banner79

banner80

Ekonomilerde stagflasyon tehlikesi

Rusya ekonomisinin dünya ekonomisi içindeki payı çok yüksek olmasa bile bazı temel girdiler bazında fiyatları belirleyecek bir gücü bulunmaktadır. Bu girdiler, enerji (petrol, doğalgaz) ve tarım ürünleri olarak sayılabilir. Türkiye açısından bir diğer önemli kalem ise turizm hareketleridir. 

EKONOMİ 10.03.2022, 10:43
Ekonomilerde stagflasyon tehlikesi

20 Şubat tarihli yazımda, tarımsal ürünlerde fiyat artışlarının Türkiye TÜFE rakamlarının üzerinde gerçekleşmesi olasılığından bahsetmiş ve bunun önemli tetikleyicilerinden birinin de Ukrayna-Rusya arasında çıkacak bir sıcak çatışma olacağını ifade etmiştim. Maalesef bu öngörümüz gerçekleşmiş oldu. Enflasyon riski büyüdü. TÜİK, şubat ayı TÜFE oranını aylık yüzde 4.81, yıllık yüzde 54.44 olarak açıkladı. Yıllık enflasyonda şimdiden G20 ülkeleri içinde birinci sıraya oturduk.

Rusya ekonomisinin dünya ekonomisi içindeki payı çok yüksek olmasa bile bazı temel girdiler bazında fiyatları belirleyecek bir gücü bulunmaktadır. Bu girdiler, enerji (petrol, doğalgaz) ve tarım ürünleri olarak sayılabilir. Türkiye açısından bir diğer önemli kalem ise turizm hareketleridir. 

Başta Dünya Bankası olmak üzere birçok uluslararası kuruluş büyüme tahminlerini revize ediyor ve küçültüyor. Tüm dünyada resesyon beklentileri konuşuluyor. Savaşın dünya üretimini ve ticaretini daraltacağı öngörülüyor. Türkiye ekonomisi için 2022’de öngörülen büyüme oranı yüzde 3’ler civarında. Bu gelişmeler, durgunluğun ve enflasyonun birbirini tetiklediği bir stagflasyon sürecini gündeme getiriyor. 

SAVAŞ, TÜRKİYE EKONOMİSİNİ OLUMSUZ ETKİLİYOR

Savaşın Türkiye ekonomisini nasıl etkileyeceğini analiz ettiğimizde şu tespitleri yapabiliyoruz:

Rusya ve Ukrayna, dünyanın önemli tarımsal ürün tedarikçisi ülkeleri durumundalar. Bu ülkeler piyasadan çekilince tarımsal girdi fiyatları artacaktır. Türkiye’nin tarımsal girdiler açısından Rusya ve Ukrayna’ya bağımlılığı yüzde 75’ler civarındadır. Türkiye, hububat tedarikinde ve hayvan yemi girdilerinde Rusya ve Ukrayna bölgelerini kullanmaktadır. Buğdayda ton başına fiyat en son 342 dolar iken mart ayı başı itibarıyla 420 dolara çıkmıştır. Aynı şekilde, yem sanayisinin bölgeden sağlanan girdilere bağımlılığı bulunuyor. Bu nedenle, yakın gelecekte yem fiyatlarında ve dolayısıyla hayvansal ürün fiyatlarında artış beklenmektedir. 

Türkiye’nin Rusya ve Ukrayna’ya toplam ihracatı 2022 yılı için 9.4 milyar dolar olarak hedeflenmişti. İhracatın birkaç aylık durması bile 2-3 milyar dolar kayıp demektir.

Enerji açısından Rusya önemli bir tedarikçimizdir. Petrol varil fiyatı 115 doları gördü. 2021 de alınan miktarı kullansak bile toplam ithalatın maliyetindeki artış yaklaşık 5 milyar doları aşabilecektir. Doğalgazın maliyetindeki artışın etkisi ise 1.4 milyar dolar kadar olabilir. 

Türkiye, 2022 yılında yaklaşık 30 milyar dolar turizm geliri hedefliyordu. Bu tutarın yine yaklaşık Rus ve Ukraynalı turistlerden sağlanacak kısmı (yüzde 25-30 tahmini ile) 8.5 milyar dolar olarak öngörülmüştü. Bu rakamın tamamı kaybedilmese bile büyük kısmının risk altına girdiği söylenebilir. 

Bu bölgesel çatışma başta lojistik olmak üzere birçok sektörü de dolaylı olarak olumsuz etkileyecektir. 

Bütün bu gelişmelerin fiyatları daha fazla artırmasını önlemek isteyen hükümet, buğdayda, gazda, elektrikte, yakıtta sübvansiyonlar sağlıyor. Ancak bu sübvansiyonlar, bütçeye ilave yük getirmektedir.


CARİ AÇIK BÜYÜYOR, ENFLASYONU KONTROL EDEMİYORUZ

Diğer taraftan Türkiye’nin döviz ihtiyacı artmaya devam ediyor. Ocak ayı itibarıyla 2021’de 3 milyar dolar olan dış ticaret açığı, 2022’nin aynı ayında 10.4 milyar dolara çıkmıştır. 2021 Şubat ayında 3.3 milyar dolar olan dış ticaret açığı ise 2022’nin aynı ayında 8.1 milyar dolara çıkmıştır. Dış ticaret açığı iki ayda 18 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. İthalatta en büyük artış ara malları kaleminde görünüyor. Ara mallarının toplam ithalat içindeki payı yüzde 83.5 seviyesine gelmiş durumda. Bu gelişmenin birkaç ay daha süreceği anlaşılıyor.

2020’de Türkiye’nin enerji ithalatındaki açığı 24 milyar dolar iken 2021’de 42 milyar dolara yükselmiştir. 2022’de enerji faturası, fiyatlar bu seviyelerde giderse yılı 100 milyar dolar olarak bitirebilecektir. İlaveten, yıl sonuna kadar her ay ortalama 5.5 milyar dolarlık vadesi dolacak, toplamda 10 ayda 55 milyar dolarlık kamu borç ödemesi de bizi bekliyor. 

Türkiye’de cari açık büyüyor ve yeni ekonomik modelin başarı şansı azalıyor. Öyle bir noktaya geldik ki hem enflasyon artıyor hem de cari açık büyüyor.

Bu kapsamda baktığımızda, elimizde fiyat artışlarını engelleyecek bir enstrüman bulunmuyor. Daha kötüsü, bütçede oluşacak yük üzerinden ciddi bir enflasyon riski bulunuyor. Enflasyon beklentileri düşürülemezse eğer, devalüasyon beklentileri de canlı kalacaktır ve kısa süre sonra yeniden kurlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşacaktır.

Cumhuriyet | İrfan Hüseyin YILDIZ

Yorumlar (0)
20
açık
Namaz Vakti 17 Mayıs 2022
İmsak 03:50
Güneş 05:38
Öğle 13:05
İkindi 17:01
Akşam 20:23
Yatsı 22:03
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@