1. a) Dört saat veya daha kısa süreli işlerde on beş dakika,
2. b) Dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar (yedi buçuk saat dâhil) süreli işlerde yarım saat,
3. c) Yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat, ara dinlenmesi verilmelidir.

Kanunda öngörülen ara dinlenme süreleri asgari olup, aralıksız verilir ve iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile artırılmaları mümkündür. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 68 inci maddesinde ara din­lenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiş­tir. Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçinin, belirlenen günlük çalışma süresi dikkate alınarak ara dinlenme süresi belirlenmelidir. Sözleşmesinin türü, ara dinlenmesine hak kazanıp kazanmamada belirleyici değildir. Örne­ğin, kısmi süreli iş sözleşmesi ile haftanın üç günü günde dört saat çalışan işçiye günlük çalışmanın ortalama zamana rastlatılacak şekilde (onbeş da­kika), ara dinlenmesi kullandırılması gerekirken, haftanın 2 günü günde 7,5 saat çalışan işçiye ise (yarım saat) ara dinlenmesi kullandırılmalıdır.

Yargıtay, ara dinlenmesinde işçilerin işyerini terk etmeyeceğinin toplu iş sözleşmeleriyle geçerli olarak kabul edilebileceğini belirtmektedir. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenme süresini serbestçe kullanabilir. Bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz (Y9HD.06.06.1986/4931/5981 Legalbank).

Yargıtay’ın başka bir kararına göre, “işçi ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi halinde bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir, işçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun kullandırılması gerekir”. (Y9HD.18.2.2010 T., E. 2008/17161. K.2010/3983 Legalbank).

İşçi ara dinlenmesinde işyerinde kalıyor, yemek yiyor, zamanını serbestçe kullanıyorsa ve fiilen çalışmıyor ve işverenin emrinde kalmıyorsa bu süreler çalışma süresinden sayılmaz (Y9HD.6.6.1986/4931/5981 Legalbank). Buna karşılık, işçi ara dinlenmesinde işyerinde kalıyor ve çalıştırılıyorsa veya işverenin talimatı ile iş için hazır durumda bulunduruluyorsa, ara dinlenmesi süresi iş süresinden sayılır. Bu durumda işçinin o hafta içinde çalıştığı sürelere ara dinlenmelerinde çalıştığı süreler toplamı 45 saati aşıyorsa , aşan kısım kadar fazla çalışma ücreti ödenmelidir (SÜZEK, Sarper, İş Hukuku, s.836).

Sonuç itibariyle, işçi kural olarak ara dilenmesi süresini işyeri içinde ya da dışında serbestçe kullanabilir. Ancak, işin ve işyerinin özelliği işçilerin ara dinlenmesinde işyeri dışına çıkılmasını sakıncalı kılıyorsa, işçilerin bu süreyi işyerinde geçirmelerine ilişkin işyeri uygulaması yasaya aykırı sayılmaz.

www.incirogludanimanlik.com sayfasında yayımlanan blog yazıları, hakemli makale formatında olmayıp bilgi verme amaçlıdır. Kesinlikle hukuki mütalaa ya da tavsiye niteliğinde değildir.

Lütfi İNCİROĞLU

Kanun Teklifinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Kanunu’nda 1 adet; Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nda 1 adet; Gelir Vergisi Kanunu’nda 3 adet; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nda 4 adet; 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun’da 1; 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’nda 1 adet ve 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu’nda 2 adet madde ile değişiklik önerilmektedir.

Teklifin kapsamı dikkate alındığında, mesele yalnızca teknik değişiklikler bütünü değildir. Ortaya çıkan tablo, vergi hukukunun klasik yapısından uzaklaşarak istisna, indirim ve özel rejimlerin belirleyici olduğu parçalı bir sisteme geçiş eğilimini açık biçimde göstermektedir.

6183 sayılı Kanunda yapılacak değişiklikler

Teklifin ilk maddesi, kamu alacaklarının tahsilinde önemli bir değişiklik öngörmektedir. Buna göre tecil ve taksitlendirme süresi 36 aydan 72 aya çıkarılmakta, teminatsız tecil sınırı 50 bin TL’den 1 milyon TL’ye yükseltilmektedir. Öte yandan, 6183 sayılı Kanun’un 48. maddesi kapsamında daha önce Cumhurbaşkanı Kararı ile teminat sınırının 250 bin TL’ye çıkarıldığı da dikkate alındığında, sistemde zaten başlayan esnekleşmenin daha da derinleştiği görülmektedir.

Bu düzenleme ilk bakışta mükellef lehine bir kolaylık gibi görünse de vergi hukukunun temel sorusu farklıdır: mesele ödeme kolaylığı değil, kamu alacağının tahsil güvenliğidir. Tecil süresinin iki katına çıkarılması, kamu alacağının zamana yayılması ve tahsilatın ötelenmesi sonucunu doğurur.

Özellikle ekonomik dalgalanmaların yoğun olduğu bir ortamda bu tür düzenlemeler, tecil kurumunu istisnai bir araç olmaktan çıkarıp fiilen genel bir ödeme erteleme mekanizmasına dönüştürebilir. Teminat sınırının yükseltilmesi ise kamu alacağının güvence yapısını zayıflatma riskini artırmaktadır.

Bu noktada temel problem nettir: tahsilat kolaylaştıkça tahsilatın etkinliği azalabilir. Bu durum yalnızca idari bir tercih değil, kamu gelirlerinin zamanlaması ve bütçe öngörülebilirliği açısından yapısal bir risk alanıdır.

Gelir vergisinde değişiklikler

Gelir Vergisi Kanunu’nda yapılan en önemli değişikliklerden biri, yurt dışı kazançlara ilişkin yeni istisna düzenlemesidir. Mükerrer 20/D maddesi ile Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, belirli şartları taşımaları halinde Türkiye dışında elde ettikleri gelirler 20 yıl süreyle gelir vergisinden istisna edilmektedir.

Buna göre Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilere, belirli şartlar altında önemli bir vergi avantajı tanınmaktadır. Buna göre, Türkiye’de yerleşmiş sayılmadan önceki son üç yıl içinde Türkiye’de ikametgâhı ve vergi mükellefiyeti bulunmayan kişiler, Türkiye dışında elde ettikleri kazanç ve iratları 20 yıl boyunca gelir vergisinden muaf tutabilmektedir.

Bu düzenleme, Türkiye’ye yeni dönen veya dönüş sürecindeki gerçek kişilerin yurt dışı gelirlerini belirli bir süre Türkiye’de vergilendirme dışında bırakmaktadır. Daha önce Türkiye’de bazı gelir unsurları nedeniyle vergi mükellefi olunmuş olması ise bu istisnadan yararlanmayı engellememektedir.

İstisna kapsamındaki gelirler için ayrıca yıllık beyanname verilmesi gerekmemekte, başka gelirler nedeniyle beyanname verilse dahi bu kazançlar beyana dahil edilmemektedir. Ayrıca bu gelirlerle ilgili gider ve maliyetler de Türkiye’de vergilendirilecek diğer gelirlerin tespitinde dikkate alınmamaktadır.

Önemli bir diğer husus ise, bu kazançlar üzerinden yurt dışında ödenen vergilerin Türkiye’de hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilememesidir. Yani çifte vergilendirme avantajı bu kapsamda uygulanmamaktadır.

Şartların sonradan sağlanmadığının tespit edilmesi halinde ise istisnadan yararlanılarak ödenmeyen vergiler “vergi ziyaı” kapsamında değerlendirilerek geri alınmaktadır.

Bu düzenleme, teknik olarak bir yatırım ve sermaye çekme aracı olarak gerekçelendirilse de vergi teorisi açısından önemli bir kırılmaya işaret etmektedir. Çünkü Türkiye vergi sistemi, bu düzenlemeyle birlikte “küresel gelir vergilendirmesi” yaklaşımından uzaklaşarak, belirli mükellef grupları için uzun süreli bir vergisel ayrıcalık alanı oluşturmaktadır.

Ayrıca bu kazançlara ilişkin giderlerin dikkate alınmaması ve yurt dışında ödenen vergilerin mahsup edilmemesi, istisna rejimini daha da keskinleştirmekte; gelir unsurlarının vergi sistemi içindeki bütünlüğünü zayıflatmaktadır.

Ayrıca Gelir Vergisi Kanunu’nun 17’nci maddesinde, teknogirişim şirketlerinin çalışanlarına verdikleri pay senetlerine ilişkin vergi istisnasında önemli değişiklikler öngörülüyor.

Mevcut düzenlemede, hizmet erbabına verilen pay senetlerinin yıllık brüt ücret tutarına kadar olan kısmı gelir vergisinden istisna tutuluyor. Teklif ile bu sınır iki katına çıkarılarak istisna kapsamı genişletiliyor.

Ayrıca, pay senetlerinin elde tutulma süresine bağlı olarak istisnanın geri alınmasına ilişkin süreler de yeniden düzenleniyor. Buna göre, mevcut 3, 4, 6, 7 ve 12 yıllık eşikler sırasıyla 2, 3, 4, 5 ve 6 yıl olarak kısaltılıyor.

Bu değişiklikle hem istisnanın kapsamı genişletiliyor hem de vergi avantajının korunması için öngörülen süreler daha kısa hale getiriliyor.

Veraset ve İntikal vergisindeki değişiklikler

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/D maddesi kapsamında gelir vergisi istisnasından yararlanan kişiler için özel bir düzenleme getirilmiştir.

Buna göre, söz konusu istisnadan yararlanan kişilerin bu süre içinde veraset yoluyla edindikleri mallar için uygulanacak veraset ve intikal vergisi oranı %1 olarak belirlenmiştir.

Düzenleme, istisna döneminde gerçekleşen miras yoluyla intikallerde daha düşük bir vergi oranı uygulanmasını öngörmektedir.

Kurumlar Vergisi Kanunu m.10/1-i’deki değişiklik

Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, yurt dışı kaynaklı bazı kazançlara uygulanan vergi avantajları genişletilmiştir.

Buna göre, yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışındaki mal alım-satımına aracılık edilmesinden elde edilen kazançların %95’i kurumlar vergisinden istisna edilmektedir. İstanbul Finans Merkezi’nde faaliyet gösteren kurumlar için bu oran %100 olarak uygulanacaktır. Bu istisnadan yararlanabilmek için kazancın Türkiye’ye belirli süre içinde transfer edilmesi ve işlemlerde tarafların Türkiye’de olmaması şarttır.

Ayrıca, nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyet gösteren kurumların yurt dışından elde ettikleri kazançların %95’i de istisna kapsamına alınmıştır. İstanbul Finans Merkezi’ndeki nitelikli hizmet merkezleri için bu oran yine %100’dür. Bu avantaj, faaliyete geçilen yıldan itibaren 20 yıl boyunca uygulanabilecektir.

Her iki düzenlemede de Cumhurbaşkanına oranları değiştirme yetkisi verilmiştir. Bu değişiklikler, Türkiye’yi uluslararası ticaret ve finans hizmetleri açısından daha cazip hale getirmeyi hedeflemektedir.

Kurumlar Vergisi Kanunu m.32/7’deki değişiklik

Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle ihracat faaliyetlerine yönelik önemli bir vergi indirimi getirilmiştir.

Buna göre, imal ettikleri malları doğrudan ihraç eden imalatçı şirketlerin bu ihracattan elde ettikleri kazançlara %9 oranında kurumlar vergisi uygulanacaktır. Sadece ihracat faaliyeti yürüten kurumların ihracattan elde ettikleri kazançlar için ise oran %14 olarak belirlenmiştir.

Ayrıca, ihracatın aracılı ihracat sözleşmeleri kapsamında dış ticaret sermaye şirketleri veya sektörel dış ticaret şirketleri üzerinden yapılması halinde de aynı indirimli oranlar geçerli olacaktır.

Bu düzenleme ile ihracat yapan ve üretimini dış pazara yönlendiren şirketlere vergi avantajı sağlanarak ihracatın teşvik edilmesi amaçlanmaktadır.

Kurumlar Vergisi Kanunu'na geçici madde ekleniyor

Kurumlar Vergisi Kanunu’na eklenen geçici madde ile, yurt içi ve yurt dışında bulunan kayıt dışı varlıkların ekonomiye kazandırılmasına yönelik kapsamlı bir “varlık barışı” düzenlemesi ihdas edilmiştir.

Düzenleme uyarınca gerçek ve tüzel kişiler, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını 31.07.2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirebilecektir. Bildirilen varlıkların, bildirimi izleyen iki ay içinde Türkiye’deki banka veya aracı kurumlarda açılacak hesaplara transfer edilmesi veya fiziken yurda getirilerek bu hesaplara yatırılması zorunludur. Fiziki olarak getirilen varlıklar gümrük idaresine yapılacak beyanla tevsik edilecek ve bu beyanlar Gelir İdaresi Başkanlığı’na bildirilecektir.

Benzer şekilde, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin Türkiye’de bulunmasına rağmen kanuni defter kayıtlarında yer almayan varlıkları da aynı süre içinde bildirim konusu yapılabilecektir. Bu varlıkların da banka veya aracı kurumlara yatırılarak sistem içine dahil edilmesi gerekmektedir.

Bildirilen varlıklar, mükellefler tarafından kanuni defterlere kaydedilecek; bilanço esasına göre defter tutanlar açısından pasifte özel fon hesabı açılacaktır. Bu fon hesabı iki yıl boyunca işletmeden çekilemeyecek, yalnızca sermayeye ilave edilebilecek ve bu süre sonunda vergisiz olarak kullanılabilecektir. Diğer defter türlerinde ise varlıklar kayıt altına alınmakla birlikte dönem kazancına dahil edilmeyecektir.

Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmayan kişiler de belirlenen süre içinde bildirim ve transfer şartlarını yerine getirmeleri halinde düzenlemeden yararlanabilecektir.

Sistemin mali boyutunda ise bildirilen varlıklar üzerinden kural olarak %5 oranında vergi alınmaktadır. Ancak bu oran, varlıkların belirli sürelerle yatırım araçlarında tutulması halinde kademeli olarak düşmekte; 5 yıl için %0’a, 1 yıl için %4’e kadar indirimli oranlar uygulanabilmektedir. 2027 yılına ilişkin bildirimlerde ise bu oranlara ilave artışlar öngörülmektedir.

Ödenen vergiler hiçbir şekilde gider yazılamamakta ve başka bir vergiden mahsup edilememektedir. Ayrıca bildirime konu varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar da vergi matrahında dikkate alınmamaktadır.

Düzenlemenin en önemli sonucu, bildirilen varlıklar açısından vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmamasıdır. Böylece geçmişe yönelik vergi riski ortadan kaldırılmaktadır. Ancak yükümlülüklere uyulmaması halinde bu korumadan yararlanılamamakta, eksik tahakkuk eden vergiler gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmekte ve bazı durumlarda vergi ziyaı sonuçları doğmaktadır.

Genel olarak bu düzenleme hem yurt dışı hem yurt içi kayıt dışı varlıkların belirli bir vergi maliyeti karşılığında sisteme dahil edilmesini sağlayan, buna karşılık mükellefe güçlü bir vergi güvenliği ve inceleme koruması sunan kapsamlı bir vergi affı ve uyum mekanizması niteliği taşımaktadır.

İstanbul Finans Merkezi ile alakalı değişiklikler

7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, istisna kapsamı daraltılmış ve önemli bir sınırlama getirilmiştir. Buna göre, daha önce yalnızca “katılımcı belgesi almış finansal kuruluşların” yararlanabildiği bazı vergi avantajları, yapılan düzenleme ile “katılımcılar” ibaresi kullanılarak daha genel bir kapsama yayılmıştır. Ancak aynı düzenlemeye eklenen yeni cümle ile, nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan ve bu istisnadan yararlanan personele ilişkin önemli bir vergi avantajı kaldırılmıştır.

Bu kapsamda, söz konusu personel için Gelir Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesinin (20) numaralı bendinde yer alan ücret istisnasının uygulanmayacağı açıkça hükme bağlanmıştır. Böylece, İstanbul Finans Merkezi ve nitelikli hizmet merkezleri bünyesinde çalışan personelin ücret gelirlerine ilişkin vergi avantajı sınırlandırılmış ve istisna rejimi daha dar bir çerçeveye çekilmiştir.

7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu’nun geçici 1’inci maddesinde yapılan değişiklikle, düzenlemenin uygulama süresi ve kapsamı önemli ölçüde genişletilmiştir. Buna göre, birinci fıkrada yer alan “2031” ibaresi “2047” olarak değiştirilmek suretiyle, ilgili hükmün geçerlilik süresi 16 yıl uzatılmıştır. Aynı şekilde, ikinci fıkrada yer alan “beş” ibaresi “yirmi” şeklinde değiştirilerek, öngörülen sürelere ilişkin istisna veya uygulama süresi dört katına çıkarılmıştır. Bu değişiklikler, İstanbul Finans Merkezi rejiminin daha uzun vadeli bir teşvik ve istikrar çerçevesine kavuşturulmasını amaçlamaktadır.

Sonuç ve değerlendirme

5 Mayıs 2026 tarihinde TBMM’ye sunulan ve varlık barışı ekseninde şekillenen “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, vergi hukukunun yalnızca teknik bir güncelleme alanı olmaktan çıkarak, ekonomik ve mali politikaların doğrudan taşıyıcısı hâline geldiğini göstermektedir. Teklif, 6183 sayılı Kanun’dan Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi düzenlemelerine, İstanbul Finans Merkezi rejiminden varlık barışı mekanizmasına kadar geniş bir normatif alanı etkilemekte ve vergi sisteminin farklı katmanlarını aynı anda yeniden kurgulamaktadır.

6183 sayılı Kanun bakımından getirilen değişiklikler, özellikle tecil süresinin uzatılması ve teminat sınırının yükseltilmesi yoluyla tahsilat hukukunda belirgin bir esnekleşme eğilimine işaret etmektedir. Bu durum, bir yandan mükellef lehine kolaylaştırıcı bir yaklaşım olarak değerlendirilebilse de diğer yandan kamu alacaklarının zamanında ve etkin tahsilini zayıflatma riski taşımaktadır. Dolayısıyla düzenleme, tahsilat güvenliği ile mali esneklik arasında yeni bir denge arayışını yansıtmaktadır.

Gelir ve kurumlar vergisi alanında getirilen istisna ve indirimler ise sistemin giderek daha fazla sektörel teşvikler ve özel rejimler üzerinden yapılandığını göstermektedir. Yurt dışı gelirlerin uzun süreli istisna kapsamına alınması, ihracat kazançlarına indirimli oran uygulanması ve finans merkezi rejimine özgü avantajlar, vergi sisteminin bütüncül yapısını parçalı ve hedef odaklı bir modele dönüştürmektedir. Bu durum, vergilemede adaleti ve yatay eşitlik ilkeleri bakımından tartışmaya açık yeni bir alan doğurmaktadır.

Öte yandan varlık barışı düzenlemesi, klasik anlamda bir vergi affı niteliğinin ötesine geçerek, kayıt dışı varlıkların belirli bir maliyet karşılığında sisteme entegrasyonunu amaçlayan yapısal bir araç olarak kurgulanmıştır. Vergi incelemesi güvencesi ve geçmişe dönük tarhiyat koruması, mükellef açısından güçlü bir hukuki güvenlik sağlarken, vergi uyumunun teşviki yönünden de önemli bir politika aracı olarak öne çıkmaktadır. Ancak bu tür düzenlemelerin süreklilik kazanması, vergi sisteminde istisna üzerinden uyum algısını güçlendirme riski taşımaktadır.

İstanbul Finans Merkezi’ne ilişkin değişiklikler ise uzun vadeli teşvik rejiminin güçlendirildiğini ve aynı zamanda bazı sosyal vergi avantajlarının sınırlandırıldığını göstermektedir. Bu yönüyle düzenleme, finansal merkez politikalarının hem genişletildiği hem de yeniden dengelendiği bir yapıyı ortaya koymaktadır.

Ezcümle teklif, Türk vergi hukukunda iki temel eğilimi birlikte görünür kılmaktadır: bir yandan tahsilat ve uyum mekanizmalarında esneklik artırılmakta, diğer yandan yatırım, ihracat ve finans merkezleri lehine yoğun istisna ve indirim rejimleri oluşturulmaktadır. Bu yapı, vergi sistemini klasik genel ve soyut normlar bütününden uzaklaştırarak, giderek daha fazla sektörel ve hedefli vergi politikalarına dayalı bir modele yaklaştırmaktadır. Bu dönüşümün orta ve uzun vadede vergilemede adaleti, sistem bütünlüğü ve öngörülebilirlik üzerinde önemli etkiler doğurması kaçınılmaz görünmektedir.

Bu yazımda yapılması öngörülen vergisel değişiklikleri kısaca açıklayacak ve bunlar hakkındaki görüşlerime yer vereceğim.

1. Yurt dışında elde edilen kazanç ve iratlar için vergi istisnası getiriliyor

Mevcut düzenlemeye göre, Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler “tam mükellefiyet” kapsamında gerek Türkiye içinde ve gerekse dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendiriliyor. (Gelir Vergi Kanunu -GVK- Madde 3/1.)

Aşağıda yazılı kişiler Türkiye'de yerleşmiş sayılıyor (GVK Md.4):

* İkametgahı Türkiye'de bulunanlar,

* Bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak 6 aydan fazla oturanlar (Geçici ayrılmalar Türkiye'de oturma süresini kesmez.)

Bu konuda çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının da dikkate alınması gerekir!

Her ne kadar “otomatik bilgi paylaşımı” kapsamında Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin yabancı ülkelerde elde ettikleri gelirler Türkiye ile paylaşılmakta ise de bu kişilerin yurt dışında elde ettikleri gelirlerin Türkiye’de tam anlamıyla vergilendirildiğini söylemek pek mümkün değil.

Çünkü bu durumdaki kişilerin önemli bir kısmı, Türkiye’de 6 aydan az oturarak Türkiye’de yerleşmiş sayılma pozisyonundan kurtulma yolunu seçebiliyor.

Bu sonucu gören Maliye İdaresi vergilendiremediği gelirleri istisna ederek Türkiye’ye getirmeyi amaçlıyor. Ancak öngörülen düzenleme gelirleri veya varlıkları değil kişileri Türkiye’ye getirmeyi sağlayabilir. Varlıklar, aşağıda açıklayacağım “varlık barışı” kapsamında Türkiye’ye getirilebilir.

Teklifle Gelir Vergisi Kanununa eklenmesi öngörülen mükerrer 20/D maddesi ile, Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye'de yerleşmiş sayılmasından önceki son 3 takvim yılında Türkiye'de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla Türkiye dışında elde ettiği kazanç ve iratların 20 yıl boyunca (teklif metninde “boyunca” ifadesi kullanıldığı için ben de burada istemeyerek bu ifadeyi kullandım, yasal düzenlemeye uygun ifade bence “süre ile” ifadesinin kullanılmasıdır) gelir vergisinden müstesna tutulması öngörülüyor.

Bu istisnadan yararlanabilmek için önceki üç yılda Türkiye’de yerleşmiş sayılmayan kişilerin istisnadan yararlanacağı dönemde Türkiye’ye yerleşmiş olmaları gerekiyor. Yani Türkiye’de ikametgahlarının bulunması veya 6 aydan fazla oturmaları şart...

Bu kişilerin, yurt dışında elde ettiği gelirler istisna olsa da Türkiye’de elde edeceği gelirler genel hükümlere göre, belli şartlarla, Türkiye’de vergiye tabi tutulacaktır.

Türkiye’ye döviz girişini artırmak amacıyla getirildiği anlaşılan bu düzenlemenin, bazı kişileri yurt dışında elde edecekleri gelirleri 20 yıl süre ile istisna kapsamına sokmak için üç yıllık süre ile yurt dışında yerleşmeye teşvik etmesi söz konusu olabilir!

Bu hüküm kapsamında istisnadan yararlanacak gerçek kişilerin bu kapsama girmeden önce, Türkiye'de elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancı nedeniyle mükellefiyetinin bulunması bu istisnadan yararlanmasına engel teşkil etmeyecek.

İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verilmeyecek, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecek.

İstisna kazanç ve iratlara ilişkin gider ve maliyetler, vergiye tabi kazanç ve iratların tespitinde dikkate alınmayacak. (Bence bu hükme gerek yok, çünkü diğer beyana tabi gelirlerden bu gider ve maliyetlerin indirilmesi zaten söz konusu olamaz.)

Bu istisna kapsamındaki kazanç ve iratlar nedeniyle yabancı memleketlerde ödenen vergiler Türkiye'de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemeyecek.

İstisnaya ilişkin şartların sağlanmadığının sonradan tespit edilmesi halinde tahakkuk ettirilmeyen vergiler, ziyaa uğramış sayılacak. (Bence bu hükme de gerek yok, genel hükümler zaten bu sonucu sağlar)

İstisna düzenlemesi, 1 Ocak 2026'dan itibaren Türkiye'ye yerleşmiş sayılanlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek (Bence bu ifade de sorunlu, çünkü 2026 için bu istisnadan yararlanabilmek için ilgili kişinin önceki 3 üç takvim yılında Türkiye'de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şarttır. 2026 dönemi için yerleşmiş sayılma hali ancak 2026 yılı tamamlandıktan sonra belirlenebilir).

Teklifte ayrıca 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununda yapılacak değişiklikle, Gelir Vergisi Kanununa eklenen mükerrer 20/D maddesi kapsamında gelir vergisi istisnasından yararlananlardan, söz konusu istisnadan yararlanılan süre içerisinde veraset ve intikal vergisine tabi veraset yoluyla mal intikallerinde verginin yüzde 1 oranında alınması öngörülüyor.

2. Nitelikli hizmet merkezi

Teklifle 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununa eklenen maddeyle, ülkemizin nitelikli hizmet ihracatını artırmaya, yatırımcı görünürlüğünü güçlendirmeye ve uluslararası firmalar için Türkiye'yi bölgesel bir merkez haline getirmeye yönelik olarak nitelikli hizmet merkezlerinin kurulmasına imkân sağlanması öngörülüyor.

Bu merkezlerin;

1. a) Finansal danışmanlık, stratejik yönetim danışmanlığı, risk yönetimi, nakit ve likidite yönetimi, fonlama ve borçlanma işlemleri, yatırım ve sermaye yapısı planlaması, bütçeleme, finansal raporlama ve analiz, uluslararası muhasebe ve uyum, denetim, dijital dönüşüm ve teknoloji danışmanlığı, yatırım ve veri analizi, hukuk danışmanlığı, tanıtım, marka yönetimi, insan kaynakları ve eğitim hizmetleri ile bu hizmetlere ilişkin koordinasyon ve yönetim hizmetini,

(b) Satış, satış sonrası destek, teknik destek, araştırma ve geliştirme, dış tedarik, yeni geliştirilen ürünlerin test edilmesi, laboratuvar hizmetleri gibi faaliyetlere ilişkin koordinasyon ve yönetim hizmetini, sunması öngörülüyor.

Bu kapsamda, en az 3 farklı ülkede aktif olarak faaliyet gösteren uluslararası firmalara hizmet vermek üzere kurulacak olan bu merkezlerin yıllık brüt gelirlerinin en az yüzde 80'inin yurt dışından elde edilmesi gerekiyor.

Teklifle,

- GVK’nın ücret istisnalarına ilişkin 23 üncü maddesinde yapılması öngörülen değişiklikle, nitelikli hizmet merkezlerinde istihdam edilecek nitelikli hizmet personelinin ücretlerine, tüm çalışanların yararlandığı asgari ücret istisnası ile birlikte brüt asgari ücretin dört katına kadar gelir vergisi istisnası sağlanıyor (İstanbul Finans Merkezinde faaliyet gösterecek nitelikli hizmet merkezlerinde çalışanlara ise bu istisnanın toplamda altı kat olarak uygulanacak),

Ayrıca, Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesi kapsamındaki ücretler ile ilgili kağıtlar damga vergisinden istisna olduğundan, düzenleme uyarınca damga vergisi istisnası da sağlanmış oluyor.

- Kurumlar vergisinin 10 uncu maddesinde yapılması öngörülen değişiklikle, nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyette bulunacak kurumların, münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların yüzde 95'inin (İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyette bulunan kurumların kazançlarının yüzde 100’ünün) vergi matrahından indirilmesi düzenleniyor.

Bu indirim, kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmesi şartıyla, nitelikli hizmet merkezinin faaliyete geçtiği hesap döneminden itibaren 20 yıl süreyle uygulanacak. Cumhurbaşkanı, bu bentte yer alan oranları yüzde 50'ye kadar indirmeye ve yüzde 100'e kadar artırmaya yetkili olacak.

3. Transit ticaretten sağlanan kazançlara ilişkin kazanç indiriminin kapsamı genişletiliyor

Teklifle transit ticaretten (yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden) sağlanan kazançlara ilişkin kazanç indiriminin kapsamı genişletiliyor.

İstanbul Finans Merkezi’nde katılımcı belgesi alarak faaliyette bulunan kurumların kazanç indirim oranı yüzde 50'den yüzde 100'e çıkarılıyor. İstanbul Finans Merkezi dışında faaliyette bulunan kurumlara da yüzde 95 kazanç indirimi getiriliyor.

Teklifle getirilecek bu indirimlerin yurt içi asgari kurumlar vergisinin hesaplamasına esas olan kurum kazancından düşülmesine yönelik düzenleme yapılması da öngörülüyor.

Anlayacağınız çok ciddi bir teşvik getiriliyor!

4. Yeni varlık barışı

Teklifle, geçmiş varlık barışı düzenlemelerine benzer bir düzenleme yapılması öngörülüyor.

Yapılacak düzenleme ile, vergiye gönüllü uyumun artırılması amacıyla gerçek ve tüzel kişilerce sahip olunan para, döviz, altın, hisse senedi, tahvil ve diğer menkul kıymetlerin Türkiye'ye getirilmek suretiyle milli ekonomiye kazandırılması teşvik ediliyor.

Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin Türkiye'de bulunan ancak kanuni defter ve kayıtlarında yer almayan aynı tür varlıklarını da maddede yer alan şartlarla bildirime konu etmelerine imkân sağlanıyor.

Madde hükmünden yararlanmak için 31/7/2027 tarihine kadar bildirimde bulunulması ve bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Türkiye'ye getirilmesi gerekiyor. Yurt içindeki varlıkların bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırılması şartı aranıyor.

Banka ve aracı kurumların, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden, varlıkların değeri üzerinden yüzde 5 oranında vergi kesmesi ve vergi dairesine yatırması öngörülüyor. Bu oran bugüne kadar uygulanan en yüksek oran…

Ancak vergi oranı, bildirilen varlığın vadeli hesaplarda veya devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında en az 5 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 0, en az 4 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 1, en az 3 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 2, en az 2 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 3 ve en az 1 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde ise yüzde 4 olarak uygulanacak

Bildirilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin maddede yer alan şartların sağlanması halinde hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaması öngörülüyor. Ancak gerekçede de açıklandığı üzere, bu madde uyarınca vergi tarhiyatı yapılmaması diğer mevzuat (örneğin kara para) uyarınca alınması gereken tedbirlerin uygulanmayacağı anlamına gelmiyor.

5. İhracatçı ve imalatçılara yönelik vergi oranında indirim

Teklifle, üretim ve ihracatın teşviki amacıyla yüzde 25 olan genel kurumlar vergisi oranının,

- Ürettikleri mamulleri ihraç eden imalatçıların bu ihracat işlemlerinden elde ettikleri kazançlarına 16 puan indirimli yüzde 9,

- İhracat yapan (imalatçı olmayı tedarik ettiği malları ihraç eden) kurumların ise münhasıran ihracattan elde ettikleri bu kazançlarına 11 puan indirimli yüzde 14 olarak uygulanması öngörülüyor.

Üretilen ürünlerin yurt içine satışında 1 puan indirim devam ediyor.

İhracatçılara sağlanan bu indirimi doğru bulmakla birlikte bugünlerde ihracatçıların yaşadığı sorunun vergi yükünden kaynaklanmadığı aşikardır. Asıl sorun finansmana erişim sorunudur. Kanaatimce öncelikle bu sporunun çözüme kavuşturulması isabetli olacaktır.

6. Tecil ve taksitlendirmeye ilişkin değişiklik

Teklifle, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesinde yapılması öngörülen değişiklikle, madde kapsamında yapılacak tecillerde azami taksit süresi 36 aydan 72 aya çıkarılmakta ve teminatsız tecil tutarı 50 bin TL’den 1 milyon TL’ye yükseltiliyor.

Bu değişikliği teorik bir değişiklik olarak değerlendiriyorum. Çünkü zaten pratikte hiçbir zaman 36 ay taksitlendirme yapılmıyor, 72 ay ise tam bir hayal ürünü…

7. Teknogirişim şirketlerinde personele verilen pay senetlerine ilişkin ücret istisnasında değişiklik

Hatırlanacağı üzere, 2024 yılında yapılan düzenlemeyle, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen kriterleri haiz teknogirişim şirketlerinde çalışan personele işverenler tarafından bedelsiz veya indirimli olarak verilen ve ücret niteliğinde kabul edilen pay senetlerinin, verildiği tarihteki rayiç değerinin o yıldaki bir yıllık brüt ücret tutarını aşmayan kısmı, gelir vergisinden istisna edilmişti.

Pay senetlerinin iktisap edildiği tarihten itibaren 3 yıl içinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin tamamı, 4 ila 6 yıl arasında elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin yüzde 75'i, 7 ila 12 yıl arasında elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin yüzde 25'i, gecikme faizi ile birlikte işverenden tahsil edilmektedir.

Teklifle, istisnaya konu edilebilecek üst sınır ilgili yıldaki brüt ücretin iki katı olarak yeniden belirleniyor.

Ayrıca, bu şekilde iktisap edilen pay senetlerinin elde tutulma süreleri kısaltılarak söz konusu pay senetlerinin iktisap tarihinden itibaren 2 yıl içinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin tamamı, 3 ila 4 yıl arasında elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin yüzde 75'i, 5 ila 6 yıl arasında elden çıkarılması halinde ise istisna edilen verginin yüzde 25'inin gecikme faizi ile işverenden tahsil edilmesi öngörülüyor.

Bu istisnanın kurgusunun hatalı olduğunu düşündüğümü her fırsatta söylüyorum. Çünkü elden çıkarma iradesi çalışana ait olup, bundan işverenin sorumlu tutulması doğru değil.

8. İstanbul Finans Merkezine ilişkin yapılan diğer değişiklikler

Teklifle, İstanbul Finans Merkezine ilişkin yukarıda bahsettiğim değişikliklerin dışında da bazı düzenlemeler yapılması öngörülüyor:

* İstanbul Finans Merkezindeki finansal kurumlara sağlanan, yurt dışı tecrübesi olan personelin çalıştırılması halinde uygulanan gelir vergisi indirimi tüm katılımcıları da kapsayacak şekilde genişletiliyor.

* İstanbul Finans Merkezinde katılımcı belgesi alarak finansal faaliyette bulunan kuruluşların kazançları için yüzde 100 olarak uygulanan kurumlar vergisi indirimi uygulamasının süresi 2047 yılına kadar uzatılıyor. Ayrıca, bu kuruluşlara, kuruluş ve izinleri için finansal faaliyet harçları yönünden 5 yıl süreyle sağlanan muafiyet 20 yıla uzatılıyor.

Yabancı sermayeli şirketlerin yıllık bildirimleri

Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ve bu kanunun verdiği yetkiye dayanılarak çıkartılan Doğrudan Yabancı Yatırımcılar Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nde yapılan düzenlemeler çerçevesinde, yıllık bazda ve her yılın mayıs ayı sonuna kadar;

- Kapsamdaki şirket ve şubeler, sermaye ve faaliyetlerine ilişkin olarak, Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sisteminde (E-TUYS) yer alan Doğrudan Yabancı Yatırımlar İçin Faaliyet Bilgi Formundaki alanları kullanıcı vasıtasıyla elektronik ortamda doldurarak kaydedilmesini sağlamak,

- İrtibat büroları, geçmiş yıl faaliyetlerine ilişkin, yönetmelik ekinde yer alan irtibat bürolarının faaliyetlerine ilişkin bilgi formunu, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne göndermek zorundalar.

Yönetmelikte, faaliyette bulunan irtibat bürolarının bildirimi yapmamaları durumunda, süre uzatma taleplerinin değerlendirmeye alınmayacağı ve faaliyet izinlerinin de re’sen iptal edilebileceği hükmü var. Önemli bir yaptırım. Diğer şirket ve şubelerin bildirim yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda uygulanacak bir müeyyideye yer verilmemiş. Ancak bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi yine de atlanmamalı, mutlaka bir yerde etkisi görülebilir.

Yatırım indirimi stopajı beyan ve ödemesi

Yatırım indirimine son verileli çok oldu ama geçmişten gelen haklar nedeniyle, gittikçe azalan tutarda da olsa, yatırım indirimi istisnasından yararlananlar var.

Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 61. maddesi kapsamında, nisan ayında verilen kurumlar vergisi beyannamesinde bu istisnadan yararlanan kurumların, kâr dağıtımı yapıp yapmadıklarına bakılmaksızın, yararlandıkları tutar üzerinden %19,8 oranıyla hesapladıkları stopajı, 25 Mayıs akşamına kadar beyan etmeleri ve ödemeleri gerekiyor.

Denetim kuruluşları ve elektrik üreticilerinin yıllık harçları

Harçlar Kanunu gereği, bağımsız denetim kuruluşları yetkilendirme belgeleri, elektrik üretim faaliyetinde bulunan kurumlar ise elektrik üretim lisansı için harç ödemekteler.

Denetim kuruluşlarının yetkilendirme belgeleri ilk alındığı yıl maktu harca, sonraki yıllarda ise Kanun’la belirlenen tutardan az olmamak koşuluyla, nispi harca tabi. Nispi harcın matrahı, denetim faaliyetlerinden elde edilen gayrisafi iş hasılatı. Nispi harcın, kurumlar vergisi beyannamesi verme süresi içinde verilen bildirim üzerine tahakkuk ettirilmesi ve mayıs ayı içinde ödenmesi gerekiyor.

Elektrik üretim şirketlerinin üretim lisansı harcı ise Kanun’la tanımlanan bir önceki yıl gayri safi iş hasılatı üzerinden hesaplanıyor, kurumlar vergisi beyanname verme süresi içinde verilen bildirim üzerine tahakkuk ettiriliyor ve mayıs ayı içinde ödeniyor.

Emlak vergisi birinci taksit ödeme zamanı

Emlak vergisinin ilk taksitinin mayıs, ikinci taksitinin ise kasım ayı içinde ödenmesi gerekiyor.

İş yerleri için ödenmesi gereken çevre temizlik vergisinin ödeme zamanı da emlak vergisiyle aynı. Konutlar için çevre temizlik vergisi su faturasının içinde tahsil ediliyor. Ayrıca bir ödeme yok.

Vergi levhasının yazdırılması

Vergi Usul Kanunu’nun 5. maddesi gereği, vergi levhalarının mayıs ayı sonuna kadar yazdırılması gerekiyor.

Elektronik ortamda alınan vergi levhalarının vergi dairesine veya meslek mensuplarına onaylattırılmasına gerek yok. İnternet vergi dairesinden çıktı olarak alınması ve istendiğinde ibraz edilmek üzere işyerlerinde bulundurulması yeterli.

Vergi levhasının alınmaması ve istendiğinde ibraz edilmemesi durumunda özel usulsüzlük cezası kesiliyor. Bu tutar 2026 yılı için 3.000 lira.

Bölge bahar sezonuna hazır

Edremit Ticaret Odası (ETO) Başkanı Ahmet Çetin, tatil süresinin ekonomik canlılık açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirtti. Kuzey Ege’nin bahar döneminde ayrı bir güzelliğe sahip olduğunu vurgulayan Çetin, "Bölgemiz, doğanın uyandığı harika bir dönemden geçiyor.

Gastronomi etkinliklerimiz, butik ve termal otellerimizle tüm vatandaşlarımızı bekliyoruz. Yaklaşık 20 bine yakın yatak kapasitesiyle hazırlıklar tamamlandı. İstanbul’a 3 saatlik mesafede olmamız büyük bir avantaj. 9 günlük süreçte 1 milyon kişinin Körfez bölgesine gelmesini tahmin ediyoruz. Ayrıca Almanya’nın Duesseldorf, Stuttgart ve Köln kentlerinden yapılacak uluslararası uçuşlarla yabancı turistleri de ağırlayacağız" ifadelerini kullandı.

Rezervasyonlarda artış yaşanıyor

TÜRSAB Balıkesir-Çanakkale Bölge Başkanı Fatih Ergün de kararın ardından turizmde hareketliliğin belirgin şekilde arttığını dile getirdi. Ergün, "Satışlarda, otobüs ve uçak bileti taleplerinde çok ciddi bir artış gözlemliyoruz. Otobüs firmaları şimdiden ilave seferler koymaya başladı. Bölgedeki otellerimizin hemen hemen yüzde 80-90 oranında doluluğa ulaşacağını öngörüyoruz. Doğa, termal ve kültür turları için bölgemiz büyük avantaj sunuyor. Bu bayram, bizim için sezon öncesi hazırlıklarımızı tamamlayacağımız erken bir sezon açılışı olacak" dedi.

Kuzey Ege’de tesisler hazır bekliyor

Edremit’ten başlayarak Burhaniye, Ayvalık, Gömeç ve Asos güzergahındaki tesislerde hazırlıklar sürerken, sektör temsilcileri bölgenin büyük şehirlere yakınlığı ve sunduğu uygun fiyatlı konaklama seçenekleri sayesinde tatil döneminden yüksek talep alacağını ifade ediyor.

Dünya

30 yıl süreyle satın alınacak

Yasa teklifine göre, bu kapsamda ilk aşamada, Sivas ve Karaman'da her biri 1000 MW olmak üzere toplam 2000 MW kurulu güce sahip güneş enerjisi santralinin kurulması planlanıyor. Yasa teklifinin gerekçesinde, tamamı dış finansman yoluyla gerçekleştirilecek söz konusu projelerin doğrudan yabancı yatırım niteliği taşıdığı ve uluslararası finans kuruluşları tarafından da destekleneceği belirtildi.

İnşa edilecek santrallerden üretilecek elektrik enerjisinin, 30 yıl süreyle Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) tarafından satın alınacağı belirtilerek,

“Santraller için tahsis edilen alanların mülkiyeti EÜAŞ'da kalacak ve 30 yıllık sürenin sonunda EÜAŞ'ın santralleri bila bedel devralma hakkı olacaktır ” denildi. Yasa teklifinin gerekçesinde küresel enerji sektörünün iklim değişikliğinin etkileri, jeopolitik gerilimler ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıkların eş zamanlı olarak ortaya çıktığı bir dönemden geçtiğine dikkat çekilerek, şu değerlendirme yapıldı:

2053 net sıfır emisyon hedefi

“Böyle bir dönemde ülkemiz, enerji arz güvenliğinden taviz vermeden enerjide dışa bağımlılığımızı azaltacak ve 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşılmasını temin edecek politikalar yürütmektedir. Bu politikaların önde gelen unsurlarından birisi, yenilenebilir enerji kaynaklarından azami düzeyde faydalanılmasıdır. Başta güneş ve rüzgâr olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarının ulusal enerji tüketimindeki payının artırılması ile yerli ve yenilenebilir kaynaklarımızın ekonomiye kazandırılması hedeflenmektedir. Paris Anlaşması sonrası ilan edilen 2053 net sıfır emisyon hedefi 12. Kalkınma Planında temel politika alanları arasında yer almakta olup enerji üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılması ve yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması stratejik öncelikleri oluşturmaktadır. Ayrıca, Türkiye Ulusal Enerji Planı ile yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması, doğal gazın geçiş yakıtı olarak değerlendirilmesi, nükleer enerji ile enerji depolama ve hidrojen gibi ileri teknolojilerin sisteme entegrasyonu planlanmaktadır.

Tüm bu politikalar doğrultusunda, 2024 yılında Azerbaycan'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin 29. Taraflar Konferansında ülkemizin güneş ve rüzgâr enerjisinde mevcut durumda yaklaşık 30 bin MW olan kurulu gücünü 2035 yılına kadar 120 bin MW'a çıkarma hedefi ilan edilmiştir. Diğer taraftan, ülkemizin 2035 yılı için belirlediği güneş ve rüzgâr kurulu güç hedeflerine ulaşmak için Yenilenebilir Kaynak Alanları yarışmalarının her yıl düzenlenmesi ve diğer ülkelerle büyük çaplı yenilenebilir enerji projelerine yönelik anlaşmalar imzalanması planlanmaktadır.”

Canan Sakarya-Dünya

Gıda güvenliği ve halk sağlığını güçlendirmeyi amaçlayan düzenlemede, özellikle okullarda sağlıklı beslenme uygulamaları öncelikli başlıklar arasında yer alıyor.

Okul kantinlerinde yeni satış kriterleri

Taslağa göre, okul öncesi eğitim kurumları ile ilkokul ve ortaokullarda yalnızca Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen beslenme kriterlerine uygun ürünlerin satışına izin verilecek. Bu kapsamda "okul gıdası" logosu bulunmayan ürünlerin kantinlerde yer almasına izin verilmeyecek.

Söz konusu uygulamayla, çocukların yüksek şeker ve yağ içeren gıdalara erişiminin sınırlandırılması ve daha dengeli beslenme alışkanlıklarının teşvik edilmesi hedefleniyor.

"Okul gıdası" logosu uygulaması ilk olarak 2019 yılında başlatılmış, ancak uygulama tarihi çeşitli nedenlerle birkaç kez ertelenmişti.

Ambalajlı ürünlerde yeni etiketleme dönemi

Düzenleme kapsamında ambalajlı gıdalarda da yeni bir etiketleme sistemine geçilmesi planlanıyor. Buna göre ürünlerin üzerinde, nişasta bazlı şeker ve toplam yağ miktarını gösteren renkli uyarı ibareleri yer alacak.

Böylece tüketicilerin ürün içeriklerini daha hızlı ve anlaşılır şekilde değerlendirebilmesi amaçlanıyor.

Un üretiminde zorunlu zenginleştirme yapılacak

Taslakta, gıda üretimine yönelik önemli bir düzenleme de yer alıyor. Buna göre tam buğday oranı yüzde 40'ın altında olan ekmeklik unlara vitamin ve mineral takviyesi yapılması zorunlu hale getirilecek. Bu adımla toplumda yaygın görülen besin eksikliklerinin azaltılması hedefleniyor.

Kurallara uymayanlara ceza kesilecek

Düzenlemeye aykırı hareket edenler için idari yaptırımlar da öngörülüyor. Un zenginleştirme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere 500 bin TL, ambalajlı ürünlerde uyarı ibaresi bulundurmayanlara ise 200 bin TL para cezası uygulanacak.

Ayrıca kurallara aykırı ürünlere el konulması ve mülkiyetlerinin kamuya geçirilmesi de gündeme gelebilecek.

Su güvenliğinde denetimler sıkılaşıyor

Kanun teklifiyle birlikte su güvenliği alanında da denetimlerin sıkılaştırılması planlanıyor. Sağlık Bakanlığı denetimindeki sulara ilişkin ihlallerin bir yıl içinde tekrarlanması halinde, mevcut cezalara ek yaptırımlar uygulanabilecek.

Dünya

Avrupa’nın haziran ayında faiz artırma hazırlığında olması ve ABD’de faiz indirimi beklentilerinin ortadan kalkması, altın üzerinde baskı oluşturuyor.

Altın, en son 31 Mart’taki işlemlerde 4.482 dolar seviyesini test etmişti.

Altın fiyatlarında son durum

İç ve dış piyasayı etkileyen altın ve döviz kurundaki değişimler merakla takip ediliyor. Vatandaşlar günün ilk saatlerinden itibaren “Gram altın, çeyrek altın, ons altın fiyatı bugün ne kadar?” araştırmaları yapıyor.

İşte 5 Mayıs 2026 Salı gününün ilk saatlerinde güncel altın fiyatları tablosu…

Güncel altın satış fiyatları

* Gram altın satış fiyatı: 6.594,18 TL

* Çeyrek altın satış fiyatı: 10.860,00 TL

* Yarım altın satış fiyatı: 21.720,00 TL

* Tam altın satış fiyatı: 43.202,81 TL

* Cumhuriyet altını satış fiyatı: 43.208,00 TL

* Gremse altın satış fiyatı: 108.338,34 TL

* Ons altın satış fiyatı: 4.534,76 dolar

Aleyna Harman-Dünya

Tüm türlerde tüketim düştü

Alt kalemler incelendiğinde düşüşün tüm hayvan türlerine yayıldığı görüldü. Sığır eti üretimi yüzde 11,5 azalışla 1 milyon 313 bin 7 ton olurken, koyun eti üretimi yüzde 8,1 gerileyerek 468 bin 470 ton olarak hesaplandı. Keçi eti üretimi yüzde 8,8 düşüşle 90 bin 744 ton, manda eti üretimi ise yüzde 6,3 azalarak 12 bin 909 ton seviyesinde gerçekleşti.

Üretim artış trendi sınırlı

Öte yandan uzun vadeli veriler, üretimde artış trendinin sürdüğünü ancak son yılda sert bir kırılma yaşandığını da gösterdi. Buna göre toplam kırmızı et üretimi 2016 yılında 1 milyon 303 bin 648 ton seviyesindeyken, 2025 itibarıyla 1 milyon 885 bin 130 tona ulaştı.

Üretim kompozisyonunda ise sığır eti ağırlığını korudu. 2025 yılında toplam üretimin yüzde 69,7’sini sığır eti oluştururken, koyun etinin payı yüzde 24,9, keçi etinin payı yüzde 4,8 ve manda etinin payı yüzde 0,7 olarak hesaplandı.

Mutluhan Yıldız-Dünya

Bazi Kanunlarda Deği̇şi̇kli̇k Yapilmasina Dai̇r Kanun Tekli̇fi̇ (1)

Kimler yararlanabilecek?

Düzenlemeden hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler (şirketler) yararlanabilecek. Yurt dışında bulunan para, döviz, altın, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile yurt içinde olup kayıt dışı kalan aynı tür varlıklar kapsam dahilinde. Beyanın 31 Temmuz 2027 tarihine kadar yapılması ve bildirilen varlıkların iki ay içinde Türkiye'deki banka veya aracı kurumlara transfer edilmesi ya da yurt içinde fiziki olarak bu hesaplara yatırılması zorunlu.

Vergi oranları nasıl belirlenecek?

Teklife göre vergi oranları, beyan edilen varlıkların tutulma süresine göre kademeli olarak hesaplanacak. Buna göre devlet iç borçlanma senetleri veya kira sertifikaları gibi araçlarda en az 5 yıl tutulacağı taahhüt edilen varlıklar için vergi oranı sıfır olarak uygulanacak. Memurlar.net'in aktardığına göre Süre kısaldıkça oran yükseliyor: 4 yıl taahhüt edenlere yüzde 1, 3 yıl taahhüt edenlere yüzde 2, 2 yıl taahhüt edenlere yüzde 3, 1 yıl taahhüt edenlere yüzde 4, hiç taahhüt vermeyenlere ise yüzde 5 oranında vergi uygulanacak. 1 Ocak 2027 ile 31 Temmuz 2027 tarihleri arasında yapılacak bildirimlerde bu oranlar yarım puan artırımlı uygulanacak.

Vergi incelemesi yapılmayacak...

Teklifin en dikkat çeken unsurlarından biri, şartlara uyan beyanlar için vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaması öngörülmesi. Yani beyanda bulunulan varlıklar nedeniyle ilgili kişiler daha önce neden beyan etmedikleri gerekçesiyle soruşturma ya da cezayla karşılaşmayacak. Ancak bu güvencenin diğer mevzuat kapsamındaki tedbirlerin uygulanmaması anlamına gelmediği teklifin gerekçesinde özellikle vurgulanıyor.

Yurt içi kayıt dışı varlıklar da kapsam içinde

Düzenleme yalnızca yurt dışındaki varlıklarla sınırlı değil. Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin Türkiye'de bulunmakla birlikte yasal defter kayıtlarına girmeyen para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları da 31 Temmuz 2027 tarihine kadar bankaya ya da aracı kurumlara bildirilebilecek. Bu varlıkların bildirim tarihinden itibaren banka veya aracı kurumlara yatırılması zorunlu tutuluyor.

İşte madde madde teklifte yer alan düzenlemeler:

Madde 1 - Vergi borcuna 72 ay taksit, 1 milyon TL'ye kadar teminatsız erteleme

Vergi ve diğer kamu borçlarını ödeme güçlüğü çeken mükellefler için önemli bir kolaylık geliyor. Mevcut düzenlemede azami 36 ay olan taksit süresi 72 aya çıkarılıyor. Teminat aranmaksızın ertelenebilecek borç tutarı ise 50 bin TL'den 1 milyon TL'ye yükseltiliyor. Düzenlemeyle mükelleflerin ödeme kapasitesinin artırılması ve kamu alacaklarının daha etkin tahsil edilmesi hedefleniyor.

Madde 2 - Türkiye'ye yerleşen varlıklı kişilere yüzde 1 veraset vergisi

Yurt dışı gelir vergisi istisnasından yararlanan kişilerin, bu istisna süresi içinde miras yoluyla edindikleri mal intikalleri için veraset vergisi oranı yüzde 1 olarak sabitlenecek. Genel veraset vergisi oranlarının çok altında belirlenen bu düzenlemeyle, varlıklı kişilerin ve uluslararası sermayenin Türkiye'ye yerleşmesinin teşvik edilmesi amaçlanıyor.

Madde 3 - Teknogirişim çalışanlarına hisse senedi istisnası iki katına çıkıyor

Teknogirişim şirketlerinde çalışanlara işverenlerince bedelsiz veya indirimli verilen pay senetlerindeki gelir vergisi istisnası sınırı, yıllık brüt ücretin bir katından iki katına yükseltiliyor. Ayrıca bu payların tam istisnayla elden çıkarılabilmesi için aranan 12 yıllık süre 6 yıla indiriliyor. Kademeli vergilendirme sistemi de yeniden düzenleniyor: Payların 2 yıl içinde satılması halinde istisna edilen verginin tamamı, 2-4 yıl arasında yüzde 75'i, 4-6 yıl arasında ise yüzde 25'i gecikme faizleriyle birlikte işverenden tahsil edilecek. Düzenlemeyle nitelikli iş gücünün elde tutulması ve teknoloji girişimciliği ekosisteminin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Madde 4 - Türkiye'ye yerleşenlere 20 yıl boyunca yurt dışı gelir vergisi istisnası

Türkiye'ye yeni yerleşen ve son 3 yılda Türkiye'de vergi mükellefi olmayan gerçek kişilerin yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden muaf tutulacak. Düzenlemenin 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli sayılması planlanıyor. Tedbirin amacı ülkeye döviz girişini artırmak ve Türkiye'yi uluslararası yatırımcılar için cazibe merkezi haline getirmek olarak açıklanıyor. Yurt içinde elde edilen gayrimenkul, menkul sermaye iradı ve değer artış kazançları bu istisna kapsamının dışında tutulacak.

Madde 5 - Nitelikli hizmet merkezi çalışanlarına gelir vergisi muafiyeti

En az 3 ülkede faaliyet gösteren ve gelirinin yüzde 80'ini yurt dışındaki ilişkili şirketlerden elde eden "nitelikli hizmet merkezi" statüsündeki şirketlerde çalışan personelin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı (İstanbul Finans Merkezi'ndeki merkezler için 5 katı) gelir vergisinden muaf tutulacak. Bu çalışanlara ait kağıtlar damga vergisinden de istisna edilerek işverenlerin istihdam maliyetleri düşürülmek isteniyor.

Madde 6 - "Nitelikli Hizmet Merkezi" statüsü tanımlanıyor

Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu'na yeni bir madde eklenerek "Nitelikli Hizmet Merkezi" kavramı hukuki zemine oturtulacak. En az 3 ülkede aktif faaliyeti olan ve yıllık hasılatının en az yüzde 80'ini yurt dışındaki ilişkili şirketlerden elde eden sermaye şirketleri bu statüye hak kazanabilecek. Finansal danışmanlık, stratejik yönetim, risk yönetimi, teknoloji danışmanlığı gibi üst düzey hizmetlerin Türkiye'den koordine edilmesi hedefleniyor.

Madde 7 - Transit ticarette ve nitelikli hizmet merkezlerinde kurumlar vergisi indirimi yüzde 95'e çıkıyor

Yurt dışından alınan malın Türkiye'ye getirilmeden satılması şeklinde tanımlanan transit ticaret ile nitelikli hizmet merkezlerinin bu faaliyetlerden elde ettiği kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi indirim oranı yüzde 95 olarak belirleniyor. İstanbul Finans Merkezi'nde katılımcı belgesiyle faaliyet gösteren kurumlar için bu oran yüzde 100, yani tam muafiyet anlamına geliyor. Düzenlemeyle döviz getirici faaliyetlerin teşvik edilmesi planlanıyor.

Madde 8 - İhracatçı üreticilerde kurumlar vergisi yüzde 9'a iniyor

Ürettikleri malları doğrudan ihraç eden imalatçı kurumların bu ihracattan elde ettiği kazançlara yüzde 9 oranında kurumlar vergisi uygulanacak. Mevcut yüzde 25 olan genel orana kıyasla 16 puanlık bir indirime karşılık gelen bu düzenleme, ihracat yapan ancak imalatçı olmayan diğer kurumları da kapsıyor: bu gruptaki şirketlerin ihracat kazançlarına yüzde 14 oranı uygulanacak (11 puan indirim). Düzenlemenin 2027 yılı ve sonrasındaki vergilendirme dönemlerinden itibaren geçerli olması öngörülüyor.

Madde 9 - Teşvikler asgari kurumlar vergisi hesabında matrahtan düşülecek

Transit ticaret, nitelikli hizmet merkezleri ve İstanbul Finans Merkezi kapsamında sağlanan kazanç indirimlerinin "Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi" matrahından düşülmesine imkan tanınacak. Böylece sunulan vergi teşviklerinin asgari vergi uygulaması nedeniyle fiilen etkisiz kalmasının önüne geçilmesi ve yatırımcılar için öngörülebilir bir vergi ortamı oluşturulması amaçlanıyor.

Madde 11 - Teknogirişim rozetine "paya dönüştürülebilir borç sözleşmesi" kolaylığı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından "teknogirişim rozeti" verilmiş, halka açık olmayan şirketlerin paya dönüştürülebilir borç sözleşmeleri (convertible note) aracılığıyla yatırım almaları kolaylaştırılıyor. Bu sözleşmelere dayalı sermaye artırımlarında Türk Ticaret Kanunu'ndaki şarta bağlı sermaye artırımı hükümleri uygulanmayacak. Ayrıca "Dijital Şirket" statüsü kazanan girişimler, kuruluşlarından itibaren 3 yıl boyunca oda kayıt ücreti ve aidatından muaf tutulacak.

Madde 12 - İFM'deki gelir vergisi istisnası tüm katılımcılara genişliyor

İstanbul Finans Merkezi'nde yurt dışı tecrübesi bulunan personele sağlanan gelir vergisi istisnası şimdiye kadar yalnızca finansal kuruluş çalışanlarını kapsıyordu. Yapılacak değişiklikle bu hak İFM'deki tüm katılımcı kurum personeline tanınacak. Düzenlemeyle merkezin uluslararası yetenekler için çekim gücünün artırılması hedefleniyor.

Madde 13 - İFM'de kurumlar vergisi indirimi 2031'den 2047'ye uzuyor

İFM'deki finansal hizmet ihracatı kazançlarına uygulanan yüzde 100 oranındaki kurumlar vergisi indiriminin süresi 2031'den 2047 yılına kadar uzatılıyor. Ayrıca İFM katılımcısı finansal kuruluşların finansal faaliyet harçlarından muafiyet süresi de 5 yıldan 20 yıla çıkarılarak bölgedeki uzun vadeli yatırım güvencesi pekiştiriliyor.

Buna göre, mahsuplaşma işlemleri piyasa işletmecisi tarafından yürütülecek, üretim ve tüketim miktarları ise saatlik bazda mahsuplaştırılacak.

Düzenleme kapsamında, mahsuplaşmaya konu üretim ve tüketim tesislerinin aynı gerçek veya tüzel kişiye ait olması şartı korunurken, işlemler vergi kimlik numarası bazında gerçekleştirilecek. Üretim ve tüketim tesisleri, belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde grup bazlı olarak ilişkilendirilebilecek.

Yeni çerçevede, birden fazla tüketim tesisinin tek bir üretim tesisiyle eşleştirilebilmesine imkan tanınırken, aynı grup içinde yer alacak tüketim tesislerinin aynı abone grubunda bulunması gerekecek. Belirli koşullar altında farklı fatura dönemlerine sahip tesislerin de aynı grup içinde yer almasına izin verilecek.

Mahsuplaşma sürecinde üretimin tüketimi aşması durumunda ortaya çıkan ihtiyaç fazlası enerji miktarı saatlik bazda hesaplanacak. Bu kapsamda, üretim miktarının belirlenen bedelli üretim limitini aşması halinde aşan kısım sistem kullanım bedeline tabi tutulacak, bazı durumlarda ise ilgili mevzuat çerçevesinde Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması'na (YEKDEM) bedelsiz katkı olarak değerlendirilecek.

Bedelli üretim limitine ilişkin usuller netleşti

Düzenleme, bedelli üretim limitinin hesaplanması, takibi ve değişikliklerin kayıt altına alınmasına ilişkin usulleri de netleştiriyor. Bedelli üretim limitinin aşılması sonrasında mahsuplaşma devam ederken, ihtiyaç fazlası üretimin niteliği bu limit dikkate alınarak belirlenecek.

Mahsuplaşma işlemlerinde kullanılacak veriler, şebeke işletmecileri tarafından ölçüm noktalarından temin edilerek piyasa yönetim sistemine aktarılacak. Bu kapsamda, üretim ve tüketim verilerinin doğruluğundan ve zamanında sisteme girilmesinden şebeke işletmecileri sorumlu olacak.

Görevli tedarik şirketleri ise mahsuplaşma sonuçlarına göre lisanssız üretim tesislerine yapılacak ödemeleri gerçekleştirecek ve sistem kullanım bedeline ilişkin tahsilat süreçlerini yürütecek.

Öte yandan, üretim ve tüketim tesislerinin ilişkilendirilmesi için başvuruların ilgili şebeke işletmecilerine yapılması gerekecek. Başvuruların değerlendirilmesi, veri kontrolü ve sonuçların bildirilmesi süreçleri belirli takvimler çerçevesinde yürütülecek.

Düzenlemeyle birlikte, daha önce yürürlükte bulunan mahsuplaşma usul ve esaslarına ilişkin düzenlemeler yürürlükten kaldırıldı. Ayrıca 2026'ya ilişkin bedelli üretim limitine ilişkin geçiş hükmü de düzenleme kapsamında yer aldı.

Dünya

Son değerlendirmelerden biri Citi'den geldi.

Citi ekonomisti İlker Domaç tarafından hazırlanan rapora göre, Türkiye'nin fiyat istikrarı yolu belirsizliklerle dolu bir görünüm sergiliyor:

Değerlendirmeye göre Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği yüksek enerji fiyatları, dezenflasyon sürecini zorlaştıran temel faktör olarak öne çıkıyor.

Domaç'ın analizine göre sektörel enflasyon beklentileri, fiyat düşüş hızının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tahminlerinden daha yavaş olacağına işaret ediyor.

Raporda, sadece kur istikrarının beklentileri çıpalamak için yeterli olmayabileceği, rekabetçilik endişelerinin de sürece eşlik ettiği vurgulandı. Citi, doğrudan bir sıkılaşma (faiz artışı) için TCMB'nin iki ana koşulu izleyeceğini öngördü. Bunlardan ilki rezervler üzerindeki baskının sürdürülebilir hale gelmesi olurken, diğeri de yurt içi yerleşiklerin mevduat davranışlarında belirgin bir değişim yaşanması olarak kaydedildi.

Analiz, dezenflasyon hedefleri doğrultusunda para birimindeki değer kaybı hızında bir ayarlama ile birlikte faiz artışının da bir seçenek olduğunu belirtiyor.

Bloomberg HT

Dev alımlar dikkat çekiyor

BitMine, üst üste üçüncü haftada da 100 bin ETH’nin üzerinde alım gerçekleştirdi. Şirketin son haftada aldığı 101 bin 745 ETH’nin değeri 240 milyon doların üzerine çıktı. Bu alım, 2026 yılı içindeki en büyük işlemlerden biri olarak kayda geçti.

Toplam varlık 12 milyar doları geçti

Şirketin toplam Ethereum varlığı 5,18 milyon adedi aşarken, bu miktarın piyasa değeri 12,2 milyar dolara ulaştı. BitMine ayrıca 700 milyon dolar nakit rezerv ve yaklaşık 16 milyon dolar değerinde Bitcoin bulunduruyor.

Hisselerde karmaşık görünüm

BitMine hisseleri gün içinde yüzde 4’ten fazla değer kazanarak 22,91 dolar seviyesine yükseldi. Ancak yıl başından bu yana yüzde 15 düşüş yaşayan hisseler, son bir ayda yaklaşık yüzde 18 artış kaydetti.

Ethereum Foundation’dan doğrudan alım

Şirketin haftalık alımları arasında Ethereum Foundation’dan doğrudan yapılan 10 bin ETH’lik işlem de yer aldı. Ortalama 2 bin 292 dolar seviyesinden gerçekleştirilen bu satış, vakfın operasyonlarını ve topluluk projelerini finanse etmek amacıyla yapıldı.

Kurumsal ilgi artıyor

BitMine’ın düzenli alımları, Ethereum’a yönelik kurumsal talebin arttığını gösteriyor. Bu durum, piyasanın uzun vadeli beklentilerini yukarı yönlü etkileyen önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

“Kripto baharı başladı” yorumu

Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Tom Lee, kripto piyasasında yeni bir yükseliş döngüsünün başladığını savundu. Lee’ye göre yatırımcı güveni hâlâ zayıf görünse de fiyatların güçlenmesi bu sürecin başlangıcına işaret ediyor.

CLARITY yasası kritik rol oynayabilir

ABD’de gündemde olan CLARITY Act düzenlemesinin, kabul edilse de edilmese de piyasada yeni bir dönemi tetikleyebileceği ifade ediliyor. Bu gelişmenin kripto varlıklar üzerindeki etkisi yakından izleniyor.

Dünya

Petrol fiyatlarında sert yükseliş

Haftanın ilk işlem gününde petrol fiyatları yaklaşık yüzde 6 oranında artış kaydetti. İran’ın Hürmüz Boğazı’nda bazı gemileri hedef alması ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde bir petrol limanında çıkan yangın, bölgedeki gerilimi tırmandırdı.

ABD’den deniz güvenliği hamlesi

Donald Trump’ın deniz taşımacılığını güvence altına almak amacıyla ABD Donanması’nı devreye sokma girişimi, dört hafta önce ilan edilen ateşkesten bu yana en ciddi gerilim başlıklarından biri olarak öne çıktı.

Stoklar kritik eşiklere yaklaşıyor

Goldman Sachs verilerine göre, küresel petrol stokları şu an dünya talebinin yaklaşık 101 gününü karşılayabilecek seviyede bulunuyor. Ancak bu seviyenin mayıs ayı sonuna kadar 98 güne kadar gerileyebileceği öngörülüyor.

Banka, kısa vadede toplam stokların minimum operasyonel seviyelere inmesinin beklenmediğini belirtirken, hızlı düşüş eğilimi ve bazı bölgelerde yaşanan arz kesintilerinin risk oluşturduğuna dikkat çekti.

Rafine ürün stoklarında da düşüş var

Küresel ticari rafine ürün stoklarında da belirgin bir azalma gözleniyor. ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından önce yaklaşık 50 günlük talebi karşılayan stokların, şu anda 45 gün seviyesine kadar gerilediği ifade ediliyor.

Dünya

İngilizce iş jargonunda bu modelin üç kısa adı var: “dry promotion” (kuru terfi), “quiet promotion” (sessiz terfi), “vo­luntold” (gönüllü olmaya mec­bur bırakılma). Üçü de aynı ye­re çıkıyor: “Nasıl olsa sana ya­pay zekâ yardım ediyor artık. Verimliliğin arttı. Hadi sen şu sorumluluğu da al.” Bu oldu-bit­tiyle çalışanlar, yapay zekâ dev­riminin yatırımlarını ve görün­mez vergisini kendi emeğiyle ödüyor.

Sayılar ne diyor?

Amerikan ücret ve liderlik danışmanlığı şirketi Pearl Me­yer’in verisine göre, bütçe sıkış­tığında zam yerine unvan dağı­tan işverenlerin oranı 2018’de %8’di; 2023’te %13’e çıktı. Türk­çesi: “sıfır maliyetli terfi” yöne­tim sözlüğüne girdi.

Daha çarpıcı sinyaller Mart 2026’da yayımlanan, ABD’li üst yöneticileri kapsayan bir kariyer araştırmasında çıktı. ResumeBuilder’ın 866 iş lide­riyle yaptığı ankete göre şirket­lerin %54’ü, yapay zekâ yatırım­larını finanse etmek için çalı­şan ücret ve yan hak kalemlerini azalttıklarını ya da azaltacakla­rını açıkladı. Kalemlerin da­ğılımı ezber bozuyor: ikrami­yeden %61, hisse ödüllerinden %60, zamlardan %59, yan hak­lardan %53, hatta temel maaş­tan %43 kesinti gibi uygulama­lar ve planlar var.

Business Insider bu tabloya çarpıcı bir çerçeve koydu: Ça­lışanlar 2026 bordrolarını aç­tıklarında, yapay zekâ devrimi­nin kendi ceplerinden ödendiği­ni fark edecekler.

Akademi de aynı yere bakı­yor.

UC Berkeley Haas School of Business araştırmacılarının se­kiz aylık saha çalışması, üretken yapay zekânın işi hafifletmek yerine birçok çalışanda yoğun­laştırdığını gösteriyor. Üç me­kanizma çalışıyor:

lÇalışan, daha önce başka­sının işi olan görevleri gönüllü üstleniyor.

lİş, eskiden mola olan anlara; öğle yemeğine, toplantı öncesi­ne, akşamın bir saatine sızıyor.

lÇoklu görev kronikleşiyor.

“Benim işim” tanımı sessiz­ce genişliyor. Yönetici de bu ge­nişlemeyi verim sanıp yeni yük ekliyor. Yapay zekâ çalışanın yardımcısı olmaktan çıkıp, ka­pasitesinin sınırını silen bir me­kanizmaya dönüşüyor.

Asıl mesele devletin kasasındaki boşluk

Eğer yapay zekâ entegrasyonu artar ve bordrolardaki insan sa­yısı azalırsa, SGK primleri, gelir vergisi ve sosyal güvenlik sistemini ayakta tutan is­tihdam vergileri ne olacak?

Cevap, 6 Nisan 2026’da beklenmedik bir adresten geldi: OpenAI. Şirket 13 sayfalık politika belgesinde, Bill Gates’in 2017’de açtığı tartışmayı yeniden çağrış­tıran bir öneriye yer verdi: otomatikleştirilmiş emekle ilişkili vergiler. Yani bir ya­pay zekâ sistemi insan emeğinin yerini aldığında, sosyal güvenli­ği ve kamu gelirlerini nasıl tela­fi edeceğiz sorusu artık teknolo­ji şirketlerinin de gündeminde.

Brookings Enstitüsü Ocak 2026’da yayımladığı çalışma­da bu öneriyi daha nüanslı bi­çimde inceledi.

Temel ayrım şu: robotun ken­disini vergilemek yatırımı ka­çırabilir; robotun ya da yapay zekânın sunduğu hizmeti vergi­lemek ise tüketim üzerinden da­ha makul bir kamu geliri sağlaya­bilir. Yani bir lojistik şirketinin otonom araçlarını değil, otonom teslimat hizmetinin son kullanı­cıya satışını vergilendirmek.

Yapay zekâ yaygınlaştıkça baş­ta iş dünyası, çalışma koşulları ve vergi sistemleri olmak üzere çok sayıda yapının yeniden ta­sarlanması gerekecek. Çünkü ofisteki hesap artık daha çıplak: Yapay zekâ hızı artırıyor, ama o hızın bedeli çoğu zaman çalışa­nın zamanından, maaşından ve güven duygusundan çıkıyor.

Kurumlar bu kazancı yal­nızca maliyet azaltma hane­sine yazarsa, kısa vadede bi­lanço rahatlar; uzun vadede bağlılık, adalet ve kamu den­gesi aşınır. Sessiz terfi, sessiz sömürüye dönüşmeden yeni çalışma sözleşmesi kurulmalı.

Ufuk Tarhan-Dünya

Çin'in rakipleri yok eden stratejisi

Çin nadir toprak elementlerinde güçlü olmakla yetinmeyerek rakiplerini de yok etti. Bunun için Çin tarafından kontrol edilen Asya Metal Endeksi'ni (AMI) kullanıldı. Bu endeks yıllarca nadir toprak elementlerinde küresel fiyatlandırma ölçütü olurken hem arzı hem de fiyat referansını kontrol eden Pekin, böylece fiyatları kendi stratejik çıkarlarına göre belirleyebilecek konuma ulaştı. Oilprice'ın analizine göre, Batı'da yeni projeler ortaya çıktığında fiyatlar düşürülerek küresel piyasa ucuz ürünle dolduruldu. Böylece yatırımlar kârsız hale geldi, projeler durdu veya şirketler iflas etti.

2000'lerin başı, 2010-2011 ve 2015-2016 dönemlerinde aynı döngü tekrarlandı. Batı her yeni girişimde sermaye kaybederken Çin'in nadir toprak elementlerindeki tekel gücü daha da pekişti. 2010'da Çin ile Japonya arasındaki Senkaku Adaları krizi, nadir toprak elementlerinin ilk kez açık bir jeopolitik araç olarak kullanılmasına yol açtı. Çin'in Japonya'ya sevkiyatları durdurmasıyla fiyatlar kısa sürede fırladı. Disprosyum oksit gibi bazı ürünlerin fiyatı birkaç yıl içinde 10 kattan fazla arttı.

Birçok girişim kapandı ve şirketler iflas etti

Bu artış büyük yatırım dalgası yaratırken ABD, Kanada ve Avustralya'da yeni projeler başlatıldı. Ancak kriz yatışınca Çin ihracat kısıtlamalarını gevşetip piyasayı arzla doldurdu, fiyatlar hızla çöktü. Yüksek maliyetli projeler finansman bulamadı, birçok girişim kapandı ve önemli şirketler iflas etti. Süreç, Çin dışında bağımsız bir nadir toprak tedarik zinciri kurmanın imkansız hale geldiğini gösterirken, bu döngü her seferinde yatırımların çekilmesine ve rekabetin ortadan kalkmasına yol açtı.

Fiyat baskısından kurtulabilen az sayıdaki girişim ise bu kez teknoloji ve ekipman bağımlılığıyla karşılaştı. İşleme süreçlerinde kullanılan kritik teknoloji ve bakım bilgisi de büyük ölçüde Çin'in kontrolünde. Böylece sadece fiyat rekabetinde değil, teknoloji, süreç bilgisi ve tedarik zinciri bağımsızlığında da diğer şirketler geri kalırken Çin'in üstünlüğü daha da pekişti.

Talep yapısı değişmeye başladı

Ancak son dönemde artan jeopolitik riskler ve savunma politikaları nedeniyle talep yapısı değişmeye başladı. Analistlere göre nadir toprak elementlerine olan küresel talebin önümüzdeki on yılda 3-5 kat artması bekleniyor. Bu büyümenin arkasında ise piyasa koşullarından çok savunma ve ulusal güvenlik ihtiyaçları bulunuyor.

Nadir topraklar kritik sektörlerin temel girdisi oldu

Bu dönüşüm, veri merkezleri ve yapay zekâ altyapısını büyüten Microsoft, savunma sistemlerinde nadir toprak elementlerine bağımlı RTX Corporation, havacılık ve otomasyon teknolojileri geliştiren Honeywell gibi büyük sanayi ve teknoloji şirketlerinde de etkisini gösteriyor. Nadir topraklar artık ticaret konusu değil, kritik sektörlerin temel girdisi olarak görülüyor.

Nadir toprak tedarik zincirinde yeni bir dönem

Öte yandan Çin'in üretiminin önemli bölümünü iç tüketimde kullanmaya başlaması ve ABD'nin 2027'de yürürlüğe girecek savunma tedarik kuralları, Çin dışı kaynaklara yönelik talebi yapısal olarak artırabilecek unsurlar arasında değerlendiriliyor. Analistlere göre bu gelişmeler, küresel nadir toprak tedarik zincirinde yeni bir dönemin başlayabileceğine işaret ediyor.

Şeyda Karaca-Dünya

İşler yolunda iken her şeyin böyle devam edeceği gafleti kaplar zihinleri… İşler kötüye giderken de bunun süreceği umutsuzluğu... Oysa tarih göstermiştir ki; “Ne dem baki ne gam baki...”

1- SORUN: Yahya Kemal Beyatlı; Rindlerin Akşamı şiirinde akşamdan söz açar bize; “Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç / Bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç!” Bu, gölgelerin uzun vurduğu halin ifadesidir ve bir yerde gölgeler uzun vurmaya başlamışsa, akşam yakındır.

2- ETKİSİ: Belki de umuda duyulan ihtiyaç arttığından olsa gerek; her iyi veriyi, fazlasıyla hayra yormaya başladık. Misal konut satışları artıyorsa, “halkın parası var ki satılıyor” tesellisine sığınıyoruz. Oysa şimdiki OVP yüzünden sistemin fazlaca parası olana yaradığını görmüyoruz.

SAHTE REFAH NE KADAR SÜRER?

3- ÇÖZÜM: Sabahın ilk ışıklarına dek süren balo gibi düşünün şu andaki durumu... Yüksek enflasyon ortamında satışların arttığından dem vurarak “dünyadaki en başarılı ekonomiyiz” söylemini kimilerinin doğru bulmasını nasıl izah edeceğiz? Hani kriz vardı? Bu kriz değil, çürüme…

4- YÖNTEM: Sahte refah sona yaklaşırken büyük kutlama yaşanması gerçeğindeyiz. Yüksek enflasyon, zaten gelecek beklentisini karartıyor. Öncelikle son enflasyon rakamıyla raf ömrü dolan OVP’den vazgeçip, yeniden üretimi baş tacı edecek politikalara ağırlık vermeli. Sonra gelir dağılımını onarmalı.

İKİ SORU İKİ CEVAP / BALO HAVASINA DAİR…

Sahte refah nedir?

Kazandığından fazlasını harcamak ki borç doğurur. Ürettiğinden fazlasını tüketmek ki bu ithalatı patlatır. Balo havasında, el parasıyla düğün dernek yaratılır. Ta ki değirmenin suyu bitene kadar...

Sahte refahın faturası?

Hayatın gerçeği bize göstermiştir ki faturayı, refahtan pay alsın almasın, herkes öder. Özellikle de refahtan az yararlananlar, daha fazla öder. Sahte refahın tertipçileri ödeme zamanı buharlaşıverir.

NOT

BU DA GEÇER YA HÛ

Ekonomi şu anda inişte... Tüm şartları kötüye giderken tanık olduğum yüzlerce öyküden biliyorum ki bu böyle devam etmeyecek, düzeleceğiz. Zira kötü yönetime rağmen canla başla gayret edenleri görüyorum. Zaten demiyor muyuz; “bu da geçer ya hû.” Geçecek ama bedelini ödetip geçecek…

BALO HAVASI SÖZLÜĞÜ

Üretmeden tüketmek: Herkesin üretilenden daha fazla pay alma odağında hareket etmesi

Kazanmadan harcamak: Beraberinde borç krizi üretir ve bir süre sonra borcu borçla döndürürsün

İçimizdeki Belçikalılar: Gelirden en fazla payı alan 17 milyon civarındaki enflasyonzade kesim

Balonun faturası: Balo bittiğinde refahtan en az pay alan kesimlere ödettirilen bedel

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Sayı:E-27575268-105[Mük.298-2024-533]-175780

23.03.2026

Konu:SPK Lisansına Sahip Bağımsız Denetim Şirketinin Faaliyetlerine Uygulanacak Kurumlar Vergisi Oranı ve Enflasyon Düzeltmesi Hk.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden;

- Şirketinizin bağımsız denetim, mali danışmanlık ve finansal danışmanlık faaliyetlerinde bulunduğu,

- Halka açık olmayan veya bankacılık faaliyetinde bulunmayan kurumların bağımsız denetim faaliyetinin, Kamu Gözetimi Kurumundan (KGK) alınan lisans kapsamında yürütüldüğü,

- Halka açık olan veya bankacılık faaliyetinde bulunan şirketlerin bağımsız denetimini yapabilmek için KGK lisansına ilaveten ilgili Sermaye Piyasası Kurumuna (SPK) veya Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan da lisans alınmasının zorunlu olduğu,

- Şirketinizin 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında denetim faaliyetinde bulunduğu

belirtilerek, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamında kurumlar vergisi oranınızın ne olacağı ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun geçici 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkını kurum kazancınızın tespitinde dikkate alıp almayacağınız hususlarında Defterdarlığımız görüşünü talep ettiğiniz anlaşılmaktadır.

I- KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 32 nci maddesinin birinci fıkrasında; "(7394 sayılı kanunun 25 inci maddesiyle değişen fıkra; Yürürlük: 2023 yılı vergilendirme dönemi kurum kazançlarına uygulanmak üzere 15.04.2022) Kurumlar vergisi, kurum kazancı üzerinden (7456 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 1/10/2023 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere; kurumların 2023 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2023 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere 15.07.2023) %25 oranında alınır. Şu kadar ki bankalar, 6361 sayılı Kanun kapsamındaki şirketler, elektronik ödeme ve para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketlerinin kurum kazançları üzerinden kurumlar vergisi (7456 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 1/10/2023 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere; kurumların 2023 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2023 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere 15.07.2023) %30 oranında alınır." hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun;

- "Sermaye piyasası faaliyetleri" başlıklı 34 üncü maddesinde, "(1) Sermaye piyasası faaliyetleri, sermaye piyasası kurumlarının bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri, bu Kanun kapsamına giren yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ile bunlara ek olarak sunulan yan hizmetlerden oluşur.",

- "Sermaye piyasası kurumları" başlıklı 35 inci maddesinde, "(1) Bu Kanuna göre faaliyette bulunabilecek sermaye piyasası kurumları aşağıda gösterilmiştir:

...

c) Sermaye piyasasında faaliyette bulunacak bağımsız denetim, değerleme ve derecelendirme kuruluşları

..."

hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, şirketiniz 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda sayılan sermaye piyasası kurumları arasında yer aldığından, 1/1/2023 tarihinden itibaren elde ettiğiniz kurum kazançlarınızın tamamına uygulanacak kurumlar vergisi oranının %30 olarak dikkate alınması gerekmektedir.

II- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:

213 sayılı Vergi Usul Kanununun;

- Mükerrer 298 inci maddesinde, "A) Malî tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.

1.Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde %100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde malî tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması, her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.

Kapsama giren mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla malî tabloları düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar. Geçici vergi dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde, son üç hesap dönemi yerine üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuzaltı ay ve içinde bulunulan hesap dönemi yerine son oniki ay dikkate alınır. Bir hesap dönemi içindeki geçici vergi dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden geçici vergi dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme yapılır.

...",

- Geçici 33 üncü maddesinde, "Geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere (...) ve 2022 hesap dönemleri (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2022 ve 2023 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla) ile 2023 hesap dönemi geçici vergi dönemlerinde mükerrer 298 inci madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz.

...

31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez.

Bankalar, 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki şirketler, ödeme ve elektronik para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları, sigorta ve reasürans şirketleri, emeklilik şirketleri, tasfiye ve iflas hallerindeki şirketler, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşları tarafından geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı, kazancın tespitinde dikkate alınmaz...",

- Geçici 37 nci maddesinde, "2025 hesap dönemi ile geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2026, 2027 ve 2028 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla) mükerrer 298 inci madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz. Bu fıkra kapsamında belirlenen dönemleri geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere üç hesap dönemine kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

...

Bu madde hükümleri, geçici 33 üncü maddenin dördüncü fıkrası kapsamında olan mükellefler hakkında da uygulanır.

..."

hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca, 2023 hesap dönemi sonu ve müteakip dönemlerde yapılacak enflasyon düzeltmesinin usul ve esaslarına ilişkin olarak 555, 560, 563, 582 ve 587 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde açıklamalar/düzenlemeler yapılmış; 165, 170, 175, 176, 181, 187, 191, 192 ve 196 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerlerinde de ilave açıklamalara ve örnek uygulamalara yer verilmiştir.

Bu kapsamda, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin;

- "Enflasyon düzeltmesi yapacak olanlar" başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında, "Enflasyon düzeltmesi, kollektif, adî komandit ve adî şirketler dâhil kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri tarafından yapılır. Bilanço esasına göre defter tutan kollektif, adî komandit ve adî şirketlerde enflasyon düzeltmesi bu şirketlerin bilançoları nezdinde yapılır. Kurumlar vergisi mükellefi olan iş ortaklıklarının da bilançoları enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

...",

- "Cari dönem kârı/zararı" başlıklı 38 inci maddesinde; "(1) 2024 hesap dönemine ait vergi matrahı, düzeltilmiş bilançoya göre tespit edilecektir.

(2) Geçici vergi dönemleri ve hesap dönemi sonu itibarıyla oluşan kâr ya da zarar, "Enflasyon Düzeltme Hesabı"nın bakiyesine göre bulunacaktır. "Enflasyon Düzeltme Hesabı"nın bakiyesi, "Enflasyon Düzeltmesi Kârları/Zararları" hesapları aracılığıyla "Dönem Kârı veya Zararı Hesabı"na devredilerek kapatılacak ve verilen bakiye türüne göre işletmenin dönem kâr ya da zararı görülmüş olacaktır.

(3) 28/12/2023 tarihli ve 32413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7491 Sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 17 nci maddesi ile, 213 sayılı Kanunun geçici 33 üncü maddesinde yapılan düzenlemeye göre bankalar, 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki şirketler, ödeme ve elektronik para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketleri tarafından geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı kazancın tespitinde dikkate alınmayacaktır.

Bu hüküm uyarınca, bu mükellefler geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde bilançolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutacak, ancak düzeltme sonucu oluşacak kar veya zararlarını dönem kazancının tespitinde dikkate almayacaklardır."

açıklamaları yer almaktadır.

Bunun yanı sıra, 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (8) numaralı bendinde bulunan yetki kapsamında 582 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 2025 hesap döneminin birinci, ikinci ve üçüncü geçici vergi döneminde, 587 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile de 2025 hesap döneminin dördüncü geçici vergi döneminde enflasyon düzeltmesi yapılmaması sağlanmıştır.

Ayrıca, 165 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerinin "213 Sayılı Kanunun Geçici 33 üncü Maddesinin (7491 sayılı Kanunla Eklenen) Dördüncü Fıkrası Kapsamındaki Mükelleflerde Enflasyon Düzeltmesi" başlıklı 13 üncü maddesinin "13.1. Ortak Hususlar" başlıklı bölümünde; "213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrası ve geçici 33 üncü maddesi ile 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca, kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (mükerrer 298 inci maddenin (A) fıkrasının (7) numaralı bendi ve bu bendin uygulamasına ilişkin düzenlemeler saklı kalmak üzere) 2023 hesap dönemi sonunda ve düzeltme şartlarının gerçekleşmesine/varlığına bağlı olarak (geçici vergi dönemleri dâhil) izleyen hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadır.

Bahse konu maddeler gereğince, mükerrer 298 inci maddenin (A) fıkrasının (7) numaralı bendi kapsamındakiler hariç olmak üzere, 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançonun enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasından kaynaklanan kâr vergiye tabi tutulmamakta, zarar ise zarar olarak kabul edilmemektedir. Diğer dönemlere ilişkin yapılan düzeltmeden kaynaklanan kâr/zarar ise ilgili dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaktadır.

Ancak, mezkûr Kanunun geçici 33 üncü maddesinin 7491 sayılı Kanunla eklenen dördüncü fıkrasında;

- Bankalar,

- 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki şirketler,

...

- Sermaye piyasası kurumları,

...

tarafından geçici vergi dönemleri de dâhil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkının, kazancın tespitinde dikkate alınmayacağı, bu fıkra kapsamında belirlenen dönemleri geçici vergi dönemleri de dâhil olmak üzere bir hesap dönemi kadar uzatmaya Cumhurbaşkanının yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Bu bağlamda, geçici 33 üncü maddenin mezkûr fıkrası kapsamında olan mükellefler tarafından 213 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde enflasyon düzeltmesi yapılması zorunlu olup, 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı mezkûr fıkra gereğince kazancın tespitinde dikkate alınmayacaktır.

..." açıklamaları yer almaktadır.

Bu minvâlde, 213 sayılı Kanunun geçici 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında olan şirketinizin, 2024 hesap döneminde enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkını, kazancın tespitinde dikkate almaması icap etmektedir.

Diğer taraftan, 582 ve 587 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri kapsamında 2025 hesap döneminin geçici vergi dönemlerinde, 213 Sayılı Kanunun geçici 37 nci maddesi hükmü gereği ise 2025 hesap dönemi sonu ile geçici vergi dönemleri dâhil 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde, mali tablolarınızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

1-) Kanunun Menkul Sermaye İratlarında İstisna başlıklı 22’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında yer alan vergi istisnası için gerekli olan ödenmiş sermayeye sahip olma oranı %50 den %20‘ye indirilerek yararlanabileceklerin kapsamı genişletilmektedir.

2-) Kanunun Diğer İndirimler başlıklı 89’uncu maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendinde, Türkiye'de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi gibi hizmetlerden elde edilen kazanca uygulanan % 80’lik vergi istisna oranı %100 olarak belirlenmektedir.

Kurumlar vergisi kanununda yapılan düzenleme;

1-) Kanunun istisnalar başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, yurt dışı iştirak kazançları istisnasında, iştirak edilen kurumun ödenmiş sermayesinin en az

%50 sine sahip olma şartı %20’ye indirilmiş, uygulanmakta olan istisna oranı %50 oranında %80’e yükseltilmiştir.

2-) Kanunun Diğer İndirimler başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde, Türkiye'de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi gibi hizmetlerden elde edilen kazanca uygulanan % 80’lik vergi istisna oranı %100 olarak belirlenmektedir.

Yürürlük tarihi: 01.01.2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemleri gelir ve kazançlarına uygulanmak üzere 30.04.2026 dır.

Bilgilerinize sunarız.
Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.