banner79

banner80

Hangi kâr dağıtılabilir?

TMS'lere göre hazırlanan finansal tablolar üzerinden belirlenen dağıtılabilir kâr dağıtım potansiyeli uluslararası standartlara uygun olduğuna göre biz neden bunu uygulayamıyoruz? Yoksa ülkemizdeki vergi otoritesinin ve vergi bazlı muhasebe anlayışının bunda etkisi var mıdır?

MEVZUAT 08.12.2020, 10:51
Hangi kâr dağıtılabilir?

Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre, kâr dağıtım yetkisi anonim şirketlerde genel kurulun, limited şirketlerde ise ortaklar kurulunun devredilemez yetkilerindendir.

Peki, kâr payı dağıtımına hangi esaslara göre düzenlenen finansal tablolar esas alınmalıdır? Vergi Usul Kanunu'na (VUK) göre tutulan defterlerden çıkarılan finansal tablolar mı, yoksa TTK'nın ilgili hükümlerine dayanılarak Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan Türkiye Muhasebe Standartlarına (TMS'lere)[1] göre düzenlenen tablolar mı?

Yukarıdaki sorunun yanıtı gayet basit: TTK'ya göre genel kurula veya ortaklar kuruluna sunulan finansal tablolar... Çünkü kâr dağıtımı TTK'nın konusuna girer.

Peki, genel kurula veya ortaklar kuruluna hangi finansal tablolar sunulur?

Bu sorunun da cevabını TTK'da aramamız gerekir.

Öncelikle belirtelim, TTK'ya tabi gerçek ve tüzel kişiler, VUK'nun defter tutma ve kayıt zamanıyla ilgili hükümlerine uymak zorundadır. (TTK 64/5)

Buna göre defterler TMS'lere göre değil, VUK hükümlerine göre tutulacak ve vergi matrahının tespitine de bu kayıtlar esas alınacaktır.

TTK'nın ilk şeklinde defterlerin de Uluslararası Muhasebe Standartları ve Uluslararası Finansal Raporlama Standartları'na (UMS/UFRS) uygun şekilde hazırlanan Türkiye Muhasebe Standartları ve Türkiye Finansal Raporlama Standartları'na göre tutulması öngörülmüştü. Böylece şirketlerin finansal tablolarında yeknesaklık sağlanacak, bu mali tablolar hem genel kurula sunulacak hem de vergi dairelerine verilecekti. Yani vergi daireleri için ayrı finansal tablolar düzenlemeye gerek kalmayacaktı. Vergi, TMS/TFRS'lerden hareketle hazırlanacak kâr veya zarar tablosu üzerinden, vergi mevzuatına uygun düzeltmelerle (indirim ve ilavelerle) beyanname üzerinde hesaplanacaktı.

Ancak büyüklük farkı gözetilmeksizin tüm şirketler için öngörülen bu genel düzenleme, gösterilen sert ve yoğun tepkiler üzerine hiç uygulanamadan değiştirildi. Bunda Maliye'nin vergi matrahlarını takip etmekte sıkıntı yaşayacağı görüşünün de etkisi oldu. Yeni TTK'nın yürürlüğe girmeden önce en çok tartışılan maddelerinden birinin bu madde olduğunu söyleyebilirim.

Mevcut durum şirketlerin birden fazla muhasebe standardına göre finansal tablolarını hazırlamalarını gerekli kılıyor. Bu nedenle "tek finansal tabloya geçiş" için bazı STK'lar ilgili Bakanlıklar nezdinde girişimlerde bulunmaya başladı. Geçmişte insan kaynağı belki yeterli değildi, ancak günümüzde bu uygulamayı yapabilecek seviyede yeterli sayıda kaynak bulunduğu söyleniyor.

Şimdi yeniden genel kurula veya ortaklar kuruluna hangi finansal tabloların sunulacağına ve dolayısıyla hangi finansal tablonun kâr dağıtımına esas alınacağı konusuna dönelim.

Kâr dağıtım kısıtlaması ile ilgili olarak Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı tebliğde, TTK'ya göre hangi finansal tabloların kâr dağıtımına esas alınacağı açıklandı. Buna göre, kâr payının hesaplanmasında, finansal tablolarını KGK tarafından belirlenen standartlara uygun hazırlamak zorunda olanlar TTK'nın 88 inci maddesine (yani TMS'lere) göre, bunlar dışında kalanlar ise VUK'a göre hazırladıkları finansal tabloları esas almak zorundalar.

Hâlihazırda TTK'ya göre bağımsız denetime tabi olan şirketler finansal tablolarını TMS'lere (yani TMS/TFRS'lere veya BOBİ FRS'ye) göre hazırlamak zorunda olduğuna göre bugün itibariyle sadece TTK'ya göre bağımsız denetime (zorunlu olarak) tabi olanlar kâr dağıtımını TMS/TFRS'lere veya BOBİ FRS'ye göre hazırladıkları finansal tablolara göre yapacaklar demektir. Bağımsız denetime tabi olanlar bu iki standarttan birini tercih etmek zorundadırlar. Bağımsız denetime zorunlu olmayanlar ise kâr dağıtımına VUK bazlı finansal tablolarını esas alacaklardır.

İlgili tebliğde, bu şekilde dağıtılması öngörülen kâr payı tutarının, VUK'a göre tutulan kayıtlarda bulunan kâr dağıtımına konu kaynakların toplam tutarını aşamayacağı belirtilmiştir.

Bu yaklaşım Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)'nun uzun zamandır uyguladığı yaklaşımla birebir aynıdır. SPK'nın ilgili tebliğine göre, TMS/TFRS'lere uygun hazırlanan finansal tablolara göre belirlenen kâr rakamı kâr dağıtımına esas alınacak olmakla birlikte, yasal kayıtlarda (yani VUK'a göre tutulan kayıtlarda) mevcut net dağıtılabilir kârdan veya diğer kaynaklardan karşılanabildiği sürece bu kârın dağıtılabilmesi mümkündür. Yani kâr dağıtımında üst sınır VUK'a göre hazırlanmış finansal tablolardaki dağıtılabilir kâr dağıtım potansiyelidir.

KGK'nın web sayfasında sorulan bir soruya verilen cevapta, kâr payı dağıtımında vergi mevzuatına göre hazırlanan finansal tablolar yerine, KGK düzenlemeleri çerçevesinde TMS/TFRS'lere veya BOBİ FRS'ye göre hazırlanan finansal tabloların esas alınması gerektiği ifade edilmiştir. Bu cevapta bir üst sınırdan bahsedilmemiştir, ancak uygulamada SPK ve Ticaret Bakanlığının üst sınır yaklaşımına riayet edilmektedir.

KGK ayrıca küçük ve mikro işletmeler için de bir finansal raporlama standardı taslağını kamuoyunun görüşüne sunmuştur. Eğer bu standart da yürürlüğe girerse KGK'nın işletmelerin finansal tablolarını hazırlamak için yayınladığı "TMS/TFRS", "BOBİ FRS" ve "Küçük ve Mikro İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı" olmak üzere üç farklı finansal raporlama standardı olacaktır.
 

Peki, SPK ve KGK neden doğru olduğuna inandıkları kârın dağıtımına izin vermiyorlar?

Bu sorunun cevabını ben de bulamıyorum. TMS'lere göre hazırlanan finansal tablolar üzerinden belirlenen dağıtılabilir kâr dağıtım potansiyeli uluslararası standartlara uygun olduğuna göre biz neden bunu uygulayamıyoruz? Yoksa ülkemizdeki vergi otoritesinin ve vergi bazlı muhasebe anlayışının bunda etkisi var mıdır?

Örneğin yurt dışında mukim bir şirket bu esasa göre belirlediği kârı dağıtabilmekte iken, Türkiye'deki iştiraki neden bu kârı ancak VUK'ta karşılığının olması kaydıyla dağıtabilmektedir?

Bu yaklaşımın bir an önce terk edilmesi gerekir. Bazı meslektaşlarımın "Yasal defterde olmayan kâr dağıtılır mı?" diye söylendiklerini duyar gibi oluyorum. Sevgili meslektaşlarım olur, çünkü yasal defterler VUK'a göre tutulmayıp, TMS'lere göre tutulsaydı, finansal tablolardaki kâr rakamı yasal defterlerdeki tutarla aynı olacaktı. Şimdi VUK'a göre tutulduğu için böyle olmuyor, ancak bu sorun yasal kayıtlarda basit bir denkleştirme hesabı kullanılarak kolayca çözülebilir. Bu denkleştirme hesabı aktif bir kalem olabileceği gibi öz kaynaklar grubu altında izlenecek negatif pasif bir kalem de olabilir. Bu hesap sonradan oluşacak VUK kârları ile mahsup edilmek suretiyle kullanılabilir.

Son bir soru: Bağımsız denetime tabi bir şirket TMS/TFRS'ye göre belirlediği kârın VUK'ta karşılığı olmadığı halde bu kârı dağıtıma esas alırsa vergisel açıdan risk almış olur mu? Yani VUK'a göre dağıtabileceği tutarı aşan kısım nasıl değerlendirilir?

Kâr dağıtımında halen yüzde 15 vergi kesintisi yapıldığını göz önünde bulundurarak bu soruya cevap arayalım.

Bu konuda üç görüş var.

Birinci görüşe göre, VUK'ta karşılığı olmayan tutar "işletmeden çekilmiş" sayılır. Bu tutar brütleştirilerek üzerinden kurumlar vergisi ve kâr dağıtım stopajı hesaplanması gerekir. Ancak daha sonra bu kârın VUK'ta oluşması halinde, mükerrer vergileme olmaması için önceden vergilendirilen tutarların mahsup edilmesi gerekir.

İkinci görüşe göre, VUK'ta karşılığı olmayan tutar, kâr dağıtımı kabul edilmediği (yani olmayan kâr dağıtıldığı) için "ortaklara verilen borç" niteliğindedir. Bu tutar üzerinden emsallere uygun oranda hesaplanacak faiz esas alınarak kurumlar vergisi ve KDV hesaplanması gerekir. Bu yaklaşımda da sonradan oluşacak VUK kârlarından önceden vergilendirilen tutarların mahsup edilmesi gerekir.

Benim de paylaştığım üçüncü görüşe göre, denetime tabi bir şirket TMS/TFRS'ye göre belirlediği dağıtılabilir karı dağıtıma konu edebilir. Bunu haklı bir gerekçesi olmadan kısıtlayan Ticaret Bakanlığı ve SPK düzenlemelerinin kaldırılması gerekir. Ancak bu konuda düzenleme yapılmadan VUK'ta karşılığı olmayan kârın dağıtılmasını önermiyorum…


[1] Türkiye Muhasebe Standartları, KGK tarafından yayımlanan Türkiye Finansal Raporlama Standartları ile Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardını (BOBİ FRS'yi) ifade ediyor. BOBİ FRS, Türkiye Muhasebe Standartlarının cüz'ü kabul ediliyor. Bu nedenle yazıda geçen TMS ifadesinden, hem TMS/TFRS hem de BOİ FRS anlaşılmalıdır.


T24 | Erdoğan SAĞLAM

Yorumlar (0)
12°
açık
Namaz Vakti 24 Ocak 2021
İmsak 06:46
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:54
Akşam 18:18
Yatsı 19:41
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Galatasaray 20 39
3. Fenerbahçe 19 39
4. Gaziantep FK 19 34
5. Trabzonspor 20 33
6. Alanyaspor 19 31
7. Hatayspor 19 31
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 19 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Cádiz 20 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@