banner79

banner80

İnşaat Sektörünün Sorunları (III)

Kamu ihale Kanunu hükümlerine göre inşaat firmaları herhangi bir ihaleye girebilmek için öncelikli olarak ihaleye girecekleri idareye girecekleri ihalenin yapım bedelinin %3’ünün karşılığı olmak üzere geçici teminat mektubu vermek zorundadırlar. Yani inşaat firması ihaleye girebilmek için geçici teminat mektubu vermek zorundadır.

GÜNDEM 11.02.2021, 09:42 13.02.2021, 09:53
İnşaat Sektörünün Sorunları (III)

Bugünkü yazımızda inşaat sektörünün var olan diğer bir sorunundan Teminat Mektubu Limitlerinden söz edeceğiz. Kamu ihale Kanunu hükümlerine göre inşaat firmaları herhangi bir ihaleye girebilmek için öncelikli olarak ihaleye girecekleri idareye girecekleri ihalenin yapım bedelinin %3’ünün karşılığı olmak üzere geçici teminat mektubu vermek zorundadırlar. Yani inşaat firması ihaleye girebilmek için geçici teminat mektubu vermek zorundadır. İlgili yasal mevzuat gereği geçici teminat mektubunun oranının asgari %3 olması gerekir. Kanun asgari sınırını belirlediği için idare ister ise daha yüksek bir sınırda belirleyebilir.

Söz konusu yasal mevzuat gereği inşaat projesini, yapılan ihale sonrasında yapmayı hak eden firma teklif ettiği proje bedelinin %6’sını kesin teminat mektubu adı altında idareye sözleşme imzasından önce vermesi gerekmektedir. Yani idareden ihale yolu ile inşaat projesi alan her firma, teklif ettiği toplam bedelinin % 6 sı kadar idareye teminat mektubu vermesi gerekmektedir. Bu teminat mektubuna ise kesin teminat mektubu denilmektedir. Uygulamada geçici ve kesin teminat mektuplarına taahhüt işleri nedeniyle verilen teminat mektupları denilmektedir. Birde bu iki çeşit mektup dışında avans teminat mektupları, ihzarat karşılığı teminat mektupları ve mal mukabili teminat mektupları bulunmaktadır.

Avans teminat mektupları, proje nedeniyle alınan avans karşılığı idareye verilen mektupları ifade etmektedir.

İhzarat karşılığı teminat mektupları, idarenin malzemesini verip imalatını bizden istediği projelerde idarenin vermiş olduğu malzemelerin karşılığı olan teminat mektuplarını ifade etmektedir.

Mal mukabili teminat mektupları ise, herhangi bir yerden vadeli mal alabilmek için, malın alındığı şirkete verilen mektubu ifade etmektedir.

İhale kanunu hükümlerine göre; inşaat firmalarının teminat mektubu limiti yaratmadan, ihaleye girme ve iş alma ihtimalleri bulunmamaktadır. Bu nedenle inşaat firmalarının girmiş oldukları işin ekonomik büyüklüğüne uygun olarak teminat mektubu verebilmek adına bankalarda Gayrinakdi kredi limitlerinin ( mektup limitlerinin) hazır bulunması gerekmektedir. Aksi takdirde ihalelere girememekte, girmiş oldukları ihale için kesin teminat mektubu verememeleri halinde ise sözleşme imzalayamamaktadırlar.

Bankalar ise her zaman olduğu gibi özellikle de bu sıkıntılı günlerde risk almamak adına Gayrinakdi limit tahsis etmek istememektedirler. Tahsis ettikleri limitleri ise neredeyse ekspertiz değerleri ile uyumlu % 100 ipotek karşılığı oluşturmaktalar. Bu durum ise sürdürülebilir olmaktan çok uzaktır. Çünkü her yeni proje yeni bir ipotek anlamına gelmektedir.

Bankalarda kendince haklı davranmaktadırlar. Çünkü kendi mevzuatları gereğince verebilecekleri gayrinakdi kredilerin bir üst sınırı bulunmaktadır. Üstelik bu sınırı ne kadar zorlarlarsa nakdi kredileri o kadar az verebilecek olmaları dolayısıyla karlılık oranları da düşük kalmaktadır. Üstelik Türkiye’de yıllara yaygın inşaat taahhüt işlerinin ayrı bir vergilendirilme modeli bulunmaktadır. Projeler çok uzun yıllar sürebilmektedir. Türkiye’de aktif bankaların büyük bir kısmı yabancı sermayeli oldukları için Türkiye’deki bankalar inşaat sektöründen uzak durmakta mektup vermek istememektedir. Oysa ülke olarak bizim lokomotif sektörümüz, olmaz ise olmazımız inşaat sektörü mektup yaratmak zorundayız. Ama nasıl?

https://i.dunya.com/storage/files/images/2021/02/10/sezer-5FYI.jpg

2020 Aralık dönemi itibarıyla yukarıda açıklanan tabloyu incelediğimizde verilen teminat mektuplarının tamamına yakınının inşaat sektörüne ait olduğunu görülmektedir.

Toplam teminat mektuplarının bankalar arasındaki dağılımını incelediğimizde ise,

https://i.dunya.com/storage/files/images/2021/02/10/sezer2-7Nsm.jpg

Ziraat bankası, Halk Bankası ve Vakıfbank’tan oluşan kamu bankaları ile yabancı ortağı olmayan İş Bankası’nın yanına bir de Yapı Kredi Bankası’nı alarak toplam mektup riskinin %80’ini karşıladıklarını söylemek yanlış olmayacaktır. Sanırım bu açıklama teminat mektubu için ne kadar sığ bir piyasanın oluşmuş olduğunun en basit göstergesini de oluşturmaktadır.

Bu sığ piyasanın gelişmesi ve bankalara da destek olunması adına yakın zamanda bir yasal düzenleme yapılmış bulunmaktadır.

05 Aralık 2017 Tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve 4734 Sayılı Kamu İhale Kanun’da yapılan değişiklikle firmaların ihalelere katılırken banka teminat mektubu yerine kefalet sigortası kapsamında düzenlenen kefalet senetlerini sunmalarına imkan tanınmış ve ihalelerde teminat mektubu olarak Türkiye’de yerleşik sigorta şirketleri tarafından kefalet sigortası kapsamında düzenlenen kefalet senetlerinin de verilebileceği düzenlenmiştir.

Ancak gel görki aradan yaklaşık 3 yıl geçmiş olmasına rağmen sigorta şirketleri konuya yeterli ilgiyi göstermemişler ve sektör sığ kalmaya devam etmiştir.

Sigorta şirketlerinden sadece Quıck Sigorta bize göre diğer sigorta şirketlerine göre daha fazla konuyu özümsemiş ve sektöre sahip çıkma adına ciddi adımlar atmaya başlamıştır. Hatta bu konuda sigorta şirketleri arasında lider olduğunu söylemekte yanlış olmayacaktır.

Tabii yaşanılan bu gelişmeler teminat mektubu ve dolaylı olarak inşaat sektörü için yeterli gelmemektedir. Çünkü ülkemiz coğrafi açıdan büyük bizde lokomotif olarak inşaat sektörünü benimsemişiz.

Konunun çözümü için belki de taahhüt işleri için bankaların ve/veya sigorta şirketlerinin teminat mektubu verebilmeleri adına var olan sınırlar ve standartlar gözden geçirilmesinin zamanı geldi. Belki de kamu ihale kanununun günlük ihtiyaçlara uygun olarak yeniden düzenlenmesinin zamanı geldi. Belki de her iki seçenek birlikte oluşturulmalıdır. Çünkü “ ne kadar ipotek o kadar teminat mektubu” ilkesi ile bir yol gidilemediği, sektörün sorununun çözülemediği ortadadır. O halde sorun çözmek için yemi çözümler yaratmamız gerekmektedir.

Dünya | Yılmaz SEZER

Yorumlar (0)
10
açık
Namaz Vakti 11 Mayıs 2021
İmsak 03:59
Güneş 05:43
Öğle 13:05
İkindi 17:00
Akşam 20:18
Yatsı 21:54
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Burnley 35 39
15. Newcastle 35 39
16. Brighton 35 37
17. Southampton 34 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 35 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@