banner79

banner80

Vatandaşın kur farkı gelirine vergi var mı?

Nedim TÜRKMEN

MEVZUAT 13.12.2021, 09:08
Vatandaşın kur farkı gelirine vergi var mı?

Bugün sizleri, tasarruflarını yabancı paraya bağlı enstrümanlarda değerlendiren gerçek kişi Türk vatandaşlarının, ortaya çıkan çok yüksek kur farkları üzerinden vergi ödeyip ödemeyecekleri konusunda bilgilendirmeye çalışacağım.


BANKADAKİ DÖVİZİN KUR FARKI VERGİYE TABİ DEĞİL

Gerçek kişilerin, tasarruflarını ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti dışında değerlendirerek kâr payı, faiz, kira ve benzeri iratlar elde etmesi durumunda elde ettikleri gelirler “menkul sermaye iradı”dır. Bu şekilde elde edilen gelir, menkul sermaye iradının kendisi değil, tasarrufun “yatırılmasından” elde edilen “nema”lardır.

Dolayısıyla, döviz cinsinden menkul kıymete yatırım yapıp, elde edilen faiz ya da bankaya döviz olarak yatırılan paradan elde edilen faizler vergiye tabidir, fakat anapara kur farkı vergiye tabi değil.

Hatırlanacağı üzere; bu yılın ortalarında Hazine ve Maliye Bakanlığı döviz mevduat hesaplarına yönelik “kur farkı vergisi” iddiaları ile ilgili olarak, 11 Mayıs 2021 tarihinde yaptığı basın açıklamasında, “iddiaların tamamen hayal ürünü olduğu, ekonomiye yönelik olumsuz algı oluşturmayı amaçladığı” bilgisine yer vermişti.

Yıl içinde birden fazla döviz alıp satan vatandaşların, elde ettiği kur farkı da vergiye tabi değil. Vergiye tabi olabilmesi için; döviz alım satımının ticari bir organizasyon içerisinde yapılması ve yetkili müessese lisansı alınarak yapılması gerekmektedir. Gerekli izinleri almadan, ticari organizasyon içinde döviz alım satımı yapılıyor olması; vergilendirmeye engel değildir. Kuyumcunun yetkisiz döviz alım satımı yapması, onu hem Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kesilecek “yetkisiz dövizli işlem yapmak“ cezasından, hem de elde ettiği gelir nedeni ile gelir ya da kurumlar vergisinden kurtaramayacaktır.


EUROBONDU VE YABANCI HİSSE SENEDİ OLANLAR DİKKAT!

Hazine Müsteşarlığı'nın, bankaların ya da özel şirketlerin yurtdışı borçlanma aracı olarak genellikle Euro ya da ABD Doları cinsinden yurtdışı piyasalarda ihraç ettikleri uzun vadeli ve döviz cinsinden tahviller olarak tanımlayabileceğimiz Eurobond'ların itfa tarihinden önce elden çıkarılmasından, bir başka deyişle alım satımından doğan kazançların vergilendirilmesinde; yukarıdaki açıklamalarımızın aksine enflasyon nedeniyle vergi ödenmemesi için yapılan maliyet revizesine rağmen, kur çok daha yüksek oranlarda yükseldiği için kur farkları üzerinden de vergilendirme söz konusudur:

  • Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 80'inci maddesine göre; Eurobond'ların elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar, değer artış kazancı olarak vergilendirilmektedir.
  • Eurobond alım satımından doğan kazançların hesabında; öncelikle alım sırasında döviz cinsinden ödenen bedel ile satış tarihinde tahsil edilen bedelin, alış ve satış tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) döviz alış kuruna göre hesaplanan Türk Lirası (TL) karşılığının bulunması gerekir.
  • İkinci aşamada ise enflasyondan kaynaklanan fiktif kazançların vergilendirilmesinin önüne geçmek için, elden çıkarılan Eurobond'un maliyet bedeli, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Türkiye İstatistik Kurumu'nca hesaplanan yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) artış oranında artırılarak, tespit edilebilecektir. Endeksleme işleminin yapılabilmesi için, bu şekilde hesaplanacak artış oranının %10 veya üzerinde olması gerektiği unutulmamalıdır.
  • Üçüncü aşamada; Eurobond satış bedelinin TL karşılığından, endekslenmiş maliyet bedeli ve varsa Eurobond'a ilişkin alım satım ile saklama giderleri düşülmek suretiyle, vergilendirmeye esas alınacak değer artış kazancı hesaplanmış olacaktır.

Yurtdışı hisse senetlerinin alım satımından doğan kazançların, değer artış kazancı olarak vergilendirilmesi gerekmektedir. Vergilendirme usul ve esasları, Eurobond'ların alım satım kazançlarının vergilendirilme usulleri ile birebir aynıdır.

PARASI İLE DÖVİZ ALANI AHLAKSIZLIK VE VATAN HAİNLİĞİ İLE SUÇLAYANLAR, VERGİ SİLAHINI ÇEKER Mİ?

Geçen hafta itibarıyla Türkiye'deki bankalarda açılan döviz tevdiat hesaplarının toplam mevduat hesapları içindeki oranı, Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırarak %62.2'ye çıktı. Toplam 231 milyar dolarlık mevduatın, 142 milyar doları gerçek kişilere ve 89 milyar doları ise tüzel kişilere ait. Tüzel kişilere ait döviz hesapları, üç ayda bir yapılan değerleme ile olumlu kur farkları üzerinden vergilendirilmektedir. (Cuma günkü yazımda bu husus anlatılmıştır.)

Şöyle bir hesap yapalım: Eylül 2021 başlarında 1 dolar 8.30 TL, bugün ise 1 dolar 13.90 TL. Gerçek kişilere ait döviz tevdiat hesaplarında ortaya çıkan kur farkları, vergiye tabi olsa idi, Eylül-Aralık 2021 sonu kur farkı geliri yaklaşık 750 milyar TL olacaktı. Hesap sahiplerinin, yüksek tutarlı hesaplarının olması ve gelir vergisinde en üst vergilendirme oranının %40 olmasını da dikkate alarak; yaklaşık %35 ortalama vergi oranını uyguladığımızda, toplam 262.5 milyar TL gelir vergisi tahsilatı mümkündü.

İktidar, kanun değişikliğiyle 01.01.2022 tarihinden itibaren gerçek kişilere ait kur farklarının da vergilendirileceğine ilişkin bir düzenleme yapabilir mi? Evet. Ben bu tür bir düzenleme getirilmesinin mümkün olmadığını düşünüyorum. Ülkemizde, tasarruflarını döviz tevdiat hesaplarında değerlendiren gerçek kişilerin iller itibarıyla dağılımına baktığımızda; Ak Parti'nin en çok oy aldığı iller olduğu gerçeği karşımıza çıkıyor. Bu tür bir düzenleme yapılır ise gerçek kişiler döviz mevduatlarını bankadan çekip, evlerindeki kasalara nakledeceklerdir. Böyle bir durumda, bankaların durumu ile ilgili görüş beyan etmeye gerek bile yok.

Bir ülkede vatandaşların tasarruflarını başka ülke paraları cinsinden tutmaları, ülkenin ekonomi yönetimine güven duymamalarının doğal sonucudur.

Nedim TÜRKMEN | Sözcü

Yorumlar (0)
10
hafif yağmur
Namaz Vakti 21 Ocak 2022
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:51
Akşam 18:14
Yatsı 19:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Alanyaspor 22 35
5. Beşiktaş 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 21 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@