banner79

banner80

Çiftçilere yapılan tarımsal destekleme ödemelerinden kesilen yüzde 4 verginin kaldırılma öyküsü

Maliye, tarımsal destek ödemelerinin doğrudan gelir desteği ve alternatif ürün ödemesi niteliğinde olmadığını düşünüyor. Bu nedenle tarımsal destek ödemeleri üzerinden yüzde 4 vergi kesintisi yapılması gerektiği görüşünde

MEVZUAT 18.10.2021, 09:57
Çiftçilere yapılan tarımsal destekleme ödemelerinden kesilen yüzde 4 verginin kaldırılma öyküsü

Gelir Vergisi Kanunumuza göre, ziraî faaliyetlerden elde edilen ziraî kazançlarda vergileme genel olarak “stopaj” yani “vergi kesintisi” yoluyla yapılıyor.

Kanunda yazılı işletme büyüklüğü ölçüsünü aşan çiftçiler ile bir adet biçerdövere veya bu nitelikteki bir motorlu araca yahut on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları, gerçek usulde yıllık beyan esasına göre; diğer bütün çiftçilerin kazançları ise hasılat üzerinden stopaj yoluyla vergiye tabi tutuluyor.

Gerçek usule tabi olanlar prensip olarak işletme hesabı esasına göre “çiftçi işletme defteri” tutmak zorundalar. İsteğe bağlı olarak bilanço esasında defter tutulabiliyor. Kesilen vergiler bu mükelleflerde yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden indiriliyor.

Gerçek usule tabi olmayanlarda ise yapılan stopajlar (vergi kesintileri) nihai vergi niteliğinde. Çünkü gerçek usule tabi olmayan çiftçiler stopaja tabi tutulan kazançları için gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda değiller. Başka gelirleri için beyanname vermek zorunda olsalar da bu gelirlerini söz konusu beyannamelere dâhil edemiyorlar.

Halen geçerli kesinti oranları şöyle:

Burada dikkatimi çeken bir şey oldu: Normalde vergi kesintisini ödemeyi yapan kişi veya kurumlar yapar. Nitekim Gelir Vergisi Kanununun vergi kesintisi ile ilgili 94. maddesinin başında, kesinti yapmak zorunda olanlar sayıldıktan sonra bunların maddede sayılan ödemeleri nakden veya hesaben yaptıkları sırada vergi kesinti yapmak zorunda oldukları belirtilmekte.

Zirai faaliyette vergi kesintisi ile ilgili 11. bentte ise çiftçilerden satın alınan ziraî mahsuller ve hizmetler için yapılan ödemelerden kesinti yapılması gerektiği belirtiliyor. Yani zirai kazançta stopaj yapma yükümlülüğü alıcıya yüklenmiş. Buna rağmen ilgili bende 4697 sayılı Kanunla eklenen alt bentle, çiftçilere yapılan doğrudan gelir desteği ve alternatif ürün ödemeleri üzerinden %0 (sıfır) oranında vergi kesintisi yapılacağı düzenlenmiş bulunuyor.

Bu düzenlemeyi iki açıdan sorunlu görüyorum: 

  1. Ortada mal veya hizmet satışı yok, doğal olarak alıcı da yok. Buna rağmen vergi kesintisi var! Uygulamada bu kesintiyi destekleme ödemesi yapan bankalar yapıyor sanırım. Bence vergi kesintisi ile ilgili bendin kurgusunda sıkıntı var. 
  2. Zirai kazançta hasılatı düzenleyen 56. maddede, çiftçiye ödenen tarımsal desteklerin gelir sayılacağına dair bir hüküm bulunmuyor. Örneğin söz konusu maddede sigorta tazminatlarının gelir sayılacağı açıkça hükme bağlanmış durumda. Böyle bir hüküm olmadan vergi kesintisi ile ilgili maddeye hüküm konularak destekleme ödemeleri gelir kabul edilemez, dolayısıyla vergi kesintisine tabi tutulamaz.

Kesinti oranı sıfır olarak belirlendiği halde neden yüzde 4 kesinti yapılıyor?

Çünkü Maliye, yapılan tarımsal destek ödemelerinin doğrudan gelir desteği ve alternatif ürün ödemesi niteliğinde olmadığını düşünüyor. Bu nedenle tarımsal destek ödemeleri üzerinden yüzde 4 vergi kesintisi yapılması gerektiği görüşünde. Tabii ki uygulama yıllarca bu şekilde yürümüş.

Peki, nedir bu doğrudan gelir desteği ve alternatif ürün ödemesi?

Doğrudan gelir destekleri, kamu kaynaklarından hedef tarım üreticilerinin gelir düzeyini etkilemek amacıyla yapılan transferler şeklinde uygulanan bir politika aracı. Geniş anlamda bu politika aracı; mevcut ve gelecekteki üretim miktarı, girdi kullanımı veya gelir düzeyleri ile ilişkilendirilmeksizin, üretimden bağımsız olarak üreticilere yapılan transferler veya üretimle belli derecede ilişkili telafi edici ödemeler, fark ödemeleri ya da prim sistemi şeklinde uygulanıyor. (Kaynak: Genel Tarım Politikaları Çerçevesinde Doğrudan Gelir Ödemeleri Sistemi)

5488 sayılı Tarım Kanununda doğrudan gelir desteği, “ürün ve girdi fiyatlarını doğrudan etkilemeden, üreticilere yapılan gelir transferleri” şeklinde tanımlanıyor.

Alternatif ürün ödemeleri ise üreticilerin arz fazlası olan ürünlerin üretiminden vazgeçerek alternatif ürünlere yönelmelerini teşvik etmek için yapılan telafi edici ödemeler.

Bu tanımdan hareketle, tarımsal destek ödemelerinin doğrudan gelir desteği niteliğinde olduğu sonucuna ulaşıyorum.

Bu nedenle bence (yukarıda açıkladığım gelir sayılmamalı sorununu bir tarafa bırakırsak) tarımsal destek ödemelerinden yüzde 0 (sıfır) oranında stopaj yapılması, yani fiilen vergi kesilmemesi gerekir. Sıfır olarak belirlenmiş bulunan stopaj oranı ileride artırılarak vergileme yapılmak istenirse, sorun yaşanmaması bakımından yasal düzenleme ile desteleme ödemelerinin zirai hasılata dahil olduğu hususunun açık bir hükme bağlanmasında yarar var.


Danıştay bu konuda ne düşünüyor?

Şanlıurfa’da zirai faaliyetle uğraşan bazı çiftçiler, kendilerine ödenen mazot ve gübre destekleri üzerinden yüzde 4 vergi kesintisi yapılması üzerine dava açarlar. Davaya bakan vergi mahkemesi, Şanlıurfa Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden alınan bilgiye istinaden Şanlıurfa ilinde merkez ve bağlı ilçelerde üretim faaliyetinde bulunan çiftçilere 2007 yılı sonrasında doğrudan gelir desteği veya alternatif ürün ödemesi kapsamında ödeme yapılmadığı, dolayısıyla davacıya sağlanan desteğin, 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 19. maddesinde sayılan tarımsal destekleme araçlarından “diğer destekleme araçları” kapsamında olduğu, doğrudan gelir desteği veya alternatif ürün desteği ödemesi kapsamında yapılmış bir ödeme olmadığı gerekçesiyle, bu ödemeye yüzde 4 oranında tevkifat uygulanmak suretiyle tevkif edilen gelir vergisinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddeder.

Danıştay Başsavcısı, davacıya mazot ve gübre desteği adıyla yapılan ödemenin, 5488 sayılı Tarım Kanunu kapsamında gerçekleştirilen bir gelir transferi niteliği taşıdığı, bu nedenle ödemenin "doğrudan gelir desteği" mahiyetinde olduğu, dolayısıyla bu ödemelerin yüzde 0 (sıfır) vergi kesintisine tabi olduğu sonucuna varır ve vergi mahkemesinin red kararının kanun yararına temyizen incelenerek bozulması talebinde bulunur:

Konuyu inceleyen Danıştay 3. Dairesi, davacıya tarım arazisi büyüklüğü dikkate alınarak, alan bazlı olarak yapılan mazot ve gübre desteği ödemesinin doğrudan gelir desteği mahiyetinde olduğu sonucuna varır ve davayı reddeden vergi mahkemesi kararının, hükmün sonuçlarına etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA oybirliğiyle karar verir.

Danıştay 3. Dairesinin bu konudaki dört kararı 29 Temmuz 2021 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanır.

Vergi kanunlarında değişiklik öngören teklife istisna konularak sorun çözülmek istenir

Danıştay 3. Dairesinin kararlarını gören Maliye bu konuda direnmez. 1 Ekim 2021 tarihinde Meclise sunulan kanun teklifine, tarım sektörü ve çiftçilerin desteklenmesi amacıyla kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan destekleme ödemeleri, gelir vergisinden istisna edilmesini öngören bir hüküm konulur. Böylece, tarımsal destek ödemelerinden herhangi bir vergi kesintisi yapılmaması öngörülür.

Yukarıda açıkladığım üzere, zirai kazançta destekleme ödemelerinin gelir sayılacağına dair açık veya örtülü bir hüküm bulunmadığı için sorunun “istisna” ihdas edilerek çözülmesine gerek yoktu. Bence bir genel tebliğ ile kolayca çözülebilirdi.
 

Daha bitmedi!

Kanun teklifinin bu şekilde Meclisten geçmesi beklenirken, Genel Kuruldaki görüşmeler sırasında kabul edilen bir önergeyle, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan tarımsal destek ödemeleri üzerinden kesilerek tahsil edilen gelir vergilerinin, çiftçilerin düzeltme zamanaşımı süresi içerisinde tarha yetkili vergi dairelerine başvurmaları ve dava açmamaları, açılmış davalardan vazgeçmeleri şartıyla, tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak faizi ile ret ve iade edilmesi hükme bağlandı.

Bu düzenlemeden yararlanmak için vazgeçilen davalarla ilgili daha önce verilmiş ve kanun yolu tüketilmemiş kararlar uyarınca, taraflara tebliğ edilip edilmediğine bakılmaksızın işlem yapılmayacak, idare de açılmış davaları sürdürmeyecek. Bu davalarda faiz, yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmeyecek, hükmedilmişse ödenmeyecek. Hakkında kesinleşmiş yargı kararı bulunanların iade talepleriyle ilgili olarak bu hüküm uygulanmayacak.

Böylece sorun hem ileriye dönük çözüldü hem de geriye dönük haksızlık giderilmiş oldu. Esasen geçmişte kesilen vergilerin iadesine ilişkin böyle bir düzenleme yapılmasa da stopaj yoluyla yapılan vergilemede “vergi hatası” bulunduğu gerekçesiyle düzeltme hükümleri çerçevesinde iade talep edilebilirdi. İadenin yasal düzenlemeye bağlanmış olmasını, tartışmaları ve farklı uygulamaları peşinen önleyeceği için olumlu buluyorum. Keşke kesilen vergiler başvuru şartı aranmadan iade edilseydi.

Bu kapsamda çiftçilere 1.1.2016 tarihinden beri ödenen desteklerden kesilmiş olan vergiler, faizi ile birlikte iade edilecek. Çiftçi kayıt sistemindeki 2 milyon kişiye yaklaşık 5 milyar TL ödeme yapılması bekleniyor.

T24 | Erdoğan SAĞLAM

Yorumlar (0)
20
açık
Namaz Vakti 17 Mayıs 2022
İmsak 03:50
Güneş 05:38
Öğle 13:05
İkindi 17:01
Akşam 20:23
Yatsı 22:03
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@