TÜİK verilerine göre Temmuz 2026’da mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 0,5 puan artarak yüzde 8,1’e, işsiz sayısı ise 2 milyon 860 bine yükseldi. Eğilmez, manşet işsizlik oranının işgücü piyasasının tamamını göstermediğine dikkat çekti.

“Tek başına yeterli değil”

Yüzde 8,1’lik dar tanımlı işsizlik oranının belirli istatistiksel kriterlere göre hesaplandığını belirten Eğilmez, çalışmayan, iş arayan ve çalışmaya hazır kişilerin bu kapsama girdiğini hatırlattı.

İş aramaktan vazgeçen ya da aktif olarak iş aramadığı için işsiz kabul edilmeyen bazı kesimlerin bu oranın dışında kaldığını vurgulayan Eğilmez, “Bu, oranın yanlış olduğu anlamına gelmiyor. Ancak işgücü piyasasının tamamını anlamak için tek başına yeterli olmadığını gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.

Atıl işgücü yüzde 30,6'ya çıktı

Eğilmez, işgücü piyasasına ilişkin daha geniş bir görünüm sunan atıl işgücü oranına da dikkat çekti. Temmuz ayında söz konusu oran 1,8 puanlık artışla yüzde 30,6’ya yükseldi.

Bu verinin doğrudan “gerçek işsizlik” olarak nitelendirilmesinin doğru olmayacağını belirten Eğilmez, “Atıl işgücü; işsizlerin yanı sıra potansiyel işgücünü ve zamana bağlı eksik istihdamı da dikkate alıyor” dedi.

Eğilmez, yüzde 30,6’lık oranın işgücü piyasasında işsizliğin ötesinde yeterince değerlendirilemeyen önemli bir işgücü potansiyelinin bulunduğuna işaret ettiğini kaydetti.

İstihdamda 388 bin kişilik kayıp

İşsizlikteki yükselişin istihdamdaki gerilemeyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Eğilmez, Temmuz ayında istihdam edilenlerin sayısının 388 bin kişi azalarak 32 milyon 362 bine gerilediğine dikkat çekti. İstihdam oranı da 0,6 puanlık düşüşle yüzde 48,3 oldu.

Aynı dönemde toplam işgücü 238 bin kişi azalarak 35 milyon 222 bine inerken, işgücüne katılma oranı yüzde 52,5 olarak gerçekleşti.

Eğilmez, “İşgücü piyasasını değerlendirirken yalnızca işsizlerin sayısına değil, istihdam ve işgücüne katılım oranlarındaki değişime de bakmak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Genç kadınlarda işsizlik yüzde 20'yi aştı

Genç işsizliğindeki artışa da değinen Eğilmez, 15-24 yaş grubunda işsizlik oranının Temmuz ayında 1,5 puan yükselerek yüzde 14,5’e çıktığını aktardı.

Genç erkeklerde işsizlik oranı yüzde 11,3 olurken, genç kadınlarda yüzde 20,3’e ulaştı. Eğilmez, “Genç kadınlarda işsizlik oranının genç erkeklerin neredeyse iki katına çıkması, genç kadınların işgücü piyasasına girişinde önemli bir eşitsizlik olduğunu ortaya koyuyor” değerlendirmesini yaptı.

Kadınlarda işgücüne katılım farkı

Kadınların işgücüne katılımındaki düşük seviyeye de işaret eden Eğilmez, Temmuz ayında işsizlik oranının erkeklerde yüzde 6,8, kadınlarda ise yüzde 10,6 olduğunu belirtti.

İşgücüne katılım oranı erkeklerde yüzde 70,3 seviyesindeyken kadınlarda yüzde 35,2’de kaldı. Kadınların istihdam oranı ise yüzde 31,4 olarak kaydedildi.

Eğilmez, kadınların istihdam sorununu yalnızca işsiz kadınların sayısı üzerinden değerlendirmenin yeterli olmadığını, işgücüne hiç dahil olmayan kadınların da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

“İki gösterge farklı şeyleri ölçüyor”

Yüzde 8,1’lik işsizlik oranı ile yüzde 30,6’lık atıl işgücü oranının birbirinin alternatifi olmadığının altını çizen Eğilmez, "İki gösterge farklı şeyleri ölçüyor. Yüzde 8,1 standart işsizlik tanımına göre işsizleri gösterirken, yüzde 30,6 daha geniş bir işgücü potansiyelini kapsıyor" dedi.

Türkiye’de istihdam piyasasının sağlıklı değerlendirilebilmesi için işsizlik oranının yanı sıra atıl işgücü, istihdam ve işgücüne katılım verilerinin birlikte okunması gerektiğini belirten Eğilmez, yazısını şu değerlendirmeyle tamamladı:

"Türkiye’nin işgücü piyasasının gerçek fotoğrafını görmek için tek bir sayıya değil, göstergelerin tamamına birlikte bakmak gerekiyor."

Dünya

Ekonomim

Ancak 7194 sayılı Kanun ile 2020 yılından itibaren yürürlüğe giren binek otomobil amortisman gider kısıtlaması, bu iki müessesenin birlikte uygulanmasında özel bir hesaplama sorunu doğurur: fon, ancak yasal tavan dahilindeki amortisman tutarı kadar mahsup edilebilir; tavanı aşan fon tutarının akıbeti mevzuatta doğrudan düzenlenmemiştir.

Bu bilgi notu, söz konusu kesişimi; kanun metni, 311 Seri No.lu GVK Genel Tebliği, GİB özelgeleri, TÜRMOB'un resmi yayını ve meslek literatüründeki görüşler ışığında, somut sayısal örneklerle birlikte ele almaktadır.

2. Yasal Dayanak — VUK Madde 328-329

“Şu kadar ki, satılan iktisadi kıymetlerin yenilenmesi, işin mahiyetine göre zaruri bulunur veya bu hususta işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa bu takdirde, satıştan tahassül eden kâr, yenileme giderlerini karşılamak üzere, pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir. Her ne sebeple olursa olsun bu süre içinde kullanılmamış olan kârlar üçüncü yılın vergi matrahına eklenir. Üç yıldan önce işin terki, devri veya işletmenin tasfiyesi halinde bu kârlar, o yılın matrahına eklenir.

Yukarıdaki esaslar dahilinde yeni değerlerin iktisabında kullanılan kâr, yeni değerler üzerinden bu Kanun hükümlerine göre ayrılacak amortismanlara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan değerlerin amortismanına devam olunur.”

Kanun metninden çıkan iki ayrı süre kavramı birbirine karıştırılmamalıdır: yenilemenin gerçekleşmesi için tanınan süre (azami 3 yıl — yeni aracın bu süre içinde satın alınmış olması yeterlidir) ile mahsup (fonun eritilmesi) süresi (yasada ayrıca sınırlanmamıştır; bir GİB özelgesiyle de “3 yıllık süreyle sınırlı olmaksızın” yeni kıymetin amortisman süresi boyunca devam edeceği doğrulanmıştır — bkz. Bölüm 9).

2.1. Yenileme Fonundan Yararlanma Şartları

VUK 328-329 ve konuya ilişkin özelgeler bir arada değerlendirildiğinde, yenileme fonundan yararlanabilmek için aranan başlıca şartlar şunlardır:

Önemli: Şart #3 (aynı neviden kıymet) gereği, binek otomobil satışından doğan bir fon, ticari araç (kamyonet, panelvan vb.) alımında kullanılamaz — idare, benzer nitelikteki emsal olaylarda (kamyonet→forklift) bu ayrıma sıkı biçimde bağlı kalmıştır.

3. Binek Otomobil Amortisman Gider Kısıtlaması (2026)

332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği uyarınca, 2026 yılı için binek otomobillerde amortismana esas bedel tavanları şöyledir:

Bu tavanların üzerinde kalan kısım için ayrılan amortisman, kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) sayılır ve o yıla ilişkin ticari kâra ilave edilir.

4. Fon Mahsubunun Doğru Mantığı

Yenileme fonu, amortismanın yalnızca kanunen kabul edilen (yasal tavan dahilindeki) kısmına mahsup edilir. Sınır aşımı kısmı (KKEG) fondan bağımsız olarak, kendi başına oluşur ve fonla hiç temas etmez:

“Amortisman gider kısıtının, yenileme fonu üzerinden itfa edilecek amortisman tutarlarına herhangi bir engeli bulunmamaktadır. Kaldı ki, yenileme fonu tutarı gider yapılabilecek amortisman tutarları üzerinden düşülecektir.” (Muhammed Kutub Bağırgan, YMM)

Önerilen muhasebe kaydı (bilanço hesabı üzerinden, sade yöntem):

770 Genel Yönetim Giderleri (yalnız KKEG / sınır aşımı kısmı)...................... Borç

549 Özel Fonlar (yalnız kabul edilen kısım)..................................................... Borç

257 Birikmiş Amortismanlar (toplam amortisman)................. ..................................................Alacak

5. Uygulamalı Örnek ve Muhasebe Kayıtları

Varsayım: Şirket 4 adet binek aracın satışından toplam 5.158.000 TL yenileme fonu oluşturmuş, yerine

10.000.000 TL bedelli 1 adet binek otomobil almıştır (%20 amortisman oranı, ÖTV+KDV dahil yöntem, 2026 tavanı: 2.600.000 TL).

Yıllık kabul edilen amortisman = 2.600.000 TL × %20 = 520.000 TL

5 yılın sonunda araç tam itfa olur (2.600.000 TL'lik tavan tükenir); mahsup edilecek amortisman kalmadığından fonda 2.558.000 TL (5.158.000 − 2.600.000) bakiye kalır.

Araç alımı (0. yıl):

254 Taşıtlar ......................................................10.000.000 Borç

102 Bankalar / 320 Satıcılar ..................... ........................................................10.000.000 Alacak

Her yıl (1-5. yıllar), yıllık amortisman ve fon mahsubu:

770 Genel Yönetim Giderleri (KKEG kısmı) ......... ....1.480.000 Borç

549 Özel Fonlar (kabul edilen kısım) .........................520.000 Borç

257 Birikmiş Amortismanlar (toplam) ................................................................. 2.000.000 Alacak

5. yıl sonu — kalan fon bakiyesinin kapatılması:

549 Özel Fonlar .........................................................2.558.000 Borç

671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları .................................................................... 2.558.000 Alacak

6. TÜRMOB Görüşü — Aşan Tutarın Zamanlaması

TÜRMOB'un resmi “Tüm Yönleriyle Yenileme Fonu Uygulaması” yayınında konu doğrudan ele alınmış ve net bir görüş bildirilmiştir:

“Önceki yıllarda yenileme fonuna alınan tutarlar yeni alınan binek otomobilin amortismanı açısından kanunen izin verilen sınıra kadar kullanılabilir ve kanuni sınırı aşan kısmın (3. yılın sonunda) kazanca eklenmesi gerekmektedir.” (TÜRMOB, Tüm Yönleriyle Yenileme Fonu Uygulaması, s.32)

TÜRMOB'un örneğinde hesaplama, yıl yıl kümülatif amortisman beklenmeden, fon tutarı ile amortismana esas tavan arasındaki farkın tek seferlik olarak kazanca eklenmesi şeklindedir. Sizin örneğinize uygulanırsa:

5.158.000 − 2.600.000 = 2.558.000 TL aşan tutar, itfa süresi sonu (5. yıl) beklenmeden, satışı izleyen 3. yılın sonunda kazanca eklenir. Nihai tutar aynı çıkmaktadır; fark yalnızca zamanlamadadır.

TÜRMOB kendisi de bu konuda “311 No'lu GVK Genel Tebliğinde ve özelgelerde bir açıklama bulunmamaktadır” demekte ve görüşünü yalnızca 2011 yılına ait, farklı bir konudaki (bina yenilemesi) bir özelgeye kıyasen dayandırmaktadır — otoriter fakat bağlayıcı olmayan bir yorumdur.

Sonuç ve Öneri: Aşan tutarın (2.558.000 TL) bir noktada vergiye tabi hale geleceği kesindir. İhtiyatlı bir uygulama tercih edilecekse, TÜRMOB görüşü doğrultusunda aşan tutarın 3. yıl sonunda beyan edilmesi önerilebilir; ihtilaf riskini tamamen ortadan kaldırmak için şirket adına Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan özelge talep edilmesi en sağlam yoldur.

7. Literatürdeki Görüşlerin Karşılaştırması

Üç görüşte de nihai vergilenecek tutar aynıdır (fon − tavan farkı); farklılık yalnızca hangi yılda beyan edileceğindedir. En erken tarihli (TÜRMOB, 3. yıl sonu) en temkinli/güvenli yaklaşımdır.

8. Fonun Tamamının Vergisiz Eritilmesi — Alternatifler

Birden fazla binek araç alımı (tek geçerli çözüm): Her aracın kendi amortisman tavanı (2026: 2.600.000 TL) olduğundan, 5.158.000 TL'lik fon için 2 binek araç (2 × 2.600.000 = 5.200.000 TL toplam tavan) fonun tamamını karşılayabilir.

Ticari araç alımı — geçerli bir alternatif DEĞİLDİR: VUK 328'deki “aynı neviden kıymet” şartı gereği, binek otomobil satışından doğan fon, kamyonet/panelvan gibi farklı sınıf ticari araçlarda kullanılamaz (bkz. Bölüm 2.1, Şart #3).

9. Özelgeler

Bu bilgi notu hazırlanırken taranan ve dikkate alınan başlıca GİB özelgeleri, tarih sırasına göre aşağıda özetlenmiştir. Binek oto amortisman kısıtı ile yenileme fonunun kesişimine dair bire bir özelge bulunamamıştır (bkz. Bölüm 6) — listedeki özelgeler yenileme fonunun genel mekaniğine ilişkindir ve kıyasen değerlendirilmiştir.

10. Sonuç ve Değerlendirme

Yenileme fonu ile binek otomobil amortisman gider kısıtlamasının birlikte uygulanması, VUK 328-329, 311 Seri No.lu GVK Genel Tebliği ve TÜRMOB'un yorumlarının birlikte okunmasını gerektiren, mevzuatta tam olarak netleşmemiş bir alandır. Fonun yalnızca kanunen kabul edilen amortisman tutarına mahsup edilebileceği kesindir; tavanı aşan kısmın ne zaman kazanca ekleneceği konusunda ise TÜRMOB 3. yıl sonunu işaret etmekte, bir kısım yazarlar itfa süresinin sonunu esas almaktadır. Fonun tamamının vergisiz eritilmesi hedefleniyorsa, VUK 328'deki “aynı neviden kıymet” şartı gereği tek geçerli çözüm birden fazla binek araç alımıdır. Yüksek tutarlı işlemlerde, ihtilaf riskini ortadan kaldırmak amacıyla şirket adına GİB'den özelge talep edilmesi tavsiye edilir.

Ahmet Serdar Uysal — Yeminli Mali Müşavir

Sorumluluk Reddi

Bu bilgi notu, hazırlandığı tarih itibarıyla yürürlükte olan mevzuat, idari görüş ve TÜRMOB yayınları esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla derlenmiştir; belirli bir mükellefe veya somut bir işleme yönelik bağlayıcı bir vergi, hukuk veya yatırım danışmanlığı niteliği taşımaz. Vergi mevzuatı, tebliğler ve had/tutarlar sıklıkla değişebildiğinden, notta yer alan rakam ve tarihlerin uygulama anında güncelliğinin ayrıca teyit edilmesi gerekir.

Notta atıfta bulunulan özelgeler, ilgili idari makamların o somut olaya özgü değerlendirmeleridir; farklı olgusal koşullarda idarece farklı sonuçlara varılabilir. Özellikle binek oto amortisman kısıtı ile yenileme fonunun kesişimi konusunda doğrudan bir GİB özelgesi bulunmadığı Bölüm 6 ve 9'da ayrıca belirtilmiştir; bu tür konularda yüksek tutarlı işlemler için somut olaya göre ayrıca yazılı teyit (özelge) alınması önerilir.

Bu doküman esas alınarak yapılacak işlemlerden doğabilecek sonuçlar bakımından, işlemin öncesinde mükellefiyet durumunun ve ilgili somut olayın niteliğinin ayrıca ve özel olarak değerlendirilmesi tavsiye edilir; bu değerlendirme yapılmaksızın doğrudan bu nottaki genel açıklamalara dayanılarak alınacak kararlardan doğacak sonuçlardan sorumluluk kabul edilmez.

Yasal düzenlemenin özü

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 376’ncı maddesinde; son yıllık bilançoda, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının yarısının zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşılırsa, yönetim kurulunun, genel kurulu hemen toplantıya çağıracağı, bu genel kurula uygun gördüğü iyileştirici önlemleri sunacağı, son yıllık bilançoya göre, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının üçte ikisinin zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşıldığı takdirde, derhâl toplantıya çağrılan genel kurulun, sermayenin üçte biri ile yetinme veya sermayenin tamamlanmasına karar vermediği takdirde şirketin kendiliğinden sona ereceği hükme bağlanmıştır. Benzer bir düzenleme, 6102 Sayılı TTK’dan önce yürürlükte bulunan 6762 Sayılı TTK’nın 324’üncü maddesinde de yer almaktaydı.

15.09.2018 tarihinde yayımlanan 6102 sayılı TTK’nın 376’ncı Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ ile borca batıklık ve şirkete sermaye tamamlama fonu konulmasına dair açıklamalar yapıldı. Tebliğ’in 9’uncu maddesi uyarınca sermayenin tamamlanması, bilânço açıklarının ortakların tamamı veya bazı ortaklar tarafından kapatılması olarak tanımlanıyor. Sermayenin tamamlanmasına karar verilmesi halinde her ortak, zarar sebebiyle karşılıksız kalan tutarı kapatacak miktarda parayı vermekle yükümlüdür. Her ortak, payı oranında tamamlamaya katılabilir ve verdiğini geri alamaz. Bu yükümlülük, sermaye konulması veya borç verilmesi niteliğinde olmayıp karşılıksızdır. Ayrıca yapılan ödemeler, gelecekte yapılacak sermaye artırımına mahsuben bir avans olarak nitelendirilmez.

Yine Tebliğ’in ilgili maddesi uyarınca, bilanço zararlarının kapatılması için getirilen yükümlülükler doğrultusunda yapılan ödemeler öz kaynaklar içerisinde “sermaye tamamlama fonu” hesabında toplanır ve takip edilir. Tebliğ’deki açıklamalara göre sermaye tamamlama fonu yalnızca zararların mahsup edilmesi suretiyle kullanılabilir.

Sermaye tamamlama fonlarının vergiye tabi olduğu yaklaşımı

Bir sonraki bölümde ele alınacak 2022 yılında yapılan düzenleme öncesinde Vergi İdaresi’nin yaklaşımı; uzun süre zarar eden şirketlerin bu zararlar nedeniyle sermayelerinin karşılıksız kalması ve sermayelerini tamamlamak amacıyla ortaklarından TTK hükümleri kapsamında sermaye tamamlama fonu alması durumunda, bunların kurumlar vergisine (ve aynı zamanda KDV’ye) tabi bir hizmet geliri karşılığı olduğu yönündeydi.

İdare’nin bu yaklaşımı, vergi incelemelerinde ve mükelleflerin izahat talebi kapsamında verilen özelgelerde ileri sürülüyor. Örneğin, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 01.06.2012 tarih ve B.07.1.GİB.0.06.49-010.01-11 sayılı Özelgesi’nde; sermaye tamamlama fonu adı altında ödenen tutarların, sermayeye ilave edilmemesi ve vergi mevzuatında bir istisna hükmü bulunmaması nedeniyle, ödendiği kurumun kurumlar vergisi matrahına dâhil edilmesi gereği ifade ediliyor.

Vergi İdaresi’nin bu yaklaşımının yargı makamınca da kabul gördüğü mahkeme kararlarına rastlanmakla birlikte, yüksek mahkemeler nezdinde konuya ilişkin yeknesak bir yaklaşım benimsenmediği görülüyor.

Sermaye tamamlama fonlarının kurumlar vergisine (ve KDV’ye) tabi tutulması konusu, bir sonraki bölümde ele alınacak olan 2022 yılındaki düzenleme yapılana dek birçok uyuşmazlığın ortaya çıkmasına sebep olmuştur.

Kurumlar Vergisi Kanunu'nda yapılan düzenleme

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6’ncı maddesinde safi kurum kazancı düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacaktır. İlgili maddede, safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hakkındaki hükümleri uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

15.04.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7394 sayılı Kanun’un 23’üncü maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nun bahsi geçen 6’ncı maddesine üçüncü fıkra olarak şu hüküm eklenmiştir: “13/01/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 376’ncı maddesi uyarınca sermayenin tamamlanmasına karar verilen şirketin ortakları tarafından zarar sebebiyle karşılıksız kalan kısmı kapatacak miktarda aktarılan tutarlar kurum kazancının tespitinde dikkate alınmaz.”

Bu hükümle, sermaye tamamlama fonlarının kurumlar vergisine tabi olmadığı açıkça düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemenin vücuda gelmesi neticesinde kurumlar vergisinde sorun çözülmekle birlikte, KDV uygulaması açısından net bir belirlemenin bulunmadığı görüşü 2022 yılından bugüne kadar olan dönemde zaman zaman gündeme geliyordu. Bu açıdan, Vergi İdaresi’nin KDV uygulaması yönündeki yaklaşımının da irdelenmesi önem taşıyor.

İdare'nin konuya ilişkin en güncel görüşü

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 07.07.2026 tarih ve 62030549-125-894824 sayılı Özelgesi’nde, şirketin geçmiş yıl zararlarının ortaklar tarafından karşılanması durumunda vergilendirme konusuna görüş belirtilmiştir. Bahsi geçen özelgede, “şirketinizin geçmiş yıl zararları nedeniyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 376’ncı maddesi uyarınca sermayenin tamamlanmasına karar verilmesi halinde, ortaklarınız tarafından zarar sebebiyle karşılıksız kalan kısmı kapatacak miktarda şirketinize aktarılan tutarların kurum kazancının tespitinde dikkate alınmaması gerekmektedir” denilmiştir.

Bu görüş, 7394 sayılı Kanun’un 15.04.2022 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 23’üncü maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yapılan düzenlemenin doğal bir sonucudur. Öte yandan aynı özelgede, “şirketiniz bilanço zararlarının, sermayeyi tamamlamaya yönelik olarak ortaklar tarafından karşılanması (zararın ortaklarca paylaşılması, zararın ortaklarca üstlenilmesi) işlemi, finansman temini olarak değerlendirilmemesi ve herhangi bir mal teslimi veya hizmet ifası gerçekleşmemesi nedeniyle KDV’nin konusuna girmemektedir” denilmek suretiyle bahsi geçen fonların KDV’ye de tabi olmayacağı ifade edilmiştir.

Sonuç

Vergi İdaresi’nin 07.07.2026 tarihli Özelgesi, sermaye tamamlama fonlarındaki vergisel tartışmaları tamamen ortadan kaldırabilecek bir nitelik taşıyor.

Öncelikle, uzun yıllar kurumlar vergisine tabi olduğu Vergi İdaresi tarafından ileri sürülen bu fonlar, 2022 yılında yapılan kanuni düzenleme ile kurumlar vergisine tabi kurum kazancının dışında bırakılmış ve böylece bu fonların kurumlar vergisine tabi olmayacağı netleşmiştir. Ancak, 2022 yılında yapılan bu düzenleme KDV Kanunu’na bir değişiklik getirmemiştir. Vergi İdaresi’nin 07.07.2026 tarihli Özelgesi’nde ortaya konulan görüş, bahsi geçen fonların KDV’nin konusuna da girmediğini açıklığa kavuşturmuştur.

Sonuç olarak, gerek 2022 yılında 7394 sayılı Kanun ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yapılan düzenleme, gerek Vergi İdaresi’nin güncel görüşü çerçevesinde; 6102 Sayılı TTK’nın 376’ncı maddesi kapsamında ortaklar tarafından şirketlere ödenen sermaye tamamlama fonlarının ne kurumlar vergisine ne de KDV’ye tabi olduğunu belirtebiliriz.

ekonomist.com | Dr. Can Sözer - EY Türkiye Vergi Bölümü - Şirket Ortağı

Mevcut düzenlemeye göre, sadece kaçakçılık fiilleri dışındaki vergi ziyaı cezaları ile belli tutarı aşan genel ve özel usulsüzlük cezaları uzlaşmaya konusu edilebildiğinden, vergi ziyaı cezasında uzlaşma istensin istenmesin vergi aslı bağımsız olarak dava konusu edilebiliyor.

Bu düzenlemenin vergi aslına ilişkin davaları artıracağı tahminimi söz konusu yazımda paylaşmıştım. Bu tahminim maalesef doğru çıktı, mükellefler genellikle cezalar için uzlaşma talep ederken vergi aslını dava konusu ediyorlar.

Uzlaşma komisyonları geçmişte yapmış oldukları oranda indirimi halen yapmaya devam ediyorlar.

3 Eylül 2025 tarihli yazımda da yeni durumun yarattığı iki sorunu gündeme getirmiş ve mükellefleri uyarmıştım.

Bugün cezalar için uzlaşma talep edilip vergi aslı için dava açılması seçeneğinin İdare ve mükellefler için yarattığı sorunları değerlendireceğim.

1) Sayısı azalmakla birlikte, vergi aslı için dava açmayı tercih edip, vergi cezaları için uzlaşma talep eden bazı mükelleflerin, ihbarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde dava açma süresini kaçırdıklarına, ne yazık ki hâlâ rastlıyorum.

2) Vergi aslı için dava açmak ve cezalar için uzlaşma seçeneğini denemek istiyorsanız, sadece vergi aslına ilişkin olarak davayı mutlaka 30 gün içinde açmanız gerekiyor.

3) Uzlaşma Yönetmeliğinde, mükellef veya vekilinin uzlaşma komisyonunun davetine icabet etmesi halinde komisyon teklifinin mükellefçe kabul edilmemesi durumunda, bu durumun tutanakla tespit edilmesi uzlaşmanın vaki olmaması olarak nitelendiriliyor. Bu durumda komisyon nihai teklifini tutanağa geçiriyor.

Uzlaşmanın vaki olmaması halinde mükellefler, kesilen cezaya ilişkin uzlaşmanın vaki olmadığına dair düzenlenen tutanağın kendilerine tebliğinden itibaren genel hükümler dairesinde dava açma hakkına sahipler. Bu takdirde 30 günlük dava açma süresi bitmiş veya 15 günden az kalmış ise dava açma süresi tutanağın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün olarak uzuyor.

Uygulamada bu aşamada zaten dava açma süresi geçmiş olduğundan davanın 15 gün içinde açılması gerekir. Az da olsa, 30 günlük uzlaşma talep süresinin ilk günlerinde uzlaşma talep eden bazı mükelleflerin kalan dava açma süresi 15 günden fazla ise 15 günden sonra dava açtıklarına tanık olabiliyoruz. Bu durumda vergi mahkemeleri davayı süre aşımı nedeniyle usul yönünden reddediyorlar. Aman dikkat!

Mükellefler, dava açma süresinin son günü akşamına kadar komisyonun nihai teklifini kabul ettiğini bir dilekçe ile vergi dairesine bildirdiği takdirde bu tarih itibariyle uzlaşma vaki olmuş sayılıyor ve buna göre işlem tesis ediliyor.

4) Uzlaşma Yönetmeliğine göre, mükellef veya vekilinin uzlaşma komisyonunun davetine icabet etmemesi, komisyona geldiği halde uzlaşma tutanağını imzalamaması veya tutanağı ihtirazî kayıtla imzalamak istemesi halindeuzlaşma temin edilememiş sayılıyor.

Uzlaşma ile ilgili maddede (Vergi Usul Kanunu Ek Md. 7) “uzlaşmanın temin edilememesi” ifadesine yer verilmediği için uzlaşmanın temin edilememesi halinde de uzlaşmanın vaki olmaması halinde olduğu gibi dava açma süresi geçmişse 15 gün içinde dava açılabilmesi gerekir. Çünkü her iki durumda da uzlaşılmış olmuyor.

Nitekim Gelir İdaresi tarafından web sayfasında yayımlanan Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Broşüründe, uzlaşma talebinde bulunan mükelleflerin, uzlaşma talep ettiği cezalar için uzlaşmanın vaki olmadığı veya temin edilemediği durumlarda yargı yoluna başvurabilecekleri, tutanağın tebliğ edildiği tarihte dava açma süresi bitmiş veya 15 günden az kalmış ise, dava açma süresi tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olarak uzayacağı açıklanmış bulunuyor.

Yani, uzlaşmanın vaki olmaması ile temin edilememesi aynı şekilde değerlendirilmiştir.

Mükelleflere önerim, açtıkları davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmemesi olasılığını sıfırlamaları için uzlaşma görüşmesine katılmaları ve teklifi kabul etmemeleri halinde uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağı imzalamaları yönündedir.

5) Vergi aslının dava konusu edildiği, vergi cezası için ise uzlaşma talep edildiği durumlarda vergi mahkemelerinin iki farklı şekilde hareket ettiğini gözlemliyorum:

* Bazı vergi mahkemeleri, vergi dairelerine vergi cezası için talep edilen uzlaşmanın sonucunu sorup, eğer uzlaşma görüşmesi yapılmamışsa kararlarını uzlaşma sonrasına erteliyorlar.

* Bazı mahkemeler ise uzlaşma görüşmesinden bağımsız olarak vergi aslına ilişkin davada kararlarını veriyorlar.

Ben ikinci uygulamanın doğru olduğunu düşünüyorum.

6) Son dönemlerde bazı vergi dairelerinin, uzlaşma görüşmesinden önce vergi mahkemesince karar verilmesi durumunda düzenledikleri ikinci ihbarnamede vergi cezasına da yer verdiklerini gözlemliyorum.

Bu uygulama kesinlikle hatalıdır. Çünkü;

* Açılan dava sadece vergi aslına ilişkindir. Gecikme faizi bu davadan dolaylı olarak etkilenir. Yani mahkemece onaylanan vergi aslı üzerinden gecikme faizi de hesaplanır. Onaylanan kısım üzerinden vergi cezası kesilemez. Çünkü ceza için uzlaşma talep edilmiş olduğundan, ceza uzlaşma sonucuna göre ödenecek safhaya gelecektir.

* Eğer uzlaşma vaki olmadığı veya temin edilemediği halde süresinde dava açılmamışsa ceza kesinleşmiş demektir, bu durumda uzlaşma başvurusuna konu edilen cezaların, dava açma süresinin bittiği tarihten itibaren bir ay içerisinde ödenmesi gerekir. Eğer dava açılmışsa, cezanın ödenip ödemeyeceği konusunda davanın sonucunu beklemek gerekir.

* Cezalar için uzlaşma talebinden önce dava açılmışsa dava, uzlaşma işleminin sonuca bağlanmasından önce vergi mahkemelerince incelenmez; herhangi bir sebeple incelenir ve karara bağlanırsa bu karar hükümsüz sayılır. Bu durumda, uzlaşmaya varılması halinde bu durum mahkemeye bildirilir ve dava incelenmeden reddedilir.

* Mükellefin daha önce hem dava açmış hem de uzlaşma talep etmiş olması halinde ise, uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi üzerine vergi dairesince uzlaşmanın gerçekleşmediği vergi mahkemesine bildirilir ve davaya kaldığı yerden devam edilir.

* Yukarıda ifade ettiğim üzere, uzlaşma talebinden önce veya sonra ceza için dava açılmamış, ancak uzlaşma vaki olmadığı veya temin edilemediği durumda dava açılmışsa ceza için davanın sonucunu beklemek gerekir.

* Vergi dairelerinin ikinci ihbarnamelerde cezaya yer vermesi kanuna açıkça aykırıdır. Maliyenin bu konuda veri dairelerini uyarması gerekir. Eğer bu uygulama sistemin doğal sonucu ise Maliyenin sistemi acilen güncellemesi şarttır!

Bu yazı için son sözlerim…

Yukarıda açıklamaya çalıştığım durum mevcut yasal düzenlemenin ne kadar sorunlu olduğunu gösteriyor.

Bence acilen mevcut uzlaşma düzenlemesinin gözden geçirilmesi ve geçmişteki sorunlarla yeni mevzuatın yarattığı sorunları çözecek yeni bir düzenlemenin yapılması şarttır.

Vergi aslı için uzlaşma olanağı yeniden getirilmelidir!

Mevcut durum İdare açısından da sorunludur, çünkü vergi aslı için dava açılması tahsilatı geciktirmektedir. Aynı durum ceza için uzlaşma talep edilmesi halinde de geçerlidir.

Anlayacağınız hem vergi aslı hem de ceza bakımından yeni uygulama tahsilatı geciktirmektedir.

Ülkemizde sürekli olarak vergi affı çıkacağı beklentisi söz konusu olduğundan bu gecikme vergi mükellefleri açısından çok ciddi bir avantaj sağlayabilecek niteliktedir.

Eğer bu konuda bir değişiklik yapılmayacaksa, İdarenin vergi aslı (dolayısıyla gecikme faizi) ile vergi cezasına ilişkin ayrı ayrı ihbarname tebliğ etmesi kendisi açısından isabetli olacaktır.

T24 | Erdoğan SAĞLAM

Can Mutlu Vergi Başmüfettişi

DAĞITIM YERLERİNE

2026/15 sayılı Genelge kapsamında %29 tecil faiz oranıyla yapılan tecil işlemleri son başvuru tarihi ve ilk taksit ödeme süresi 31.08.2026 tarihi itibarıyla sona ermiştir.

Ancak, başvurular ve ödemeler için son gün olması sebebiyle gerek posta yoluyla gerekse şahsen yapılan ve 31.08.2026 tarihi itibarıyla Kurum kayıtlarına intikal eden ya da ettiği kabul edilen taleplerde yoğunluk yaşandığı, ödeme planları oluşturulmadan sadece taleplerin alınabildiği ve bu sebeple ilk taksitlerin tahsil edilemediği anlaşılmıştır.

Bu nedenle, 31.08.2026 tarihi itibarıyla Kurum kayıtlarına intikal eden veya ettiği kabul edilen tecil taleplerinde 11.09.2026 tarihine (bu tarih dahil) kadar ilk taksit ödemelerinin yapılması halinde bu ödemelerin 31.08.2026 tarihinde yapılmış sayılmasının uygun olacağı Yönetim Kurulunun 01.09.2026 tarihli ve 2026/442 sayılı kararı ile uygun görülmüştür.

Buna göre, 31.08.2026 tarihi itibarıyla Kurum kayıtlarına intikal eden veya ettiği kabul edilen ve Kuruma ilk taksit ödemesi yapılmayan tecil taleplerine ilişkin ilk taksit ödemelerinin 11.09.2026 tarihine (bu tarih dahil) kadar ödenmesi kaydıyla bu tahsilat tarihinin 31.08.2026 tarihine geri çekilerek ödeme planları oluşturulacaktır.

Bu kapsamda, tecil taleplerinin tamamlanmasına yönelik tekrar ilave süre verilmesi söz konusu olmayacağından, henüz ilk taksit ödemesi gerçekleştirilmeyen tecil talepleri hakkında alınan Yönetim Kurulu kararı çerçevesinde gerekli işlemlerin tamamlanması, herhangi bir gecikmeye mahal verilmemesi hususunda İl Müdürlüklerince titizlikle gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.

Uygulamanın ilk aşaması 4 Kasım 2024'te hayata geçirildi. Taşınmaz sahibi tarafından e-Devlet Kapısı'ndaki "Kira Sözleşmesi İşlemleri" bölümünden hazırlanan sözleşmelerin kiracı ve varsa kefil tarafından elektronik ortamda onaylanması sağlandı.

9 Mayıs 2025'te başlayan ikinci aşamayla emlak danışmanları ve yetkilendirilen kişiler de sözleşme hazırlayarak taşınmaz sahibi veya hissedar, kiracı ve varsa kefilin onayına sunma imkanına kavuştu.

Sözleşmelerde hata düzeltilebilecek

Sisteme daha sonra "Hata Düzeltme" ve "Güncelleme" fonksiyonları da eklendi. Böylece sözleşmenin onaylanmasının ardından 15 gün içinde yazım, rakam veya bilgi girişinden kaynaklanan maddi yanlışlıklar düzeltilebiliyor.

"Güncelle" fonksiyonu ise tarafların iletişim bilgileri ile kira tutarı ve ödemeye ilişkin bilgilerin güncel tutulmasına imkan sağlıyor.

Sistem üzerinden kira sözleşmeleri için zaman damgalı barkodlu belge de oluşturulabiliyor ve belgenin doğruluğu e-Devlet üzerinden kontrol edilebiliyor. Bakanlık ayrıca bütün kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden yapılmasını zorunlu hale getirecek bir çalışma yürütüyor.

"Gerçek kira bedeli ile beyan edilen tutar denetlenmeli"

Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Ergün Kılıç, düzenlemenin ev sahibi ile kiracı arasındaki ilişkilerin daha güvenli ve şeffaf hale gelmesi açısından önemli bir gelişme olduğunu söyledi.

Sözleşmenin elektronik ortamda yapılmasının tarafların üzerinde anlaştıkları hususları netleştireceğini vurgulayan Kılıç, "Kira bedeli, depozito, ödeme tarihi ile sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi gibi önemli bilgiler kayıt altına alınacak. Böylece sözleşme sonrasında ortaya çıkabilecek 'Ben böyle anlaşmamıştım' veya 'Sözleşmede böyle yazmıyordu' şeklindeki tartışmaların önüne geçilmesi kolaylaşacak." dedi.

Kılıç, ev sahipleri ile kiracılar arasındaki anlaşmazlıklarda anahtar rolü oynayacak uygulamanın kira gelirlerinin devlet tarafından daha sağlıklı takip edilmesine ve vergi kayıplarının azaltılmasına da katkı sağlayacağına dikkati çekerek, şu değerlendirmede bulundu:

"Bunun için yalnızca elektronik sözleşme yapılması yeterli değil. Sözleşmede belirtilen kira bedeli ile gerçekte ödenen tutarın farklı olup olmadığı da denetlenmeli. Ayrıca elde edilen veriler yalnızca vergi takibi amacıyla değil, Türkiye'nin konut ve kira sorunlarının doğru anlaşılması ve kalıcı çözümler üretilmesi için de kullanılmalı."

Elektronik sözleşmenin kiracı açısından bakım, onarım, aidat ve depozito gibi şartları belgeleyerek güvence sunduğunu, ev sahibi açısından da hak ve sorumlulukları koruduğunu vurgulayan Kılıç, emlak danışmanlarının görev sınırlarının iyi belirlenmesi ve sürecin ek bürokrasi ya da maliyet yaratmaması gerektiğini kaydetti.

Kılıç, "e-Devlet kullanımında güçlük yaşayan, özellikle yaşlı vatandaşların işlemlerini kolayca gerçekleştirebilmeleri için gerekli teknik destek sağlanmalı, kişisel veriler titizlikle korunmalıdır. Sonuç olarak e-Devlet üzerinden kira sözleşmesi yapılması doğru bir adımdır. Ancak asıl önemli olan, sözleşmenin dijital olması değil, kira ilişkisinde adaletin, güvenin, şeffaflığın ve tarafların haklarının korunmasının sağlanmasıdır." dedi.

AA

Tamamen insan­lara dayalı derken sistem, prosedür ve kontrollere çok önem vermeden yönetmek­ten bahsediyorum. Yani in­sana dayalı yönetim.

İnsana bağımlılık ne demek?

İnsanlar şüphesiz işletme­lerin temel direği. Ancak sa­dece insana dayalı yürütülen işler sürdürülebilir olmaz. Örneğin bir departmanını­zın bir yöneticisi var. Güve­nilir, çalışkan bir arkadaş. Dürüst. Kendisiyle çalışma­nın büyük şans olduğunu dü­şünüyorsunuz. Ancak bu de­partmanın tüm kritik işleri, kararlar, modeller, formüller, reçeteler veya kritik müşteri ilişkileri de bu arkadaşta.

Bu arkadaşımızın herhan­gi bir sebeple bizle çalış­maması halinde tüm know how’ı alıp gitmesi kaçınıl­maz. Belki kendisi ile anlaşa­madınız, ya da daha iyi red­dedilemez bir teklif aldı. İşte size ait tüm bilgi ve becerler uçtu gitti.

İşin kötü yanı bu arka­daşların çoğu iyi niyetli ol­sa da bir kısmı, bu durum lehine kullanıyor. Yönetti­ği alanlarda özerk cumhuri­yetler kuranları da çok gör­düm. Hatta bu durum öyle ileri noktaya gidebiliyor ki, değil profesyonel CEO’yu ve­ya Genel Müdür, patronların dahi söz geçirmediği br nok­taya gelebiliyor.

Bu tür siloların oluştuğu şirketlerde, ki bu silolar tek­nik operasyonlardan finan­sa kadar her yerde oluşabi­lir, profesyonel tepe yöneti­cilerin de çalışma şansı yok. Şirketin tüm sırlarına vakıf, kritik bilgilere ve yetkilere sahip, şirketin adeta yıllardır kara kutusu haline gelmiş bu arkadaşlar, stratejiden ope­rasyona her konuda söz sahi­bi olabiliyor.

Kurumsal gelişim sabote edilebilir

Şirketlerde pek çok deği­şim ve dönüşüm çalışması bu arkadaşlara takılıyor. ERP veya yazılım kullanmam, ya­pay zekâya ve otomasyona inanmam, bizim işte bunlar olmaz diyerek sabote eden­leri en tehlikeli cinsler.

Aslında bu durumun ar­ka planında iki temel sebep var. Birincisi bu arkadaşla­rın kendilerini, hak edilmiş bir yetki ve özerklik sınırı içinde görmeleri ve kendile­rini vazgeçilmez hale getirip güvende hissetmek isteme­leri. İkincisi de patronların ve tepe yönetimlerin bu ar­kadaşlardan ya doğrudan çe­kinmeleri (şirket sırları, ra­kibe gitme ihtimali ve benze­ri), ya da giderse içeride işler kötüye gider diye endişe et­meleri.

Oysa bu arkadaşlar ku­rumsal gelişimin önünde­ki en büyük engeldir. Alttan kendilerine rakip olur diye kimseyi ye­tiştirmezler, kim­seye yol vermezler, kendilerini geliştir­mez, inovasyon ve­ya ARGE yapmazlar. Dönüşümü sabote ederler.

Kararlı şekilde sistem isteyin

Çözüm bu. Her depart­manda, her iş alanında iç kontrol yapısı oluşturmuş olmalısınız. Bakınız kali­te, belge falan demiyorum. İş süreçleri tanımlanmalı, iş akışları oluşturulmalı. O alanda riskler değerlendiril­miş ve ölçülmüş olmalı. Gö­revler, yetki ve sorumluluk­lar netleştirilmeli. Temel iş politikaları tanımlanmalı. Yönetici yedekleme ve ha­lef-selef kararları verilmiş olmalı. Kriz ve olağanüs­tü durum politikaları olma­lı. Tepeden şirkete bakıldı­ğında tüm iş alanlarında bu veriler oluşmalı. Ayrıca sü­reçleri otomasyona taşıyıp, süreçlerde kaliteli veri üret­melisiniz. Bu verileri de iş zekâsı ve yapay zeka ile kul­lanabilir olmalısınız.

“Hocam iyi de, arkadaş­lar bunları yapmıyor. Ya da bunların yapılmasına izin vermez” diyenlere sesleni­yorum. “Koskoca şirketiniz, büyük ölçekli bir işiniz var. Birkaç kişiye esir olacaksı­nız işe devam etmeyin”. Bu arkadaşlar ile yolları makul bir plan dâhilinde ayırın.

Şimdi bana “hocam kü­fe senin sırtında değil tabi” demeyin, hem kendi işyerle­rimde hem de bağımsız YK üyesi olduğum şirketlerde benzer durumları yaşıyor ve benzer kararları alıyorum. Eskisinden iyi oluyor.

Dr. Bertan Kaya-Dünya

İki aylık enflasyon farkı oluştu

Temmuz ve ağustos aylarına ilişkin enflasyon verileriyle birlikte memur ve memur emeklilerinin yılın ikinci yarısında oluşacak enflasyon farkına ilişkin hesaplama da şekillenmeye başladı.

Ağustos ayına ait verinin açıklanmasıyla yılın 2. yarısının 2. verisi de belli oldu. Böylece memur ve memur emeklilerinin 2027 Ocak ayında alacağı maaş zammının hesaplanmasında esas alınacak enflasyon verisi de netleşmeye başladı. Buna göre, memur ve memur emeklilerinin ocak ayında yüzde 3,66 oranında zammı şimdiden garantilendi.

Mevcut verilere göre memur ve memur emeklileri, toplu sözleşme zammına ek olarak oluşacak enflasyon farkından yararlanacak. Ocak ayında uygulanacak kesin zam oranı, aralık ayı enflasyonunun açıklanmasıyla belli olacak.

SGK ve Bağ-Kur emeklilerinin oranı zam ne kadar oldu?

SGK ve Bağ-Kur emeklileri ise doğrudan 6 aylık oran kadar zam hakkı kazanıyor. Buna göre, SGK ve Bağ-Kur emeklilerinin kesinleşen zam oranı ise yüzde 3,62 oldu.

SGK ve Bağ-Kur emeklileri, ilk altı aylık dönemde kümülatif enflasyon oranı olan yüzde 17,76 oranında zamma erişti.

Toplu sözleşme zammı ne kadar?

2027 yılı için memur ve memur emeklilerinin maaşlarına uygulanacak toplu sözleşme zammı, yılın ilk altı ayı için yüzde 5, ikinci altı ayı için ise yüzde 4 olarak belirlenmişti.

Buna göre ocak ayında yapılacak maaş artışında, toplu sözleşme zammının yanı sıra oluşacak enflasyon farkı da belirleyici olacak. Aralık ayı enflasyon verisinin ardından memur ve memur emeklilerinin alacağı kesin zam oranı netleşecek.

Nasıl hesaplanıyor?

Memur ve memur emeklilerinin toplu sözleşme kapsamında belirlenecek zam oranına eklenecek enflasyon farkı, temmuz-aralık dönemindeki altı aylık enflasyon verileri üzerinden hesaplanıyor.

Bu grup 2027 Ocak ayında, enflasyonun toplu sözleşmeden kaynaklanan yüzde 5'lik zam ile birlikte oluşması halinde enflasyon farkı alacak. Ancak ağustos ayı itibarıyla memur ve memur emeklileri henüz enflasyon farkına hak kazanmadı.

4 aylık veri daha açıklanacak

Ağustos verisinin ardından eylül, ekim, kasım ve aralık aylarına ilişkin açıklanacak TÜFE verileri zammı belirleyecek.

Ekonomim

TÜFE, 2026 yılı Ağustos ayında bir önceki aya göre yüzde 1,84 arttı. Enflasyon yılbaşından bu yana yüzde 22,07'ye ulaşırken, yıllık TÜFE yüzde 31,51 oldu. On iki aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 31,79 olarak kaydedildi.

Ağustos 2026 enflasyonu yüzde 1,84 oldu

TÜİK verilerine göre aylık enflasyon Ağustos 2026'da yüzde 1,84 olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı ayında aylık artış yüzde 2,04, Ağustos 2024'te ise yüzde 2,47 olmuştu.

Yıllık enflasyon ise Ağustos 2024'te yüzde 51,97, Ağustos 2025'te yüzde 32,95 seviyesindeyken Ağustos 2026'da yüzde 31,51 olarak hesaplandı.

Konut fiyatlarında yıllık artış yüzde 39,77

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunda yıllık fiyat artışları dikkat çekti.

Gıda ve alkolsüz içeceklerde fiyatlar yıllık yüzde 33,79 yükseldi. Ulaştırmada yıllık artış yüzde 35,08 olurken; konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda artış yüzde 39,77'ye ulaştı.

Bu grupların yıllık enflasyona katkısı gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,12 puan, ulaştırmada 5,94 puan, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda ise 5,01 puan oldu.

Ağustosta ulaştırma yüzde 4,82 arttı

Aylık verilerde en yüksek ağırlığa sahip üç harcama grubundan gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 0,22, ulaştırmada yüzde 4,82, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 2,26 artış gerçekleşti.

Bu grupların aylık enflasyona katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 0,06 puan, ulaştırmada 0,82 puan ve konutta 0,27 puan olarak hesaplandı.

Eğitimde aylık artış yüzde 8,62'ye ulaştı

TÜİK'in ana harcama gruplarına ilişkin grafiğinde Ağustos 2026'da eğitim fiyatlarındaki aylık artış yüzde 8,62 olarak yer aldı. Alkollü içecekler ve tütünde aylık artış yüzde 6,89 olurken, giyim ve ayakkabı grubunda yüzde 3,54 düşüş gerçekleşti.

Yıllık değişimlere bakıldığında ise eğitim grubundaki artış yüzde 53,44 ile dikkat çekti. Sağlıkta yıllık artış yüzde 43,46, lokanta ve konaklamada yüzde 31,16 olarak kaydedildi. Bu oranlar TÜİK bülteninin ana harcama gruplarını gösteren grafiğinde yer aldı.

174 alt sınıfın 134'ünde fiyatlar arttı

Ağustos ayında fiyat hareketlerinin ne kadar geniş bir alana yayıldığını gösteren veriler de açıklandı.

TÜFE kapsamında izlenen 174 alt sınıftan 134'ünün endeksinde artış yaşandı. 35 alt sınıfta düşüş gerçekleşirken, 5 alt sınıfın endeksinde herhangi bir değişim olmadı.

Özel kapsamlı TÜFE yıllık yüzde 30,68 arttı

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç tutularak hesaplanan özel kapsamlı TÜFE göstergesi (B), ağustos ayında yüzde 1,84 yükseldi.

Bu göstergedeki artış bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 20,97, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 30,68 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 31,12 oldu.

Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE göstergesinde ise aylık artış yüzde 1,81, yıllık artış yüzde 30,07 olarak gerçekleşti.

TÜİK, Tüketici Fiyat Endeksi'ne ilişkin bir sonraki haber bülteninin 5 Ekim 2026 tarihinde yayımlanacağını açıkladı.

Dünya

Huang yaptığı açıklamada, bir ülke için en kötü sonucun geride kalmak olduğunu belirterek halk ve politika yapıcıların yapay zeka konusundaki endişelerin bu teknolojiyle ilgili tartışmaları yönlendirmesine izin vermeleri halinde bunun gerçekleşebileceği konusunda uyarıda bulundu. Bu konuyu ele alırken dengeli bir yaklaşım gergilenmesi gerektiğine vurgu yapan Huang, yapay zekanın refahı artırma potansiyeline odaklanılması gerektiğinin altını çizdi.

"Yapay zeka, küresel ekonomiyi muhtemelen yüzde 20-30 büyütecek"

Diğer önde gelen teknoloji yöneticileri de yapay zekanın sınırsız gelişimi için benzer çağrılarda bulunmak üzere bu iki günlük etkinliğe katıldı. Salı günü, girişimleri bu teknolojiye her şeyini yatıran SpaceX CEO’su Elon Musk, Avrupa Birliği’ni büyümeyi engelleyen “olağanüstü katı” düzenlemelerle suçladı ve yeni girişimlere müdahale edilmemesi gerektiğini vurguladı.

Yeni şirketlerin desteklenmesinin önemine de işaret eden Musk, küçük şirketlerin büyümelerinin teşvik edilmesi gerektiğine dikkati çekti. Musk, yeni teknolojilerin benimsenmesinin de önemli olduğunun altını çizerek, şunları kaydetti:

"Yapay zekadan önemli verimlilik artışları göreceğiz, aslında şimdiden görüyoruz. Robotik alanında ise çok daha dramatik verimlilik artışları göreceğiz. Buradaki ölçeğe dair bir fikir vermek gerekirse, yapay zekanın küresel ekonomiyi muhtemelen yüzde 20 ila 30 oranında büyüteceğini düşünüyorum. Bu benim kabaca tahminim. Yani yılda yaklaşık 20 ila 30 trilyon dolarlık bir artıştan söz ediyoruz."

Yapay zekanın muhtemelen gelecek yılın sonuna kadar dijital olan her şeyi yapabilecek hale geleceğini söyleyen Musk, yapay zekanın yazılım konusunda insanları açık ara geçeceğini öne sürdü.

"Açık kaynak kısıtlanmaya çalışılmamalı"

Meta CEO'su Mark Zuckerberg de milyarlarca insanın kullanımına sunmak istedikleri yapay zeka ajanları üzerinde çalıştıklarını dile getirdi.

Yapay zeka sayesinde gelecekte işe başlamak için çok daha az sermaye ve kişi gerekebileceğini belirten Zuckerberg, bunun sonucunda gelecekte daha fazla sayıda başarılı girişim olabileceğini aktardı.

Zuckerberg, ancak bir değişim döneminden geçileceğini, büyük şirketlerin çalışma biçiminin değişeceğini ifade ederek, "Bunun her yönü olumlu olmayacak. İnsanların tüm bu yeni araçları kullanabilmesini sağlamak için gerekli yatırımları yaptığımızdan emin olmamız gerekecek" diye konuştu.

Yeni şeyler yaratma kapasitesinin muazzam ölçüde artacağını düşündüğünü vurgulayan Zuckerberg, bunun da ekonomide çok dinamik bir döneme yol açacağına işaret etti.

Mark Zuckerberg, mevcut sistemleri geliştirmeyi ve değiştirmeyi kolaylaştıran politikalara ihtiyaç olduğuna dikkati çekti.

Açık kaynağın yapay zekanın önemli bir parçası olduğunun altını çizen Zuckerberg, "Yapay zekanın gücü ve kapasitesi yalnızca küçük bir grup insanla sınırlı olan bir şey değil, herkesin sahip olduğu bir şey olmalı" dedi.

Bloomberg HT

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin de etki­siyle yaşlılık aylığı alanlara son yıllarda yeni milyonlar eklenir­ken, zor geçim koşulları ve özel­likle genç emeklilerin ikinci ge­lir için çalışma hayatına geri döneme eğilimi, emekli iş gücü arzını büyüttü. Bu trendin etki­siyle, kayıt dışı (sigortasız) ça­lışma oranlarının da hızla arttı­ğı dikkati çekiyor.

Evde oturanlar azaldı

İşgücü piyasasında yer alan emeklilerin oranı; 2008’de ya­pılan sosyal güvenlik düzenle­meleri sonrasında aylıkların reel olarak giderek düşmesine bağlı olarak yükselmişti. Fiilen 2023’te başlayan EYT emekli­liği ile bu eğilim güçlü bir dal­gaya dönüştü. Sosyal Güven­lik Kurumu’nun (SGK) verile­rine göre, Türkiye’de Haziran 2026 itibarıyla 12 milyon 309 bin 538 kişi yaşlılık aylığı alıyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) bu yılın ikinci çeyre­ğine ait verilerine göre bu kişi­ler içinde işgücüne katılmayan emekli sayısı ise 3 milyon 794 bin düzeyinde. Buna göre geriye kalan 8 milyon 516 bin emekli ya bir işte çalışıyor ya da iş arıyor.

EYT öncesi olarak 2022 sonu baz alınırsa Haziran 2026 so­nuna kadar olan dönemde yaş­lılık aylığı alanların toplam sa­yısı 2 milyon 811 bin kişi art­tı. Bu artışın da 2 milyon 10’u EYT kapsamında erken emek­lilik imkanından yararlanarak özel sektörde yeniden iş haya­tına dönenler dolayısıyla 2023 yılında gerçekleşti. Aynı dö­nemde iş gücüne dahil olmayan (çalışmayan ve iş aramayan) emeklilerin sayısı ise 1 milyon 261 bin kişi azalırken, kayıtlı ya da kayıtsız bir işte çalışanlar ile iş arayan emeklilere bu dönem­de 4 milyon 72 bin kişi eklendi.

Emekli olduğu halde çalışma ya da iş arama şeklinde işgü­cü piyasasında yer alan emek­lilerin yaşlılık aylığı alan top­lam nüfus içinde 2022 sonu itibarıyla yüzde 46,8 olan ora­nı, bu yıl haziran sonunda yüz­de 69,2’ye ulaştı. Buna göre 3 emekliden 2’si fiili çalışan veya iş arayan şeklinde olmak üzere iş gücü piyasasında.

2,3 milyon emekli SGDP’li

Emekli olduktan sonra yeni­den işgücü piyasasına dönen emekliler içinde sadece adı­na sosyal güvenlik destek pri­mi (SGDP) ödenerek özel sek­törde çalışanların sayısı kayıt­lı reel veri olarak bilinebiliyor. Bu kişilerin 2022 sonunda 945 bin 652 olan sayısı, ilk EYT’li emekliliğinin başlaması ile 2023 sonunda 1 milyon 864 bin 988’e yükseldi. Başka deyişle bu kapsamdaki emekli çalışanla­rın sayısı bir yılda ikiye katlan­dı. 2024 sonunda 2 milyon 104 bin 633 olan bu sayı, 2025 so­nunda 2 milyon 149 bin 227’ye ve bu yıl haziran sonu itibarıyla 2 milyon 233 bin 396’ya ulaştı.

Çalışma hayatındaki diğer emekliler

Adına SGDP ödenerek ça­lıştırılan emeklilerin yaşlılık aylığı alan toplam nüfus için­de ilk kez 2022’de yüzde 10’u aşan oranı, 2023 sonunda yüz­de 16,2’ye, 2024 sonunda yüz­de 17,5’e ulaştı, 2025 sonu itiba­rıyla da aynı düzeyde kalan bu oran bu yıl haziran sonu itiba­rıyla yüzde 18,1’e çıktı. Bu kap­samda çalışan emeklilerin ha­ziran sonu itibarıyla 1 milyon 996 bin 715’le ezici çoğunluğu­nu erkekler, 236 bin 681’ini ise kadın emekliler oluşturuyor.

SGK verilerindeki yaşlılık aylığı alan toplam emekli sa­yısından, TÜİK’e göre işgü­cü dışında yer alanlar ile yine SGK’ya göre adına SGDP primi yatırılarak (kayıtlı ve ücretli) çalışan emekliler düşüldüğün­de, geriye işgücüne dahil olup çalışan ya da iş arayan 6 milyon 283 bin kişilik daha emekli nü­fus kalıyor.

İlk bakışta SGK ve TÜİK verileri arasında tanım­lama veya sınıflandırma fark­lılıklarını akla getiren bu fark, kayıt dışı çalışanların yanı sı­ra yasal olarak SGDP’den muaf biçimde çalışmaya devam eden emeklilerden kaynaklanıyor. 4/B (Bağ-Kur) kapsamındaki esnaf ve çiftçiler, emekli olduk­tan sonra kendi adına çalıştık­ları için SGDP’den muaf.

Kamu sektöründe yeniden çalışma­ya dönenen bazı emekliler, ba­zı akademik personel ve emekli muhtarların yanı sıra özel du­rumları dolayısıyla SGDP’den muaf olarak çalışan diğer emekliler de bu kapsamda. An­cak söz konusu 6 milyonu aşkın emekli nüfus içinde en büyük kesimi emeklilik sonrası kayıt dışı çalışanlar ile düzensiz ola­rak kısmi, yarı zamanlı işler­de çalışanlar ve iş arayanların oluşturduğu tahmin ediliyor.

Çarpıcı sosyo ekonomik sonuçlar

Uzmanlar, gelirlerdeki reel aşınma yüzünden emeklilerin çalışma hayatına giderek artan oranda geri dönmesinin yol açtığı başlıca ekonomik ve sosyal sonuçları şöyle sıralıyor:

-Emeklilikte çalışma olgusunun yaygınlaşması ile geleneksel Türk aile yapısında torun bakma kültürü tarih oluyor, genç anne-babalar çocuklarını kreşe vermek zorunda kalıyor, bu da onların artan maliyetleri yüzünden ekonomik olarak daha da sıkışmasına yol açıyor.

-Eskiden 20-25 yıl süren “aktif dinlenme” dönemi, giderek yerini ömür boyu çalışmaya bırakıyor.

-Çalışan emekliler olgusunun en somut sonuçlarından biri de genç istihdamı üzerindeki baskı. Deneyimli, kalifiye ve daha düşük ücretleri kabul edebilen emekliler işgücü piyasasına geri döndükçe, yeni mezun gençlerin iş bulması zorlaşıyor. Emekli istihdamı, genç işsizliğini dolaylı olarak tetikliyor.

-İşverenlerin, emekli personeli “nasıl olsa maaşı var” diyerek piyasa koşullarının altında ücretlerle çalıştırma eğilimi, genel ücret skalasını aşağı çekiyor.

-Yaş baremi yüksek olan emeklilerin özellikle inşaat, tarım, lojistik gibi ağır işlerde kayıt dışı çalışması, iş kazaları ve iş cinayetleri istatistiklerinde yaşlı nüfus oranını artırıyor.

-Kayıt dışı çalışanlar kıdem tazminatı, yıllık izin veya ihbar tazminatı gibi en temel iş hukuku haklarından mahrum kalıyor.

-Kayıtlı (SGDP’li) çalışan emekliler içinde kadın sayısının son derece düşük oluşu, emeklilik döneminde fiilen çalışmaya devam eden kadınların büyük bölümünün ev hizmetleri, çocuk/ yaşlı bakımı, merdiven altı tekstil atölyesi gibi kayıt dışı istihdam şekline itildiğini gösteriyor.

Naki Bakır-Dünya

Yeni uygulamaya göre, aracı bankalar üzerinden kredi kullanmak isteyen yatırımcıların öncelikle Bakanlığın değerlendirme sürecinden geçmesi gerekecek. Yatırımcıların kredi başvurusu öncesinde TSP Belgesi veya Öncelikli Finansman Belgesi alması zorunlu olacak. Belge başvuruları Bakanlığın elektronik portalı aracılığıyla doğrudan yapılacak.

TSP Belgesi için 1 milyar TL sınırı

Tebliğle birlikte TSP Belgesi başvurularında yatırım büyüklüğüne ilişkin alt sınır 1 milyar TL olarak belirlendi. Ar-Ge harcamalarının da dahil edildiği öngörülen toplam yatırım tutarı bu rakamın altında olamayacak.

TSP Belgesi almak isteyen yatırımcılarda mali yapıya ilişkin de belirli bir kriter aranacak. Buna göre şirketlerin son mali yıl bilançosunda yer alan özkaynak veya ödenmiş sermaye tutarının en az 50 milyon TL olması gerekecek.

Öncelikli Finansman Belgesi'nde alt limit 100 milyon TL

Yeni oluşturulan Öncelikli Finansman Belgesi için ise asgari yatırım tutarı 100 milyon TL olacak. Bu belgeye, imalat sanayisine yönelik yatırım teşvik belgesine sahip şirketler başvurabilecek.

Belirlenen teşvik programları kapsamındaki yatırımlar, ayrıca bir değerlendirmeye tabi tutulmadan belge almaya hak kazanacak. Bunun dışında kalan başvurular ise belirlenen kriterlere göre puanlanacak ve belge alınabilmesi için en az 50 puana ulaşılması gerekecek.

Program için ayrılan limitlerin dolması durumunda başvurular aldıkları puana göre sıralanacak ve en yüksek puanlı projelere öncelik verilecek.

Stratejik yatırımlar TSP kapsamında değerlendirilecek

TSP Belgesi kapsamında Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, proje bazlı devlet yardımları, kritik ham maddelerin işlenmesine yönelik projeler ile stratejik yüksek teknoloji alanlarındaki yatırımlar değerlendirmeye alınacak.

Teknik Komite'nin uygun görmesi halinde nihai ürünler ve ara girdiler için gerçekleştirilecek stratejik stok yatırımları da toplam proje büyüklüğünün hesaplanmasına dahil edilebilecek.

Aynı destekten iki kez yararlanılamayacak

Finansman programından faydalanan yatırımcılar, kullandıkları kredilerin faiz veya kâr payı ödemeleri için aynı teşvik belgesi kapsamında ayrıca faiz ya da kâr payı desteği alamayacak.

Şirketlerin birden fazla finansman programı için süreç yürütmesi durumunda da yalnızca bir programa başvuru yapmasına izin verilecek.

Dünya

Söz konusu formda önceki ev sahibinin adı, numarası, ne kadar maaş aldığı, mevcut iş yerinde kaç yıldır çalıştığı, mesleği, evde kaç kişi kala­cağı, otomobilinin markası, hayvan besleyip beslemedi­ği ve TC kimlik numarasını da içeren bir formu doldur­ması isteniyor. Formun, aynı evi tutmak isteyen aynı gün 5 kişiye daha doldurtuldu­ğu, bu durumun kurumsal bir şirkete işe alım gibi mülakata benzediği belirtildi. İstenilen kriterleri formdaki bilgilerde karşılayarak ev sahibinin sı­navını geçen kişinin, evi tut­ma hakkı kazandığı, bunun da 10 günlük bir süre aldığı belirtildi.

Birçok emlakçıda artık kefil de isteniyor

Kiralık talebinin güçlü ol­duğuna işaret eden emlak sektör temsilcileri ise mal sa­hiplerinin, geçmişte yaşanan bazı olumsuzluklardan do­layı artık bazı garantiler is­tediğine işaret ederek, kira­cı seçerken işin artık sıkı tu­tulduğunu doğruladı. Emlak danışmanlarından edinilen bilgilere göre, bazı mal sa­hipleri sadece kirayla geçini­yor. Ayrıca kimi kiracılar da evi tuttuktan birkaç ay son­ra ödeme zorluğuna düşebili­yor.

O nedenle ev sahipleri de konut kiralamadan önce bazı garantilere ihtiyaç duyuyor. Bunlar arasında kiracı adayı­nın bir işinin ve düzenli geli­rinin olması öncelikli. İnsan kaynaklarından alınabilecek antetli bir kağıtta, hangi ta­rihten itibaren o şirkette ça­lıştığına dair bir yazı, maaş bordrosu ve kefil artık iste­nen garantiler arasında. “Bir çok emlakçıda artık kefil is­teniyor” diyen sektör temsil­cileri, aynı şekilde kefilin de mevcut işinde kaç yıldır ça­lıştığı ve ne kadar maaş aldı­ğını da belgelemesi gerektiği­ne işaret ediyor.

Yasal olarak mümkün ancak etik değil

Tüketici Birliği Federasyonu (TBF) Başkanı Avukat Bülent Deniz, kiracı adayanın adata bir sınavı andıran kişisel bilgilerini de içeren form doldurması konusunda, mal sahibinin böyle bir form almasının yasal olarak mümkün olduğunu açıklayarak, “Ancak bir parantez açalım, O formdaki kişisel bilgiler olduğu için kişisel verilerin korunması yasasına tabi olmalı. Fakat etik olarak da güzel değil.

Ancak etik olmasa da maalesef arz talebin dengesizliği böyle bir duruma yol açıyor” açıklamasında bulundu. Mal sahiplerinin istediği formda dikkat edilmesi bir diğer durumu ayrımcılık meselesi olduğuna işaret eden Deniz, “Ayrımcılık yasağına takılmamak şartıyla. Mesela ‘bekara ev verilmez’, ‘öğrenciye kiralanmaz’ şeklinde bir ayrımcılık yapmamak kaydıyla böyle bir form istenebilir” dedi. Bazı ev sahiplerinin Findeks raporu istediğine de işaret eden Deniz, söz konusu raporun kiralama kararında etkili olduğunu da söyledi.

Zeytinburnu, Fatih, Güngören’de kiralık arayışı arttı

Kentsel dönüşümün etkisiyle İstanbul'un farklı semtlerinde kiralık boş ev bulmanın önemli bir problem haline dönüştüğüne dikkat çeken Bülent Deniz, “İstanbul'da belirli semtlerde adeta bir boş kulübe bulmak artık imkansız hale geldi. Avrupa yakasında Fatih, Güngören, Merter gibi bir çok yerde kentsel dönüşüm çalışmaları yürütülüyor.

Dolayısıyla burada yaşayan insanlar, ister kiracı olsun ister ev sahibi, başka bir semtte kiralık eve çıkmak durumundalar. Dolayısıyla İstanbul'un diğer semtlerinde de kiralık için yığılmalar başladı. Şu anda Zeytinburnu’nda, Fatih’te Güngören bölgesinde kiralık konut arayışları oldukça fazla” değerlendirmesinde bulundu.

Devlet memurları el üstünde tutuluyor

Sektör temsilcileri, tüm bunların gerekçesini, “Sadece bir evi olan ve o kira geliriyle geçinen mal sahipleri geçim kaygısına düşmemek için güvenli kiracılar arıyor. Acaba kirayı ödeyebilir mi kaygısını kırmak için artık bu tür bilgiler isteniyor. Çünkü yaşanan bazı olumsuz örnekler ev sahiplerini tedirgin ediyor” diye özetledi. Yine kiralamada istenen bir başka evrak da tahliye taahhütnamesi. Kiranın düzenle ödenmesinin de mal sahipleri için çok hassas olduğuna işaret eden sektör temsilcileri, “Kiralamalarda şimdi devlet memuru olanlar el üstünde tutuluyor” yorumunu yaptı.

Hamide Hangül-Dünya

Bir başka ABD verisi de bunu tamamlıyor: Real­tor.com'un Temmuz ayında yayımladığı araştırmaya göre gençlerin konut piyasasına girişinde önemli rol oynayan, görece erişilebilir “starter home” stokun­da 2019'a kıyasla yaklaşık 300 bin konutluk azalma var. Bu konutları satın almak için gerekli yıllık gelir ise aynı dönemde 43 bin dolardan 78 bin dolara yük­selmiş.

Türkiye için benzer bir karşılaştırmayı yapamı­yoruz. Çünkü konut satış istatistiklerinde alıcıların yaş dağılımını düzenli olarak izleyebileceğimiz bir veri setimiz yok. Dolayısıyla Z kuşağının kaçı ailesi ile yaşıyor, bu kişilerin toplam konut alımları içeri­sindeki payı nedir, bu pay son beş veya on yılda nasıl değişmiştir, bilmiyoruz.

Hedef uzaklaşıyor

Bildiğimiz bir şey var. Türkiye'de konut sahipli­ğinin klasik formülü uzun yıllar fazla değişmedi. Bir miktar tasarruf yapılır, çoğu zaman aile desteğiyle peşinat tamamlanır, kalan bölüm banka kredisiyle finanse edilirdi. Düzenli gelir ve yeterli peşinat var­sa sistem bir şekilde çalışıyordu. Bugün ise kariyeri­nin başındaki bir genç için aynı hesabı yaptığımızda rakamlar pek kolay yan yana gelmiyor.

Konut fiyatı yükseldikçe gerekli özkaynak büyü­yor. Kredi faizleri yüksek olduğunda aylık taksit ge­lirin taşınması güç bir bölümüne ulaşıyor. Genç bir taraftan peşinat oluşturmaya çalışıyor, diğer taraf­tan almak istediği konutun fiyatı değişiyor. Tasarruf ediyor ama ulaşmaya çalıştığı rakam da aynı yerde durmuyor, yükseliyor. Gençlere yalnızca “daha faz­la tasarruf edin” demek pek bir şey çözmüyor. Ciddi bir açmaz oluşuyor. Peki çözüm nedir? Alternatifle­ri tartışmak.

Tamamı olmak zorunda mı?

Yazılarımı takip edenler bilecektir, bir süredir ko­nut finansmanındaki alternatif modeller üzerine ya­zıyorum. Bu tartışmada benim ilgimi çeken soru ol­dukça basit: Bir konuta sahip olmanın ilk adımı ne­den mutlaka o konutun tamamını satın almak olsun? Örneğin 8 milyon TL değerindeki bir konutu alama­yan bir gencin 800 bin TL birikimi varsa, neden ko­nut sahipliği sürecine yüzde 10'dan başlayamasın?

Dünyada “shared ownership (paylaşımlı konut)” olarak adlandırılan modellerin mantığı buna daya­nıyor. Hane konutun belirli bir payını satın alıyor, kalan bölüm için kullanım bedeli ödüyor. Geliri ve tasarrufu arttıkça mülkiyet payını zaman içerisinde yükseltebiliyor. Konut sahipliği böylece tek seferde aşılması gereken büyük bir finansal eşik olmaktan çıkıp zamana yayılıyor. Türkiye'de elbette birebir aynı modeli uygulamak zorunda değiliz.

Son birkaç yılda banka kredisine erişimin zorlaş­tığı bir dönemde konut finansmanının başka kanal­lara doğru nasıl hareket ettiğini zaten gördük. Tasar­ruf finansman şirketlerinin hızlı büyümesini yakın zamanda birkaç kez ele aldım. Gayrimenkul yatırım fonlarını uzun zamandır konuşuyoruz. Proje gayri­menkul yatırım fonları sisteme eklendi. Gayrimen­kul sertifikaları yeniden uygulamada. Geliştiricile­rin kendi ödeme planları da daha görünür hale geldi.

Bunların hukuki ve finansal yapıları birbirinden farklı. Fakat hepsinin ortaklaştığı bir taraf var. Ko­nut finansmanı artık yalnızca peşinat ve banka kre­disi üzerinden ilerlemiyor. Sermaye piyasası araç­ları gençlerin konuta erişimi açısından da yeniden düşünülebilir. Gayrimenkulün küçük paylara bö­lünmesi yatırım tarafında zaten mümkün.

Daha zor olan, yatırım amacıyla bir gayrimenkulün küçük bir payına sahip olmak ile içinde yaşayacağınız ko­nutun mülkiyetine zaman içinde ulaşmak arasında bir model kurabilmek. Kullanım hakkı nasıl olacak? Paylar hangi değer üzerinden artırılacak? Değerle­meyi kim yapacak? Kalan mülkiyet kime ait olacak? Genç birkaç yıl sonra başka bir şehre taşınmak ister­se sahip olduğu payı nasıl devredecek? Bunların ko­lay cevapları yok. Böyle bir modelden söz ediyorsak zaten bütün cevapların bugünden hazır olmasını da bekleyemeyiz. Ama tartışmaya değer.

Kuşak farklılığı

Z kuşağının çalışma hayatı bizim kuşağımızdan farklı. İş değiştirmek daha olağan. Şehir değiştirmek daha kolay. Başka bir ülkede eğitim almak veya çalış­mak çok daha fazla gencin hayat planında var. Böyle bir dönemde on yıllık konut borcuna girmek herkes için doğru finansal karar olmayabilir.

Konut sahipliğinin önemini kaybettiğini düşün­müyorum. İlerleyen yaşlarda barınma maliyetini azaltıyor, hanehalkının servet birikimine katkı sağ­lıyor. Genç yaşta konut sahibi olmamak da finansal başarısızlık değil. Ancak alışılagelmiş yollarla konu­ta ulaşmak giderek zorlaşıyorsa alternatiflerini de bugünden konuşmak zorundayız.

Paylaşımlı konut bunlardan biri olabilir. Belki başka modeller de gelişecek. Yeter ki tartışmayı yal­nızca “gençler nasıl daha fazla tasarruf eder?” soru­suna sıkıştırmayalım.

Prof. Dr. Ali Hepşen-Dünya

03.02.2021 tarihli Resmi Gaze­te’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7263 sayılı Kanunun 6. Maddesiyle; kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde belli bir tutarı aşan Ar-Ge ve tasarım indirimi ile teknopark istisnasından yararlanan mükelleflere belli oranda fon ayırma ve girişim sermayesine yatırım yapma zo­runluluğu getirilmiş bulunmaktadır.

Söz konusu düzenleme uyarınca, Ar-Ge ve tasarım indirimi ile teknopark istisna­sından yararlanan kurumlar vergisi mü­kelleflerinin, yararlandıkları indirim ve istisna tutarının %3’ü oranında bir fon ayırma ve bu fon ile girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya sermaye olarak konulması zorun­luluğu bulunmaktadır. Yararlanılan in­dirim ve istisna tutarları açısından fon ayırmada esas alınan alt sınır 5 Milyon lira, yıllık bazda aktarılması gereken tu­tarın üst sınırı ise 100 Milyon liradır.

İndirim ve istisna tutarı 5 milyon lirayı geçerse fon zorunlu

Yıllık beyanname üzerinden yararla­nılan Ar-Ge İndirimi ile Teknoloji Ge­liştirme Bölgelerinden elde edilen ka­zanç istisnasının 5 Milyon lirayı aşması halinde fon zorunluluğu doğuyor. Dola­yısıyla, kapsama dahil olan mükellefle­rin kurumlar vergisi beyannamesi üze­rinde yararlandıkları teknoloji geliştir­me bölgeleri kazanç istisnası tutarları ile gelir ve kurumlar vergisi mükellefle­rinin aynı döneme ilişkin beyanname­de yararlandıkları Ar-Ge ve tasarım in­dirimi tutarları dikkate alınarak girişim sermayesi yatırımları için fon ayırmala­rı gerekmektedir. Fon ayırma işleminin beyannamenin verileceği tarihe kadar yapılması zorunluluğu yoktur.

Aktarıl­ması gereken tutar indirim ve istisna­dan yararlanılan tutarın %3 ü olup, yıl­lık bazda 100 Milyon lira ile sınırlıdır. Bu tutarın, beyannamenin verildiği yılın sonuna kadar Türkiye’de kurulmuş giri­şim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da Teknoloji Ge­liştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında kuluçka merkezlerinde faaliyette bulu­nan girişimcilere sermaye olarak konul­ması şarttır.

Süresinde yatırım yapılmaz ise yaptırım var

Belirtilen süre içinde fon yatırımları şartının sağlanmaması halinde, yararla­nılan indirim veya istisna tutarının %20 ’si ilgili yılda gelir veya kurumlar vergi­si istisnasına konu edilemez. Bu tutar nedeniyle zamanında alınmayan vergi­ler vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilir. Ayrıca zamanında alınama­yan vergiler için gecikme faizi uygulanır. % 3 lük tutarın ayrılmaması indirim ve istisna uygulanmasını etkilemez.

Hangi kazançlar fon alma kapsamında

Söz konusu uygulama; Yıllık Beyan­namede “Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler” bö­lümünde yer alan 5746 Sayılı Kanunun 3’üncü maddesi kapsamında yararlanı­lan Ar-Ge İndirimi ile “Zarar Olsa Da­hi İndirilecek İstisna ve İndirimler” bö­lümünde yer alan Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Elde Edilen Kazançları kapsamaktadır.

Yapay zekâ indirim ve istisnaları denetliyor

Uygulama kapsamında İndirim ve İs­tisnadan faydalanan mükelleflerin indi­rim ve istisna tutarının % 3 ü oranında fon ayrılıp ayrılmadığı, belirtilen sü­relerde yatırım yapılıp yapılmadığı Ya­pay Zekâ tarafından denetlenmektedir.

Mahmut Bülent Yıldırım-Dünya

Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle, Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespitinin yapılabilmesinin önü açıldı.

Buna göre söz konusu kişilerin kimlik tespitinde, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliğine sahip pasaportların kullanılması gerekecek. Pasaporttaki çipte yer alan bilgiler ile pasaport üzerinde bulunan bilgilerin eşleşmesi doğrulanacak. NFC ile doğrulamanın yapılamaması halinde uzaktan müşteri ilişkisi kurulamayacak.

Adres doğrulaması zorunlu olacak

Düzenleme kapsamında yabancı müşterilerin adres bilgilerinin de doğrulanması gerekecek. Adres; yerleşim yeri belgesi, son 3 ay içinde düzenlenmiş elektrik, su veya doğalgaz faturası, kamu kurumlarınca verilen belgeler ya da ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden risk bazlı yaklaşımla doğrulanabilecek.

Adres teyidi yapılmadan para ve kripto varlık transferi ile sermaye piyasası araçlarının virmanı gerçekleştirilemeyecek.

Ayrıca müşterinin kullandığı elektronik ortamdan elde edilen IP/port bilgisi, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı bilgileri gibi teknik veriler de pasaport bilgileriyle birlikte risk temelli olarak değerlendirilecek. Şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespit süreci sonlandırılacak.

Yabancı müşteriler yüksek risk grubunda izlenecek

Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan gerçek kişiler yüksek risk grubunda takip edilecek. Müşterinin işlem profilinin ve iş ilişkisinin amacının dışında işlemler gerçekleştirdiğinin tespit edilmesi halinde gerekli tedbirler uygulanacak.

Bu kişiler için para transferlerine de önemli kısıtlamalar getirilecek. Müşterinin hesabına yalnızca yurt dışında kendi adına açılmış banka hesabından para transferi yapılabilecek. Aynı şekilde bu hesaptan para çıkışı da yalnızca müşterinin kendi banka hesabına gerçekleştirilebilecek.

Söz konusu transferler yalnızca SWIFT sistemi üzerinden yapılabilecek ve transfer mesajlarındaki bilgiler ile müşterinin uzaktan kimlik tespiti sırasında verdiği bilgilerin uyuşup uyuşmadığı kontrol edilecek.

Bilgiler MASAK'a bildirilecek

Uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile bu kişilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları, her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) bildirilecek.

Tüzel kişilere de uzaktan müşteri olma imkanı

Düzenlemeyle ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin de uzaktan kimlik tespitiyle müşteri olmasına ilişkin esaslar belirlendi.

Tüzel kişiyi temsil eden kişinin kimliği uzaktan tespit edilecek ve temsil yetkisi MERSİS ve/veya Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden doğrulanacak. Gerektiğinde imza sirküleri de görüntü veya ekran görüntüsü alınarak kontrol edilebilecek.

Ayrıca tüzel kişinin gerçek faydalanıcısının belirlenmesi için gerekli kontroller yapılacak. Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespit süreci sonlandırılacak.

AA

Kültür; işbirliği ve işbölümüyle doğar. Zira zaman, kültür değişmelerini sağlayan en önemli etmendir. Bundan 450 yıl önce dahi Fuzuli; “acep zamaneye kalduk, gelünüz ağlaşalum” diyordu

Kültür; toplumun kalbi… Düşünce biçimi… Gelenekleştirdiği hayat tarzı… Yığından kümeye geçiren enerji… Toplumun çıktısı. Ürettiği her şey, tükettiği her şey… Hayatı kavrayış tarzı... Kültür tarla, değerler tohum… Bireylerin tohum olduğu toplumun ekini, ekinci… Kültür; biriktirilendir.

Kültür, işbirliği ve işbölümüyle doğar. Yıllar içinde mayalanır, gelişir, kapsayıcı olur ve bireylerin davranış kalıplarını şekillendirir. Kültürü oluşturan; kurucu babalar, savaşçı büyükler ve sanatçı bireylerdir. Bireyselliğin toplum içinde eritilip o topluma kazandırılan renktir, tattır, kokudur, sestir.

KÜLTÜR TARLA, DEĞERLER TOHUM

Kültür devrimi; yeni anlayışın topluma içselleştirilmesinin adıdır. Çin’de Mao, kültür devrimi ile tüm Konfüçyüsçü gelenekleri yıkmak istemiş, başaramamıştır. 2 bin 500 yıllık köklere sahip kültür, yasak altında dahi yaşamını sürdürebilmiştir. Kültür aslında değerlerin demlenmişi, kadim hale gelmişidir.

Kültür, beni yaşadığı toplumla bütünleştirendir. İngiltere’de yaşadığım dönemi hatırlıyorum. Orada kendime iş kurma, yaşama fırsatı olmasına rağmen bir karar almış; “kendi ana dilimde aşk şarkılarının söylenmediği bir kültürde yaşlanmak istemiyorum” diyerek anavatanıma dönmüştüm.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Kültüre dair…

Kuşaklar neden çatışır?

Eğer kültür, kuşaklar arasında ise çatışma, “zamane” ile “yetişkin” arasında olacaktır. Aynı yerde ve aynı toplumda olup, alt kültürler oluşması bu… Çocuklar, babalarından ziyade, zamanlarına benzer.

Kültürün mekân ilişkisi?

Mekânın doğa koşulları, ekonomik kapasitesi ve hayatta kalma biçimi, kültürü alır, yöreye adapte eder ve töreyi dönüştürür. İşe yarar formül şudur; Küresel düşün, yöresel davran, töresel yaşa… .

not/Kurucu babalardan z kuşağına uzanan süreçte kültür değişimleri

Sosyal medya araçları; Twitter, Facebook, Linkedin, Instagram; kültür aktarıcı küresel araçlardır ve bu sayede küresel ortak inanç, ortak kanaat, ortak davranışlar geliştirilebiliyor. Bir kültürün diğeriyle k temas ettiği antik çağ agoraları, artık sosyal medya platformlarıdır. Kültür; toplumsal auranın adı…

SANAL KÜLTÜR LÛGATI

Algoritmik Kültür: YZ sistemlerinin ürettiği ve yaydığı kültürel normlar bütünü

Veritopya: Biyolojik değil, veri temelli kimliklerin kurduğu yeni kültürel zemin

Avatar Akıl: Dijital temsiliyle kültür öğrenen ve kültür üreten birey tipi

Dijital Töre: Kültürün artık gelenek değil, algoritmik trendlerle şekillendiği yeni davranış normları

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in ifadesiyle “koşullu yükümlülük olan KKM'den çıkış süreci” başarıyla tamamlandı.

Gerçekten de bu gelişme ekonomi programı açısından önemli bir kilometre taşı; şimdi ise muhasebe zamanı. Çünkü KKM'yi anlamadan Türkiye'nin son beş yıllık ekonomi politikasını anlamak mümkün değil. KKM'yi neden çıkardığımızı ve neden sonunda kurtulmaya çalıştığımızı anlamadan, gelecekte benzer bir uygulamaya yeniden ihtiyaç duyup duymayacağımızı da bilemeyiz.

KKM'nin doğduğu koşulları hatırlayalım.

2021'in sonlarına doğru Türkiye ekonomisi ciddi bir güven ve kur şokuyla karşı karşıyaydı. Merkez Bankası politika faizini indiriyor, buna karşılık enflasyon hızla yükseliyor, TL'nin reel getirisi düşüyor ve tasarruf sahibi dövize yöneliyordu. Kur yükseldikçe enflasyon beklentileri bozuluyor, enflasyon yükseldikçe TL'de kalmanın maliyeti artıyor, bu da yeni bir döviz talebi yaratıyordu. Bir kısır döngü oluşmuştu.

KKM işte bu döngüyü kırmak için devreye sokuldu. Ekonomi yönetimi bir yandan faizleri düşürmek isterken diğer yandan TL'nin değer kaybını durdurmak gibi birbirleriyle çelişen iki hedefi aynı anda gerçekleştirmeye çalışıyordu. Böyle bir ortamda tasarruf sahibine “TL'de kal, eğer kur artışı mevduat faizini aşarsa aradaki farkı kamu karşılayacak," denildi.

KKM işe yaradı ama ...

Kriz anında etkili oldu mu? Evet oldu. Döviz talebinin ve kur üzerindeki paniğin azalmasına yardımcı oldu. Döviz bozdurulup TL'ye dönüldü, kurdaki panik dindi. Finansal sisteme zaman kazandırdı. O günün koşullarında ekonomi yönetiminin elindeki seçeneklerden biri olarak işlev gördü. Kriz anında yangının büyümesini engelledi. Ama yangını söndürmenin de bir bedeli vardı.

Bir politikanın ya da enstrümanın kısa vadede işe yaraması, onun iyi bir uzun vadeli politika veya araç olduğu anlamına gelmez. KKM'nin temel sorunu da buydu.

Kur riskini ortadan kaldırmadı. Riski başka bir yere taşıdı. Mevduat sahibinin kur riskinin önemli bir bölümünü kamu üstlendi. Buradaki kritik kelime Şimşek'İn açıklamasında da yer alan “koşullu yükümlülük”tü. Kur yükseldiğinde mevduat sahibine yapılacak ödeme Hazine ve Merkez Bankası açısından ciddi bir maliyet yaratabiliyordu. Nitekim KKM'nin kamuya ve dolayısıyla topluma getirdiği toplam yükün on milyarlarca dolarla ifade edildiği bir dönem yaşandı. Kur yükseldiğinde oluşabilecek maliyet Hazine ve Merkez Bankası kanalıyla kamu bilançosuna yansıdı. Özel sektörün taşıdığı risk bir ölçüde toplumun ortak riskine dönüştü.

Bu nedenle KKM'yi basitçe bir mevduat ürünü olarak görmek yanlış olur. KKM aynı zamanda kamu tarafından verilmiş bir kur garantisiydi.

Üstelik bu mekanizma para politikasının temel problemini de çözmedi. Çünkü insanların TL'de kalması için asıl ihtiyaç duyulan şey kur garantisi değil, TL'nin güvenilir ve öngörülebilir bir tasarruf aracı olmasıydı.

Bir tasarruf sahibine “Kur yükselirse seni korurum” demek başka, “TL'de kalırsan enflasyon karşısında paranı koruyabilirsin” diyebilmek başka.

Bir de kalıcı liralaşma meselesi vardı. Türkiye'nin KKM deneyiminde belki de en önemli ders burada yatıyor. Liralaşma, KKM bakiyesinin büyümesi değildir. Liralaşma, insanların kamu garantisine ihtiyaç duymadan TL'yi tercih etmesidir.

Bu nedenle KKM'nin sıfırlanması tek başına yeterli bir başarı göstergesi olmamalı. KKM'den çıkan paranın nereye gittiği ve bundan sonra tasarruf sahibinin neden TL'de kalacağı daha önemli. Burada da yeniden para politikası öne çıkıyor.

KKM'yi yaratan nedenler

KKM'nin ortaya çıkmasının temel nedenlerinden biri, faiz aracının o dönemde yeterince kullanılmamasıydı. Yani para politikasının çalışmamasıydı. Oysa bir ekonomide TL'ye yönelik talebi artırmanın en doğrudan araçlarından biri faizdir.

Normal koşullarda 2021 Aralık ayında karşıllaşılan sorunun daha doğrudan bir çözümü vardı. Para politikasını sıkılaştırmak, yani politika faizini artırmak ve TL'yi yeniden cazip hale getirmek. Ancak o dönemde bu yol tercih edilmedi. Bunun yerine, mevduat sahibine kur artışı karşısında bir tür güvence veren KKM devreye sokuldu. Politika faizini artırmak elbette maliyetsiz değildir. Ekonomik büyüme ve kredi kanalı üzerinde baskı yaratabilir. Fakat faiz aracını kullanmaktan kaçınmanın da maliyeti vardır.

KKM bunun en çarpıcı örneğiydi. Faizle çözülmeyen problem, daha karmaşık bir finansal mekanizma ile çözülmeye çalışıldı. Sonuçta politika faizi yerine kur garantisi, doğrudan maliyet yerine koşullu maliyet, para politikası yerine kısmen kamu bilançosu kullanılmış oldu.

KKM problemi çözmedi, zaman kazandırdı

"Bir problemi ortadan kaldırmadan başka bir bilançoya taşırsanız, problemi çözmüş olmazsınız." İşte KKM bize ekonomi politikasının bu temel kuralını hatırlattı.

Üstelik KKM yalnızca kamu maliyesi açısından değil, finansal sistem açısından da önemli bir deney oldu. Bankalar önce müşterilerini KKM'ye yönlendirdi, daha sonra KKM'den çıkış hedefleriyle müşterileri standart TL mevduata döndürmeye çalıştı. Böylece bankacılık sistemi, ekonomi politikasındaki yön değişikliklerinin doğrudan uygulama alanına dönüştü.

Bu da bize politika istikrarının önemini gösteriyor. Finansal sistem, sürekli değişen ve bir dönem teşvik edilen bir ürünü ertesi dönem tasfiye etmeye zorlandığında kaynak tahsisi bozuluyor, fiyatlama mekanizması zayıflıyor ve piyasa aktörlerinin geleceğe ilişkin öngörüsü azalıyor.

Türkiye'nin bundan çıkaracağı ders, “Bir daha KKM gibi bir araç kullanmayalım”dan daha geniş olmalı.

Asıl ders, ekonomiyi KKM'ye muhtaç hale getiren koşulları bir daha yaratmamak. Bunun için düşük ve öngörülebilir enflasyon gerekiyor. Para politikasının güvenilirliği gerekiyor. Maliye politikasının para politikasını desteklemesi gerekiyor. Merkez Bankası'nın gerektiğinde faiz aracını kullanabileceğine ilişkin güven gerekiyor. Rezervlerin sürdürülebilir biçimde güçlendirilmesi ve finansal sistemin piyasa mekanizması içinde çalışması gerekiyor. Ekonominin temel dengeleri bozulduğunda, bunları finansal mühendislik yoluyla sonsuza kadar telafi etmek mümkün değil. Kur baskısını mevduata garanti vererek, enflasyonu fiyat kontrolleriyle, rezerv sorununu çeşitli bilanço operasyonlarıyla, güven sorununu yeni finansal ürünlerle kalıcı biçimde çözemezsiniz.

Bunların hepsi kriz anında zaman kazandırabilir. Fakat zaman kazanmak ile problemi çözmek aynı şey değildir.

DÇM'den KKM'ye

Türkiye'nin hafızasında KKM'den önce DÇM'ler vardı. 1960'larda döviz sıkıntısını aşmak amacıyla uygulanan Dövize Çevrilebilir Mevduatlar da başlangıçta bir çıkış yolu olarak görülmüş, zaman içinde ağır bir maliyete dönüşmüştü. DÇM ile KKM elbette aynı şey değil. Ama ikisinin ortak bir uyarısı var. Makroekonomik sorunlar uzun süre ertelendiğinde, sonunda olağanüstü finansal çözümler devreye giriyor.

Turgut Özal'ın DÇM'lerin ardından söylediği “İnşallah gençlerimiz bundan ders alır” sözü bu nedenle bugün de anlamlı. İşte benim KKM deneyimimizden çıkardığımız dersler:

- Para politikasının yerini hiçbir finansal ürün tutamaz. Merkez bankasının temel görevi fiyat istikrarını sağlamak, bunun için de gerektiğinde faiz aracını kararlı ve öngörülebilir biçimde kullanmaktır. Faizi kullanmaktan kaçınıp onun yerine daha karmaşık mekanizmalar kurulduğunda, maliyet çoğu zaman daha sonra ve daha yüksek biçimde karşımıza çıkar.

- Kamu tarafından verilen her garanti aslında bir risk transferidir. Bir kesimi kur riskinden koruduğunuzda, o risk ortadan kaybolmaz; başka bir bilançoya geçer. KKM'de de olan buydu.

- TL'ye güven, mevzuatla veya kampanyayla değil, istikrarlı ekonomi politikasıyla kazanılır. Tasarruf sahibinin “Paramı TL'de tutarsam enflasyon karşısında erir miyim?” sorusuna güvenilir bir cevap veremiyorsanız, hangi finansal ürünü çıkarırsanız çıkarın dolarizasyon sorununu kalıcı biçimde çözemezsiniz.

- Kriz anında alınan olağanüstü önlemler, olağan ekonomi politikasına dönüşü geciktirmemeli. KKM başlangıçta yangını söndürmek için kullanılabilecek bir araçtı. Asıl hata, yangın söndürüldükten sonra bu aracı ekonominin kalıcı bir parçası haline getirmek olurdu.

Kısacası; KKM artık yok. İyi bir haber ama bundan daha önemli olan, KKM'nin neden ortaya çıktığını unutmamak. Şimdi Türkiye'nin önündeki asıl hedef, TL'ye güveni garantiyle değil, ekonomi politikasının kendisiyle yeniden inşa etmek.

Servet Yıldırım-Ekonomim

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.