor. Aşılama ve tedavide kat edilen mesafelere rağmen dünyada günlük vaka sayısı 2 milyonu, toplam ölüm sayısı 5.5 milyonu aşarken Türkiye’de vaka sayılarında yeni rekorlar kırılıyor. 

Bu süreçte, ülkeler parasal genişlemelerle salgının yarattığı gelir yoksunluğunu gidermeye çalışmış, ortaya çıkan lojistik ve tedarik zincirlerindeki arz yönlü kırılmalar, beraberinde küresel fiyat artışlarını getirmiştir. Kuraklık nedeniyle bütün ülkeleri etkileyen gıda fiyatlarındaki artışlar ise önemli bir problem olarak varlığını sürdürüyor.

Dünya, küresel salgının yarattığı sorunları gidermeye çalışırken Türkiye, 2022 yılında, enflasyon, döviz krizi, artan borçlanma maliyetleri, yoksulluk ve gelir dağılımı adaletsizliği konularında ciddi sorunlarla karşı karşıya bulunmaktadır.

2020 yılında yüzde 14.60 olan TÜFE oranı, 2021 yılında yüzde 36.08’e, 2020’de yüzde 25.15 olan Yİ-ÜFE oranı ise 2021 yılında yüzde 79.89’a yükselmiştir. 

Türkiye’de dolarizasyona bağlı olarak, döviz kuru artışı ile fiyat artışları arasında güçlü ve doğrusal bir ilişki bulunmaktadır. 23 Eylül’den başlayarak kademeli olarak politika faizi 5 puan düşürülmüş, dolar kuru 8.6 liradan 18 liraya çıkmış, bu durum hızlı bir şekilde fiyat artışlarına yansımıştır. Ortaya çıkan döviz krizi ve yüksek enflasyon, ihracata dayalı büyüme modeline geçtik, diye açıklanmaya çalışılmıştır.

Daha sonra 20 Aralık’ta panik içinde kur korumalı TL mevduat düzenlemesi getirilmiş, kamunun yoğun döviz satışıyla birlikte, dolar kuru 11 lira seviyelerine geri çekilmişse de bugünlerde dolar kuru tekrar 14 lira seviyelerine çıkmıştır. Yeni ekonomik model olarak açıklanan bu uygulamanın orta ve uzun vadede sürdürülebilir olmadığı, kamuya ağır mali yükler getirebileceği öngörülememiştir.

Dışarıdan yüksek kredi risk primi (CDS, 566.38 baz puan) ve eksi döviz rezervleri nedeniyle yüksek maliyetlerle borçlanabilen Türkiye Hazinesi, içeride de yüzde 22’lerle borçlanabilmektedir. Bu kur seviyesinde bile Türkiye’nin 453.5 milyar dolar seviyesinde olan toplam dış borç stoku, politika faizi indirimleri başlamadan önceki dolar kuruyla (8.6) kıyaslandığında eylül ayından bu yana TL bazında yaklaşık 2.5 trilyon TL artmış bulunmaktadır.

Kamunun içerideki yüksek borçluluğu, özel sektörün borçlanabileceği TL kredileri de sınırlamış durumdadır. Politika faizinin yüzde 14 indirilmesine rağmen, bankalar ancak yüzde 21-23’le TL mevduat toplayabilmekte ve yüzde 26-30’larla kredi kullandırabilmektedir. Oysa politika faiz indirimleri yapılmadan önce bu oranlar daha aşağı seviyelerdeydi. Açıktır ki girilen patikayla istenen sonuç alınamamıştır.

Öte yandan, swap hariç net rezervleri eksi 56.4 milyar dolara düşen Merkez Bankası, zordadır ve rezervleri artırmak için serbest piyasa ekonomisine uymayan çeşitli uygulamalara gitmektedir.

İhracatçıların getirdiği ihracat bedelinin yüzde 25’inin Merkez Bankası’na satılması mecburiyeti getirilmiştir. Peki, yaptığı ihracatın ithal girdi oranı yüzde 75’ten fazla olan ihracatçı ne yapacaktır? Ya da transit ticaret yapan ihracatçı bu durumda faaliyetini nasıl sürdürecektir? Bu ihracatçılar, zaten düşük kâr marjlarıyla çalışırken nakit akışlarını ve maliyetlerini nasıl planlayacaklardır? 

Yabancılara gayrimenkul satışı karşılığında verilen vatandaşlık uygulamasında değişiklik yapılarak bu satışların dövizle yapılması (en az 250 bin dolar) ve bedellerinin de Merkez Bankası’na aktarılması düzenlemesi yapılmıştır. Bu düzenlemeler, dolarizasyonu artırmakta ve TL’ye itibar kaybettirmektedir.

Türkiye ekonomisinde ortaya çıkan riskler ve belirsizlikler, finansal yapıları da kırılgan hale getirmiştir. Bu çerçevede reel sektörde başlayacak iflasların, banka bilançolarına aktarılarak sistemi zorlayacağı unutulmamalıdır. 

2018 yılından beri yabancı sermaye girişi neredeyse durmuştur. Türkiye ekonomisine yeniden fon girişinin sağlanabilmesi önemlidir. Bunun için 2022 yılı başından itibaren ilk sağlanması gereken şey “güven” olarak görünmektedir. Güven oluşmadan istikrara kavuşmak mümkün görünmemektedir.

Cumhuriyet | İrfan Hüseyin Yıldız

Yorumlar (0)
10
hafif yağmur
Namaz Vakti 21 Ocak 2022
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:51
Akşam 18:14
Yatsı 19:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Alanyaspor 22 35
5. Beşiktaş 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 21 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@