banner79

banner80

Peşin ve geçici vergi dönem sonu işlemleri

Kazancın elde edilmesi ile söz konusu kazancın vergilendirilmesi arasında belli bir süre geçmiş olmaktadır. Ancak bu süre kaybı nedeniyle elde edilen kazancın vergilendirilmesinde “PEŞİN VERGİLEME” adı verilen bir sistem uygulanmaktadır.

MUHASEBE 28.12.2020, 08:47 28.12.2020, 09:16
Peşin ve geçici vergi dönem sonu işlemleri

Ülkemizde geçerli olan vergi sisteminde bazı istisnalar dışında yıllık olarak tespit edilen kazançlar vergilendirilmektedir. Dolayısıyla uygulamada kazancın elde edilmesi ile söz konusu kazancın vergilendirilmesi arasında belli bir süre geçmiş olmaktadır. Ancak bu süre kaybı nedeniyle elde edilen kazancın vergilendirilmesinde “PEŞİN VERGİLEME” adı verilen bir sistem uygulanmaktadır. Şöyle ki;

Peşin vergileme temel iki şekilde karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan birincisi Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15’inci ve 30’uncu maddeleri kapsamında yapılan VERGİ TEVKİFATI uygulamasıdır. İkincisi ise Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120’nci maddesi kapsamında yapılan geçici vergi kesintisi ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 25’inci maddesi ile ilgilidir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 120’nci maddesi uyarınca ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanunu’nun değerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin üçer aylık kazançları üzerinden Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesinde yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda (%15) geçici vergi ödemek zorundadırlar.

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/2 maddesi uyarınca; kurumlar vergisi mükelleflerinin (ticari ve zirai kazanç elde eden dar mükellef kurumlar dahil) cari edilmek üzere Gelir Vergisi Kanunu’nda belirtilen esaslara göre ve cari dönemin kurumlar vergisi oranında geçici vergi ödemesi gerekmektedir. Söz konusu madde hükmünden anlaşılacağı üzere, geçici vergi, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120’nci maddesi hükmüne göre ödenecek olup, geçici vergi oranı kurumlar vergisi oranı olan %20’dir (Geçici madde 10 hükmü uyarınca 2020 yılı için yüzde 22).

Bir hesap dönemi ile ilgili olarak 4 (dört) ayrı geçici vergi dönemi söz konusu olup, hesaplanan geçici vergi üçer aylık dönemi izleyen ikinci ayın 14’üncü günü akşamına kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve 17’nci günü akşamına kadar ödenir.

Geçici vergi dönemleri, hesap dönemi takvim yılı olanlar ile kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenler açısından farklılık gösterir. Bunun yanında bazı durumlarda geçici hesap dönemi üç aydan kısa da olabilir. Bu şekilde hesap dönemi takvim yılı olan mükellefler ilgili hesap döneminin 3 (Ocak - Mart), 6 (Ocak - Haziran), 9 (Ocak - Eylül) ve 12 (Ocak - Aralık) aylık mali tablolarını esas alarak geçici vergi dönem kazancını Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120’nci maddesi hükmüne göre belirler. Özel hesap dönemi tayin edilen mükellefler için geçici vergi dönemleri özel hesap döneminin başlangıç tarihinden itibaren üçer aylık dönemler olarak hesaplanır. Üçer aylık dönemi izleyen ikinci ayın 14’ü beyan zamanı ve aynı ayın 17’si ödeme zamanı olacaktır. Üç aydan kısa olan vergilendirme dönemlerinde ise işe başlanılan tarihin içinde bulunduğu dönemin sonuna kadar olan süre, işin bırakıldığı tarihe kadar olan süre, yeni hesap döneminin başladığı tarihe kadar olan süre ayrı bir geçici vergilendirme dönemi sayılır.

Geçici vergi dönemleri üçer aylık olmakla birlikte beyan edilecek kazancın hesaplanmasında 3, 6, 9 ve 12 aylık mali tablolar esas alınır. Örneğin ikinci döneme ilişkin geçici vergi; Ocak - Haziran dönemine ilişkin olarak çıkarılacak 6 (altı) aylık mali tablolara göre bulunan kazanç üzerinden hesaplanan vergiden, birinci dönemde ödenmesi gereken geçici verginin indirilmesiyle bulunur.

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120’nci maddesi uyarınca; yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, ilgili hesap döneminin üçer aylık dönemlerine ilişkin olarak ödenen geçici vergi mahsup edilir. Mahsup işleminin yapılabilmesi için tahakkuk ettirilmiş geçici verginin mutlak suretle ödenmiş olması gerekmektedir. Dolayısıyla, tahakkuk ettirilmiş ancak ödenmemiş bulunan geçici verginin yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilmesi mümkün değildir. Tahakkuk ettirilmiş ancak tahsil edilmemesi dolayısıyla yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup imkanı bulunmayan geçici vergi tutarları terkin edilecektir. Terkin edilen geçici vergi tutarına, vade tarihinden terkin edilmesi gereken tarihe kadar gecikme zammı uygulanır.

Ödenen geçici vergi tutarının, geçici verginin ilgili olduğu döneme ilişkin olarak verilen beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden fazla olması halinde; mahsup edilemeyen tutar, mükellefin o yılın sonuna kadar yazılı olarak başvurması kaydıyla kendisine nakden iade edilir.

Geçici vergi uygulamasına ilişkin olarak;

• Adi ortaklıklar ile kolektif şirketlerde ortakların adi ve eshamlı komandit şirketlerde komandite ortakların elde ettikleri kazançlar Gelir Vergisi Kanunu’nun 37’nci maddesi uyarınca (Gelir Vergisi Kanunu’nun 66’ncı maddesi hükmü saklı kalmak üzere) şahsi ticari kazanç mahiyetinde olduğundan söz konusu ortakların geçici vergi ödeme mükellefiyetleri bulunmaktadır.

• Basit usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri ücret geliri elde edenler, menkul ve gayrimenkul sermaye iradı sahipleri, zirai kazanç sahipleri, diğer kazanç ve irat elde edenler, kazançları vergiden istisna edilen serbest meslek erbabı, tasfiye halindeki kurumlar vergisi mükelleflerinin tasfiye dönemlerinde noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları kazançları nedeniyle ve yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yapan mükelleflerin münhasıran bu kazançları nedeniyle geçici vergi ödeme yükümlülüğü yoktur. Ancak geçici vergi ödemeyeceği belirtilen bu kişiler bu işlerinden elde ettikleri kazançları dışında kalan ticari veya mesleki kazançları nedeniyle geçici vergi ödemek zorundadır.

• Geçici vergi beyannamesinin verilme süresinden önce aynı dönemi içeren gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi halinde bu dönem için ayrıca geçici vergi beyannamesi verilmez. Örneğin birleşme ve devir hallerinde birleşme ve devir tarihi itibarıyla hukuki varlığı sona eren kurumların birleşme karı veya devir tarihine kadar elde ettiği kazançlar için 15 (on beş) gün içinde beyanname verilmesi gerektiğinden, hukuki varlığı sona eren kurumlar, birleşme veya devir tarihinin içinde bulunduğu dönemler için geçici vergi beyannamesi vermeyecektir.

• Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/A maddesi kapsamında indirimli kurumlar vergisi uygulamasından faydalanan mükelleflerde geçici vergi, yatırım faaliyeti sonucu elde edilen kazanca, yatırım devlet tarafından finanse edilecek kısmına ulaşıncaya kadar indirimli kurumlar vergisi oranının uygulanması suretiyle bulunur. Bu tür mükelleflerde geçici vergi hesabında, mükellefin yatırım dışındaki faaliyetlerinin olması durumunda, bu faaliyetlerden elde ettiği kazançlara ayrıca normal kurumlar vergisi oranı uygulanmaya devam edilir.

Yorumlar (0)
14°
açık
Namaz Vakti 24 Ocak 2021
İmsak 06:46
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:54
Akşam 18:18
Yatsı 19:41
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Galatasaray 20 39
3. Fenerbahçe 19 39
4. Gaziantep FK 19 34
5. Trabzonspor 20 33
6. Alanyaspor 19 31
7. Hatayspor 19 31
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 19 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 19 40
3. Sevilla 19 36
4. Barcelona 18 34
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Cádiz 20 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 17 17
20. Huesca 20 13
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@