Yabancı sermayeli şirketlerin yıllık bildirimleri

Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ve bu kanunun verdiği yetkiye dayanılarak çıkartılan Doğrudan Yabancı Yatırımcılar Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nde yapılan düzenlemeler çerçevesinde, yıllık bazda ve her yılın mayıs ayı sonuna kadar;

- Kapsamdaki şirket ve şubeler, sermaye ve faaliyetlerine ilişkin olarak, Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sisteminde (E-TUYS) yer alan Doğrudan Yabancı Yatırımlar İçin Faaliyet Bilgi Formundaki alanları kullanıcı vasıtasıyla elektronik ortamda doldurarak kaydedilmesini sağlamak,

- İrtibat büroları, geçmiş yıl faaliyetlerine ilişkin, yönetmelik ekinde yer alan irtibat bürolarının faaliyetlerine ilişkin bilgi formunu, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne göndermek zorundalar.

Yönetmelikte, faaliyette bulunan irtibat bürolarının bildirimi yapmamaları durumunda, süre uzatma taleplerinin değerlendirmeye alınmayacağı ve faaliyet izinlerinin de re’sen iptal edilebileceği hükmü var. Önemli bir yaptırım. Diğer şirket ve şubelerin bildirim yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda uygulanacak bir müeyyideye yer verilmemiş. Ancak bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi yine de atlanmamalı, mutlaka bir yerde etkisi görülebilir.

Yatırım indirimi stopajı beyan ve ödemesi

Yatırım indirimine son verileli çok oldu ama geçmişten gelen haklar nedeniyle, gittikçe azalan tutarda da olsa, yatırım indirimi istisnasından yararlananlar var.

Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 61. maddesi kapsamında, nisan ayında verilen kurumlar vergisi beyannamesinde bu istisnadan yararlanan kurumların, kâr dağıtımı yapıp yapmadıklarına bakılmaksızın, yararlandıkları tutar üzerinden %19,8 oranıyla hesapladıkları stopajı, 25 Mayıs akşamına kadar beyan etmeleri ve ödemeleri gerekiyor.

Denetim kuruluşları ve elektrik üreticilerinin yıllık harçları

Harçlar Kanunu gereği, bağımsız denetim kuruluşları yetkilendirme belgeleri, elektrik üretim faaliyetinde bulunan kurumlar ise elektrik üretim lisansı için harç ödemekteler.

Denetim kuruluşlarının yetkilendirme belgeleri ilk alındığı yıl maktu harca, sonraki yıllarda ise Kanun’la belirlenen tutardan az olmamak koşuluyla, nispi harca tabi. Nispi harcın matrahı, denetim faaliyetlerinden elde edilen gayrisafi iş hasılatı. Nispi harcın, kurumlar vergisi beyannamesi verme süresi içinde verilen bildirim üzerine tahakkuk ettirilmesi ve mayıs ayı içinde ödenmesi gerekiyor.

Elektrik üretim şirketlerinin üretim lisansı harcı ise Kanun’la tanımlanan bir önceki yıl gayri safi iş hasılatı üzerinden hesaplanıyor, kurumlar vergisi beyanname verme süresi içinde verilen bildirim üzerine tahakkuk ettiriliyor ve mayıs ayı içinde ödeniyor.

Emlak vergisi birinci taksit ödeme zamanı

Emlak vergisinin ilk taksitinin mayıs, ikinci taksitinin ise kasım ayı içinde ödenmesi gerekiyor.

İş yerleri için ödenmesi gereken çevre temizlik vergisinin ödeme zamanı da emlak vergisiyle aynı. Konutlar için çevre temizlik vergisi su faturasının içinde tahsil ediliyor. Ayrıca bir ödeme yok.

Vergi levhasının yazdırılması

Vergi Usul Kanunu’nun 5. maddesi gereği, vergi levhalarının mayıs ayı sonuna kadar yazdırılması gerekiyor.

Elektronik ortamda alınan vergi levhalarının vergi dairesine veya meslek mensuplarına onaylattırılmasına gerek yok. İnternet vergi dairesinden çıktı olarak alınması ve istendiğinde ibraz edilmek üzere işyerlerinde bulundurulması yeterli.

Vergi levhasının alınmaması ve istendiğinde ibraz edilmemesi durumunda özel usulsüzlük cezası kesiliyor. Bu tutar 2026 yılı için 3.000 lira.

Sayı:E-27575268-105[Mük.298-2024-533]-175780

23.03.2026

Konu:SPK Lisansına Sahip Bağımsız Denetim Şirketinin Faaliyetlerine Uygulanacak Kurumlar Vergisi Oranı ve Enflasyon Düzeltmesi Hk.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden;

- Şirketinizin bağımsız denetim, mali danışmanlık ve finansal danışmanlık faaliyetlerinde bulunduğu,

- Halka açık olmayan veya bankacılık faaliyetinde bulunmayan kurumların bağımsız denetim faaliyetinin, Kamu Gözetimi Kurumundan (KGK) alınan lisans kapsamında yürütüldüğü,

- Halka açık olan veya bankacılık faaliyetinde bulunan şirketlerin bağımsız denetimini yapabilmek için KGK lisansına ilaveten ilgili Sermaye Piyasası Kurumuna (SPK) veya Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan da lisans alınmasının zorunlu olduğu,

- Şirketinizin 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında denetim faaliyetinde bulunduğu

belirtilerek, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamında kurumlar vergisi oranınızın ne olacağı ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun geçici 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkını kurum kazancınızın tespitinde dikkate alıp almayacağınız hususlarında Defterdarlığımız görüşünü talep ettiğiniz anlaşılmaktadır.

I- KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 32 nci maddesinin birinci fıkrasında; "(7394 sayılı kanunun 25 inci maddesiyle değişen fıkra; Yürürlük: 2023 yılı vergilendirme dönemi kurum kazançlarına uygulanmak üzere 15.04.2022) Kurumlar vergisi, kurum kazancı üzerinden (7456 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 1/10/2023 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere; kurumların 2023 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2023 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere 15.07.2023) %25 oranında alınır. Şu kadar ki bankalar, 6361 sayılı Kanun kapsamındaki şirketler, elektronik ödeme ve para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketlerinin kurum kazançları üzerinden kurumlar vergisi (7456 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 1/10/2023 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere; kurumların 2023 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2023 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere 15.07.2023) %30 oranında alınır." hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun;

- "Sermaye piyasası faaliyetleri" başlıklı 34 üncü maddesinde, "(1) Sermaye piyasası faaliyetleri, sermaye piyasası kurumlarının bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri, bu Kanun kapsamına giren yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ile bunlara ek olarak sunulan yan hizmetlerden oluşur.",

- "Sermaye piyasası kurumları" başlıklı 35 inci maddesinde, "(1) Bu Kanuna göre faaliyette bulunabilecek sermaye piyasası kurumları aşağıda gösterilmiştir:

...

c) Sermaye piyasasında faaliyette bulunacak bağımsız denetim, değerleme ve derecelendirme kuruluşları

..."

hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, şirketiniz 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda sayılan sermaye piyasası kurumları arasında yer aldığından, 1/1/2023 tarihinden itibaren elde ettiğiniz kurum kazançlarınızın tamamına uygulanacak kurumlar vergisi oranının %30 olarak dikkate alınması gerekmektedir.

II- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:

213 sayılı Vergi Usul Kanununun;

- Mükerrer 298 inci maddesinde, "A) Malî tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.

1.Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde %100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde malî tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması, her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.

Kapsama giren mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla malî tabloları düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar. Geçici vergi dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde, son üç hesap dönemi yerine üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuzaltı ay ve içinde bulunulan hesap dönemi yerine son oniki ay dikkate alınır. Bir hesap dönemi içindeki geçici vergi dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden geçici vergi dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme yapılır.

...",

- Geçici 33 üncü maddesinde, "Geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere (...) ve 2022 hesap dönemleri (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2022 ve 2023 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla) ile 2023 hesap dönemi geçici vergi dönemlerinde mükerrer 298 inci madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz.

...

31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez.

Bankalar, 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki şirketler, ödeme ve elektronik para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları, sigorta ve reasürans şirketleri, emeklilik şirketleri, tasfiye ve iflas hallerindeki şirketler, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşları tarafından geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı, kazancın tespitinde dikkate alınmaz...",

- Geçici 37 nci maddesinde, "2025 hesap dönemi ile geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2026, 2027 ve 2028 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla) mükerrer 298 inci madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz. Bu fıkra kapsamında belirlenen dönemleri geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere üç hesap dönemine kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

...

Bu madde hükümleri, geçici 33 üncü maddenin dördüncü fıkrası kapsamında olan mükellefler hakkında da uygulanır.

..."

hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca, 2023 hesap dönemi sonu ve müteakip dönemlerde yapılacak enflasyon düzeltmesinin usul ve esaslarına ilişkin olarak 555, 560, 563, 582 ve 587 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde açıklamalar/düzenlemeler yapılmış; 165, 170, 175, 176, 181, 187, 191, 192 ve 196 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerlerinde de ilave açıklamalara ve örnek uygulamalara yer verilmiştir.

Bu kapsamda, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin;

- "Enflasyon düzeltmesi yapacak olanlar" başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında, "Enflasyon düzeltmesi, kollektif, adî komandit ve adî şirketler dâhil kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri tarafından yapılır. Bilanço esasına göre defter tutan kollektif, adî komandit ve adî şirketlerde enflasyon düzeltmesi bu şirketlerin bilançoları nezdinde yapılır. Kurumlar vergisi mükellefi olan iş ortaklıklarının da bilançoları enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

...",

- "Cari dönem kârı/zararı" başlıklı 38 inci maddesinde; "(1) 2024 hesap dönemine ait vergi matrahı, düzeltilmiş bilançoya göre tespit edilecektir.

(2) Geçici vergi dönemleri ve hesap dönemi sonu itibarıyla oluşan kâr ya da zarar, "Enflasyon Düzeltme Hesabı"nın bakiyesine göre bulunacaktır. "Enflasyon Düzeltme Hesabı"nın bakiyesi, "Enflasyon Düzeltmesi Kârları/Zararları" hesapları aracılığıyla "Dönem Kârı veya Zararı Hesabı"na devredilerek kapatılacak ve verilen bakiye türüne göre işletmenin dönem kâr ya da zararı görülmüş olacaktır.

(3) 28/12/2023 tarihli ve 32413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7491 Sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 17 nci maddesi ile, 213 sayılı Kanunun geçici 33 üncü maddesinde yapılan düzenlemeye göre bankalar, 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki şirketler, ödeme ve elektronik para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketleri tarafından geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı kazancın tespitinde dikkate alınmayacaktır.

Bu hüküm uyarınca, bu mükellefler geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde bilançolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutacak, ancak düzeltme sonucu oluşacak kar veya zararlarını dönem kazancının tespitinde dikkate almayacaklardır."

açıklamaları yer almaktadır.

Bunun yanı sıra, 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (8) numaralı bendinde bulunan yetki kapsamında 582 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 2025 hesap döneminin birinci, ikinci ve üçüncü geçici vergi döneminde, 587 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile de 2025 hesap döneminin dördüncü geçici vergi döneminde enflasyon düzeltmesi yapılmaması sağlanmıştır.

Ayrıca, 165 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerinin "213 Sayılı Kanunun Geçici 33 üncü Maddesinin (7491 sayılı Kanunla Eklenen) Dördüncü Fıkrası Kapsamındaki Mükelleflerde Enflasyon Düzeltmesi" başlıklı 13 üncü maddesinin "13.1. Ortak Hususlar" başlıklı bölümünde; "213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrası ve geçici 33 üncü maddesi ile 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca, kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (mükerrer 298 inci maddenin (A) fıkrasının (7) numaralı bendi ve bu bendin uygulamasına ilişkin düzenlemeler saklı kalmak üzere) 2023 hesap dönemi sonunda ve düzeltme şartlarının gerçekleşmesine/varlığına bağlı olarak (geçici vergi dönemleri dâhil) izleyen hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadır.

Bahse konu maddeler gereğince, mükerrer 298 inci maddenin (A) fıkrasının (7) numaralı bendi kapsamındakiler hariç olmak üzere, 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançonun enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasından kaynaklanan kâr vergiye tabi tutulmamakta, zarar ise zarar olarak kabul edilmemektedir. Diğer dönemlere ilişkin yapılan düzeltmeden kaynaklanan kâr/zarar ise ilgili dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaktadır.

Ancak, mezkûr Kanunun geçici 33 üncü maddesinin 7491 sayılı Kanunla eklenen dördüncü fıkrasında;

- Bankalar,

- 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki şirketler,

...

- Sermaye piyasası kurumları,

...

tarafından geçici vergi dönemleri de dâhil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkının, kazancın tespitinde dikkate alınmayacağı, bu fıkra kapsamında belirlenen dönemleri geçici vergi dönemleri de dâhil olmak üzere bir hesap dönemi kadar uzatmaya Cumhurbaşkanının yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Bu bağlamda, geçici 33 üncü maddenin mezkûr fıkrası kapsamında olan mükellefler tarafından 213 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde enflasyon düzeltmesi yapılması zorunlu olup, 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı mezkûr fıkra gereğince kazancın tespitinde dikkate alınmayacaktır.

..." açıklamaları yer almaktadır.

Bu minvâlde, 213 sayılı Kanunun geçici 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında olan şirketinizin, 2024 hesap döneminde enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkını, kazancın tespitinde dikkate almaması icap etmektedir.

Diğer taraftan, 582 ve 587 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri kapsamında 2025 hesap döneminin geçici vergi dönemlerinde, 213 Sayılı Kanunun geçici 37 nci maddesi hükmü gereği ise 2025 hesap dönemi sonu ile geçici vergi dönemleri dâhil 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde, mali tablolarınızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

1-) Kanunun Menkul Sermaye İratlarında İstisna başlıklı 22’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında yer alan vergi istisnası için gerekli olan ödenmiş sermayeye sahip olma oranı %50 den %20‘ye indirilerek yararlanabileceklerin kapsamı genişletilmektedir.

2-) Kanunun Diğer İndirimler başlıklı 89’uncu maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendinde, Türkiye'de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi gibi hizmetlerden elde edilen kazanca uygulanan % 80’lik vergi istisna oranı %100 olarak belirlenmektedir.

Kurumlar vergisi kanununda yapılan düzenleme;

1-) Kanunun istisnalar başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, yurt dışı iştirak kazançları istisnasında, iştirak edilen kurumun ödenmiş sermayesinin en az

%50 sine sahip olma şartı %20’ye indirilmiş, uygulanmakta olan istisna oranı %50 oranında %80’e yükseltilmiştir.

2-) Kanunun Diğer İndirimler başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde, Türkiye'de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi gibi hizmetlerden elde edilen kazanca uygulanan % 80’lik vergi istisna oranı %100 olarak belirlenmektedir.

Yürürlük tarihi: 01.01.2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemleri gelir ve kazançlarına uygulanmak üzere 30.04.2026 dır.

Bilgilerinize sunarız.
Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Türkiye’de serbest bölgeler, 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu ile düzenlenmekte olup, söz konusu Kanun ile serbest bölgelerde faaliyet gösteren yatırımcılar çeşitli teşvik ve desteklerden yararlanabilmektedir.

Makalemizde bu teşvik ve destek unsurlarından “Kurumlar Vergisi İstisnası” son mevzuat değişiklikleri çerçevesinde ele alınacaktır.

Serbest Bölgelerde Faaliyette Bulunan Mükelleflere Yönelik Kurumlar Vergisi İstisnası Nerede Düzenlenmiştir?

Serbest bölgede faaliyet gösteren mükelleflerin ruhsat kapsamında yürütmüş oldukları faaliyetlerden elde ettikleri kazançlara yönelik kurumlar vergisi istisnası, 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun Geçici 3’üncü maddesinde düzenlenmiştir. Madde metninde yer alan kazanç istisnasına yönelik düzenlemenin iki ayrı fıkrada hüküm altına alındığını belirtmekte fayda var. İkili bir düzenlemenin ortaya çıkmasının temel nedeni, yasa koyucunun belirli bir tarihten önce alınmış olan ruhsatlardan kaynaklı hakları korumak istemesidir. Madde metninde yer alan ikinci fıkrada 2025 ve 2026 yılı kazançlarına uygulanmak üzere sırasıyla 7524 ve 7577 sayılı Torba Yasalar ile iki düzenleme yapılmıştır.

Mezkur Kanun’un Geçici 3’üncü maddesinin kazanç istisnasına yönelik nihai durumu aynen aşağıdaki gibidir:

“Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih (06/02/2004) itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin;

a) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazançları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih (06/02/2004) itibarıyla faaliyet ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır…

…

Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın vergilendirme döneminin sonuna kadar;

a) Serbest bölgelerde üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin yurt dışına (1.1.2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere 7524 sayılı yasa ile getirilen düzenleme, serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere (1.1.2026 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere 7577 sayılı yasa ile getirilen düzenleme) satışından elde ettikleri kazançları ile serbest bölgelerde, bakım, onarım, montaj, demontaj, elleçleme, ayrıştırma, ambalajlama, etiketleme, test etme, depolama hizmeti alanlarında faaliyette bulunan ve hizmetin tamamını Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara veren hizmet işletmelerinin, söz konusu hizmetlere konu malların serbest bölgelerden Türkiye’ye herhangi bir şekilde girişi olmaksızın yabancı bir ülkeye gönderilmesi şartıyla bu hizmetlerden elde ettikleri kazançları gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır…”

Yukarıda yer alan madde metninden de görüleceği üzere; 7524 ve 7577 sayılı Yasalar ile 3218 sayılı Kanun’un Geçici 3’üncü maddesinde yapılan değişikliklerin tamamı metnin 2’nci fıkrasında yapılmış olup 1’inci fıkraya bağlı haklar korunmuştur.

Son Düzenlemeler Çerçevesinde İstisna Uygulamasını Nasıl Dikkate Almalıyız?

Yukarıda da belirtmiş olduğumuz gibi madde metninde 7524 ve 7577 sayılı Torba Yasalar ile yapılan değişiklik kafaların karışmasına sebebiyet vermiş olabilir. Bu karmaşayı serbest bölge ruhsat tarihine bakarak kolay bir şekilde ortadan kaldırabilirsiniz.

Son değişikliklerden etkilenen belgeler, 06/02/2004’ten sonra düzenlenmiş olan belgelerdir. Eğer belge bu tarihten sonra düzenlenmiş ise bölgede üretim faaliyetinden bulunan mükellefler, imal ettikleri ürünlerin YALNIZCA yurt dışına, serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere satışından elde ettikleri kazançları için kurumlar vergisi istisnasından yararlanabilecek iken; 06/02/2004’ten önce düzenlenmiş olan ruhsatlara yönelik kazanç istisnası, ruhsatta belirtilen süre ile sınırlı olarak yeni kurallardan etkilenmeksizin belirlenecektir. Yani üretim faaliyetinden elde edilen kazanç (yurt içi ve dışı ya da serbest bölge içi ve dışı ayrımı yapılmaksızın) istisnaya konu edilebilecektir.

Adına belge düzenlenen mükelleflerin belge ruhsat tarihi 06/02/2004’ten sonra ait ise bu mükelleflerde kazanç istisnası, bölgede üretilen ürünlerin yurt dışına, serbest bölge içine veya bir başka serbest bölgeye gerçekleştirecekleri satışlardan elde edilen kazançla sınırlıdır. İstisna uygulamasındaki bu sınırlama 01/01/2026 tarihinden itibaren geçerlidir.

Örneğin; Çınar A.Ş. 2003 yılında serbest bölgede üretim faaliyetinde bulunmak üzere 30 yıllığına ruhsat almış ise bu ruhsatlara yönelik kazanç istisnası, 3218 sayılı Kanun’da 7524 ve 7577 sayılı Kanunlar ile yapılan değişiklikten etkilenmeksizin belirlenecektir.

Hakeza, İstanbul Defterdarlığı’nca verilen bir özelgede de 2003 yılında 30 yıl süreyle alınan ruhsatın 7524 sayılı Yasa ile getirilen değişiklikten etkilenip etkilenmeyeceği sorulmuş; özelge talebi “anılan Kanunun geçici 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine istinaden, serbest bölgede 08/12/2003 tarihinden itibaren geçerli faaliyet ruhsatınız kapsamında gerçekleştirdiğiniz üretim faaliyetlerinden elde ettiğiniz kazançlar için, satışların yurt içine veya yurt dışına yapılmasına bakılmaksızın, 6/2/2004 tarihi itibarıyla faaliyet ruhsatınızda öngörülen sürenin sonuna kadar kurumlar vergisi istisnasından yararlanmanız mümkün bulunmaktadır.” şeklinde cevaplanmıştır.

06/02/2024 Tarihinden Önce Alınmış Ruhsatlarda Süre Uzatımı İstisna Uygulamasını Etkiler mi?

Serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere 6/2/2004 önce ruhsat almış mükellefler çeşitli nedenlerle belgede belirtilen ruhsat süresini bu tarihten sonra uzatmış olsalar bile bu belgelere tanınan kurumlar vergisi istisnası belgede belirtilen süreyle sınırlıdır. Süre uzatımı alınmış olması, istisna uygulamasını uzatmaz. Ancak, üretim faaliyetinde bulunanlar, yeni kurallar çerçevesinde kurumlar vergisi istisnasından yararlanabilir.

Sonuç itibariyle; serbest bölgede üretim faaliyetinde bulunmak üzere ruhsat almış mükellefler kurumlar vergisi istisnasından yararlanırken ruhsat tarihine dikkate etmelidir. 06/02/2004 tarihini istisna uygulamasında bir kilometre taşı olarak belirlemeli ve yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde kurumlar vergisi bakımından kazanç istisnasını ayrıştırmalıdır.

Banka kredisi ile arsa alan bir şirketin artırılan sermaye ile kredi borcunu kapatma hali, özelge bazında idari anlayışta peçeleme olarak kabul edilmiş ve faiz indirimi teşvikinden yararlanılamayacağı yönünde görüş oluşturulmuştur.

Önceki yazımda Kurumlar Vergisi Kanunu’nda şirketleri özkaynakla çalışmaya teşvik amacıyla ihdas edilmiş bulunan “nakit sermaye artırımı üzerinden faiz indirimi teşviki” düzenlemesini (md. 10/1-(ı) aktararak bu teşvikin uygulamasında karşılaşılan bir kısım sorunlara değinmiştim. Köşemin sınırları dolayısıyla değinemediğim diğer sorunlara ise bu yazımda devam ediyorum.

Yabancı kaynakla sermaye artırımına iştirak

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10/1-ı maddesinde açıkça, ortaklar veya ortaklarla ilişkili olan kişilerce, kredi kullanmak veya borç almak suretiyle gerçekleştirilen sermaye artırımlarının, indirim hesaplamasında dikkate alınamayacağı hükmü yer almaktadır. Bu açık düzenleme nedeniyle, ortakların sermaye borcunu yabancı kaynakla karşılaması halinde faiz indiriminden yararlanılması mümkün değil. Ancak bu düzenlemenin hatalı olduğunu düşünüyorum. Zira bu düzenleme peçeleme halini önlemek amacıyla ihdas edilmiş, ancak ifrata kaçılmıştır. Düzenlemenin “kredi kullanılmak veya borç alınmak suretiyle” şeklinde değil, “ilişkili kişilerden kredi kullanılmak veya borç alınmak suretiyle” şeklinde olması gerekirdi. Sermaye artırımı sırasında nakdi olmayan, ancak artırıma katılmaması halinde pay oranı çok küçülecek veya azlık hakkını yitecek bir ortağın, ilişkisiz bir bankadan kredi alarak artırıma katılması halinde, bu ortakla sermaye artırımı yapan şirket cezalandırılmakta ve teşvikten yararlanma hakkı ortadan kalkmaktadır. Bu nedenle düzenleme ilişkisiz kişilerden borç alanlar yönünden Anayasa’ya (sözleşme, özel girişim özgürlüğü ve mülkiyet hakkına) aykırıdır. Ancak bu şekilde söz konusu teşvikten yararlanamayan şirketler için tek yol ihtirazi kayıtla beyanda bulunarak dava açmak ve davada Anayasa’ya aykırılığı ileri sürmektir.

Kira gelirlerinin pasifliği tartışması

30.6.2015 günü Resmi Gazete’de yayımlanan 2015/7910 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla, nakit sermaye artırımında faiz indirim oranı, gelirlerinin % 25 veya fazlası şirket faaliyetiyle orantılı sermaye, organizasyon ve personel istihdamı suretiyle yürütülen ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti dışındaki faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti, menkul kıymet satış geliri gibi pasif nitelikli gelirlerden oluşan sermaye şirketleri için yüzde sıfır olarak uygulanması kararlaştırılmıştır.

İdari anlayışın, konuya ilişkin özelgelerden net olmadığı, şirketin faaliyet alanına itibar edilmeksizin kiralama gelirlerinin global bir anlayışla değerlendirilmesi eğiliminin varlığı görülmektedir. Faaliyet konuları arasında “kiralama” olan şirketlerin kira gelirlerinin faaliyet dışı, pasif gelir olarak nitelendirilmesi bence hatalıdır.

Konu Danıştay’ın bir kararında irdelenmiş ve şirketin ana sözleşmesinde faaliyet konularından birinin de kiralama faaliyeti olması nedeniyle elde edilen kira gelirlerinin pasif nitelikli gelir değil ticari kazanç olarak nitelendirilmesi gerektiği görüşüyle şirketin söz konusu faiz indirimi teşvikinden yararlanabileceğine karar verilmiştir.

Arsa veya arazi alımı

2015/7910 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile arsa veya arazi alımı için yapılan nakdî sermaye artırımı tutarına faiz indirimi teşvikinin uygulanmaması öngörülmüştür. Nakden artırılan sermaye tutarının arsa veya arazi alımına tahsis olunan kısmını aşan bölümü için faiz indirimi teşvikinden yararlanmak mümkündür. Bu arada belirtmeliyim ki, banka kredisi ile arsa alan bir şirketin artırılan sermaye ile kredi borcunu kapatma hali, özelge bazında idari anlayışta peçeleme olarak kabul edilmiş ve söz konusu teşvikten yararlanılamayacağı yönünde görüş oluşturulmuştur.

Kazanç yetersizliği ve tevsik

İndirim tutarının hesaplanmasında TCMB tarafından yararlanılan yıl için en son açıklanan ticari krediler faiz oranı dikkate alınacağından, idari anlayışta, sadece yıllık hesap dönemi itibarıyla bu indirimden yararlanılması mümkündür. Ancak kazanç yetersizliği nedeniyle indirim konusu yapılamayan tutarlar, izleyen hesap döneminde geçici vergi matrahlarının tespitinde indirim konusu yapılabilir.

İndirimden faydalanacak sermaye şirketlerinin, sermaye artırımı tutarının şirketin banka hesabına nakden yatırıldığına ilişkin işlemleri içeren ve banka şubesi tarafından onaylanmış banka hesap özetini kağıt ortamında veya elektronik ortamda kurumlar vergisi beyannamesi verme süresi içerisinde bağlı oldukları vergi dairelerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Ancak artırımı izleyen yılarda aynı tevsikin gerek olmadığını düşünüyorum.

Sorun çok, ancak bu sorunların çoğu idarenin teşvik uygulamasından kaynaklanacak vergi kaybını en aza indirme çabası ile yarattığı suni sorunlar görünümü vermektedir.

İşletmelerimizin cezalı duruma düşmemeleri bakımından KVKK ve ilgili mevzuatta yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesi son derece önem arz etmektedir. Özellikle ilgili kanunun 12 .maddesinde yer alan ve önemli bir ceza yükümlülüğü olan denetim yapmak veya yaptırmak yükümlülüğünün yerine getirilmesi büyük önem arz etmektedir.

KVKK İdari Para Cezaları

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca yeniden değerleme oranı 27.11.2025 tarihli ve 33090 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Buna göre, yeniden değerleme oranı, 2026 yılı için %25,49 (yirmi beş virgül kırk dokuz) olarak açıklanmıştır.

Bu orana göre 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 18’inci maddesinde yer alan idari para cezaları, 2026 yılında aşağıdaki şekilde uygulanacaktır:

Söz konusu yaptırımlarla karşı karşıya kalmamak için aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

• VERBİS kaydının güncel tutulması,

• Aydınlatma yükümlülüklerinin yerine getirilmesi,

• Açık rıza beyanlarının mevzuata uygun şekilde alınması,

• KVKK dosyasında bulunması gereken belgelerin (kişisel veri işleme envanteri, KVKK birimi toplantı tutanakları, veri saklama ve imha politika belgesi, veri ihlali müdahale planı, yetki matrisi, veri işleyen taahhütleri gibi…) düzenlenmesi ve güncellenmesi,

• KVKK Denetim Raporunun mutlaka periyodik olarak düzenlenip KVKK dosyasında muhafaza edilmesi.

KVKK Kapsamında Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri

Veri sorumlusu, kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi ifade etmektedir. Tüzel kişiler, kişisel verileri işleme konusunda gerçekleştirdiği faaliyetler kapsamında bizatihi kendileri “veri sorumlusu” olup, ilgili düzenlemelerde belirtilen hukuki sorumluluk tüzel kişinin şahsında doğacaktır. Kanuna göre veri sorumlusu kişisel verilerin işlenme amacını ve yöntemini belirleyen kişidir. Yani işleme faaliyetinin “neden” ve “nasıl” yapılacağı sorularının cevabını verecek kişidir.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 12. maddesine göre, veri sorumlusu;

• Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini önlemek,

• Kişisel verilere hukuka aykırı olarak erişilmesini önlemek,

• Kişisel verilerin muhafazasını sağlamak,

amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik gerekli her türlü teknik ve idari tedbirleri almak zorundadır.

Aynı maddeye göre ayrıca, veri sorumlusu, kendi kurum veya kuruluşunda, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla gerekli denetimleri yapmak veya yaptırmak zorundadır.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda yukarıda belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde 17 milyon TL’ye kadar idari para cezası uygulanması hükmü yer almaktadır.

Bu itibarla müşterilerimizin, hem kayıt ve belgelerinin KVKK’ya uygun hale getirilerek kişisel verilerin doğru şekilde işlenmesini sağlamak hem de olası bir yaptırımla karşı karşı kalmamak adına gerekli denetimleri yaptırarak denetim raporlarını KVKK dosyalarında muhafaza etmeleri önem arz etmektedir.

Bu kapsamda yapılacak denetimlerin sadece durum tespiti niteliğinde olmaması, birinci ve ikinci seviye yönlendirme raporlarıyla desteklenmesi sağlıklı bir süreç yürütümü açısından gereklidir.

Sayı:E-27575268-105[2025-1808]-161290

13.03.2026

Konu:Tahsil edilemeyen alacakların değersiz alacak olarak kaydı hk.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden; şirketinizin ticari alacağının bulunduğu mükellef hakkında iflas kararı verildiği ve kararın kesinleştiği, iflas masasınca yapılan tasfiye işlemlerinden sonra alacağınızın bir kısmının tahsil edilemediği belirtilerek, alacağınızın tahsil edilemeyen kısmının kesinleşmiş iflas kararına istinaden 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 322 nci maddesi kapsamında değersiz alacak olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunda Defterdarlığımız görüşünü talep ettiğiniz anlaşılmaktadır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 322 nci maddesinde, "Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkan kalmıyan alacaklar değersiz alacaktır.

Değersiz alacaklar, bu mahiyete girdikleri tarihte tasarruf değerlerini kaybederler ve mukayyet kıymetleriyle zarara geçirilerek yok edilirler.

İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerin bu madde hükmüne giren değersiz alacakları, gider kaydedilmek suretiyle yok edilirler." hükümleri yer almaktadır.

Bu bağlamda, bir alacağın değersiz alacak olarak değerlendirilebilmesi için kazai bir hükme veya kanaat verici bir belgeye göre tahsiline imkan kalmadığının ispatı gerekmekte olup, bahse konu madde uygulamasında esas itibariyle, kaybedilmiş, tahsiline artık imkan kalmamış, değeri sıfıra inmiş alacaklar değersiz alacaklar kapsamında değerlendirilmektedir. Alacağın tahsil güçlüğünün objektif ve inandırıcı belgelerle ortaya konması, değersiz alacak uygulaması bakımından önem taşıdığından, Kanun koyucu tarafından, değersiz hale geldiği ileri sürülen alacağın ciddi olarak takip edildiğine ilişkin çabaların kazai bir hüküm veya kanaat verici bir vesika ile tevsiki öngörülmüştür. Kazai bir hükümden anlaşılması gereken, alacağın tahsili için kanun yollarına başvurulmuş olması, icra takibinin yapılmış bulunması, bu müracaatlar ve takipler sonunda, alacağın ödenmeyeceğine hakim tarafından hükmedilmiş olmasıdır. Kanaat verici vesika teriminden ise ödemeyi imkânsız hale getirmiş hal ve sebepler sonucu ortaya çıkmış belgelerin anlaşılması gerekmekte olup, vergi hukuku uygulaması bakımından kanaat verici vesikalara;

- Borçlunun herhangi bir mal varlığı bırakmadan ölümü veya 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 32 ve izleyen maddelerine göre mahkemelerce borçlu hakkında verilen gaiplik kararı ve mirasçılarından mirası reddettiklerine dair sulh hukuk mahkemelerince verilmiş bulunan mirası red kararı,

- Borçlu aleyhine alacaklı tarafından açılan davayı borçlunun kazandığına dair mahkeme kararı,

- Mahkeme huzurunda alacaktan vazgeçildiğine ilişkin olarak düzenlenmiş belgeler,

- Alacaktan vazgeçildiğine dair konkordato anlaşması,

- Borçlunun dolandırıcılıktan mahkûm olması ve herhangi bir mal varlığı bulunmadığını belgeleyen resmi evrak,

- Borçlunun adresinin saptanamaması nedeniyle icra takibat dosyasının kaldırıldığını ve yasal süresi içerisinde yenileme talebinde de bulunulmadığını gösteren icra memurluğu yazısı,

- Gerek doğuşu gerekse vazgeçilmesi bakımından belli ve inandırıcı sebepleri olmak şartıyla alacaktan vazgeçildiğini gösteren anlaşmalar, (Alacaklının tek taraflı irade beyanı ile alınmasından vazgeçilen alacakların, değersiz alacak olarak zarar kaydı mümkün değildir.)

- Ticaret mahkemesince borçlu hakkında verilen iflas kararı dolayısıyla ilgili masa tarafından alacakların tasfiyeye tabi tutulması sonrasında verilen iflasın kapanması kararına ilişkin belgeler

örnek olarak sayılabilir.

Ayrıca, bir alacağın Vergi Usul Kanunu bağlamında değersiz alacak hüviyeti kazanmasına dayanak oluşturan kanaat verici belgelerin veya mahkeme kararının ilgili olduğu yıla ait gider hesaplarına intikal ettirilmek suretiyle zarar yazılması gerekmekte, zarar yazılması gereken yıldan önceki yahut sonraki yıllarda zarar yazılması mümkün bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, iflas yolu ile takip, iflasa tabi kişiler hakkında yürütülen külli bir takip yolu olup, yetkili yargı mercii tarafından verilecek iflas kararı ile kararın verildiği gün ve saat itibariyle iflas açılmış olmaktadır. Böylelikle iflasa tabi kişi müflis sıfatını kazanmaktadır. İflas halinde, istisnai durumlar haricinde esas itibariyle, borçlu aleyhinde haciz yoluyla yapılan takiplerle teminat gösterilmesine ilişkin takipler durmaktadır. Alacaklının borçluyu dava etmesi veya icra yoluyla takip edebilmesi yasal olarak mümkün bulunmamaktadır. Ayrıca, iflas halinde söz konusu takip yolları kapanmakta, sadece iflas masasına kayıt olma hakkı verilmekte, cebri icra ve külli tasfiye yolu olan iflas halinde bütün alacaklılar eşit şekilde işlem görmekte, dolayısıyla ferdi icra takiplerine izin verilmemektedir.

Buna göre, 213 sayılı Kanunun 322 nci maddesi uygulamasında, borçlu şirket hakkında mahkemece verilmiş iflas kararı ile iflasın açılmış olması, borçludan olan alacakların değersiz alacak olarak kabul edilerek hesaplara intikal ettirilebilmesi için yeterli bulunmamakta olup, bu bağlamda mahkeme kararı çerçevesinde iflasın açılması ile oluşturulan iflas idaresi/dairesi tarafından yapılacak tasfiye işlemleri neticesinde söz konusu alacaklarınızdan tahsil kabiliyetinin olmadığı (tahsil edilemeyeceği) anlaşılan bir tutar kalması halinde, bu bakiye alacağınızın mahkemenin iflasın kapanmasına ilişkin kararına veya iflasın kapanmasına yönelik olarak iflas idaresinden/dairesinden alınacak belgelere dayanılarak, belgelerin/kararın temin edildiği yıl hesaplarına değersiz alacak olarak intikali mümkün bulunmaktadır.

Ancak, somut olayda, iflasın kapandığına dair verilen mevcut bir mahkeme kararının bulunmadığı dikkate alındığında, tahsil kabiliyeti kalmadığı belirtilen tutarın değersiz alacak olarak hesaplara intikal ettirilmesi mümkün değildir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

- “4063 – Tescilli Araçların Satışı ve Devrinde Tahsil Edilen Harç” satırı eklenmiştir. Bu bölümde sadece tescilli araçların satış ve devrine ilişkin olan harç tutarları girilmelidir.

- “4063 – Harç” satırına, tahsil edilen ve içerisinde araçların ilk tescil harçları da bulunan tüm harçlar (“Tescilli Araçların Satışı ve Devrinde Tahsil Edilen Harç” hariç olmak üzere) yazılacaktır.

“4063 Tescilli Araçların Satışı ve Devrinde Tahsil Edilen Harç” bölümüne yazılan tutar vergi dairelerince noter hissesi/beyiye aidatına konu edilmeyecektir.

Beyannamelerini e-Beyanname sistemi üzerinden verecek mükelleflerin Beyanname Düzenleme Programını güncellemeleri gerekmektedir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Tam Ekran Görüntülemek İçin Tıklayın...

Bağımsız yönetim kurulu üyeliklerine ilişkin usul ve esaslar, bu maddeye dayanılarak yayımlanan Kurumsal Yönetim Tebliği ile belirlenmiştir.

Söz konusu Tebliğe göre,

* Yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğu icrada görevli olmayan üyelerden oluşur.

* İcrada görevli olmayan yönetim kurulu üyesi, üyelik haricinde şirkette başkaca herhangi bir idari görevi veya kendisine bağlı icrai mahiyette faaliyet gösteren bir birim bulunmayan ve şirketin günlük iş akışına ve olağan faaliyetlerine müdahil olmayan kişidir.

* İcrada görevli olmayan yönetim kurulu üyeleri içerisinde, görevlerini hiçbir etki altında kalmaksızın yapabilme niteliğine sahip bağımsız üyeler bulunur.

* Yönetim kurulu içerisindeki bağımsız üye sayısı toplam üye sayısının üçte birinden az olamaz. Bağımsız üye sayısının hesaplanmasında küsuratlar izleyen tam sayı olarak dikkate alınır. Her durumda, bağımsız üye sayısı ikiden az olamaz.

* Bağımsız yönetim kurulu üyelerinin görev süresi üç yıla kadar olup, tekrar aday gösterilerek seçilmeleri mümkündür.

* Aşağıdaki kriterlerin tamamını taşıyan yönetim kurulu üyesi “bağımsız üye” olarak nitelendirilir.

a) Şirket, şirketin yönetim kontrolü ya da önemli derecede etki sahibi olduğu ortaklıklar ile şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran veya şirkette önemli derecede etki sahibi olan ortaklar ve bu ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu tüzel kişiler ile kendisi, eşi ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımları arasında; son beş yıl içinde önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda istihdam ilişkisinin bulunmaması, sermaye veya oy haklarının veya imtiyazlı payların yüzde 5 inden fazlasına birlikte veya tek başına sahip olunmaması ya da önemli nitelikte ticari ilişkinin kurulmamış olması.

b) Son beş yıl içerisinde, başta şirketin denetimi (vergi denetimi, kanuni denetim, iç denetim de dahil), derecelendirilmesi ve danışmanlığı olmak üzere, yapılan anlaşmalar çerçevesinde şirketin önemli ölçüde hizmet veya ürün satın aldığı veya sattığı şirketlerde, hizmet veya ürün satın alındığı veya satıldığı dönemlerde, ortak (yüzde 5 ve üzeri), önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda çalışan veya yönetim kurulu üyesi olmaması.

c) Bağımsız yönetim kurulu üyesi olması sebebiyle üstleneceği görevleri gereği gibi yerine getirecek mesleki eğitim, bilgi ve tecrübeye sahip olması.

ç) Bağlı oldukları mevzuata uygun olması şartıyla, üniversite öğretim üyeliği hariç, üye olarak seçildikten sonra kamu kurum ve kuruluşlarında tam zamanlı çalışmıyor olması.

d) Gelir Vergisi Kanununa göre Türkiye’de yerleşmiş sayılması.

e) Şirket faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabilecek, şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığını koruyabilecek, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebilecek güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olması.

f) Şirket faaliyetlerinin işleyişini takip edebilecek ve üstlendiği görevlerin gereklerini tam olarak yerine getirebilecek ölçüde şirket işlerine zaman ayırabiliyor olması.

g) Şirketin yönetim kurulunda son on yıl içerisinde altı yıldan fazla yönetim kurulu üyeliği yapmamış olması.

ğ) Aynı kişinin, şirketin veya şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu şirketlerin üçten fazlasında ve toplamda borsada işlem gören şirketlerin beşten fazlasında bağımsız yönetim kurulu üyesi olarak görev almıyor olması.

h) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olması.

Görüldüğü üzere, halka açık şirketlerde bağımsız yönetim kurulu üyeliği belirli şartlar altında zorunlu tutulmuştur. Çok başarılı örnekleri bulunsa da ülkemizde bağımsız yönetim kurulu üyeliğinin ideal şekilde oluşturulduğunu ve başarılı bir şekilde uygulandığını söylemek güçtür.

Maalesef şirketlerin yönetim kontrolünü elinde bulunduran kişiler bu imkândan yeterince yararlanmıyorlar. Oysa değişik konularda ve sektörlerde deneyimi olan kişileri bu görevlere seçseler çok ciddi katkılar sağlayacaklarını göreceklerdir. Çünkü “bağımsızlık” çok önemli bir değerdir.

Türk Ticaret Kanununda bağımsız yönetim kurulu üyeliği düzenlenmemiş olduğu için halka açık olmayan şirketlerde bu zorunluluk yoktur. Ancak istenirse icrai yetki verilmeyerek fiilen bağımsız yönetim kurulu üyeliği seçilmesi mümkündür. Her ne kadar seçilen bağımsız üyeleri ticaret sicili bu unvanla tescil etmeseler de yönetim kurulu üyeliğine seçilmiş olmak da önemli bir aşamadır.

Özellikle bağımsız denetim, vergi denetimi ve danışmanlığı, hukuk, risk danışmanlığı, değerleme, kurumsal finans, bankacılık, bilgi sistemleri denetim ve danışmanlığı gibi alanlarda çalışmış olan yetkin kişiler bağımsız yönetim kurulu üyelikleri için ideal adaylardır.

Bu nedenle, bağımsız yönetim kurulu üyeliği konusunun Türk Ticaret Kanununda (TTK) acilen düzenlenmesi çok yararlı olacaktır.

Bu kurumu desteklemek amacıyla bağımsız yönetim kurulu üyelerinin sorumluluklarını sınırlandırmak da gereklidir. Özellikle bağımsız yönetim kurulu üyelerinin şirketlerin vergi ve sosyal sigorta borçlarından sorumlu olmayacağının vergi ve sigorta mevzuatında düzenlenmesi bu kurumu çok destekleyecektir.

Bu endişe ile bağımsız yönetim kurulu üyeliğine seçilmek istemeyenleri bu düzenlemeler rahatlatacaktır.

Yeminli mali müşavirler (YMM) ile serbest muhasebeci mali müşavirlerin (SMMM) çalışma usul ve esaslarına ilişkin Yönetmelikte yakın zamanda yapılan değişiklikle, YMM ve SMMM’lerin (meslek mensuplarının) anonim şirketlerde bağımsız yönetim kurulu üyesi seçilmelerinin ticari faaliyet sayılmayacağı düzenlenmiştir.

Böylece meslek mensuplarının bağımsız yönetim kurulu üyesi olmalarının önü açılmıştır.

Ancak, bu kapsamda görev alacak meslek mensupları, yönetim kurulu üyesi olacakları şirketlere ve bu şirketlerin doğrudan veya dolaylı hissedarı ya da iştiraki olduğu şirketlere hizmet (muhasebe, vergi danışmanlığı, tasdik vb.) veremezler. Mesleki şirketler ve bu şirketlerin ortakları için de bu sınırlama geçerlidir.

Umarım en kısa sürede TTK’da bağımsız yönetim kurulu üyeliği düzenlenir!

Tüm eğitim içeriklerine bu bağlantıdan erişebilirsiniz: VDK ROME Risk Odaklı Mükellef Eğitimleri

Uygulamanın Amacı

VDK-ROME uygulamasının temel amacı;

• mükelleflerin vergisel riskler hakkında önceden bilgi sahibi olmasını sağlamak,
• sık karşılaşılan hata ve uyumsuzlukların azaltılmasına katkıda bulunmak,
• vergiye gönüllü uyumu artırmak,
• denetim süreçlerinin daha etkin ve verimli hale gelmesini desteklemektir.

Bu yönüyle uygulama, klasik denetim yaklaşımından farklı olarak önleyici ve eğitici bir mekanizma olarak konumlanmaktadır.

OECD Perspektifi ile Değerlendirme

VDK-ROME uygulaması, OECD tarafından geliştirilen modern vergi idaresi yaklaşımları ile uyumlu bir yapı sergilemektedir.

OECD’nin vergiye uyum modelinde:

• mükelleflerin riskler konusunda önceden bilgilendirilmesi,
• doğru davranışa yönlendirilmesi,
• eğitim ve iletişim yoluyla uyumun artırılması

temel politika araçları arasında yer almaktadır.

Bu kapsamda VDK-ROME:

• “nudge” (davranışsal yönlendirme) yaklaşımını destekleyen,
• “compliance by design” anlayışına hizmet eden,
• risk temelli eğitim modeli sunan

bir uygulama olarak öne çıkmaktadır.

Eğitim İçerikleri

VDK-ROME kapsamında hazırlanan eğitimler:

• risk analizi sonuçlarına dayalı olarak belirlenmekte,
• belirli bir konuya veya sektöre odaklanmakta,
• uygulamaya dönük ve somut örnekler içermektedir.

Eğitimlerde özellikle:

• yüksek riskli işlemler,
• sık yapılan hatalar,
• denetimlerde öne çıkan bulgular,
• mevzuatın kritik uygulama noktaları

detaylı şekilde ele alınmaktadır.

Ayrıca eğitimlerde, ilgili risk alanına ilişkin denetim istatistikleri de paylaşılmakta; böylece mükelleflerin riskin boyutunu somut veriler üzerinden değerlendirmesi sağlanmaktadır.

Uygulama Modeli

VDK-ROME eğitimleri:

• video formatında hazırlanmakta,
• yaklaşık 25–45 dakika süreyle sunulmakta,
• kamuya açık olarak dijital platformlar üzerinden yayımlanmaktadır.

Hazırlanan içerikler, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının resmi YouTube kanalı üzerinden paylaşılmakta ve tüm mükelleflerin erişimine sunulmaktadır.

Bu yapı sayesinde eğitimler:

• geniş kitlelere ulaşmakta,
• zaman ve mekân bağımsız öğrenme imkânı sağlamaktadır.

Ayırt Edici Özellikler

VDK-ROME uygulaması;

• doğrudan risk analizi sonuçlarına dayanan eğitim modeli sunar,
• denetimden elde edilen bulguları eğitim içeriğine dönüştürür,
• konu ve sektör bazlı hedefli eğitimler içerir,
• veri ve istatistik destekli anlatım kullanır,
• kamuya açık ve erişilebilir bir yapıdadır.

Bu yönleriyle uygulama, klasik eğitim faaliyetlerinden ayrılarak veri odaklı ve hedefli bir öğrenme modeli ortaya koymaktadır.

VDK-ROME, vergi denetiminde rehberlik ve eğitim fonksiyonlarını güçlendiren yenilikçi bir uygulamadır.

Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından yürütülen bu model ile:

• mükelleflerin risk farkındalığı artırılmakta,
• uyum davranışı güçlendirilmekte,

denetim süreçlerinin etkinliği desteklenmektedir.

UTTS Kapsamında YİMF Teknik Servis Bedelleri

* Yukarıda belirtilen fiyatlar tavan fiyatlardır.

Uygulama Esasları

Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) kapsamında, akaryakıt istasyonlarında Yetkili İstasyon Montaj Firmaları (Y-İMF) tarafından gerçekleştirilecek teknik servis ve saha hizmetlerine ilişkin bedeller; istasyona olan tek yön mesafeye göre belirlenen servis bedeli ile müdahale edilen her bir TİM ve her bir TTO için ayrı ayrı ve adet bazlı olarak uygulanan işçilik bedellerinden oluşmaktadır. Servis bedeli; ulaşım, personel ve lojistik giderlerini kapsamakta olup, tabloda yer alan tutarlar tavan fiyat niteliğindedir. Servis ziyaretinin kapsamı ve müdahale edilen donanım sayısı esas alınır; tabloda belirtilen kalemler dışında yol, yakıt, ek işçilik veya benzeri herhangi bir ad altında ilave bedel talep edilemez.

Yıl içerisinde akaryakıt fiyatlarında toplamda %25’in üzerinde artış gerçekleşmesi ve/veya asgari ücrette artış yapılması hâlinde bedeller güncellenecektir.

Bu tablo, UTTS kapsamında sunulan teknik servis ve saha hizmetleri bakımından tek referans doküman niteliğindedir.

Pay Defteri Nedir ve Ne İşe Yarar?

Pay defteri; şirket ortaklarının kimlik bilgilerini, sahip oldukları payları, pay devirlerini ve bu devirlere ilişkin tarihleri gösteren resmi bir ticari defterdir. Şirketin ortaklık yapısının izlenmesi ve pay sahipliği haklarının belirlenmesi için kritik önem taşır.

Bu defter sayesinde şirket, ortaklık yapısını şeffaf ve düzenli şekilde kayıt altına alır. Pay devri, oy hakkı ve kar payı gibi hakların kime ait olduğu bu kayıtlar üzerinden belirlenir.

Pay Defteri Neden Önemlidir?

Pay defteri, şirketin hukuki güvenliğinin temel dayanaklarından biridir. Pay sahipliğine ilişkin ihtilaflarda ilk başvurulan kaynaklardan biridir.

Ayrıca şirket yönetimi açısından önemli bir kontrol mekanizmasıdır. Ortaklık yapısındaki değişimlerin düzenli ve doğru şekilde izlenmesi, kurumsal yapının sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Pay Defteri ile Pay Senedi Arasındaki İlişki

Pay sahipleri defteri ile pay senedi birbirini tamamlayan iki unsurdur.

• Pay senedi, mülkiyeti temsil eder.
• Pay defteriyse bu mülkiyetin kaydını tutar.

Pay Devri Yapıldığında Deftere İşlenmesi Zorunlu mu?

Evet. Özellikle nama yazılı paylarda, devir işleminin geçerli olması için pay defterine kaydedilmesi gerekir.

Pay Defteri Artık Elektronik Ortamda mı Tutuluyor?

2025 yılında yapılan düzenlemelerle birlikte pay defteri belirli şirketler için elektronik ortamda tutuluyor.

2025 Düzenlemeleri Pay Defteri Açısından Neyi Değiştirdi?

İlk düzenlemelerde birden fazla ticari defterin elektronik ortamda tutulması öngörülüyordu. Yapılan değişiklikle kapsam sadeleşti. Buna göre:

• Pay defteri
• Genel kurul toplantı ve müzakere defteri

zorunlu elektronik ortamda tutuluyor.

Hangi Şirketler Pay Defterini Elektronik Ortamda Tutmak Zorunda?

Mevzuata göre aşağıdaki şirketler elektronik pay defteri tutmakla yükümlüdür.

• 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren kurulan şirketler
• 15/11/2012 tarihli ve 28468 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anonim ve Limited Şirketlerin Sermayelerini Yeni Asgari Tutarlara Yükseltmelerine ve Kuruluşu ve Esas Sözleşme Değişikliği İzne Tabi Anonim Şirketlerin Belirlenmesine İlişkin Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında sayılan anonim şirketler. Bu kapsamdaki anonim şirketler; kuruluşu ve esas sözleşme değişiklikleri izne tabi olan, genellikle finans, sigorta ve benzeri düzenlemeye tabi sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerdir.

Bunun dışında kalan şirketler için zorunluluk yok; ancak isterlerse elektronik ortama geçebiliyorlar.

1 Ocak 2026 Sonrası Kurulan Şirketler İçin Yükümlülükler Neler?

1 Ocak 2026 itibarıyla kurulan şirketlerde defterler, ticaret siciline tescil ile sistem üzerinden oluşturuluyor ve aktif hale geliyor.

Bu şirketler için pay defterini elektronik ortamda tutmak bir tercih değil, doğrudan yükümlülük.

Şirketler İsteğe Bağlı Olarak Elektronik Pay Defterine Geçebilir mi?

Evet. Zorunluluk kapsamında olmayan şirketler isterlerse elektronik deftere geçebiliyor.

Ancak önemli bir detay var: Şirket elektronik deftere geçerse, ilgili defterleri elektronik ortamda tutmak zorunda.

İhtiyari Geçişte Hangi Defterler Elektronik Tutulmak Zorundadır?

İhtiyari geçiş yapan şirketler için pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri elektronik ortamda tutulmak zorundadır.

Bu, kısmi değil bütüncül bir geçiş anlamına gelir.

Fiziki Pay Defterinden Elektronik Ortama Geçiş Nasıl Yapılır?

Fiziki defter tutan bir şirket elektronik ortama geçmek için bu yönde bir karar alır. Ardından noter işlemleri yapılır ve mevcut fiziki defter kapatılarak elektronik sistem devreye alınır.

Geçiş Sürecinde Süreler ve Noter İşlemleri Nelerdir?

Elektronik ortama geçiş yükümlülüğü doğan şirketler için belirli süreler var. Şirketler, yükümlülüğün doğduğu tarihten itibaren belirlenen süre içinde noter işlemlerini tamamlayarak fiziki defterlerini kapatır.

Son düzenlemeye göre bu süre altı ay.

Elektronik Pay Defteri Hukuken Geçerli midir?

Elektronik ortamda tutulan defterler kanuni defter olarak kabul edilir. Yani fiziki defterlerle aynı hukuki geçerliliğe sahiptir.

Açılış ve Kapanış Onayı Gerekli midir?

Elektronik defterler için açılış ve kapanış onayı gerekmez. Bu da uygulamada önemli bir kolaylık sağlar.

Elektronik Deftere Geçtikten Sonra Tekrar Fiziki Deftere Dönülebilir mi?

Genel kural olarak elektronik deftere geçen şirketler tekrar fiziki deftere dönemez. Ancak son düzenleme ile bazı istisnai durumlarda dönüş imkanı tanındı.

Hangi Şirketler Bu Zorunluluğun Dışında Bırakılmıştır?

Bazı özel nitelikli şirketler bu kapsamın dışında tutulur. Özellikle savunma sanayii alanında faaliyet gösteren ve belirli şartları sağlayan şirketler muaf tutulabilir.

Şirketler Elektronik Pay Defterine Geçerken Nelere Dikkat Etmeli?

Şirketlerin geçiş sürecinde şu konulara dikkat etmesi gerekir:

• Sürelerin doğru takip edilmesi
• Noter işlemlerinin zamanında yapılması
• Alınan kararların mevzuata uygun düzenlenmesi

Bu süreçte yapılacak hatalar ileride sorun yaratabilir.

Eski Pay Defterleri Ne Olacak?

Elektronik ortama geçişte fiziki defterler kapatılır ve sistem üzerinden yeni kayıt düzenine geçilir.

Elektronik Pay Defteri İçin Noter Gerekir mi?

Elektronik defterler için açılış ve kapanış onayı gerekmez. Ancak fiziki defterden geçişte noter işlemleri yapılır. Bu nedenle noter tamamen devreden çıkmış değildir.

Sonuç

Pay defteri şirketin ortaklık yapısını güvence altına alan kritik bir evraktır.

Doğru tutulması;

• Hukuki güvenlik sağlar.
• Pay devirlerini geçerli kılar.
• Kurumsal şeffaflığı artırır.

Bu değişimin özü oldukça net. Artık önemli olan ne kadar kazandığınız değil, o kazancı nasıl elde ettiğiniz. Vergi sistemi, pasif bir tahsilat aracı olmaktan çıkıp, ekonomiyi yönlendiren aktif bir mekanizma haline geliyor.

Doğal olarak sistemin odağı da değişiyor. Döviz kazandıran faaliyetler, ihracat, uluslararası hizmetler ve mobil sermaye ön plana çıkarılıyor. Buna karşılık iç piyasaya yönelik faaliyetlerin görece daha yüksek vergilendirilmesi, vergi politikasının aynı zamanda bir ekonomi politikası aracı olarak kullanıldığını açıkça gösteriyor.

İhracat Odaklı Vergi Modeline Geçiş

Yeni düzenleme ile imalatçı ihracatçılar için kurumlar vergisi yüzde 9’a, diğer ihracatçılar için ise yüzde 14’e indiriliyor. Bu oranlar, mevcut sistemle kıyaslandığında oldukça agresif bir indirime işaret ediyor.

Bu değişiklik aslında çok net bir mesaj veriyor: Üretip ihraç eden kazanacak.

Bu modelin en büyük avantajı açık. İhracatçının maliyeti düşüyor, rekabet gücü artıyor. Özellikle düşük marjlarla çalışan sektörlerde bu fark doğrudan kâra yansıyacak.

Ama işin bir de diğer tarafı var. Aynı kazancı elde eden iki şirketten biri düşük oranla, diğeri daha yüksek oranla vergilendirildiğinde, bu durum ister istemez “adalet” tartışmasını gündeme getirecek. Bu da zamanla vergi sistemine olan güveni zayıflatabilecek bir risk.

Transit Ticarette Vergisiz Model

Transit ticaret kazançlarında indirim oranının yüzde 100’e çıkarılması, düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri.

Bu ne demek?

Pratikte bazı faaliyetler için vergi sıfırlanıyor.

Bu yaklaşım Türkiye’yi uluslararası ticaret akışında daha cazip bir merkez haline getirebilir. Ticaretin Türkiye üzerinden organize edilmesi teşvik ediliyor. Yani Türkiye sadece üretim değil, organizasyon merkezi olmayı da hedefliyor.

Ancak burada ciddi bir risk var. Gerçek ticaret ile kurgulanmış işlemler arasındaki çizgi inceldikçe, denetim zorlaşır. Bu alanın suistimale açık olması, önümüzdeki dönemde vergi incelemelerini daha karmaşık hale getirecek.

Küresel Şirketler İçin Vergi Cazibe Merkezi

Yeni düzenlemeler, uluslararası şirketlere de açık bir çağrı niteliğinde. Bölgesel yönetim merkezlerini Türkiye’ye taşıyan şirketlere uzun süreli vergi avantajları sağlanması planlanıyor.

Bu, klasik bir vergi düzenlemesinden çok daha fazlası. Bu, doğrudan yatırım çekme stratejisi. Türkiye bu modelle Dubai, İrlanda ve benzeri finans merkezleriyle rekabet etmeyi hedeflemektedir.

Ama bunun da bir bedeli var. Yerli mükellef ile uluslararası şirket arasında oluşacak vergi farkı, uzun vadede ciddi bir tartışma konusu olabilir.

Hizmet İhracında Tam İstisna Modeli

Yurt dışına sunulan yazılım, mühendislik ve danışmanlık hizmetlerinde vergi istisnasının genişletilmesi, özellikle yüksek katma değerli sektörleri doğrudan hedeflemektedir.

Bu düzenleme, Türkiye’yi hizmet ihracatında bölgesel bir oyuncu haline getirme potansiyeli taşıyor. Nitelikli iş gücünün ülkede kalması açısından da önemli.

Ancak burada da kritik bir sınır var. Hizmet ihracının sınırları ne kadar geniş yorumlanırsa, o kadar fazla gri alan oluşur. Bu da “gerçek faaliyet mi, kurgulanmış gelir mi?” sorusunu beraberinde getirir.

Varlık Barışı ile Likidite Modeli

Yurt dışında bulunan varlıkların düşük vergiyle Türkiye’ye getirilmesine imkân tanınması, düzenlemenin finansman ayağını oluşturuyor.

Bu, klasik bir vergi düzenlemesi değil. Bu, doğrudan likidite yaratma hamlesi.

Amaç, yurt dışında tutulan fonların ekonomiye kazandırılmasıdır. Kısa vadede finansal piyasalara likidite sağlayarak ekonomik aktiviteyi desteklemesi beklenmektedir.

Ancak bu modelin en önemli dezavantajı, düzenli vergi ödeyen mükellefler açısından eşitsizlik algısı yaratmasıdır. Bu durum, vergiye gönüllü uyumu zayıflatabilir.

Yeni Modelin Ortak Yapısı

Bütün bu düzenlemeleri bir arada değerlendirdiğimizde ortaya çıkan tablo oldukça net.

Türkiye artık genel oranlı vergilemeden uzaklaşıyor. Onun yerine belirli faaliyetleri ciddi şekilde avantajlı hale getiren bir modele geçiyor.

Bu modelde kazancın büyüklüğü değil, kaynağı belirleyici.

Döviz kazandıran, uluslararası çalışan ve mobil sermayeye hitap eden yapılar, sistemin merkezine yerleşiyor.

Bu yaklaşım, vergi sisteminin klasik maliye politikası aracı olmaktan çıkıp, doğrudan ekonomik yönlendirme aracı haline geldiğini göstermektedir.

Denetim ve Risk Boyutu

Bu dönüşümün en kritik tarafı ise denetim.

Çünkü ne kadar çok istisna varsa, o kadar çok risk vardır.

Önümüzdeki dönemde vergi incelemeleri daha teknik, daha veri odaklı ve daha yoğun olacak. Özellikle ihracat, hizmet gelirleri ve transit ticaret işlemleri mercek altında olacak.

Bu durum, mükelleflerin sadece kayıt tutmasının yeterli olmadığı yeni bir döneme işaret etmektedir. Verilerin tutarlılığı ve ekonomik gerçeklikle uyumu en az kayıt kadar önemli hale gelmektedir.

Yeni vergi düzenlemeleri Türkiye’yi klasik vergileme anlayışından uzaklaştırıp rekabetçi bir modele taşıyor.

Bu model doğru uygulanırsa yatırım ve ihracat artar. Ama yanlış yönetilirse, vergi adaleti zedelenir ve denetim sistemi zorlanır.

Önümüzdeki dönemde belirleyici olan, bu avantajların büyüklüğü değil, bu avantajların ne kadar kontrollü, şeffaf ve sürdürülebilir şekilde uygulanabildiği olacaktır.

Holding şirketler ve iştiraki grup şirketlerinin iştirak hisselerinin satışında kurumlar vergisi istisnası hangi hallerde uygulanabilir?

(26.12.2024 tarih ve 176392 sayılı özelge)

Holding olarak faaliyet gösteren şirkete ait iştirak hisselerinin, üçüncü kişilere satışından elde edilen kazançların istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün olup, söz konusu hisselerin grup içi şirketlere satışından elde edilen kazançların istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Grup şirketlerinin aktifinde bulunan, gerek diğer grup şirketlerinin gerekse grup dışı şirketlerin iştirak hisselerinin, diğer grup şirketleri ve üçüncü kişilere satışından elde edilen kazançların istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.

İştirak hissesi satışından elde edilen hasılatın, sektör veya faaliyet alanı değişikliği, bir şirketin hisse çoğunluğuna sahip olma ve benzeri ekonomik fayda sağlayan amaçlar dışında, yeni iştirak hisseleri satın alınması için kullanılması durumunda, bir bağlı değerin başka bir bağlı değere dönüştürülmesi nedeniyle, hasılatın söz konusu bağlı değer için kullanılan kısmıyla ilgili olarak istisnadan yararlanılması mümkün değildir.

Yurt içi asgari kurumlar vergisi uygulamasında teşvik belgesi alınma tarihi nedir?

(28.05.2025 tarihli özelge)

Özelge talep formunda yer alan bilgiden; yatırım teşvik belgesine müracaat tarihinin 21.11.2022, belge başlama tarihinin 01.01.2021, teşvik belgesinin düzenlendiği (alındığı) tarihin ise 28.01.2025 olduğu anlaşılmaktadır.

02.08.2024 tarihinden önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınmış olan teşvik belgelerindeki yatırıma katkı tutarları asgari kurumlar vergisi uygulamasında dikkate alındığından, 28.01.2025 tarihinde alınan yatırım teşvik belgesindeki yatırıma katkı tutarlarının kullanılması nedeniyle ilgili hesap döneminde alınmayan verginin, hesaplanan asgari kurumlar vergisinden indirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Şirkete ait olmayan arsa üzerine yapılan bina inşaatı harcamaları indirimli kurumlar vergisi uygulamasında yatırım harcaması olarak kabul edilebilir mi?

(28.04.2025 tarih ve 57172 sayılı özelge)

Arsa sahibi ortakla yapılan sözleşmeye istinaden, şirket ortağı adına tescilli arsa üzerine yatırım teşvik belgesi kapsamında inşa edilen binanın arsa sahibine ait olduğu, binanın kira bedeli ödenmeksizin ve ödenerek kiralanacağı hususları dikkate alındığında, aktifte yer almayan arsa üzerine arsa sahibi adına yapılan inşaatla ilgili harcamaların Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/A maddesinde düzenlenen indirimli kurumlar vergisine konu edilmesi mümkün değildir.

Üretim veya ihracat kazançlarına indirimli kurumlar vergisi uygulamasında müşterek gider ve gelirler dikkate alınır mı?

(29.04.2025 tarih ve 127160 sayılı özelge)

Üretim ve ihracat kazançlarının kayıtlarda tespitinin mümkün olmadığı hallerde, müşterek genel giderlerden, indirim kapsamında olan faaliyetler ile indirim kapsamında olmayan faaliyetler arasında uygun bir dağıtım anahtarı çerçevesinde pay verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanması şirketlerin münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançları ile 1 puan indirimli uygulanması ise şirketlerin münhasıran üretimden elde ettikleri kazançları ile sınırlı olup, gerek ihracat faaliyeti gerekse üretim faaliyeti kapsamındaki alacakların tahsilinden sonra oluşan kur farkı, faiz ve benzeri gelirler için söz konusu indirim uygulamasından yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.

KDV Kanunu’nun 11/1-b maddesi kapsamında yapılan satış dolayısıyla kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli olarak uygulanması mümkün müdür?

(28.07.2025 tarihli özelge)

Türkiye’de ikamet etmeyen yolculara Türkiye dışına çıkarılmak üzere Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 11/1-b maddesi kapsamında yapılan satışlar ihracat kapsamında değerlendirilmekte olup, söz konusu satışlar dolayısıyla elde edilen kazançlara kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanması mümkündür.

Finansman gider kısıtlaması hesaplamasında, vergi ve diğer yasal yükümlülükler hangi tutarıyla dikkate alınmalıdır?

(25.09.2025 tarih ve 542301 sayılı özelge)

Finansman gider kısıtlaması uygulamasında, vergi ve diğer yasal yükümlülükler hesaplanmadan önceki yabancı kaynak/öz kaynak mukayesesi sonucu bulunan tutarın dikkate alınması gerekmektedir.

Teknopark kazancı istisnası uygulaması kapsamında, belirlenen alanlara yapılan yatırımlarda kalma süresine ilişkin bir süre sınırı var mıdır?

26.11.2025 tarihli özelge)

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun ek 3. maddesi hükmü gereği, yıllık beyanname üzerinden istisna edilen kazancın yüzde üçünün pasifte geçici bir hesaba aktarılması, bu tutarın geçici hesabın oluştuğu yılın sonuna kadar Türkiye’de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan diğer girişimcilere sermaye olarak konulması gerekmektedir.

Sermaye olarak konulan tutarların, kuluçka merkezlerinde faaliyet gösteren firmalarda kalma süresine ilişkin bir sınır bulunmadığı gibi, aynı kuluçka firmasına belirlenen şartlar dahilinde birden fazla yıl sermaye konulması da mümkündür.

Kısmı bölünme suretiyle yeni kurulan şirket, vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi uygulamasından yararlanabilir mi?

(19.12.2025 tarih ve 1692392 sayılı özelge)

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 121. maddesinde yer alan indirim hükmünden faydalanılabilmesi için, kısmi bölünme yoluyla kurulan kurumun en az 3 yıldır (beyannamenin ait olduğu yıl ve önceki iki yıl) faaliyette bulunuyor olması ve indirim hakkı için diğer tüm şartların da sağlanması gerekmektedir.

Gelecek aylara/yıllara ait giderlerin enflasyon düzeltmesi nasıl olmalıdır?

(21.04.2025 tarih ve 219334 sayılı özelge)

Gelecek bir hesap dönemine ait olarak peşin ödenen giderlerin izlendiği “180- Gelecek Aylara Ait Giderler” ve “280- Gelecek Yıllara Ait Giderler” hesaplarının, esas itibariyle, enflasyon düzeltmesi uygulamasında “parasal olmayan kıymet” olarak kabul edilmesi ve düzeltmeye tabi tutulması gerekmektedir.

Ayrıca, enflasyon düzeltme farkı ihtiva eden 280 no.lu hesabın, 180 no.lu Hesaba aktarımının, enflasyon düzeltme farkı da dikkate alınarak (alt hesapta izlenecek şekilde) yapılmasının yanı sıra, enflasyon düzeltme farkı ihtiva eden 180 no.lu hesaptan ilgili gider hesabına aktarımların da enflasyon düzeltmesi farkı dahil tutar üzerinden yapılması icap etmektedir.

Öte yandan, parasal olmayan kıymet mahiyetindeki söz konusu hesapların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklardan 2023 hesap döneminden kaynaklanan kısmının, gider olarak dikkate alınmaması, beyannamede kanunen kabul edilmeyen giderler kısmında gösterilmesi gerekmektedir.

Gelecek aylara/yıllara ait gelirler hesabının düzeltilmesi sonucu oluşan düzeltme farkının 2023 hesap döneminden kaynaklanan kısmının beyannamede indirim olarak dikkate alınması mümkün müdür?

(02.05.2025 tarih ve 554230 sayılı özelge)

Enflasyon düzeltme farkı ihtiva eden "480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler" hesabının, "380-Gelecek Aylara Ait Gelirler" hesaba aktarımının, enflasyon düzeltme farkı da dikkate alınarak (alt hesapta izlenecek şekilde) yapılmasının yanı sıra, enflasyon düzeltme farkı ihtiva eden 380 no.lu hesaptan ilgili gelir hesabına aktarımların da enflasyon düzeltmesi farkı dahil tutar üzerinden yapılmalıdır.

Öte yandan, parasal olmayan kıymet mahiyetindeki söz konusu hesapların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklardan 2023 hesap döneminden kaynaklanan kısmının, gelir olarak dikkate alınmaması, beyannamede "Diğer İndirimler" kısmında gösterilmesi gerekmektedir.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmış olup; safi kurum kazancının tespitinde, Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununu 40 ıncı maddesindeki giderler, hâsılattan indirim konusu yapılmaktadır.

Gelir Vergisi Kanununun 24/2 nci maddesi ile "Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan müesseseler tarafından idare meclisi başkanı ve üyeleri ile denetçilerine, tasfiye memurlarına ve hizmet erbabına (Harcırah Kanununa tabi olsun olmasın her türlü sözleşmeli personel dahil) verilen gerçek yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatmak giderlerine karşılık verilen gündelikler (Bu gündelikler aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen gündeliklerden fazla ise veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşarsa, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur)" gelir vergisinden istisna tutulmuştur.

Konuya ilişkin açıklamaların yer aldığı, 138 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin 3 üncü maddesinde; "2772 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile değişik Gelir Vergisi Kanununun 24 üncü maddesinin 2 numaralı bendine göre, Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan müesseseler tarafından hizmet erbabına ödenen fiili yemek ve yatmak giderleri 1.1.1983 tarihinden itibaren Devlet Memurlarına ödenen gündeliklerle mukayesede dikkate alınmayacaktır. Ancak yemek ve yatmak giderlerinin tevsik edilmemesi halinde bu giderler karşılık olarak verilen gündeliklerin aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen miktarı veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşan kısmının ücret olarak vergiye tabi tutulması gerekir.

Personele fiili yemek ve yatmak giderleri dışında, gündelik de ödendiği takdirde bu gündeliklerin tamamının ücret olarak vergiye tabi tutulması gerekecektir." denilmektedir.

Bu bilgiler ışığında, ticari kazancın elde edilmesiyle ilgili olarak seyahate giden personele ödenen;

-Fatura karşılığında ödenen gerçek yol (gidiş-dönüş) bedelinin tamamının gelir vergisinden istisna tutulması,

- Gider karşılığı olarak yapılan fiili yemek ve konaklama ödemelerinin (devlet memuruna ödenen harcırah gündeliği ile mukayese edilmeksizin), Vergi Usul Kanunu uyarınca belgelendirilmesi halinde, tamamının vergiden müstesna tutulması,

- Konaklama bedelinin Vergi Usul Kanunu uyarınca belgelendirilmesi, yemek bedelinin belgelendirilememesi durumunda, konaklama bedelinin tamamının vergiden istisna edilmesi, yemek bedelinin ise bu giderlere karşılık olarak verilen gündeliklerin aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen miktarı aşan kısmının ücret olarak vergiye tabi tutulması,

- Yemek ve konaklama giderlerinin Vergi Usul Kanunu uyarınca belgelendirilmemesi halinde, yapılan ödemenin aynı aylık seviyesindeki Devlet memuruna verilen gündelik tutarını (veya Devletçe verilen en yüksek gündelik tutarını) aşmaması kaydıyla vergiden müstesna tutulması, aşan kısmın ise ücret olarak vergilendirilmesi gerekir.

Diğer taraftan ücret olarak nitelendirilen söz konusu ödemelerin ilgilinin asıl ücreti ile birleştirilerek vergilendirilmesi ve ücret olarak vergilendirilen ödemelerin kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 1 ve 4 üncü bentleri uyarınca gider olarak kaydedilmesi mümkün bulunmaktadır.

Bilgilerinize sunarız.

Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Vergi Usul Kanununun 280 inci maddesinde, yabancı paraların borsa rayici ile değerleneceği ve bu hükmün yabancı para ile olan senetli veya senetsiz alacaklar ve borçlar hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir.

Geçici vergi uygulamasına ilişkin olarak yayımlanan 217 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin “3.1 Yabancı Paraların ve Yabancı Para Cinsinden Olan Borç ve Alacakların Değerlemesi” başlıklı bölümünde; değerlemenin T.C. Merkez Bankasınca Resmî Gazete’de geçici vergi döneminin kapandığı tarih itibariyle yayımlanan döviz alış kurları esas alınarak yapılacağı belirtilmiştir.

Ayrıca 283 no’lu VUK Genel Tebliğinde belirtildiği üzere, kasada mevcut yabancı paralar efektif alış kuru ile diğer kaydi paralarla dövizli borç ve alacaklar döviz alış kurları ile değerlenecektir.

217 Seri nolu GVK Genel Tebliği ve 283 Seri nolu VUK Genel Tebliği uyarınca;

Kasadaki mevcut yabancı paralar efektif alış kuru ile; Yabancı para cinsinden her türlü alacak ve borçlar ile yurt içi veya yurt dışındaki banka hesaplarında yer alan yabancı paralar döviz alış kuru ile değerlenecektir.

2026 YILI BİRİNCİ GEÇİCİ VERGİ DÖNEMİ (31.03.2026) sonunda yapılacak Kur değerlemeleri için yabancı para birimlerinin değerleri aşağıdadır

Bilgilerinize sunar, çalışmalarınızda kolaylıklar dilerim. Saygılarımla,

Erol DEMİREL BAŞKAN