Banka, değerlendirmesinde yıl sonu enflasyon beklentisini güncelledi. Goldman Sachs’ın 2026 yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 27,5 seviyesinden yüzde 29’a yükseldi.

CNCB-e'nin aktardığına göre, Türkiye’nin makroekonomik yapısına daha uygun olduğu belirtilen ve zaman içinde değişen ilişkileri modelleyen Random Forest (MRF) yaklaşımı kullanıldığı bildirilen analizde, daha önce öngörülen büyümenin enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlı, kur geçişkenliğinin ise belirleyici olduğu yönündeki görüşlerin aksine, büyüme ile enflasyon arasında daha güçlü bir bağ bulunduğu ifade edildi.

Goldman Sachs, mevcut dezenflasyon sürecinde çekirdek enflasyonun ekonomik aktivitenin zayıfladığı dönemlerde gerilemeye başladığını ve talep ile enflasyonun birlikte yavaşladığı bir döngünün gözlendiğini aktardı.

Petrolde dolaylı, kurda direkt geçişkenlik yüksek

Enerji fiyatlarına yönelik, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki doğrudan etkisinin zaman içinde azalsa da beklentiler kanalı üzerinden dolaylı olarak güçlü şekilde devam ettiği belirtildi. Enflasyon beklentilerinin çekirdek enflasyon üzerinde belirleyici bir unsur olduğu vurgulandı.

Kur kanalına ilişkin değerlendirmede, 2021-2023 döneminde kur geçişkenliğinin yaklaşık yüzde 60 seviyesine kadar yükseldiği, sonrasında gerilese de mevcut seviyenin ortodoks politika dönemine kıyasla yüksek kaldığı ifade edildi.

Dolarizasyon sınırlı

Raporda, Türk Lirası’ndaki değer kaybı eğiliminin sürdüğü, buna karşın dolarizasyona yönelimin sınırlı kaldığı değerlendirildi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB), finansal istikrar ve dolarizasyon riskleri nedeniyle daha hızlı kur ayarlamasına izin verirken sıkı para politikası duruşunu koruyacağı öngörüldü.

Faizde değişiklik beklenmiyor

Banka, politika faizinde yılın geri kalanında değişiklik beklemediğini, fonlamanın ise gecelik borç verme penceresi üzerinden sürdürülmesinin beklendiğini bildirdi.

Goldman Sachs ayrıca, ödemeler dengesi görünümündeki bozulmanın merkez bankasını talep tarafını daha güçlü şekilde yavaşlatmaya zorlayabileceğini ifade etti.

Ekonomim

Rapora göre Avrupa'da 2021 yılında 146 bin 525 olan ultra yüksek net servete sahip kişi (UHNWI) sayısı, 2026 itibarıyla 183 bin 953'e çıktı. Böylece beş yılda 37 bin 428 kişi daha bu gruba katıldı.

Almanya zirvede yer aldı

Euronews'in haberine göre, ultra zengin sayısındaki artışta Almanya ilk sırada yer aldı. Ülkede 2021 yılında 28 bin 942 olan 30 milyon dolar üzeri servete sahip kişi sayısı, 2026'da 38 bin 215'e yükseldi. Bu artış, her gün ortalama 5 kişinin ultra zenginler sınıfına katıldığı anlamına geliyor.

İsviçre'de ise ultra zengin sayısı son beş yılda yaklaşık 5 bin kişi artarken, günlük ortalama artış 2,7 kişi olarak hesaplandı.

Türkiye'de her gün birden fazla yeni ultra zengin

Rapora göre Fransa'da her gün ortalama 2,1 kişi, İngiltere ve İtalya'da 1,6 kişi, İspanya'da ise 1,5 kişi 30 milyon dolar servet sınırını aşıyor.

Türkiye de günlük ortalama 1,1 yeni ultra zengin ile Avrupa'nın dikkat çeken ülkeleri arasında yer aldı. Böylece Türkiye, İsviçre ile birlikte her gün en az bir kişinin ultra zenginler kulübüne katıldığı ülkeler arasında gösterildi.

ABD açık ara önde

Küresel ölçekte ise ABD, 251 bin 352 ultra zengin ile ilk sırada bulunuyor. Ülkede her gün ortalama 36,7 kişi 30 milyon dolar servet seviyesini aşarken, bu durum yaklaşık her 90 dakikada bir yeni ultra zengin ortaya çıktığını gösteriyor.

Çin 121 bin 677 ultra zengin ile ikinci sırada yer alırken, Almanya üçüncü sıraya yerleşti. Dünya genelinde ultra zenginlerin sayısı son beş yılda 162 bin 191 kişi artarak 713 bin 626'ya ulaştı.

Servet dağılımındaki fark büyüyor

Avrupa Merkez Bankası verilerine göre euro bölgesinde hanelerin medyan net serveti 123 bin 500 euro seviyesinde bulunuyor. Ancak nüfusun en alt yüzde 20'lik kesiminin serveti yalnızca 2 bin euro düzeyindeyken, en üst yüzde 20'lik kesimde bu rakam 1 milyon euroyu aşıyor.

Öte yandan UBS Global Wealth Report 2025 verilerine göre Avrupa'da kişi başına ortalama servet 2024 yılında Türkiye'de 29 bin 923 euro seviyesinde kalırken, İsviçre'de 634 bin 584 euroya ulaştı. Bu tablo, kıta genelindeki servet farkının boyutunu ortaya koyuyor.

Dünya

Spot altın, yüzde 0,6 düşüşle ons başına 4.184,33 dolardan işlem gördü. Altın, hafta genelinde ise yüzde 0,9 değer kaybetti. Ağustos vadeli ABD altın kontratları da yüzde 1 düşüşle 4.202,10 dolara geriledi.

Çin ana karası ve Hong Kong piyasaları Dragon Boat Festivali nedeniyle kapalı kalırken, dolar endeksi son bir yılın zirvesine yakın seviyelerde işlem görmeye devam etti. Güçlenen dolar, diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için altını daha maliyetli hale getirdi.

"ABD-İran barış anlaşmasının ardından altındaki yükseliş kısa ömürlü oldu"

Bloomberg HT'de yer alan habere göre KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, “ABD-İran barış anlaşmasının ardından altındaki yükseliş kısa ömürlü oldu. Kevin Warsh liderliğindeki Fed’in daha şahin bir tona bürünmesiyle güçlenen dolar yeniden gündemin merkezine yerleşti” dedi.

Waterer, “Yeni Fed Başkanı’nın kararlı duruşu, jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan desteği büyük ölçüde nötralize etti ve para politikasının hâlâ piyasalardaki temel belirleyici unsur olduğunu hatırlattı” ifadelerini kullandı.

Fed’den şahin sinyaller: 9 üye faiz artışı bekliyor

Fed’in çarşamba günü politika faizini sabit tutmasının ardından açıklanan projeksiyonlar, 19 politika yapıcısından 9’unun bu yıl içinde faiz artırımına gidilebileceği görüşünde olduğunu ortaya koydu. Kevin Warsh başkanlığında gerçekleştirilen ilk toplantıda alınan karar, piyasalarda daha sıkı para politikası beklentilerini güçlendirdi.

İran savaşı kaynaklı enflasyon baskılarının yükselmesi, dünya genelinde daha fazla merkez bankasının faiz artırımı ya da fiyat artışlarını sınırlamaya yönelik sıkılaştırıcı adımlar atacağı beklentisini güçlendirdi.

CME FedWatch verilerine göre yatırımcılar, Fed’in aralık ayında faiz artırma olasılığını yüzde 87 olarak fiyatlıyor. Bu oran, toplantı öncesinde yüzde 61 seviyesindeydi. Faiz getirisi bulunmayan altın ise yüksek faiz ortamlarında yatırımcılar için cazibesinin bir kısmını kaybedebiliyor.

Goldman Sachs altın tahminini düşürdü

Öte yandan Goldman Sachs, Fed’in bu yıl faiz indirimi yapmasını artık beklemediğini açıklayarak altının ons fiyatına ilişkin yıl sonu tahminini 5.400 dolardan 4.900 dolara revize etti.

İran'a yönelik deniz ablukası kaldırıldı

Jeopolitik gelişmelerde petrol tankerleri Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerini sürdürürken, ABD’nin perşembe günü İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırdığı bildirildi.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Diğer değerli metallerde spot gümüş yüzde 1,5 düşüşle ons başına 64,83 dolara gerilerken, platin yüzde 1,3 kayıpla 1.674,47 dolara, paladyum ise yüzde 0,8 düşüşle 1.268,65 dolara indi.

Ekonomim

Kurumun internet sitesinden yapılan açıklamada, konuya ilişkin detaylar paylaşıldı.

Buna göre Kurul, Uber Technologies Inc. tarafından Getir Perakende Lojistik AŞ'ye ait çevrim içi yemek siparişi ve teslimatı hizmetleri iş kolu ile çevrim içi hızlı tüketim malları siparişi ve teslimatı hizmetleri işinin tek kontrolünün devralınmasına Uber Technologies Inc. tarafından sunulan taahhüt paketi çerçevesinde onay verdi.

Söz konusu taahhütler kapsamında, Uber Technologies Inc. tarafından Türkiye'ye 500 milyon dolarlık yatırım yapılmasına yönelik sunulan taahhüdün, yüksek nitelikli istihdamı desteklemesi, yerel mühendislik kabiliyetlerini güçlendirmesi ve Türkiye'nin dijital altyapısı ve teknoloji altyapısının gelişimine olumlu katkı sağlaması bekleniyor.

Gerekçeli karar daha sonra Kurumun internet sitesinde yayımlanacak.

Ekonomim

İş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması noktasında işyerinde alınması gereken önlemler ile uyulması gereken kriterler 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununu ile anılan Kanunun uygulanmasına dair çıkartılan yönetmeliklerle düzenlenmiş olup, bu hususlara riayet edilip edilmediğine yönelik denetimler ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişlerince yapılmaktadır.

İşyerlerinde ilk defa yapılan denetimlerde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılık veya eksiklik tespit edilmesi halinde eksiklik ve aykırılıklar tutanağa kaydedilerek işverenlerden/alt işverenlerden, verilen makul bir süre içerisinde bu eksiklik ve aykırılıkların giderilmesi istenilmektedir. Tutanakta belirtilen süreninin bitiminin ardından ikinci defa yapılan denetimde, tutanakta belirtilen eksiklik ve aykırılıkların giderilmediğinin tespiti halinde ise idari para cezası uygulanmaktadır. Ayrıca yapılan denetimler sırasında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiği takdirde bu tehlike giderilinceye kadar, işyerinin bir bölümünde veya tamamında işin durdurulması cihetine gidilebilmektedir.

Alt işverenlerin NACE koduna geldiğimizde,

İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarında alt işverenler, asıl işverenlerin tabi oldukları tehlike sınıfı ile ilişkilendirilmeyerek, kendi faaliyet konusu işe ait tehlike sınıfına tabi tutulmuşlardır.

Bu amaçla asıl işverenlerin SGK işyeri sicil numarasının altında üç haneli numara ile tescil edilen alt işverenlere, asıl işverenin NACE kodundan farklı olarak, alt işverenin kendi yürütmüş olduğu faaliyet konusuna uygun NACE kodu verilmektedir. 6331 sayılı Kanun uygulamalarının takip edildiği İSG Kâtip sisteminde de gerek asıl işverenlerin gerekse alt işverenlerin hangi tehlike sınıfında yer aldıklarının tespitinde, SGK işyeri tescil kayıtlarındaki NACE kodları esas alınmaktadır.

Alt işverenlerin tescil işlemleri asıl işverenlerin e-Bildirge kullanıcıları tarafından e-Devlet uygulamalarında yer alan İşyeri Bildirgesi seçeneğindeki Tescillerim menüsü vasıtasıyla yapılmakta olup, alt işverenlerin NACE kodları da asıl işverenlerin e-Bildirge kullanıcıları tarafından sisteme girilmektedir. Bu bakımdan alt işverenlerin NACE kodlarının sözleşmede yer alan işin konusuna göre NACE REV. 2.1 tablosundaki kodlardan uygun olanı seçilmek suretiyle sisteme girilmesi önem arz etmektedir.

Hastane işyerinde temizlik faaliyetini yürüten alt işverenlerin NACE koduna geldiğimizde;

Temizlik faaliyetlerine ilişkin NACE REV.2.1 tablosuna bakıldığında, temizlik sektöründe faaliyet gösteren işyerleri yönünden yapılan işin niteliğine göre az tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta farklı NACE kodları olduğu görülecektir.

Örneğin, “81.21.01 Binaların genel temizliği (uzmanlaşmış temizlik faaliyetleri hariç)” NACE kodunda tescil edilmiş işyerleri az tehlikeli sınıfta yer alsalar da “81.22.03 Nesne veya binaların (ameliyathaneler vb.) sterilizasyonu faaliyetleri” NACE kodunda tescil edilmiş işyerleri çok tehlikeli sınıfta yer almaktadırlar.

Bu bağlamda hastane işyerinde temizlik faaliyetlerini yürüten alt işveren çalışanlarının kullanılmış bir şırınganın eline batması veya temizlik faaliyetleri sırasında mikrop kapma risklerinin bulunduğu dikkate alındığında, hastane işyerinde faaliyet gösteren ve temizlik faaliyetini yürüten alt işverenlerin 81.22.03 NACE kodunda yer alması gerektiğinden alt işveren tescil işlemeleri sırasında NACE kodu 81.22.03 olarak sisteme girilmelidir. Okurumuz Figen Hanımın sorusuna geldiğimizde hastane işyerinde temizlik faaliyeti yürütmesine rağmen az tehlikeli sınıfta tescil edilmiş alt işverenlik dosyasındaki NACE kodunun 81.22.03 olarak çok tehlikeli sınıfta güncellenmesi amacıyla bir dilekçe ile işyerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik merkezindeki işyeri tescil servisine müracaat ederek NACE kodunu güncellemesi gerekecektir.

Çalışanın iş kazasına uğraması veya meslek hastalığına tutulması halinde hatalı bildirimlerin faturası da ağır olur.

İşyeri hekimi ve İSG uzmanlarının çalışma süresi işyerinin az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta faaliyet göstermelerine göre değişmektedir.

Haliyle gerçekte çok tehlikeli sınıfta faaliyet göstermesine rağmen tescil işlemleri sırasında az tehlikeli veya tehlikeli sınıftaki NACE kodlarında tescil edilmiş asıl işverenler ve alt işverenler yönünden, İSG uzmanı ve işyeri hekiminin daha az sürelerde istihdam edilmesi sözkonusu olacaktır.

Bu durum, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması noktasındaki yükümlülüklerin eksik yerine getirmesi nedeniyle işverenlerin/alt işverenlerin iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesindeki kusur oranlarını da artıracaktır.

Olası bir iş kazası sonrasında işçinin uğradığı zarara istinaden işçi veya hak sahipleri tarafından maddi/manevi tazminat talebinde bulunabileceği gibi, taksirle yaralama veya ölüme neden olma suçu işlendiği gerekçesiyle işveren veya işveren vekilleri aleyhine ceza davaları da açılabilmektedir.

Ayrıca çalışanın yaşamış olduğu iş kazası veya meslek hastalığı sonrasında SGK ‘nın denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan incelemeler sonrasında sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış ise peşin sermaye değeri ile sigortalı adına Kurumca yapılan sağlık masrafları kusuru oranında işverenlere rücu edilerek yasal faiziyle birlikte işverenlerden tahsil edilmektedir.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 75 milyar 377 milyon lira artarak 29 trilyon 633 milyar 774 milyon liradan 29 trilyon 709 milyar 151 milyon liraya yükseldi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 330 milyar liraya yükseldi

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 41 milyar 828 milyon lira artarak 3 trilyon 329 milyar 638 milyon liraya yükseldi. Söz konusu tutarın 793 milyar 418 milyon lirası konut, 43 milyar 806 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 492 milyar 413 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı, 28 milyar 46 milyon lira artarak 4 trilyon 82 milyar 710 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 1,6 artışla 3 trilyon 207 milyar 352 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 183 milyar 931 milyon lirasını taksitli, 2 trilyon 23 milyar 421 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 12 Haziran itibarıyla önceki haftaya göre 9 milyar 389 milyon lira artışla 747 milyar 913 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 439 milyar 290 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 1 milyar 19 milyon lira artarak 5 trilyon 679 milyar 658 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 31 milyon lira azalarak 279,8 milyon liraya düştü.

Dünya

Verilere göre Türkiye'nin kısa vadeli dış borç stoku, nisanda bir önceki aya kıyasla yüzde 3 artarak 171,6 milyar dolar seviyesine çıktı.

Orijinal vadesine bakılmaksızın, vadesine 1 yıl veya daha az kalan borçları gösteren kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stoku ise 242 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Bankalar kaynaklı borç stoku arttı

Bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku, nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 5,8 artışla 75,5 milyar dolara yükseldi.

Bu dönemde yurt içi bankaların yurt dışından kullandıkları kısa vadeli kredi ve menkul kıymet yükümlülükleri yüzde 4,1 artarak 8,7 milyar dolar oldu.

Yurt dışı yerleşik bankaların yurt içindeki mevduatı yüzde 6,7 artışla 18,6 milyar dolara çıktı. Banka hariç yurt dışı yerleşiklerin döviz tevdiat hesabı yüzde 1,9 artarak 22,2 milyar dolar olurken, TL cinsinden mevduatlar yüzde 9,2 yükselişle 26 milyar dolara ulaştı.

Diğer sektörlerin borcu 71,4 milyar dolar

Diğer sektörler kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku da nisanda yüzde 2,8 artarak 71,4 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Dış ticaret işlemlerinden kaynaklanan ticari kredi yükümlülükleri yüzde 1,3 artışla 64,4 milyar dolar oldu. Nakit kredi kaynaklı yükümlülükler ise yüzde 19,6 artarak 7 milyar dolara yükseldi.

Borç stokunda dolar ve Euro'nun payı azaldı

Kısa vadeli dış borç stokunun döviz kompozisyonunda ABD doları ve Euro'nun payı azalırken, Türk lirası ve diğer döviz cinslerinin payı arttı.

Buna göre stokun yüzde 34,8'i ABD doları, yüzde 26,7'si Euro, yüzde 24,5'i Türk lirası ve yüzde 14'ü diğer döviz cinslerinden oluştu.

Kalan vadeye göre stok 242 milyar dolar

Kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stokunda mevduat yükümlülükleri 66,8 milyar dolara yükseldi.

Aynı dönemde kredi ve menkul kıymet yükümlülükleri ise 74,9 milyar dolar seviyesine çıktı.

Dünya

Nakdi kredilerin 25.795 milyar TL'si 65 banka tarafından kullandırılırken, 423 milyar TL'si 22 finansal kiralama şirketi, 345 milyar TL'si 54 faktoring şirketi ve 320 milyar TL'si 26 finansman şirketi tarafından kullandırıldı. Bankaların toplam nakdi krediler içindeki payı yüzde 96 olarak gerçekleşti.

Tasfiye olunacak alacakların oranı yükseldi

Tasfiye olunacak alacaklar Nisan 2026 itibarıyla 880 milyar TL oldu. Bu tutarın 845 milyar TL'si bankalara, 14 milyar TL'si finansal kiralama şirketlerine, 13 milyar TL'si faktoring şirketlerine ve 7 milyar TL'si finansman şirketlerine ait bulunuyor. Tasfiye olunacak alacakların toplam kredilere oranı bir önceki yıla göre 0,7 puan artarak yüzde 3,2 seviyesine yükseldi.

Kredilerde artış

Ticari krediler yüzde 37 artarak 20,3 trilyon TL'ye ulaştı ve toplam krediler içindeki payı yüzde 76 olarak gerçekleşti. Nakdi krediler içinde TL krediler önceki yıla göre yüzde 40 artarak 10.623 milyar TL'ye çıkarken, YP krediler yüzde 33 artışla 9.712 milyar TL'ye yükseldi; YP kredilerin nakdi krediler içindeki payı yüzde 48 oldu. Toplam gayri nakdi krediler ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 46 artışla 10.253 milyar TL'ye ulaştı.

Kredilerde imalatın payı yüksek

Sektörel dağılımda imalat sanayi, ticari krediler içinde yüzde 31'lik payla en yüksek paya sahip sektör olurken, toptan ve perakende ticaret sektörü yüzde 19'luk payla bu sektörü takip etti. Nisan 2026 itibarıyla tasfiye olunacak alacak oranı en yüksek olan sektör yüzde 4,1 ile inşaat sektörü oldu. Yabancı para nakdi kredilerin toplam nakdi krediler içindeki payı en yüksek olan sektör ise yüzde 85 ile enerji sektörü olarak belirlendi.

Banka dışında taşıt finansmanı lider

Bankalar ve banka dışı finansal kuruluşlar tarafından kullandırılan bireysel krediler yüzde 48 artarak 6.548 milyar TL'ye yükseldi. Bireysel kredilerin yüzde 99'u bankalar tarafından kullandırılırken, finansman şirketleri tarafından kullandırılan 33 milyar TL'lik bireysel kredinin 19,1 milyar TL'si taşıt kredilerinden oluştu. Bireysel kredilerin yüzde 50'sini kredi kartları, yüzde 24'ünü ihtiyaç kredileri, yüzde 12'sini konut kredileri, yüzde 1'ini taşıt kredileri ve yüzde 13'ünü kredili mevduat hesabı oluşturdu. Bireysel kredilerde tasfiye olunacak alacak oranı yüzde 4,3 seviyesinde gerçekleşti.

Ortalama kredi 148 bin TL

Bireysel kredi kullanan kişi sayısı (takipteki krediler hariç) son bir yılda yaklaşık 1,9 milyon kişi artarak 44,2 milyon kişiye yükseldi, ortalama kredi bakiyesi ise 148 bin TL düzeyinde gerçekleşti.

Nisan ayında ilk defa kredi kullananlar arasında 203 bin kişi kredili mevduat hesabı, 182 bin kişi kredi kartı ve 123 bin kişi tüketici kredisi kullandı. İlk defa konut kredisi kullanan kişi sayısı 15 bin olurken, ilk defa taşıt kredisi kullanan kişi sayısı 9 bin oldu.

Kredi kartlarının limitleri

Bireysel kredi kartlarında 0-100.000 TL limit aralığındaki kişi sayısının oranı yüzde 38 olurken, bu aralığın tutar olarak payı yüzde 5 ile sınırlı kaldı. Nisan ayı itibarıyla bireysel kredi kartlarındaki 14,9 trilyon TL'lik toplam limitin kullanım oranı yüzde 22 olarak gerçekleşti.

İl bazında değerlendirildiğinde, İstanbul yüzde 27'lik payla bireysel kredide en yüksek paya sahip il olurken, Ankara yüzde 10 ve İzmir yüzde 7'lik payla bu ili takip etti. Adıyaman, Kahramanmaraş ve Hatay son 12 ayda bireysel kredi bakiyesi en çok artan iller olarak kayıtlara geçti. Kişi başına ortalama bireysel kredi bakiyesinde ise sırasıyla Ankara, İstanbul ve İzmir ilk üç sırayı aldı.

Ekonomim

Yeni dönemde tarımsal faaliyetlerin daha etkin bir şekilde izlenebilmesi amacıyla Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) üzerine önemli düzenlemeler yapıldı. Bu değişiklikler, çiftçilerin kayıt süreçlerini, denetim yöntemlerini ve sistemin güncellenmesine ilişkin esasları kapsıyor.

**

HEPSİ TEK TEK İPTAL EDİLECEK
Yapılan yenilikler doğrultusunda, taahhütname kapsamında yer alan arazilerin kaydı, üretim yılına ait uydu görüntüleri veya belirlenen tespit komisyonlarının yönlendirmeleriyle gerçekleştirilecek. Eğer mirasçılar ya da hissedarlar, bu arazilere yönelik itirazda bulunurlarsa, itiraz edilen hisse oranına denk gelen alanların kayıtları iptal edilecektir.

GEÇERSİZ HALE GELECEK
Ayrıca, verasetten gelen hisselerle taahhütnameye dahil edilen araziler için de benzer bir durum söz konusu. Hissedar ya da mirasçılar itirazda bulunursa, bu arazilere ait kayıtlar, içinde bulunulan üretim yılından itibaren taahhütname süresinin sona ermesine kadar itiraz edilen alanlar için geçersiz hale gelecektir. Bu değişikliklerle tarımsal faaliyetlerin daha şeffaf ve düzenli bir şekilde yürütülmesi hedefleniyor.

15 GÜN SÜRE VERİLDİ
İstenilen belgenin temin edilmesi için 15 gün süre verildi. Veraset yoluyla iştirak edilen ve taahhütname ile başvurulan arazilere hissedarlar ya da mirasçılar tarafından yapılan itirazlar, kayıtların geçerliliğini etkileyerek, taahhütname süresinin sona ermesine kadar geçerli olacak. Mirasçılar ve hissedarlar dışındaki itirazlar ise sonraki aşamalarda dikkate alınmayacak.

BU BELGE GEREKECEK
Mirasçılık belgesinin temin edilmesi, belirli bir süre içinde sunulması gereken zorunlu bir işlem. Tapu sicilinde kayıtlı malik vefat ettiğinde, miras hakkı henüz tescil edilmemiş olan araziler, intikali yapılmamış araziler olarak değerlendirilecektir. Eğer mirasçılar, intikali henüz gerçekleştirilmemiş arazilere dair taahhütname başvurularına itiraz ederse, mirasçılık belgesi talep edilecektir.

KİRA SÖZLEŞMESİ YA DA TAAHHÜTNAME İSTENEBİLİR
Kendi hissesi olmayan kişiler için başvurulan arazilerde, hissedarlarla yapılmış kira sözleşmesi veya taahhütname talep edilecektir. Veraset yoluyla iştirak edilen arazilerde, hisse oranlarının belirsiz olduğu durumlarda ise, tüm hissedarlarla yapılmış kira sözleşmesi veya taahhütname istenecektir.

İlk el konut satışları yüzde 27,9 geriledi

Türkiye genelinde ilk el konut satış sayısı Mayıs ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27,9 azalarak 30 bin 196 oldu. İkinci el konut satışları ise yüzde 32,7 düşüşle 63 bin 137 olarak gerçekleşti.

Toplam konut satışları içerisinde ilk el konutların payı yüzde 32,4 olurken, ikinci el konutların payı yüzde 67,6 olarak kaydedildi.

İpotekli satışlar sınırlı geriledi

Mayıs ayında ipotekli konut satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,8 azalarak 19 bin 754'e düştü. Diğer satış türlerinde ise daha belirgin bir gerileme görüldü. Diğer konut satışları yüzde 36,2 azalarak 73 bin 579 oldu.

Toplam satışlar içinde ipotekli satışların payı yüzde 21,2, diğer satışların payı ise yüzde 78,8 olarak gerçekleşti.

Arındırılmış veriler de düşüşe işaret etti

Takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ilk el konut satışları yıllık bazda yüzde 3,6, ikinci el konut satışları ise yüzde 11,3 azaldı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ise bir önceki aya kıyasla ilk el konut satışları yüzde 3,4, ikinci el konut satışları yüzde 0,5 geriledi.

Yabancılara konut satışında düşüş devam etti

Yabancılara yapılan konut satışları Mayıs ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27 azalarak bin 387 oldu. Böylece yabancılara yapılan satışların toplam konut satışları içindeki payı yüzde 1,5 seviyesinde gerçekleşti.

Ocak-Mayıs döneminde yabancılara yapılan konut satışları da yıllık bazda yüzde 15,1 azalarak 7 bin 68'e geriledi.

Mayıs ayında yabancılara en fazla konut satışı 268 adet ile Rusya Federasyonu vatandaşlarına yapıldı. Rusya'yı 125 konutla İran ve 88 konutla Ukrayna vatandaşları takip etti.

İş yeri satışlarında da gerileme yaşandı

Türkiye genelinde ilk el iş yeri satışları Mayıs ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24,8 azalarak 3 bin 255'e düştü. İkinci el iş yeri satışları ise yüzde 33,1 gerileyerek 8 bin 179 olarak kaydedildi.

İpotekli iş yeri satışları arttı

İpotekli iş yeri satışları yıllık bazda yüzde 22,9 artışla 536'ya yükselirken, diğer iş yeri satışları yüzde 32,4 azalarak 10 bin 898 oldu.

Takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ilk el iş yeri satışları yıllık bazda yüzde 0,4, ikinci el iş yeri satışları ise yüzde 12,9 azaldı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serilerde ise bir önceki aya göre ilk el iş yeri satışları yüzde 2,8, ikinci el iş yeri satışları yüzde 6,2 düşüş gösterdi.

Mutluhan Yıldız-Dünya

Spot altın, ons başına yüzde 1,4 artışla 4.316,42 dolara yükseldi. Altın, çarşamba günü yüzde 1,7 değer kaybetmişti. Ağustos vadeli ABD altın kontratları ise yüzde 1 düşüşle 4.336,70 dolara geriledi.

"Altın, sert düşüşün ardından toparlandı"

Bloomberg HT'de yer alan habere göre OANDA Kıdemli Piyasa Analisti Kelvin Wong, “Dünkü sert düşüşün ardından altın tarafında kısa pozisyon kapatma hareketleri görüyoruz. Bu kısa pozisyon kapatmalarının nedeni de Orta Doğu’dan gelen olumlu haberler; çünkü bu gelişmeler petrol fiyatlarının düşmesine yol açtı” dedi.

ABD ile İran arasında mutabakat imzalandı

ABD ve İran, çarşamba günü geçici anlaşmanın metnini kamuoyuyla paylaştı. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yükümlülüklerine uymaması halinde askeri operasyonların yeniden başlatılabileceğini ve İranlı yetkililerin hedef alınabileceğini belirterek sert bir uyarıda bulundu.

14 maddelik anlaşma, taraflara kalıcı bir ateşkes için müzakereleri sürdürme imkânı tanımak amacıyla nisan ayında sağlanan ateşkesin 60 gün süreyle uzatılmasını öngörüyor.

Trump’ın İran yönetiminin “uslu durmaması” durumunda bombardımanın yeniden başlatılabileceği yönündeki açıklamalarının ardından petrol fiyatları, çarşamba günkü kazanımlarını geri vererek düşüşe geçti.

Altının yukarı yönlü hareketi sınırlı kalır mı?

Wong, “Piyasa katılımcılarının artık ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yeniden faiz artırımı döngüsüne başlama olasılığını daha yüksek fiyatladığını göz önüne alırsak, altının yukarı yönlü hareketinin sınırlı kalmasını bekliyorum” dedi.

Fed’de faiz artışı beklentisi güçlendi

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) çarşamba günü politika faizini yüzde 3,50–3,75 aralığında sabit tutmasının ardından yayımlanan projeksiyonlar, kurum içinde faiz artırımı beklentilerinin güçlendiğini ortaya koydu. 19 politika yapıcısından 9’u, yıl içinde ek bir faiz artışının gerekli olabileceği görüşünü paylaştı.

CME FedWatch verilerine göre ise piyasalar, Fed’in aralık ayında faiz artırma ihtimalini yüzde 85 olarak fiyatlıyor. Bu oran, karar öncesinde yüzde 61 seviyesindeydi.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Diğer değerli metallerde ise; spot gümüş %1,8 yükselerek ons başına 69,18 dolara çıktı. Platin %1,2 artışla 1.757,53 dolara yükseldi. Paladyum %1,3 değer kazanarak 1.329,99 dolara ulaştı.

Ekonomim

Küresel piyasalardaki dalgalanma, döviz kurundaki oynaklık ve art arda gelen ÖTV zamları, akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıyı sürdürüyor.

Motorinde litre başına 1,83 liralık indirim uygulanırken, eşel mobil sistemi nedeniyle indirimin 46 kuruşu pompa fiyatlarına yansıdı.

İstanbul, İzmir ve Ankara'da güncel benzin, motorin ve otogaz fiyatları ne kadar?

İstanbul Avrupa Yakası:

Benzin: 63.15 TL
Motorin: 64.42 TL
LPG: 31.99 TL

İstanbul Anadolu Yakası:

Benzin: 62.99 TL
Motorin: 64.26 TL
LPG: 31.39 TL

Ankara:

Benzin: 64.10 TL
Motorin: 65.52 TL
LPG: 31.97 TL

İzmir:

Benzin: 64.38 TL
Motorin: 65.79 TL
LPG: 31.79 TL

Cihan Oruçoğlu-Dünya

Ticaret Bakanlığı'nca hazırlanan Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre ön izin başvurusu uygun bulunan ve mağaza/depo açma izni başvurusunda bulunacak kişilerin, ön izin başvurusu sırasında sundukları dışında vereceği belgelerde düzenlemeye gidildi.

Bu kapsamda, sermaye ve kurumlar vergisi şartının karşılandığını gösteren belgeler ile yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu talep edilecek.

Parfüm ve kozmetik numunelerinin, antrepo stok kayıtlarından ve antrepo beyannamelerinden düşümünün yapılabilmesi için söz konusu numunelerin boş şişelerinin birer aylık dönemler itibarıyla aylık satış listesi gereken süre içinde gümrük müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekecek. Boş şişesi gümrük idaresine ibraz edilmeyen her parfüm numunesi ve kozmetik ürün için gümrük vergileri tahsil edilecek.

Dünya

Rehberin “G. Alım Satım Aracılığı Faaliyeti” başlığı altına, bankaların yurt dışı emir iletimine aracılık faaliyetlerini düzenleyen yeni bir hüküm eklendi.

Yeni düzenlemeye göre mevduat ve katılım bankaları, yurt dışında paylar ile paya ve pay endekslerine dayalı türev araçlara ilişkin emirlerin iletimine doğrudan aracılık edemeyecek.

Bununla birlikte bankalar, söz konusu araçlarda yurt dışında işlem yapmak isteyen müşterilerinin, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yurt dışı işlem aracılığı faaliyeti için yetkilendirilmiş aracı kurumlar nezdinde hesap açmasına aracılık edebilecek.

Ayrıca bankalar, emir iletimine aracılık sözleşmesi imzaladıkları yetkili aracı kurumlara müşteri emirlerini iletebilecek.

Yıllık bazda alt sektörler incelendiğinde, ulaştırma ve depolama hizmetleri yüzde 2,0 azalırken, konaklama ve yiyecek hizmetleri yüzde 4,0 arttı. Bilgi ve iletişim hizmetleri yüzde 13,9 ile en güçlü yükselişi kaydederken, gayrimenkul hizmetleri yüzde 3,8 geriledi. Mesleki, bilimsel ve teknik hizmetler yüzde 8,9 artış gösterirken, idari ve destek hizmetleri yüzde 0,6 azaldı.

Aylık bazda düşüş yaşandı

Hizmet üretim endeksi, 2026 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 0,6 azaldı.

Aylık değişimlere bakıldığında ulaştırma ve depolama hizmetleri yüzde 0,9, konaklama ve yiyecek hizmetleri yüzde 2,2, gayrimenkul hizmetleri yüzde 1,6 ve idari ile destek hizmetleri yüzde 1,1 geriledi.

Aynı dönemde bilgi ve iletişim hizmetleri yüzde 2,6, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetler ise yüzde 0,5 artış kaydetti.

Nisan ayında hizmet sektöründe yıllık bazda büyüme devam ederken, aylık bazda sınırlı bir daralma yaşandı. Bilgi ve iletişim hizmetleri hem yıllık hem de aylık performansıyla sektörler arasında pozitif ayrıştı.

Mutluhan Yıldız-Dünya

Türkiye ekonomi­si 2026’nın ortasın­da üçlü bir baskı altında ilerliyor: yüksek faiz, di­rençli enflasyon ve kont­rollü ama kırılgan kur dengesi. Bu tablo yalnızca para politikasının değil; üretim yapısının, dış finans­man ihtiyacının, güven sorununun ve küresel enerji şoklarının ortak sonucudur.

Ekonominin üçlü sıkışması

Türkiye ekonomisinin bugünkü fotoğrafı net: politika faizi %37 se­viyesinde, yıllık enflasyon %32,61 düzeyinde, yıl sonu dolar/TL bek­lentisi ise 51 seviyesinin üzerin­de. Bu üç gösterge birlikte okun­duğunda ekonomi yönetiminin ne kadar dar bir koridorda yürüdüğü görülüyor.

Faizin yüksek tutulması, talebi soğutmak ve enflasyon beklenti­lerini kırmak açısından zorunlu görünüyor. Ancak yüksek faiz ay­nı zamanda kredi maliyetini ar­tırıyor, yatırım iştahını zayıflatı­yor, KOBİ’lerin finansmana eri­şimini güçleştiriyor ve iç talep üzerinden büyümeyi aşağı çeki­yor. Türkiye’nin temel açmazı bu­rada başlıyor: Enflasyonu düşür­mek için ekonomiyi yavaşlatmak gerekiyor; fakat ekonomi fazla ya­vaşlarsa işsizlik, tahsilat sorunla­rı ve şirket bilançolarında bozul­ma riski artıyor.

Bu nedenle bugünkü mesele sa­dece “faiz yüksek mi düşük mü?” sorusu değildir. Asıl soru şudur: Bu yüksek faiz, enflasyonu kalıcı olarak düşürecek kadar güven ya­ratıyor mu?

Enflasyon düşüyor ama inat kırılmış değil

Mayıs 2026 itibarıyla yıllık TÜ­FE’nin %32,61 olması, geçmiş dö­nemlere kıyasla bir gerilemeye işaret ediyor. Ancak bu oran hâlâ çok yüksek. Daha önemlisi, toplu­mun hissettiği enflasyon ile açıkla­nan enflasyon arasındaki algı farkı devam ediyor. Gıda, kira, ulaşım, enerji ve hizmet fiyatlarında katı­lık sürdükçe, hane halkı “enflasyon düşüyor” cümlesini günlük haya­tında tam olarak hissedemiyor.

Türkiye’de enflasyonun inat­çı olmasının nedeni sadece talep fazlası değildir. Ücret artışları, kur geçişkenliği, enerji maliyetle­ri, ithal ara malı bağımlılığı, vergi ayarlamaları ve hizmet fiyatların­daki katılık enflasyonu çok kanal­lı hale getiriyor. Bu yüzden sade­ce faiz artışıyla fiyat istikrarına ulaşmak zorlaşıyor.

Faiz talebi yavaşlatır; ama üre­tim maliyetini, enerji faturasını, tarımsal arz sorununu ve piyasa beklentisini tek başına düzelte­mez. Ekonomide kalıcı dezenflas­yon için para politikası kadar ma­liye politikası, rekabet politikası, tarım politikası ve sanayi politi­kası da aynı hedefe yönelmelidir.

Kur dengesi: Kontrollü ama kırılgan

Türkiye’de döviz kuru yalnız­ca finansal bir gösterge değildir. Kur, sanayicinin maliyetidir; ih­racatçının rekabet gücüdür; itha­latçının bilanço riskidir; tüketi­cinin gelecek enflasyon beklen­tisidir. Bu nedenle kurdaki her hareket, sadece döviz piyasasın­da değil, raf fiyatlarında, şirket kârlarında ve Merkez Bankası gü­veninde de karşılık bulur.

Yıl sonu dolar/TL beklentisinin 51 seviyesinin üzerinde olması, pi­yasaların kontrollü bir değer kay­bı senaryosunu fiyatladığını gös­teriyor. Kurun yatay tutulması kısa vadede enflasyonu sınırlayabilir; fakat ithalatı ucuzlatarak cari açı­ğı büyütebilir. Kurun hızlı yüksel­mesi ise ihracatçıya geçici avantaj sağlasa bile, ithal girdi maliyetle­ri nedeniyle enflasyonu ve finans­man riskini artırır.

Türkiye’nin en zor dengesi bu­rada ortaya çıkıyor: Kur çok dü­şük kalırsa dış açık büyür; kur hızlı artarsa enflasyon yükselir. Bu nedenle kur politikası, rezerv yönetimi ve enflasyon hedefleme­si aynı stratejinin parçaları olarak ele alınmalıdır.

Cari açık: Ekonominin dışa açık zayıf karnı

Nisan ayında cari açığın 5,7 mil­yar dolar, Ocak-Nisan döneminde ise yaklaşık 29,4 milyar dolar dü­zeyinde gerçekleşmesi, dış finans­man ihtiyacının devam ettiğini gösteriyor. Türkiye ekonomisi bü­yümek istediğinde enerji, altın, ara malı ve teknoloji ithalatı artıyor. Bu da büyümenin döviz ihtiyacını yukarı çekiyor.

Turizm gelirleri, hizmet ihraca­tı ve bazı sanayi kollarındaki ihra­cat performansı önemli tamponlar oluşturuyor. Ancak yapısal sorun devam ediyor: Türkiye’nin üre­tim modeli hâlâ yüksek oranda it­hal girdiye bağımlı. Bu yapı değiş­meden cari açık sorunu dönemsel olarak azalabilir, fakat kalıcı olarak ortadan kalkmaz.

Cari açığın finansman kalite­si de en az açığın kendisi kadar önemlidir. Doğrudan yatırım ye­rine kısa vadeli portföy girişlerine ve dış borçlanmaya dayalı finans­man, ekonomiyi küresel risk işta­hına bağımlı hale getirir. Küresel piyasalarda rüzgâr tersine döndü­ğünde kur, rezerv ve faiz dengesi hızla bozulabilir.

Dünya örnekleri ne söylüyor?

Türkiye’nin durumu dünyadan bağımsız değildir. ABD’de enflas­yon yükseldiğinde Fed’in daha sa­bırlı davranabilmesinin nedeni do­ların rezerv para olmasıdır. ABD, kendi para birimiyle borçlanabi­len, derin finansal piyasalara sahip bir ekonomidir. Bu nedenle ABD için yüksek enflasyon sorundur; ama Türkiye kadar hızlı kur krizi­ne dönüşme riski taşımaz.

Euro Bölgesi’nde sorun daha çok enerji maliyetleri ve düşük büyüme üzerindedir. Avrupa Merkez Ban­kası enflasyonla mücadele ederken aynı zamanda sanayi üretimindeki yavaşlamayı da dikkate almak zo­rundadır. Almanya gibi sanayi dev­leri enerji fiyatlarındaki artıştan ciddi biçimde etkilenmiştir.

Türkiye’nin yüksek faizle za­man kazanması mümkündür; fa­kat bu zamanı üretim yapısını dö­nüştürmek için kullanmazsa, aynı sorunlar birkaç yıl sonra yeniden karşısına çıkar.

Şirketler için yeni gerçek: Kâr değil, nakit yaşatır

2026’da şirketler açısından en önemli konu finansman maliyeti­dir. Kredi faizleri yüksekken stok taşımak pahalılaşır, alacak vadeleri uzadığında nakit döngüsü bozulur, döviz açık pozisyonu olan firmalar kur riskine daha açık hale gelir. Bu dönemde yalnızca ciro büyümesine odaklanan şirketler hata yapar.

Yeni dönemin şirket kuralı net­tir: Satış değil, tahsilat; kâr değil, nakit; büyüme değil, sürdürüle­bilir finansman önceliklidir. KO­Bİ’ler için alacak vadesi, stok devir hızı, borç vadesi ve döviz pozisyo­nu günlük izlenmesi gereken temel göstergelere dönüşmelidir.

Çözüm: Tek araçla değil, bütüncül programla

Türkiye’nin çözümü sadece fa­iz politikasına indirgenemez. Ön­celikle para politikasında erken gevşeme riskinden kaçınılmalı­dır. Enflasyon beklentileri kalıcı biçimde düşmeden yapılacak faiz indirimi, piyasalar tarafından ye­niden gevşeme sinyali olarak oku­nabilir.

İkinci olarak, maliye politikası dezenflasyonu desteklemelidir. Ka­mu harcamalarında verimlilik, ka­yıt dışılıkla mücadele, dolaylı vergi­lere aşırı yüklenmeyen daha denge­li bir vergi sistemi ve hedefli sosyal destekler birlikte uygulanmalıdır.

Üçüncü olarak, ithal ara malı bağımlılığını azaltacak sanayi po­litikası güçlendirilmelidir. Ener­ji verimliliği, yenilenebilir enerji yatırımları, yüksek katma değerli ihracat, teknoloji üretimi ve yerli tedarik zinciri Türkiye’nin kur ve cari açık baskısını azaltacak temel alanlardır.

Dördüncü olarak, güven tesis edilmelidir. Ekonomide güven bir kez kaybolduğunda yalnızca faiz­le geri getirilemez. Güven; tutarlı politika, şeffaf veri, öngörülebilir karar alma ve hukuk güvencesiyle inşa edilir.

Son sözler: ”Hayat geriye doğru anlaşılır, ama ileriye doğru yaşan­mak zorundadır” Soren Kierkegaard.

Bir insanın kaderi, cesaretinin başladığı yerde değişir” Albert Camus

Şevket Sayılgan-Dünya

Şirketi pazar değil, yönetim batırır

Ancak gerçek şu: Özenle büyütülen şir­ketler çoğu zaman dışarıdan gelen bir darbe ile değil, içeride tekrarlanan hatalı karar ve davranışlar nedeniyle zayıflıyor. Bazen şir­keti batıran şey pazar değil, patronun yöne­tim tarzı oluyor. Mizahla söyleyelim: Şirke­ti batırmak istiyorsanız reçeteyi uygulayın.

Korku kültürü kurun

İlk hata, şirkette her şeyin hatalı yürütül­düğünü düşünmek, insanları sürekli eleştir­mek ve azarlamaktır. Böylece kimse sorum­luluk almak istemez; iyi insanlar sessizleşir, yetenekli olanlar gider. Korku kültürü kısa vadede disiplin gibi görünür; uzun vadede öğrenmeyi ve sadakati yok eder.

Aynı çıkmazdaki akıllara danışın

İkinci hata, bilimsel ve sınanmış çözüm­ler yerine, sizinle aynı sorunları yaşayan başka patronların kısa vadeli formüllerine güvenmektir. Yönetim danışmanları veri, süreç, risk, organizasyon ve kontrol diliyle çözüm üretmeye çalışır. Ama siz de “bizim sektörü bilmezler” deyin; dost patronların tavsiyeleriyle yola devam edin.

Her şeyi siz bilin

Üçüncü hata, takım çalışması yerine tek adam prensibine inanmaktır. Her şeyi siz bilin, her kararı siz verin, tüm yetkileri kendinizde toplayın. Şirketin size bağım­lı hale gelmesini başarı sanın. Süreçleri, veriyi, riskleri, iç kontrolü, iç denetimi ve yönetim sistemini kurmayın. Şirket büyü­dükçe yönetilebilirliği azalır; siz yorulduk­ça şirket de yorulur.

İnsanı maliyet, fikri tehdit görün

Dördüncü hata, insanı maliyet; fikri teh­dit olarak görmektir. Çalışanlar sizden üc­ret aldığı için her şeyi hemen ve mükemmel yapmak zorunda. Onları geliştirmek yeri­ne azarlayın, yetkilendirmek yerine kontrol edin, ilk fırsatta tasarruf kalemi olarak gö­rün. İkinci veya üçüncü kuşağı da yetiştir­meyin. Nasılsa onlar işi anlamaz; onlara oya­lanacakları roller verin, asıl işe karıştırma­yın. Dışarıdan gelen iyi fikirlere kapalı olun.

Fiyat kırın, sermayeyi dağıtın

Beşinci hata, stratejik akıl yerine duy­gusal rekabet ve dağınık sermaye yöneti­midir. Ürün veya hizmetinizle farklılaş­mak yerine fiyat kırın. Rakibe kızarak ka­rar alın. Şirketin varlıklarını ve nakdini “nasıl olsa benim” diyerek şahsi kullanım­da değerlendirin. Kârı ana işe, teknolojiye, markaya, insana ve kapasiteye yatırmak yerine ya dağıtın ya da ilgisiz işlere savu­run. Sermaye ve insan gücü odaklanmazsa şirket de odaklanamaz.

Bu belirtiler varsa durup düşünün

Eğer patron olarak bu davranışlardan birkaçı sizde varsa, düşünmek gerekir. Eğer böyle bir şirkette profesyonel olarak çalışıyorsanız, kariyer rotanızı yeniden değerlendirin. Çünkü bu iklimlerde iyi in­sanlar uzun süre kalamaz; kalsalar bile po­tansiyellerini gerçekleştiremez.

İyi haber: Bu tablo değişebilir

İyi haber şu: Bunlar kader değil. Doğ­ru yaklaşım, ekip ve yöntemlerle birkaç ay içinde bambaşka bir yönetim iklimi oluş­turulabilir. Süreçler tasarlanır, veriler gö­rünür hale getirilir, yetki ve sorumluluklar netleşir, riskler yönetilir, iç kontrol kuru­lur, ikinci kuşak hazırlanır.

Akıl, veri ve sistem olmadan olmaz

Elbette “ben yıllardır böyle yönetiyorum, işlerim de iyi” diyenler olacaktır. Haklı da olabilirler. Burası Türkiye; ben dahil kim­se her zaman haklı değil. Fakat uzun vadede şirketleri ayakta tutan şey sadece cesaret, sezgi ve hızlı karar alma değildir. Bilim, akıl, veri, sistem, insan ve kurumsal disiplinle birleşmediğinde şirketi büyüten enerji, bir süre sonra şirketi yoran güce dönüşebilir.

Dr. Bertan Kaya-Dünya

Satranç için “hayatın oyunu” derler ancak tavla daha uygun bu tanıma, zira zar da var. ABD “cehar attı, şeş oynadı ama yine İran Trump’ı yendi. İsrail ise yenilince güreşe doymayan pehlivan gibi...

İran’dan söz ediyoruz. Hani satranç oyununu icat eden Pers uygarlığının varisinden… Amerika Birleşik Devletleri ile arasındaki savaşın “zaferle” sonuçlandığı iddiasıyla gündemdeki başat yerini koruyan... Trump, bunu kendi zaferi olarak nitelendire dursun, bu savaşın tartışmasız galibi, komşumuz İran’dır.

Savaşı başlatan Trump oldu. İran’ın yönetim kadrosunu yok ederek, saldırdı. İran ise tıpkı usta bir satranç oyuncusu gibi; veziri feda etti ancak şahı da mat etmeyi bildi. Şimdi konuşulan, bu “sözde barış” sürecinin nereye evirileceği… Fakat unutulan şu ki İsrail varsa asla barış tesis edilmeyecektir.

BİR YERDE İSRAİL VARSA HUZURUN O YERDE ADI YOKTUR

Daha Trump; “anlaştık” dediği anda “ben başka bir ülkeyim, bu anlaşmayı tanımıyorum” diyen İsrail, Lübnan’a saldırarak insan öldürmeye hız verdi. Her ne kadar Trump’ın Netanyahu’yu arayarak “barışa uy” diye uyarıp, tehdit edip küfretmiş olsa bile daha uzun süre İsrail-İran çatışması sürecek.

Türkiye’nin bu süreçte takınacağı tutum; İsrail’in bölge barışını bozma emelinde son derece etkin rol oynayacak. Şimdiye dek başarıyla götürdüğümüz “tarafsızlık” tutumu ucuz petrol, akışkan dış ticaret, jeopolitik istikrar, göçmenlik sorunu hatta cari açığımız gibi alanların da selameti açısından hayatidir.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Barışa dair…

Bölgeye huzur gelir mi?

Hayır. İsrail’in saldırgan tutumu devam edecektir. Kaldı ki İsrail’in tek derdi İran değildir. Kehanetim şu: İsrail, önümüzdeki 5 yılda, Suriye’deki emelleri üzerinden bizim Kilis komşumuz olma niyetindedir.

Ekonomiye yansıması?

Hürmüz yeniden açılırsa, enerji faturamıza olumlu etki yapar. Petrol varil fiyatı, İsrail yeni bir sorun çıkarmazsa, 70-80 $’a sabitlenir. Bu da cari açığımızı hafifletir fakat enflasyonu indirmeye yetmez.

NOT

ALTIN BARIŞA İNANMADI, ANLAŞMAYI ONAYLAMADI

ABD-İsrail-İran savaşının anlaşmayla bittiği duyuruları, her ne kadar borsaları coşturmuş olsa bile, altındaki tırmanışa bakıp, beyanın inandırıcı olmadığı söylenebilir. Güvensizlik endeksi kabul edilen altın, anlaşma duyurusuyla inmeliydi ama arttı. Bu; faiz oranlarına bağlasa da altın “hayır” dedi.

BÖLGE BARIŞI LÛGATI

Kazanan: Kesinlikle İran… İsrail’in demir kubbesini deldi, Trump’ın fiyakasını bozdu

Kaybeden: Kesinlikle ABD… Savurduğu tüm tehditlerin işe yaramadığını dünya da gördü

Netanyahu: Barışın huzurun, insanlığın kasabı katil politikacı, sorun olmayı sürdürecek

Jeopolitik riskler: Küresel piyasalar “azaldı” dese de ülkemiz için bölgesel huzur hala uzakta

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Taslakta en dikkat çekici düzenlemelerden biri şekerli içeceklere yönelik oldu. Buna göre;

100 mililitrede 5-7,5 gram şeker içeren içeceklerden 100 mililitre başına 1 TL,
100 mililitrede 7,5-11 gram şeker içeren içeceklerden 100 mililitre başına 2 TL,
100 mililitrede 11 gram ve üzeri şeker içeren içeceklerden ise 100 mililitre başına 5 TL
sağlık katkı payı alınması planlanıyor.

Nişasta bazlı şeker içeren içeceklerde ise en yüksek tutarın iki katı uygulanacak ve 100 mililitre başına 10 TL kesinti yapılacak.

ATIŞTIRMALIKLAR VE TÜTÜN ÜRÜNLERİ DE KAPSAMDA

Taslak yalnızca içecekleri değil, tüketimi tavsiye edilmeyen bazı ürünleri de kapsıyor.

Buna göre;

Paketli tütün ürünlerinden paket başına 20 TL,
Paketsiz tütün ürünlerinden kilogram başına 100 TL,
Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalıklardan satış fiyatının yüzde 20’si,
Nişasta bazlı şeker içeren atıştırmalıklardan ise satış fiyatının yüzde 40’ı
oranında sağlık katkı payı kesilecek.

Kesintilerin ürünleri üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişiler tarafından tahsil edilerek aylık olarak devlete aktarılması öngörülüyor.

KURUMLAR VERGİDEN MUAF TUTULACAK

Taslak düzenlemeye göre kurulması planlanan fon kurumlar vergisinden muaf olacak. Gelir ve kurumlar vergisine tabi tutulmayacak fon için damga vergisi, veraset ve intikal vergisi gibi bazı mali yükümlülüklerden de istisna getirilmesi planlanıyor.

Ayrıca fon gelirleri üzerinden yapılacak bağış ve yardımların gelir ile kurumlar vergisinde indirim konusu yapılabilmesinin önü açılacak.

TOPLANAN GELİR NERELERDE KULLANILACAK?

Taslakta fonun temel amacının “genel sağlığın korunması” olduğu belirtiliyor. Elde edilen kaynakların özellikle şu alanlarda kullanılması planlanıyor:

Çocuklara sağlıklı beslenme programları ve kantin desteği,
Çocukluk çağı obezitesinin önlenmesi ve dış sağlığı taramaları,
Gıda sanayisinde şeker azaltımı ve ürün geliştirme AR-GE çalışmaları,
Tütünle mücadele kampanyaları ve bırakma programları,
Kırsal bölgelerde sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi,
Belediye ve kamu kurumlarının sağlık projeleri,
Sağlıklı hayat merkezlerinin kurulması ve kapasitesinin artırılması,
Mobil sağlık ekipleriyle dezavantajlı bölgelerde obezite taraması ve beslenme eğitimi.

CUMHURBAŞKANINA ORANLARI DEĞİŞTİRME YETKİSİ

Taslak düzenleme Cumhurbaşkanına da geniş bir yetki tanıyor. Buna göre Cumhurbaşkanı, belirlenen tutar ve oranları yarısına kadar indirme ya da iki katına kadar artırma yetkisine sahip olacak.

Yurt içi ve yurt dışından yapılacak bağış ve yardımlar da fon gelirleri arasında yer alacak.

VERGİ DEĞİL, “SAĞLIK KATKI PAYI” VURGUSU

Taslakta düzenlemenin doğrudan bir vergi olmadığı özellikle belirtilirken, uygulamanın şekerli içecek ve atıştırmalık tüketimini azaltmayı hedefleyen bir sağlık politikası aracı olarak değerlendirildiği ifade edildi.

Taslağın değerlendirme sürecinin devam ettiği ve nihai düzenlemenin ilerleyen dönemde netleşeceği belirtiliyor.

Toplam cironun alt detaylarına bakıldığında; 2026 yılı Nisan ayında yıllık sanayi sektörü ciro endeksi yüzde 40,1 arttı, inşaat ciro endeksi yüzde 32,2 arttı, ticaret ciro endeksi yüzde 33,5 arttı, hizmet ciro endeksi yüzde 34,3 arttı.

Sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplamında ciro endeksi (2021=100), 2026 yılı Nisan ayında aylık yüzde 1,6 arttı.

Toplam cironun alt detaylarına bakıldığında; 2026 yılı Nisan ayında aylık sanayi sektörü ciro endeksi yüzde 3,7 arttı, inşaat ciro endeksi yüzde 6,9 arttı, ticaret ciro endeksi yüzde 0,6 azaldı, hizmet ciro endeksi yüzde 4,1 arttı.

Ekonomim