banner79

banner80

Finansman gider kısıtlaması: Yabancı kaynak

Yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde, aşan kısımla sınırlı olarak, yabancı kaynaklara ilişkin faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yapılan gider ve maliyet unsurları toplamının, Cumhurbaşkanınca belirlenen kısmı (yüzde 10’u) gider olarak dikkate alınamıyor.

GÜNDEM 10.02.2022, 14:58
Finansman gider kısıtlaması: Yabancı kaynak

Konunun özeti

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 11. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi hükmüne göre, kullanılan yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde, aşan kısımla sınırlı olarak, yabancı kaynaklara ilişkin faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yapılan gider ve maliyet unsurları toplamının, Cumhurbaşkanınca belirlenen kısmı (yüzde 10’u) gider olarak dikkate alınamıyor.


Gider kabul edilmeyen tutar nasıl hesaplanıyor?

Gelir İdaresince yayımlanan Genel Tebliğde hesap yöntemine ilişkin ayrıntılı açıklama ve örnekler var.

Tebliğde özetle;

  • Her bir geçici vergilendirme döneminin son günü itibariyle, Vergi Usul Kanunu’na göre çıkarılacak bilanço esas alınmak suretiyle, öz kaynak ve yabancı kaynak mukayesesi yapılarak finansman gider kısıtlamasına tabi olunup olunmadığı tespit ediliyor,
  • Dönem sonu itibariyle, kullanılan yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde, söz konusu yabancı kaynaklara ilişkin olarak ortaya çıkan gider ve maliyet unsurları gider kısıtlamasına tabi tutuluyor.


Yabancı kaynak tutarının önemi

Yukarıda da belirttiğim gibi, yabancı kaynağı öz kaynak tutarını aşan işletmelerde, aşan kısma isabet eden finansman giderinin %10’luk kısmı kurum kazancının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınıyor.

Bu düzenleme gereği, yabancı kaynak tutarı öz kaynak tutarını geçmeyen işletmelerde finansman gider kısıtlaması uygulaması yapılmıyor. Aşan işletmelerde ise aşan kısma isabet eden finansman gideri kısıtlamaya tabi tutuluyor.

Görüldüğü gibi bu uygulamada, öz kaynak ve yabancı kaynak tanımları önemli.


Yabancı kaynak tanımı

Konuya ilişkin olarak yayımlanan Genel Tebliğde yabancı kaynaklar, bilançonun kısa vadeli yabancı kaynaklar ve uzun vadeli yabancı kaynaklar toplamı olarak tanımlanıyor.

Gördüğüm kadarıyla Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği bazlı, uygulamada kolaylık sağlayacak ancak finansman gider kısıtlaması uygulaması açısından kabul edilebilir olmayan bir tanım.

  • Tebliğde yapılan tanım çerçevesinde yabancı kaynak sayılan, yabancı kaynak olduğu tartışmaya açık çok sayıda unsur var. Borç veya yabancı kaynak kavramı yerine unsur kavramını kullanıyorum çünkü saydığım kalemlerin en azından bir kısmının borç veya yabancı kaynak olmadığı açık. Bir nefeste sayabileceğim, bazı kalemler şunlar: Ödenecek vergi ve diğer yükümlülükler, örtülü sermaye niteliğindeki ilişkili kişi borçları, personele borçlar, kıdem tazminatı karşılığı ve dava karşılığı başta olmak üzere bazı karşılıklar, alınan depozito ve teminatlar, alınan sipariş avansları, yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri hakediş bedelleri, gelecek aylara/yıllara ait gelirler, gider tahakkukları, hesaplanan KDV.

Bu kalemler tek düzen hesap planında borçlar altında sınıflanıyor ancak yukarıda da ifade ettiğim gibi, özünde birçoğunun yabancı kaynak olmadığı, özellikle finansman gider kısıtlaması uygulamasında bu sınıfa konamayacağı açık. Tamamını burada incelemek mümkün değil ama birkaçıyla ilgili görüşümü söyleyeyim. Ancak önce finansman gider kısıtlaması düzenlemesinin gerekçesini ifade edeyim.


Finansman gider kısıtlamasının gerekçesini hatırlayalım

Finansman gider kısıtlamasına ilişkin maddelerin gerekçesinde, işletmelerin, finansman ihtiyaçlarını borçlanma yerine öz kaynakları ile finanse etmelerini teşvik etmek olduğu belirtilmiş. Gerekçede bu amaç belirtildikten sonra işletmede kullanılan yabancı kaynaklara ilişkin faiz ve benzerlerinin bir kısmının gider olarak kabul edilmeyeceği vurgulanmış.

Düzenlemenin gerekçesinde yer alan iki vurgulama önemli: Birincisi ihtiyaçların borçlanmayla finansmanı, ikincisi de kullanılan yabancı kaynağa ilişkin faiz ve benzerlerinin kısıtlamaya tabi olması.

Yukarıda saydığım ve Tebliğde yabancı kaynak olarak tanımlanan kalemlerin, gerekçede yer alan iki kavram çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir. Birkaç kalemi değerlendirelim.


Yıllara yaygın inşaat işleri istihkakları

Yıllara yaygın inşaat işlerinde işverenden iki tür tahsilat yapılabiliyor.

Birincisi iş yapmadan önce alınan avanslar. İleride doğacak hakedişe mahsup edilmek üzere alınan avansların tekdüzen hesap planına göre 440 no.lu “Alınan sipariş avansları” hesabına kaydedilmesi gerekiyor. Bu tutarın yabancı kaynak olduğu açık. Finansman giderine neden olmasa da yabancı kaynak temini niteliğinde. Dolayısıyla yabancı kaynak tutarının hesaplanmasında dikkate alınması tartışma götürür.

İkincisi, yıllara sari inşaat işi yapan işletmenin üstlendiği işlerden, tamamlanan kısım karşılığı aldığı ve işveren tarafından onaylanan hakediş tutarı. Bu tutarlar 350-357 no.lu “Yıllara yaygın inşaat ve onarım hakediş bedelleri” hesaplarında izleniyor. Bu açıklama tekdüzen hesap planı açıklamalarında bu şekliyle yer alıyor. Hesap planı açıklamaları, burada bir yabancı kaynak kullanımı olmadığını, işletme faaliyetlerinin yabancı kaynakla finanse edilmediğini, işin biten kısmının bedelinin tahsil edilmiş olduğunu ancak işin geçici kabulü yapılıncaya kadar muhasebe uygulamalarının bu şekilde izlendiğini açıkça gösteriyor.

Düzenlemenin amacı açısından bakacak olursak, düzenlemenin yıllara yaygın inşaat işlerinde tamamlanan kısımların bedelinin işin bitimine kadar tahsil edilmemesini amaçladığını söylemek mümkün değil.

Dolayısıyla yıllara yaygın inşaat işlerine ilişkin istihkak bedellerinin hiçbir şekilde yabancı kaynak olarak dikkate alınması bence mümkün değil.


Kıdem tazminatı karşılığı

Kıdem tazminatı karşılığının niteliği tartışılabilir. Enflasyon düzeltmesi nedeniyle 2004 ve sonrası yıllarda da çok tartışılmıştı. İleride yapılacak ödemeler olduğu ve dolayısıyla borç (parasal varlık) olduğu görüşünde olanlar oldu, ileride doğacak bir borç karşılığı ticari kârın bir kısmının fona konması niteliğinde, dolayısıyla öz kaynak (parasal olmayan varlık) görüşünde olanlar oldu, vergi kanunlarının kabul etmediği bir gider niteliğinde olduğu görüşünde olanlar oldu.

Ben kıdem tazminatı karşılığının ve benzer diğer karşılıkların ileride doğması muhtemel ödemeler/giderler için kârdan ayrılmış, ihtiyat/fon benzeri nitelikli bir kalem olduğu düşüncesindeyim. Bu niteliğiyle de öz kaynak olduğunu düşünüyorum.

Düzenlemenin amacı açısından da kıdem tazminatının özünde yabancı kaynak olmadığını, finansman teminine dayanmayan ve finansman gideri oluşturmayan bu kalemin yabancı kaynak olarak kabul edilemeyeceğini düşünüyorum.


Vergi borçları

Vadesi gelmiş veya gelmemiş bütün vergi ve benzeri borçları, Tebliğde yabancı kaynak kabul ediyor.

Finansman gider kısıtlaması düzenlemesinin gerekçesi çerçevesinde konuya baktığımızda ve Tebliğde yer alan yabancı kaynak tanımını değerlendirdiğimizde, vadesi gelmemiş vergi borçları dahil, vergi borcu olan işletmelerin faaliyetlerinin vergi dairesine olan borçla finanse edildiği ve düzenlemenin bunu önlemeye çalıştığı anlamı çıkıyor.

Yukarıdaki ifadeyi vergi borçları için de tekrarlayayım. Özünde yabancı kaynakla finansmanın söz konusu olmadığı, en azından vadesi gelmemiş vergi borçları için finansman gideri oluşturmayan vergi ve benzeri borçların yabancı kaynak olduğu düşüncesinde değilim.


Örtülü sermaye niteliğindeki borçlar

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 12. maddesinde kurumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılmakta ve örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler Gelir veya Kurumlar Vergisi Kanunlarının uygulamasında, gerek borç alan gerekse borç veren nezdinde, dağıtılmış kâr payı sayılmaktadır.

Kurumlar Vergisi Kanunu, açıkça görüldüğü üzere borç olarak gözüken bazı tutarları sermaye, faiz ve benzeri adlar altında yapılan bazı ödemeleri de kâr payı olarak görüyor.

Bir Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunu uygulaması olan finansman gider kısıtlamasında, bu açık düzenlemeye rağmen, örtülü sermaye niteliğindeki bir unsurun borç olarak dikkate alınması bence mümkün değil.


Sonuç olarak

Finansman gider kısıtlaması uygulamasında yabancı kaynak tanımının Kanun’da yapılmamış, konuya ilişkin Genel Tebliğde de düzenleme amacıyla örtüşmeyen, düzenlemenin lafzına uygunluğu son derece tartışmalı bir tanım yapılmış olması, önümüzdeki süreçte çok sayıda ihtilafa neden olacak gibi gözüküyor.

Ancak var olan tartışmalardan ve olabilecek ihtilaflardan bağımsız olarak, var olan düzenlemenin ve Tebliğde yer alan açıklamaların, amaca uygun olduğu da söylenemez.

Bu çerçevede finansman gider kısıtlaması düzenlemelerinin bir an önce gözden geçirilmesinde yarar olduğunu düşünüyorum.

Bu yapılıncaya kadar ne yapılabilir sorusuna benim cevabım, bir önceki makalemin sonunda söylediğim cümle: yabancı kaynak tanımı konusunda da uzman desteği de alınarak, konunun değerlendirilmesi, başta ihtirazi kayıtla beyan olmak üzere hak arama yollarının düşünülmesi.

PWC | Recep BIYIK

Yorumlar (0)
17
açık
Namaz Vakti 18 Mayıs 2022
İmsak 03:49
Güneş 05:37
Öğle 13:06
İkindi 17:02
Akşam 20:24
Yatsı 22:04
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 37 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@