banner79

banner80

Vergi Usul Kanunu ve "Olayın Gerçek Mahiyeti"

Bu hükmün ne kadar önemli bir hüküm olduğunu, buna rağmen uygulamada çok güçlü bir şekilde uygulama alanı bulması gerekirken ne kadar cılız kaldığını yazımda ele alacağım.

MEVZUAT 23.12.2020, 16:46
Vergi Usul Kanunu ve "Olayın Gerçek Mahiyeti"

Vergi Usul Kanunu'nun 3’üncü maddesi vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin GERÇEK MAHİYETİ esastır demektedir. Bu aslında vergilendirme için anayasa maddesi niteliğinde olan bir düzenlemedir. Bu hüküm, her ne kadar defter ve belgelerde ya da ticaret sicillerinde, resmi evraklarda vb. vergilendirmeye ilişkin olaylar peçelenmiş ise peçeli durumla ilgilenme gerçek durumla ilgilen demektedir. Bu hükmün ne kadar önemli bir hüküm olduğunu, buna rağmen uygulamada çok güçlü bir şekilde uygulama alanı bulması gerekirken ne kadar cılız kaldığını yazımda ele alacağım.

VUK’un 3’üncü maddesi uyarınca, vergi kanunları lafzı ve ruhu ile hüküm ifade eder. Lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunlarının hükümleri, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanunun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı göz önünde tutularak uygulanır.

Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır.

İktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfeti bunu iddia eden tarafa aittir.

Bu hükme paralel olarak vergi incelemesinden maksat ise, VUK 134’üncü maddede, “vergi incelemesinden maksat, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır” şeklinde düzenlenmiştir.

Bu maddeler oldukça eski düzenlemelere dayanmasına rağmen ele alma gerekçem, uygulamada gerekli önemi görmüyor olmasından ve aksi yönde uygulamalar olmasından kaynaklanmaktadır.

Bu maddeler neyi anlatmaktadır?

Bu hükümlerin neyi amaçladığı en iyi örneklerle anlatılabilir. Örneğin, X Ltd. Şti.’nin %99,5 ortağı ve müdürü olan Ahmet Bey’e yakın tanıdıklarından iki kişi gelip silah ruhsatı alacağız bize de şirketinden küçük bir pay verip, bizi de müdür olarak atayabilir misin demiştir. Ahmet Bey’de tanıdıklarını kıramayıp iki arkadaşına yüzde 0,25’er pay verip onları da müdür olarak seçmiş ve Ticaret Sicili Gazetesinde ilan ettirmiştir. Bu iki kişi hiçbir şekilde şirketle alakalı olmadıklarından şirketin ne yaptığını bilmemekte ve kendileri de tamamen farklı işlerde iştigal etmektedirler.

Gel zaman git zaman Ahmet Bey’in şirketi vergi incelemesine girer ve X Ltd. Şti.’ye vergi inceleme elemanı bilerek sahte fatura kullandın der ve şirket yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunur. Şirketin %99,5 ortağı vergi inceleme elemanına şirketin bütün işlerini kendisinin yürüttüğünü hem %99,5 ortak olduğunu, hem de her işin sorumlusu kendisinin olduğunu, diğer iki şahsın paylarının sembolik olduğunu şirketin hiçbir evrakında imzalarının olmadığını ifade eder.

Şirket yetkilisi Ahmet Bey kendisi hakkında suç duyurusunda bulunulacağını bilir, ancak diğer müdür sıfatına haiz kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmayacağını düşünür. Nitekim, VUK madde 3’e göre vergilendirmede olayın gerçek mahiyeti esastır ve gerçek vergi inceleme elemanına anlatılmıştır. Diğer yandan suçların şahsiliği ilkesi gereği VUK 333 uyarınca da fiilleri işleyenler suçludur. Ahmet Bey, tanıdıklarının şirketle ilgileri olmadığından onlarla ilgili suç duyurusunda bulunulmasını beklememektedir. Ancak, olay hiç de Ahmet Bey’in beklediği gibi gelişmemiştir. Vergi inceleme elemanı şirketle ilgisi olmayan müdürler hakkında da suç duyurusunda bulunmuştur. Vergi inceleme elemanının gerekçesi ise bu kişilerinde müdür olarak seçilerek tescil edilmeleridir.

İşte, VUK madde 3’te yer alan “olayın gerçek mahiyeti esastır” ilkesi ile VUK 333’te yer verilen,

“bu Kanunun 359 uncu maddesinde yazılı fiillerin işlenmesi halinde bu fiiller için 359 ve 360 ıncı maddelerde öngörülen cezalar bu fiilleri işleyenler hakkında hükmolunur” düzenlemeleri tam da bu tür durumlar için kanuna girmiştir. Bilindiği gibi ceza kanunlarında cezaların şahsiliği ilkesi yer almaktadır ve bunun da VUK yansıması 3’üncü ve 333’üncü maddede yer almaktadır.

Yukarıda ele aldığımız örnek maalesef genel uygulama olarak karşımıza çıkmaktadır. Çaycısı, şoförü, asgari ücretle çalışanı üzerine şirket kuran binlerce kişi bulunmaktadır. Bu tür durumlarda yapılması gereken, şirketin mal alıp sattığı mükellefler nezdinde inceleme yapılarak işi kiminle yaptıkları, malı kim ya da kimler kanalı ile alıp sattıkları, bankalardan paraları kim ya da kimlerin çektikleri gibi detaylı inceleme yapılmasıdır. Vergi kanunları da inceleme elemanlarına bunu söylemektedir. Olayın gerçek mahiyeti ortaya çıkarılmalı ve gerçek sorumlular üzerine gidilmelidir.

Kaldı ki, vergi kaçağı olması halinde çaycı, şoför, asgari ücretle çalışandan devlet hiçbir vergi tahsil edememektedir. Genellikle olayın arkasındaki kişiler parayı kazanıp vergisini vermeden şahıslarına aktarmakta ve mal mülk almaktadır. Olayın gerçek mahiyeti araştırılıp gerçekten vergi kaçıran ve vergi suçu işleyenler yakalandığında hem devlet vergisini tahsil edebilecek hem de cezaların şahsiliği ilkesi gereği gerçek suçlular cezalarını çekecektir.   

 

VUK 333 DEĞİŞİKLİĞİ BOŞUNA YAPILMAMIŞ, BU DEĞİŞİKLİK YAPILMADAN ÖNCE ÇOK BÜYÜK TARTIŞMALAR YAŞANMIŞTIR!

“Tüzel Kişilerin Sorumluluğu” başlığını taşıyan VUK 333’üncü maddede cezaların şahsiliği ilkesi gereği 1998 yılında değişikliğe gidilmiş ve düzenlemenin son fıkrası;

“Değişik: 22/7/1998 - 4369/81 md.) Bu Kanunun 359 uncu maddesinde yazılı fiillerin işlenmesi halinde bu fiiller için 359 ve 360 ıncı maddelerde öngörülen cezalar bu fiilleri işleyenler hakkında hükmolunur” şeklini almıştır.

1998’lerde iş adamları ve özellikle de inşaat sektöründe faaliyet gösteren iş adamları, Maliye Bakanlığına dertlerini anlatmışlar ve bu değişiklik yapılmıştır. İnşaat firması sahiplerinden bazıları, benim belki on ayrı yerde aynı anda inşaatım var, ben hangi inşaatta hangi faturaların kullanıldığını bilemem, her faturadan ben sorumlu olacak isem iş yapmam mümkün değil şeklinde açıklamalar yaparak şikayette bulunmuşlardı.

Bunun üzerine de cezaların şahsiliği ilkesi gereği VUK 333 yukarıdaki şekilde değişmişti. Yani, inşaatta faturalar alınıyor ise ve bu faturalardan bazıları sahte ise bu faturaları alanlar sorumlu tutulmalıdır. Doğrudan firma yetkilisi hakkında suç duyurusunda bulunulmamalıdır.

Örneğin, ülkemizde büyük futbol kulüpleri bulunmaktadır, bunların başkanları muhasebede neler olduğunu birebir kontrol edemeyecektir. Yönetim kurulu üyelerinden bir kısmına vergi ve finans konusunda yetki verilmiş ise başkan yerine onların hakkında suç duyurusunda bulunulmalıdır.

Yine büyük çaplı firmaların, holdinglerin yönetim kurulu başkanları birebir fatura peşinde koşamaz ve alınan faturaların gerçekliğini sorgulayamaz. Öyle yapacak olsalar işlerini geliştiremezler. Bu tür durumlarda sorumluluk yönetim kurulları bakımından muhasebe ve finanstan kim sorumlu ise ona ve altta bu işleri organize edenlere ait olmalıdır.

Bu değişiklik 1998 yılında yapılmasına rağmen halen fiili işleyenleri tespit edip onun hakkında suç duyurusunda bulunma cihetine maalesef gidilmemektedir. Bu işleri mahkemeler temizlesin düşüncesi kanaatimce çok sağlıksız bir düşüncedir. Çünkü, iş yapan insanların moral ve motivasyonları mahkemelere çıktıkça çok düşmekte ve iş yapma arzuları ciddi şekilde törpülenmektedir.

Tabidir ki, devlet inceleme yetkisini kullanacak ve vergisini toplamak isteyecektir. Bu devletin vergi toplama egemenliğinin bir parçasıdır. Ancak mükellef olmaz ise vergi kimlerden toplanacaktır?

FinansGündem | Ekrem ÖNCÜ

Yorumlar (0)
-3
açık
Namaz Vakti 20 Ocak 2021
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:50
Akşam 18:13
Yatsı 19:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 18 38
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 18 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 18 27
9. Göztepe 19 25
10. Antalyaspor 19 25
11. Malatyaspor 18 24
12. Sivasspor 18 23
13. Başakşehir 19 23
14. Konyaspor 19 22
15. Kasımpaşa 18 22
16. Rizespor 18 21
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Erzurumspor 19 16
20. Ankaragücü 18 15
21. Denizlispor 18 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. Leicester City 19 38
2. M. United 18 37
3. Man City 17 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 15 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Sevilla 18 33
5. Villarreal 18 32
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 18 27
8. Cádiz 19 24
9. Celta de Vigo 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 18 22
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@