Bu, Apple'ın 2024'te açıkladığı 110 milyar dolarlık işlemi geride bırakarak ABD tarihindeki en büyük hisse geri alımı oldu.

Yapay zeka şirketi OpenAI'da önemli paya sahip olan Nvidia'nın hisseleri, OpenAI'ın ChatGPT'yi 2022'nin sonlarında piyasaya sürmesinden bu yana yüzde 1.200'den fazla yükseldi.

Nvidia, yapay zeka tedarik zincirinin en üst sıralarındaki konumundan yararlanarak son yıllarda rekor düzeyde kârlılık elde etti.

Nvidia hisseleri yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 19 değer kazandı.

Deniz Güldağ-Ekonomim

EVREN 11 modeli tek API altında topladı

EVREN’in yeni büyük dil modeli çıkarım servisi, farklı yapay zekâ modellerini ayrı ayrı altyapılara bağlanma ihtiyacı olmadan kullanmayı hedefliyor.

Sistemde 11 açık ağırlıklı model tek bir API üzerinden sunuluyor. Mevcut yapay zekâ uygulamalarının da EVREN altyapısına bağlanabilmesi için OpenAI uyumlu API mimarisi kullanılıyor.

Platform; metin üretiminin yanı sıra akıl yürütme, kodlama, görsel analiz, belge işleme ve farklı yapay zekâ görevlerinde kullanılabilecek modelleri aynı altyapıda bir araya getiriyor.

Anlık yanıt desteği ve otomatik model yönlendirme özelliğiyle uygulamanın ihtiyacına göre farklı modellerden yararlanılabiliyor.

Yapay zekâ verileri Türkiye’de işleniyor

EVREN’in öne çıkan taraflarından biri ise veri trafiğinin Türkiye’de tutulması.

Modele gönderilen istemler, oluşturulan yanıtlar ve kullanım kayıtları Türkiye’de bulunan yüksek performanslı GPU altyapısında işleniyor. Böylece kullanıcıların yapay zekâ uygulaması geliştirirken verilerini yurt dışındaki bulut hizmetlerine aktarmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Bu yapı özellikle hassas veri kullanan kamu kurumları, savunma sanayisi şirketleri, teknoloji firmaları ve araştırma kuruluşları açısından önem taşıyor.

Platformun hesaplama altyapısında yüksek performanslı GPU kümeleri kullanılırken EVREN yalnızca hazır modellerin çalıştırıldığı bir sistem olarak tasarlanmadı. Veri hazırlama, etiketleme, model eğitimi, test ve yayımlama süreçleri de aynı yapı içerisinde yürütülebiliyor.

Para yerine katkıya dayalı kredi sistemi...

EVREN klasik ücretli bulut hizmetlerinden farklı bir kullanım modeli uyguluyor.

Kullanıcılar platforma veri seti yükleyerek, veri etiketleyerek veya geliştirdikleri modelleri paylaşarak kredi kazanabiliyor. Kazanılan krediler daha sonra yüksek performanslı GPU kaynaklarının kullanılması, model eğitimi ve büyük dil modeli işlemlerinde harcanabiliyor.

Böylece özellikle öğrenciler, akademisyenler, girişimciler ve kendi güçlü yapay zekâ altyapısını kurma maliyetini karşılamakta zorlanan geliştiricilerin hesaplama kaynaklarına erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.

EVREN’e erişim e-Devlet kimlik doğrulaması üzerinden sağlanıyor. Ancak bu uygulama yeni değil. Platformun e-Devlet üzerinden erişimi haziran ayında başlamıştı. Son aşamadaki asıl değişiklik, büyük dil modeli servisinin ve 11 modellik yeni çıkarım katmanının devreye alınması oldu.

1 Kasım’a kadar API kullanımında kredi düşmeyecek

Platformun kullanımını hızlandırmak için geçici bir teşvik de devreye alındı.

1 Kasım 2026’ya kadar gerçekleştirilecek API çağrıları kullanıcıların mevcut kredi bakiyesinden düşülmeyecek. Böylece geliştiriciler yeni büyük dil modeli altyapısını bu tarihe kadar kredi tüketmeden deneyebilecek.

EVREN kısa sürede 7 bin 500 aktif kullanıcıya ulaştı. Kullanıcı kitlesi savunma sanayisi şirketleriyle sınırlı değil; teknoloji şirketleri, akademisyenler, girişimciler, öğrenciler ve yazılım geliştiricileri de sisteme erişebiliyor.

Sırada yerli dil, görüntü ve ses modelleri var

EVREN’in önümüzdeki dönemde yalnızca açık ağırlıklı yabancı modelleri çalıştıran bir altyapı olarak kalmaması planlanıyor.

Platforma yerli büyük dil modellerinin yanı sıra görüntü ve ses modellerinin de eklenmesi hedefleniyor. Dağıtık GPU yönetimiyle hesaplama kapasitesinin büyütülmesi de yol haritasında bulunuyor.

Bu adımların hayata geçirilmesi halinde EVREN, yalnızca model çalıştırılan bir sistemden Türkiye’de yapay zekâ geliştirme, eğitim ve hesaplama kaynaklarının ortak kullanıldığı daha geniş bir altyapıya dönüşecek.

Murat Ali Oral-Dünya

Türkiye'nin 5 yıllık kredi temerrüt takası (CDS) 251 baz puanı test etti.

4 ayın zirvesinde

Bloomberg verilerine göre bu rakamla birlikte risk primi son 4 ayın en yüksek seviyesini gördü.

Gelişen piyasa kategorisinde en yüksek risk primi 703 baz puanla Arjantin'de kaydedilirken, Türkiye Arjantin'in ardından ikinci sırada yer aldı.

Dünya

Peki bu model nasıl ele alınmalı?

Dijital Şirket uygulaması; yalnızca şirket ku­ruluşunu dijitalleştirip hızlandırmanın ötesin­de, “şirketin kuruluşundan vergi ve sosyal güvenlik işlemlerine, oda ve sicil süreçle­rinden banka hesabı ve finansmana erişime, muhasebe ve elektronik belgelerden CRM, ERP ve bulut altyapısına, istihdamdan yatı­rım ve ihracata kadar şirket yaşam döngü­sünü uçtan uca dijital ve bütünleşik yürüten bir model olarak” ele alınmalı.

Bazı Ülkelerdeki Dijital Şirket modelleri

Estonya e-Residency: Girişimcinin ülkenin dijital iş altyapısına uzaktan erişebilmesi.

İngiltere Companies House: Dijital kuruluş süreci, kimlik doğrulama ve şirket bilgilerinin güvenilirliğini artıran yükümlülükler.

Singapur ACRA Bizfile: Şirket kuruluşu, şir­ket işlemlerini merkezi dijital altyapıda topla­ma, Singpass ve Corppass gibi dijital kimlik alt­yapılarıyla birlikte çalışma.

Başarılı modellerin ortak özelliği: Elektro­nik ortama taşıma yanında şirket kimliği, sicil, doğrulama, kamu işlemleri ve özel sektör hizmet­leri birlikte çalışabilir bir ekosisteme dönüşüyor.

Türkiye modeli nasıl olabilir?

Güçlü taraflarımızı bir araya getirerek daha ileri bir model kurmak mümkün.

Kamu; güvenilir dijital altyapıyı, kuralları ve standartları oluşturmalı, özel sektör ekosiste­minin bu altyapı üzerinde ürün ve hizmet geliş­tirmesinin önünü açmalı.

Ticaret Bakanlığı–MERSİS altyapısı ile TOBB ve oda/ticaret sicili ağı birlikte Dijital Şirket uygulaması operasyonel omurgasının oluşması. Tescil, oda üyeliği ve Ticaret Sicil Ga­zetesi süreçleri girişimci açısından tek bir diji­tal kullanıcı olması.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Dijital Şir­ket statüsünün teknoloji ve girişimcilik kri­terlerini belirlemesi. Teknogirişim Rozeti, ku­luçka merkezleri ve teknopark sistemiyle ilişki kurulması.

“Bir kez veri ver” ilkesi uygulanmalı. Bir kamu kurumunun veya yetkili kuruluşun sahip olduğu doğrulanmış veri başka bir süreçte giri­şimciden yeniden istenmemeli.

Şirket kuruluşuyla birlikte vergi, sosyal güvenlik, elektronik tebligat, elektronik im­za ve gerekli diğer kayıt süreçleri otomatik başlatılabilmeli.

Özel sektör yazılım ekosistemi sistemin asli unsurlarından biri olmalı. Kamu; muha­sebe, ERP, CRM, e-dönüşüm, bulut, siber gü­venlik ve benzeri hizmetleri üreten sektörümüz yerli teknoloji ürünlerinin standart API’ler üze­rinden sisteme bağlanabileceği açık entegras­yon kuralları oluşturmalı.

Dijital Şirket profili “şirket pasaportu” mantığına dönüşebilmeli. Şirketin doğrulan­mış temel bilgilerinin banka, yatırımcı, kamu kurumu veya yetkilendirilmiş hizmet sağlayı­cılarla izinli ve güvenli biçimde paylaşılması mümkün olmalı.

Şirket büyütmeye de odaklanmalı. İhracat destekleri, yatırım programları, girişim serma­yesi fonları, teknoparklar ve uluslararasılaşma destekleri Dijital Şirket profiliyle ilişkilendi­rilmeli. Dijital Şirket uygulamasının işletim ve uygulama koordinasyonu; TOBB’un oda ve tica­ret sicili ağı ile iş dünyasına erişim kapasitesi­ni merkezine alan yeni bir yönetişim modeliyle kurgulanmalı.

Uzaktan çalışma artık geçici düzenleme olmamalı

Tekoparklar, Ar-Ge ve Tasarım Merkezlerin­de çalışan bilişim personelinin bölge veya mer­kez dışında geçirdiği sürelerin gelir vergisi sto­paj teşvikine konu edilme oranı, 10766 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yüzde 100, diğer per­sonel için yüzde 75 uygulamasının yıllık uzatıl­ma beklentisi şirketler açısından öngörülebilir­lik sorunu oluşturmakta.

31 Aralık 2028 başka bir kritik eşik. Dolayısıy­la 4691 ile 5746 kanun çerçevesinde 2028 sonra­sını da tasarlayacak düzenlemelere ihtiyaç var.

Teknoparklar “laboratuvarlar, ortak Ar-Ge altyapıları, üniversite-sanayi işbirliği, mentor­luk, yatırımcı ilişkileri ve ekosistem etkileşimi­nin” merkezi olmaya devam etmeli.

Hedef; daha fazla “teknoloji girişimi, nite­likli istihdam, yatırım, yazılım ve teknoloji ihracatı üreten bir ekosistem”

Ertan Barut-Dünya

30'ar milyar dolarlık ürün listesi netleşti

İki ülke, karşı taraftan ithal ettiği yaklaşık 30 milyar dolarlık ürün grubunda karşılıklı tarife indirimi uygulanması konusunda uzlaştı.

Hesaplamada 2024 yılı ikili ticaret verileri esas alınırken, kapsama alınan ürünlerin yüzde 90'dan fazlasında karşılıklı olarak sonradan getirilen ek tarifelerin tamamen kaldırılması ve ürünlerin en çok kayrılan ülke tarife oranlarına dönmesi öngörülüyor.

Böylece düzenlemenin hayata geçmesi halinde her iki tarafta toplamda yaklaşık 60 milyar dolarlık ticaret daha düşük tarife yüküyle yapılabilecek.

ABD tarafı da yeni ticaret mekanizması kapsamında iki ülkeden yaklaşık 30'ar milyar dolarlık hassas olmayan ürün grubunun daha avantajlı tarife koşullarından yararlanabilmesi için liste oluşturulduğunu açıkladı.

Oyuncaktan tarım ürünlerine kadar geniş liste

ABD'nin Çin'den ithalatında tarife indirimi planlanan ürünler arasında oyuncak, ev aletleri, bebek ürünleri, mutfak ve banyo ürünleri ile çeşitli tüketim malları bulunuyor.

Çin ise ABD'den aldığı tarım ürünleri, kişisel bakım ürünleri, tıbbi cihazlar ve kömür başta olmak üzere yaklaşık 30 milyar dolarlık ithalat kaleminde tarifeleri düşürmeye hazırlanıyor.

İki tarafın belirlediği ürün grupları, uzun süredir devam eden ticaret geriliminde teknoloji ve stratejik sektörlerin dışında kalan mallarda daha kontrollü bir normalleşme alanı oluşturuyor.

Tarife indirimi hemen başlamayacak
Uzlaşma sağlanmış olsa da yeni tarife oranları bugün itibarıyla yürürlüğe girmiyor.

ABD ve Çin'in önce kendi iç hukuk ve idari prosedürlerini tamamlaması gerekiyor. Bu süreçlerin ardından iki tarafın tarife indirimlerini eş zamanlı olarak uygulamaya başlaması planlanıyor.

Bu nedenle ürün listeleri kesinleşmiş olsa da şirketler açısından yeni tarife oranlarının uygulanacağı tarih ayrıca izlenecek.

Çin tarafı, kapsamdaki ürünlerin yüzde 90'dan fazlasında karşılıklı ek vergilerin tamamen kaldırılacağını bildirirken, kalan ürünlerde uygulanacak oranlar ürün bazında farklılaşabilecek.

Tarım için ayrı çalışma grubu kuruluyor
ABD ile Çin tarifede uzlaştı: 30'ar milyar dolarlık üründe ek vergi kalkacak - Resim : 2

Anlaşmayla birlikte iki ülke arasındaki ticaret görüşmeleri için yeni bir kurumsal yapı da oluşturuluyor.

ABD-Çin Ticaret Konseyi çatısı altında kurulacak tarım çalışma grubu, pazar erişimi ve düzenleyici engeller dahil olmak üzere iki ülke arasındaki tarım ticaretini etkileyen sorunlara yoğunlaşacak.

Çalışma grubunun ilk toplantısının 2026 yılı bitmeden yapılması planlanıyor.

Tarım başlığı özellikle Çin'in ABD'den yaptığı soya fasulyesi ve diğer tarım ürünü alımları nedeniyle son dönemde iki ülke arasındaki ticaret pazarlığının en önemli alanlarından biri olmuştu.

10 Kasım öncesi ticarette yeni adım
Yeni tarife çerçevesi, ABD ile Çin arasındaki mevcut ticaret ateşkesinin bazı bölümleri için 10 Kasım takvimi yaklaşırken açıklandı.

İki ülke son aylarda tarım ürünleri, enerji, uçak siparişleri, kritik mineraller ve karşılıklı tarifeler üzerinden çok sayıda başlıkta pazarlık yürütüyor.

Yeni düzenleme bütün ABD-Çin ticaret savaşını sona erdirmiyor. Ancak hassas olmayan ürünlerde karşılıklı tarife yükünün azaltılması, yaklaşık 60 milyar dolarlık ticaret için daha düşük maliyetli yeni bir kanal açabilecek.

Bundan sonraki kritik başlık, iki ülkenin iç prosedürlerini ne zaman tamamlayacağı ve yeni tarifelerin hangi tarihte fiilen yürürlüğe gireceği olacak.

Murat Ali Oral-Dünya

Ticaret Bakanlığından taşınmaz satışlarında güvenli ödeme sistemi ile ilgili yönetmelik değişikliği hakkında yapılan açıklamada, "Taşınmaz satışlarında alıcı ve satıcı tarafların dolandırıcılık ve sahtecilik riskine maruz kalmaması, kayıt dışılığın azaltılması, para transferinin güvenli bir ortamda gerçekleştirilmesi amaçları doğrultusunda Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelikte 29 Nisan 2026'da yapılan değişiklikle taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının veya tamamının nakit, havale veya elektronik fon transferi ile yapılması halinde satış bedelinin, taşınmaz mülkiyeti ile bedelin eş zamanlı el değiştirmesini sağlayan Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden yapılması öngörülmüştür" denildi.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Sistemin uygulamaya alınması için gerekli teknik çalışmalar Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) ile iş birliği halinde yoğun bir şekilde sürdürülmektedir. Bu kapsamda TKGM bilgi sistemleri ile bankalar arasında veri paylaşımına ilişkin teknik altyapı hazırlanmış olup bankaların teknik altyapılarını oluşturmalarına ilişkin çalışmalar devam etmektedir.

Bu kapsamda sistemin tüm unsurlarıyla etkin, güvenli ve kesintisiz bir şekilde işleyebilmesi, ilgili paydaşlar arasındaki teknik altyapı ve entegrasyon süreçlerinin tamamlanması, uygulamada yaşanabilecek teknik ve operasyonel sorunların önlenmesi, ilgili kurum ve kuruluşlar ile sektör paydaşlarının gerekli hazırlıkları tamamlaması amacıyla yapılacak Yönetmelik değişikliğiyle sistemin zorunlu uygulama başlangıç tarihi 01.12.2026 olarak yeniden belirlenmesi kararlaştırılmıştır.

Ayrıca, TKGM bilgi sistemleri ile bankalar arasındaki verilerin paylaşımının ve teknik altyapının kurulmasının kolaylaştırılması ve hızlandırılması amacıyla bir entegratörün belirlenmesi yönünde de bir değişiklik gerçekleştirilmiştir. Öte yandan, banka altyapılarının da hazır hale gelmesi akabinde sisteme yönelik bir pilot uygulamanın başlatılması öngörülmektedir."

Ekonomim

Gaz depoları geçen yılın 12 puan altında

Avrupa Birliği Enerji Komiseri Dan Jørgensen, üye ülkelerin enerji bakanlarına gönderdiği mektupta gaz depolarının mevcut seviyesini “olağanüstü düşük” olarak nitelendirdi.

AB genelinde doğal gaz depolarının doluluk oranı yaklaşık yüzde 70 seviyesinde bulunuyor. Bu oran geçen yılın aynı döneminin yaklaşık 12 puan altında.

Avrupa, şu aşamada doğrudan bir doğal gaz arz sıkıntısıyla karşı karşıya değil. Ancak Brüksel’in kaygısı, kış aylarında talebin artmasıyla mevcut düşük stokların küresel LNG piyasasındaki yüksek fiyatlarla birleşmesi.

Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatı TTF son dönemde megavatsaat başına yaklaşık 72 Euro seviyesinde seyrediyor. Orta Doğu’daki gerilim, Körfez’den LNG akışına ilişkin belirsizlik ve Asya’dan gelen güçlü talep fiyatlar üzerindeki baskıyı artırıyor.

Avrupa doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 80’ini dış kaynaklardan karşılıyor. Bu nedenle küresel LNG fiyatlarındaki yükseliş ve arzda oluşabilecek yeni kesintiler doğrudan Avrupa’nın kış maliyetlerine yansıyabiliyor.

Brüksel 2022 önlemlerini yeniden masaya getirdi

Jørgensen, hükümetlerden depolara gaz girişini destekleyecek ya da doğal gaz ve elektrik tüketimini azaltacak önlemleri sürdürmelerini istedi.

Brüksel’in gündeme getirdiği seçenekler arasında kamu binalarındaki sıcaklıkların sınırlandırılması, açık alan ısıtmasının azaltılması, yoğun saatlerde elektrik tüketiminin düşürülmesi ve gerekli olmayan gece aydınlatmalarının kapatılması bulunuyor.

Benzer önlemler Avrupa’nın 2022’de yaşadığı enerji krizinde de uygulanmıştı.

Komisyon bu aşamada üye ülkelere zorunlu tüketim kısıtlaması getirmiyor. Ancak mevcut koşulların kötüleşmesi halinde ülkelerin ulusal acil durum planlarında bulunan daha sert tedbirler de devreye alınabilecek.

Brüksel’in dikkat çektiği diğer konu ise depoları her koşulda yüzde 90’a doldurma çabasının fiyatları daha da yukarı çekme ihtimali.

AB kuralları piyasa koşullarına bağlı olarak hedefte esnekliğe izin veriyor. Jørgensen, ülkelerin bu imkanları kullanarak bazı durumlarda doluluk hedefini yüzde 80’e kadar indirebileceğine işaret etti.

Amaç, aynı anda büyük miktarlarda doğal gaz satın alınmasını ve bunun zaten sıkışık olan LNG piyasasında fiyatları daha da yükseltmesini önlemek.

Avrupa’nın LNG yarışı Türkiye’yi de ilgilendiriyor

Avrupa’daki gelişmeler Türkiye açısından da yakından izleniyor.

Türkiye doğal gaz ihtiyacının önemli bölümünü boru hatlarıyla karşılarken LNG de arz güvenliğinde önemli bir pay taşıyor. Avrupa’nın kış öncesinde spot LNG alımlarını artırması halinde aynı kargolar için Asya ve Türkiye dahil farklı alıcılar arasındaki rekabet güçlenebilir.

Bu durum Türkiye’nin LNG tedarikinde doğrudan bir sorun yaşanacağı anlamına gelmiyor. Ancak küresel LNG fiyatlarının yükselmesi, ithalat maliyetleri açısından Türkiye dahil bütün alıcı ülkeler üzerinde ek baskı oluşturabilir.

Avrupa açısından kritik dönem ise önümüzdeki haftalarda başlayacak. Havaların soğumasıyla birlikte depolardan doğal gaz çekişi hızlanırken yeni LNG girişlerinin mevcut stok kaybını ne ölçüde karşılayacağı belirleyici olacak.

AB enerji bakanları da 28-29 Eylül’de Dublin’de düzenlenen gayriresmi toplantıda enerji güvenliği ve kış hazırlıklarını görüşüyor.

Dolayısıyla Avrupa’nın önündeki temel risk şu anda gazın tamamen tükenmesi değil; kışlık arzı güvence altına almak için daha yüksek fiyat ödemek zorunda kalması.

Murat Ali Oral-Dünya

Ocak-ağustos döneminde beyaz eşya ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18, üretim ise yüzde 13 geriledi. İç satışlardaki düşüş yüzde 4 ile daha sınırlı kaldı.

İç satış ve ihracatın toplamından oluşan satış hacmi ise yüzde 13 azalarak 17 milyon 450 bin 364 adet olarak gerçekleşti.

Ağustosta iç satış ve üretim arttı

Ağustos ayında sektörün iç pazarında yılın geneline kıyasla daha olumlu bir görünüm izlendi. İç satışlar geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8 artarak 825 bin 359 adede ulaştı.

Üretim de yüzde 4 artışla 2 milyon 242 bin 419 adede yükseldi. Buna karşılık ihracat yüzde 8 düşerek 1 milyon 498 bin 828 adede geriledi. Toplam satışlar da yüzde 3 azalışla 2 milyon 324 bin 187 adet oldu.

“İç pazarda güçlü ve kalıcı canlanmaya ihtiyaç var”

TÜRKBESD Yönetim Kurulu Başkanı Alper Şengül, ağustos ayında iç satışlarda kaydedilen artışa rağmen sekiz aylık verilerin iç pazarda güçlü ve kalıcı bir canlanmaya ihtiyaç olduğunu gösterdiğini belirtti.

Sektörün üretim gücünün ve uluslararası rekabetçiliğinin korunması açısından iç pazarın güçlenmesinin önemine işaret eden Şengül, uzun kullanım ömrüne sahip temel ihtiyaç ürünlerinde kredi kartı taksit imkanlarının artırılması gerektiğini ifade etti.

Kredi kartında taksit ve komisyon çağrısı

Özellikle yüksek tutarlı beyaz eşya alışverişlerinde aylık ödeme yükünü azaltacak taksit düzenlemelerinin iç talebi destekleyebileceğini kaydeden Şengül, kredi kartı komisyonlarına ilişkin de düzenleme çağrısında bulundu.

Şengül, ticari kart işlemleri dahil olmak üzere kredi kartı komisyonlarının mevcut finansal koşullarla daha uyumlu hale getirilmesinin sektörün finansman yükünün hafifletilmesi açısından önem taşıdığını belirtti.

Şengül, sektörün hem iç pazarın hem de ihracatın güçlendirilmesine yönelik çalışmalarını sürdüreceğini bildirdi.

Dünya

Bakanlıktan yapılan açıklamada, taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının veya tamamının nakit, havale ya da elektronik fon transferiyle yapılması halinde, satış bedeli ile mülkiyetin eş zamanlı olarak el değiştirmesini sağlayacak Güvenli Ödeme Sistemi'nin kullanılmasının öngörüldüğü hatırlatıldı.

Amaç dolandırıcılık ve sahtecilik riskini azaltmak

29 Nisan 2026'da Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'te yapılan değişiklikle getirilen sistemle, alıcı ve satıcının dolandırıcılık ve sahtecilik risklerinden korunması, kayıt dışılığın azaltılması ve para transferlerinin daha güvenli şekilde gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.

Sistemin devreye alınması için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) ile yürütülen teknik çalışmalar ise devam ediyor. Bu kapsamda TKGM'nin bilgi sistemleri ile bankalar arasında veri paylaşımını sağlayacak altyapı hazırlanırken, bankaların kendi teknik altyapılarını oluşturmasına yönelik süreç de sürüyor.

Zorunlu uygulama 1 Aralık'ta başlayacak

Bakanlık, sistemin güvenli ve kesintisiz çalışabilmesi için ilgili kurumlar, bankalar ve sektör paydaşları arasındaki teknik altyapı ve entegrasyon süreçlerinin tamamlanması gerektiğini belirtti. Uygulamada ortaya çıkabilecek teknik ve operasyonel sorunların önüne geçilmesi amacıyla zorunlu başlangıç tarihinin 1 Aralık 2026 olarak yeniden belirleneceği bildirildi.

Pilot uygulama da yapılacak

Açıklamada ayrıca TKGM bilgi sistemleri ile bankalar arasındaki veri paylaşımını ve teknik altyapının kurulmasını hızlandırmak amacıyla bir entegratör belirlenmesine yönelik değişiklik yapıldığı kaydedildi.

Bankaların altyapı çalışmalarını tamamlamasının ardından Güvenli Ödeme Sistemi için pilot uygulamanın başlatılması planlanıyor.

Dünya

Benzin litre fiyatı: 80.40 TL

Motorin litre fiyatı: 93.50 TL

LPG litre fiyatı: 34.99 TL

İstanbul Anadolu yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 80.30 TL

Motorin litre fiyatı: 93.30 TL

LPG litre fiyatı: 34.40 TL

Ankara akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 81.40 TL

Motorin litre fiyatı: 94.60 TL

LPG litre fiyatı: 35.09 TL

İzmir akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 81.70 TL

Motorin litre fiyatı: 94.90 TL

LPG litre fiyatı: 34.99 TL

Ekonomim

Bu ülkede küçük yatırımcı risk alsın diye cesaretlendirilir, büyük oyuncu ise kaybederse “sistemik risk” diye korunur. Kaybeden vatandaştır, kazanan yandaş ve iktidarın piyonu açgözlü bürokrattır

1- SORUN: Yüzbinlerin birikimini emanet ettiği fonlar bir gecede şişirilmiş, sonra boşaltılmış. Hep aynı TERANE dediğimiz süreçte yatırımcıyı fonuna kadar soydular. Kazananlar lüks araçlarla yurtdışı hesaplarla, siyaset gölgesiyle dolaşırken kaybedenler “tasfiye süreci” diye resmen avutuluyor.

2- ETKİSİ: Bu bir piyasa kazası değil; denetimsizliğin, yakınlığın ve açgözlülüğün organize ettiği bir servet transferi… Halkın alın teri birikmiş, birileri servet biriktirmiş. Siyasetin gücüyle vatandaş dolandırılmış. Tıpkı 2 anahtar vadeden KEY ve Zor-Tas öneren kamu maliyesinin yaptığı gibi…

ZENGİNLEŞME SUÇUN MEYVESİ İSE O MEYVE DALINDA BIRAKILAMAZ

3- ÇÖZÜM: Fon vurgunundan servet edinenlerin malı, mülkü, hesabı, şirketi, yakınına devrettiği her şey müsadere edilsin. Helal kazanç değilse, devlet onu korumasın. Kaçırılan para yurt dışına gitmişse geri getirilsin; getirilemiyorsa burada kalan her varlık hazineye, mağdura ve kamuya iade edilsin.

4- YÖNTEM: SPK yargılansın. Çünkü görev, kriz patladıktan sonra açıklama yapmak değildir. Görev, usulsüzlük büyürken durdurmaktır. Savcılık aylar önce yazı yazmış, piyasada anormal hareketler gözlenmiş, fonlar şişmiş, küçük yatırımcı içeri çekilmiş… SPK dokunulmaz değildir, hesap versin.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Müsadereye dair…

Müsadere nedir?

İşlenen bir suçla ilgili olan eşya veya kazançların mülkiyetinin, mahkeme kararıyla devlete geçirilmesi demektir. Diğer bir adıyla zoralım olarak bilinir ve suç imparatorlarının servetleri devletin malı olur.

Kim el koymalı?

Devlet erkini elinde tutan siyasiler veya muktedirler değil, yasalarla belirlenmiş, bağımsızlığı ve adaletinden emin olunan mahkemeler buna karar vermeli. Zira son derece ağır bir müeyyidedir.

NOT

MÜSADERE EDİN, YİNE BİZE ÖDETMEYİN

Darbeci Kenan Evren, dövizzedelerin külfetini halka ödetmişti. KKM’nin 60 milyar $’ını biz ödedik. Halkın alın teri birikmiş, birileri servet biriktirmiş. Hukuk işleyecekse önce şu netleşsin: Kim bu parayı aldı? Kim bu yükselişi görüp durmadı? Kim milletin birikimini kişisel servete çevirdi? Bize ödetmeyin.

MÜSADERE LÛGATI

Eşya müsaderesi: Suçtan kullanılan, işlenmesine tahsis edilen, eşya ve aracın devlete geçmesi

Kazanç müsaderesi: Suç işlenerek elde edilen maddi menfaatlerin ve paranın devlete aktarılması

Güvenlik tedbiri: Türk Ceza Kanunu’nda müsadere, bir ceza değil, kalıcı bir güvenlik tedbiridir

Genel müsadere: Yasaktır. Kişinin tüm mal varlığına el konulamaz, suçla bağlantılıları alınır

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Diğer taraftan Batı’da kamu borçlanma ihtiyacı ve devasa devlet borçları tahvile alternatif bir güvenli liman talebi yaratarak altına alan açabilir.

Ons altın geçtiğimiz haftayı 4.285 dolar civarında tamamlarken haftalık kayıp yüzde 1’i aştı. Düşüşü ABD’de tahvil faizindeki artış tetikledi. ABD’nin 10 yıllık tahvil getirisinin yüzde 5,1’in üzerine çıkması ve 10 yıllık reel getirinin yaklaşık yüzde 2,78’e ulaşması, altın üzerindeki baskıyı alevlendirdi. Şubat sonunda İran savaşının başlamasından bu yana iki ve beş yıllık tahvil getirilerinde yaklaşık 150 baz puanlık artış yaşandığı belirtiliyor. Doların güçlenmesi de altını ABD dışındaki yatırımcılar için pahalılaştırıyor.

Yeni faiz artışı kapıda olabilir

Piyasa fiyatlamaları, Fed’in faiz artırımlarına devam edebileceği beklentisinin güçlendiğine işaret ediyor. CME FedWatch verilerine göre yatırımcılar ekim ve aralık aylarında faiz artışı olasılığını yüksek görüyor. Bu beklenti, kısa vadede altının yukarı yönlü hareket alanını daraltıyor. Goldman Sachs da Fed’in faiz artışlarının yükselişi tamamen sona erdirmekten çok yavaşlatabileceği görüşüyle 2026 sonu altın tahminini 4.900 dolardan 4.650 dolara indirdi; 2027 sonu için 5.400 dolarlık öngörüsünü ise korudu.

Tahvil tehdit olmaktan çıkabilir

Öte yandan bazı uzmanlara göre tahvil piyasasındaki her yeni gerilim, altın açısından yalnızca bir tehdit anlamına gelmiyor. Altını baskılayan yüksek tahvil faizleri, uzun vadede değerli metalin lehine bir dinamik de yaratabilir. ABD’nin sürdürülemez kamu maliyesi, İngiltere, Fransa ve Japonya’nın zayıflayan mali dengeleri, devlet borçlarının güvenli liman niteliğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.

Ekonomist Desmond Lachman’a göre, bu ülkelerin mali yapılarındaki bozulma, tahvillerin ABD Hazine tahvillerine alternatif olma kapasitesini sınırlıyor. Lachman, “Altının uzun vadeli fiyat görünümü için yıldızlar nadiren bugünkü kadar iyi bir şekilde hizalanmıştır” değerlendirmesinde bulunuyor. Borç yükünün çevrilmesinin pahalılaşması ve kamu maliyesine yönelik kaygıların derinleşmesi, yatırımcıları devlet tahvillerinden uzaklaştırarak altına yöneltebilir. Böylece yükselen faizler kısa vadede altını baskılarken, tahvil piyasalarındaki güven aşınması uzun vadede altına destek sağlayabilir.

Küresel ETF varlıkları ağustosta 121 bin ton arttı

Bu nedenle bazı yatırımcılar, yükselen getirilerin yarattığı baskıya rağmen altını portföylerinde tutmayı sürdürüyor. Dünya Altın Konseyi verilerine göre küresel altın ETF'lerinin varlıkları ağustosta 121 bin ton artarak 4.189 tonla rekor seviyeye ulaştı. Eylül ayındaki güçlü talep de altına yönelik yatırım iştahının yalnızca kısa vadeli faiz hareketleriyle açıklanamayacağını ortaya koyuyor. Çin'in 2026'nın ilk sekiz ayında 1.000 tonu aşan altın ithalatı da bu talebin önemli dayanaklarından biri.

Altını baskılayan üç unsur

• Yükselen reel faiz: Faiz getirisi olmayan altını elde tutmanın fırsat maliyetini artırıyor.
• Güçlenen dolar: Altını dolar dışındaki yatırımcılar için pahalılaştırarak talebi sınırlayabiliyor.
• Fed'in sıkılaşma beklentisi: Faiz indirimlerinin ötelenmesi veya yeni artış olasılığı, altının kısa vadeli yükselişini zorlaştırıyor.

Altını destekleyebilecek faktörler

• Borçlanma maliyetleri: Yüksek faizler kamu ve özel sektörün finansman yükünü artırıyor.
• Tahvil talebinde kırılganlık: Zayıf ihaleler ve uzun vadeli borç için talep edilen yüksek getiriler, yatırımcıların daha fazla risk primi istediğine işaret edebiliyor.
• Güvenli liman talebi: Mali sürdürülebilirlik ve jeopolitik risk kaygıları, faiz baskısına rağmen altın talebini canlı tutabiliyor.
• Yatırımcı akışı: Dünya Altın Konseyi'ne göre küresel altın ETF'lerinin varlıkları ağustosta 121 bin ton artarak 4.189 tonla rekor kırdı. Bu, altın talebinin güçlü kaldığını gösteren önemli bir işaret.

Evrim Küçük-Ekonomim

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bilindiği üzere, 17.09.2026 tarih ve 2026/60 sayılı Kurul Bülteni’ninde ünvanlarına yer verilen portföy yönetim şirketlerinin kurucusu olduğu fonların 17.09.2026 tarihi itibarıyla Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS) üzerinden alım ve satım işlemlerine kapatıldığı ve ünvanlarına yer verilen fonların tasfiyeye konu edildiği; 2026/61 sayılı Kurul Bülteni ile de tasfiyeye konu fonların güncel listesi ile söz konusu fonların TEFAS dışındaki alım ve satım işlemlerinin durdurulduğu kamuya duyurulmuştur.

Bu kapsamda söz konusu fonlara ilişkin sadece 16.09.2026 tarihi ve öncesinde TEFAS’a iletilen alım ve satım yönündeki talimatlar işlem valörlerinde platformun olağan işleyişine dahil edilmiştir.

Öte yandan, 16.09.2026 tarihi saat 13.30 sonrası ve 17.09.2026 tarihi saat 13.30 öncesi talimatlar aynı fiyat valörüne tabi olduğundan, 17.09.2026 tarih ve 2026/61 sayılı Kurul Bülteni’nde 17.09.2026 tarihi 13.30 öncesi sınırı ilan edilmiş olmakla birlikte, daha öncesinde kamuya duyurulan 17.09.2026 tarih ve 2026/60 sayılı Kurul Bülteni ile ilan edilen 17.09.2026 tarih ve 57/1707 sayılı Kurul kararına uygun olarak, 17.09.2026 tarihinde ilgili fonlar TEFAS platformunda işleme kapatıldığından, anılan fonlar için bu tarihte verilen tüm talimatlar TEFAS tarafından iptal edilmiştir.

Dolayısıyla 17.09.2026 tarihinde tasfiyeye konu fonların TEFAS üzerinden alım ve satım işlemlerine kapatılması nedeniyle bu tarihte TEFAS’a iletilen ve platform tarafından 17.09.2026 tarih ve 57/1707 sayılı Kurul kararının gereğini yerine getirmek amacıyla iptal edilen talimatların sahiplerine; tasfiye bakiyesinden, fondaki katılma payı sahipliği oranında ödeme yapılacaktır.

Diğer taraftan, 17.09.2026 tarih ve 2026/61 sayılı Kurul Bülteni’nde ilan edilen tasfiye usul ve esaslarının A/6 hükmünün uygulanması bakımından, 16.09.2026 tarihi ve öncesinde TEFAS’a iletilmekle birlikte ilgili fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen talimatlar da tasfiye kapsamındadır."

Ekonomim

Bu kapsamda daha önce yayınlanmış olan “Engelliler İçin Vergi Rehberi” ile “İnfografik” güncellenerek kullanıma sunulmuştur.

Söz konusu Rehberde;

• Engellilik indiriminin kapsamı, başvurusu ve hangi raporların geçerli olduğu,
• Engellilik indiriminden kimlerin yararlanabileceği,
• Engellilik indirimi tutarlarının ne kadar olduğu,
• Engellilik indiriminden yararlanmak için yapılması gerekenler,
• Gümrük vergisinde sağlanan vergi avantajları,
• Yurt içinden alınan taşıtlarda sağlanan özel tüketim vergisi avantajı,
• Katma değer vergisinde sağlanan vergi avantajları,
• Motorlu taşıtlar vergisinde sağlanan vergi avantajları
• Emlak vergisinde sağlanan vergi avantajları,

gibi konularda açıklamalara ve örneklere yer verilmiştir.

Rehbere ulaşmak için tıklayınız.

Engellilik İndirimi Uygulaması ve Diğer Vergi Avantajlarına İlişkin İnfografik için tıklayınız.

Engellilerin Taşıt Alımında ÖTV İstisnasına İlişkin İnfografik için tıklayınız.

Konu hakkında detaylı bilgi için Vergi İletişim Merkezini (VİMER-189) arayabilirsiniz.

Çünkü kişinin fiilen çalış­maya başladığı tarih 8 Eylül 1999 öncesine çekilebildiğin­de, diğer şartların da bulun­ması halinde EYT kapsamında emeklilik hakkı gündeme gele­biliyor.

İşe giriş var, prim günü yok

Geçmiş yıllarda işverenle­rin çalışanları için işe giriş bildirgesi düzenlediği, ancak daha sonra verilmesi gereken dönem bordrosu veya o yıllar­daki dört aylık sigorta primle­ri bordrosunda çalışanın adı­na yer vermediği durumlarla karşılaşılabiliyor.

Böyle bir durumda vatandaş yıllar sonra e-Devlet veya SGK kayıtlarına baktığında eski ta­rihli bir işe giriş kaydı ya da si­gorta sicil numarası bulundu­ğunu, ancak o tarihe ait prim gününün ve prime esas kazan­cının bulunmadığını görebili­yor.

Bu durum EYT açısından kritik bir sonuç doğurabiliyor.

Örneğin kişi gerçekte 1999 yılının ilk aylarında sigortalı olarak çalışmaya başlamış ol­masına rağmen SGK hizmet cetvelindeki ilk primleri 8 Ey­lül 1999 sonrasında görünü­yorsa, SGK emeklilik değer­lendirmesini kayıtlı hizmet­lere göre yapabiliyor. Bunun sonucunda kişi EYT kapsamı dışında kalabiliyor.

Ancak SGK kayıtlarında bu­lunan eski tarihli işe giriş bil­dirgesi, sigorta sicil kaydı ve çalışmayı destekleyen diğer deliller varsa konu burada ka­panmayabilir.

“Çırak” veya “stajyer” kaydı da araştırılmalı

Bir başka önemli sorun ise kişinin gerçekte normal sigor­talı olarak çalışmasına rağmen eski işe giriş bildirgesinde çı­rak veya stajyer olduğuna iliş­kin bir kayıt ya da ibarenin bu­lunmasıdır.

Bilindiği üzere staj ve çı­raklık kapsamındaki bazı si­gortalılık kayıtları, emeklilik açısından uzun vadeli sigorta başlangıcı olarak kabul edil­memektedir.

Ancak kişi gerçekte çırak veya stajyer değil, iş sözleş­mesine dayalı olarak normal çalışan statüsünde çalışmışsa uyuşmazlığın niteliği değişe­bilir.

Bu nedenle yalnızca belge­nin üzerinde yazan ifadeye ba­kılması değil, çalışmanın ger­çekte hangi statüde gerçek­leştiğinin araştırılması önem taşır.

Mahkemeden dikkat çeken karar

Yakın tarihli bir uyuşmaz­lıkta da bu konu yargıya ta­şındı. Balıkesir 1. İş Mahke­mesi, Haziran 2026 tarihinde verdiği bir kararla, davacının sigorta başlangıcının 1 Mart 1999 olduğunun tespitine ve SGK’nın bu konudaki itirazı­nın kaldırılmasına karar verdi.

Mahkeme bununla da kal­madı.

Sigorta başlangıcının 1 Mart 1999 olarak kabul edilmesinin sonucunda davacının 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren yaş­lılık aylığına hak kazandığını tespit etti ve hak edilen yaşlı­lık aylıklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmetti.

Karar, özellikle EYT kapsa­mı dışında bırakılan ancak 8 Eylül 1999 öncesine ait işe gi­riş kaydı bulunan kişiler açı­sından dikkatle incelenmesi gereken bir örnek oluşturuyor.

Burada altını çizmek gerekir ki söz konusu karar bir ilk de­rece mahkemesi kararıdır ve karar tarihi itibarıyla kanun yolu açıktır. Dolayısıyla kara­rın kesinleşmiş bir Yargıtay içtihadı gibi değerlendirilmesi doğru olmaz. Bununla birlikte benzer uyuşmazlıklarda han­gi taleplerin yargı önüne geti­rilebildiğini göstermesi bakı­mından önemlidir.

Eski tarihli işe giriş bildirgesini küçümsemeyin

Bu tür dosyalarda en önemli konulardan biri delillerdir.

İşe giriş bildirgesinin SGK’ya verilmiş olması, sigor­ta sicil numarasının bulunma­sı, işyerine ilişkin dönem ka­yıtları, bordrolar ve diğer res­mi belgeler önem taşıyabilir.

Bunun yanında aynı dönem­de aynı işyerinde çalışmış ki­şilerin tanıklıkları da fiili ça­lışmanın ortaya konulmasında değerlendirmeye alınabilecek deliller arasındadır.

Özellikle SGK’ya kişinin ça­lışmasıyla ilgili zamanında intikal etmiş bir işe giriş bil­dirgesi veya başka bir kayıt bulunması, hizmet tespiti da­valarında süre meselesinin değerlendirilmesi açısından son derece önemlidir. Ancak hak düşürücü süre konusu dosyanın özelliklerine ve mev­cut resmi kayıtlara göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Kimler dosyasını kontrol ettirmeli?

Özellikle şu durumda olan­ların eski SGK kayıtlarını ay­rıntılı şekilde inceletmelerin­de yarar bulunuyor:

8 Eylül 1999’dan önce işe gi­riş bildirgesi bulunan; kendi­sine sigorta sicil numarası ve­rilmiş; buna rağmen o dönem­de prim günü veya prime esas kazancı görünmeyen; eski dö­nem bordrolarında adına rast­lanmayan veya gerçekte nor­mal çalışan olmasına rağmen kayıtlarda çırak/stajyer olarak görünen ve bu nedenle EYT kapsamında emekli olamayan kişiler.

Bu kişilerin “primim görün­müyor, artık yapılabilecek bir şey yok” düşüncesiyle hareket etmemesi gerekir.

Eğer gerçek bir çalışma söz konusuysa ve bu çalışma bel­ge, SGK kayıtları ve gerekti­ğinde tanık anlatımlarıyla or­taya konulabiliyorsa, sigorta başlangıcının ve hizmetin tes­piti için yargı yoluna başvu­rulması gündeme gelebilir.

Mahkemenin sigorta baş­langıcını 8 Eylül 1999 öncesi olarak tespit etmesi halinde ise kişinin yaş, sigortalılık ve prim koşulları ayrıca değer­lendirilerek EYT kapsamın­da emeklilik hakkı doğması mümkün olabilir. Her olayın kendi delilleri ve hukuki ko­şulları bulunduğu unutulma­malıdır. Bu nedenle eski tarih­li bir işe giriş kaydı bulunan kişilerin dava açmadan önce SGK sicil dosyası, işe giriş bil­dirgesi, dönem bordroları ve diğer kayıtlarını birlikte de­ğerlendirmesi önem taşımak­tadır.

UZAKTAN ÇALIŞMA SÖZLEŞMEYE DAYALI OLMALI

Uzaktan çalışma, mevzuata pandemiden önce, 2016 yılında girdi. 4857 Sayılı iş Kanunu’na 2016 yılında uzaktan çalışmaya ilişkin hükümler eklendi. Bu düzenlemeyle uzaktan çalışma, “işçinin işveren tarafından iş organizasyonu kapsamında iş görme görevini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile iş yeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisi” olarak tanımlandı.

Uzaktan çalışacak işçi ile işveren arasında sözleşme yapılması zorunlu. Yapılacak iş sözleşmesinde işin tanımı, yapılma şekli, işin süresi ve yeri, ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar, işveren tarafından sağlanan ekipman ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin hükümlerin yer alması gerekir.

Kanun uyarınca, uzaktan çalışmada işçiler, esaslı neden olmadıkça salt iş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. İşveren, uzaktan çalışma ilişkisiyle iş verdiği çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanları bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.

HİBRİT ÇALIŞANLARIN SÖZLEŞMESİ YENİLENMELİ

Kanun, uzaktan çalışmanın usul ve esasları ile işin niteliği dikkate alınarak hangi işlerde uzaktan çalışmanın yapılamayacağı, verilerin korunması ve paylaşılmasına ilişkin işletme kurallarının uygulanması ile diğer hususların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenmesini öngörüyor.

Uzaktan çalışma kanuna 2016 yılında girmekle birlikte, yönetmelik ihtiyacı pandemi sonrasında ortaya çıktı.

Aslında yönetmelik olmasa bile uzaktan çalışma için işçi ile işveren arasında sözleşme yapılması zorunluluğu kanunla birlikte 2016 yılında yürürlüğe girdi. Ancak, hibrit çalışma yapan işçiler ile ayrı bir sözleşme olmaması, zamanla birtakım hukuki sorunlar ortaya çıkardı.

Cuma günü Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelikle, hibrit çalışanlar için de sözleşme zorunluluğu getirildi. Buna göre, iş görme ediminin bir kısmının iş yerinde bir kısmının uzaktan çalışma usulüyle yerine getirilmesi durumunda işçinin iş yerinde ve uzaktan çalışacağı günler ile çalışma saatlerinin iş sözleşmesinde belirlenmesi gerekecek.

Hibrit çalışma uygulanan işletmelerde çalışan ve işveren arasında imzalanan iş sözleşmesinde, uzaktan çalışılan gün ve saatlere ilişkin bilgi varsa bunların yeni sözleşme yapması gerekmeyecek. İş sözleşmesinde uzaktan çalışılan gün ve saatlere ilişkin bilgi olmayan işletmelerde hibrit çalışan işçiler için iş sözleşmesi yapılacak.

Bu sözleşmede ayrıca, uzaktan çalışmaya ilişkin kanunda ve yönetmelikte aranan diğer hükümlerin de yer alması gerekir.

ŞEHİR DIŞINA ÇIKANLAR DİKKAT!

Uzaktan çalışanlar bazen işverenden habersiz tatil yörelerine veya memleketlerine gidip oradan çalışabiliyorlar. İşverenin bu durumu öğrenmesi halinde hukuki anlaşmazlık konusu olabilir.

Böyle durumlar ile karşılaşmamak için ya sözleşmeye hüküm konulması ya da işverene veya amire yazılı bilgi verilmesi gerekir. Sözleşmeye de, “İşverene bilgi vermek şartıyla uzaktan çalışma ev dışında başka yerde de yapılabilir” şeklinde hüküm konulması doğru olur.

Olayın Kısa Özeti

Normalde bir yatırımcı, bir yatırım fonuna 100 TL yatırdığında fon yöneticisi bu parayla hisse, tahvil, mevduat vb. varlıklar satın alıyor. Yatırımcı fondan çıkmak istediğinde fon payı iade ediliyor ve yatırımcı parasını alıyor.

Ancak şu anda yaşanan krizde, bazı fonların, sığ bir hisseyi büyük miktarda satın aldığı Böylece hisse fiyatlarının yükseldiği ve bunun sonucunda da fonun getirisinin çok yüksek göründüğü anlaşılıyor. Yüksek getiriyi gören yatırımcılar ilgili fona para yatırıyor. Fon aynı veya benzer hisselerden daha çok alıyor ve fiyat daha da yükseliyor.

Konuyla ilgili yapılan haberlerde piyasa analizlerine göre, bazı yerli fonlar, özellikle kendileriyle veya ilişkili gruplarla bağlantısı olan şirketlerde, piyasada gerçekten alınıp satılabilen hisse miktarına kıyasla çok büyük pozisyonlara ulaştığı ve Bunun da fiyatları ve dolayısıyla fonların görünen değerininin çok üzerine taşıdığı belirtiliyor..Üstelik bazı yerli fonların, ellerindeki hisseleri teminat gösterip borçlanarak daha fazla sığ hisse satın aldığı da iddia ediliyor.

Sorunun ortaya çıkışı çok geç kalınmış olsa da SPK’nın, 28 Ağustos’ta yeni kurallar getirmesiyle başladı.

SPK, yeni düzenlemesiyle bir fonun ya da aynı şirketin yönettiği birden fazla fonun, borsada alınıp satılabilen sınırlı sayıdaki hisselerin büyük bölümünü elinde toplamasını önlemek istiyordu. Bu yüzden de SPK, bir serbest fonun, halka açıklığı yüzde 25’in altında olan bir şirketin fiili dolaşımdaki hisselerinin en fazla yüzde 8’ini tutabilmesi gibi sınırlar getirdi. Aynı portföy yöneticisinin fonları için de toplu sınırlar kondu. Ayrıca fonda yüzde 5’i aşan büyük pozisyonların toplamına sınır getirildi.

Bu yeni kurallara uyması gereken fonların bazı büyük pozisyonlarını küçültmeleri gerekti. Böylece fonlar hisse satmaya başladı. Sığ hisseler sert düştü ve fonların da değeri düştü. Yatırımcılar fonlardan çıkmaya başlayınca fonların yatırımcıya para ödeyebilmek için daha fazla hisse satması gerekti. Sonuçta hisseler daha fazla düştü ve daha fazla yatırımcı çıkmak istedi.

Krizin görünür hale geldiği yer Pusula Portföy oldu. Pusula’nın fonlarından 28 Ağustos sonrasında yaklaşık 132,7 milyar TL çıkış gerçekleşti.

Böylece Pusula, 15 Eylül’de bazı fonlarında “katılma payı iade ödemelerinde temerrüt” oluştuğunu açıkladı. Yani yatırımcı “Fonumu sat, paramı ver,” diyordu ama fon gereken nakdi zamanında sağlayamıyordu.

Ardından Tera da iki fonunda temerrüt açıkladı. Reuters’a göre Tera Portföy tek başına yaklaşık 13,7 milyar dolarlık varlık yönetiyordu.

Pusula ve Tera’daki ödeme sorunları Borsa İstanbul’daki paniği büyüttü. BIST 100 16 Eylül’de yüzde 5’in üzerinde geriledi.

Bunun sonucunda devasa bir fon kriziyle karşılaştık.

Fon krizi sonrası SPK , bu hisselerdeki işlemler nedeniyle 38 kişi hakkında suç duyurusunda bulundu ve iki yıllık işlem yasağı getirdi. Suç duyuruları Sermaye Piyasası Kanunu’nun piyasa dolandırıcılığı hükümleri kapsamında yapıldı. Süreç devam ederken ilgili fon yöneticileri ve sorumlular hakkında gözaltı kararları geldi.Konuyla ilgili yargısal süreç devam ediyor.

Yaşanan Mağduriyetin Boyutu

Reuters gibi yabancı kaynaklarına göre tasfiye kapsamındaki fonların büyüklüğü yaklaşık 891 milyar TL ve burada 353 bin yatırımcı bulunuyor.

Financial Times’ın haberine göre, yalnızca 16 Eylül’deki panikte yatırımcıların fonlardan çekmeye çalıştığı para 1 milyar dolara kadar çıktı.

CNBC-e ise yaklaşık 826 milyar TL ve 514 binden fazla yatırımcıdan söz ediyor.

Basında farklı tutarların ve yatırımcı sayılarının da ifade edildiğini görüyoruz.

Sonuç itibariyle açıklanan rakamlar çok büyük rakamsal büyüklükleri ifade ediyor. Bu fonlara para yatıran 500.000 kişinin üzerinde gerçek ve tüzel kişi, Yaşanan bu sorun nedeniyle bu kapsama girmemekle beraber tüm borsada işlem gören hisse senetlerinin düşüşü sonucu değer kaybı yaşayanlar, işini düzgün yapan kurumsal yapıları oturmuş binlerce kişi istihdam eden şirketlerin ortakları hissedarları ciddi bir mağduriyet yaşıyor.

Mağduriyet Nasıl Giderilecek

Bu konuda 2 temel görüş var.

1. Görüş. Kişisel yatırımcıların insiyatif alarak mevcut fonlara para yatırmaları kendi sorunlarıdır. Bu konuda devlete en ufak bir maliyet yük getirilmemeli.

2. Görüş. Kişiler mevcut tasarruflarını devlete devletin kurumlarına güvenerek sermaye piyasasının izin verdiği fonlarda değerlendirmişler. Bu nedenle devlet bu kişilerin mağduriyetini bir şekilde gidermeli.

Her iki görüşünde haklı tarafları mevcut.Fonların tasfiyesi sonucu nasıl bir yöntem izleneceğine devletin yetkili organları karar verecek.Ancak bu konuyla ilgili yapılan düzenlemeler ve konunun uzmanlarınca dile getirilen hususları şu şekilde özetleyebilirim.

Tasfiye süreci SPK tarafından 6 ay olarak açıklandı.Tasfiyeler İş ve Ziraat Bankaları üzerinden gerçekleştirilecek.Fonda bulunan tahvil ve benzeri tüm varlıklar nakde çevrilecek.Nakde çevrilen para ortak havuzda toplanacak. Dağıtılana kadar gecelik faiz veya takasbank havuzunda tutulacak.Havuzdaki para fondaki pay sahiplerine bölünecek. Her yatırımcıya fon payı kadar ödeme yapılacak.Ödemeler 6 ay içinde olacak.

Fon sahipleri fonu alırken ödedikleri bedele göre değil tasfiye sonrası nakde çevrildikleri bedel kadar ödeme alacaklar.Genel esaslar bu olmakla birlikte Sürecin nasıl ilerleyeceği kural setlerinin nasıl işleyeceği piyasaların birazda buna vereceği tepkilere bağlı olarak belirlenecek.

Bu başlıkta söyleyebileceğim son söz gerçek mağdurların ortaya çıkarılması onlara fon varlığından yaptıkları ödemeler ölçüsünde ödeme yapılması, bu vurgunu gerçekleştiren sorumluların yurt içindeki ve yurtdışına kaçırdıkları nakdi ve diğer tüm varlıklarına el koyularak yapılacak tahsilatın fon mağdurlarına hisseleri oranında dağıtılması, mümkün olduğunca devletin hiçbir zararı olmadan bu sürecin tamamlanmasıdır.

Ne Yapılmalı

Üzülerek ifade etmeliyim ki son dönemlerde SPK ve benzeri sorumlu kurumların üzerlerine düşen asli görevlerini gereği gibi yerine getirmemeleri sonucu bu olayda olduğu gibi ciddi sorunlarla karşı karşıya kalıyoruz. Son yıllarda kolay para kazanma, reel sektörde yatırım yaparak ülke ekonomisine ve istihdama katkı sunma yerine sanal işlemlerle para kazanma kolaycılığı dikkat çekiyor. Bu durum yatırım yapan, istihdama çok önemli katkılar sunan, vergisini sürekli ve düzenli ödeyen fiilen reel sektörün içinde olan dürüst çalışan firmaları da olumsuz etkiliyor.

Mevcut yasaya göre Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye’deki sermaye piyasalarının güvenli, şeffaf ve dürüst bir şekilde çalışmasını sağlayan düzenleyici ve denetleyici kamu kurumudur. Yine bu kurum Sermaye piyasası kurumlarının, halka açık ortaklıkların, borsaların ve öz düzenleyici kuruluşların sermaye piyasası mevzuatı kapsamında gerçekleştirecekleri işlemlerin mevzuata uyumunun kontrol, gözetim ve denetimini yapmakla sorumludur.

Yasada tanımlanan kurallar gereği tüm şirketlerin iyi ve düzgün çalışan bir SPK denetiminde halka açılmaları sermayelerini bu kaynaklarla artırarak yatırım ve üretime katkı sunmaları elbette arzu edilen ve teşvik edilmesi gereken bir durumdur.

Ancak bu konuda yetki verilmiş kurumların görevlerini gereğince yerine getirmemeleri bu ve benzeri sorunları karşımıza çıkarıyor. Bu olayda da Kanunda yer alan çok açık hükümlere rağmen kurul yöneticileri maalesef görevlerini tam olarak yerine getirmedikleri sonucu çıkıyor.

Bütün bunlar dikkate alındığında Hazine Ve Maliye Bakanının ve kendisine bağlı kuruluşların zamanında gerekli önlemleri almamaları nedeniyle büyük sorumlulukları var.

Yeni bir güven tesisi için şeffaf hesap verebilir, ehliyet ve liyakatli kadrolar işbaşına getirilmeli SPK başta olmak üzere BDDK,İMKB,MASAK varsa diğer ilişkili kurumların Sorumluluğu ve önemli ihmalleri olan yöneticileri derhal görevden alınmalıdır.

Sorunun kısa sürede çözümü amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz Başkanlığında ilgisi bulunan tüm Bakanlar ve görev verilecek yeni yöneticiler acilen toplanmalı ve mini bir eylem planı hazırlanmalıdır.

Tüm kurumlar için Kural bazlı bir yönetim hayata geçirilmelidir.

Devlet Denetleme Kurulu acilen devreye girerek kapsamlı bir denetim gerçekleştirmeli sorumluluğu olanlar hiçbir ayrım gözetilmeksizin ortaya çıkarılmalı hukuki ve idari yönden yapılması gerekli soruşturmaların önü hızla açmalıdır.

Olayın başlangıcından itibaren geçmişe dönük bir milat belirlenerek herhangi bir ayrım yapmaksızın işin içinde olan tüm sorumlular tespit edilmeli ve hukuk çerçevesinde hesap sorulmalıdır.Yurtdışına kaçırılan para tutarları ve mal varlılarına el koyulması dahil sorumlulardan tamamının tahsil edilmesi ile ilgili süreç derhal başlatılmalıdır.

Bu konuyla ilgili gerekirse tecrübesi olan Uluslararası Hukuk Büro ağı olan güvenilir bir hukuk bürosuyla anlaşılabilir.(Bu konuda geçmişte yaşanan İmar Bankası Krizinde böyle bir yol izlenmişti)

Sonuç itibariyle Ortaya çıkan bu büyük sorun nedeniyle sürecin hızlı şeffaf ve sonuç odaklı bir şekilde yönetilmesi ve güven tesisi gerekiyor. Süreç iyi yönetilmezse sorun lokal olmaktan çıkıp tüm sistemi olumsuz etkileyebilir.

GÜNLÜK ÖDEME 1.375 TL

Programda öğrencilere katıldıkları her gün için 1.375 lira ödeme yapılıyor. Buna göre ayda 112 gün çalışan öğrenci ise 16 bin 500 lira gelir elde edebiliyor. Öğrencilerin programa katıldıkları dönem için Genel Sağlık Sigortası ile iş kazası primleri de karşılanıyor.

İLANLARI KAÇIRMAYIN

İŞKUR Gençlik Programı için her üniversite kendi kontenjanı ve programına göre ilan yayımlıyor. Geçen yıl birçok üniversitede başvurular ekimde alınırken, bazı ilanların başvuru süresi birkaç gün sürdü. Bu yıl da bazı üniversiteler ilanlarını yayımlamaya başladı. Öğrencilerin üniversitelerinin internet sitelerini, özellikle Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı duyurularını, İŞKUR e-Şube'yi ve Gençlik Programılarını düzenli takip etmesi önemli.

133 BİN ÖĞRENCİ YARARLANDI

İŞKUR Gençlik Programı, 2025-2026 eğitim öğretim yılında 133 binden fazla üniversite öğrencisine ulaştı. Geçtiğimiz eğitim döneminde birçok devlet üniversitesinde binlerce kişilik kontenjanlar açılırken, bazı üniversitelerde kontenjanlar 4 binin üzerine çıktı.

Hangi konularda proje sunulabilecek?

* İklim değişikliği, çevre ve biyoçeşitlilik

* Temiz ve döngüsel ekonomi

* Temiz, erişilebilir ve güvenli enerji arzı

* Yeşil ve sürdürülebilir tarım

* Sürdürülebilir akıllı ulaşım

KİMLER BAŞVURABİLİR?

Çağrıya KOBİ ve büyük ölçekli kuruluşların başvuruları mümkün olup, ortaklı başvuru da yapılabilir.

PROJE BÜTÇESİ NE KADAR?

Proje bütçesi, TÜBİTAK’tan alınacak geri ödemeli destek tutarı ve firma öz kaynak katılım tutarından oluşuyor.

KOBİ’ler için 24 milyon TL, büyük ölçekli firmalar için 51.5 milyon TL’dir.

Destek oranı ve miktarı

Büyük ölçekli şirketler için yüzde 70, KOBİ’ler için yüzde 80, deprem bölgesindeki KOBİ’ler için yüzde 90’dır.

Sermaye şirketlerine en fazla yüzde 50’si geri ödenmek üzere faizsiz geri ödemeli destek sağlanacak.

Kuruluşlar, ölçeklerine göre program bazında belirlenen üst limitleri aşmamak koşuluyla 2’den fazla proje desteği alabilecek.

Dünya Bankası kredisinden yararlanmak üzere 1832 kodlu çağrılar kapsamında açılan tüm TEYDEB çağrılarına başvuran kuruluşlar aşağıdaki üst limitler çerçevesinde geri ödemeli destek alabilirler:

* Mikro/küçük ölçekli KOBİ: 500 bin dolar

* Orta ölçekli KOBİ: 800 bin dolar

* Büyük ölçekli şirket: 1.5 milyon dolar

Geri ödemeli desteğin hibeye dönüşme oranı

KOBİ’ler için yüzde 60, büyük ölçekli firmalar için yüzde 50’dir.

DESTEKLENEN GİDERLER

* Personel giderleri

Seyahat giderleri

* Danışmanlık giderleri

* Hizmet alımı giderleri

* Alet, teçhizat, yazılım, yayın alım giderleri

* Malzeme ve sarf giderleri

PROJE SÜRESİ NE KADAR?

En fazla 24 aydır.

Çağrı kapanış tarihi: 12 Ekim 2026

Bilgi:

Ön kayıt: teydeb.onkayit@tubitak.gov.tr

Başvuru: yesilsanayi.basvuru@tubitak.gov.tr

İstanbul Ticaret Odası Gazetesi | Ahmet KARATAŞ

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.