Genel Sekreter a. Personel ve Prensipler Genel Müdür V. Ali Yavuz Birincioğlu imzasıyla YÖK'e gönderilen yazıda, memurların dijital platformlardaki kazanç getirici faaliyetlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28. maddesinde yer alan "Ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı" kapsamında olduğu bildirildi.

Gelirler ticari kazanç sayılıyor

Söz konusu yazıda, Hazine ve Maliye Bakanlığının 20.08.2026 tarihli cevabi yazısı ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na da atıfta bulunuldu. Kanunun 37. maddesinde her türlü ticari faaliyetten doğan kazancın "ticari kazanç" olduğu, mükerrer 20/B maddesiyle sosyal içerik üreticileri ve uygulama geliştirenlerin kazançlarına vergi istisnası getirildiği hatırlatıldı.

Ancak vergi mevzuatındaki bu düzenlemenin kazancın niteliğini değiştirmediği vurgulandı. Kanun koyucunun bu gelirleri özünde "ticari kazanç" olarak kabul ettiği, sadece belirli şartlarla gelir vergisinden muaf tuttuğu ifade edildi.

Vergi istisnasında kapsam değişiyor

Yazıda, sosyal içerik üreticiliği ve mobil uygulama geliştiriciliğinde vergi istisnasından yararlanabilmek için uygulanan mevcut mevzuat kriterleri şu şekilde sıralandı:

Türkiye'de kurulu bankalarda özel bir hesap açılması ve tüm hasılatın bu hesap üzerinden tahsil edilmesi.

Bankalar tarafından bu hesaplara aktarılan tutarlar üzerinden %15 oranında gelir vergisi kesintisi (tevkifat) yapılması.

Yıllık kazancın Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesindeki dördüncü gelir dilimini aşmaması. (2026 yılı için bu sınır 5 milyon 300 bin TL olarak uygulanıyor; bu tutarı aşanlar istisnadan çıkarak genel ticari kazanç hükümlerine tabi oluyor.)

Kazanç amacı olmasa da faaliyet ticari sayılabilir...

Cumhurbaşkanlığı'nın görüş talebi üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen 20.08.2026 tarihli cevabi yazıda kritik bir hukuki değerlendirme yer aldı.

Gelir İdaresi Başkanlığı, bir faaliyetin ticari sayılması için doğrudan kazanç sağlama kastının bulunmasının şart olmadığını belirterek şu tespitte bulundu:

"Ticari faaliyet; bir tür emek-sermaye organizasyonuna dayanmakta olup kazanç sağlama niyet ve kastının bulunup bulunmaması, böyle bir organizasyon tarafından icra edilen faaliyetin 'ticari faaliyet' olma niteliğine etki etmemektedir. Ancak bir faaliyetin 'ticari faaliyet' sayılabilmesi için kazanç sağlama niyet ve kastı gerekmemekle birlikte faaliyeti icra edilen organizasyonun bütün unsurları ile birlikte değerlendirildiğinde kazanç sağlama potansiyeline sahip olması gerektiği ortaya çıkmaktadır."

Sosyal medya ve internet siteleri disiplin suçu sayılabilir

Açıklanan resmi görüşler doğrultusunda, bir devlet memurunun doğrudan gelir sağlama amacı bulunmasa dahi kazanç sağlama potansiyeline sahip bir web sitesi kurması, internet haberciliği yapması, YouTube veya benzeri platformlarda içerik üretmesi ya da uygulama geliştirmesi ticaret yasağının ihlali olarak değerlendirilecek.

Mevzuatta memurlar için özel bir muafiyet düzenlemesi yapılmadığı sürece, dijital ortamlarda içerik üreten veya uygulama geliştiren devlet memurları 657 sayılı Kanun kapsamında disiplin soruşturması ve disiplin cezası riskiyle karşı karşıya kalacak.

Ekonomim

Bir üretim tesisinde 1994 yılında işbaşı yapan M.D., 2017 yılı Temmuz ayında hastaneye gittiğinde sigortasının yatırılmadığını öğrenince hayatının şokunu yaşadı. Bunun üzerine iş sözleşmesini feshedip işten ayrılan M.D., İş Mahkemesi'nin kapısını çaldı.

Mahkeme 23 yıllık çalışmayı kabul etti

Ücret bordrolarının asgari ücretten düzenlendiğini, ödenmeyen ücret alacakları bulunduğunu, kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ücreti, ücret ve yıllık ücretli izi alacaklarının tahsili talebiyle dava açtı. Davalı işletmeci, davacının sigorta işe giriş beyannâmeleri ile işten çıkış beyannâmeleri arasındaki dönemlerde, bordrolarda gösterilen ve sigortaya bildirilen asgari ücret ile çalıştığını, 2017'de istifa ettiğini, işlerinin az olması nedeni uzun yıllardır sezonluk olarak çalıştığını savunarak davanın reddini istedi. İş Mahkemesi, davacının davalı işyerinde 1995-2017 tarihleri arasında kesintisiz olarak 23 yıl 2 ay çalıştığı, iş sözleşmesinin davacı tarafından haklı sebeple feshedildiğinden kıdem tazminatına hak kazandığı, ayrıca ücret ve yıllık ücretli izin talebinin de yerinde olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verdi.

İlk derece mahkemesinden işçi lehine karar

Kararı işveren avukatı istinafa taşıdı. Bölge Adliye Mahkemesi, hizmet süresini ispat yükünün davacıda olduğu ve yazılı delil bulunmadığında tanık beyanlarına göre sonuca gidilmesi gerektiğine dikkat çekti. Davacı tanıklarının davacının yakın akrabası olduğu ve fesih dönemine kadar davacı ile birlikte çalışmalarının da bulunmadığı, bu nedenle Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kayıtlarına göre davacının kesintili olarak 13 yıl 2 ay 25 gün çalışması bulunduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verdi. Kararı davacı işçi temyiz edince devreye Yargıtay 9. Hukuk Dairesi girdi.

23 yıllık çalışma için kritik karar

Bilirkişi raporunda tanık anlatımları ve dosya kapsamına göre 1. seçenekte davacının 23 yıl 2 ay ve 2. seçenekte SGK kayıtları doğrultusunda 13 yıl 2 ay ve 25 gün üzerinden hesaplama yapıldığı hatırlatıldı. İş Mahkemesi'nin davacının çalışmasının tanık beyanlarına göre kesintisiz olarak 23 yıl 2 ay olduğu kabul edilen 1. seçeneğe itibar edildiği vurgulandı. Bölge Adliye Mahkemesi'nin ise davacı tanıklarının davacının kardeşi olduğu ve fesih dönemine kadar davacı ile birlikte çalışmalarının da bulunmadığı, bu nedenle SGK kayıtlarına göre davacının kesintili olarak 13 yıl 2 ay 25 gün çalıştığı kabul edilerek bilirkişi raporundaki 2. seçeneğe göre sonuca varıldığı dile getirildi.

Hizmet süresi davasında ilk karar çıktı

Yargıtay'ın, eksik gün sayısı sebebiyle EYT'yi kıl payı kaçıranlara müjde niteliğindeki kararında şu ifadelere yer verildi;

"Dosya kapsamında davacının kardeşi olduğunu beyan eden davacı tanıklarından İ.D, davalı işyerinde 1989 yılı sonlarında çırak olarak çalışmaya başladığını, 1993 yılından Şubat 2006 tarihine kadar üretim bölümünde kesici olarak çalıştığını beyan etmiştir. Davacının davalı işyerinde kendisi aracılığıyla Nisan-Mayıs 1994 aylarında çalışmaya başladığını ifade etmiş; davacının ilk işe giriş tarihi ve davalı işyerinde kesintisiz çalışma olgusunu doğrular mahiyette beyanda bulunmuştur. Davacı tanığı İ.D'nin davacıyla akrabalık ilişkisi tek başına tanık olarak beyanına itibar edilmemesini gerektiren bir husus olmadığından ve tanığın davalı işyerindeki hizmet süresi nazara alındığında dosyadaki mevcut ispat durumuna göre; davacının davalı işyerinde 01.05.1994 tarihinden 31.01.2006 tarihine kadar kesintisiz şekilde çalıştığı kabul edilmeli ve sonraki çalışma dönemleri için SGK kayıtlarına itibarla sonuca gidilmelidir. Kararın bozulmasına Bölge Adliye Mahkemesi'ne dosyanın gönderilmesine oy birliği ile karar verilmiştir."

Öte yandan kararda, çalışma süresinin belirlenmesinde şu kayıt ve delillerin dikkate alınabileceği ifade edildi;

"SGK kayıtları, işveren ve işyeri kayıtları, işyerine giriş ve çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, işyerinde çalışan kişilerin tanıklıkları, komşu işyerlerinde çalışanların tanıklıkları ve dosya kapsamındaki diğer deliller."

Ekonomim

Kiyosaki'nin 1997'de yayımladığı 'Zengin Baba Fakir Baba' 44 milyondan fazla satmış, kitabında, kendi babasından öğrendiğini söylediği finansal yaklaşımlarla çocukluk arkadaşının varlıklı babasından edindiği dersleri karşılaştırmıştı.

Yıllardır gelir getiren varlıklar için borçlanmayı zenginlerin kullandığı bir yatırım yöntemi olarak savunan 79 yaşındaki Kiyosaki, 1,2 milyar dolarlık borcu olduğunu açıkladı.

1,2 milyar doların tamamı kişisel borcu değil

Kiyosaki'nin eski eşi ve iş ortağı Kim Kiyosaki ise 1,2 milyar dolarlık borç itirafının yanlış anlaşıldığını, borcun önemli bölümünün ortaklarla birlikte sahip olunan 1.500 konutluk gayrimenkul portföyüyle bağlantılı olduğunu açıkladı.

Vanity Fair'in tahminine göre de yıllık 3 milyon dolarlık geliri olduğunu açıklayan Kiyosaki'nin kendisine düşen borç tutarı 30 ile 60 milyon dolar civarında olabilir.

Borcu yatırım stratejisinin parçası

Kiyosaki'nin yüksek borçluluğu, yıllardır savunduğu gayrimenkul yatırım modeline dayanırken mülklerinin değeri arttıkça öz sermaye üzerinden yeniden borçlanan yazar, elde ettiği kaynağı yeni yatırımlar için kullanıyor. Ayrıca yatırımlarını farklı şirketler altında tutarak bir yatırımda yaşanabilecek sorunun diğer varlıkları etkilemesini sınırlamaya çalışıyor. Kiyosaki bu sistemi, 'Güvenlik duvarları... Zenginlerin oyunu oynama şekli bu' sözleriyle anlatıyor.

Ancak bunun taklit edilmemesi gerektiği konusunda da uyaran Kiyosaki, borç kullanımını 1974'ten beri incelediğini, bu yöntemin eğitim ve bilgi gerektirdiğini söyledi.

Uzmanlardan kaldıraç uyarısı

Gayrimenkul üzerinden borçlanmak yatırımcılara yeni kaynak sağlasa da yüksek kaldıraç önemli riskleri beraberinde getiriyor. Vergi danışmanı ve gayrimenkul yatırımcısı David A. Perez, büyük gayrimenkul portföylerinde yüksek miktarda teminatlı borcun olağan olabileceğini belirtirken ek borçlanmanın faiz ve kredi ödemelerini artırarak nakit akışını zayıflatabileceğine dikkat çekiyor.

JPTD Partners'ın kurucusu John Poole ise kaldıracın varlık fiyatları yükselirken güçlü sonuçlar verebildiğini ancak piyasanın tersine dönmesi halinde kayıpları da hızlandırabileceğini söylüyor. Poole ayrıca Kiyosaki'nin yaklaşımını ortalama yatırımcıların kolayca uygulayabileceği bir yöntem olarak görmüyor ve yüksek borçla yatırım yapanların geri ödeme gününe hazırlıklı olması gerektiğini belirtiyor.

Robert Kiyosaki'nin 1997'de yayımladığı 'Zengin Baba Fakir Baba' 44 milyondan fazla satmış, kitabında, kendi babasından öğrendiğini söylediği finansal yaklaşımlarla çocukluk arkadaşının varlıklı babasından edindiği dersleri karşılaştırmıştı.

Dünya

Personelin eğitimleri tamamlayıp tamamlamadığı, eğitimlerdeki başarı düzeyi de düzenli izlenecek.

Yapay zeka eğitiminde neler olacak?

Yapay zeka okuryazarlığı programlarında, yapay zekanın temel kavramları, üretken yapay zeka araçlarının güvenli kullanımı, kişisel verilerin korunması, yanlış bilgi ve "derin sahte" içeriklere karşı farkındalık ile etik kullanım ilkeleri öğretilecek. Eğitimleri tamamlayanlara, ölçme ve değerlendirme sonucunda kazandıkları temel yetkinlikleri gösteren sertifikalar verilecek.

Her kurumun yapay zeka yöneticisi olacak

Kamudaki dönüşümü yönetmek üzere kurumlarda bu alandan sorumlu birim amiri veya başkana bağlı üst düzey yönetici görevlendirilecek. Bu yöneticiler kurumların yapay zeka proje ve uygulamalarını yönetecek, çalışmaların ilerleyişini düzenli olarak raporlayacak.

Görevlendirmelerin tamamlanmasının ardından kurumlara üç yıllık "Yapay Zeka Yol Haritası" ile yıllık hedeflerini hazırlamaları için 12 hafta süre verilecek.

Her bakanlıkta yapay zekanın kullanılabileceği alanlar belirlenecek. Uygun görülen alanlarda pilot projeler başlatılacak ve belirlenen başarı seviyesine ulaşan uygulamalar 6 ila 12 ay içinde yaygınlaştırılacak.

10 bakanlıkta en az 30 pilot uygulama

Plan kapsamında ilk 12 ayda en az 2 pilot dalgasıyla 10 veya daha fazla bakanlıkta toplam en az 30 yapay zeka pilotunun başlatılması hedefleniyor.

En az 10 kritik kamu hizmeti için pilot aşamasından ölçeklendirmeye uzanan uçtan uca "pilot-ölçek hattı" kurulacak.

e-Devlet'te yapay zeka dönemi

Vatandaşların değişimi doğrudan göreceği alanların başında e-Devlet gelecek. Kişiselleştirilmiş hizmet yönlendirmesi, başvuruların ön kontrolü ve akıllı belge desteği gibi uygulamalar ilk etapta pilot olarak devreye alınacak. En az beş yapay zeka destekli vatandaş hizmetinin e-Devlet üzerinden pilot olarak uygulanması ve ardından yaygınlaştırılması planlanıyor.

Bu uygulamalarda kişisel verilerin korunması, yapay zekanın verdiği kararların açıklanabilir olması ve insan gözetimi temel ilkeler arasında yer alacak. Kamu kurumlarında kullanılan yüksek etkili yapay zeka sistemleri de zorunlu belgelendirme ve değerlendirme süreçlerinden geçirilecek.

AA

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın İran içindeki IRGC hedeflerine düzenlediği yeni saldırılar, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimi artırdı.

ABD Başkanı Donald Trump, operasyonların İran'ın boğaz yakınında mayın döşemesi ve Ürdün'deki bir ABD üssüne yönelik saldırının ardından gerçekleştirildiğini belirtirken, IRGC de misilleme adımı açıkladı.

Kripto piyasası satış dalgasından kaçındı

Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle petrol ve hisse senedi piyasalarında risk iştahı zayıflarken, Bitcoin'in sert bir satış dalgasıyla karşılaşmaması dikkat çekti.

Bitcoin'in piyasa hakimiyeti yüzde 69,1 seviyesinde bulunurken, takip edilen kripto varlıkların toplam piyasa değeri 2,249 trilyon dolar olarak hesaplandı. Korku ve Açgözlülük Endeksi de 63 puanla "açgözlülük" bölgesinde kaldı.

Petrol yükseldi, borsalar geriledi

Arz kesintisi endişeleri Brent petrolün varil fiyatını yüzde 4,6 yükselterek 94,65 dolara taşıdı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 5 baz puan artışla yüzde 4,80'e çıkarken, VIX volatilite endeksi yüzde 9,52 yükseldi. S&P 500 endeksi ise yüzde 0,71 düşüşle 7.631,5 puana geriledi.

Dolar endeksi yüzde 0,24 artarak 99,67'ye yükselirken, altın yüzde 2,45 değer kaybederek ons başına 4.328,8 dolara indi. Altının 200 günlük hareketli ortalamasının bulunduğu yaklaşık 4.528 doların altına gerilemesi, teknik satış baskısını artırdı.

Gözler istihdam, enflasyon ve Fed'de

Piyasa beklentilerine göre Fed'in eylül ayında faiz artırma ihtimali yaklaşık yüzde 68'e ulaştı. Bu oran, Fed Başkanı Kevin Warsh'ın Jackson Hole'daki şahin açıklamalarından önce yaklaşık yüzde 35 seviyesindeydi.

Bitcoin'in 77 bin dolar civarındaki dayanıklılığının sürüp sürmeyeceğinde 2 Eylül'de açıklanacak ADP özel sektör istihdam verisi, 4 Eylül'de yayımlanacak ağustos tarım dışı istihdam raporu, 11 Eylül'deki enflasyon verileri ve 15-16 Eylül'deki Fed toplantısının belirleyici olması bekleniyor.

Damla Kaya-Dünya

Dell’in gelirinde yüzde 58’lik sıçrama

Dell Technologies, 31 Temmuz 2026’da sona eren 2027 mali yılı ikinci çeyreğinde 47 milyar dolar gelir elde etti. Şirketin geliri geçen yılın aynı dönemindeki 29,8 milyar dolara göre yüzde 58 arttı.

Net kâr 1,16 milyar dolardan 4,13 milyar dolara yükselerek yüzde 255 artış gösterdi. Seyreltilmiş hisse başına kâr ise 1,70 dolardan 6,34 dolara çıkarak şirket tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı.

Büyüme yalnızca satış hacmiyle sınırlı kalmadı. Dell’in faaliyet kârı yüzde 204 artarak 5,39 milyar dolara, düzeltilmiş serbest nakit akışı ise yüzde 224 yükselişle 8,15 milyar dolara çıktı.

Sipariş kuyruğu 95 milyar dolara ulaştı

Bilanço döneminin en dikkat çekici bölümünü yapay zekâ sunucuları oluşturdu. Dell, yalnızca üç aylık dönemde bu ürün grubu için 60,9 milyar dolarlık yeni sipariş aldı.

Şirket aynı dönemde yapay zekâ sunucularından 16,4 milyar dolar gelir elde etti. Bu tutar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 100 artarken teslim edilmeyi bekleyen siparişlerin toplam değeri çeyrek sonunda 95 milyar dolara ulaştı.

Yılın ilk altı ayında yapay zekâ sunucularından sağlanan gelir 10,1 milyar dolardan 32,5 milyar dolara çıktı. Yüzde 222’lik artış, bu ürün grubunun Dell’in büyümesindeki ağırlığının ne kadar hızlı yükseldiğini gösterdi.

Büyüme yalnızca yapay zekadan gelmedi

Sunucu, depolama ve ağ ürünlerinin yer aldığı Altyapı Çözümleri Grubu’nun geliri yüzde 89 artarak 31,8 milyar dolara yükseldi. Bölümün faaliyet kârı yüzde 225 artışla 4,8 milyar dolara ulaştı.

Geleneksel sunucu ve ağ ürünlerinin geliri yüzde 122 artarak 10,5 milyar dolara çıkarken veri depolama gelirleri yüzde 26 yükseldi. Bu sonuçlar, yapay zekâ yatırımlarının mevcut bilgi teknolojileri altyapısının yenilenmesini de hızlandırdığına işaret etti.

Bilgisayar tarafında da büyüme sürdü. Ticari ve bireysel ürünlerin bulunduğu Müşteri Çözümleri Grubu’nun geliri yüzde 20 artarak 15 milyar dolara ulaştı; ticari bilgisayar gelirleri yüzde 22, bireysel ürün gelirleri ise yüzde 7 yükseldi.

Yıllık tahmin ikinci kez yükseldi

Dell, güçlü siparişlerin ardından yıllık gelir beklentisini 25 milyar dolar artırdı. Daha önce 167 milyar dolar olarak açıklanan tahmin 192 milyar dolara çıkarılırken şirket, yıllık gelirinin yaklaşık yüzde 69 büyümesini beklediğini bildirdi.

Yapay zekâ sunucularından beklenen yıllık gelir de 60 milyar dolardan 74 milyar dolara yükseltildi. Bu tahmin gerçekleşirse söz konusu ürün grubunun geliri geçen mali yıla göre üç katına çıkacak.

Şirket, düzeltilmiş hisse başına kâr beklentisini de 17,90 dolardan 25,50 dolara çıkardı. Üçüncü çeyrekte ise 49 milyar dolar gelir ve geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 81 büyüme öngörülüyor.

Yapay zeka yarışında donanım öne çıktı

Dell’in sonuçları, yapay zekâ yatırımlarından yalnızca model geliştiricilerinin ve çip üreticilerinin yararlanmadığını gösterdi. Sunucu, ağ, depolama, soğutma ve veri merkezi altyapısı sağlayan şirketler de büyüyen harcamalardan daha fazla pay almaya başladı.

Ancak 95 milyar dolarlık sipariş kuyruğunun gelire dönüşmesi, üretim kapasitesi ve parça tedarikinin aksamadan sürmesine bağlı olacak. Dell de tedarikçilere bağımlılığı, sınırlı kaynaktan sağlanan bileşenleri ve yapay zekâ talebindeki değişimleri gelecek dönem açısından riskler arasında gösteriyor.

Türkiye’de yapay zekâ altyapısı kurmayı planlayan şirketler açısından donanıma erişim ve teslimat süreleri daha önemli hale gelebilir. Önümüzdeki dönemde siparişlerin ne kadar hızlı teslim edileceği ve büyümenin kârlılığa nasıl yansıyacağı izlenecek.

Dünya

Eski fiyat için 10 gün kuralı

Düzenlemeye göre, indirimli satışın başlangıcından önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, indirim öncesi fiyat olarak kabul edilecek. Böylece ürün fiyatını kısa süre önce yükseltip ardından yüksek oranlı indirim yapılmış izlenimi verilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen ürünler ile hizmetlerde ise indirimli fiyat öncesindeki son fiyat, reklamlarda esas alınabilecek.

Şartlı kampanyalar da mercek altında

Bakanlık açıklamasında, “yüzde 50 indirim” gibi doğrudan kampanyaların yanı sıra, tüketiciye avantaj sağlanmasını belirli şartlara bağlayan satış reklamlarının da denetim kapsamına alındığı belirtildi.

Kampanya koşullarını gizleyen veya teklifin gerçekte olduğundan daha avantajlı olduğu algısı oluşturan uygulamalar da incelemeye tabi tutulacak.

Para cezası 39,9 milyon TL'ye çıkabiliyor

Reklam Kurulu; gerçekte uygulanmayan indirim oranları, belirsiz kampanya tarihleri, yanıltıcı stok bilgileri ve gerçeği yansıtmayan eski fiyatlar nedeniyle reklam durdurma cezası verebilecek.

Aykırılığın niteliği ve reklamın yayımlandığı mecraya göre uygulanabilecek idari para cezaları 108 bin 370 TL ile 39 milyon 916 bin 524 TL arasında değişebilecek.

Yapay zekâ reklamları için de kural getirildi

Açıklamada, düzenlemenin yalnızca indirim reklamlarını kapsamadığı; hedefli reklamlar, yapay zekâ ile hazırlanan reklamlar, sosyal medya etkileyicilerinin ticari paylaşımları, çevresel beyanlar ve tüketici değerlendirmeleri için de yeni kurallar içerdiği kaydedildi.

Mutluhan Yıldız-Dünya

Bir kutu Aroma Kola…

Bir kutu Bixi…

Bir Sarıyer Kola reklamı…

Tek tek bakıldığında ayrı ayrı şirket ve ürün haberleri.

Yan yana koyduğumuzda ise başka bir tablo çıkıyor.

Türkiye’nin kola pazarında uzun zamandır görülmeyen bir hareketlilik yaşanıyor.

Sarıyer Kola reklama ve sponsorluğa yatırım yapıyor.

Aroma ilk kez kola kategorisine giriyor.

Bixi yıllar sonra geri dönüyor.

Meysu üretim gücünü artırıyor.

Kristal Kola pazardaki varlığını sürdürüyor.

Cola Turka yeniden görünür olmaya çalışıyor.

Peki neden şimdi?

NEDEN ŞİMDİ?

Bu sorunun yanıtını araştırmaya başladığımda karşıma Rekabet Kurumu’nun kararları çıktı.

Rekabet Kurumu’nun Coca-Cola’nın satış ve dağıtım sistemiyle ilgilenmesi yeni değil.

Rekabet Kurulu, Coca-Cola Satış ve Dağıtım AŞ tarafından 2021 yılında sunulan bazı taahhütleri bağlayıcı hale getirmişti.

Bunların arasında soğutuculara rakip ürünlerin erişimine ilişkin düzenlemeler de bulunuyordu.

Ancak dosya kapanmadı.

Rekabet Kurulu, 2025 yılında Coca-Cola hakkında yeni bir soruşturma başlattı.

Soruşturma 10 Haziran 2025’te kamuoyuna duyuruldu.

Gerekçe önemliydi.

Coca-Cola’nın ürün sattığı noktalarda rakiplerin satışını engellemeye veya zorlaştırmaya yönelik uygulamalarda bulunduğuna ilişkin şüpheler araştırılacaktı.

Üstelik 2021’de verilen taahhütlere uyulup uyulmadığı da soruşturmanın konuları arasındaydı.

Dolayısıyla içecek sektörü açısından Coca-Cola’nın satış ve dağıtım sisteminin Rekabet Kurumu’nun merceğinde olduğu 2025 yazından beri bilinen bir gerçekti.

Bilinmeyen, soruşturmanın nasıl sonuçlanacağıydı.

Cevap 4 Haziran 2026’da geldi.

DOLABIN YÜZDE 35’İ RAKİPLERE

Rekabet Kurulu, Coca-Cola Satış ve Dağıtım’ın sunduğu yeni taahhütleri kabul ederek soruşturmayı idari para cezası uygulamadan sonuçlandırdı.

Kararın kola pazarı açısından en önemli bölümlerinden biri soğutucularla ilgiliydi.

Geleneksel kanal ile yerinde tüketim noktalarında bulunan Coca-Cola soğutucularının yüzde 35’i rakip ürünlerin erişimine açılacak.

Yeni sistemde bu alan Coca-Cola ürünleri için kullanılamayacak.

Rakip markalar kendilerine ayrılan bölümde kendi fiyat etiketlerini kullanabilecek.

Hangi rakip ürünlerin konulacağına Coca-Cola değil satış noktası karar verecek.

2021’de başlayan soğutucu erişim uygulaması böylece önemli ölçüde genişletilmiş oldu.

Kola pazarında yalnızca üretmek yetmiyor.

Ürünü dağıtmak, satış noktasına sokmak, görünür hale getirmek ve soğuk olarak tüketiciye ulaştırmak gerekiyor.

Özellikle bakkal, büfe, küçük market, restoran ve kafelerde soğuk erişim önemli bir rekabet avantajı.

Bu nedenle yüzde 35 kararı, rakip markalar açısından satış noktasında daha fazla alan anlamına geliyor.

Tam bu dönemde kola pazarındaki hareketlilik de hızlanıyor.

SARIYER KOLA REKLAMDAN FUTBOLA

Bu hareketliliğin en görünür markalarından biri Sarıyer Kola.

Oğuz Holding bünyesindeki marka aslında yeni değil. Üstelik büyüme hamlesi Rekabet Kurulu’nun 4 Haziran 2026 tarihli kararından önce başlamıştı.

Sarıyer uzun süredir reklam yatırımlarını artırıyor.

2026’da ise futbol üzerinden görünürlüğünü daha da büyüttü.

Şubat ayında Türkiye Futbol Federasyonu ile iki yıllık anlaşma imzalayarak A Milli Takımlar’ın resmi tedarik sponsoru oldu.

Ardından kulüp anlaşmaları geldi.

Konyaspor’la yapılan iş birliğinde farklı bir model de devreye sokuldu.

Konyaspor logolu Sarıyer Kola ürünlerinin satışından elde edilen gelirin yüzde 10’u kulübe aktarılacak.

Sarıyer böylece yalnızca reklam alanı satın almıyor.

Futbol taraftarlığını ürün satışına bağlayan bir model kurmaya çalışıyor.

58 YILLIK AROMA İLK KEZ KOLA ÜRETTİ

Pazardaki en yeni gelişmelerden biri Aroma’dan geldi.

1968’de Bursa’da kurulan şirket, 58 yıllık tarihinde ilk kez kola kategorisine girdi.

Aroma Kola 27 Ağustos’ta duyuruldu.

Şirket ürünü bölgesel bir denemeyle değil, Türkiye genelindeki 100’ün üzerindeki bayi ağı üzerinden eş zamanlı olarak piyasaya çıkardı.

Aroma isimlendirmede de bilinçli bir tercih yaptı:

“Cola” yerine “Kola.”

Ancak Aroma Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Duruk’un açıklamasındaki en önemli cümle yerlilik vurgusundan çok şirketin ticari hedefini anlatıyor:

“Asıl hedefimiz ikinci satın alma.”

Çünkü yeni bir ürünü merak eden tüketici ilk kutuyu satın alabilir.

Bir markanın kalıcı olup olmayacağını ise ikinci ve sonraki alışverişler belirler.

Aroma’nın önündeki sınav da diğer yeni oyuncularınkiyle aynı:

Lezzet, fiyat, dağıtım ve bulunabilirlik.

BIXI YILLAR SONRA GERİ DÖNÜYOR

Aroma’nın açıklamasından birkaç gün sonra başka bir gelişme yaşandı.

Bixi Cola’nın yeniden satışa çıkacağı duyuruldu.

Bixi’nin stratejisi Aroma’dan farklı.

Aroma yeni bir kola ürünüyle pazara girerken Bixi geçmişte bilinen bir markayı yeniden canlandırıyor.

Dolayısıyla Bixi’nin kullanabileceği önemli araçlardan biri marka hafızası.

Şirket, Bixi’yi “Türkiye’nin ilk kutu kolası” olarak tanımlıyor.

Ancak bu tarihsel iddiayı bağımsız kaynaklardan doğrulamadan Patronlar Dünyası’nın kendi tespiti olarak kullanmıyoruz.

Bixi’nin dönüşündeki asıl dikkat çekici nokta, zamanlama.

Marka, kola pazarında rekabetin yeniden hareketlendiği bir dönemde geri geliyor.

MEYSU ÜRETİM GÜCÜNÜ BÜYÜTTÜ

Bir başka yerli oyuncu Meysu.

Yaklaşık 55 yıldır içecek sektöründe bulunan şirket, Kayseri’deki yatırımlarıyla üretim kapasitesini 2,6 kat artırarak yaklaşık 470 milyon litreye çıkarmayı planlıyor.

Burada önemli bir ayrıntı var:

470 milyon litre, kola üretim kapasitesi değil; şirketin toplam içecek kapasitesi.

Ancak yatırımın ölçeği Meysu’nun büyüme hedefini göstermesi açısından önemli.

Şirket yalnızca iç pazara değil, ihracata da büyüme alanı olarak bakıyor.

KRİSTAL KOLA ZATEN SAHADA

Yeni hamleler konuşulurken Kristal Kola’yı dışarıda bırakmak pazarın fotoğrafını eksik bırakır.

Kristal Kola 1994’ten beri sektörde.

Dolayısıyla Aroma ve yeniden dönen Bixi’den farklı bir konumda.

Yeni kola savaşına bugün katılan bir marka değil; yıllardır bu pazarda rekabet eden yerli oyunculardan biri.

COLA TURKA’YI NEREYE KOYACAĞIZ?

Türkiye’de kola denildiğinde hafızası en güçlü markalardan biri de Cola Turka.

Ancak burada sermaye yapısı açısından bir ayrım yapmak gerekiyor.

Cola Turka Türkiye’de doğmuş bir marka olsa da bugün Japon DyDo DRINCO bünyesinde.

Bu nedenle markayı bugün “Türk sermayeli kola üreticileri” arasında göstermek doğru değil.

Ancak Türkiye’deki kola rekabetinin dışında bırakmak da mümkün değil.

Cola Turka da 2026’da yeniden görünürlüğünü artırdı ve Beşiktaş’la sponsorluk anlaşması yaptı.

Yani eski kola savaşlarının en çok hatırlanan markalarından biri de sahada.

Yeni markaların Rekabet Kurulu’nun 4 Haziran kararını görüp kola üretmeye başladığını söylemek mümkün değil.

Zaten Sarıyer’in büyüme hamlesi karardan önce başlamıştı. Aroma gibi bir şirketin ürün geliştirme, tat testleri, ambalaj ve dağıtım hazırlıklarını birkaç haftada tamamlamış olması da beklenemez.

Ancak başka bir gerçek var:

Coca-Cola’nın satış ve dağıtım uygulamalarının Rekabet Kurumu tarafından incelendiği ve pazardaki rekabet koşullarının değişebileceği 2025’ten beri kamuoyunca biliniyordu.

2026’da ise iki ayrı süreç aynı noktada buluştu.

Bir tarafta Rekabet Kurulu, Coca-Cola’nın soğuk erişim sisteminde rakiplere daha fazla alan açtı.

Diğer tarafta yerli içecek üreticilerinin kola kategorisindeki yatırımları ve pazarlama faaliyetleri belirgin biçimde görünür hale geldi.

Toygun Atilla-Patronlar Dünyası

NAFAKADA 'EVLİLİK SÜRESİ'

Edinilen bilgiye göre, nafaka konusunda Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) “süresiz nafakayı iptal eden” 4 Haziran 2026 tarihli kararının gerekçesinin beklendiği belirtiliyor. Yapılacak yeni düzenlemeyle boşanma davaları sırasında kadınlara bağlanan yoksulluk nafakasının “süresiz” uygulanmasının önüne geçilmesi ve sürenin belirli sınırlar içerisinde hâkim tarafından tayin edilmesi öngörülüyor. Bu kapsamda bir yıl veya daha kısa süren evliliklerde nafakanın en fazla 5 yıl, 5 yıldan uzun evliliklerde ise en fazla 15 yıl ödenmesi gibi alternatifler değerlendiriliyor.

HIZLI 'BOŞANMA' FORMÜLÜ

Pakete yönelik hazırlıkların aile hukukuna ilişkin bir diğer önemli başlığını ise uzun süren boşanma davaları oluşturuyor. AK Parti kaynakları, tarafların nafaka, maddi ve manevi tazminat, mal paylaşımı ve benzeri konularda anlaşamaması nedeniyle boşanma davalarının yıllarca devam edebildiğine işaret ederken, bu durumun taraflar arasındaki gerilimi artırdığı ve boşanma sürecinin kendisinin yeni çatışmalara yol açabildiği değerlendirmesini yapıyor. Yeni modelde, “evlilik birliğinin fiilen ve ruhen sona erdiği ve eşlerin yeniden ortak hayat kurmasının mümkün olmadığı kanaatine varılması halinde” mahkemenin diğer uyuşmazlıkların sonuçlanmasını beklemeden boşanmaya karar verebilmesi amaçlanıyor. Buna göre mahkeme önce evliliğin sona ermesine hükmedecek; nafaka, tazminat, mal paylaşımı ve diğer mali uyuşmazlıklara ilişkin yargılama ise ayrı şekilde devam edebilecek.

İKİ ADIMLI DOĞRULAMA GELİYOR

Milliyet'ten Ayşegül Kahvecioğlu'nun haberine göre yargı Paketi kapsamında üzerinde çalışılan üçüncü kritik düzenleme ise sosyal medya hesaplarına ilişkin. AK Parti kaynakları, sahte ve bot hesapların yalnızca hakaret veya tehdit amacıyla kullanılmadığını; yasa dışı bahis, uyuşturucuya özendirme, çocukların suça yönlendirilmesi ve müstehcen içerikler dahil birçok suç alanında da kullanıldığını belirtiyor. Bu nedenle bir suç soruşturması söz konusu olduğunda, sosyal medya hesaplarının arkasındaki gerçek kişiye ulaşılabilmesini sağlayacak bir doğrulama mekanizması üzerinde çalışıldığına işaret ediliyor. Bu kapsamda, kullanıcıların kimliklerinin doğrulanmasına imkân sağlayacak “iki adımlı doğrulama sistemi” üzerinde çalışılıyor.

İLK GÜNDEM KIZILAY KANUNU

Yeni yasama yılında TBMM Genel Kurulu’nda görüşülecek ilk yasa teklifinin ise 11 maddelik Kızılay Kanunu olması bekleniyor. Teklifle, Kızılay’ın afet, savaş ve insani krizlerdeki görev ve yetkileri yeniden düzenlenirken, kamu kurumlarının ilk yardım, afet lojistiği ve geçici barınmaya yönelik stratejik ürün ve hizmetleri Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadan doğrudan Türk Kızılay ve çoğunluk hissesine sahip olduğu şirketlerden temin edebilmesinin önü açılıyor.

135 ALO ADALET HİZMETE BAŞLADI

Adalet Bakanı Akın Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “135 Alo Adalet Hattı’nı hayata geçiriyoruz. Yeni adli yılın ilk günü olan bugün (dün); saat 10.00 itibarıyla Ankara Batı, İzmir ve Kayseri adliyelerimizde pilot olarak hizmet vermeye başlayacak 135 Alo Adalet ile; 5 yılı aşan dava dosyaları, 3 yılı aşan soruşturma dosyaları için vatandaşlarımız doğrudan başvuruda bulunabilecek” ifadelerini kullandı.

Patronlar Dünyası

İspanya’daki “Ceuta krizi” AB’deki düzen­siz göçmen ve iltica başvurularında bulu­nanlara yönelik kuralları sıkılaştırma ve geri dönüşleri hızlandırma politikalarını “ivedi­likle hayata geçirme” baskısı yaratıyor. Önü­müzdeki ay önce büyükelçiler sonra içişleri bakanları ve nihayetinde devlet ve hükümet başkanlarının katılacakları Avrupa Konseyi toplantısının “en sıcak maddesi” olması bek­leniyor.

“Ceuta krizi”nin ardından İtalya, İspan­ya ile hava ve deniz sınır kontrollerini bir ay süreyle yeniden uygulamaya koyduğu­nu açıkladı. Danimarka ve Finlandiya gibi bazı ülkeler, vatandaşların ve yerleşiklerin 1985’ten bu yana sınır kontrolü olmadan hareket edebildiği Schengen bölgesinden İspanya’nın geçici olarak askıya alınması­nı talep etti. İspanya ise “resmi bildirimin ifadesini kopyala-yapıştır” yaparak, İtal­ya’ya karşı misilleme önlemiyle yanıt verdi ve 7 Eylül’e kadar sınır kontrollerini yeni­den başlattı. Her iki ülke, süreyi 15 gün daha uzatma kararı aldığını açıkladı.

Brüksel’de geçtiğimiz ay yapılan ola­ğanüstü çevrim içi toplantıda, AB içişle­ri bakanları serbest dolaşımın geleceğini tartıştı. AB üyesi 22 ülke, “kamu düzenini korumak ve göçmenlerin ikincil hareket­lerinden kaynaklanan risklerle mücadele etmek için gerekli görülen önlemlerin dik­kate alınacağını” belirterek, sınır kontrol­lerinin daha geniş çapta güçlendirilmesi veya yeniden getirilmesi olasılığını gün­deme aldı.

Brüksel koridorlarında 1985’ten beri yü­rürlükte olan “Schengen sistemi”nin göç konusunda üye devletlerin iç siyasi dina­miklerinin ve kaygılarının başlıca mağdur­larından biri hâline geldiği konuşuluyor.

Serbest dolaşım hakkı sağlayan Schen­gen sisteminde AB üye devletleri, altı aydan iki yıla kadar güvenlik gerekçesiyle sınır­larında geçici kontrolleri tek taraflı olarak yeniden uygulamaya koyma hakkına sahip.

Almanya, İspanya, İtalya, Danimarka, Avusturya, Hollanda, Polonya, Fransa ve İs­veç olmak üzere dokuz AB ülkesi ile Norveç, düzensiz göç veya terör tehdidi endişelerini gerekçe göstererek geçici olarak sınır kont­rollerini yeniden başlatmış durumda.

AB Göç ve İltica Paktı, AB dışına sınırı olan üye ülkelere yardım için zorunlu bir mekanizma öngörüyor ve dayanışma havu­zu aracılığıyla, ülkelerin gelecek yıl birbir­lerine sunmaları gereken destek tanımlanı­yor. Üye devletler, belirli sayıda sığınmacıyı kendi topraklarına yerleştirmek, mali katkı ödemek veya personel ve diğer operasyonel maliyetleri finanse etmek seçeneklerinden birini tercih etme zorunluluğu getiriyor.

Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dob­rindt ile İtalya İçişleri Bakanı Matteo Pi­antedosi arasında bu hafta yapılacak ikili görüşmede AB Göç ve İltica Paktı’nda ön­görülen “dayanışma”yı tartışmaya açması bekleniyor.

Geri kabul merkezleri

AB’de geçtiğimiz haziran ayında kabul edilen “göç stratejisi”nin temel unsurların­dan biri olan ve şimdiye kadarki en sert göç düzenlemesi olarak nitelendirilen yeni tü­zük aracılığıyla düzensiz göçmenlerin ge­ri gönderilmesini hedefliyor. Bu tüzük, AB üyesi devletlerin, aralarında doğrudan veya dolaylı hiçbir bağ bulunmayan bir ülkeye, o AB dışı ülkede sınır dışı merkezleri kurul­masına ilişkin ikili bir anlaşma yapması ko­şuluyla, göçmen gönderebilmesine imkân tanıyor.

Avrupa hükümetlerinin Asya ve Orta Af­rika ülkeleriyle bu yıl sonuna kadar ilk or­taklığı hayata geçirmeyi planladığı belir­tiliyor. Almanya, Avusturya, Danimarka, Yunanistan ve Hollanda hükümetlerinin “geri kabul merkezleri” üzerinde birlikte çalıştıkları biliniyor. Bu beş ülkenin göç ba­kanlarının önümüzdeki cuma günü Kopen­hag’da yapılacak toplantıda “konuyu derin­lemesine ele alacakları” açıklandı.

Türkiye vatandaşları on yıllardır “vizesi Avrupa” beklerken, AB üye ülkeleri arasın­daki serbest dolaşımı sağlayan “Schengen”, düzensiz göç ve geri kabul merkezleri nede­niyle AB’nin en sıcak gündemi oldu…

Fikret Aydemir-Dünya

Ama…

Çalışabilecek durumda olup iş aramayanlarımı­zın (bu alandakiler işsiz sayılmıyor) sayısı da rekor üstüne rekor kırıyor…

***

“Sosyal, kültürel ve ekonomik olarak ülkeye kat­kı sunması için enerjisine ihtiyaç duyduğumuz” di­ye de tanımlanabilecek bu alandaki değerlerimizin bir bölümü, “Bu ücrete çalışmam” diyor…

Bir bölümü ise, “Bunca sene bu iş/ücret için mi okudum/okuttuk?” diye ekliyor…

Kimi, “Oğlumuzu/kızımızı dişimizden tırnağı­mızdan keserek okuttuk, sanayide mi çalışacak?” di­ye anlaşılır/anlaşılmaz yorumlarda bulunup, evladı­nı yönlendiriyor…

Kimi, “Oğlumuzu/kızımızı en iyi okullarda okut­tuk, Türkiye’nin bir ucunda mı çalışacak?” diye, atıl işsizlik rakamına katkıda bulunuyor…

Kimi de, “Aynı bölümden mezun olduk/oldular; O kamuda rahat, ben/bizimki fabrikanın ağır koşulla­rında çalışıyorum/çalışıyor veya çalışmak zorunda mıyım?/zorunda mı?” diye karşılaştırma yapıyor…

Vesaire…

***

Fırsat eşitliğinin olduğu bir sistemde, bu yorum­ların “haklılık payı” sorgulanabiliyor…

Ama;

Çalışma hayatı ve eğitimde “fırsat eşitliği” denge­sinin şaştığı veya şaşmaya başladığı sistemlerde, bu tür yorumların “haklılık payı” artıyor…

***

Sonuç mu?

Çalışmaya engeli olmayan ama iş aramayan kişi sayısı:

5.1 milyon kişi…

***

Atıl işgücü sayısının 3.5 milyonu aştığı 2021 yı­lında;

“Mevcut ‘çalışma hayatı’ sistemi dönüşümden geçmezse, bu sayı, kısa süre içerisinde, geometrik artar…

Ve 5 milyonu aşar…” dediğimizde, sayıdaki artış pandemiye bağlanmıştı…

VELHASIL

Tüketimine değil üretimine;

Olumsuz enerjisine değil, olumlu enerjisine ihti­yaç duyduğumuz, sosyal yapıyı da güçlendirecek 5.1 milyon kişinin “iş aramaktan vazgeçmesi” ekono­mimizin en önemli, temel sorunudur…

***

Öncelikle “cesareti kırılmış” olanlarımızdan baş­lamalıyız…

Onlar:

Çalışmak isteyen ama iş bulamayınca “cesareti kırılıp” iş aramaktan vazgeçen 2.5 milyon kişi… (bu da yeni bir rekor)

(Tabi ki, çalışmak istemediği için iş aramayan 2.6 milyon kişi için de, acil/farklı bir çalışma yapmalıyız)

***

Orada da öncelik:

Çalışma hayatında da, eğitimde de fırsat eşitliğini yeniden inşa etmek olmalı…

***

Tekrarlamakta fayda var:

Fırsat eşitliğinin olduğu bir sistemde, yapılan olumsuz yorumların “haklılık payı” sorgulanabilir…

Ama;

Fırsat eşitliğinde dengenin şaştığı veya şaşma­ya başladığı sistemlerde, olumsuz yorum sayısı ve “haklılık payı” artabilir…

***

(Diğer gelişme:

“İşi varken, daha fazla ve/veya ek bir işte çalış­mak isteyenler” grubunda yaşanıyor…

Ek gelir ihtiyacından olsa gerek, o alanda da sayı artıyor… -farklı bir yazı konusu-)

Ferit Barış Parlak-Dünya

Uluslararası karayolu taşı­macılığında en büyük sorunlar­dan biri, Avrupa’ya çıkış kapı­sı olan Kapıkule’de yaşanıyor. Kapıkule’nin karşısındaki Bul­garistan’a ait Kapitan Andree­vo Sınır Kapısı’nda sürdürülen peron genişletme ve yenileme çalışmaları, geçiş kapasitesi­ni yaklaşık yarı yarıya düşürdü. Olağan dönemde 1.500’e yak­laşan günlük TIR geçiş sayı­sı önemli ölçüde gerilerken, TIR’ların yöneldiği Hamzabey­li’de kuyruklar geçen hafta sonu 20 kilometreyi aştı.

Yılın son çeyreğinin, Türk ih­racatçısı açısından sipariş tes­limatları ve sevkiyatların arttı­ğı bir dönem olduğunu vurgu­layan sektör temsilcileri, ancak sınırında yaşanan altyapı so­runlarının büyük tehdit oluş­turduğunu vurguluyor.

500 metrelik mesafe 70 saate uzuyor

Sektör temsilcilerinin ver­diği bilgiye göre Bulgaristan’a geçmek isteyen TIR’lar, iki sı­nır kapısı arasındaki yaklaşık 500 metrelik mesafeyi aşmak için neredeyse 70 saat bekliyor. Sınır kapılarındaki krizin ih­racatçıya ve lojistik sektörüne ağır bir fatura çıkardığını belir­ten Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Der­neği (UTİKAD) Yönetim Kuru­lu Başkanı Bilgehan Engin, bek­leme sürelerinin operasyonel dengeleri tamamen bozduğunu vurguladı. Engin, sınırda 70 sa­ate varan beklemeler yaşandı­ğını belirtirken, Bulgaristan ta­rafındaki altyapı çalışmalarının ne zaman tamamlanacağının bilinmediğini, sürecin aylarca sürebileceğini söyledi.

İthalat da etkileniyor

Sınırlarda üç güne yaklaşan beklemeler, araç arzını azal­tırken ithalat sevkiyatlarını da aksatmaya başladı. İhracat yü­küyle yola çıkan araçlar sınırı zamanında geçemediği için Av­rupa’daki fabrika ve depolardan alacakları dönüş yüklerini ka­çırıyor. Dönüşlerin gecikmesi, Türkiye’de fabrikasında ürünü­nü paketlemiş ve sevkiyat bek­leyen sanayici açısından ciddi bir araç tedarik sorununu bera­berinde getiriyor. Yetkililer, bu durumun araç bulma sıkıntı­sı ve maliyetlerde artışa neden olabileceği uyarısında bulundu.

Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) yetkililerinin verdiği bilgiye göre sorun yal­nızca batı sınır kapılarıyla sı­nırlı değil. İran’a çıkış kapısı Gürbulak, Azerbaycan’a açılan Dilucu ve Suriye’ye geçiş nokta­sı Cilvegözü’nde de geçiş sorun­ları yaşanıyor.

Macaristan transit belgelerinde kota alarmı

Fiziki sınır tıkanıklıklarına, Türk uluslararası karayolu filosunun kronik sorunlarından biri olan Avrupa geçiş belgeleri krizi de eklendi. Orta ve Batı Avrupa’ya açılan en kritik transit güzergâhlardan biri olan Macaristan kotasında tehlike çanları çalıyor. Nakliyeciler, Türkiye’ye tahsis edilen yıllık 145 bin adetlik Macaristan transit geçiş belgesinin hızla tükendiğini ve mevcut stokun en geç ekim ayı ortasında tamamen tükenebileceğini belirtiyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın Macar muhatapları nezdinde ek geçiş belgesi talebiyle girişimlerde bulunduğunu hatırlatan sektör yetkilileri, resmi onayların ivedilikle çıkmaması halinde Türk filosunun Avrupa’ya çıkışında ciddi sorun yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.

“Sınırda bekleyen araçlar değil, Türkiye’nin sermayesi”

Krizin doğu cephesindeki Gürbulak-Bazergan hattı da batı kapılarını aratmayan bir tablo çiziyor. İran üzerinden Orta Asya ve Kafkasya’ya uzanan hatta yaşanan tıkanıklığı değerlendiren UND Yönetim Kurulu Başkanı Şerafettin Aras, sınırlardaki kuyrukların yalnızca lojistik bir aksaklık olmadığını, doğrudan makroekonomik kayıp yarattığını belirtti.

Aras, sorunun milli servet boyutuna ulaştığına dikkat çekerek şunları söyledi: “Burada yalnızca dorseler, çekiciler beklemiyor. Burada Türkiye’nin ihracat sermayesi, sanayicimizin emeği ve dış ticaret hacmimiz bekliyor. Binlerce özmal aracımızın günlerce, haftalarca sınır boylarında kontak kapatması, doğrudan Türkiye’nin üretim ve rekabet kabiliyetini baltalayan bir krizdir. Şoförlerimizin insani olmayan koşullarda günlerce direksiyon başında sıra beklemesi kabul edilemez.

İhracatçımız, alın teriyle ürettiği malının müşteriye ne zaman varacağını bilemediği bir belirsizlik girdabına mahkûm edilemez.” UND’nin girişimleri sonucunda Gürbulak’ta yüzde 30’luk kapasite artışı sağlandığını belirten Aras, doğru teşhis ve ortak iradeyle sahadaki tıkanıklığın azaltılabileceğini ifade etti. Ancak sınırda hâlâ 5 bini aşkın araçlık yığılma bulunduğunu vurgulayan Aras, “Bir başarıdan söz edemeyiz. Amacımız günübirlik sıçramalar değil, öngörülebilir, sürdürülebilir ve Türkiye’nin ihracat büyümesine yanıt veren kesintisiz bir gümrük akışıdır” dedi.

Aysel Yücel-Dünya

Bir kere TÜFE hesaplamasında şöyle bir temel ilke var:

“Bütün mal ve hizmetler için ayın belli bir günündeki fiyatlar değil, ayın ortalamasındaki fiyatlar karşılaştırılır.”

Dolayısıyla herhangi bir ayın belli bir günündeki, örneğin sanıldığı gibi son günündeki fiyatla bir sonraki ayın son günündeki fiyat kıyaslanmaz.

TÜFE’de belli kalemler için her gün, bazıları için haftada bir, bazıları için iki haftada bir fiyat derlenir. Sonra bu fiyatların aylık ortalaması bulunur ve bu ortalama bir önceki ayın ortalamasıyla kıyaslanır. Kira ise ayda bir kez derlenir.

Akaryakıt ve enflasyon

Petrol ürünleri grubunda motorine dünden geçerli olmak üzere 3,60 lira zam geldi. Bu zammın geleceği zaten günler öncesinden belliydi; çünkü motorinden eylül ayında 3 lira ÖTV alınmaya başlanacaktı, ÖTV’den de yüzde 20 oranında, yani 60 kuruş KDV alınacağı için toplamda 3,60 lira zam yapılacaktı.

Motorindeki ÖTV kaynaklı zam takvimi yeni bir düzenlemeye gidilmediği takdirde zaten yıl sonuna kadar belli. Motorine her ay ÖTV + KDV olarak 3,60 lira zam gelecek.

Motorine 1 Eylül’de 3,60 lira zam yapılacağı kamuoyuna yansıyınca ağırlıkla şöyle yorumlar yapıldı:

“Bu zammın ağustos enflasyonuna etki etmesini istemiyorlar, o yüzden zam 1 Eylül’e bırakıldı.”

Biraz önce de değindiğim gibi bir kere enflasyon yalnızca iki tarihteki fiyatlar esas alınarak, bu fiyatlar karşılaştırılarak hesaplanmaz. Akaryakıtta her gün fiyat derlenir ve hatta tüketim miktarıyla da ağırlıklandırılmak suretiyle aylık ortalama fiyat bulunur. Sonra bu ortalama fiyat önceki ayın yine ortalama fiyatıyla kıyaslanır. Dolayısıyla akaryakıta ayın son günlerinde zam yapılması ya da indirime gidilmesi o ayın ortalama fiyatını ancak uygulanan gün sayısı kadar etkiler.

“Ay ortalaması fiyatı” kavramı yalnızca akaryakıt için değil, tüm kalemler için geçerlidir.

Düşünüldüğü gibi olsaydı ortaya şöyle bir tuhaflık çıkardı:

Diyelim benzinin litresi temmuz ayı boyunca 50 liraydı. Fiyat ağustos ayının ilk 30 gününde de değişmedi ve 50 lirada kaldı. Ama fiyat ağustosun son gününde bir anda 40 liraya düştü.

Şimdi sanıyor musunuz ki temmuz sonunda 50 lira olan fiyat ağustos sonunda 40 liraya düştü diye enflasyon hesaplanırken benzin yüzde 20 ucuzlamış gibi hesaba katılacak!

Tabii ki hayır… Benzinin temmuz ayı ortalaması ne kadar, 50 lira. Ağustos ortalaması ne kadar, 30 gün 50 lira, 1 gün 40 lira, yani ortalama 49,68 lira.

Temmuzdaki 50 liralık ortalamadan ağustostaki 49,68 liralık ortalamaya düşüşün oranı da yalnızca yüzde 0,64.

Motorin ve ağustos tipik bir örnek

Motorinde geçen ay çok dalgalı bir fiyat oluştu. ÖTV sıfırlandı ve bir günlüğüne çok hızlı bir fiyat düşüşü oldu, aynı gün yeniden bu kez neredeyse indirim kadar yüklü zam geldi.

Bu fiyat dalgalanması ay sonu-ay sonu kıyaslaması ile ortalama-ortalama kıyaslamasının nasıl farklı oluşabileceğini gösterdi.

EPDK verilerine göre ağustos ayında motorin ay sonu kıyaslamasına göre değil zam görmek yüzde 4,3 ucuzladı.

Bu durum, biraz önce verdiğim örnekteki gibi fiyatın 50 lira düzeyinde seyredip son gün 40 liraya düşmesine benzer bir durumu andırıyor.

Oysa motorin fiyatları ay ortalaması bazında ağustosta gerilemek bir yana yüzde 11,7 arttı.

Eylülün seyri

Akaryakıtta dün geçerli olan fiyatlar ay boyunca hiç değişmezse bu fiyatlar ay ortalaması olacak.

Bu durumda eylülde benzinin ay ortalamasındaki fiyatı ağustos ortalamasına göre yüzde 5,2, motorinin fiyatı ise yüzde 1,6 artacak.

Son günlerin enflasyona etkisi yok

Ayın son günlerindeki fiyat iniş ve çıkışları, ortalama alındığı için toplamı çok fazla etkilemiyor. Ancak ayın son birkaç günündeki fiyat hareketinin o ayın enflasyonunu hiç etkilememesi sonucunu doğuran teknik bir detay daha var.

TÜİK akaryakıt fiyatlarını günlük olarak izliyor ve enflasyon hesabında bu şekilde dikkate alıyor ama bazı aylar var ki hesaplamanın yetişmesi için fiyat girme işlemi ay bitmeden birkaç gün önce kesiliyor. Bu durumda kalan günlerin fiyatı bir sonraki ay dikkate alınıyor.

Örneğin ağustos ayı için fiyat toplama 29 Ağustos’ta kesilmişse, artık gün niteliğindeki 30 ve 31 Ağustos’ta oluşan fiyatlar eylül ortalamasına dahil ediliyor.

Zaten ortalama alındığı için fiyatlar çok hızlı hareket etmiş bile olsa bu birkaç günün sonraki aya sarkması toplam oran üzerinde neredeyse hiç etki etmiyor.

Alaattin Aktaş-Ekonomim

Küçük bir metodolojik öneri bu… Madem hedef bu kadar nazik, madem her eylül endekse bir sonbahar hüznü bırakıyor, o halde işin pratik çözümü de pratik olsun, izahı yoksa mizahı olsun

“Her ömrün bir eylülü vardır” derler. Yazın bereketi geçer, ışık kısalır, yaprak döner; hayatın da bir mevsimi usulca kapanır. Fiyat endeksinin de kendi eylülü vardır. Takvim yaprağı dokuzuncu aya geldiğinde, yazın “düşüyor” sanılan enflasyon birden hatırlar ki henüz sonbahar başlamamıştır.

Okul kapıları açılır, kira sözleşmeleri yenilenir, giyim etiketleri değişir, gıda tezgâhı yeniden konuşur. Endeks, ömrünün o hüzünlü ama ısrarlı mevsimine girer. Bu bir şiir değil. Son on yılın resmi TÜFE verisi, eylülün endeksin “kırılma ayı” olduğunu gösterir. Son 10 eylülün aylık TÜFE’lerine bakalım:

EYLÜL GELMİŞ NEYİME, ZAM DAMLAR YÜREĞİME

2021; %1,25, 2022; %3,08, 2023; %4,75, 2024; %2,97, 2025; %3,23. Son b5eş yılın ortalaması ise %3’ün üzerinde. Yani “mevsimsellik” bahanesi, 2016’daki o masum % 0,18’lik eylülü çoktan geride bırakmıştır. Eğitim ve gıda kaynaklı % 3,23… Eylül, artık istisna değil, düzenli yüksek fatura kalemi…

Bunun nedeni gizemli değildir. Eylülde eğitim grubu neredeyse her yıl endekse “okula dönüş zammı” yazar. 2025 Eylülünde eğitim fiyatları aylık %17,90 artmış, tek başına enflasyona yaklaşık yarım puan katkı yapmıştı. Aynı ay gıda %4,62 yükselmişti. Konut ve kira cabası… Kısaca eylül endeks belalısıdır.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Eylül ayına dair…

Son enflasyon raporu ne diyor?

Merkez Bankası’nın son Enflasyon Raporu’ndaki yılsonu tahmini %28, ara hedef ise %24. Piyasa katılımcılarının beklentisi ise %29,4 civarında. Tahminin tutmayacağına dair bahse girebilirim.

Enflasyon neden düşmeyecek?

Çünkü onu besleyen var. Çünkü bizdeki; endemik bir enflasyon… Ben buna KAMUFLASYON diyorum. Zira yönetilen yönlendirilen fiyat dedikleri aslında enflasyonun ürettiği ahlaksızlık ve çürümenin adı...

NOT

TÜİK, YILSONU HEDEFİNİN TUTMASI İÇİN ENDEKSTEN EYLÜLÜ ÇIKARSIN

Sonbahar inkâr edilmez. “Her ömrün bir eylülü vardır” sözü, yaşlanmayı değil; mevsimin kaçınılmazlığını hatırlatır. Enflasyonun da bir eylülü vardır. Bazen %0,18’lik ürkek bir esinti, bazen %6,30’luk bir fırtına olur. Hedef tutacaksa eylülü silerek değil, zamları durdurabilmekle olabilecek.

EYLÜL LÛGATI

Endeks oyunları: TÜİK’in sepetindeki ürünleri, ağırlıklarını ve fiyatlarını değiştirebilme yeteneği

Enflasyon hedefi: Hükümetin sanki eylül yaşanmayacakmış gibi yılsonu enflasyon tahmin saplantısı

Eylül sendromu: Yaz bitip hazan mevsiminin gelmesiyle birlikte iğneden ipliğe zam yağmuru mevsimi

Parmenides körlüğü: Geleceği tahmin ederken kırılımları göremeyerek, eylülleri hesaba katmamak.

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Kamu öncülüğünde yürütülen yeniden imar çalışmaları, deprem bölgesindeki konut arzını önemli ölçüde artırdı. Verilere göre, deprem bölgesinin Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden aldığı pay, deprem öncesinde ortalama yüzde 12 seviyesindeyken 2025 yılında yüzde 20'nin üzerine çıktı.

Bu artış, bölgede yeniden inşa faaliyetlerinin hız kazandığını ve konut arzının güçlü şekilde toparlandığını ortaya koydu.

Kira enflasyonunda belirgin yavaşlama

Konut arzındaki artış, kira fiyatlarındaki yükseliş hızına da yansıdı. Deprem illerinde kira enflasyonu, 2023 ve 2024 yıllarında Türkiye'deki diğer illere kıyasla belirgin şekilde yüksek seyretti.

Ancak konut teslimlerinin hız kazandığı 2025 yılında kira artışlarında yavaşlama görülmeye başladı.

Geri göç kira baskısını azaltıyor

TCMB çalışmasında dikkat çeken bir diğer gelişme ise kira enflasyonundaki olumlu görünümün deprem bölgesiyle sınırlı kalmaması oldu.

Depremden dolaylı etkilenen ve yoğun göç alan illerde kira enflasyonu 2024 ve 2025 yıllarında diğer illere yakın seyrederken, 2026 yılında belirgin şekilde daha düşük gerçekleşti.

Raporda, bu gelişmede deprem bölgesindeki konut stokunun yeniden güçlenmesiyle birlikte daha önce göç alan illerdeki kiralık konut talebinin geri göç nedeniyle kademeli olarak azalmasının etkili olduğu değerlendirildi.

İnşaat kapasitesi bölge dışına yayılıyor

Deprem konutlarının büyük ölçüde tamamlanmasıyla inşaat sektörünün bölgesel dağılımında da değişim başladı.

Deprem bölgesindeki inşaat sektörü istihdamı yavaşlama eğilimine girerken, bölge dışındaki illerde inşaat istihdamında hızlı artış görüldü.

Bu gelişme, deprem bölgesinde kullanılan inşaat kapasitesinin farklı bölgelere yönelmeye başladığına ve önümüzdeki dönemde konut arzındaki artışın daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceğine işaret ediyor.

Kira artışlarının baskılanması bekleniyor

TCMB'nin çalışmasına göre, deprem bölgesinde artan konut arzının hem bölge içinde hem de depremden dolaylı etkilenen çevre illerde kira artışlarını baskılamaya devam etmesi bekleniyor.

Konut arzındaki toparlanmanın kira piyasasını rahatlatmasının, genel enflasyonla mücadele sürecine de olumlu katkı sağlaması öngörülüyor.

Ekonomim

Son yıllarda yapılan birden fazla düzenleme sonrasında taşınmaz satış kazancı istisnası eski önemini kaybetti. İştirak satış kazancı istisnasında istisna kazanç oranı düşürüldü ama hâlâ önemini koruyor.

Taşınmaz veya iştirak hissesi satışının zararla sonuçlanması hâlinde, zararın istisnaya isabet eden kısmının kurum kazancının tespitinde dikkate alınıp alınmayacağı, uzun uygulama süresine rağmen hâlâ tartışmalı.

Gelir İdaresi Başkanlığının görüşü belli ve değişen bir şey yok. İştirak satışından doğan zararın istisna oranı dikkate alınarak hesaplanan kısmının diğer faaliyetlerden elde edilen kazançtan indirilemeyeceği, indirim konusu yapılabilecek zarar tutarının kalan zarar tutarıyla sınırlı olduğu yönünde.

Yargı kararları aynı yönde değil. Konuyla ilgili onlarca yargı kararı var. Son yıllarda verilen kararlara baktığımda, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu kararları ile Dördüncü ve Dokuzuncu Daire kararlarının Gelir İdaresi görüşüyle paralel olduğunu, Üçüncü Daire kararlarının ise satış zararının tamamının kurum kazancının tespitinde dikkate alınabileceği yönünde olduğunu söyleyebilirim.

Bugünün konusu olan Danıştay Üçüncü Dairesinin 20 Kasım 2025 tarihli kararı da, Üçüncü Dairenin diğer kararlarında olduğu gibi, satış zararının tamamının matrahın tespitinde dikkate alınabileceği şeklinde.

Danıştay Üçüncü Dairesinin bu kararında özetle:

- Zarar kavramının gider kavramından farklı olduğu, davacı şirketin iki yıldan fazla aktifinde bulunan iştirak hissesi satışının işletme faaliyeti niteliğini taşımadığı da dikkate alındığında, söz konusu satıştan kaynaklanan zararın ne istisna edilmiş bir kazanca ilişkin gider ne de istisna kapsamındaki faaliyetten doğan zarar olarak kabul edilebileceği,

- İştirak hissesi satışından doğan zararın indirim olarak kabul edilmemesi hâlinde, kurumların söz konusu teşvik mekanizmasından yararlanmasının engelleneceği ve mükelleflere ek vergi yükü getirilerek düzenlemenin ruhuna aykırı durum yaratılacağı,

- Bu çerçevede, iki yıldan fazla süreyle davacının aktifinde bulunan iştirak hissesi satışından doğan zararın %75’inin kurum kazancından indirilebilmesinin mümkün olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesinin aksi yöndeki kararı bozulmuş.

Ben de kişisel olarak bu Danıştay kararına katılıyorum. Hem madde lafzının hem de gerekçesinin bunu gerektirdiğini düşünüyorum.

Ancak yine de tekrar hatırlatayım. Konuyla ilgili çok sayıda yargı kararı var ve Danıştay Üçüncü Dairesi kararları dışında bütün kararlar, istisna kazanca ilişkin zararın (iştirak hissesi satış kazancının mevcut durumda yüzde 50’si istisna olduğundan, zararın yüzde ellisinin) kurum kazancının tespitinde dikkate alınamayacağı yönünde.

Özel iletişim vergisinin gider yazılması

Gider Vergileri Kanunu’nun 39. maddesinde özel iletişim vergisinin, gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında gider kaydedilemeyeceği hükmü yer alıyor.

Düzenleme açık gibi gözüküyor olabilir. Ancak 25 yılı aşkın süredir özel iletişim vergisi mükellefi olmayan kurumlar tarafından ödenen verginin gider yazılıp yazılamayacağı tartışmalı.

Gelir İdaresi önce, özel iletişim vergisinin mükellefi olmayan kurumların yüklendiği verginin gider olarak dikkate alınması gerektiği yönünde özelgeler de verdi (örneğin 02.08.2005 tarih ve 037965 sayılı özelge), ancak daha sonra yayımladığı sirkülerle, verginin mükellefi olsun veya olmasın, düzenlenen faturalarda yer alan verginin gider olarak dikkate alınamayacağı açıklaması yaptı (5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’yla ilgili 14.10.2005 tarih ve 19 sayılı sirküler). İdare bu görüşünü hâlen sürdürüyor.

Konuyla ilgili yargı kararları çoğalıyor ama henüz istikrar kazandığını söylemek zor. Bu yazının konusu olan Danıştay Üçüncü Dairesinin 20 Kasım 2025 tarihli kararında, özel iletişim vergisinin, bu verginin mükellefi olunup olunmadığına bakılmaksızın gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında gider olarak dikkate alınmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararı bozulmuş.

Kararda, özel iletişim vergisinin mükelleflerinin 6802 sayılı Kanun’da sayılan işletmeciler olarak belirtilmiş ise de bu işletmecilerin sadece vergiyi tahsil ederek vergi dairesine yatırmakla yükümlü tutularak vergi yükünün hizmetten yararlananlar üzerinde kalmasının amaçlandığı ve özel iletişim vergisinin gider olarak kaydedilemeyeceği kuralıyla ilgili olarak herhangi bir istisna da öngörülmediği belirtiliyor.

Özetlenen karar yanında aynı yönde daha eski tarihli kararlar da var. (Danıştay Üçüncü Dairesinin 12.06.2025 tarihli E:2024/1156, K:2025/2782 ve E:2024/2901, K:2025/2783 sayılı kararları; Danıştay Dördüncü Dairesinin 14.10.2008 tarihli E:2007/5979, K:2008/3576; 24.05.2013 tarihli E:2010/8102, K:2013/3710 ve 19.10.2010 tarihli E:2008/9547, K:2010/5065 sayılı kararları; Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 27.03.2013 tarihli E:2011/553, K:2013/112 sayılı kararı.)

Öte yandan, Danıştay Üçüncü Dairesine ait farklı yönde iki karar var. Söz konusu kararlarda, Gider Vergileri Kanunu’nun 39. maddesinin muhataplarının telekomünikasyon altyapısı kurup işleten veya telekomünikasyon hizmeti sunan işletmeciler olduğu, bu nedenle özel iletişim vergisi mükellefleri tarafından verilen telekomünikasyon hizmeti nedeniyle diğer kurumlara düzenlenen faturalarda yer alan hizmet bedeli üzerinden hesaplanan özel iletişim vergisinin kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınması gerektiği gerekçeleriyle yapılan tarhiyatları kaldıran Vergi Mahkemesi kararlarının onandığı görülüyor. (Danıştay Üçüncü Dairesinin 22.10.2020 tarihli E:2019/7253, K:2020/4086 ve E:2020/211, K:2020/4088 sayılı kararları.)

Muhtemelen başka kararlar da vardır ama benim tespit edebildiğim yargı kararları bunlar. Danıştay Dokuzuncu Dairesine ait görebildiğim bir karar da yok.

Görüldüğü gibi mevcut durum, özellikle daha yeni tarihli kararlar dikkate alındığında, özel iletişim vergisinin mükellefi olsun veya olmasın, ödenen verginin gider kabul edilmediği yönünde.

Benim düşüncem, özel iletişim vergisi mükellefi olmayan kurumlar tarafından aldıkları hizmetler nedeniyle adlarına düzenlenen faturada gösterilen verginin kurum kazancının tespitinde dikkate alınması gerektiği yönünde. Bu kurumlar verginin mükellefi olmadığı gibi katlandıkları bir vergi gideri de yok. Telekomünikasyon hizmeti alıyorlar ve vergi tutarı da bu hizmet maliyetinin bir parçası diye düşünüyorum.

Kurum kazancının belli bir yüzdesiyle sınırlı olan bağışlarda hesaplamaya esas olacak kurum kazancı, 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’ne göre, [Ticari Bilanço Kârı – (İştirak Kazançları + Geçmiş Yıl Zararları)] formülüyle hesaplanıyor.

Formülde kanunen kabul edilmeyen giderlere yer verilmemiş. Gelir İdaresinin, indirilecek bağış ve yardımların bazının belirlenmesinde esas alınan kurum kazancının tespitinde kanunen kabul edilmeyen giderlerin kurum kazancına eklenmeyeceği görüşünde olduğu anlaşılıyor.

Yargı kararları Gelir İdaresi görüşüyle paralel değil. Makaleye konu Danıştay kararı da aynı yönde. Kararda, davalı İdare tarafından temyiz istemine konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararının konuya ilişkin kısmı aynı gerekçelerle uygun bulunarak onanmış, ancak kararda gerekçelere yer verilmemiş.

Konuyla ilgili daha önce verilmiş aynı yönde başka Danıştay kararları da var (Danıştay Dördüncü Dairesinin 04.02.2021 tarihli ve E:2016/14325, K:2021/753 sayılı kararı; Danıştay Üçüncü Dairesinin 12.06.2025 tarihli E:2024/1156, K:2025/2782 ve E:2024/2901, K:2025/2783 sayılı kararları). Söz konusu kararlarda özetle, mali bilanço kârına göre üzerinden kurumlar vergisi hesaplanan kurum kazancı içinde kanunen kabul edilmeyen giderlerin de yer aldığı, Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yapılacak bağışın kurum kazancından indirilmesinin öngörülmesi karşısında yapılan bağış ve yardımın tespitinde üzerinden kurumlar vergisi hesaplanan kurum kazancının esas alınması gerektiği gerekçesi yer alıyordu. Bugünkü makaleye konu Danıştay kararının gerekçesinin de aynı olduğunu tahmin ediyorum.

Danıştay kararına ben de katılıyorum. Genel Tebliğ’de yapılan tanımın Kanun’a uygun olmadığını düşünüyorum.

Ekonomim.com | Recep BIYIK

Ancak vergi yargısında dava açma süreleri bakımından adli tatilin etkisi bazı mükellefler için 7 Eylül’e kadar devam ediyor.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrım var: 7 Eylül, herkes için dava açma süresinin son günü değil.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre, Kanun’da yazılı sürelerin bitmesi çalışmaya ara verme (adli tatil) zamanına rastlarsa bu süreler, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.

Buna göre dava açma süresinin son günü 20 Temmuz-31 Ağustos arasındaki adli tatil dönemine rastlayanlar, davalarını 7 Eylül 2026 Pazartesi günü sonuna kadar açabilirler.

Ancak dava açma süresinin son günü 1 Eylül veya sonrasına rastlıyorsa bu yedi günlük uzama uygulanmaz. Başka bir ifadeyle, dava açma süresinin son günü 1 Eylül veya sonrasındaki bir güne denk geliyorsa, adli tatil nedeniyle 7 Eylül’e kadar uzamaz; hangi gün sona eriyorsa kural olarak o gün biter.

Bu hususu iki örnekle açıklayalım

Bir vergi/ceza ihbarnamesine karşı 30 günlük dava açma süresinin normal şartlarda 28 Ağustos’ta sona erdiğini düşünelim. Son gün adli tatil dönemine rastladığı için yükümlü davasını 7 Eylül’e kadar açabilir.

Buna karşılık aynı sürenin son günü 3 Eylül ise durum farklıdır. 3 Eylül adli tatil döneminin dışında kaldığından herhangi bir uzama söz konusu olmaz ve dava açma süresi 3 Eylül’de sona erer.

Dolayısıyla;

Son gün 28 Ağustos ise → 7 Eylül’e kadar dava açılabilir.

Son gün 3 Eylül ise → dava 3 Eylül’e kadar açılmalıdır.

Aradaki farkın nedeni oldukça basit: Adli tatil, dava açma sürelerini durdurmaz. Süreler 20 Temmuz-31 Ağustos arasında da işlemeye devam eder. Kanun yalnızca sürenin son gününün adli tatile rastlaması hâlinde yedi günlük ek süre tanımaktadır.

Bu nedenle bir vergi/ceza ihbarnamesinin adli tatil döneminde tebliğ edilmiş olması da tek başına dava açma süresinin 7 Eylül’e uzadığı anlamına gelmez. Önemli olan tebliğin hangi tarihte yapıldığı değil, bu tarihe göre hesaplanan dava açma süresinin son gününün hangi tarihe denk geldiğidir.

Örneğin; 4 Ağustos 2026 tarihinde tebliğ edilen bir vergi/ceza ihbarnamesine karşı 30 günlük dava açma süresinin son günü 3 Eylül Perşembe günüdür. Bu tarih 20 Temmuz-31 Ağustos arasındaki adli tatil dönemine rastlamadığından, dava açma süresi 7 Eylül’e uzamaz; 3 Eylül’de sona erer.

1-7 Eylül arasına özellikle dikkat

Dava açma süresinin son günü adli tatile rastlayanların süreleri 7 Eylül’e kadar devam ederken, normal dava açma süresi 1, 2, 3 veya 4 Eylül’de sona erenlerin süreleri kendi tarihlerinde bitecektir.

Ancak 5 ve 6 Eylül 2026 tarihlerinin hafta sonuna rastlaması nedeniyle, dava açma süresinin son günü bu tarihlerden birine denk gelirse süre 7 Eylül Pazartesi gününe uzayacaktır. Buradaki uzamanın nedeni ise adli tatil değil, sürenin son gününün tatil gününe rastlamasıdır.

Dolayısıyla 7 Eylül 2026, bazıları için adli tatil nedeniyle, bazıları için ise son günün hafta sonuna rastlaması nedeniyle dava açma süresinin son günü olacaktır.

Bu nedenle “adli tatil nedeniyle 7 Eylül’e kadar sürem var” düşüncesiyle hareket etmek hak kaybına neden olabilir.

Özellikle vergi/ceza ihbarnamesi, ödeme emri ve diğer idari işlemlere karşı dava açacakların öncelikle normal dava açma süresinin son gününü hesaplamaları gerekir.

Son gün 20 Temmuz-31 Ağustos arasına denk geliyorsa süre 7 Eylül’e kadar uzar.

Son gün 1 Eylül veya sonrasına denk geliyorsa adli tatil nedeniyle herhangi bir ek süre söz konusu değildir. Ancak son günün hafta sonu veya başka bir tatil gününe rastlaması hâlinde, süre hesabında buna ilişkin genel kurallar ayrıca dikkate alınmalıdır.

Danıştay ve Anayasa Mahkemesi bakımından durum nedir?

Danıştay’da da adli tatil 31 Ağustos itibarıyla sona erdi ve 1 Eylül itibarıyla yeni adli yıl başladı. Danıştay’ın çalışmaya ara vermesi, 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 86’ncı maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre Danıştay daireleri de her yıl 20 Temmuz-31 Ağustos tarihleri arasında çalışmaya ara verir.

Dolayısıyla yukarıda anlattığımız süre uzaması Danıştay bakımından da geçerlidir. 2575 sayılı Kanun’un 87’nci maddesinde sayılan istisnalar dışında, sürenin son günü çalışmaya ara verme dönemine rastlamışsa süre 7 Eylül’e kadar uzamış sayılır. Buna karşılık sürenin son günü 1 Eylül veya sonrasına denk geliyorsa, sırf adli tatil nedeniyle 7 Eylül’e kadar bir uzama söz konusu olmaz.

Anayasa Mahkemesi bakımından ise durum farklıdır. Anayasa Mahkemesi’nde adli tatil uygulaması bulunmadığından, bireysel başvuru süreleri bakımından da adli tatile bağlı bir uzama söz konusu değildir. Dolayısıyla yukarıda sözünü ettiğimiz 7 Eylül’e kadar uzama kuralı Anayasa Mahkemesi’ne yapılacak bireysel başvurular için geçerli değildir.

Ezcümle

Yeni adli yıl bugün başladı; hayırlı olsun. Ancak adli tatilden kaynaklanan ek süre, dava açma süresinin son günü 20 Temmuz-31 Ağustos arasına rastlayanlar bakımından 7 Eylül’e kadar devam ediyor.

Fakat bu tarihi herkes için geçerli ortak bir son gün olarak görmemek gerekiyor.

Son gün adli tatile rastlamışsa 7 Eylül; 1 Eylül veya sonrasına rastlamışsa kural olarak kendi tarihidir.

T24 | Murat BATI

1.10.2026 tarihinden itibaren verilmesi gereken 2026/Temmuz-Eylül vergilendirme dönemine ait Gelir Geçici Vergi ve Kurum Geçici Vergi Beyannameleri Afyonkarahisar, Eskişehir, Kayseri, Kırıkkale ve Kırşehir’de belirtilen vergi türlerinden mükellefiyeti bulunanlar için pilot uygulama kapsamında uygulamaya açılacaktır.

Adı geçen illerde, belirtilen vergi türlerinden mükellefiyeti bulanan mükelleflerimizin 2026/Temmuz-Eylül ve takip eden dönemlere ait beyannamelerinin, Dijital Vergisi Dairesi üzerinden “e-Beyan” uygulamasına erişim sağlanarak “+ Yeni Beyanname” butonu altında yer alan Gelir Geçici Vergi ve Kurum Geçici Vergi Beyannameleri ile verilmesi gerekmektedir.

Ayrıca meslek mensupları tarafından, pilot uygulama kapsamında bulunan illerdeki mükelleflerinin beyannamelerinin, 2026/Temmuz-Eylül vergilendirme döneminden itibaren, kullandıkları muhasebe programlarının e-Beyan sistemine entegre olması durumunda (entegrasyon için gerekli olan tüm bilgi ve belgeler entegrasyon talebinde bulunan muhasebe programları ile paylaşılmıştır) entegrasyon (web servis) yoluyla da 1/10/2026 tarihinden itibaren “e-Beyan” sistemi üzerinden verilmesi mümkündür.

e-Beyan uygulamasının ana sayfasındaki sağ üst köşesinde yer alan kullanıcı ünvanına ait simgeye basıldığında açılan “Yardım -> e-Beyanname Dokümanlar -> Hemen Başla” başlıklarına sırasıyla tıklanarak Gelir Geçici Vergi ve Kurum Geçici Vergi Beyannamelerinin sayfalarına ilişkin ayrıntılı açıklamaların bulunduğu modüllere erişim sağlanabilecektir.

Kamuoyuna duyurulur.

Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin Danıştay'ın Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'ne ilişkin kararını değerlendirdi.

5 üründe cayma hakkı geri geldi

Şahin, Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan düzenlemeyle bazı ürünlerde tüketicilerin cayma hakkının sınırlandırıldığını belirterek buna karşı dava açtıklarını söyledi. Şahin, Danıştay'ın kararıyla birlikte internet üzerinden alınan akıllı saat, cep telefonu, tablet, bilgisayar ve motosiklet gibi ürünlerde cayma hakkının yeniden uygulanabileceğini kaydetti.

İade kargo ücreti de tüketiciye yüklenmeyecek

Davanın önemli başlıklarından biri, internetten alınan ürünlerin iadesinde kargo ücretinin tüketiciye yansıtılmasına yönelik düzenlemeydi.

Danıştay bu hüküm için de yürütmeyi durdurma kararı verdi. Hukuki süreç devam ederken kargo bedeline ilişkin hükümler yönetmelikten çıkarıldı. Böylece ürünün iadesi sırasında kargo ücretinin tüketiciye yüklenmesinin önüne geçildi.

İHA

İstanbul’da yıllık enflasyon ise ağustosta yüzde 34,96 olarak gerçekleşti. Böylece 2026 Ağustos ayında fiyatlar, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 34,96 yükseldi.

Ekonomim

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.