banner79

banner80

Yangın sebebiyle zayi olan malların KDV’si indirilemiyor, bu yasağın tüm zayi mallar için kaldırılması gerekiyor

Yangın için söylediğim tüm hususlar deprem ve sel dışındaki doğal afetler için de geçerli. Doğal afetleri bu şekilde ayırmanın da hiçbir haklı gerekçesi yok.

MEVZUAT 21.02.2022, 17:50
Yangın sebebiyle zayi olan malların KDV’si indirilemiyor, bu yasağın tüm zayi mallar için kaldırılması gerekiyor

Türk Dil Kurumu Sözlüğünde “zayi” sözcüğü “kaybolmuş, yok olmuş” anlamına geliyor. Yani bir malın zayi olduğundan bahsedebilmek için o malın tamamen yok olması gerekiyor.

Ticari hayatta malların çeşitli nedenlerle zayi olmasının KDV açısından da sonuçları var.

KDV esas itibarıyla “vergi indirimi” mekanizmasına dayanan bir vergilendirme şekli olduğu için, satışlar nedeniyle hesaplanan KDV’den alımlar nedeniyle yüklenilen KDV’nin indirilmesi ve kalan tutarın vergi dairesine ödenmesi gerekiyor. Eğer ödenen KDV, hesaplanan KDV’den yüksekse, oluşan fark “devreden KDV” olarak izleyen dönemlere intikal ediyor. Bazı işlemlerde (tam istisna, indirimli oran vs.) devreden KDV’nin içinde yer alan, bu işlemler nedeniyle yüklenilen KDV’nin indirilemeyen kısmı mükellefe iade ediliyor. Bu işleyiş nihai tüketicilere yapılan satışlara kadar tüm aşamalarda geçerli.

Bu demektir ki KDV’nin sağlıklı işleyişini “indirim esası” sağlıyor. Bu ilkeden sapmalar, nihai tüketiciden önceki aşamalarda yer alan mükelleflerin sırtında önemli yükler oluşturuyor.

KDV Kanunumuzda “indirim yasağı” olarak adlandırabileceğimiz 30’uncu maddedeki düzenleme, bu sapmaların en önemli örneğini oluşturuyor. Bugün bu yasaklardan, zayi mala ilişkin düzenlemenin (30/c) günümüzde nasıl ağır sonuçlar doğurduğunu ve kaldırılması gerektiğini açıklamaya çalışacağım.

Önce zayi malların KDV’si için neden indirim yasağı getirildiğini açıklayalım.

KDV sisteminde alış belgelerinde gösterilen KDV’nin indirilmesi, bu malların satışı sırasında mala eklenen değerin vergilendirileceği düşüncesine dayanıyor. Zayi olan mallar için satış ve dolayısıyla yaratılan bir katma değer olmayacağından, bu mallara ilişkin alış belgelerinde gösterilen verginin indirilmesinin, zayi olan mallar üzerindeki vergi yükünü tamamen ortadan kaldıracağı kabul ediliyor. Bu nedenle, KDV Kanunun 30/c maddesi uyarınca, zayi olan malların alış vesikalarında gösterilen KDV'nin mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV'den ilke olarak indirilemeyeceği belirtiliyor.

ANCAK aynı bentte hemen bu ilkenin istisnaları geniş bir şekilde düzenleniyor. Deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlığının yangın sebebiyle mücbir sebep ilân ettiği yerlerdeki yangın sonucu zayi olan mallar nedeniyle yüklenilen vergilerin indirimine olanak tanınıyor. Yani indirim yasağı uygulanmıyor.

Örneğin; geçtiğimiz yıl ülkemizde geniş bir coğrafyayı etkileyen yangınlar “mücbir sebep” ilan edildiği için bu yangınlar sebebiyle zayi olan malların KDV’si indirim konusu yapılabildi. Yani indirim yasağı uygulanmadı.

Oysa bir mükellefin fabrikası, deposu veya mağazasında çıkan yangınlar, geneli etkilemediği gerekçesiyle “münferit” yangınlar olarak değerlendirilerek indirim yasağı uygulanıyor. 


İndirimin kabul edilmemesi ne anlama geliyor?

Mücbir sebep ilan edilmeyen münferit yangınlar dolayısıyla tamamen yok olan mallar için önce alış belgelerinde gösterilen (yani yüklenilen) KDV’nin tespit edilmesi gerekiyor. İndirimi mümkün olmayan bu KDV’ler daha önce indirim hesaplarına alınmış olduğundan, yani zayi durumu sonradan oluştuğundan, yangının gerçekleştiği dönem KDV beyannamesinde "İlave Edilecek KDV" satırına dahil edilmesi gerekiyor. Böylece beyannamede hesaplanan KDV rakamı bu tutarda artırılarak indirim iptali yapılmış oluyor.

İndirim konusu yapılamayan KDV’ler, gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınabiliyor. Yani muhasebede “gider veya maliyet” hesabına borç, “ilave edilecek KDV” hesabına alacak yazılıyor.

Zayi mala ilişkin KDV henüz indirim konusu yapılmamışsa, alış belgesinde gösterilen KDV doğrudan gider veya maliyet olarak kayda alınıyor. Mükelleflerin muhasebe politiklerine göre söz konusu KDV önce indirim hesaplarına alınıp, sonra bu hesaplardan çıkarılarak gider veya maliyet hesaplarına da alınabilir.

Bunun ekonomik ifadesi, mükellefin ödediği KDV’yi indirim konusu yapamayarak zarara uğramasıdır. Mücbir sebep ilan edilen yangından etkilenen mükellefler bu indirim iptali sebebiyle zarara uğramazken, yani nakit çıkışı yaşamazken, münferit yangın mağdurları bir kez de indirim iptali nedeniyle zarara uğruyorlar.

Eğer bu durumdaki mükellefin ödenecek kurumlar vergisi varsa, zararı gider yazarak o yılki kurumlar vergisi oranına göre bu zararın bir kısmından kurtulabiliyor, ancak bu durumda bile önemli oranda zarar görüyor.

Yangından zarar gören şirket patron ve yöneticilerine bu durumu anlatmak gerçekten çok zor.

Yanan, yok olan malları sanki bu mükellef tüketmiş gibi kabul ederek indirim yasağı uygulanmasını doğru bulmuyorum. Bu şekilde yok olan malların üzerindeki vergi yükünün tamamen kalkması da doğal kabul edilmelidir. Kullanılmayan mallar üzerinden vergi almaya kalkmak doğru değil. Mükellefin bu kayıpta bir kusuru olmadığına göre sorumlu tutulması kabul edilemez. Teorik gerekçeler her zaman doğru sonuç vermez.

Bir de şunu anlamıyorum: Malın tamamen yok olmaması, ancak değerinde önemli derecede düşüklük meydana gelmesi halinde malın zayi olması hükümleri geçerli olmuyor. Bu durum zayiat değil düşük bedelle veya zararına satış olarak değerlendirildiği için, çok küçük de olsa bir KDV tahsilatı indirim yasağından kurtarıyor.  

Mükellefler ticaretini yaptıkları malları, yangından tamamen yok olup olmayacakları kriterine göre belirlemiyorlar. Özellikle yanıcı mallarda yangın ürünleri tamamen yok ederken, bazı mallarda hurda da olsa bir kalıntı bırakıyor.

Bütün bu açıklamalar da gösteriyor ki, haksız sonuçlar doğuran zayi mal KDV yasağının acilen kaldırılması lâzım.

Kaldı ki, zayi mal KDV yasağına ilişkin düzenlemede zaman içinde mükellef lehine olumlu gelişmeler oldu. Demek ki Maliye de bu haksızlığın farkında!

Düzenlemenin ilk halinde hangi gerekçeyle zayi olursa olsun tüm mallar için indirim yasağı vardı. Önce 2004 yılında deprem ve sel gibi doğal afetler yasak kapsamı dışına çıkarıldı, sonra 2004 yılında mücbir sebep ilan edilen yangınlar hariç tutuldu.

Son olarak 2018 yılında, faydalı ömürlerini tamamladıktan sonra zayi olan veya istisna kapsamında teslim edilen amortismana tabi iktisadi kıymetlere ilişkin yüklenilen KDV ile faydalı ömrünü tamamlamadan zayi olan veya istisna kapsamında teslim edilen amortismana tabi iktisadi kıymetlere ilişkin yüklenilen KDV’nin kullanıldığı süreye isabet eden kısmının indirilebileceği kabul edildi.

Yukarıda yangın için söylediğim tüm hususlar deprem ve sel dışındaki doğal afetler için de geçerli. Doğal afetleri bu şekilde ayırmanın da hiçbir haklı gerekçesi yok.


Aman sigorta yaptırırken KDV’yi ihmal etmeyin!

KDV indirim yasağının yarattığı zarardan sigorta yaptırarak kurtulmak mümkün olabilir. Bunun için sigorta yaptırırken “KDV dâhil” yaptırılması yeterli. Bu durum biraz prim yükünü artırır, ancak rahat uyumanızı sağlar.

T24 | Erdoğan SAĞLAM

Yorumlar (0)
20
açık
Namaz Vakti 17 Mayıs 2022
İmsak 03:50
Güneş 05:38
Öğle 13:05
İkindi 17:01
Akşam 20:23
Yatsı 22:03
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@