banner79

banner80

Yasal defter kayıtları yabancı para cinsinden tutulabilir mi?

Yasal defter kayıtlarının yabancı para ile tutulması istisnai bir durum

MEVZUAT 16.01.2021, 09:39
Yasal defter kayıtları yabancı para cinsinden tutulabilir mi?

İşletmelerin muhasebe kayıtlarını yabancı para cinsinden tutma imkânını araştırmaya başlamadan önce neden buna ihtiyaç duyabileceklerini anlamaya çalışalım.

Eğer bir işletmenin satışları ve/veya alışları ile giderleri Türk Lirası (TL) değil de büyük ölçüde yabancı bir para (döviz) cinsinden oluşuyorsa ve finansal tablolarını etkileyen para birimi yabancı bir para cinsinden ise bu işletmenin kayıtlarını TL cinsinden tutmak, kur değişimleri sebebiyle gerçek durumun ortaya çıkmasına engel olur. Çünkü TL yüksek enflasyonlu bir ekonominin para birimidir.

Bu durum gerçek vergi öncesi ve sonrası kâr veya zararın finansal tablolara doğru bir şekilde yansımasını önlediği gibi, özvarlığın da gerçek durumu göstermemesi gibi bir sonuç doğurur. (Finansal tablolarını TFRS’ye göre düzenleyenlerin tablolarını fonksiyonel para birimine göre düzenlemelerine aşağıda ayrı bir bölümde değineceğim.)

Örneğin ödeme vadesi gelmemiş yabancı para cinsinden yükümlülüklerin doğurduğu realize olmamış kur farklarının kayıtlara alınması, şirketin sermayesini kaybetmesine neden olabilir. İşte bu nedenle Ticaret Bakanlığı, 2023 başına kadar, henüz ödenmemiş dövizli borçlara ilişkin (realize olmamış) kur farklarının sermaye kaybı ve borca batıklık hesaplamalarında dikkate alınmamasına izin verdi.

Peki, TL cinsinden kayıt tutmanın sakıncalarını ortadan kaldırabilmek için döviz cinsinden kayıt (muhasebe) tutulabilir mi?
 

Cumhurbaşkanı kararı ile yabancı para cinsinden defter tutma izni verilebilir

Gerek Türk Ticaret Kanunu ve gerekse Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca işletmelerin, kayıt ve belgelerini Türk para birimi ile tutmaları esastır.

Bu genel kurala 2004 yılında bir istisna getirildi ve belli kriterleri sağlayan işletmelere yabancı para cinsinden defter tutma imkânı sağlandı.

Bu düzenleme, yabancı sermayenin ülkemize gelmesinin önünde yer alan bir engelin daha kaldırılması amacıyla yapıldı.

Aşağıdaki kriterleri sağlayan işletmelere Cumhurbaşkanı Kararı ile kayıtlarını Türk para birimi dışında başka bir para birimiyle tutmalarına izin verilebiliyor (Vergi Usul Kanunu Madde 215/2-b):

- Ödenmiş sermayesinin (yurt dışında kurulan şirketlerin Türkiye’ye ayrılan ödenmiş sermayesinin) en az 100 milyon ABD Doları ya da muadili yabancı para karşılığı TL olması,

- Sermayesinin en az yüzde 40’ının ikametgâhı, kanunî ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan kişilere ait bulunması.
 

Serbest bölgede faaliyet gösteren şirketler defter kayıtlarını yabancı para cinsinden tutabilirler

Serbest bölgelerde faaliyet gösteren şirketler de ilke olarak VUK hükümleri çerçevesinde defter, belge ve kayıt düzenine uymak zorundalar (345 sıra no.lu VUK Tebliği)

Ancak Maliye Bakanlığı bu konuda VUK hükümlerine bağımlı olmaksızın düzenleme yapmaya yetkili. Bu yetkiye dayanılarak, serbest bölgede faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişilerden isteyenlerin, defter kayıtlarını TL dışında (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca kuru günlük olarak belirlenen) herhangi bir yabancı para birimi ile de yapabilmeleri uygun bulundu. (348 sıra no.lu VUK Tebliği)

Görüldüğü gibi Maliye Bakanlığı serbest bölgeler için bir zorunluluk getirmemiş, isteğe bağlı bir uygulamaya cevaz vermiştir.

 

Geçerli (fonksiyonel) para birimi ile finansal tabloların düzenlenmesi

Defterler döviz cinsinden tutulmasa bile, Türk Ticaret Kanunu kapsamında bağımsız denetime tabi olan ve TMS/TFRS veya BOBİ FRS’ye göre finansal tablo hazırlayan işletmeler, belli şartlara bağlı olarak finansal tablolarını TL yerine geçerli (fonksiyonel) para birimine göre düzenlemek ve finansal tablo ve dipnotlarını TL olarak sunmak zorundalar.

TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri Standardına göre geçerli para birimi, işletmenin faaliyet gösterdiği temel ekonomik çevrenin para birimidir.

Bir işletmenin faaliyette bulunduğu temel ekonomik çevre, genel olarak nakit yarattığı ve harcadığı çevredir. Bir işletme, geçerli para biriminin tespitinde aşağıdaki faktörleri dikkate alır:

(a) Geçerli para birimi:

(i) Mal ve hizmetlerin satış fiyatlarını en çok etkileyen para birimidir (mal ve hizmetlerin satış fiyatlarının çoğunlukla bağlı olduğu ve gerçekleştiği para birimidir) ve

(ii) Rekabet unsurları ve yasal düzenlemeleriyle mal ve hizmetlerin satış fiyatlarını en çok etkileyen ülkenin para birimidir.

(b) Mal ve hizmetlere ilişkin işçilik, ham madde ve diğer maliyetleri en çok etkileyen para birimidir (sıklıkla, bu tür maliyetlerin oluştuğu ve ödendiği para birimidir).

Geçerli para birimine göre düzenlenen finansal tablolar da kayıtlar döviz cinsinden tutulamasa da TL’nin değer kaybından kaynaklanan kur değişimin yarattığı kur farkı geliri veya zararlarının olumsuz etkilerini giderebilmektedir.
 

Sonuç

Yasal defter kayıtlarının yabancı para ile tutulması istisnai bir durum. Geçerli mevzuata göre, belli kriterleri sağlayarak Cumhurbaşkanından izin alan az sayıdaki yabancı sermayeli şirketler ile serbest bölgede faaliyet gösteren şirketlere sağlanan sınırlı bir imkân.

Bunun dışındaki işletmeler TL cinsinden kayıt tutmak ve finansal tablo hazırlamak zorundalar.

Ancak Türk Ticaret Kanunu kapsamında bağımsız denetime tabi olan ve finansal tablolarını TMS/TFRS veya BOBİ FRS’ye göre düzenleyen işletmeler, döviz çevresinde faaliyet gösteriyorlarsa, finansal tablolarını fonksiyonel para birimi cinsinden hazırlamak ve TL karşılığını sunmak durumundalar.

T24 | Erdoğan SAĞLAM

Yorumlar (0)
10
açık
Namaz Vakti 11 Mayıs 2021
İmsak 03:59
Güneş 05:43
Öğle 13:05
İkindi 17:00
Akşam 20:18
Yatsı 21:54
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Burnley 35 39
15. Newcastle 35 39
16. Brighton 35 37
17. Southampton 34 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 35 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@