banner79

banner80

İş sözleşmesine konulan tek taraflı cezai şart geçersiz

İşe girişlerde imzalanan sözleşmelere işçinin belli bir süreden önce işten ayrılması halinde tazminat ödeyeceğine ilişkin cezai şart konuluyor. Sözleşmenin süresinden önce feshi koşuluna bağlı olan cezai şartın geçerli olabilmesi için sözleşmenin “belirli süreli” olması gerekir. Belirsiz süreli sözleşmelere konulan bu yöndeki cezai şart geçersizdir.

MEVZUAT 23.08.2021, 09:43
İş sözleşmesine konulan tek taraflı cezai şart geçersiz

İş sözleşmelerine çeşitli gerekçelerle cezai şart maddesi konulabiliyor. İşe girişte itiraz etmeden sözleşmeye imza atan işçiler daha sonra çok büyük tazminat talepleriyle karşı karşıya kalabiliyorlar. Bu durum uzun süren yargılamalara konu olabiliyor. Bu tür sözleşmelere imza atmak zorunda olanlar arasında beyaz yakalı çalışanlar çoğunluğu oluşturuyor.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin kısa süre önce karara bağladığı (Esas no: 2021 / 854, Karar no: 2021 / 5458) dosyaya göre, Ankara’da bir mağazada müdür olarak görev yapmak üzere 5 yıllık sözleşme yapılırken sözleşmeyi erken fesheden tarafın 100 bin lira ödeyeceğine dair cezai şart konuldu. İşveren, iki yılın sonunda mağaza müdürüne, işyerini devrettiği için iş sözleşmesinin sona erdiğini belirterek “hiçbir alacağı bulunmadığına” dair ibraname imzalatmak istedi. Mağaza müdürü, işyeri devredilirken kendisinin onayının alınmadığını vurgulayarak 100 bin liralık cezai şart ile sözleşmenin erken feshedilmesi nedeniyle 5 yıllık sözleşme süresinden kalan bakiye süreye ait ücretin ödenmesini istedi. İşveren ödeme yapmaya yanaşmayınca konu mahkemeye intikal etti.

İşveren, mahkemede yaptığı savunma işyerini devretmediğini, mağaza zinciri ile olan bayilik sözleşmesinin kendi iradesi dışında sona erdiğini, bunun mücbir sebep kapsamına girdiğini, mağaza müdürünün ihbar ve kıdem tazminatının mağaza zinciri şirket tarafından ödendiğini, sözleşmenin de belirli süreli değil belirsiz süreli kabul edilmesi gerektiğini, bu nedenle cezai şart talebinin reddedilmesini istedi.

İş mahkemesi işvereni haklı buldu. Bölge adliye mahkemesi kararı bozdu. Temyiz talebi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay, mağaza müdürünü kısmen haklı buldu. Yargıtay kararında sözleşmelere cezai şart konulmasına ilişkin kurallar ayrıntılı bir şekilde anlatıldı.

Kararda, cezai şartın Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) düzenlendiği, İş Kanunu’nda (İK) cezai şarta dair bir hüküm bulunmamakla birlikte iş hukukunda TBK’daki hükümlerin uygulandığı vurgulandı. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin bu konuda iş hukukuna özgü çözümler ürettiği belirtilen kararda, “işçi yararına yorum ilkesinin” bir sonucu olarak sadece işçi aleyhine yükümlülük öngören cezai şart hükümlerinin geçersiz sayıldığı kaydedildi.


İŞÇİ LEHİNE KONULAN CEZAİ ŞART GEÇERLİ, İŞÇİ ALEYHİNE KONULAN GEÇERSİZ

Yargıtay’ın verdiği kararlar doğrultusunda Türk Borçlar Kanunu’nda 2012 yılında yapılan değişiklikle “Hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir” hükmünün eklendiği ifade edilerek, hizmet sözleşmelerine işçi aleyhine konulan cezai şartların geçersiz, işçi lehine konulan cezai şartların ise geçerli kabul edilmesi gerektiği belirtildi.

Cezai şartın işçi ve işveren hakkında ve iki taraflı olarak düzenlenmesi gerektiğinin altı çizilen kararda, işçi aleyhine konulan cezai şartın işveren aleyhine konulandan daha fazla olamayacağı vurgulandı. Bununla birlikte, iki taraflı cezai şartta işçi aleyhine bir eşitsizlik durumunda cezai şart hükmünün tümden geçersiz olmayacağı, işçinin yükümlülüğünün işverenin sorumlu olduğu miktar kadar devam ettiği kaydedildi.


EĞİTİM KARŞILIĞI CEZAİ ŞART TEK TARAFLI OLABİLİR

İşveren bazı işçilerini zaman zaman yurt içinde veya yurt dışında eğitime gönderebiliyor. İşçiye aldırılan bazı sertifikalar için yüklü para ödeyebiliyor. Bunun karşılığında da işçinin en az 3 yıl, 5 yıl gibi süreyle çalışması koşulunu getirebiliyor.

Yargıtay kararında, işçiye verilen eğitim karşılığı belli bir süre çalışması koşuluna bağlı olarak kararlaştırılan cezai şartın tek taraflı olarak değerlendirilemeyeceği ancak cezai şartın eğitim bedeli kadar olması gerektiği vurgulandı.
 

BELİRSİZ SÜRELİ SÖZLEŞMELERE O ŞART KONULAMAZ

Gerek belirli gerekse belirsiz süreli iş sözleşmelerinde, cezai şart içeren hükümlerin karşılıklılık prensibinin bulunması halinde geçerli olacağı belirtilen kararda, sözleşmenin süresinden önce feshi koşuluna bağlı cezai şartın geçerli olabilmesi için, iş sözleşmesinin belirli süreli olmasının zorunlu olduğu ifade edildi. Ancak, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu’nun 2019 yılında aldığı karar uyarınca, belirli süreli yapılmakla birlikte kanundaki şartları taşımadığı için belirsiz süreli kabul edilen sözleşmeye konulan cezai şartın geçerli olduğu belirtildi.


HAKİM FAHİŞ CEZAYI İNDİREBİLİR

İş hukukunda şart ve ceza arasındaki ilişki gözetilerek, işçinin iktisadi açıdan mahvına neden olmayacak çözümlere gidilmesi gerektiği kaydedilen kararda, işçinin belli bir süre çalışmasına bağlanan sözleşmelerde çalışılan ve çalışılması gereken süreler oranlanarak indirime gidilmesi gerektiği, ancak sadece bu şekilde indirim yapılmasının yeterli olmadığı belirtildi.
 

İŞVEREN BELİRLİ SÜRELİ SÖZLEŞMENİN BELİRSİZ SÜRELİ OLDUĞUNU İDDİA EDEMEZ

İş sözleşmeleri genel olarak belirsiz süreli yapılıyor. Belirli süreli sözleşme ancak belli koşullarda yapılabilir. İş Kanunu’nun 11. maddesine göre, bir sözleşmenin belirli süreli olabilmesi için objektif sebeplerin olması, örneğin yapılacak işin süreli olması gerekir. Kimi işveren, işten ayrılırken kıdem tazminatı ödememek, işe iade davasıyla uğraşmamak için belirli süreli sözleşmeyi dayatabiliyor. Ancak, işe ihtiyacı olduğu için belirli süreli sözleşmeyi kabul eden çalışanlar sonradan sözleşmenin belirsiz olması gerektiğine dair itirazda bulunabiliyorlar.
 

CEZAİ ŞART VE BAKİYE SÜRE ALACAĞI BİRLİKTE İSTENEBİLİR Mİ?
Yargıtay, sonradan sözleşmenin belirsiz süreli olduğunu iddia etme hakkının sadece işçiye ait olduğunu, işverenin böyle bir iddiada bulunamayacağını kararlaştırdı.
Yargıtay kararında, belirli süreli sözleşmenin süresinden önce feshi durumunda, ya cezai şartın ya da bakiye ücret alacağının talep edilebileceği belirtildi. Her ikisinin talep edilebilmesi için sözleşmede açık hüküm bulunması gerektiği ifade edildi.

Habertürk

Yorumlar (0)
4
açık
Namaz Vakti 28 Ocak 2022
İmsak 06:44
Güneş 08:12
Öğle 13:22
İkindi 15:58
Akşam 18:22
Yatsı 19:45
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@