banner79

banner80

Damga vergisi matrahı: Kâğıtta yer alan tutar mı, gerçek işlem bedeli mi?

08.04.2021

GÜNDEM 08.04.2021, 15:46
Damga vergisi matrahı: Kâğıtta yer alan tutar mı, gerçek işlem bedeli mi?

Damga vergisinin matrahı 

Damga Vergisi Kanunu’nun 10. maddesine göre, nispi vergide, kâğıtta yazılı belli para vergi matrahını  oluşturuyor. Burada geçen belli para terimi, kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl  edeceği parayı ifade ediyor. 
 

Kâğıtta yer alan belli para gerçeği yansıtmıyorsa, matrah ne olur

Yukarıda iki cümleyle aktarmaya çalıştığım düzenlemeden anlaşılacağı gibi, damga vergisi, vergiye tabi  kâğıdın üzerinde yer alan bedel üzerinden hesaplanıyor. Bedel kâğıtta açıkça yer almıyor ancak  hesaplanabiliyorsa veya atıf yapılan bir başka kâğıtta bedel varsa, bu bedel de vergiye matrah olabiliyor. 

Düzenlemede, verginin matrahının emsal veya rayiç değerden düşük olamayacağına ilişkin bir belirleme  yok. Kâğıt gerçek iş veya işlem bedelini göstermiyorsa, gerçek bedelin vergiye matrah olacağına ilişkin bir  hüküm de yok. Gerçeğe uygun veya değil, vergiye tabi kâğıdın üzerinde yazılı tutar neyse, verginin matrahı  da bu tutar özetle. 

 

Kâğıtta düşük bedel gösterildi, fatura da bu tutar kadar düzenlendiyse ne olur?

Bir örnek üzerinden devam edelim. Bir şirket; 

  • Sahip olduğu taşınmazı bir başka şirkete kiraya vermiş, 
  • Kira sözleşmesinde bedel düşük gösterilmiş, 
  • Kira faturası sözleşmede yer alan düşük bedel üzerinden düzenlenmiş, 
  • Daha sonra yapılan incelemede, sözleşmede bedelin düşük gösterildiği, kira gelirinin de defterlere düşük  kaydedildiği tespit edilmiş, olsun. 

Bu durumun tespiti halinde, defterlere kaydedilmeyen veya eksik beyan edilen kazanç üzerinden ek  kurumlar vergisi ve katma değer vergisi tarhiyatı yapılır. Kira sözleşmesinde yer alan tutar üzerinden  damga vergisi ödendiyse, bu vergi açısından yapılacak ek bir işlem yok. Yani eksik ödenen bir damga  vergisinden bahsetmek mümkün değil.
 

Yargı kararları ne diyor? 

Konuyla ilgili iki yeni yargı kararından bahsedeyim. 

Birinci kararla ilgili özet bilgi şöyle: 

İki şirket arasında hisse satış sözleşmesi düzenleniyor. Devre konu hisse senetlerinin nominal bedeli  483.000 lira. Sözleşmenin yapılmasından önce mahkemeden hisselerin rayiç değerinin tespiti isteniyor, mahkeme de rayiç değeri 12.304.100 lira olarak tespit ediyor. Ancak devir bedeli 9.900.000 lira olarak  kabul ediliyor ve bu tutar üzerinden devir işlemi yapılıyor. 

Şirket sözleşmede yer alan 483.000 lira üzerinden damga vergisini ödüyor. Daha sonra damga vergisinin  9.900.000 lira üzerinden ödenmesi gerektiğinden hareketle, 9.417.000 lira üzerinden ek tarhiyat  yapılıyor. 

Vergi mahkemesi, yapılan işlemde hukuka aykırılık görmüyor ve davayı reddediyor. 

Davacının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesi, vergi mahkemesi kararını bozuyor  ancak vergi mahkemesi ilk kararında ısrar ediyor. 

Temyiz talebini inceleyen Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu; 

  • Damga Vergisi Kanunu'nda, kâğıtta yer alan tutarın emsal veya rayiç bedelin altında olması halinde,  verginin emsal veya rayiç bedel üzerinden hesaplanacağına dair bir hüküm bulunmadığı, 
  • Bir yasal dayanak olmaksızın, kağıtlarda yazılı tutarları vergilemeye esas alan Damga Vergisi  Kanunu'nun kapsamı dışına çıkılarak kâğıtta yer almayan tutarların da vergilemeye esas alınmasının,  verginin kanuniliği ilkesine aykırılık teşkil edeceği, 
  • Uyuşmazlık konusu olayda, taraflarca imzalanan hisse devir sözleşmesinde devir bedeli olarak gösterilen  tutar üzerinden damga vergisinin hesaplanarak ödendiği hususunda ihtilaf bulunmadığı, 
  • Taraflarca üzerinde ihtilaf bulunmayan bedelden daha yüksek bedelle hisselerin devredildiği ve bu bedel  üzerinden damga vergisi hesaplanması gerektiği hususunda inceleme yapılarak matrah  hesaplanmasının yasal dayanağının mevcut olmadığı, 

gerekçeleriyle, uyuşmazlık konusu cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk görmüyor ve davacının temyiz  istemini kabul ederek vergi mahkemesinin ısrar kararını bozuyor. (Danıştay Vergi dava Daireleri  Kurulunun 13.11.2019 tarih ve E:2019/260 K:2019/932 sayılı kararı) 

İkinci kararla ilgili özet bilgi de şöyle: 

Olayda iki limited şirket hissesinin satışı söz konusu. Hisseleri satan taraf, alacağını tahsil edemiyor ve  icra takibi başlatıyor. İcra dairesine 100.000 lira bedelli noter onaylı hisse devir sözleşmesi dışında  haricen düzenlenen 3.000.000 lira bedelli “hisse devir sözleşmesi” başlıklı ve icra takibinin esas  dayanağını oluşturan sözleşmedeki bedel üzerinden damga vergisi ödenmesi gerektiği ileri sürülerek  damga vergisi tarhiyatı yapılıyor. 

Limited şirket ortaklık payının devrine ilişkin hisse devri sözleşmesi noter tarafından onaylanmadığından,  ortada hukuken tekemmül etmiş bir sözleşme bulunmadığı gerekçesiyle vergi mahkemesi, yapılan  tarhiyatı hukuka uygun bulmuyor ve tarh edilen vergiyi kaldırıyor.

Davalının istinaf başvurusunu inceleyen Bölge İdare Mahkemesi, tarafların noter onaylı ve 100.000 TL  bedelli hisse devir sözleşmesinin haricinde imzalamış oldukları 3.000.000 TL hisse devri bedeli içeren adi  yazılı şekilde düzenlenen sözleşmenin noter tarafından onaylanmaması nedeniyle damga vergisine tabi  olmadığı sonucuna varılamayacağı gerekçesiyle, davacı adına re'sen tarh edilen damga vergisinde hukuka  aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıyor. 

Davacının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesi, limited şirket hisse devrine ilişkin sözleşmelerin, limited şirketlerin kuruluş sözleşmesinde değişiklik olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu nedenle, hisse devir sözleşmelerinin, 2016 yılında yapılan düzenleme öncesinde de limited şirketlerin  kuruluşlarına ilişkin olmaları itibarıyla damga vergisinden istisna olduğu sonucuna ulaşıyor ve yapılan  tarhiyatta hukuka uygunluk olmadığı kararı veriyor ve temyize konu kararı bozuyor.

Temyiz talebini inceleyen Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, Danıştay Dokuzuncu Dairesinin yukarıda  özetlenen kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar kararını bozuyor. (Danıştay Vergi  dava Daireleri Kurulunun 27.01.2020 tarih ve E:2019/1058 K:2020/13 sayılı kararı) 
 

Kararlarla ilgili hangi sonuca ulaşabiliriz? 

Birinci karardan, kâğıtta hangi bedel yer alıyorsa damga vergisinin bu bedel üzerinden ödenmesi gerektiği  sonucuna ulaşabiliriz. Kâğıtta yer alan bedelin, emsal veya rayiç değerden veya gerçek işlem bedelinden  düşük olmasının damga vergisine bir etkisi olmadığı kararda açıkça yer alıyor. Pay devir sözleşmeleri  2016 yılından beri damga vergisinden müstesna ama kararda yer alan kâğıdın üzerindeki bedel damga  vergisinin matrahıdır sonucu vergiye tabi bütün kağıtlar için halen geçerli. 

İkinci kararda, kâğıdın vergiden müstesna olduğu sonucuna ulaşılıyor. Ancak istisna kapsamında  olmayan bir kâğıt olsaydı, sözleşmede yer alan belli para üzerinden vergi hesaplanması gerektiği, gerçek  bedeli içeren bir başka kâğıt olması durumunda ise bu ikinci kâğıtta yer alan bedel üzerinden vergi  hesaplanması gerektiği sonucu çıkıyor.

Dünya | Recep BIYIK

Yorumlar (0)
15
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 20 Nisan 2021
İmsak 04:37
Güneş 06:11
Öğle 13:08
İkindi 16:53
Akşam 19:56
Yatsı 21:23
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 33 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 32 53
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@