banner79

banner80

Yeniden değerleme tebliğ taslağı hakkındaki değerlendirmelerim

Değer artışı üzerinden yüzde 2 oranında bir defalık özel bir vergi ödenmesi karşılığında, yeni değerler üzerinden amortisman ayırabilme ve yeni değerleri satışta maliyet olarak dikkate alabilme gibi çok önemli vergisel avantajlar elde edilecek

MEVZUAT 05.07.2021, 10:38
Yeniden değerleme tebliğ taslağı hakkındaki değerlendirmelerim

Yapılandırma kanunu ile taşınmaz ve diğer amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yılsonuna kadar bir defalık yeniden değerlenmesine imkân tanındı. Bu konuyu 18 Haziran 2021 tarihli yazımda açıklamıştım. Bu nedenle bugün konunun detaylarına girmeden, kamuoyunun görüşlerine açılan tebliğ taslağı hakkındaki değerlendirmelerime yer vereceğim.


Yeniden değerleme uygulaması nasıl yapılacak?

Yapılan bu düzenleme uyarınca 9/6/2021 tarihi itibarıyla aktife kayıtlı bulunan taşınmazlar ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetler ile bunların üzerinden ayrılmış olan amortismanlar, yurt içi üretici fiyat endeksinde gerçekleşen artış oranları esas alınarak artırılacak, yani yeniden değerlenebilecek. Değerleme yapmak isteğe bağlı, zorunluluk yok. İsterseniz kapsama giren tüm iktisadi kıymetleri, isterseniz sadece bir tanesini değerlemeniz mümkün.

Böylece varlıklar ve birikmiş amortismanlar gerçeğe yakın değerleri üzerinden bilançoda gösterilecek, ayrıca hesaplanan değer artışı pasifte öz kaynaklar grubu altında özel bir fon hesabında izleneceğinden öz kaynaklar güçlendirilmiş olacak. Maalesef çok talep edilmesine rağmen varlıkların ekspertiz değerleriyle güncel değerlerinin hesaplanmasına imkân tanınmadı.
 

Sağlanacak vergisel avantajlar neler?

Değer artışı üzerinden yüzde 2 oranında bir defalık özel bir vergi ödenmesi karşılığında, yeni değerler üzerinden amortisman ayırabilme ve yeni değerleri satışta maliyet olarak dikkate alabilme gibi çok önemli vergisel avantajlar elde edilecek.

Üstelik enflasyon düzeltmesinin uygulamaya sokulması ile kaldırılan zorunlu yeniden değerleme uygulamasından farklı olarak, satışta sermayeye eklenmemiş değer artış fonları gelir yazılmayacağı için sağlanan vergi avantajı kalıcı olacak. Satış halinde pasifte özel fon hesabında gösterilen değer artışı tutarları, satış kazancına dâhil edilmeyip fon hesabında izlenmeye devam edilecek.

İsteyen mükellefler fonu sermayelerine ekleyebilecekler. Eğer fon hesabı sermayeye eklenirse, sermayeye dönüşeceği için tasfiyede de vergilenmemesi gerektiğini düşünüyorum. Tebliğ taslağında sermayeye eklenmeyen fonların tasfiyede vergilendirileceği ifade ediliyor, ancak sermayeye eklenmiş olanlara ilişkin herhangi bir açıklama yapılmıyor. Sermayeye eklenmiş olan fonların da tasfiyede vergilendirilmeyeceği konusunda tebliğde bir açıklamaya yer verilmesi isabetli olacaktır. Maliye aksi görüşte ise bunu da açıkça belirtmelidir.


Tebliğ taslağına ilişkin değerlendirmelerim…

1) Taslakta, taşınmazların alım, satım ve inşa işleri ile devamlı olarak uğraşanların bu amaçla aktiflerinde kayıtlı bulunan emtia niteliğindeki kıymetlerin yeniden değerlemeye tabi tutulamayacağı belirtiliyorOysa ilgili fıkrada sadece sat-kirala-geri al işlemine veya kira sertifikası ihracına konu edilen iktisadi kıymetlerin yeniden değerlemeye tabi tutulamayacağı düzenlenmiş. Çünkü bu işlemler özünde bir finansman işlemi.

Hazine ve Maliye Bakanlığının böyle bir kısıtlama yetkisi yok. Eğer kanun koyucunun iradesi, inşaatçıların emtia niteliğindeki taşınmazlarını kapsam dışında bırakmak olsaydı, bunu sat-kirala-geri al işlemi ile kira sertifikası ihracına konu edilen iktisadi kıymetlerde olduğu gibi açıkça düzenlerdi.

Üstelik kısmi bir enflasyon düzeltmesi uygulaması olan yeniden değerleme işleminin bu şekilde yorumlanması, enflasyon düzeltmesinin ruhuna da aykırı. Çünkü enflasyon düzeltmesi uygulamasında taşınmazların alım, satım ve inşa işleri ile devamlı olarak uğraşanların bu amaçla aktiflerinde kayıtlı bulunan emtia niteliğindeki kıymetlerin de parasal olmayan kıymet olduğu ve dolayısıyla enflasyon düzeltmesine tabi tutulabileceği konusunda tereddüt yok.

Bakanlığın bu görüşünü neden kanun metnine dahil ettirmeyip tebliğ ile ifade ettiğini anlayamıyorum.

Bunu taşınmaz satışında uygulanan kurumlar vergisi istisnası ile karıştırmamak gerekir. Çünkü istisna uygulamasında taşınmazların alım, satım ve inşa işleri ile devamlı olarak uğraşanların bu amaçla aktiflerinde kayıtlı bulunan emtia niteliğindeki kıymetlerin istisna dışında bırakılmasının bir mantığı var.  

Enflasyon düzeltmesi şartları oluşmamış olsa da ülkemizde son yıllarda yüksek oranlarda enflasyon yaşandığı tartışmasız bir gerçek. Bu enflasyon diğer mükellefleri etkilediği gibi taşınmaz alım, satım ve inşa işleri ile devamlı olarak uğraşanları da aynı şekilde etkiliyor.
 

2) Finansal kiralama yoluyla iktisap edilen kullanma haklarını kiracıların amortismana tabi iktisadi kıymet faslından yeniden değerleyebilecekleri tereddütsüz. Ancak taslakta yer alan "finansal kiralama yoluyla iktisap edilen ve mülkiyeti devredilmiş olan iktisadi kıymetlere ait yeniden değerleme oranının belirlenmesinde iktisap tarihi olarak, kiracının kullanma hakkını aktifleştirdiği tarih esas alınır." ifadesi tereddütlere neden oluyor. Finansal kiralama işlemi nedeniyle kiracı tarafından aktifleştirilen finansal kiralamaya konu iktisadî kıymeti kullanma hakkının yeniden değerlenebileceğinin vurgulanması, hatta bir örnek ile detaylandırılması isabetli olacaktır. 
 

3) Taslakta, yeniden değerlemeye birinci geçici vergi dönemi sonu itibariyle oluşmuş pozisyon esas alınıyor. Bu durum hesaplamaları karışık hale getiriyor. Uygulamacılara şimdiden kolaylıklar diliyorum. Daha önceki yazımda önerdiğim şekilde 31.12.2020 bakiyeleri esas alınırsa bu karışıklık ortadan kalkar. Özellikle azalan bakiyeler usulüne göre amortisman hesaplayanlarda değerleme işlemi çok zor.

Bu vesileyle 9 Haziran 2021 itibariyle sahip olunan, ancak yeniden değerleme işlemi yapılmadan önce satılan varlıkların da yeniden değerlenebileceğini ve satış kazancının değerlenmiş tutarlar esas alınarak hesaplanabileceğini (kayda alınmışsa düzeltilebileceğini) belirtmek isterim.

İkinci geçici vergi dönemi için değerleme öncesi tutarlar üzerinden amortisman ayrılması öngörülüyor. Üçüncü ve son dönemde ise yeni değer üzerinden amortisman ayrılacak olmakla birlikte birinci dönemin yeniden değerlenmiş amortismanı tenzil edildiğinden, birinci örnekte mükellefin (1.451.687,5 – 250.000=) 1.201.687,50 TL amortismanı gider yazdırılmıyor. İkinci dönemin amortisman farkı sonraki dönemlerde telafi ediliyor, ancak birinci dönem için böyle bir telafi öngörülmüyor. (Bu örnekte, değerleme öncesi birikmiş amortisman tutarı 17.250.000 TL olması gerekirken sehven 30.250.000 TL olarak esas alındığı için rakamın düzeltilmesi gerekiyor. Ben tebliğdeki tutarları esas alarak gider yazdırılmayan amortisman tutarını belirledim.) 

Söz konusu örnekte, yıl sonu itibariyle birikmiş amortismanlara eklenen tutar yeni değer üzerinden hesaplanan 5.806.750 TL olmakla birlikte bunun sadece 4.605.062,5 TL’lik kısmı 2021’de gider yazılmış oluyor.

Hesaplamalara birinci geçici vergi dönemine ilişkin tutarların esas alınması yaklaşımından vazgeçilmeyecekse, eksik yazdırılan amortisman tutarının beyanname üzerinde bir "indirim" olarak dikkate alınmasına imkân tanınması bu haksızlığı giderecektir.

Yeniden değerleme işleminin yapılacağı tarih de önemli, çünkü yılsonuna kadar yapılması mümkün bulunan yeniden değerleme işleminin yapılacağı tarih, hangi geçici vergi dönemlerinde yeni değerler üzerinden amortisman ayrılacağını da belirliyor. Örneğin Eylül 2021 ayında yeniden değerleme yapan bir mükellef üçüncü dönem için yeni değerler üzerinden amortisman ayırabilecekken, Aralık 2021 ayında yapan mükellef üçüncü dönem için ayıramayacak, dördüncü dönemden başlayarak yeni değerler üzerinden amortisman ayırabilecektir. Bu durumda yıl sonu itibariyle gider yazılabilecek toplam amortisman tutarı değişmeyecek, ancak yeni değer üzerinden ayrılabilecek amortisman farkının üçüncü dönemle dördüncü dönem arasındaki dağılımı değişecektir. Tabii ki erken değerleme yapan mükellef yüzde 2 vergiyi de erken ödemek zorunda kalacaktır. Mükelleflerin bu değerlendirmeyi yaparak kendileri için en avantajlı olan tarihte değerleme yapmalarını öneriyorum.

Hesaplanan yüzde 2 oranında verginin, yeniden değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen ayın son günü akşamına kadar gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine beyan edilip, üç eşit taksitte (ilk taksiti beyanname verme süresi içinde, izleyen taksitler sırasıyla beyanname verme süresini takip eden ikinci ve dördüncü ayda olmak üzere) ödenmesi gerekir.

Gelir İdaresi, yeniden değerlemeye ilişkin beyannamenin, uygulamaya ilişkin tebliğin yayımını izleyen 15 inci günden itibaren verilebileceğini duyurdu.

4) Birinci geçici vergi dönemi için amortisman ayırmayan veya ayırdığı amortisman tutarı için birikmiş amortismanlara kayıt atmayan (karşılık kaydı atan veya amortisman giderini beyanname üzerinde indiren) mükelleflerde yeniden değerlemenin nasıl yapılacağı örneklerle detaylı bir şekilde açıklanırsa çok yararlı olur.

T24 | Erdoğan SAĞLAM

Yorumlar (0)
4
açık
Namaz Vakti 28 Ocak 2022
İmsak 06:44
Güneş 08:12
Öğle 13:22
İkindi 15:58
Akşam 18:22
Yatsı 19:45
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@