banner79

banner80

Peşin ve geçici vergi dönem sonu işlemleri

Kazancın elde edilmesi ile söz konusu kazancın vergilendirilmesi arasında belli bir süre geçmiş olmaktadır. Ancak bu süre kaybı nedeniyle elde edilen kazancın vergilendirilmesinde “PEŞİN VERGİLEME” adı verilen bir sistem uygulanmaktadır.

MUHASEBE 28.12.2020, 08:47 28.12.2020, 09:16
Peşin ve geçici vergi dönem sonu işlemleri

Ülkemizde geçerli olan vergi sisteminde bazı istisnalar dışında yıllık olarak tespit edilen kazançlar vergilendirilmektedir. Dolayısıyla uygulamada kazancın elde edilmesi ile söz konusu kazancın vergilendirilmesi arasında belli bir süre geçmiş olmaktadır. Ancak bu süre kaybı nedeniyle elde edilen kazancın vergilendirilmesinde “PEŞİN VERGİLEME” adı verilen bir sistem uygulanmaktadır. Şöyle ki;

Peşin vergileme temel iki şekilde karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan birincisi Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15’inci ve 30’uncu maddeleri kapsamında yapılan VERGİ TEVKİFATI uygulamasıdır. İkincisi ise Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120’nci maddesi kapsamında yapılan geçici vergi kesintisi ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 25’inci maddesi ile ilgilidir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 120’nci maddesi uyarınca ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanunu’nun değerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin üçer aylık kazançları üzerinden Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesinde yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda (%15) geçici vergi ödemek zorundadırlar.

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/2 maddesi uyarınca; kurumlar vergisi mükelleflerinin (ticari ve zirai kazanç elde eden dar mükellef kurumlar dahil) cari edilmek üzere Gelir Vergisi Kanunu’nda belirtilen esaslara göre ve cari dönemin kurumlar vergisi oranında geçici vergi ödemesi gerekmektedir. Söz konusu madde hükmünden anlaşılacağı üzere, geçici vergi, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120’nci maddesi hükmüne göre ödenecek olup, geçici vergi oranı kurumlar vergisi oranı olan %20’dir (Geçici madde 10 hükmü uyarınca 2020 yılı için yüzde 22).

Bir hesap dönemi ile ilgili olarak 4 (dört) ayrı geçici vergi dönemi söz konusu olup, hesaplanan geçici vergi üçer aylık dönemi izleyen ikinci ayın 14’üncü günü akşamına kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve 17’nci günü akşamına kadar ödenir.

Geçici vergi dönemleri, hesap dönemi takvim yılı olanlar ile kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenler açısından farklılık gösterir. Bunun yanında bazı durumlarda geçici hesap dönemi üç aydan kısa da olabilir. Bu şekilde hesap dönemi takvim yılı olan mükellefler ilgili hesap döneminin 3 (Ocak - Mart), 6 (Ocak - Haziran), 9 (Ocak - Eylül) ve 12 (Ocak - Aralık) aylık mali tablolarını esas alarak geçici vergi dönem kazancını Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120’nci maddesi hükmüne göre belirler. Özel hesap dönemi tayin edilen mükellefler için geçici vergi dönemleri özel hesap döneminin başlangıç tarihinden itibaren üçer aylık dönemler olarak hesaplanır. Üçer aylık dönemi izleyen ikinci ayın 14’ü beyan zamanı ve aynı ayın 17’si ödeme zamanı olacaktır. Üç aydan kısa olan vergilendirme dönemlerinde ise işe başlanılan tarihin içinde bulunduğu dönemin sonuna kadar olan süre, işin bırakıldığı tarihe kadar olan süre, yeni hesap döneminin başladığı tarihe kadar olan süre ayrı bir geçici vergilendirme dönemi sayılır.

Geçici vergi dönemleri üçer aylık olmakla birlikte beyan edilecek kazancın hesaplanmasında 3, 6, 9 ve 12 aylık mali tablolar esas alınır. Örneğin ikinci döneme ilişkin geçici vergi; Ocak - Haziran dönemine ilişkin olarak çıkarılacak 6 (altı) aylık mali tablolara göre bulunan kazanç üzerinden hesaplanan vergiden, birinci dönemde ödenmesi gereken geçici verginin indirilmesiyle bulunur.

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120’nci maddesi uyarınca; yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, ilgili hesap döneminin üçer aylık dönemlerine ilişkin olarak ödenen geçici vergi mahsup edilir. Mahsup işleminin yapılabilmesi için tahakkuk ettirilmiş geçici verginin mutlak suretle ödenmiş olması gerekmektedir. Dolayısıyla, tahakkuk ettirilmiş ancak ödenmemiş bulunan geçici verginin yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilmesi mümkün değildir. Tahakkuk ettirilmiş ancak tahsil edilmemesi dolayısıyla yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup imkanı bulunmayan geçici vergi tutarları terkin edilecektir. Terkin edilen geçici vergi tutarına, vade tarihinden terkin edilmesi gereken tarihe kadar gecikme zammı uygulanır.

Ödenen geçici vergi tutarının, geçici verginin ilgili olduğu döneme ilişkin olarak verilen beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden fazla olması halinde; mahsup edilemeyen tutar, mükellefin o yılın sonuna kadar yazılı olarak başvurması kaydıyla kendisine nakden iade edilir.

Geçici vergi uygulamasına ilişkin olarak;

• Adi ortaklıklar ile kolektif şirketlerde ortakların adi ve eshamlı komandit şirketlerde komandite ortakların elde ettikleri kazançlar Gelir Vergisi Kanunu’nun 37’nci maddesi uyarınca (Gelir Vergisi Kanunu’nun 66’ncı maddesi hükmü saklı kalmak üzere) şahsi ticari kazanç mahiyetinde olduğundan söz konusu ortakların geçici vergi ödeme mükellefiyetleri bulunmaktadır.

• Basit usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri ücret geliri elde edenler, menkul ve gayrimenkul sermaye iradı sahipleri, zirai kazanç sahipleri, diğer kazanç ve irat elde edenler, kazançları vergiden istisna edilen serbest meslek erbabı, tasfiye halindeki kurumlar vergisi mükelleflerinin tasfiye dönemlerinde noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları kazançları nedeniyle ve yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yapan mükelleflerin münhasıran bu kazançları nedeniyle geçici vergi ödeme yükümlülüğü yoktur. Ancak geçici vergi ödemeyeceği belirtilen bu kişiler bu işlerinden elde ettikleri kazançları dışında kalan ticari veya mesleki kazançları nedeniyle geçici vergi ödemek zorundadır.

• Geçici vergi beyannamesinin verilme süresinden önce aynı dönemi içeren gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi halinde bu dönem için ayrıca geçici vergi beyannamesi verilmez. Örneğin birleşme ve devir hallerinde birleşme ve devir tarihi itibarıyla hukuki varlığı sona eren kurumların birleşme karı veya devir tarihine kadar elde ettiği kazançlar için 15 (on beş) gün içinde beyanname verilmesi gerektiğinden, hukuki varlığı sona eren kurumlar, birleşme veya devir tarihinin içinde bulunduğu dönemler için geçici vergi beyannamesi vermeyecektir.

• Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/A maddesi kapsamında indirimli kurumlar vergisi uygulamasından faydalanan mükelleflerde geçici vergi, yatırım faaliyeti sonucu elde edilen kazanca, yatırım devlet tarafından finanse edilecek kısmına ulaşıncaya kadar indirimli kurumlar vergisi oranının uygulanması suretiyle bulunur. Bu tür mükelleflerde geçici vergi hesabında, mükellefin yatırım dışındaki faaliyetlerinin olması durumunda, bu faaliyetlerden elde ettiği kazançlara ayrıca normal kurumlar vergisi oranı uygulanmaya devam edilir.

Yorumlar (0)
14
hafif yağmur
Namaz Vakti 21 Nisan 2021
İmsak 04:35
Güneş 06:09
Öğle 13:08
İkindi 16:54
Akşam 19:57
Yatsı 21:24
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 34 72
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Hatayspor 34 53
6. Alanyaspor 34 52
7. Gaziantep FK 33 51
8. Sivasspor 34 51
9. Karagümrük 34 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 35 42
13. Konyaspor 34 41
14. Ankaragücü 34 38
15. Malatyaspor 34 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 34 35
18. Erzurumspor 35 34
19. Başakşehir 33 33
20. Gençlerbirliği 34 32
21. Denizlispor 34 27
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. Chelsea 32 55
5. West Ham 32 55
6. Liverpool 32 53
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 32 34
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@