Intel'in hangi Apple ürünleri için çip üreteceğine ilişkin detaylar ise henüz netlik kazanmadı.

Apple'ın yıllık olarak 200 milyondan fazla iPhone sevk ettiği, bunun yanı sıra milyonlarca iPad ve Mac bilgisayar sattığı biliniyor.

Anlaşma haberinin ardından Intel hisseleri gün içinde yüzde 14,49 yükselirken, Apple hisseleri de yüzde 1,75 değer kazandı.

Dünya

Bloomberg verilerine göre taraflar ateşkesin korunması konusunda zorluk yaşıyor. Trump, İran’ın çatışmayı sona erdirme planını "tamamen kabul edilemez" olarak nitelendirerek reddetti. İranlı yetkililer ise ABD’nin savaş zararlarını tazmin etmesi gerektiğini savunarak mevcut teklifin ülkeyi aşırı taleplere boyun eğmeye zorladığını belirtti. Hürmüz Boğazı üzerindeki gerginliğin sürmesi, küresel piyasalarda jeopolitik risk primini yüksek tutmaya devam ediyor.

Ons altın fiyatlarında jeopolitik risklerin etkisi sürüyor

ABD ile İran arasındaki derinleşen kriz, enflasyon riskini yukarı yönlü tetikleme potansiyeli taşıyor. Bu durum, merkez bankalarının yüksek faiz oranlarını daha uzun süre koruyacağına dair beklentileri güçlendiriyor. Faiz getirisi olmayan ons altın, yüksek faiz ortamında yatırımcı nezdinde cazibesini kaybederken, jeopolitik belirsizliklerin güvenli liman talebi oluşturması fiyatlardaki aşağı yönlü ivmeyi kısmen dengeliyor.

ABD istihdam verileri piyasa beklentilerini aştı

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu tarafından paylaşılan tarım dışı istihdam verileri, nisan ayında ekonominin 115 bin yeni iş yarattığını gösterdi. Piyasa beklentisi olan 62 bin rakamının oldukça üzerinde gerçekleşen bu veri, ABD iş gücü piyasasının dirençli kaldığına işaret etti. Öte yandan mart ayı verisi 178 bin seviyesinden 185 bin seviyesine revize edildi. İşsizlik oranı ise yüzde 4,3 seviyesinde kalarak piyasa konsensüsüne paralel gerçekleşti.

Teknik göstergeler ve fiyat hareketleri

Ons altın günlük bazda 4.705,41 dolar ile 4.670,41 dolar arasında dalgalandı. Önceki gün 4.721,24 dolar olan kapanışın ardından piyasa 42,22 dolarlık bir farkla negatif tarafta seyrediyor. Yıllık bazda yüzde 42,18 gibi güçlü bir yükseliş sergileyen emtia, son 5 yıllık periyotta en yüksek 5.598,09 dolar seviyesini test etmişti. Mevcut tabloda emtia, kısa vadeli jeopolitik gelişmeler ile ABD para politikasının sıkı kalma ihtimali arasında dengelenmeye çalışıyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Akaryakıt ürünlerinden motorinin litre fiyatına 1,10 lira seviyesinde zam bekleniyor.

NTV'nin haberine göre yarından itibaren geçerli olması beklenen zamla birlikte motorinin litresi İstanbul'da 67,35 liraya, Ankara'da 68,48 liraya, İzmir'de 68,75 liraya, doğu illerinde ise 70,21 liraya yükselmesi bekleniyor.

Asya borsalarında yön arayışı ve endekslerde ayrışma

Güncel verilere göre Asya piyasalarında belirgin bir ayrışma dikkat çekiyor. Teknoloji ve çip üretimi yatırımlarının merkezindeki Güney Kore'de KOSPI Bileşik Endeksi %4,01 gibi güçlü bir artışla 7.798,74 puana tırmanarak rallisine devam ediyor. Çin'de SSE Bileşik Endeksi de %0,71 artışla 4.209,67 puana yükseldi.

Öte yandan, bölge genelindeki diğer majör endeksler jeopolitik risklerin gölgesinde düşüş eğiliminde:

Japonya Nikkei 225: %0,36 kayıpla 62.486,84 puan
Hong Kong Hang Seng: %0,40 kayıpla 26.288,84 puan
Avustralya S&P/ASX 200: %0,66 düşüşle 8.686,60 puan
The Asia Dow (USD): %1,04 değer kaybıyla 6.311,60 puan

Enerji arzı endişeleri tahvil faizlerini ve döviz piyasasını etkiliyor

Trump'ın İran’dan gelen son barış teklifini reddetmesi, enerji piyasalarında arz güvenliği endişelerini yeniden alevlendirdi. Brent petrolün varil fiyatı %3,4 artışla 105 dolar sınırına yaklaşırken, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam edeceği beklentisi piyasalardaki risk iştahını sınırlıyor.

Artan enerji maliyetlerinin enflasyon beklentilerini yükseltmesiyle ABD 10 yıllık tahvil faizleri %4,39 seviyesine tırmandı. Döviz tarafında ise güvenli liman talebi ve faiz farklarının etkisiyle USD/JPY paritesi %0,34 artışla 157,15 seviyesine ulaşarak Japon yenindeki zayıflamanın sürdüğünü gösteriyor.

Şirket karları makroekonomik belirsizlikleri dengeliyor

S&P 500 endeksinde yer alan şirketlerin %82'si, ilk çeyrek kar tahminlerini aşarak kurumsal dayanıklılığın devam ettiğine işaret etti. Güçlü istihdam verileri ve beklentilerin üzerindeki bu kurumsal sonuçlar, enerji maliyetlerindeki artışın ve Asya'daki karışık seyirin küresel piyasalar üzerinde yaratabileceği baskıyı bir miktar hafifletiyor. Piyasalar, yön bulmak için bu hafta ABD enflasyon verilerini ve Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında gerçekleşmesi planlanan görüşmeyi yakından takip edecek.

Murat Ali Oral-Dünya

Bu düzenlemelerden birini de Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Kamu Alımları Anlaşması (GPA) kapsamındaki kararlar oluşturuyor. DTÖ Kamu Alımları Anlaşması (GPA), taraf ülkelerin kamu alımları pazarlarını karşılıklı olarak açmalarını ve açık, adil ve şeff af rekabet koşulları sağlamalarını amaçlayan çok tarafl ı (plurilateral) bir anlaşma olarak öne çıkıyor. Mevcut durumda, anlaşmanın AB ve 27 üye ülkesi dahil olmak üzere 49 DTÖ üyesini kapsayan 22 tarafı bulunuyor.

Anlaşma, yıllık tahmini 1,7 trilyon doları değerinde bir kamu alımları pazarını uluslararası rekabete açıyor. Türkiye, 1995 yılından bu yana DTÖ üyesi olmasına rağmen, GPA'ya taraf olmadı ve gözlemci statüsünde kalmayı tercih etti.

Uzakdoğulu şirketlere de sınır

Ancak Türkiye’nin GPA’ya taraf olmaması, Türk firmalarının başta en büyük ticaret ortağı olan Avrupa Birliği olmak üzere GPA üyesi ülkelerin kamu alımları ihalelerine girmesini büyük ölçüde engelliyor. Bu durum sadece hazır giyim ve tekstil sektörünü değil; demir-çelikten makineye kadar birçok ihracatçı sektörü dezavantajlı konuma itiyor. Son dönemde AB’nin bu kuralları çok daha sert uygulamaya başladığı belirtiliyor. Özellikle Uzakdoğulu şirketlerin kamu ihalelerine girişini sınırlandırmak isteyen AB, kamu alımlarında “yalnızca GPA üyeleri katılabilir” şartını daha yaygın kullanıyor. Bu nedenle Türkiye’nin GPA’ya katılması, tam da bu dönemde Türk şirketleri için önemli bir fırsat yaratabilir. Çünkü AB’de üretim altyapısı birçok alanda Türkiye kadar güçlü değil. Türkiye’nin GPA’ya taraf olması halinde, ihalelere katılan Avrupalı şirketlerin Türk üreticilerle ortak çalışması ya da Türk tedarikçileri tercih etmesi gerekecek. Bu da Türk şirketlerine AB pazarında daha güçlü, daha avantajlı ve görece daha düşük rekabetli bir üretim ve satış imkanı sağlayabilir.

TGSD’den acil eylem planı çağrısı

Konunun önemine dikkat çeken Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği, bir dosya hazırlayarak Ticaret Bakanlığı’na da iletti ve acil eylem çağrısında bulundu. Bilgi notunda, özellikle Avrupa Birliği’nin kamu alımlarında giderek daha sert uyguladığı “yalnızca üyeler” politikası nedeniyle Türk firmalarının üniforma, iş kıyafetleri, hastane tekstili ve askeri tekstil gibi alanlardaki kamu ihalelerine erişemediği ifade edildi. Bu durumun, Türk üreticilerinin AB’deki rekabet gücünü zayıfl attığı kaydedildi. Sektörün son yıllarda ciddi ihracat kaybı yaşadığına dikkat çekilen notta, 2022 yılında 21,2 milyar dolar olan hazır giyim ihracatının 2025’te 16,7 milyar dolara gerilediği belirtildi.

Çin ve Bangladeş gibi Asya ülkelerinin yanı sıra Mısır’ın düşük maliyet avantajıyla AB pazarında agresif şekilde büyüdüğü, Hindistan’ın AB ile imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşması sayesinde elde ettiği sıfır gümrük avantajının da Türkiye açısından baskıyı artıracağı ifade edildi. Bilgi notunda, Türkiye’nin GPA’ya katılması halinde Türk firmalarının AB, ABD, Kanada ve Japonya gibi büyük kamu alımları pazarlarına doğrudan erişim sağlayabileceği vurgulandı. Ayrıca kamu alımlarının teknik tekstil, koruyucu kıyafet ve yüksek standartlı ürün talebi oluşturduğu, bunun da sektörü daha yüksek katma değerli üretime yönlendireceği kaydedildi. TGSD’nin, Ticaret Bakanlığı’ndan GPA’ya katılım sürecinin başlatılması için diplomatik ve teknik hazırlıkların hızlandırılması çağrısında bulunduğu bilgi notunda ayrıca, üyeliğin tekstil ve diğer stratejik sektörlere etkilerini analiz edecek kapsamlı bir çalışma yapılması ve müzakerelerde Türkiye’nin hassas sektörlerini koruyacak geçiş mekanizmalarının kullanılması önerildi.

Bir zorunluluk haline geldi

Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan TGSD Başkanı Toygar Narbay, “Hedef katma değerli üretim ki bunun içinde teknik tekstiller çok önemli bir yer tutuyor. Teknik tekstiller en çok kamuda kullanılıyor. Polis, güvenlik güçleri, kamu Personeli (saha ve ofis), itfaiye, orman çalışanları, Hhastaneler vb... Bunların hepsi kamu ihaleleri ile alım yapıyorlar. GPA üyesi olmak zorunluluk haline geldi ihalelerde. Hali hazırda bir Türk firma ne ihalelere katılabilir ne de ihaleyi kazanan yabancı firma GPA üyesi olmayan ülkede üretim yaptırabilir. Dolayısı ile büyük ve katma değeri yüksek bir pazara üretim yapma fırsatını ıskalamış oluyoruz” diye konuştu.

GPA üyeliği ekonomik ve stratejik olarak hangi avantajları sağlıyor?

TSD’nin bilgi notunda Türkiye'nin GPA’ya katılımı, tekstil sektörü başta olmak üzere genel ekonomi üzerinde çok boyutlu olumlu etkiler yaratacağı vurgulanarak bu faydalar şöyle sıralandı:

▶ Yeni ihracat pazarlarına erişim: Türk tekstil ve hazır giyim firmaları, AB, ABD, Kanada ve Japonya gibi devasa kamu alımları pazarlarına doğrudan erişim sağlayarak ihracat hacimlerini önemli ölçüde artırabilecek.

▶ Rekabet gücünün yeniden tesis edilmesi: AB'nin kısıtlayıcı politikalarının aşılmasıyla, Türk firmaları Asyalı rakiplerine karşı kaybettikleri pazar paylarını, kamu alımları kanalıyla telafi etme fırsatı bulacak.

▶ Yüksek katma değerli üretim: Kamu alımları genellikle teknik tekstiller, özel koruyucu kıyafetler ve yüksek standartlı ürünler talep etmektedir. Bu durum, sektörümüzü daha yüksek katma değerli üretime teşvik edecek.

▶ Ekonomik büyüme ve istihdam: İhracattaki artış, sektördeki kapasite kullanım oranlarını yükseltecek, yeni yatırımları teşvik edecek ve istihdamı koruyarak artıracaktır. Akademik çalışmalar, GPA üyeliğinin taraf ülkeler arasındaki ticareti anlamlı ölçüde artırdığını göstermekte.

Yener Karadeniz-Ekonomim

Asgari ücret ve kira dengesinde en yüksek makas Prag şehrinde

Çekya'nın başkenti Prag, kira maliyetinin asgari ücrete oranı bakımından listenin başında yer aldı. Kentte ortalama kira bedeli 1.710 euro olarak kaydedilirken, ülkedeki brüt asgari ücret 924 euro seviyesinde kaldı. Bu verilere göre Prag'da bir daire kiralamak için asgari ücretin yüzde 185'ine tekabül eden bir tutarın ödenmesi gerektiği hesaplandı. Benzer bir tablo Portekiz'in başkenti Lizbon'da da gözlendi; 1.073 euro tutarındaki asgari ücrete karşılık kira bedelinin 1.710 euroya ulaşmasıyla oran yüzde 168 olarak gerçekleşti.

Başkentlerde barınma maliyeti kazancın yüzde 150 sınırını geçti

Budapeşte, Bratislava, Sofya, Atina ve Riga şehirlerinde kira bedelleri brüt asgari ücretin yüzde 150'sini aşmış durumda. Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de bu oran yüzde 159, Slovakya'nın başkenti Bratislava'da ise yüzde 158 olarak ölçüldü. Paris ve Madrid gibi metropollerde de durum benzerlik gösterdi; Paris'te 1.823 euro olan asgari ücrete karşılık ortalama kira 2.523 euroya ulaştı. Madrid'de ise 1.381 euro tutarındaki asgari ücret, 1.721 euro seviyesindeki ortalama kira bedelini karşılamaya yetmedi.

Brüksel ve Berlin asgari ücretli için en uygun seçenekler oldu

Analiz edilen başkentler arasında asgari ücretin kirayı karşılama oranının en yüksek olduğu şehir Brüksel olarak belirlendi. Belçika'nın başkentinde 2.112 euro olan asgari ücret, 1.476 euro tutarındaki ortalama kiranın yaklaşık yüzde 70'ini karşılayabiliyor. Almanya'nın başkenti Berlin'de ise kiranın asgari ücret içindeki payı yüzde 76 seviyesinde kaldı. Ülke genelindeki ortalamalar incelendiğinde ise Polonya, Fransa ve Yunanistan'da başkent dışındaki bölgelerde barınma maliyetlerinin asgari ücret karşısındaki ağırlığının daha düşük olduğu saptandı.

Avrupa genelindeki yüksek konut maliyetleri ve sınırlı ücret artışları, hanehalklarının harcanabilir gelirlerini daraltarak ekonomik büyüme üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmaya devam ediyor.

Asgari ücretle çalışanların AB genelindeki yüzdesi

Avrupa Birliği genelinde yaklaşık 12,8 milyon çalışan hayatını asgari ücretle idame ettiriyor. Eurostat'ın ulusal asgari ücretin %105'i ve altında maaş alan çalışanları baz alarak hazırladığı verilere göre, kıtanın doğusu ile batısı arasında belirgin bir istihdam kalitesi farkı var. Öte yandan Danimarka, İtalya, Avusturya, Finlandiya ve İsveç'te yasal bir ulusal asgari ücret bulunmuyor; bu ülkelerde maaşlar büyük oranda sektörel toplu sözleşmelerle belirleniyor.

Yasal asgari ücretin uygulandığı AB ülkelerinde asgari ücretli çalışan oranları genel olarak %5 ile %10 bandında seyretse de, ülke bazında durum şu şekilde:

En yüksek orana sahip ülkeler: Bulgaristan (%13.0), Fransa (%12.7), Slovenya (%12.6), Romanya (%10.5), Yunanistan (%10.2), Polonya (%10.1) ve Macaristan (%10.0).

En düşük orana sahip ülkeler: Çekya (%2.6) ve Portekiz (%3.1).

Ortalama maaşlar ve ülke bazında gelir durumu

Asgari ücretlerdeki bu keskin uçurum, standart çalışanların ortalama maaşlarına da doğrudan yansıyor. Eurostat'ın çocuksuz ve bekar bir çalışan için derlediği yıllık net ortalama kazanç verilerine göre tablo şu şekilde:

AB geneli ortalama: Birlik içerisinde yıllık net kazanç ortalaması 29.573 Euro seviyesinde bulunuyor (aylık bazda yaklaşık 2.464 Euro'ya tekabül ediyor).

En yüksek ortalama maaş: Asgari ücrette de lider olan Lüksemburg, yıllık net 50.410 Euro ile çalışanlarına AB içindeki en yüksek standartları sunuyor.

En düşük ortalama maaş: Bulgaristan, yıllık net 11.074 Euro ile Avrupa ortalamasının ve batı ülkelerinin oldukça gerisinde kalmaya devam ediyor.

Murat Ali Oral-Dünya

200 lirayı vale dahi kabul etmez oldu. Oysa ilk çıktığında 132 dolar ediyordu ve şimdi ancak 4 dolar 41 cent ediyor. Çıktığı günkü alım gücüne erişmesi için yeni en büyük kupürümüz 5 bin lira olmalı

1- SORUN: Belli ki enflasyonu çözemiyoruz. Orta Vadeli Programı da enflasyon hedefini de güncelleyemiyoruz. Hiç değilse bu yüksek enflasyonun tahribatlarından bir kısmını güncellesek? Misal liramızın en büyük kupürü olan 200 TL alım gücü an itibarıyla 4 dolar 41 cent’e gerilemiş durumda.

2- ETKİSİ: Oysa 200 liralığın çıktığı 2 Ocak 2009’da 131 dolar 60 cent idi. Tedavüle çıktığı günkü alım gücünü koruması için bugün 132 dolara denk olacak şekilde en düşük kupür olarak 5 bin liralık banknot basmak gerekiyor. Ancak bu sayede ATM’ler, cüzdanlarımız, cebimiz rahatlayabilecek.

20.000.000’LUK TÜRK LİRASI BANKNOTLARINA DOĞRU…

3- ÇÖZÜM: Halen banknot düzenimiz, 5, 10, 20, 50, 100 ve 200 şeklinde. Bir sonraki adımda sırasıyla 500’lük, 1000’lik, 2500’lük ve 5 binlik basılacak. Enflasyonun şimdiki düzeyinde devamı halinde, 10.000, 20.000, 50.000 devam edip 2005’te YTL geldiğindeki gibi 20.000.000 kupürleri de gelebilir.

4- YÖNTEM: Ancak hükümet, muhalefetin diline “enflasyon parası” lafını vermemek için 200 liradan yüksek kupür basmıyor. Ayrıca nakit alışverişi zorlaştırıp paranın bankalar, kredi kartları üzerinden takibine yönlendirilmemiz söz konusu. Bu gidişin sonu belli; her 3-4 yılda liraya 1 sıfır daha eklemek…

İKİ SORU İKİ CEVAP / 5 binlik banknota dair…

Kupür artırmanın kuralı nedir?

Merkez bankaları, piyasadaki banknotlar içinde en yüksek kupürlünün sayısı, tedavüldeki toplam paraların yarısını aşınca, bir üst kupüre geçilir. Şu anda 200 liranın tedavüldeki oranı; %61’i aştı bile.

Ne gibi sorunlara yol açıyor?

Eskiden ATM’ler birkaç günde bir doldurulurdu. Şimdi günde 3 kez dahi dolduruluyor zira hazneleri sınırlı. Cüzdanlar şişiyor, satınalma gücü yerlerdeki 200 liranın kendisi dahi bozuk para halini almış.

NOT

ENFLASYON ATM’LERDEN TAŞTI

Duvardaki makinelere gidiyor, 4 haneli şifreni giriyor ve 50 lira talep ediyorsun. O eskidendi. Hatta Halkbank’ın ATM’leri, 5 liralık dahi verirdi. Sonraları 5, 10, 20 hatta 50 liralık vermez oldu. Çoğu kez 100 liralık dahi veremeyen var. Neden? Zira en yüksek kupür 200’lük, adeta bozuk para itibarında…

BANKNOT LÛGATI

Türk Lirası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın banknot matbaasında basılan kupürler

Yeni Türk Lirası: Enflasyon yüzünden pula dönen liramızdan atılan 6 sıfırdan sonraki basılanlar

Senyoraj: Paranın üretim maliyeti ile üzerinde yazılı (nominal) değer arasındaki fark

Dolar senyorajı: 100 doların üretim maliyet 13 cent. Geriye kalan 199 dolar 87 cent karşılığı

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Sayı:E-66813766-140[38-2026/9]-321949

30.04.2026

Konu:İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti Yetki Belgesi Bulunanların İhaleden Almış Oldukları Araçların Tescilinde Noter Harcı

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzdan, otomobillerin ve hafif motorlu kara taşıtlarının perakende ticareti ile iştigal ettiğiniz, çoğunlukla vergi dairesi, SGK ya da icra müdürlüklerinin yaptığı ihalelerden ikinci el araç satın aldığınız, İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti Yetki Belgenizin bulunmasına rağmen ihaleden aldığınız araçların tescili sırasında noterliklerde tarafınızdan harç talep edildiği belirtilerek, konu hakkında görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.

492 sayılı Harçlar Kanununun 38 inci maddesinin birinci fıkrasında, noter işlemlerinden bu Kanuna bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanların noter harçlarına tabi olduğu; 40 ıncı maddesinde, noter harçlarını, harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerin ödemekle mükellef oldukları; 41 inci maddesinde, noter harçlarının (2) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer veya ağırlık ölçüsüne göre nispi, işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, 7566 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 7 nci maddesiyle 492 sayılı Kanuna bağlı (2) sayılı tarifenin I inci bölümünün mülga (5) numaralı fıkrası, 1/1/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere "5. 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında araçların ilk tescil işlemleri ile tescil edilmiş araçların satış ve devirlerinde, 1.000 TL'den az olmamak üzere satış ve devir bedeli üzerinden (Binde 2)

Tescil edilmiş araçların ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi bulunanlara yapılan satış ve devirlerinde bu harç alınmaz." şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, kayıtların incelenmesi neticesinde, Tire Vergi Dairesi Müdürlüğünde 17/9/2021 tarihinden itibaren 478114 Nace Koduyla "Otomobillerin Ve Hafif Motorlu Kara Taşıtlarının Perakende Ticareti (Elektrikli Olanlar İle Ambulans Ve Minibüs Benzeri Motorlu Yolcu Taşıtları Dahil)" mükellefiyet kaydınızın olduğu, Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğünün bila tarih ve 116872326 sayılı yazısı ekinde bildirilen listede ve "ietts.gtb.gov.tr" internet adresinde yer alan "İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti Yetki Belgesi Sorgulama" ekranından yapılan sorgulamada … numaralı İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti Yetki Belgenizin bulunduğu tespit edilmiştir.

Bu itibarla, 492 sayılı Kanuna bağlı (2) sayılı tarifenin I/5 fıkrasında tescil edilmiş araçların ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi bulunanlara yapılan satış ve devirlerinde harç alınmayacağının hükme bağlandığı dikkate alındığında, vergi dairesi, SGK ya da icra müdürlüklerinin yaptığı ihalelerden satın aldığınız ikinci el araçların tarafınıza satış ve devri suretiyle adınıza tescili işleminde söz konusu harcın alınmaması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

YENİ EKONOMİ DANIŞMANLIK A.Ş KURUCU ORTAĞI NAZMİ KARYAĞDI: “TÜM MÜKELLEFİ KAPSAYACAK TEK ORANA GEÇİLMELİ”

Yeni Ekonomi Danışmanlık A.Ş Kurucu Ortağı Nazmi Karyağdı, güncel ekonomik gelişmelere uyum sağlamayı, artan petrol fiyatları nedeniyle ortaya çıkan ek döviz ihtiyacını karşılamayı amaçlayan yeni vergi düzenlemeleri ‘yerinde ve zamanında yapılmış’ olarak nitelendirdi. Buna karşılık, ekonominin tüm çarklarını uyum içinde döndürmenin ve refah toplumuna gitmenin yolu vergide adaletten ve kapsayıcılıktan geçtiğini belirten Karyağdı, özellikle kurumlar vergisinde tüm mükellefl eri kapsayacak tek oranlı sisteme dönüşmesi gerektiğine işaret etti. Yurt dışı varlık barışının cari açığın azalmasına olumlu etki yapacağını söyleyen Nazmi Karyağdı, “Varlık barışı ve matrah artırımı gibi halk arasında vergi aff ı olarak ifade edilen düzenlemelerin devre dışı kalabilmesi için vergi oranlarını düşüren, vergi ödeyicisi tabanını genişleten, mükellef haklarını önceleyen reformlara acilen ihtiyaç vardır” dedi.

GÜNCEL GRUP KURUCU ORTAĞI YMM YILMAZ SEZER:

“YURT DIŞINDAKİ TÜRK VARLIKLARININ GELMESİ ZOR”

Uygulanan faiz ve kur politikasıyla ekonominin daralarak kâr marjının azaldığını söyleyen Güncel Grup Kurucu Ortağı Yılmaz Sezer, gelinen noktada sektör temsilcileri yanı sıra bankacıların bile sıkı tedbirlerin gevşetilmesini talep ettiğini bildirdi. Amme alacaklarının 72 ayda tahsilatının uzun ödeme süresi nedeniyle mükellef üzerinde olumsuz etki yaratabileceğine vurgu yapan Sezer, buna karşılık teminatsız yapılandırılacak tutarda üst sınırın 1 milyon liraya çıkarılmasının, borçların yüzde 98.6’sı 1 milyon lira altında olduğu için doğru bir uygulama olduğunu anlattı. Varlık barışında getirilen paranın devlet iç borçlanma senedi, kira sertifikası gibi araçlarda değerlendirilmesi halinde süreye bağlı olarak verginin yüzde 0 olacağını vurgulayan Sezer, yurt dışına yatırımlarının arttığı bu dönemde geri dönüş beklemek bence fazla iyi niyetli düşünmek olacağını ifade etti. Yılmaz Sezer, Dubai’deki başıboş fonların Türkiye’ye getirilmesi amaçlanıyorsa da bunun getirisi ve götürüsünün iyi analiz edilmesi gerektiğini anlattı. Sezer farklı mükellef gruplarına farklı vergi oranlarının vergi tekniği ve vergi adaleti açısından olumlu değerlendirilmediğini bildirdi.

VERGİ UZMANI DENİZ ERESİN:

“İNCELEME OLMAYACAĞI SÖYLENİP İNCELEME YAPILINCA GÜVEN SARSILDI”

Türkiye’de 2008 yılından bu yana yedi farklı varlık barış düzenlemesi yapıldığını dile getiren Vergi Uzmanı Deniz Eresin, bunların tamamının beklentilerin altında kaldığını ve ‘başarısızlık’ olarak nitelendirilebilecek sonuçlar verdiğini kaydetti. Varlık Barışının sisteme kayıtlı para getirse de vergi adaletini bozması, kara para aklama şüpheleri ve çok sık çıkması nedeniyle güvenilirliğini yitirmesinin temel başarısızlık sebebi olduğunu aktaran Eresin, “Türkiye’ye getirilen paraların kesinlikle vergi incelemesine tabi tutulmayacağını beyan edildiği halde incelemeye tabi tutulmuştur bir kısım paralar bu da güveni sarsmıştır” dedi.

Türkiye’de vergi sisteminin daha adil, basit ve anlaşılır hale getirilmesi için kapsamlı bir vergi reformu ihtiyacı uzun süredir gündemde olduğunu kaydeden Deniz Eresin, “Ülkemizde bir vergi reformu yapılacaksa öncelikle verginin tabana yayılması ve dolaylı vergilerin yükünün azaltılması, farklı oranların sektörel zorluklar yarattığı ve tahsilatı olumsuz etkiledi gerekçesiyle KDV’de tek oranlı sisteme geçirilmesi vergi açısından en büyük reform olabilecektir” diye konuştu.

Maddelere ilişkin de değerlendirmede bulunan Eresin, amme alacaklarının tescilinde taksit sayısının 72’ye, teminatsız tecil miktarının 1 milyon liraya çıkarılmasının vergi ve SGK’ya borcu olanları finansal olarak rahatlatacağını söyledi. Eresin, verilen önergeyle imalatçı ihracatçılar için kurumlar vergisi indirimi geri çekilmiş gibi görülse de sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim yapanlar dahil daha fazla mükellefin indirimden yararlanacağını dile getirdi. Teklifin genelinin vazgeçilen vergi oranına karşılık, çarpan etkisiyle bir çok sektörün büyümesine olanak sağlayacağına vurgu yapan Deniz Eresin, varlık barışının mükellef olmayanlar içinde uygulanacak olmasının kayıt dışı faaliyette bulunanların da sisteme girişine katkı sağlayabileceği öngörüsünde bulundu.

ATO Başkanı Gürsel Baran: Sık değişiklik olmaması için kayıtlı ekonomiyi ve adaleti esas alan bakış açısı gerekiyor

Yeni düzenlemenin üretim ve yatırım ortamına pozitif katkı sağlayacağına inandığını söyleyen ATO Başkanı Gürsel Baran, atılan adımların kısa vadeli kalmaması için vergi sisteminin bütünsel reformla ele alınması gerektiğini bildirdi. Üretim ve yatırımı teşvik eden her adımı değerli bulduklarını dile getiren Gürsel Baran, vergi sisteminin sürekli ve parça parça değişikliklerle yönetilmesinin hem mükellef hem de kamu açışından sürdürülebilir olmadığını ifade etti. “Vergi sisteminde yapılan her yeni düzenleme, sistemin başka bir alanında yeni ihtiyacın ortaya çıkmasına neden oluyor” diyen Baran, "Vergi sisteminde sürekli değişikliğe ihtiyaç duyulmaması için üretimi, yatırımı, ihracatı, kayıtlı ekonomiyi ve adaleti esas alan bütüncül bir bakış açısı ile yeniden değerlendirilmesi gerekiyor" diye konuştu.

İş dünyasının yatırım planlarını günlük ya da yıllık değil uzun vadeli yaptığını dile getiren Baran, sürekli değişen vergi düzenlemelerinin öngörülebilirliği zayıfl attığını vurguladı ve 20 yıl önce reform niteliği taşıyan Kurumlar Vergisi Kanununun sık değişiklikle yamalı bohçaya döndüğünü belirtti.

Kamu alacakları nedeniyle borç miktarının üzerinde tüm banka hesaplarına e-haciz uygulandığını dile getiren Gürsel Baran, bunun da işletmelerin ticari faaliyetlerini durma noktasına getirdiğini söyledi. KDV’nin de birden fazla oranda uygulanmasının işletmeler üzerinde devreden KDV yükü biriktirdiğine değinen Baran, burada da sistemin sadeleştirilerek iade süreçlerinin hızlandırılmasını istedi.

Sayı : E-96597630-010.06-141462653
Konu : 2016/21 sayılı Genelge Değişikliği

08.05.2026

GENELGE
2026/13

01/05/2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 22/04/2026 tarihli ve 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 18 ve 19 uncu maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun

15 ve 18 inci maddelerinde değişiklik yapılmış ve Geçici 1 inci maddeyle ilave analık süreleri düzenlenmiştir. Aynı Kanunun 27 nci maddesinde Kanunun anılan maddelerinin yayım tarihi olan 01.05.2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Bu kapsamda 2016/21 sayılı Genelgenin ilgili başlıklarında yeni mevzuata uygun şekilde değişiklik yapılmıştır.

Buna göre 29/09/2016 tarih ve 2016/21 sayılı Genelgede yapılan değişiklikler aşağıda açıklanmıştır.

Söz konusu Genelgenin;

• "5.2.1.Geçici İş Göremezlik Ödeneği" başlıklı maddesinin birinci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

" Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılanlar ve (b) bendinde belirtilen muhtarlar ile (b) bendinin (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamındaki kadın sigortalıya ve 5 inci maddesinin (a) ve (g) bendi kapsamındaki sigortalı kadına ve Kanunun ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında sayılan sigortalı kadına analık hallerine bağlı olarak günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilecektir. 01/05/2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 22/04/2026 tarihli ve 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 18 ve 19 uncu maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun

15 ve 18 inci maddelerinde değişiklik yapılmış ve Geçici 1 inci maddesi ile ilave analık süreleri düzenlenmiştir. Buna göre, geçici iş göremezlik ödeneği hekimin vereceği istirahate bağlı olarak doğumdan önceki 8 ve sonraki 16 haftalık sürede, çoğul gebelik halinde doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 haftalık süre ilave edilerek çalışmadığı her gün için ödenecektir."

• Aynı başlığın 2, 4 ve 13'üncü paragraflarında yer alan "3" ifadeleri "2" olarak; 10 ve 13'üncü paragrafta yer alan "üç" ifadesi ise "iki" olarak değiştirilmiştir.
• Aynı başlığın 5 inci paragrafında yer alan Örnek-1'deki "07/03/2014", "17/03/2014",

"07/03/2014-17/03/2014" ve "17/03/2014-02/05/2014" tarihleri sırasıyla "07/05/2026", "17/05/2026", "07/05/2026-16/05/2026" ve "17/05/2026-01/07/2026" olarak; "3", "56" ve "(56+10+46=112)" ifadeleri

"2", "112" ve (112+10+46=168 gün) olarak değiştirilmiştir.

• Aynı başlığın 12'nci paragrafındaki "3" ifadesi "2" olarak, "üç" ifadesi "iki" olarak

değiştirilmiştir.

• Aynı başlığa 26'ncı paragraftan sonra gelmek üzere aşağıdaki paragraflar eklenmiştir.

"01/05/2026 tarihi itibarıyla doğum sonrası istirahat süresi henüz tamamlanmamış olan analık raporları ile 01/05/2026 tarihinden önce doğum sonrası rapor süresi sona ermiş olanlar için uygulama aşağıdaki şekilde olacaktır.

a) Doğum sonrası istirahat süresi başlamış ancak tamamlanmamış olanlar

01/05/2026 tarihi itibarıyla doğum sonrası süresi tamamlanmamış olan sigortalıların raporlarının bitiş tarihleri herhangi bir başvuru olmaksızın 8 hafta (56 gün) uzatılacaktır.

b) 01/05/2026 tarihinden önce doğum sonrası istirahat süresi sona ermiş olanlar

Bu sigortalılardan analık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanmış olup, 7578 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeler çerçevesinde analık izni kullanan 4/1-(a) kapsamındaki sigortalılara, 8 haftayı geçmemek üzere çalışmadıkları günler için analık sigortası kapsamında geçici iş göremezlik ödeneği ödenir."

• "5.2.2. Analık Sigortasında Geçici İş Göremezlik Ödeneği Yararlanma Şartları" başlıklı maddesinin ilk paragrafında yer alan ikinci "8" ifadesi "16" olarak değiştirilmiş ve "(Sigortalı kadının isteği ve hekimin onayı ile doğuma 3 hafta kalıncaya kadar çalışma durumu hariç)" cümlesi paragraftan çıkarılmıştır.
• Aynı başlığın ikinci paragrafında yer alan "3" ibaresi "2"; "37 nci" ibaresi ise "38 inci" olarak değiştirilmiştir.
• Aynı başlığın üçüncü paragrafında yer alan Örnek-1'deki "03/03/2017", "07/04/2017" ve "03/03/2017" tarihleri sırasıyla "03/05/2026", "13/06/2026" ve "03/05/2026" olarak; "3" ve ""35" ifadeleri "2" ve "42" olarak değiştirilmiştir.
• Aynı başlığın dördüncü paragrafında yer alan Örnek-2'deki "10/04/2017", "24/04/2017" ve

"(24/04/2017)" tarihleri sırasıyla "10/05/2026", "31/05/2026" ve "(10/05/2026-30/05/2026)" olarak; "3" ifadeleri "2" olarak değiştirilmiştir.

• Aynı başlığın beşinci paragrafında yer alan "37" ifadesi "38" olarak değiştirilmiştir.
• Aynı başlığın altıncı paragrafında yer alan Örnek-3'teki "03/03/2017" tarihleri "03/05/2026" olarak; "56" ve "63" ifadeleri sırasıyla "112" ve "119" olarak değiştirilmiş ve "37 ve" ifadesi kaldırılmıştır.
• Aynı başlığın yedinci paragrafı kaldırılmıştır. Bilgilerini ve gereğini arz/rica ederim.

Yunus ELİTAŞ
Kurum Başkanı

Vakıflarda denetim kurulu, yalnızca şekli bir organ değil; vakfın amaçlarına uygun faaliyet gösterip göstermediğini izleyen, mali işlemleri kontrol eden, hukuki riskleri değerlendiren ve gerektiğinde yönetim organlarını uyaran temel bir güven mekanizmasıdır. Günümüzde birçok vakıfta denetim kurullarının işlevinin yeterince anlaşılmadığı, yalnızca dönemsel imza veya formalite düzeyinde değerlendirildiği görülmektedir. Oysa Türk hukuk sistemi içerisinde denetim kurulu üyeleri belirli ölçüde hukuki ve idari sorumluluk taşıyabilmektedir.

Bu sorumluluk, vakfın bünyesinde bir iktisadi işletme kurulması halinde daha da önem kazanmaktadır. Çünkü vakfa bağlı iktisadi işletmeler yalnızca sosyal amaçlarla değil; ticari, mali ve vergisel yükümlülükler bakımından da ciddi risk alanları oluşturmaktadır. Bu nedenle “vakıf denetimi” kavramı yalnızca vakfın merkez faaliyetlerini değil, vakfa bağlı ekonomik yapılanmaları da kapsayan bütüncül bir denetim anlayışını gerekli kılmaktadır.

Vakıflarda Denetimin Hukuki Dayanağı

Türkiye’de vakıfların hukuki temeli başta Türk Medeni Kanunu olmak üzere ilgili vakıflar mevzuatına dayanmaktadır. Vakıflar; belirli ve sürekli bir amacı gerçekleştirmek üzere oluşturulan mal topluluklarıdır. Bu yapıların faaliyetleri hem kendi senet hükümlerine hem de kamu düzenine uygun olmak zorundadır.

Denetim mekanizmasının temel amacı şunlardır:

· Vakıf malvarlığının korunması,

· Vakıf gelirlerinin amacı dışında kullanılmasının önlenmesi,

· Yönetim organlarının hukuka uygun faaliyet göstermesinin sağlanması,

· Şeffaflık ve hesap verebilirliğin oluşturulması,

· Bağışçı ve kamu güveninin korunması.

Vakfın denetim organı, vakıf senedinde belirtilen yetki ve görevler çerçevesinde hareket eder. Ancak senette açık düzenleme bulunmasa bile denetim görevinin özü gereği bazı temel yükümlülükler ortaya çıkmaktadır.

Denetim Kurulunun Temel Görev ve Sorumlulukları

1. Mali İşlemlerin Denetlenmesi

Denetim kurulunun en temel görevlerinden biri vakfın mali işlemlerini incelemektir. Bu kapsamda:

· Gelir-gider kayıtları,

· Banka hareketleri,

· Bağış ve yardım kayıtları,

· Harcama belgeleri,

· Muhasebe sistemleri,

· Bütçe uygulamaları

düzenli şekilde kontrol edilmelidir.

Özellikle sosyal yardım ve eğitim alanında faaliyet gösteren vakıflarda bağışların amacı dışında kullanılması ciddi hukuki ve itibari sonuçlar doğurabilir. Denetim kurulu üyeleri, yapılan harcamaların vakıf amacına uygun olup olmadığını dikkatle incelemelidir.

Bugün birçok kurumda yaşanan temel sorunlardan biri, “iyi niyetli faaliyet” ile “hukuka uygun faaliyet” kavramlarının karıştırılmasıdır. Oysa iyi niyet, usulsüz muhasebe kayıtlarını veya belgesiz harcamaları hukuken geçerli hale getirmez. Hukuk sistemi duygusal motivasyonlarla değil, kayıt ve belge düzeniyle çalışır. İnsanlığın en sevdiği şey ise genellikle belgeyi en sona bırakmaktır.

2. Vakıf Senedine Uygunluk Denetimi

Denetim kurulu yalnızca mali denetim yapmaz. Aynı zamanda vakfın faaliyetlerinin vakıf senedinde belirtilen amaçlara uygun yürütülüp yürütülmediğini de denetlemek zorundadır.

Örneğin:

· Eğitime destek amacıyla kurulan bir vakfın kaynaklarının farklı alanlara aktarılması,

· Sosyal yardım bütçesinin amacı dışında kullanılması,

· Yönetim organının vakıf senedine aykırı kararlar alması,

denetim kurulunun müdahale etmesi gereken durumlardır.

Bu nedenle denetim kurulu üyeleri yalnızca muhasebe bilgisine değil, vakıf hukuku ve kurumsal yönetişim anlayışına da belirli ölçüde hakim olmalıdır.

3. Yönetim Kurulunun İşlemlerinin Denetlenmesi

Denetim kurulu, yönetim kurulunun faaliyetlerini de incelemekle yükümlüdür. Özellikle şu alanlar önem taşımaktadır:

· Yetki aşımı,

· Usulsüz harcamalar,

· Çıkar çatışmaları,

· Yakınlara menfaat sağlanması,

· Şeffaf olmayan satın alma süreçleri,

· Vakıf kaynaklarının kişisel kullanım riski.

Denetim kurulu üyeleri, tespit ettikleri aykırılıkları raporlamak ve gerekli durumlarda genel kurula veya ilgili mercilere bildirmek zorundadır. Aksi halde “durumu biliyordu fakat müdahale etmedi” değerlendirmesi gündeme gelebilir. Bu durum bazı hallerde hukuki sorumluluk tartışmalarına neden olabilir.

Şirketin ortaklarına olan kısa veya uzun vadeli nakit veya diğer türden borçlarını ifade eder.

• Ortaklardan alınan borçlar: Şirketin finansman ihtiyacını kar­şılamak amacıyla ortaklardan na­kit veya diğer varlıklar şeklinde borçlanması.
• Kâr payı borcu: Dağıtımına karar verilen ancak henüz ortak­lara ödenmemiş olan kâr payları.
• Huzur hakkı ve ücret borç­ları: Yönetim kurulu üyeleri ve­ya şirkette çalışan ortaklara ait henüz ödenmemiş huzur hakları veya ücretler.
• Diğer borçlar: Ortaklarla ya­pılan ticari işlemler dışındaki di­ğer borçlanmalar .

Ortaklardan alacaklar hesabı

Şirket ortaklarından olan kısa veya uzun vadeli nakit veya diğer türden alacaklarını gösterir.

• Ortaklara verilen borçlar: Şirketin ortaklarına nakit veya diğer varlıklar şeklinde borç ver­mesi.
• Ortaklar adına yapılan ödemeler: Şirketin ortakların kişisel harcamalarını yapması ve bu tutarların ortaklardan tahsil edilecek olması.
• Satışlardan kaynaklanan alacaklar: Şirketin ortaklarına mal veya hizmet satışı yapması ve bedelinin henüz tahsil edil­memiş olması.
• Diğer alacaklar: Ortaklarla yapılan ticari işlemler dışındaki diğer alacaklar.

Bu hesaplar neden önemli?

• Şeffaflık ve izlenebilirlik: Bu hesaplar, şirket ile ortakları arasındaki para ve diğer kaynak transferlerinin şeffaf bir şekil­de izlenmesini sağlar. Ya da öyle umulur!
• Finansal analiz: Bilanço analizi yapılırken, bu hesaplar­daki bakiyeler şirketin ortaklar­la olan finansal ilişkisini ve liki­dite durumunu değerlendirme­de önemli bir rol oynar. Yüksek borç veya alacak bakiyeleri, şir­ketin finansal yapısı ve ortaklar­la olan ilişkileri hakkında soru işaretleri yaratır.

Banka kredi talebini değerlen­dirirken en büyük başvuru kayna­ğı tabii ki firma bilançosudur. Or­taklara borç kalemi öz kaynak gi­bi değerlendirilirken ortaklardan alacak hesabı öz kaynaklardan tenzil edilir (indirilir) ve olumsuz bir olgu olarak dikkate alınır.

Örneğin; X firması bilançosun­da öz kaynaklar 10 milyon lira, or­taklardan alacaklar hesabı 5 mil­yon olsun. İstihbaratçı bilanço düzeltmesi yaparken OAH’daki 5 milyon lirayı öz kaynaklardan indirir ve öz kaynakları 5 milyon lira olarak dikkate alır. Yapılacak bütün oran tahlillerinde bu ra­kam dikkate alınır. Yani bilanço­da görülen 10 milyon liranın mali tahlilde oransal bir katkısı olmaz. Bu nedenle özellikle ortaklardan alacaklar hesabı çok zorunlu ol­madıkça kullanılmamalı, kısa sü­rede ters kayıtla kapatılması sağ­lanmalıdır.

• Vergi incelemeleri: Vergi müfettişleri, bu hesapları şirket ile ortaklar arasındaki transfer­lerin ticari gerekliliklere uygun olup olmadığını ve vergi kaçırma potansiyelini değerlendirmek için incelerler.

Özellikle yüksek ve sürekli ar­tan borç veya alacak bakiyeleri dikkat çeker. Zira ortağın sermaye koyması gerekirken, borç verme­si ve faiz gideri yaratması örtülü sermaye açısından vergi sorunu yaratabilir. Keza ortağın yüksek miktarda ve uzun süreli şirketten para çekmesi, şirketin içini bo­şaltması olarak değerlendirilir.

• Kurumsal yönetim: İyi ku­rumsal yönetim ilkeleri gereği, şirket ile ortaklar arasındaki ma­li ilişkilerin açık ve şeffaf olması beklenir. Bu hesaplar bu şeffaflığı sağlamaya yardımcı olur. Ancak yüksek miktarlar ve bir türlü ka­panmayan borç ve alacaklar şef­faflık bir yana bilanço bütünlüğü­nü manipüle eder.

Bu hesaplar nasıl kapatılır?

• Nakit ödeme/tahsilat: En basit yöntem, borcun ortaklara nakit olarak ödenmesi veya alaca­ğın ortaklardan nakit olarak tahsil edilmesidir.
• Mahsup işlemi: Şirketin or­tağa olan borcu ile ortağın şirket­ten olan alacağı karşılıklı olarak mahsup edilebilir. Bu işlem, her iki tarafın da mutabakatı ile ger­çekleştirilir.
• Sermaye artırımı: Ortaklara olan borçlar, sermaye artırımı yo­luyla öz kaynağa dönüştürülebilir. Bu işlemde, ortaklar alacaklarını şirkete sermaye olarak koyarlar. Bu yöntem, şirketin finansal yapı­sını güçlendirir.
• Kâr dağıtımı: Ortaklardan alacaklar, dağıtılabilir kâr tuta­rından mahsup edilerek kapatı­labilir.
• Ayni sermaye koyma: Ortak­ların şirkete olan borçları, ayni (nakit dışı) varlıkların (örneğin, gayrimenkul, araç) sermaye ola­rak konulmasıyla kapatılır.
• Vazgeçme: Ortakların şirket­ten olan alacaklarından feragat etmesi durumunda, bu alacaklar gelir olarak kayıtlara alınır.

Hassas konular bunlar!

Ortaklara borçlar ve ortaklar­dan alacaklar hesapları elbet­te işin gereği kullanılmalı ve or­tak/şirket ilişkilerinde şeffaflık sağlanmalıdır. Ancak bu kayıt­ları asli bir muhasebe işlemi gibi düşünmemeli, bir an önce borç/ alacak ilişkisi sonlandırılarak, borç sermayeye, alacak ise tah­silata dönüşmelidir. Aksi halde kredibilitenin en önemli unsuru olan bilançolardan gerekli deste­ği alamayız.

Bu hesaplardaki yüksek ve sü­rekli bakiyeler, örtülü sermaye ve­ya örtülü kazanç gibi vergi riskleri yaratabilir. Bu nedenle, bu tür iş­lemlerin olağan ticari hayatın ge­reklerine uygun olması ve belge­lendirilmesi çok önemlidir.

Özellikle grup ilişkisi içerisin­de yapılan borç, alacak ve satış ka­yıtları, bilanço düzeltme işlemine tabi olacağından, gerçek rakamlar firmanın beklentilerinden farklı olacaktır.

Transfer fiyatlamaları

Grup içi transfer fiyatlandırma­sı, vergi otoritelerinin (özellikle de Gelir İdaresi'nin) en çok "radarın­da" olan konulardan biridir. Bu sü­reçte sadece "bir fiyat belirlemek" yetmez; o fiyatın neden öyle oldu­ğunu, sanki birbirini hiç tanıma­yan iki yabancı şirket el sıkışıyor­muş gibi kanıtlamanız gerekir. Bu­rada dikkat etmeniz gereken temel hususlar şunlardır:

1- Emsallere uygunluk ilkesi (altın kural)

Transfer fiyatlandırmasının kalbi budur. İlişkili şirketler ara­sındaki mal veya hizmet alım-satı­mında uygulanan fiyatın, araların­da hiçbir bağ olmayan iki bağımsız şirket arasındaki piyasa fiyatıyla uyumlu olması gerekir.

2- Grup içi hizmetlerde "fay­da testi" (benefit test)

Hizmet faturaları (danışmanlık, yönetim, IT vb.) denetimlerde en çok sorgulanan kalemlerdir. Şirke­tinize bir fatura kesildiğinde şu iki soruyu sormalısınız:

• Hizmet gerçekten verildi mi? (İspat: Raporlar, e-postalar, log kayıtları).
• Bu hizmete ihtiyacım var mıydı? Bağımsız bir şirket olsay­dınız bu hizmeti dışarıdan satın alır mıydınız? Eğer cevap "hayır" ise veya hizmet halihazırda şirket içinde zaten yapılıyorsa (müker­rerlik), bu gider vergi otoritesi ta­rafından reddedilebilir.

3-Belgelendirme ve raporlama

Şirketinizin büyüklüğüne göre genel rapor (master file), yıl­lık transfer fiyatlandırması rapo­ru (local file), ülke bazlı raporla­ma gibi raporları hazırlamanız ge­rekebilir:

4- Riskler ve cezai durumlar

• Örtülü kazanç dağıtı­mı: Eğer fiyat emsallere uygun de­ğilse, aradaki fark "örtülü kazanç dağıtımı" sayılır. Bu da hem Ku­rumlar Vergisi tarhiyatına hem de kar dağıtımı stopajına yol açabilir
• Yüzde 50 ceza indirimi avan­tajı: Raporlamalarınızı zamanın­da ve eksiksiz yaparsanız, olası bir vergi incelemesinde tarh edi­len vergi ziyaı cezası yüzde 50 indi­rimli uygulanır. Yani iyi doküman­tasyon bir nevi "kasko" poliçesidir.

Küçük bir ipucu: Grup içi kre­dilerde (finansman işlemlerin­de) faiz oranının piyasa faizleriyle uyumlu olmasına ve borç/özser­maye rasyolarına (örtülü sermaye) mutlaka dikkat edin. Eğer bilanço­nuz uzun süre bu kayıtların baskısı altında kalmışsa, bir mali müşavir veya vergi uzmanından destek al­mak her zaman faydalı olur.

UĞUR GÜNDÜZ
Ekonomist - Bankacı

Fakat İlginç olan şu ki gelişmiş ülkeler kendi ülkelerine gelen sermayenin kaynağını çoğu zaman sorgulamadan kabul ederken, aynı serbestliği başka ülkelere tanımıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin kendi sermayelerini koruyacak önlemler alması çeşitli suçlamalara konu oluyor. Çünkü mevcut küresel finans düzeni, büyük ölçüde sermayenin Batı merkezli piyasalara yönelmesi üzerine kurulmuştur. Bu nedenle sermayenin Batı’ya akışı “küreselleşme” olarak sunulurken, aynı sermayenin başka coğrafyalara yönelmesini sağlayacak politikalar çoğu zaman kuşkuyla karşılanmaktadır.

TEK MERKEZLİ FİNANS ÇAĞI BİTERKEN

Ancak bu kez dünya eski dünya değil. Uzun yıllar boyunca Körfez ülkelerinin petro-dolarları ağırlıklı olarak Batı’ya, özellikle ABD’ye yöneldi. Çünkü Batı güvenlik ve siyasal koruma sunuyordu. Fakat son dönemde bu denklem sarsılmaya başladı.

ABD-İsrail ekseninin İran’a yönelik saldırıları bölgedeki dengeleri alt üst etti. Körfez sermayesinde yeni bir güvenlik sorgulaması yarattı. İran’ın sergilediği direniş, Batı’nın artık eski ölçüde koruyucu güç olup olmadığı tartışmasını doğurdu. Bu nedenle Körfez fonlarının giderek daha fazla Asya’ya ve bölgesel güç merkezlerine yönelme beklentisi var. Yani dünya artık tek kutuplu değil ve sermaye de bunu görüyor. İşte Türkiye’de yedinci kez varlık barışı teklifinin tam bu dönemde gündeme gelmesi tesadüf değil.

VARLIK BARIŞIYLA DAVETİYE

Belirtmek gerekir ki Varlık barışı, ilk kez 2008 küresel finans krizinin ardından 5811 sayılı Kanun ile mali ve hukuk sistemimize girdi. Aradan geçen yıllarda altı ayrı varlık barışı düzenlemesi yürürlüğe girdi ve bunlar 11 yıl boyunca yürürlükte kaldı.

Bugünkü düzenlemeyi sağlıklı değerlendirebilmek için önce geçmiş uygulamaların hangi mantık üzerine kurulduğunu hatırlamak gerekiyor. Bugüne kadar yapılan düzenlemelere bakıldığında, varlık barışlarının esasen iki farklı mantık üzerine kurulduğu görülmektedir.

VERGİ ODAKLI VARLIK BARIŞLARI

İlk grupta yer alan düzenlemeler, vergi odaklı yaklaşımı esas almıştır. Bu modelde devlet, denetim yetkisinden tamamen vazgeçmemekte; belirli bir bedel karşılığında mükellefe geçmişe ilişkin risklerini azaltma imkânı tanımaktadır. 5811, 5917 ve 6486 sayılı düzenlemeler bu anlayışın örnekleridir.

ÖNCELİĞİ DENETİME DEĞİL PARA GİRİŞİNE VEREN VARLIK BARIŞLARI

İkinci grupta ise temel yaklaşım, paranın ülkeye girişini kolaylaştırmak amacıyla devletin denetim alanını daraltmak olmuştur. 6736, 7143 ve 7186 sayılı düzenlemeler bu yaklaşımı benimsemişlerdir.

SICAK PARADA MİLLİLİK TARTIŞMASI

Bu düzenlemeler farklı isimlerle çıkarılmış olsa da temel gerekçe hep “Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması” anlayışına dayandırılmıştır. Ancak bu yaklaşım başlı başına dikkat çekiciydi. Çünkü sermaye hareketlerinin tamamen serbest olduğu bir ekonomide, ülkeye giren paranın Türkiye’de kalmasına ilişkin herhangi bir zorunluluk ya da teşvik öngörülmeden “milli ekonomiye kazandırma” olarak tanımlanması önemli bir çelişki taşıyordu.

SICAK PARANIN SADAKATi YOKTUR

Bu satırların yazarı olarak varlık barışıyla ilgili yazdığım birçok yazıda bunu vurguladım. Örneğin 18.07.2019 tarihinde Odatv’de yayımlanan “Sıcak Parayla Resmen Barışıyoruz” başlıklı yazımda da barış için herhangi bir süre öngörülmeyen ve ilk büyük kâr fırsatında ülkeyi terk edecek olan sıcak paranın girişinin “milli ekonomiye kazandırma” olarak nitelendirilmesine dikkat çekmiş ve söz konusu düzenlemeleri “buz üzerine yazı yazmaya” benzetmiştim. Zira sıcak para aidiyet duymaz; gelir, getiriye bakar ve daha uygun bir küresel getiri fırsatı bulduğunda yeniden çıkar. Nitekim ortalama iki buçuk yılda bir yeni bir varlık barışına ihtiyaç duyulması, sıcak parayla barışların pek uzun ömürlü olmayacağını göstermektedir.

YEDİNCİ VARLIK BARIŞINI AYIRAN NE?

İşte bu kez TBMM’ye sunulan teklif, önceki düzenlemelerdeki bu eksikliği kısmen dikkate almış görünmektedir. Çünkü ilk kez paranın sadece gelişi değil, kalıcı olması yönünde çaba gösterilmiştir. Bu yönüyle teklif, geçmiş uygulamalardan belirli ölçüde ders çıkarıldığını göstermektedir.

Özetlemek gerekirse Teklif, bir yandan vergi odaklı bir çerçeveyle, bildirilen varlıklar üzerinden genel olarak yüzde 5 oranında, belirli koşullar altında tamamen ortadan kalkabilen bir vergilendirme öngörmektedir. Diğer yandan, bu varlıkların Türkiye’ye getirilmesiyle bağlantılı olarak denetim alanında belirli sınırlamalar da içermektedir.

Düzenlemenin asıl ayırt edici yönü ise, getirilen varlıkların sistem içinde belirli bir süre tutulmasını esas alan yeni yaklaşımıdır. Varlıkların; (1) vadeli hesaplarda, (2) devlet iç borçlanma senetlerinde veya (3) kira sertifikalarında belirli sürelerle tutulmasının taahhüt edilmesi halinde vergi oranı kademeli olarak düşmekte; en az beş yıl sistemde tutulması durumunda ise devletin alacağı paydan tamamen vazgeçilmesi söz konusu olmaktadır.

SICAK PARANIN VATANI GETİRİDİR

Ancak temel mesele değişmemiştir. Sermaye hareketlerinin tamamen serbest olduğu bir ekonomide, varlık barışı tek başına kalıcı kaynak yaratma aracı değildir. Kalıcı kaynak, üretim ekonomisi ve güven veren yatırım iklimiyle oluşur. Sıcak para ise sadık değildir, gelir ve gider. Üstelik hep bunu yapar. Önemli olan, yokluğunda her defasında dağılan taraf olmamak ve gittiğinde ardından bakmak zorunda kalmamaktır.

Yusuf İleri

Odatv.com

Verimsizlik gibi nedenlerle ödeyeme­yenlerin de;

“Af” ile ödüllendirildiği dönemler yaşa­dık…

***

Kısacası:

Devlete olan yükümlülüklerini zama­nında ve eksiksiz yerine getirenlerin ih­tiyacı olan/olabilecek (kıt) finansal kay­nağı;

Yükümlülüklerini yerine getirme­yenleri mutlu etmek, “bu alışkanlıkla­rını/hastalıklarını kronikleştirmek”, “yaptığını yanına kar bırakmak” ve/ veya yüzdürmek için harcadık…

***

Bu açıdan bakarsak:

Çabasıyla “milli servet” yaratan/arttı­ranlara;

Ve devlete olan yükümlülüklerini za­manında ve eksiksiz yerine getirenlere (ödül gerekirken) mağduriyet yaşattık…

***

En son:

Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfede­rasyonu Başkanı Bendevi Palandöken, es­nafın vergi ve prim borcunu ödeyemedi­ğini belirterek yapılandırma kanunu ta­lep etti…

VELHASIL

Yaşadıklarımız:

Vergi afının “ticari ahlakı zayıfla­tan”, “haksız rekabete yol açan” araç­ların başında geldiğini kanıtlıyor…

İşini iyi yapan, yükümlülüklerini yeri­ne getirenleri (dolaylı/doğrudan) zorda/ darda bırakıyor, üretimden uzaklaştırı­yor…

***

Bütçe açığının yanısıra bu nedenlerle de vergi ve prim borçları için af kanunu çıkması beklenmiyor…

Ama…

Vergi ve prim borcu olanlara yapılandırma kanunu yerine tecil (36 aydan 72 aya taksit) kolaylığı getirili­yor. ..

***

Aftan farkı mı?

Tecil hükmünden yararlanabilmek için “borcun vadesinde ödenmesinin veya haczin tatbikinin veya haczolunmuş mal­ların paraya çevrilmesinin borçluyu çok zor duruma düşürme” koşulu ve temi­nat göstermek gerekiyor…

TARİHE DİKKAT!
İlave 8 haftalık analık izninden 16 Ekim 2025 ve sonrasında doğum yapmış tüm kadın çalışanlar yararlanabilecek. İşçi, memur, sözleşmeli personel ayrımı söz konusu değil. Doğum raporunda yazılan doğum tarihi 16 Ekim 2025 ve sonrası olan tüm kadın çalışanlar ilave 8 haftalık izinden yararlanabilecek. Düzenlemenin Meclis Genel Kurulu'na geldiği Nisan ayı başı bu konuda milat kabul edildi. Bu sayede düzenlemenin Meclis'e geldiği 1 Nisan 2026 tarihten 24 hafta öncesine kadar doğum yapmış kadın çalışanlar ilave 8 haftalık analık izninden yararlanabilecek.

BAŞVURU ZORUNLU
16 Ekim 2025 ve sonrasında doğum yapmış kadın çalışanların ilave 8 haftalık izinden yararlanabilmek için işverenlerine başvuru yapmaları gerekiyor. Bu hak talebe bağlı bir hak olduğu için ilave izin isteyen çalışanların işverene başvuru yapması şart. İşverenin talep olmadan bu izni kullandırması söz konusu değil. Özel sektörde insan kaynakları birimlerine, kamuda ise personel birimlerine bir dilekçe ile başvuru yapılması gerekiyor. Bu hakkın talep edilebilmesi için son başvuru tarihi ise çalışma gün sayısına göre değişiyor. Kanunda 10 iş günlük süre belirlendiği için hesaplamanın iş günü üzerinden yapılması gerekiyor. 1 Mayıs 2026 tarihinden itibaren çalışılan 10 gün sayılarak son başvuru tarihi belirleniyor. Örneğin haftanın 6 günü çalışan bir işçi için 10 iş günlük süre 13 Mayıs'ta doluyor. Haftanın 5 günü çalışan bir işçi için ise 15 Mayıs son tarih. İlave izinden yararlanmak isteyen çalışanların son başvuru tarihini kaçırmadan önümüzdeki haftanın başında başvuru yapması yerinde olur.

SÜT İZNİ DE VAR
İlk çocukta 2, ikinci çocukta 4, üçüncü çocukta 6 aylık yarım çalışma ve ücretsiz izin ile çocuk 5,5 yaşına gelinceye kadar kısmi çalışma hakkını kullanan kadın çalışan, talepte bulunması halinde 8 haftalık ilave izinden yararlanabilecek. Kadın çalışan 8 haftalık süre sonunda kaldığı yerden yarım çalışma ve ücretsiz izin ya da kısmi çalışmaya kaldığı yerden devam edebilecek.8 hafta ilave izin talep eden kadın çalışan bu süre sona erip işyerine döndüğünde süt izni kullanmaya çocuk bir yaşına gelinceye kadar devam edebilecek.

SÖZLEŞMELİLER DAHİL
İlave 8 haftalık izin hukuki statü ayırt etmeksizin tüm çalışanlara tanınmış durumda. Dolayısıyla kamu personeli ve sözleşmeli personeller de ilave 8 haftalık izinden yararlanabilecek. Analık izni biten ve ücretsiz izne ayrılan kadın çalışan talep ederse ilave 8 haftalık izinden yararlanabilecek. 8 haftalık ilave izni kullandıktan sonra kaldığı yerden ücretsiz izne devam edebilecek. Analık izni bitip işyerine dönen ve çalışmaya başlayan kadın çalışan talep ederse 8 haftalık izinden yararlanabilecek. 8 haftalık sürenin sonunda işine tekrar dönecek.

Kısa bir süre önce yürürlüğe giren 7578 sayılı Kanunla 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na “Çalıştırma yasağı” başlıklı Ek-1 madde eklenmiş ve bu düzenleme 01.05.2026 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu düzenleme ile bazı suçlardan dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı olan kişilerin cezalarının infazından sonraki süreçte çocuklarla doğrudan temas gerektiren alanlarda bulunmalarının, telafisi imkânsız riskler barındırdığı göz önünde bulundurularak çocukların yoğun olarak bulunduğu iş ve işyerlerinde çalışması, şahsen işletmesi ve görev almasına yönelik yasak getirilmiştir.

Çalıştırma yasağı kapsamına giren suçlar

Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, müstehcenlik, fuhuş, insan ticareti, kasten öldürme suçları çalıştırma yasağı kapsamına giren suçları oluşturmaktadır.

Ancak, bu suçlardan dolayı çalıştırma yasağının söz konusu olabilmesi için ilgili kişiler hakkında adli sicil ve arşiv kayıtlarına göre kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunması gerekmektedir.

Çalıştırma yasağının uygulanacağı iş ve işyerleri

Yukarıda belirtilen suçlardan haklarında adli sicil ve arşiv kayıtlarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar;

Kamuya, özel sektöre veya sivil toplum kuruluşlarına ait her ne adla olursa olsun çocukların yoğun olarak bulunduğu; çocuk hizmet birimleri, adli görüşme odaları, eğitim kuruluşları, çocuk etkinlik ve oyun evleri, okul, okul servisi, okul kantini, yurt, kreş, gündüz bakımevi, çocuk kulübü, internet kafeleri ve salonları, e-oyun yerleri, çocuk spor okulu, beden eğitimi ve spor tesisleri olarak işletilen iş yerlerini,

Şahsen işletemeyecek, bu iş yerlerinde çalıştırılamayacak ve herhangi bir sıfatla fiilen bu iş yerlerinde görev alamayacaktır.

Ayrıca, kapsama giren kişilere yukarıda belirtilen iş yerlerinin açılması veya işletilmesi için izin ve ruhsat verilmeyecektir.

Kapsamdaki iş yerlerinin söz kişilerce işletildiğinin tespit edilmesi hâlinde bu kişilere iş yerinin devri için altı ay süre verilecek ve bu sürede kişinin iş yerini fiilen işletmesine izin verilmeyecektir. Bu süre içinde devir işleminin yapılmaması durumunda verilen izin ve ruhsatlar, bunları veren kamu kurum ve kuruluşları tarafından iptal edilecektir.

Çalışanlardan 6 ayda bir adli sicil kaydı istenmesi

Çalıştırma yasağı kapsamına giren yukarıda belirtilen iş yerlerinde çalışanlar, adli sicil ve arşiv bilgilerine dayanılarak oluşturulan bu iş yerlerinde çalışabileceğini gösterir resmî belgeyi altı ayda bir işverene ibraz edeceklerdir.

İdari yaptırımlar

Çalıştırma yasağı kapsamına giren işyerlerinde Kanunda belirtilen suçlarda kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanları işçi olarak çalıştıran kişilere, mahallîn mülki idare amiri tarafından çalıştırdığı her bir kişi başına brüt asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası verilecektir.

Aykırılığın cezanın tebliğinden itibaren bir ay içinde giderilmediğinin tespiti hâlinde ise çalıştırılan her bir kişi başına brüt asgari ücretin yedi katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır.

Bu cezanın tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın hâlen giderilmemiş olması hâlinde de, ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen izin ve ruhsatlar iptal edilecektir.

Çocukların istismarını önlemeye yönelik getirilen “çalıştırma yasağı” uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar önümüzdeki günlerde Adalet Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından çıkarılacak ikincil düzenlemelerle belirlenecektir.

Çalıştırma yasağı ile ilgili düzenlemeler 01.05.2026 tarihinde yürürlüğe girdiğinden ve söz konusu yeni uygulama kamu ve sivil toplum kuruluşlarının yanı sıra özel sektörü de kapsadığından çocuk hizmet birimleri, eğitim kuruluşları, çocuk etkinlik ve oyun evleri, okul, okul servisi, okul kantini, yurt, kreş, gündüz bakımevi, çocuk kulübü, internet kafeleri ve salonları, e-oyun yerleri, çocuk spor okulu, beden eğitimi ve spor tesisi olarak işletilen işyeri işverenlerinin getirilen yeni düzenleme ile ilgili yükümlülüklere dikkat etmeleri gerekmektedir.

Kanunun yayım tarihi itiba­riyle sahip olunan ve yurtiçin­de bulunan: Para, Döviz, Altın, Menkul kıymet ve Diğer serma­ye piyasası araçları.

2 Kimler yararlanabilecekler?

Hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler (şirketler, vakıflar vb.) yararlanabilir. Defter tutan­lar, tutmayanlar ve hatta hiçbir mükellefiyet kaydı bulunma­yanlar kapsamdadır.

3 Mükellef olunması gerekirken olunmamışsa ne olacak?

Önce mükellefiyet tesis etti­rilmeli, varlık barışı başvurusu yapılmalı ve varlıklar bankaya yatırılmalıdır. Devam eden bir faaliyet yoksa işlemler tamam­landıktan sonra mükellefiyet terkin edilebilir. Bu konuda Ma­li İdarenin açıklama ce düzenle­me yapması gerekecek.

4 Ne zaman başvurulabilecek?

En geç 31.07.2027 tarihine kadar bildirimde bulunulması gerekmektedir.

5 Nereye ve nasıl başvurulacak?

Banka veya aracı kurumlara “bildirim” yapılır. Vergi dairele­rine beyan ve ödeme süreci ban­ka ce aracı kurumların sorumlu­luğundadır.

6 Ne bildirilecek?

Varlıkların bildirim tari­hindeki piyasa değeri (rayiç be­deli) esas alınır.

7 Mükellef kayıtları ve işletmeden çekme şartı

Bilanço esasına göre defter tutanlar pasifte özel bir fon he­sabı açarlar. Bu fon hesabı bil­dirim tarihinden itibaren iki yıl geçmedikçe işletmeden çeki­lemez; sadece ser­mayeye ilave edi­lebilir.

8 Ödenen vergi gider yazılabilir mi?

Hayır. Ödenen vergi hiçbir suret­le gider yazılamaz ve matrah tespitin­de indirim olarak kullanılamaz.

9 Başka vergiden mahsup mümkün mü?

Hayır. Ödenecek bu vergi baş­ka bir vergiden mahsup edile­meyecektir.

10 Vergi oranları ve taahhüt imkanı

Genel vergi oranı %5’tir. An­cak varlıkların belirli vadelerle, vadeli hesaplar, Devlet iç borç­lanma senetleri veya kira ser­tifikası hesaplarında tutulması taahhüt edilirse oranlar kade­meli olarak düşer:

En az 5 yıl: %0

En az 4 yıl: %1

En az 3 yıl: %2

En az 1 yıl: %4

Not: 01.01.2027’den sonra­ki bildirimlerde bu oranlara ya­rım puan ilave edilir. Süre uzatı­lır ve o dönemde yararlanılırsa 1 puan ilave edilir.

11 Vergi incelemesi koruması

Bildirilen varlıklar nedeniy­le vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmaz. Ancak kanun öncesi başlamış incelemeler için koru­ma sağlanmaz.

12 Vergi kalkanının kapsamı

Diğer nedenlerle başlayan in­celemelerde matrah farkı tes­pit edilirse, bu farkın bu madde kapsamında bildirilen varlık­lardan kaynaklandığının tespi­ti halinde mahsup imkanı doğar.

13 Varlıkların satışında zarar oluşursa

Bu varlıkların elden çıkarıl­masından doğan zararlar, vergi uygulamasında gider veya indi­rim olarak kabul edilmez.

14 İspat zorunluluğu

Koruma, ancak beyan­da bulunulan varlıkla matrah far­kı arasında ilişki kurulabildiği öl­çüde geçerlidir. Şartların yerine getirilmemesi, ispatlanamama­sı durumunda koruma hükümle­rinden yararlanılamaz. Geçmiş dönemlerde, benzer düzenleme kapsamında yararlanılan varlık barışı hükümlerine ilişkin olarak, incelemelerde tarhiyat ile varlık barışında beyan edilen varlık ara­sındaki ilişkinin varlığının ispatı mükelleflerden beklenmiş, yargı da bu yaklaşımı doğru bulmuştur.

Diğer bir ifade varlık barışı mutlak bir koruma sağlamaz. Be­yan edilen varlıkla inceleme sonu­cu bulunan matrah farkı arasında­ki illiyet bağı kurma ve ispat mü­kellefin yükümlülüğü olacaktır.

Sayı : E-24010506-010.06-141298075 07.05.2026
Konu : Yemek Bedeli

GENELGE
2026/12

17/4/2026 tarihli ve 33227 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7577 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesi ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi;

"b) Aşağıda sayılan;

1) Ayni yardımlar,

2) Ölüm, doğum, evlenme yardımları,

3) Görev yollukları,

4) Seyyar görev, kıdem, ihbar ve kasa tazminatı,

5) İş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödemeler,

6) Keşif ücreti,

7) Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek çocuk ve aile zamları,

8) İşverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin %30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları,

9) İşverence işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı,

prime esas kazanca tabi tutulmaz. (9) numaralı alt bentte belirtilen tutar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrasına göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan tutarın %5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz."

Şeklinde değiştirilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yapılan söz konusu değişikliğe istinaden 18/4/2026 tarihli ve 33228 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 97 nci maddesinin yedinci fıkrasının (a) bendi ile yedinci fıkrasının son cümlesi;

"a) Yemek bedelinin;

1) Yemek hizmetinin işyerinde veya müştemilatında sağlanması halinde tamamı,

2) Yemek hizmetinin (1) numaralı alt bentte belirtilen durum dışında sağlanması halinde, çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı,

Şeklinde 17/4/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yeniden düzenlemiştir.

Bu kapsamda 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesinin İkinci Kısmının İkinci Bölümünde yer alan "2.1- Yemek bedeli" alt başlığı 17/4/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"2.1- Yemek bedeli

7577 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesi ile değişik 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin amir hükmü uyarınca, 18/4/2026 tarihli ve 33228 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 97 nci maddesinin yedinci fıkrasının (a) bendinde yapılan düzenleme doğrultusunda; işverence işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin prime esas kazançtan istisna edilecek günlük tutarı 17/4/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 300 TL olarak belirlenmiştir.

Bu durumda, yemek bedeli adı altında yapılan ödemelerden prime esas kazanca dahil edilecek

tutar;

Günlük İstisna Tutarı = 300 TL

Ay İçinde Fiilen Çalışılan Gün Sayısı x 300 TL (Günlük İstisna Tutarı) = Aylık İstisna Tutarı,

Aylık Ödenen Yemek Bedeli - Aylık İstisna Tutarı = Prime Esas Kazanca Dahil Edilecek Yemek

Bedeli,

Formülüyle hesaplanacaktır.

Diğer taraftan, 17/4/2026 tarihinden itibaren 300 TL olarak uygulanacak olan yemek bedelinin prime esas kazançtan istisna edilecek günlük tutarı takip eden yıllar için her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrasına göre belirlenen yeniden değerleme oranında arttırılmak suretiyle uygulanacaktır.

Bu kapsamda uygulamaya ilişkin usul ve esaslar aşağıda açıklanmıştır.

2.1.1- Sigortalılara işyerinde veya işyerinin müştemilatında yemek hizmeti verilmesi halinde uygulama

-İşverenlerce sigortalılara işyerinde veya müştemilatında kendi imkanlarıyla yemek hizmeti verilmesi,

-İşverenlerce hazır yemek hizmeti veren kişilerden satın alınan yemeğin işyerinde veya müştemilatında sigortalılara verilmesi,

durumunda yemek bedelinin tamamı herhangi bir tutarla sınırlı olmaksızın sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

Sigortalı tarafından yemek ücreti vb. adlarla yemek bedeline yapılan katkının, yemeğin işverene maliyetini etkilemesi dışında istisna uygulaması açısından bir önemi bulunmamaktadır.

2.1.2- Sigortalılara işyerinde veya işyerinin müştemilatında yemek hizmeti verilmemesi halinde uygulama

2.1.2.1- Yemek hizmeti veren işletmelerde bu hizmetin sağlanması halinde uygulama

Yemek hizmetinin yemek hizmeti veren işletmelerden sağlandığı durumlarda, bu işletmelere yapılan ödemelerin her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

2.1.2.2- Yemek hizmetinin yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki vb. araçlarla sağlanması halinde uygulama

Yemek hizmetinin yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki vb. araçlarla sağlanması halinde, her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

2.1.2.3- Yemek hizmetinin nakit olarak sağlanması halinde uygulama

Yemek hizmetinin nakit olarak sağlanması halinde, her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

2.1.3- Yemek hizmetine ilişkin diğer hususlar

2.1.3.1- Yemek hizmeti en geniş tanımıyla sigortalının beslenme ihtiyacının karşılanarak verimli çalışmasını sağlamak için yapılan menfaattir.

Bu nedenle sigortalının; kendisine yemek hizmeti için verilen nakit para veya yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki vb. araçlarla beslenme ihtiyacını karşılamak için besin maddesi satın alması ve tüketmesi halinde, yapılan bu ödemenin her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

2.1.3.2- Asgari Ücret Yönetmeliğinin "İşverenin Sorumluluğu" başlıklı 12 nci maddesinde yer alan "İşverenler tarafından, işçilere sağlanan sosyal yardımlar sebebiyle asgari ücretten herhangi bir indirim yapılamaz" hükmü gereğince yemek bedeli asgari ücrete ilave olarak verilmesi gerekmektedir. Buna göre brüt asgari ücretin (prime esas kazanç alt sınırı) içerisine yemek bedeli tutarı dâhil edilmeyecektir.

2.1.3.3- Aynı işyerinde çalışan bazı sigortalılara yemek hizmetinin işyerinde veya müştemilatında, bazı sigortalılara da bu genelgede açıklanan diğer durumlarla sağlanması halinde,

-İşyerinde veya müştemilatında yemek hizmeti verilen sigortalılar için yemek bedelinin tamamı herhangi bir tutarla sınırlı olmaksızın sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

-Diğer şekillerde yemek hizmeti verilen sigortalılar için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin ise 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

2.1.3.4- Fiilen çalışılan günlerin tamamında işyerinde veya müştemilatında sunulan yemek hizmetinden faydalanan sigortalıya, ayrıca bu genelgede açıklanan diğer durumlarla yemek hizmetinin sunulması halinde,

-İşyerinde veya müştemilatında verilen yemek hizmeti bakımından yemek bedelinin tamamı sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

-Diğer şekillerde verilen yemek hizmeti bakımından çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin tamamı prime esas kazanca dahil edilecektir.

Örnek: 2026/Mayıs ayında 22 gün fiilen çalışan A sigortalısının fiilen çalıştığı 22 gün işyerinde sunulan yemek hizmetinden faydalandığı ve fiilen çalıştığı günler için ayrıca nakit olarak yemek bedeli
ödendiği varsayıldığında;

-İşyerinde verilen yemek hizmeti bakımından yemek bedelinin tamamı sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

-Ancak, işyerinde 22 gün yemek hizmetinden faydalandığından fiilen çalıştığı günler için ayrıca nakit verilen yemek bedelinin tamamının prime esas kazanca dahil edilmesi gerekmektedir.

2.1.3.5- Fiilen çalışılan günlerin bir kısmında işyerinde veya müştemilatında sunulan yemek hizmetinden faydalanan sigortalının işyerinde veya müştemilatında sunulan yemek hizmetinden faydalanmadığı diğer günlerde bu genelgede açıklanan diğer durumlarla yemek hizmetinden faydalanması halinde,

-İşyerinde veya müştemilatında verilen yemek hizmeti bakımından yemek bedelinin tamamı sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

-Diğer şekillerde verilen yemek hizmeti bakımından çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasını aşmayan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

Örnek: 2026/Mayıs ayında 22 gün fiilen çalışan A sigortalısının 12 gün işyerinde sunulan yemek hizmetinden faydalandığı, 10 gün için de yemek bedeli olarak 4.000 TL nakit ödendiği varsayıldığında;

-İşyerinde 12 gün faydalanılan yemek hizmetinin tamamı sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

-10 gün için nakit olarak verilen yemek hizmeti bakımından çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

Bu durumda, 10 gün için nakit olarak verilen yemek bedeli adı altında yapılan ödemeden prime esas kazanca dahil edilecek tutar;

Günlük İstisna Tutarı = 300 TL

Toplam İstisna Tutarı = 10 gün x 300 TL (Günlük İstisna Tutarı) = 3.000 TL

Prime Esas Kazanca Dahil Edilecek Yemek Bedeli = 4.000 TL - 3.000 TL = 1.000 TL

2.1.3.6- Yemek hizmeti adı altında sigortalılara veya sigortalılar için üçüncü kişilere yapılan her türlü ödemelere ilişkin muvazaalı durumların tespit edilmesi halinde Kurumun prim kaybı işverenlerden 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesi uyarınca gecikme zammı ve cezası ile tahsil edilecektir."

2.1.3.7- Bu Genelgede açıklanan hususlar 17/4/2026 tarihinden itibaren yapılacak işlemler için hüküm ifade etmektedir.

Bilgilerini ve gereğini arz/rica ederim.

Yunus ELİTAŞ

Kurum Başkanı

‘SIFIR BEYAN’ KORUMASI KALKTI

SGK tarafından denetim veya kontrol sonucu ‘re’sen’ (kendiliğinden) düzenlenen ek belgelerde; eğer belgedeki tüm çalışanların hem prim ödeme gün sayıları hem de kazançları sıfır olarak görünüyor ise, bu durum için işverene idari para cezası kesilmiyordu. Bu, bir nevi ‘boş bildirim’ toleransıydı.

2026/9 sayılı genelge ile bu tolerans kaldırıldı. 2026 Nisan ayı bildirimlerinden itibaren, SGK tarafından re’sen düzenlenen asıl veya ek nitelikteki belgelerde gün ve kazanç bilgisi ‘sıfır’ dahi olsa, mevzuatta öngörülen idari para cezaları doğrudan kesilecek.

Bu değişikliklerin temel amacı; kayıt dışı istihdamla mücadele, veri tutarlılığını artırmak ve işverenlerin bildirim yükümlülüklerini (sıfır gün/kazanç olsa dahi) zamanında ve eksiksiz yerine getirmesini sağlamaktır.

YEMEK YARDIMI İSTİSNASI

17 Nisan 2026 itibarıyla Resmi Gazete’de yayımlanan kanuna istinaden SGK, ilgili yönetmeliği değiştirerek yeni uygulamayı yürürlüğe koydu. Buna göre iş yerinde yemek verilmeyen durumlarda, çalışanlara ödenen nakit yemek bedellerinde istisna sınırı netleşti.

* Yeni limit: 158 TL olarak uygulanan istisna tutarı, günlük 300 TL’ye yükseldi. Bu tutar kadar olan nakit yemek ödemeleri, artık prime esas kazanca tabi tutulmayacak (SGK primi kesilmeyecek).

* Otomatik güncelleme: Bu tutar, her yıl ‘yeniden değerleme oranı’ kadar kendiliğinden artacak.

* Vergi ile tam uyum: Bu rakam, gelir vergisi istisnası ile aynı seviyeye getirilerek karmaşa sonlandırıldı.

* İşveren avantajı: Nakit ödeme yapan işverenlerin üzerindeki prim yükü ciddi oranda hafifledi.

PRİMDEN MUAF ÖDEMELER

SGK (5510 sayılı) uygulama kanununda yapılan yeni düzenlemeyle hangi ödemelerin ‘kazanç’ sayılmayacağı ve üzerinden prim kesilmeyeceğine ilişkin hükümler güncellenerek uygulamada karşılaşılan karmaşa giderilerek netleştirildi.

Mezkur kanunda SGK priminden istisna edilecek ödemeler şunlar:

* Ayni yardımlar

* Ölüm, doğum, evlenme yardımları

* Görev yollukları

* Seyyar görev, kıdem, ihbar ve kasa tazminatı

* İş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödemeler

* Keşif ücreti

* SGK tarafından tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek çocuk ve aile zamları

* İşverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin yüzde 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları.

Hasılı kelam, SGK mevzuatı her daim dinamik. ‘Bilmiyordum’ demek, ağır maliyetleri beraberinde getiriyor. İşverenler, sosyal güvenlik sistemini sadece bir maliyet kalemi değil, bir yönetim sanatı olarak görmeli. Güncel kanunları ve SGK genelgelerini takip etmek, işletmelerin sürdürülebilirliği için bir tercih değil, hayati bir zorunluluktur.

Unutmayın; zamanında alınan küçük bir önlem, yarın ödeyeceğiniz büyük bir cezadan çok daha değerlidir.

DESTEKLE İLGİLİ UYGULAMA ESASLARI NETLEŞTİ

Hükümet, işverenleri desteklemek için 2025 yılında aylık 1000 TL olarak uygulanan desteği, 1 Ocak 2026-31 Aralık 2026 döneminde 1270 TL olarak yükseltti. Asgari ücret desteğine ilişkin yeni uygulama esaslarını SGK nihayet geçtiğimiz mart ayında çıkardı.

Buna göre günlük 42.33 TL, aylık yaklaşık 1.270 TL asgari ücret desteği, SGK işveren priminden düşürülerek mahsup edilecek. Destek için herhangi bir başvuruya gerek bulunmuyor. Şartları sağlayan işverenler otomatikman faydalandıracak.

GÜNEŞ VE RÜZGAR ENERJİSİ YATIRIMCILARINA KOLAYLIK

SGK, yenilenebilir enerji sektöründe faaliyet gösteren yatırımcıların uzun süredir beklediği düzenlemeye ilişkin kolaylıklar sağlayan yeni düzenlemeleri geçtiğimiz günlerde yürürlüğe koydu.

Kurum, güneş (GES) ve rüzgar (RES) enerjisi santrali inşaatlarında ‘asgari işçilik’ hesaplamalarında yaşanan belirsizliklere son verdi. Uygulamada karşılaşılan tereddütler ve karmaşa ortadan kaldırılarak, hem yatırımcıların yapı kullanma izinlerini almaları kolaylaştırılacak hem de SGK söz konusu işlerden dolayı prim ve diğer alacaklarına daha hızlı kavuşmuş olacak.