banner79

banner80

Şirketler 2022 kazançlarından hangi oranda vergi ödeyecek?

Konuyla ilgili gelir idaresi ayrıntılı tebliğ taslağı yayımlamıştır. Bu yazımızda taslağı da göz önünde bulundurarak ve fakat ayrıntıya girmeksizin 2022 yılında kurum kazançları üzerinden kurumların hangi oranda vergi ödeyeceği konusunu ele alacağız.

MEVZUAT 13.05.2022, 13:41
Şirketler 2022 kazançlarından hangi oranda vergi ödeyecek?

Giriş

2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa göre 2022 yılında yaklaşık 1,430 trilyon TL brüt vergi toplanacaktır. Vergi gelirlerinin 183 milyar TL’si yani yaklaşık %13’ü kurumlar vergisinden oluşmaktadır. Bütçe gelirlerinde önemli bir paya sahip kurumlar vergisi daha ziyade anonim ve limited şirketler gibi sermaye şirketleri tarafından ödenmektedir.

Birçok istisna, indirim ve teşvik hükümlerinin uygulandığı kurumlar vergisinde son dönemlerde “oran” konusunda birçok düzenleme yapılmıştır. Yakın zamanda çıkarılan torba kanunlarda gerek yüksek oranda vergileme gerekse bazı alanları/sektörleri teşvik etme gayesiyle farklı kurumlar vergisi oranları belirlenmiştir.

En sıcak düzenleme kurumların ihracat ve üretim kazançlarına getirilen 1 puanlık oran indirimidir. Konuyla ilgili gelir idaresi ayrıntılı tebliğ taslağı yayımlamıştır. Bu yazımızda taslağı da göz önünde bulundurarak ve fakat ayrıntıya girmeksizin 2022 yılında kurum kazançları üzerinden kurumların hangi oranda vergi ödeyeceği konusunu ele alacağız.

Genel oran

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 32.maddesine göre kurumlar vergisinde genel oran %20’dir. Takvim yılının 3’er aylık dönemleri itibarıyla ödenen geçici vergide de aynı oran uygulanır. Bu oran diğer bir tabirle kurumlar vergisinin kalıcı oranıdır (7394 sayılı Kanunla yapılan değişikliklere ilişkin yürürlük tartışmalarına girmiyoruz). Geçici düzenlemeler nedeniyle 2022 yılında genel oran olarak %20 oranı uygulanmayacaktır. Başka bir düzenleme yapılmadığı sürece 2023 yılı ilk geçici vergi döneminden itibaren %20 oranı uygulanacaktır.

2022 yılı kazançları için genel oran

5520 sayılı Kanunun geçici 13.maddesine göre %20 oranı, 2021 yılı kazançları için %25, 2022 yılı kazançları için %23 olarak uygulanmaktadır. Başka bir deyişle 2021 kurum kazançları üzerinden %25 vergi ödeyen kurumlar, bu yıl %23 oranında vergi ödeyeceklerdir. %23 oranı ilk geçici vergi döneminden itibaren uygulanacaktır. Basit bir hesapla vergiye tabi matrahı 10 milyon TL olan şirket, 2022 yılında 2.300.000 TL vergi ödeyecektir.

Bankalar ve finans kurumlarında oran

Bankalar, 6361 sayılı Kanun kapsamındaki finansal kiralama, faktöring, finansman ve tasarruf finansman şirketleri, elektronik ödeme ve para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sigorta şirketleri gibi finans alanında faaliyet gösteren kurumlarda kurumlar vergisi oranı artırılmıştır. Bu şirketler 2022 yılı ilk geçici vergi döneminden itibaren %25 oranında vergi ödeyeceklerdir. Düzenleme geçici değil kalıcı bir düzenleme olduğundan banka ve finans kurumları için artık yüksek oranlı kurumlar vergisi oranına geçildiğini söyleyebiliriz.

Borsaya açılan şirketlerde durum ne?

Payları Borsa İstanbul Pay Piyasasında ilk defa işlem görmek üzere en az %20 oranında halka arz edilen kurumların halka arz döneminden başlayarak beş hesap dönemine ait kurum kazançlarına kurumlar vergisi oranı 2 puan indirimli uygulanır. Yani bu oran 2021 yılı için %23, 2022 yılı için %21’dir. 2023 yılında kurumlar vergisi oranı %20 olarak uygulanacağından 2023 yılında bu şirketler için oran %18 olacaktır.

Vergiye tabi matrahı 10 milyon TL olan şirket 2022 yılında 2.100.000 TL vergi ödeyecektir. Aynı matrahla şirketin 2023 yılında ödeyeceği vergi 1.800.000 TL olacaktır.

İhracat yapan kurumlar

Mal ve hizmet ihracatı yapan kurumların 2022 yılından itibaren münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranı 1 puan indirimli uygulanacaktır. Bu durumda 2022 yılı için bu kurumların ihracattan elde ettikleri kazançlarına %22, diğer kazançlarına %23 oranı uygulanacaktır.

10 milyon TL kazancının yarısını ihracattan elde ettiğini varsaydığımız kurumun 2022 yılında ödeyeceği vergi 2.300.000 yerine (5.00.0000 x 0,22) + (5.000.000 x 0,23) = 2.250.000 TL olacaktır.

Üretim faaliyetiyle uğraşan kurumlar

Sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim faaliyetiyle uğraşan kurumların münhasıran üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranı 1 puan indirimli uygulanır. Bu durumda 2022 yılı için bu kurumların üretimden elde ettikleri kazançlarına %22, diğer kazançlarına %23 oranı uygulanacaktır.

Üretim kazançlarının ihracata isabet eden kısmı için ihracata uygulanan indirimli oran ayrıca uygulanmaz. Ancak bir şirket aynı anda üretim ve ihracatla uğraşıyor ve ihraç ettiği mallar ürettiği mallardan oluşmuyorsa, üretimden ve ihracattan elde ettiği kazançlarına ayrı ayrı %22 oranını uygulayabilir.

10 milyon TL kurum kazancının 5 milyon TL’si üretim kazancından (iç piyasa), 5 milyon TL’si ihracattan (al sat) oluşuyorsa kazancın yarısına ihracat kaynaklı, diğer yarısına da üretim kaynaklı indirimli oran uygulanacaktır. Bu durumda şirket 2022 yılında 2.300.000 yerine 2.200.000 TL vergi ödeyecektir.

Hesaplamadaki zorluk

Tebliğe göre işletmelerin ihracat faaliyetlerinin yanı sıra diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlarının da bulunması halinde ihracattan kaynaklanan ve 1 puan indirim uygulanacak matrah, ihracattan elde edilen kazancın ticari bilanço karına oranlanması suretiyle tespit edilecektir.

Bu hesaplamada ticari bilanço karı bilinmektedir. Öte yandan ihracattan kaynaklı hasılatın hesabı nispeten mümkün olmakla birlikte, faaliyetle ilgili tüm giderlerin düşüldüğü ihracat kazancının hesaplanması kolay değildir. Bunun için ihracat kazancını doğrudan ve dolaylı ilgilendiren tüm kalemlerin ayrıştırılabilir bir biçimde takip edilmesi, müşterek giderlerin ise bir anahtar vasıtasıyla dağıtılması gerekir. Bu durum özellikle farklı faaliyet alanları bulunan ve/veya büyük ölçekli firmalar açısından hayli zordur. Üretime uygulanan indirimli oranda da aynı sıkıntı vardır.

Bu nedenle ayrıştırma yapamayan firmalar için hasılat bazlı hesaplama yapmayı elveren düzenleme yapılmasını önermekteyiz. Bu durumda örneğin ihracat hasılatı toplam hasılata oranlanıp bu orana tekabül eden matraha indirimli oran uygulanabilir.

Borsaya açılan ihracatçı/üretimci şirketler

İhracatla/üretimle ilgili indirimli oran, Kanunun 32.maddesi kapsamındaki diğer indirimler uygulandıktan sonraki kurumlar vergisi oranı üzerine uygulanır.

Bu durumda en az %20 oranında borsaya açılan şirketler 5 sene boyunca hem 2 puanlık hem de ihracatçılara/üreticilere uygulanan 1 puanlık indirimden yararlanır.

2022 yılında %20 oranında borsaya açılan şirketin tüm kazancının ihracat ve üretimden kaynaklandığını ve bu şirketin 2022 yılında matrahının 10 milyon TL olduğunu düşünürsek bu şirket 2022 yılında (23-2-1) = %20 oranında vergi ödeyecektir. Buna göre şirketin ödeyeceği vergi 2.300.000 TL yerine 2.000.000 TL olacaktır. Aynı şirketin 2023 yılı kazançlarına uygulayacağı vergi oranı %17 olacaktır.

Yatırım teşvik belgeli yatırımlar

Kurumlar vergisi kanunun 32/A maddesine göre yatırım teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde edilen kazançlar, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulur.

Kanunun 32/A maddesi kapsamında indirimli kurumlar vergisinden yararlanacak olan mükelleflerin aynı dönemde üretim veya ihracat faaliyetlerinden kazanç elde etmiş olmaları halinde, hem Kanunun 32. maddesi kapsamında 1 puanlık indirimden hem de 32/A maddesi kapsamında indirimli kurumlar vergisinden aynı anda yararlanabilir.

Bu durumda, öncelikle matraha 1 puanlık indirim uygulanacak sonrasında ise tespit edilen indirimli bu orana Kanunun 32/A maddesi kapsamındaki vergi indirimi oranı uygulanacaktır.

Örneğin şirketin 2022 yılında 10 milyon TL kurumlar vergisi matrahı bulunduğunu, matrahın tamamının 32/A maddesi kapsamında indirimli kurumlar vergisine tabi olduğunu ve vergi indirim oranının %80 olduğunu varsayalım. Şirketin kazancının tamamının da ihracattan kaynaklandığını düşünürsek bu durumda öncelikle kazancın tamamına indirimli oran (%22) uygulanacaktır. Matrahın tamamına Kanunun 32/A maddesi kapsamında indirimli kurumlar vergisi uygulanacağı için yatırım teşvik belgesindeki %80 vergi indirim oranı uygulandığında vergi oranı [%22 - (%22 x %80)] = %4,4 olacaktır.

Aynı şirketin 2022 yılında %20 oranında halka açıldığını varsayarsak vergi oranı [%20 – (%20 x %80)] = %4 olacaktır.


Özet Tablo

 

Dünya | Mustafa AK

Yorumlar (0)
17
açık
Namaz Vakti 18 Mayıs 2022
İmsak 03:49
Güneş 05:37
Öğle 13:06
İkindi 17:02
Akşam 20:24
Yatsı 22:04
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 37 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@