banner79

banner80

Tedarik Zinciri Finansmanı Nedir ? Riskleri Nelerdir ?

Tedarikçi Finansmanı iyi bir finansman kurgusudur. Satıcı parasını erken tahsil eder, alıcı erken ödeme indirimi almasına rağmen faturasını erken öder. Peki risk bunun neresinde ?

EKONOMİ 12.12.2020, 13:56
Tedarik Zinciri Finansmanı Nedir ? Riskleri Nelerdir ?

Alıcı, satıcı ve banka üçgeninden oluşan oyuncularla tedarikçi finansmanını (supplier chain finance, reverse factoring) hep iyi bir finansman kurgusu olarak düşünmüşümdür. Satıcı parasını erken tahsil ettiği, alıcı erken ödeme indiriminden yararlanmasına rağmen faturasını zamanında ödediği, bankaysa tüm işlemlerden komisyonunu aldığı için; alan memnun, satan memnun, gül gibi geçinilip gidilen bir düzen demişimdir. Ancak arka arkaya okuduğum haberlerle irkildim. Aldığım sinyalleri sizinle paylaşayım, ondan sonra duruma siz karar verin.

Dört büyük denetim şirketi Amerika Finansal Muhasebe Standartları Komitesi’nden (FASB) tedarik zinciri finansman anlaşmalarının finansal tablolardaki açıklamalarıyla ilgili rehber yayımlamasını istemiş.

Ekonomi gazetesi Wall Street Journal, kredi derecelendirme kuruluşları (credit rating firms) ve bankalarla yapmış olduğu görüşmelerini özetleyen 4 Nisan 2020 tarihli makalesinde S&P Global, tedarikçi finansmanını “uyuyan risk” (sleeping risk) olarak tanımlamış. Bir yandan risk, diğer yandan da iştah kabartan yeni yatırım imkânı. Swiss Bank Credit Suisse Group AG halihazırda hızla büyüyen yaklaşık 2 trilyon dolarlık bir tedarik finansmanı piyasasından bahsediyor.

Neden risk?

2018 yılında İngiltere tarihinde yaşanan en büyük şirket iflası gerçekleşti. Carillion adlı inşaat şirketi battığında 29 milyon sterlin nakdi, bunun karşılığında 5 milyar sterlin borcu vardı. Financial Times Mayıs 2018 tarihli haberine göre, kredi derecelendirme kuruluşları çok az yatırımcının yaklaşık 500 milyon sterlin tedarikçi finansmanı borcunun “krediler” yerine “diğer borçlar” kaleminde durduğunu ve şirketin borç özkaynak kaldıraç rasyosunda tedarikçi finansmanını hesaba katmadığını, temettü ödemeye devam ettiğini belirtmiş.

Tedarikçi finansmanının hem alıcı (buyer) hem de satıcı (supplier) açısından tarafların nakit ihtiyacını karşılayan, önemli bir finansman modeli olduğu şüphesiz. Madem öyle tüm bu kavga gürültüler, uyarılar nerede çıkıyor derseniz? Hemen söyleyeyim.
 

Kime borcum var?

Malı aldınız, satıcıya olan borcunuzu ticari borç olarak bilançonuza yazdınız. Sonra gittiniz satıcıya olan borcunuz için banka ile tedarikçi finansmanı anlaşması yaptınız. Size 3 ay vadeli mal satan satıcı Ahmet Bey, parasını sizden değil bankadan 60 gün içine tahsil ettiği için mutlu, siz de vadesi geldiğinde parayı bankaya ödediğiniz için mutlusunuz. Erken ödeme indirimini de Ahmet Bey’den kapmışsınız.

Peki, bu 3 ay içinde siz kime borçlusunuz satıcı Ahmet Bey’e mi, yoksa bankaya mı? Ahmet Bey’e derseniz bu işlem bilançonuza ticari borçlar (trade payables) olarak, bankaya derseniz “kredilerfinansal borçlar” olarak yansıyacak.

Her ikisi de borçtur, borçta yiğidin kamçısıdır diyebilirsiniz. Ancak Uluslararası Muhasebe Standartları Yorum Komitesi’nin (IFRS IC) Haziran 2020 tarihinde bu konuyla ilgili almış olduğu taslak kararda belirttiği gibi “ticari borç” bir hizmet ve mal alımına karşılık olarak, faturalanmış veya satıcıyla mutabık kalınmış, şirketin faaliyet döngüsü içinde kullanılan işletme sermayesinin bir kısmı olarak tanımlanır.
 

Ticari borç mu, kredi mi?

Şirketin satıcıya olan ticari borcunu bankayla yapmış olduğu anlaşma sonucu finansal tablolarında ticari borç mu yoksa kredi mi olarak göstereceğini anlamak için tedarikçi finansmanı anlaşmasının detaylarını incelemek gerekecektir. Yapılan anlaşma sonucu hukuki olarak satıcıya karşı herhangi bir sorumluluğum kalmıyorsa, bu durumda ticari borcun finansal tablolardan çıkarılıp (derecognition of financial liability, extinguishment), yerine banka kredisi yazılması gerekir.

Daha çetrefilli durumlarda bazı sorular bize yol gösterici olacaktır: Bu anlaşmayla işletme sermayesini güçlendiren taraf kim? Siz mi, satıcı Ahmet Bey mi? Hangi satıcılarla tedarikçi finansmanına gireceğinizi, erken ödeme şartlarını siz belirliyorsanız; bankaya işlem faizini siz ödüyor, erken ödeme indiriminden faydalanıyor, belki de ana ortağınızdan bu işlem için garanti alıyorsanız, hatta bankayla yaptığınız anlaşma sonucu tedarikçilere ödeyeceğiniz nakit akışlarınızın vadesi önemli ölçüde değişiyorsa, büyük olasılıkla sizin Ahmet Bey’e ticari borç değil, bankaya kredi borçları yazma vaktiniz gelmiştir.

Yapılan her tedarikçi finansmanı anlaşmasında bundan sonra ticari borç yerine kredi borcu yazacaksınız anlamı çıkmasın. Ancak satıcıyla yapmış olduğunuz sözleşmenin şartlarını değiştiren bu işlemin ticari borçlar üzerindeki etkilerini değerlendirmek için TFRS 9 Finansal Araçlar Standardında yer alan %10 kalitatif testini yapmak gerekir. (Testi merak edenler, 01 Mayıs 2019 tarihli “Borcun mu var, derdin var.” adlı makaleme bakabilirler.)

Kredilere sınıflandırılmayan tedarikçi finansmanına konu olan borçların ticari borçlardan ayrı olarak bilançoda gösterilmesi ve risk notlarında detaylı olarak açıklanması son dönemin en dikkat çeken konusu.

Regülatör, denetim firmaları ve kredi risk derecelendirme kuruluşlarının gözü kulağı tedarikçi finansmanında. Aman dikkat!

Dünya Gazetesi | Aslı GEDİK

Yorumlar (0)
11°
orta şiddetli yağmur
Namaz Vakti 27 Ocak 2021
İmsak 06:44
Güneş 08:12
Öğle 13:22
İkindi 15:57
Akşam 18:21
Yatsı 19:44
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Fenerbahçe 20 42
3. Galatasaray 20 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Alanyaspor 20 34
6. Trabzonspor 20 33
7. Hatayspor 20 32
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Kasımpaşa 20 25
13. Rizespor 20 25
14. Sivasspor 20 24
15. Başakşehir 20 24
16. Konyaspor 20 23
17. Kayserispor 20 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 20 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 18 37
3. Samsunspor 18 36
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 18 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 18 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Menemen Belediyespor 18 19
15. Akhisar Bld.Spor 18 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. Man City 19 41
2. M. United 19 40
3. Leicester City 19 38
4. West Ham 20 35
5. Liverpool 19 34
6. Tottenham 18 33
7. Everton 17 32
8. Arsenal 20 30
9. Aston Villa 17 29
10. Chelsea 19 29
11. Southampton 19 29
12. Leeds United 19 26
13. Crystal Palace 20 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 20 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 20 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Athletic Bilbao 19 24
10. Celta de Vigo 20 24
11. Cádiz 20 24
12. Levante 19 23
13. Getafe 19 23
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@