Vatandaşların banka ve kredi kartları ile yap­tığı ödeme işlemlerin­de; devlete yapılan vergi, prim, harç ve cezaların tutarı, temel geçim gereksinimleri için ya­pılan market ve AVM harca­malarının ardından ikinci sı­raya yükseldi.

Merkez Bankası verilerine göre bu yılın ilk üç ayında ban­ka ve kredi kartları ile yapılan işlem sayısı geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 9,1 ar­tarak 4 milyar 839 milyon 638 bin 541 adete, ödenen toplam tutar ise yüzde 45,4 artışla 7 trilyon 2,9 milyar liraya ulaştı. Son yıllarda hızlı bir artış gös­teren kartlı işlemlerde, harca­ma tutarındaki artışın işlem sayısındakine göre çok daha yüksek olması dikkati çekti.

Bu gelişmeye bağlı olarak; ge­çen yıl ilk çeyrekte 1.086,30 TL olan işlem başına ortala­ma harcama tutarı, bu yıl ay­nı dönemde yüzde 33,2 artış­la 1.447 liraya yükseldi. İşlem sayısındaki artıştan arındırıl­dığında harcamalardaki yıllık yüzde 33 dolayındaki değişim oranı hayat pahalılığındaki artışı gösteriyor.

5 alışverişten biri markette

Kartlı işlemlerde market ve AVM alışverişleri en bü­yük payı almaya devam etti. İlk çeyrekteki kart kullanım­larının 1 milyar 821 milyon 545 bin 975 adetle sayıca yarı­ya yakını bu sektörde gerçek­leşti. Bu mekanlarda yapılan alışverişlerin parasal tutarı ise 1 trilyon 427,4 milyar lira ile kartla yapılan toplam har­camaların beşte birini oluş­turdu. Market ve AVM’ler­de yapılan kartlı işlemlerin sayısı önceki yıla göre yüzde 12,6 artarken, harcama tuta­rındaki artış ise yüzde 52,8 ol­du. Söz konusu alışverişler­de geçen yıl ilk çeyrekte 577,5 TL olan işlem başına ortala­ma ödeme tutarı, yüzde 35,7 artışla bu yıl aynı dönemde 783,6 liraya çıktı.

“Yükte hafif, pahada ağır” işlemler

Yılın ilk üç ayında yapılan kartlı ödemelerde işlem başına ortalama harcama tutarı en yüksek sektör ise kuyumculuk olmaya devam etti. Bu sektörde kartlı işlem sayısı geçen yılın ilk çeyreğine göre sadece yüzde 3,6 artışla 98,5 milyon adet olurken, özellikle altın fiyatlarındaki hızlı yükselişin etkisiyle ödeme tutarı ise yüzde 98 artışla 195 milyon liraya ulaştı. Böylece kuyumcularda yapılan alımların geçen yıl ilk çeyrekte 16 bin 226 TL olan işlem başına ortalama tutarı bu yıl aynı dönemde yüzde 91,2 artışla 31 bin 23,3 TL’ye çıktı. Kartlı işlem başına ortalama tutarda bu sektörü 10 bin 557 TL ile müteahhit işleri, 8 bin 236,6 TL ile sigorta işlemleri, 7 bin 644,5 TL ile havayolları, 6 bin 571,6 TL ile yapı malzemeleri, hırdavat, nalburiye alımları izledi. İşlem başına ortalama kamu/vergi ödemeleri 6 bin 65,4 TL ile 6’ncı sırada yer alırken, daha sonra 5 bin 745,8 TL ile araç kiralama-satış/ servis/yedek parça ödemeleri, 4 bin 865,7 TL ile konaklama bedelleri, 4 bin 716,9 TL ile elektrikli-elektronik eşya ve bilgisayar alımları ve 4 bin 556,2 TL ile araç kiralama hizmeti geldi.

Geçimden sonra en çok devlete

Bu yıl ilk çeyrekteki kartlı işlemlerde tutar bazında payda market ve AVM’lerin ardından devlete yapılan ödemeler geldi. Kamu/vergi ödemelerinde işlem sayısı yüzde 17,2 artışla 85 milyon 923 bin 805’e, ödenen tutar ise yüzde 98,5 artışla 521,2 milyar liraya ulaştı. Geçen yıl aynı dönemde kamu ödemeleri 262,5 milyar lira ile 7’nci sırada bulunuyordu. Geçen yıla göre yaklaşık bir katlık artışı, devlete yapılan ödemeleri, hanelerin gıda, giyim, ulaşım gibi temel geçim harcamalarının ardından ikinci sıraya yükseltti. Banka ve kredi kartı harcama istatistiklerinde yer alan “kamu / vergi ödemeleri” kalemi, devlet dairesinde fiziki kartla ya da internet üzerinden kart bilgileri girilerek yapılan devlete ait tahsilatları ifade ediyor. Kartla yapılan söz konusu işlemler; Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV), KDV Tahsilatları, Emlak Vergisi, SGK, BAĞ-KUR ve isteğe bağlı sigorta primleri, pasaport, ehliyet, mahkeme, tapu, noter harçları, trafik ve idari para cezaları, bazı kamu hizmet bedelleri gibi ödemeleri kapsıyor. Bu işlemlerin sayı ve tutarı, bu ödemelerde kartların mal-hizmet tüketimi için değil, kamuya ödeme aracı olarak kullanımını gösteriyor.

İlk çeyrekte kartla yapılan işlem tutarında market/AVM ve kamuya ödemeleri, 502,6 milyar lira ile çeşitli gıdalar için yapılan harcamalar, 425,6 milyar TL ile giyim ve aksesuar alışverişleri izledi. Daha sonra 404,1 milyarla hizmet alımları, 400,2 milyar lira ile yemek bedelleri, 390 milyarla akaryakıt alımları, 282,1 milyarla sigorta ödemeleri, 276,5 milyarla elektrikli, elektronik eşya ve bilgisayar ve 271,2 milyar lira ile sağlık, sağlık ürünleri, kozmetik alımları için yapılan ödemeler geldi. Buna göre ilk çeyrekte kartla yapılan işlemlerin 4 milyar 184 milyon 346 bin 679’la sayıca yüzde 86,5’i bu on kalemde gerçekleşti. Bu kalemler için kartla yapılan ödemeler de 4 trilyon 901,1 milyar lira ile toplamda yüzde 70 pay aldı.

Naki Bakır-Dünya

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD’nin kararının benzin fiyatlarında daha fazla artışa yol açacağına dikkat çekerek, "Şu an pompaya yansıyan benzin fiyatlarının tadını çıkarın. Sözde 'abluka' ile birlikte, yakında 4-5 dolarlık benzini özleyeceksiniz" dedi.

Galibaf, farklı benzin istasyonlarındaki fiyatları gösteren bir uygulamada yaptığı "Beyaz Saray’a yakın benzin istasyonu" aramasının ekran görüntüsünü paylaştı.

ABD, İran’a yönelik abluka uygulanacağını duyurmuştu

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ABD Başkanı Donald Trump’ın talimatı doğrultusunda İran limanlarına giriş ve çıkışları kapsayan deniz trafiğine yönelik bir abluka uygulanacağını açıklamıştı. Ablukanın 13 Nisan günü Türkiye saati ile 17:00 itibariyle başlayacağı kaydedilerek, "Abluka, Basra Körfezi ve Umman Körfezi'ndekiler dahil tüm İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giren veya buralardan ayrılan tüm ulusların gemilerine karşı ayrım gözetmeksizin uygulanacaktır. CENTCOM güçleri, İran dışındaki limanlara gidiş ve dönüş amacıyla Hürmüz Boğazı'nı kullanacak gemilerin seyrüsefer özgürlüğünü engellemeyecektir" denilmişti.

Abluka başlamadan önce ticari gemilere gerekli bilgilendirmenin yapılacağı aktarılarak, bölgeden geçecek tüm gemilere ABD Deniz Kuvvetleri ile iletişim kurma tavsiyesinde bulunulmuştu.

İHA

Spot altın, yüzde 0,8'e yakın düşüşle ons başına 4 bin 712 dolara geriledi. Seans içinde 7 Nisan’dan bu yana en düşük seviyeyi gören altın, jeopolitik gelişmelerin etkisiyle baskı altında kaldı. ABD vadeli altın kontratları da yüzde 1 kayıpla 4 bin 742 dolara indi.

Gram altın ne kadar?

Ons altın tarafında yaşanan düşüşle birlikte altının gram fiyatında da düşüş gözlendi. Gram altın fiyatları yeni haftaya yüzde 0,6 kayıpla 6 bin 774 lira seviyesinden başladı.

Petrol 100 doları aştı

Dolar endeksi yüzde 0,4 yükselirken, petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerine çıktı. ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’nda İran petrol sevkiyatını sınırlayabilecek bir abluka hazırlığında olduğu yönündeki haberler fiyatları fırlattı. ABD ile İran arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik görüşmelerin sonuçsuz kalması da gerilimi artırdı.

İran Devrim Muhafızları ise boğaza yaklaşan askeri unsurların ateşkes ihlali sayılacağını ve sert şekilde karşılık verileceğini açıkladı.

"Dolar ve petrol fiyatlarındaki yükseliş altını yeniden baskı altına aldı"

Cnbc-E'de yer alan habere göre KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, ateşkes umutlarının zayıfladığını belirterek, "Dolar ve petrol fiyatlarındaki yükseliş altını yeniden baskı altına aldı" dedi.

28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşı sonrası altın fiyatlarının yüzde 11'den fazla gerilediği hesaplanıyor.

Faiz beklentileri değişti

Petrol fiyatlarının yeniden 100 doların üzerine çıkmasının, merkez bankalarının enflasyonu kontrol altına almak için faiz artırımlarına yönelebileceği beklentisini güçlendirdiğini belirten Waterer, bunun da altının performansını olumsuz etkilediğini söyledi.

Piyasalarda artık bu yıl ABD Merkez Bankası'nın faiz indirimi yapma ihtimali oldukça düşük görülüyor. Ortadoğu'daki savaş öncesinde ise iki faiz indirimi beklentisi fiyatlanıyordu.

Yüksek enflasyon genellikle altının güvenli liman cazibesini artırsa da, yüksek faiz ortamı faiz getirisi olmayan altını yatırımcılar için daha az cazip hale getiriyor. Ayrıca güçlü dolar, altını diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için daha pahalı kılıyor.

Diğer metallerde son durum ne?

Diğer değerli metallerde ise düşüş ağırlıklı bir seyir izlendi. Spot gümüş yüzde 2,2 gerileyerek ons başına 74,23 dolara indi. Platin yüzde 0,5 kayıpla 2.034,95 dolara düşerken, paladyum yüzde 1 yükselerek 1.535,77 dolara çıktı.

Ekonomim

2025 yılında elde edilen ücretler için beyanname verme süresi 31 Mart’ta sona erdi. Kira, ücret, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve irat türlerinden gelir elde eden 2 milyon 558 bin mükellef beyanname verdi. Mükellefler 1 trilyon 458 milyar lira gelir beyan ederken, hesaplanan vergi tutarı 446 milyar lira oldu. Beyan edilen vergi matrahı geçen yıla göre yüzde 70, bir önceki yıla göre yüzde 265 oldu. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, beyan yükümlülüğünü zamanında ve eksiksiz yerine getiren mükelleflere teşekkür ederken, 2025 yılı gelirlerini beyan etmeyen ya da eksik beyanda bulunan mükellefleri de pişmanlık hükümlerinden yararlanarak beyanname vermeleri uyarısında bulundu.

Ücretle çalışanlar normalde beyanname vermek zorunda değiller. Çünkü elde ettikleri ücret daha ceplerine girmeden, işverence ücretin vergisi kesilerek vergi dairesine yatırılır. Ancak bazı durumlarda beyanname verilmesi gerektiği halde vermeyenler vergi cezası ile karşılaşabiliyorlar.

Beyanname vermemek bazen bilgisizlikle, bazen ihmalle, bazen de bir şey olmaz düşüncesiyle oluyor. Geçmişte gerçekten de bir şey olmuyordu. Vergi denetim elemanları her vatandaşı denetlemeye yetişemediği için yapanın yanına kar kalıyordu. Ancak artık son yıllarda öyle değil. Vergi daireleri Sosyal Güvenlik Kurumu, bankalar ve sigorta şirketleri başta olmak üzere hemen her kurumdaki belge ve bilgilere ulaşabiliyor. Algoritmalar, bu verilerden yola çıkarak beyanname vermesi gereken mükellefleri her yıl bir öncekinden daha kolay tespit ediyor. Geriye sadece neden beyanname vermediğini izah etmesi için mükellefi vergi dairesine davet etmek kalıyor.

Peki mart ayında beyanname vermesi gereken beyaz ve mavi yakalı işçiler kimlerdi? Hemen onları hatırlatalım:

– 2025 yılında tek işverenden aldığı ücret geliri 4 milyon 300 bin TL’yi aşanlar

– Birden fazla işverenden ücret geliri elde edenlerden, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerin toplamı 330 bin TL’yi aşanlar

– Birden fazla işverenden ücret geliri elde edenlerden, birinci işverenden aldıkları ücret geliri dahil olmak üzere aldıkları ücretlerin toplamı 4 milyon 300 bin TL’yi aşanlar

– Ücretlerini yabancı bir ülkedeki işverenden doğrudan doğruya alanlar (İstisna kapsamında olanlar hariç)

– İstisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri

– Ücretinden vergi kesintisi yapılmamış kişiler

GEÇEN YIL İŞ DEĞİŞTİRENLER DİKKAT!

Bu kişilerin mart ayında beyanname vermiş olması gerekiyordu. Beyanname vermesi gerektiğini bilmediği için en çok vergi cezası ile karşılaşanlar ise yıl içinde iş değiştirenler. Geçen yıl içinde iş değişikliği yapan ve birinci işverenden 330 bin lira üzeri, sonraki işverenlerden de 330 bin liranın üzerinde brüt ücret alanlar için bu yıl beyanname verme yükümlülüğü bulunuyor.

TEBLİGATTAN ÖNCE “PİŞMANIM” DİYENE CEZA YOK

Beyanname döneminin sona ermesinin ardından Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) denetim elemanları beyanname vermesi gerekip de vermeyenler veya eksik beyan edenleri araştırmaya başlayacak. Tespit edilen kişiler hem beyan etmeleri gereken ücret için hesaplanan vergiyi hem de bu vergi tutarı kadar vergi ziyaı cezasını ödemek zorunda olacaklar.

Ancak, köprüden önce son bir çıkış yolu bulunuyor. Vergi dairesince incelemeye başlanmadan ve tebligat yapılmadan önce kendiliğinden vergi dairesine pişmanlık başvurusunda bulunanlar, bir anlamda kendi kendini ihbar edenler sadece vergi ile gecikme faizi oranındaki pişmanlık zammını ödüyorlar. Vergi cezası ödemekten ise kurtuluyorlar. Pişmanlık zammı oranı şu an aylık yüzde 3,7 olarak uygulanıyor.

Enflasyonu, büyüyen ekonominin motor ısısı diye tanımlayanlar var. Fakat toplumun enerjisi, enflasyon ile ziyan olup gidiyorsa, sürdürülebilir büyümeden, istikrarlı kalkınmadan söz edilemez

Büyüyemeyiz tabii ki… Zira sürdürülebilirlik, büyümeye dair her ne yapıyorsan onun biteviye tekrarından gelir. Ata biner atayı unutur, attan iner atı unutur zihin yapısıyla büyümeniz, taşikardi kalp kardiyo kaydı gibi bir yukarı bir aşağı zıplayıp durur; orta gelir tuzağında patinaj yaparsın.

Sürdürülebilir büyümek tüm toplumların dilinde ancak herkesin harcı değil. Zira sürdürülebilirlik, söylemle değil, eylemle mümkün. Birbiriyle tutarlı, bütüncül yaklaşımla hazırlanmış, siyaset ve partiler üstü anlayışı benimsemiş toplumların harcı… Bizde ise içi boşaltılmış bir slogan yalnızca…

SÜRDÜRÜLEBİLİR BÜYÜME NE İŞİMİZE YARAYACAK?

1- Öncelikle fiyat istikrarın olur. Enflasyonun kontrol altındadır. Merkez bankası paranın dümenindedir. 2- Büyüme sürdürülebildiği oranda refaha yansır. Kalıcı refahın birincil şartı da büyümenin sürmesidir. 3- İşsizliğin düşüktür ve mesleki derinlikler, uzmanlıklar oluşmaya başlar. 4- Özgürlükler artar. Piyasa ekonomisi içinde daha az yasaya ihtiyaç duyarsın. İktisadi düşünce özgürleşir. 5- Cari fazla verirsin, altyapı yatırımlarına özkaynak temin eder, ithalata bağımlılığını azaltırsın. 6- Yapay zekâ daha etkin kullanılır, yeni işler üretilir, katma değerli farklı alanlar geliştirilir.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Sürdürülebilir büyümeye dair…

Mutluluk endeksi yükselir mi?

Evet. Bu da seni göç veren ülke olmaktan çıkarır, daha fazla milletlerin cazibe merkezi haline gelirsin. Eğitim kurumların küresel markalar üretir, kültürel unsurların senin yumuşak gücün haline gelir.

Toplumda hoşgörü artar mı?

Refah artışı daha fazla bireyin uygarlık talebini tetikler. Bu da iş birliği kültürünü yüceltir. Ardından hoşgörü ortamında toplumsal barışın çimentosu oluşur. Çatışmalar yerini işbölümüne bırakır.

NOT

BİZİM BÜYÜME MODELİMİZ CON AHMET’İN DEVRİDAİM MAKİNESİ

Con Ahmet’in devridaim makinesi; ürettiği enerjiden başka kaynak olmadan tükettiği enerjiyle sürgit hareket edebileceğini sanmanın sembolik ifadesidir. Dinamonun ürettiği elektrikle çalışan motorun aynı dinamoyu çevirmesi hali… Milyonlarca devridaim modeli denenmiş fakat hiç biri çalışmamıştır.

BÜYÜME LÛGATI

Fiktif büyüme: Reelde katma değerin artmayışı fakat rakamların, hacimlerin, metriklerin yükselmesi

Şişme: Hamile kadının karnı, gerçek büyümedir. Ancak gaz birikmiş bir karın da büyümüş denilebilir.

İthal ikameci büyüme: Daha önce ithal edilen malların korumacı politikalarla içeride üretilmesi

İstihdam dostu büyüme: İşsizlik oranlarını düşüren, yeni iş alanları yaratan, kalkındıran büyüme

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Değerli okurlar, 31 Mart 2026 tarihli yazımda 1 Nisan’da başlayan 2025 yılına ilişkin beyan döneminde kurumlar vergisinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini, önceki yıla göre nelerin değiştiğini ve ihtirazî kayıtla beyan edilebilecek konuları açıklamıştım.

Maalesef yargı, mükellefler ne kadar haklı olsa da bu konuda Maliye lehine kararlar veriyor! Bu konunun çözümünün yasal düzenlemeye kaldığını söylemek yanlış olmaz.

Danıştay’da vergi davalarına ilişkin temyiz başvurularına hangi daireler bakıyor?

Asıl konuya girmeden önce vergi davalarında temyiz başvurularını görüşmeye hangi dairelerin görevli olduğuna bakalım.

Danıştay Başkanlık Kurulu’nun 19.07.2023 tarih ve 2023/33 sayılı Kararına göre; dava dairelerinden Üçüncü, Yedinci ve Dokuzuncu Daireler vergi dava dairesi; diğer dava daireleri ise idari dava dairesi olarak görev yapıyorlar.

Bu Kararla;

Üçüncü Daire; gelir, kurumlar ve katma değer vergisi (ithalde alınan katma değer vergileri hariç) ile ilgili olarak, İstanbul Bölge İdare Mahkemesinin vergi dava dairelerince verilen kararlara karşı yapılan temyiz başvurularını,

Yedinci Daire, gümrük ve ithale ilişkin vergilere, özel tüketim vergisine, gider vergilerine, motorlu taşıtlar vergisine, veraset ve intikal vergisine ilişkin davalar ile temyiz başvurularını,

Dokuzuncu Daire ise gelir, kurumlar ve katma değer vergisi (ithalde alınan katma değer vergileri hariç) ile ilgili olarak, Adana, Ankara, Bursa, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Konya ve Samsun Bölge İdare Mahkemelerinin vergi dava dairelerince verilen kararlara karşı yapılan temyiz başvuruları ile damga vergisine, emlak vergisine, köy, belediye ve özel idare vergi, resim, harç ve payları ile bunların diğer gelirlerine ve bunlara ait tarifelere, Harçlar Kanununa ilişkin davalar ile ilgili temyiz başvurularını, çözümlemekle görevlendirilmiş bulunuyor.

İçtihatları Birleştirme Kurulu neden çalıştırılmıyor?

Danıştay’da iş bölümü konusuna şu nedenle girdim. Maalesef vergi dava daireleri (Üçüncü ve Dokuzuncu daireler) aynı konuda farklı kararlar verebiliyorlar ve son dönemlerde bunun sayısı çok arttı. İstanbul’da açılan davaların temyiz başvurularını görüşen Danıştay Dokuzunca Dairesinin mükellef aleyhine karar verdiği bazı konularda Danıştay Üçüncü Dairesi mükellef lehine karar verebiliyor.

Bu durumdan İstanbul’da kanuni merkezi bulunan mükellefler çok mağdur oluyorlar.

Yakında İstanbul’daki tüm mükellefler İstanbul’u terk ederlerse şaşırmayın! Çünkü merkezlerinin İstanbul’da olması yargıda aleyhlerine karar çıkması ile sonuçlanabiliyor. Anlayacağınız deprem tehlikesine ilave bir de bu sorun var!

Bu durumun acilen çözüme kavuşturulması gerekir. Çünkü hukukta çözüm yolu düzenlenmiş bulunuyor.

Danıştay Kanununa göre; Danıştayın karar organlarından “İçtihatları Birleştirme Kurulu”, dava dairelerinin veya idari ve vergi dava daireleri kurullarının kendi kararları veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekli görüldüğü takdirde, Danıştay Başkanının havalesi üzerine, Başsavcının düşüncesi alındıktan sonra işi inceler ve lüzumlu görürse, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar vermekle görevli bulunuyor.

İçtihatları Birleştirme Kurulunun içtihatların birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında verdiği Resmi Gazete'de yayımlanan kararlarına, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idare uymak zorundalar.

İçtihatların birleştirilmesi veya birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi; Danıştay Başkanı, konu ile ilgili daireler, idari ve vergi dava daireleri kurulları veya Başsavcı tarafından istenebiliyor.

Aykırı kararlarla ilgili kişiler/mükellefler de içtihatların birleştirilmesi için Danıştay Başkanlığına başvurabiliyorlar.

Ne yazık ki, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu son dönemlerde bölge idare mahkemelerinin kararları arasındaki aykırılığın giderilmesine yönelik çok sayıda karar vererek yargılama sürecine ciddi katkıda bulunurken, nedense İçtihatları Birleştirme Kurulu çalıştırılmıyor.

İhtirazî kayıtla beyan edilebilecek önemli konular

İhtirazî kayıtla beyan edilebilecek ve sonuç alınma olasılığı bulunan önemli konuları müesseseler itibarıyla aşağıda kısaca açıklayacağım.

Enflasyon düzeltmesi

• 2023 ve önceki dönem mali zararlarının endekslenmiş tutarlar üzerinden mahsuba konu edilmesi gerektiği yönünde ihtirazî kayıt konulabilir. Çünkü bu husus kanunda açıkça düzenlenmiş bulunuyor. Vergi Usul Kanunu Madde 298/A-5’e göre, matrahın tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider, istisna ve geçmiş yıl malî zararlarının enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmuş tutarları ile dikkate alınması gerekiyor. Geçen yıl bu gerekçe ile açılan davalarda ilk derece mahkemelerinin olumlu yönde kararlarına rastlıyoruz. Tabi ki enflasyon düzeltmesi 2024 yılı sonuna kadar yapılarak mahsuba konu geçmiş yıllar mali zararları hesaplanmalıdır. Çünkü 2025 yılında enflasyon düzeltmesi kaldırıldığı için 2025 yılı için düzeltme yapılamaz.
  
• 176 sayılı VUK Sirkülerinde, sermayeye eklenmiş olan öz sermaye kalemlerine ait enflasyon fark hesaplarının, tasfiye sebebiyle ortaklara dağılmış sayılacağı ve çekilmiş sayılan bu tutarların vergilendirilmesinde Kurumlar Vergisi Kanununun sermaye azaltımında vergilemeyi düzenleyen 32/B maddesi hükmünün dikkate alınacağına dair açıklamaların yasal dayanağı yok. Çünkü sermayeye eklenmiş olan öz sermaye kalemlerine ait enflasyon fark hesaplarının, tasfiye sebebiyle vergilendirileceğine dair ne Kurumlar Vergisi Kanununun tasfiyeye ilişkin 17’nci maddesinde ne de sermaye azaltımında vergilemeyi düzenleyen 32/B maddesinde herhangi bir hüküm yer almıyor. Bu nedenle tasfiye nedeniyle yapılacak tarhiyatlara dava açılmasını öneriyorum. Tasfiyenin sona ermesi nedeniyle yapılan kıst dönem kurumlar vergisi beyanları ile ortakların gelir vergisi beyanları için de ihtirazî kayıtla şerhi düşülebilir.
  
• 2023 enflasyon düzeltmesinden doğan karın dağıtılmasını engelleyen yasal bir düzenleme yoktur. Pasif kalemlere ait enflasyon fark hesaplarının, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu dönemde vergiye (kurumlar vergisi + kar dağıtım stopajı + kar payı gelir vergisi) tâbi tutulacağı yolundaki hükmün bu yoruma dayanak alınması doğru değildir. Bence böyle bir durumda ihtirazî kayıt pahalı bir seçenektir. Tarhiyat riskini almak kanatimce daha doğru bir tercih olacaktır.
  
• Amortismana tabi olmayan iktisadi kıymetlerin (arsa, iştirak hissesi, stoklar vs.) zararına satılması durumunda, 20 yıl önceki enflasyon düzeltmesinde uygulanan geçici 25 inci maddedekine benzer bir hüküm 2023 düzeltmesine ilişkin maddede yoktur. Bu nedenle, amortismana tabi olmayan iktisadi kıymetlerin satılması nedeniyle doğan zararın 2023 yılı düzeltmesine isabet eden kısmının matrahtan indirilemeyeceği yönündeki tebliğ düzenlemesi kanuna aykırıdır.
  
• Enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş “verilen depozito ve teminatlar” ile “gelecek dönemlere ait giderler”in 2025 yılında kapatılmasından doğan 2023 enflasyon düzeltme farkından kaynaklanan giderlerin KKEG olarak dikkat alınması gerektiği görüşü hatalıdır. Çünkü kanunda bu konuda herhangi bir hüküm yoktur. Maliyenin yaklaşımı yasallık ilkesine aykırıdır.
  
• Üç yıl içinde yenilenemeyen varlıklar için pasifte izlenen yenileme fonlarının 2023 düzeltmesi nedeniyle hesaplanan kısmının (enflasyon farkının) gelir olarak dikkate alınmaması gerekir. Çünkü kanunda bu konuda herhangi bir hüküm yoktur.
  
• Başarısızlıkla sonuçlanan Ar-Ge projelerine ilişkin harcamaların 2023 yılı düzeltme farklarının KKEG olarak dikkat alınması görüşü de kanuna aykırıdır.
  
• Devir ve tam bölünme gibi nedenlerle 2025 yılı için enflasyon düzeltmesi kaldırılmadan önce kıst dönem için beyanname verip enflasyon düzeltmesi yapanlardan fazladan matrah beyan edenler beyan süresi geçtiği için ihtirazî kayıtla beyanda bulunamasalar da yasal haklarını kullanabilirler. Çünkü beyanda bulundukları tarih itibariyle sadece geçici vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapılması yükümlülüğü kaldırılmış olmasına rağmen yıl sonu için düzeltmenin yapılması gerektiğine ilişkin yasal düzenleme yürürlükte idi. Bu gerekçe ile özelgede kıst dönem beyannameleri için düzeltme yapılması gerektiği yönünde görüş verilmişti. Sonra yıl bitmek üzereyken yasayla 2025 yılı için düzeltme zorunluluğu kaldırıldı. Bu nedenle, 2025 yılında verilen kıst dönem beyannamelerine ilişkin olarak enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan fazla ödenmiş vergiler için düzeltme/şikayet ve dava yoluna gidebilirler. Esasen bu gibi durumların yasal düzenlemenin yapılması sırasında dikkate alınması gerekir. İlgili düzenlemeye, önceden verilmiş beyannameler için bir hüküm koymak o kadar zor mudur?

Nakit sermaye artışına ilişkin faiz indirimi

Borç ödeme ve sermaye artışının eşanlı yapılması: Ortağa borcun ödenmesiyle sermaye artırımı iki ayrı işlem olduğu için düzenlemeden faydalanılması gerekir. Kar dağıtımı sonrasında yapılacak artırımların da indirimden yararlanabilmesi gerektiği açıktır.

Borcun sermayeye eklenmesi: Kanuni düzenleme sadece öz sermaye kalemlerinin sermayeye eklendiği durumda indirime izin vermemektedir. Borcun sermayeye halinde de indirim uygulamasından yararlanılabilmesi gerekir. Çünkü bu seçenek, önce borcun ödenip sonrasında nakit sermaye artışı yapılmasıyla aynı sonucu doğurur ki, yukarıda değindiğimiz gibi bunun önünde yasal hiçbir engel yoktur. Borcun sermayeye eklenmesi ile öz kaynakların güçlendirildiği açıktır ve bu işlem indirimin getirilme gerekçesi ile uyumludur. Bu konuda Danıştay Dokuzuncu Dairesinin kararı olumlu yönde iken, Üçüncü Daire ve VDDK’nın görüşü ise olumsuz yönde.

Aynı takvim yılı içerisinde sermayeye dönüştürülemeyen sermaye avansları: İlgili tebliğ sermaye avanslarının aynı hesap dönemi içerisinde sermaye olarak tescil edilmemesi durumunda indirimden faydalanılmayacağını belirtmektedir. Tebliğle getirilen böyle bir süre sınırının yasal hiçbir dayanağı yoktur.

Yatırımları nedeniyle aktif gelir elde etmeyen şirketler: Gelirlerinin yüzde 25 veya fazlası pasif nitelikli gelirlerden oluşan şirketlerde indirim oranı sıfır olarak uygulanmaktadır. Özellikle yatırım aşamasındaki şirketler açısından bu durum hakkaniyete aykırı sonuç vermektedir.

Emisyon primi: Emisyon primi üzerinden faiz indirimi hesaplanabilmelidir. Çünkü bu yolla kurumlara ödenen paralar ortak alacağı niteliğinde olmayıp şirketin öz kaynağını artıran bir iç kaynaktır. Bu kaynak sonradan sermayeye eklendiğinde mevcut ortaklar payları oranında sermaye payını iktisap ederler. Özellikle sonradan sermaye artırımına konu edilmiş emisyon primleri için ihtirazî kayıtla beyanı öneriyorum. Bu konuda Üçüncü Dairenin kararı olumlu, ancak ilgili bölge idare mahkemesi kararında direndiği için dosya VDDK gündeminde. Son dönemlerde VDDK kararlarının çoğunun mükellef aleyhine çıktığını düşününce olumlu karar verilmesi olasılığını çok yüksek görmüyorum, ancak yine de bu konunun ihtirazî kayda konu edilmesinin ciddi şekilde değerlendirilmesini öneriyorum. Yukarıda ifade ettiğim üzere, özellikle dava açmadan önce emisyon priminin sermayeye eklenmesi önemlidir. Çünkü neticede ortaklar tarafından ödenen paralar sermayeye dönüşmüş olacaktır.

Nakit sermaye artırımı ile taşınmaz satın alınması: Yapılan nakit sermaye artışı ile sağlanan kaynakla taşınmaz yatırımı yapılması halinde, düzenlemeye göre faiz indiriminden yararlanılamıyor. Ancak satın aldığı taşınmazları yatırım amacıyla almayıp faaliyette kullanmak (örneğin ofis olarak veya ticari faaliyeti gayrimenkul geliştirme olan şirketlerde inşaat projelerinde kullanılmak) için satın alınan taşınmazlar indirimden yararlanmaya engel teşkil etmez. Bu konuda olumlu yargı kararlarına rastlıyoruz.

Örtülü sermayede karşı taraf düzeltmesi

Maliye örtülü sermaye kapsamında ödenen faizlerin kâr payı olarak değerlendirilmesi neticesinde borç veren kurumun elde ettiği faiz gelirinin de iştirak kazancı kapsamında vergiden istisna edilebilmesi için, borç alan kurumun ortaya çıkan vergileri ödemiş olması şartını aramaktadır. Oysa, borç alan kurumun bu tutarları KKEG yapması dönem matrahını artırmakta (ve dolayısıyla devreden mali zararı azaltmakta) olduğundan, ayrıca ödeme şartına gerek yoktur.

Bu konuda Danıştay Daireleri arasında da görüş ayrılıkları yaşanmaktadır. İnanması çok zor ama İzmir’de kayıtlı mükellefler için Üçüncü Daire mükellef lehine kararlar verirken, İstanbul’daki mükellefler için verilen Dokuzuncu Daire kararları olumsuzdur.

Diğer yandan bir özelgede, ilgili dönemde; borç alan kurum nezdinde hesaplanan ve ödenen kurumlar vergisi çıkmadığı için borç veren kurum nezdinde düzeltmeye konu edilememiş tutarların, izleyen dönemlerde de düzeltmeye konu edilmesinin mümkün olmadığı belirtilmektedir. Bu özelge de kanuna aykırıdır.

Bu görüşü anlamak mümkün değil, çünkü yasal düzenleme, sonradan matrah oluştuğunda matrahın oluştuğu dönemde ve oluşan matrahla sınırlı olarak düzeltme yapılabilmesini gerektirir. Yani istisnadan matrahın oluştuğu ve ödemenin yapıldığı dönemde yararlanılabileceği çekişmesizdir.

Taşınmaz ve iştirak satışlarında istisna oranının düşürülmesi

Taşınmaz satışında kurumlar vergisi istisnası 7456 sayılı Kanunla 15 Temmuz 2023’ten itibaren kaldırıldı. Bu tarihten önce aktifte yer alan taşınmazlar için istisna devam ettirildi, ancak oranı yüzde 50’den yüzde 25’e düşürüldü.

2025 yılında 15 Temmuz 2023’ten önce iktisap edilmiş taşınmaz satış yapan kurumlar, 2024 yılı beyannamelerini bu husus bakımından ihtirazî kayıtla vererek, hukuki öngörülebilirlik ilkesi kapsamında Anayasaya aykırılık gerekçesiyle dava açabilirler.

Bilindiği gibi, Anayasamıza göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, “somut norm denetimi” denilen itiraz yoluyla AYM’ye itiraz konusu kuralın iptali istemiyle başvurabiliyor ve AYM’nin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakabiliyor.

Geçmişte yatırım indirimini kazancın yüzde 25’i ile sınırlayan düzenleme Anayasa Mahkemesince iptal edilmişti.

İştirak satışında kurumlar vergisi oranı ise 9160 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yüzde 75’ten yüzde 50’ye düşürüldü. Ancak düzenlemenin yapıldığı 27.11.2024’ten önce iktisap edilmiş iştirak hisseleri için kazanılmış haklar korunmadı. Bu nedenle, 2025 yılında satılan ve istisnadan yüzde 75 yerine yüzde 50 oranında yararlanılan iştirak hissesi satışları için de ihtirazî kayıtla beyanda bulunulabilir.

Taşınmaz ve iştirak hissesi satış zararlarının istisna uygulanmayan orana isabet eden kısımlarının (yani taşınmazlarda yüzde 75’inin, iştirak hisselerinde yüzde 50’sinin) KKEG yapılmayıp matrahtan indirilebilmesi gerektiği gerekçesiyle geçmişte açılan davalar mükellefler aleyhine sonuç verdiği için son dönemlerde bu konu ihtirazî kayda konu edilmiyordu. Ancak Üçüncü Dairenin yakın zamanda verdiği bir olumlu karar bu zararların tekrar ihtirazî kayda konu edilmesini gündeme getirdi.

Ayrıca son dönmelerde istisna kapsamındaki satıştan sağlanan bedelin kullanımı ile ilgili de eleştiriler yapılmaya başlandı. “Bağlı değerin bağlı değere dönüşmesi” gerekçesiyle yapılan bu tarhiyatlarda konunun özelliklerinin yeterince değerlendirilmediği ve ekonomik analiz yapılmadığını düşünüyorum.

Uyumlu mükelleflerde yüzde 5 vergi indirimi

Bu konuda açılan davalarda yargının mükellef hakları yönünden çok yerinde kararlar vermekte olduğunu gözlemliyoruz. Bu nedenle yüzde 5 vergi indirimi ile ilgili aşağıdaki konularda mutlaka ihtirazî kayıt ve dava seçeneğini öneriyorum:

* Kesinleşen tarhiyat kavramına cezalar da dahil midir? (3. Dairenin kararları olumlu yönde ancak çok sayıda olumsuz vergi mahkemesi kararı var)

* Süresinde verilmemiş olan beyannamenin pişmanlık ile verilmesi indirimden yararlanmaya engel değildir. Çünkü pişmanlıkla beyan durumu süresinde verilen beyanname ile aynı noktaya getirir. Gecikmenin telafisi pişmanlık zammı ile yapılır. Buna ilaveten yüzde 5 indirimden yararlandırmamak haksızlık olur. (Çok sayıda olumlu karar vardır)

* İkmalen, re’sen veya idarece yapılmış tarhiyatlarda 3 yıllık sürenin hesabı.

* Boş beyannamenin verilmemiş olması indirimden yararlanmaya engel teşkil etmez. Ayrıca beyanname verilmemesine rağmen vergi ziyaı yoksa veya ödenecek vergi çıkmıyorsa bu durum larda indirimden yararlanmaya engel değildir.

* Bölünme ve devirde hem bölünen/devrolunan hem de devralanın 3 yıl şartını sağlaması zorunlu olmamalıdır. Ben bölünme ve devir gibi yeniden yapılanma düşünenlere, eğer yapılanma ihtiyacı acil değilse bu riske girmemelerini ve dava ile uğraşmamalarını öneriyorum. (Bu konuda olumsuz özelge var, ancak yargı kararları olumlu yönde)

Uyumlu mükelleflere sağlanan yüzde 5 vergi indirimi uygulamasında düzeltilmesi gereken hususları ayrıntılı olarak irdelediğim, geçen yıl yazdığım bir yazıya buradan ulaşmanız mümkündür.

İştiraklerin tasfiyesinden doğan zararlar

İştirak tasfiyesinden doğan zararlara ilişkin davalar geçmişte yargıda mükellefler lehine karara bağlanırken, sonradan ibre aleyhe dönmüştü. Son durumda yeniden eski olumlu karara dönüş yaşandı. Bu nedenle, söz konusu zararların kazançtan indirilebileceğini, ihtirazî kayda gerek olmadığını düşünüyorum.

Finansman gider kısıtlaması

Finansman gider kısıtlamasına (FGK) ilişkin açılan çoğu davada mükelleflerin haklı olduğunu düşünüyorum, ancak maalesef yargı bu konuda idare lehine kararlar vermeye devam ediyor. Başka bir ifadeyle bu konuda açılan davalar sonuç vermiyor.

Bu nedenle 2025 yılına ilişkin olarak bu konuyla ilgili itirazı kayıtla beyanda bulunulmasını önermiyorum.

Ancak ihtirazî kayda istinaden açılacak davanın ciddi bir maliyeti olmadığından, olumsuz içtihadın değişebileceği olasılığını dikkate alarak dava konusu edilmesi tabii ki denenebilir. Çünkü yukarıda iştirak tasfiyesinden doğan zararlar da olduğu gibi yargı sonradan görüş değiştirebilir.

Geçmişte damga vergisi konusunda yargı olumlu yaklaşımını kanunda yer almadığı halde tüm dairelerin katılımıyla yaptığı toplantıda içtihat değişikliğine karar vererek sürecin mükellef aleyhine dönmesine neden olmuştu.

Ortada içtihadı birleştiren veya değiştiren bir karar olmadığı sürece verilen her kararın değişmesi olanak dahilindedir. VDDK kararlarının aksi yönünde verilen çok sayıda dava dairesi kararının varlığını hepimiz biliyoruz.

Belki bir süre ara verdikten sonra FGK’ya ilişkin davalara devam edilebilir.

Bu yazı için son sözlerim…

Yukarıda açıkladığım konular dışında çok sayıda münferit ihtirazî kayıt konusu vardır. Bazı konular bazı faaliyetlere özgüdür. Yukarıda genel konulara değinmeye çalıştım.

Beyannamelerini ihtirazî kayıt koymadan vermiş olanlar, beyan süresi içinde bir düzeltme beyannamesi vererek ve bu beyannameye ihtirazî kayıt şerhini koyarak bu imkânı kullanabilirler.

Bu yazıyı hazırlarken değerli meslektaşım Yeminli Mali Müşavir Ender İnelli kardeşimin görüşlerinden çok yararlandım. Kendisine çok teşekkür ederim…

Gelir İdaresi, uygulamada bu tür araçları çoğu durumda benzinli araç gibi değerlendirerek yüzde 80 oranında ÖTV tahakkuk ettiriyordu. Mükellefler ise bunun bir vergi hatası olduğunu, dolayısıyla daha düşük oran olan yüzde 10 üzerinden vergilendirme yapılması gerektiğini ileri sürerek düzeltme-şikâyet yoluna başvurmakta; olumsuz sonuç alınması hâlinde de yargı yoluna gitmektedirler.

Bu noktada yargı kararları arasında uzun süredir devam eden bir görüş ayrılığı bulunuyordu. Bazı vergi mahkemeleri, söz konusu uyuşmazlığı vergi hatası olarak nitelendirip fazla tahsil edilen ÖTV’nin iadesine karar verirken; birçok mahkeme ise olayın hukuki yorum gerektirdiğini, bu nedenle düzeltme-şikâyet yoluyla çözülemeyeceğini belirterek davaları reddediyordu. Aynı ayrışma bölge idare mahkemeleri düzeyine de yansımıştı.

Son olarak konu Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun önüne geldi. Kurul, 22 Ekim 2025 tarihli ve E.2025/16, K.2025/18 sayılı kararıyla, benzinli ve elektrik motoru bulunan araçlara ilişkin bu tartışmanın vergi hatası kapsamında değerlendirilemeyeceğine, uyuşmazlığın hukuki nitelikte bir ihtilaf olduğuna hükmetti. Bu nedenle düzeltme-şikâyet yoluyla iade talebinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşıldı.

Kararın temel yaklaşımına göre, hibrit araçlarda uygulanacak ÖTV oranı, teknik özelliklerin ve tarife hükümlerinin yorumlanmasını gerektirdiğinden, ortada açık ve tartışmasız bir vergilendirme hatası değil; hukuki değerlendirme gerektiren bir uyuşmazlık bulunmaktadır. Bu nedenle idari düzeltme mekanizması değil, yargısal denetim yolu işletilmelidir.

Bununla birlikte karar oybirliğiyle alınmış değil. Karşı oy, meselenin yorumdan ziyade teknik bir tespit olduğunu savunuyor. Bu görüşe göre, incelenen araçlarda benzinli motor tekerleklere doğrudan güç aktarmamakta; yalnızca elektrik üretimi için çalışmakta ve aracın hareketi tamamen elektrik motoru tarafından sağlanmaktadır. Bu teknik yapı dikkate alındığında, aracın sadece elektrikli araç olarak değerlendirilmesi gerektiği ve yüzde 10 ÖTV uygulanmasının zorunlu olduğu ileri sürülmektedir. Bu nedenle yüzde 80 oran üzerinden yapılan vergilendirmenin açık bir vergi hatası oluşturduğu görüşü dile getirilmektedir.

Öte yandan yargıdaki tartışma Danıştay kararıyla tamamen sona ermiş değil. Nitekim bazı vergi mahkemeleri benzer uyuşmazlıklarda farklı yönde değerlendirmeler yapmaya devam etmektedir.

Buna örnek olarak Ankara 5. Vergi Mahkemesi’nin 29.12.2025 tarihli bir kararı gösterilebilir. Mahkeme, menzil uzatıcı sistemli bir araçta benzinli motorun tekerleklere mekanik güç aktarmadığını, yalnızca elektrik üretmek amacıyla çalıştığını; aracın hareketinin tamamen elektrik motoru tarafından sağlandığını kabul etmiştir.

Mahkemeye göre ÖTV Kanunu’ndaki sadece elektrik motorlu araç ifadesi, araçta içten yanmalı motor bulunmamasını değil, aracın hareketinin yalnızca elektrik motoru ile sağlanmasını ifade etmektedir. Bu nedenle teknik olarak elektrik motoruyla hareket eden bu araçların yüzde 10 ÖTV dilimine tabi olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu yaklaşım çerçevesinde Ankara 5. Vergi Mahkemesi, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun benimsediği yaklaşımdan farklı olarak, uyuşmazlığı yalnızca bir yorum farklılığı olarak değil, aynı zamanda açık bir vergilendirme hatası olarak değerlendirmiş; bu kapsamda düzeltme-şikâyet yolunun açık olduğu kabul edilerek fazla tahsil edilen ÖTV ile buna bağlı KDV’nin iadesine karar vermiştir.

Özetle hibrit ve menzil uzatıcı araçlara uygulanan ÖTV oranı tartışması, bir yandan Danıştay düzeyinde bir hukuki ihtilaf olarak görülürken, diğer yandan bazı ilk derece mahkemeleri tarafından açık vergi hatası olarak değerlendirilmeye devam etmektedir. Bu durum, konuya ilişkin içtihat birliğinin henüz tam anlamıyla sağlanamadığını da göstermektedir.

Genel değerlendirme

Hibrit ve menzil uzatıcı sistemli araçlara ilişkin ÖTV uyuşmazlıkları, görünüşte teknik bir sınıflandırma tartışması gibi ortaya çıksa da esasında Vergi Usul Kanunu anlamında vergi hatası kavramının sınırlarının nerede başlayıp nerede sona erdiğine ilişkin temel bir hukuki tartışmayı da içermektedir.

Düzeltme ve şikâyet yoluna konu olabilecek vergi hataları, idare ya da yargı merciinin Vergi Usul Kanunu’nun 3’üncü maddesinde yer alan yorum yöntemlerine başvurmaksızın, ilk bakışta açıkça tespit edebileceği nitelikteki vergilendirme hatalarıdır. Buna karşılık, uyuşmazlığın çözümü maddi olayların değerlendirilmesini ve mevzuatın yorumlanmasını gerektiriyorsa, ortada vergi hatası değil, bir hukuki uyuşmazlık bulunduğu kabul edilir.

Bu hususta Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 22 Ekim 2025 tarihli kararı, bu sınırın belirlenmesi açısından belirleyici niteliktedir. Kurul, söz konusu uyuşmazlığın çözümünün araçların teknik özelliklerinin değerlendirilmesini ve ÖTV tarifesinin yorumlanmasını gerektirdiğini açıkça ortaya koyarak, bu tür ihtilafların ilk bakışta anlaşılabilir açık bir vergi hatası niteliğinde olmadığını kabul etmiştir.

Bu yaklaşımın sonucu olarak, ÖTV oranına ilişkin tartışmaların düzeltme-şikâyet mekanizması kapsamında değil, hukuki ihtilaf kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Nitekim Danıştay çoğunluk görüşü, hukuki yorum farklılığı bulunan alanlarda vergi hatası kurumunun işletilemeyeceğini açık biçimde vurgulamaktadır.

Buna karşılık karşı oy gerekçesi, uyuşmazlığı teknik bir tespit meselesi olarak ele alarak daha mükellef lehine bir çerçeve çizmekte ve bazı durumlarda vergilendirme işleminin açık bir hata niteliği taşıyabileceğini savunmaktadır. Ancak bu görüş, Kurulun çoğunluk yaklaşımı karşısında bağlayıcı nitelikte değildir.

Öte yandan Ankara 5. Vergi Mahkemesi’nin 29.12.2025 tarihli bir kararı, benzer teknik değerlendirmeler üzerinden farklı bir sonuca ulaşarak, menzil uzatıcı sistemli araçlarda benzinli motorun tekerleklere güç aktarmadığı ve aracın fiilen elektrik motoruyla hareket ettiği tespiti üzerinden yüzde 10 ÖTV uygulanması gerektiğini kabul etmiştir. Bu yönüyle karar, ilk derece mahkemesi düzeyinde farklı bir değerlendirme içeren istisnai bir karar niteliğindedir

Ancak bu karar dahi, uyuşmazlığın özünde teknik verilerin ve tarife hükümlerinin yorumuna dayandığını göstermekte; dolayısıyla sorunun niteliğini basit bir vergi hatası seviyesine indirmemektedir.

Bu çerçevede genel tablo birlikte değerlendirildiğinde, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun ortaya koyduğu yaklaşımın, uyuşmazlığın niteliğini belirlemede esas alınması gerektiği; dolayısıyla hibrit ve menzil uzatıcı araçlara ilişkin ÖTV tartışmalarının Vergi Usul Kanunu anlamında bir vergi hatası olarak değil, teknik verilerin ve tarife hükümlerinin yorumunu gerektiren bir hukuki ihtilaf olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatindeyim.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, elektronik ticaret pazar yerleri tarafından restoranlardan tahsil edilen tüm bedellerin, hiçbir tereddüde yer bırakmayacak şekilde, hizmet kalemleri bazında ayrıntılı olarak her bir restoranın kendi satıcı paneli üzerinden gösterilmesi zorunlu hale getirildi.

Bu düzenleme sayesinde işletmeler ilk kez tüm maliyet bileşenlerini açık, net ve karşılaştırılabilir biçimde görebilecek; böylece ticari kararlarını daha sağlıklı ve bilinçli şekilde verebilecek.

Diğer taraftan, siparişin onaylanması aşamasında tüketiciye; siparişin restorandan kendisine ulaştırılması sürecinde tahsil edilen giderlerin komisyon, taşıma, görünürlük ve benzeri hizmet bedellerinden oluşabileceğine dair genel nitelikte ve bilgilendirici bir çerçeve sunulacak.

Aracılık hizmeti kapsamındaki hizmetler için ilave bedel alınamayacak

Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan düzenleme ile aracılık hizmetinin doğası gereği sunulması gereken pazar yeri tarafından siparişin alınması ve restorana iletilmesi, ödeme işlemleri ve temel altyapı gibi temel hizmetler karşılığında ek bir bedel talep edilmesinin önüne geçiliyor.

Kampanyalara katılımın tek başına bir ücretlendirme unsuru haline getirilmesi uygulamasına son verilerek, işletmeler üzerindeki mali yüklerin azaltılması hedefleniyor.

İndirimin yalnızca restoran tarafından yapılması durumunda komisyon bedeli tüketici tarafından ödenen toplam tutar üzerinden hesaplanacak; indirimin restoran ve pazar yeri tarafından birlikte karşılanması halinde ise komisyon, tüketicinin ödediği tutara yalnızca pazar yeri tarafından sağlanan indirim tutarının eklenmesi suretiyle belirlenen tutar üzerinden hesaplanacak.

Ek hizmet ve kampanyalarda gönüllülük esas olacak

Genelge ile getirilen en kritik düzenlemelerden biri de, restoranların kampanya, indirim, reklam ve benzeri uygulamalara katılımının tamamen gönüllülük esasına bağlanması oldu.

Katılım sağlamayan restoranlara herhangi bir yaptırım uygulanması mümkün olmayacak.

Bloomberg HT

24 hafta detayı

Analık izninin uzaması hali hazırda analık izninde olan kadın çalışanları da ilgilendiriyor. Düzenleme yasalaştığında analık izni devam eden kadınlar uzayan izinden yararlanacak. Düzenleme Resmi Gazete'de yayımlanmadan önce analık izni biten ve işe dönen bir kadın çalışan ise ne yazık ki uzayan izin süresinden yararlanamayacak. Diğer yandan düzenlemenin Resmi Gazete'de yayımlanmasından bir gün önce izni sona eren kadın çalışan 8 hafta daha çocuğuyla birlikte olabilecek ve izin hakkından yararlanabilecek. Bir günlük mağduriyetlerin engellenmesi adına bu konuda bir düzenlemeye ihtiyaç var. Genel Kurul aşamasında kanun teklifine eklenecek bir geçiş hükmü ile doğumun üzerinden 24 haftalık süre geçmemişse kadın çalışanların eksik kalan süreyi tekrar kullanma hakkı sağlanabilir. Bu şekilde çocuğun doğum tarihi baz alınmış olur. Doğumdan sonra 24 hafta geçmemişse anne uzayan süreyi kullanabilir.

Gözler SGK'da: elini çabuk tutmalı

Kanun teklifinin yasalaşması sonrası gözler SGK'ya çevrilecek. Analık iznini uzaması ile analık izninde annelere ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin de süresi uzayacak. Dolayısıyla SGK'nın da hızlıca ilgili genelgelerde değişiklik yapması gerekecek. Bu sayede hem analık izni 24 haftaya çıkacak hem de anneler bu uzayan süre için geçici iş göremezlik ödeneği ödenecek. Yeni annelerle birlikte işçi babalar da düzenlemeyi bekliyor. İşçiler için babalık izni süresi 5 günden 10 güne çıkartılacak. Düzenleme Resmi Gazete'de yayımlandığında 5 günlük süre içerisinde olan babalar 5 gün daha babalık izni kullanabilecekler.

TÜİK’in nüfus projeksiyonları alarm veriyor: 2030’da yüzde 13.5, 2040’ta yüzde 17.9, 2060’ta yüzde 27, 2080’de yüzde 33.4 ve 2100’de yüzde 33.6 olacak.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 65 yaş üstünü yaşlılık dönemi kabul ediyor. Ülkemizde bu oran yüzde 10’u aştığı için artık ‘yaşlı ülke’ statüsüne girdik.

SAĞLIK HARCAMALARI KATLANIYOR

Yaşlı nüfusun artması işgücünü ve sosyal güvenlik sistemini zorluyor. Özellikle genel sağlık sigortasının yükü her geçen gün ağırlaşıyor. Yaşlı vatandaşlar gençlere göre kronik hastalıklar, hareket kısıtlılıkları, demans gibi sorunlarla daha sık karşılaşıyor. Düzenli doktor kontrolü, ilaç kullanımı ve hastane yatışları kaçınılmaz hale geliyor.

65 yaş üstü bireyler sağlık hizmetlerinden gençlere göre 2-3 kat daha fazla yararlanıyor. Bu durum evde bakım ve huzurevi ihtiyacını da artırıyor. SGK verileri açıkça gösteriyor: Genel sağlık sigortası harcamaları adeta roket gibi yükseliyor.

PROAKTİF ADIMLAR ATMAK ŞART

Sosyal güvenlik sistemimizde genel sağlık sigortası sayesinde vatandaşların yüzde 99’u kapsama alındı. Ancak bu geniş kapsama rağmen harcamalar kontrolden çıkıyor. 2022’de 283 milyar 224 milyon TL olan sağlık harcamaları, 2023 sonunda yüzde 95.3 artarak 553 milyar 143 milyon TL’ye fırladı. 2024 sonunda bu rakam yüzde 77.3 daha artarak 980 milyar 870 milyon TL oldu. Bu tutarın yüzde 67.6’sı tedavi harcamalarından, yüzde 32.4’ü ise ilaç, reçete ve diğer giderlerden oluştu.

2025 sonunda harcamalar yüzde 38 artarak 1 trilyon 353 milyar 134 milyon TL seviyesine ulaştı. Bu kez tedavi giderleri yüzde 68.5’lik pay aldı, ilaç ve diğer harcamalar ise yüzde 31.5’te kaldı.

Sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaşması ve yaşlanmaya bağlı tedavi-ilaç ihtiyacının patlaması, bu tabloyu yarattı. Ekonomik denge için harcamaları yakından izlemek ve proaktif adımlar atmak şart.

AKTİF-PASİF ORANI DA DÜŞÜYOR

EYT düzenlemesiyle birlikte aktif-pasif oranı 2022’de 2.01 iken 2023’te 1.66’ya, 2024’te 1.61’e geriledi. 2025’te hafif toparlanmayla 1.63’e çıktı. Ancak yaşlanma ve düşük doğum oranları nedeniyle bu oranların önümüzdeki yıllarda daha da bozulacağı aşikar.

Ülkemiz yaşlanıyor ve genel sağlık sigortası yükü her geçen yıl katlanıyor. Bu gidişat değişmezse sosyal güvenlik sistemimiz sürdürülebilirliğini kaybedebilir. Ancak doğru politikalarla – koruyucu sağlık, geniş kapsama ve akılcı harcama yönetimiyle – bu yükü hafifletebiliriz.

NE YAPMALIYIZ?

Öncelikle sağlıklı yaşlanma ve koruyucu sağlık hizmetlerini güçlendirmeliyiz. Risk faktörlerini belirleyip akılcı bir sağlık geri ödeme politikası oluşturmalıyız. Gelir düzeyi düşük ücretsiz aile çalışanları, mevsimlik tarım işçileri gibi sigorta dışı kalan grupları kapsama alarak bağımlı nüfusu azaltmalıyız.

SGK’nın dijital dönüşüm, veri yönetimi, insan kaynağı ve mevzuat çalışmalarını bütüncül bir yaklaşımla sürdürmesi gerekiyor. Akılcı ilaç kullanımı, ilaç ve tıbbi cihaz harcamalarının düzenli takibi, uluslararası standartlara uygun geri ödeme sistemlerinin güncellenmesi şart. Uzun vadeli projeksiyonlarla harcamaları izlemeli, risk odaklı finansman politikaları geliştirmeli ve koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık vermeliyiz.

Yargıtay iş sözleşmesinin taraflarının Türk olduğu durumlarda iş yurt dışında yapılsa da yani yabancılık unsuru taşısa da Türk iş hukukunun uygulanacağına karar veriyordu. Fakat yakın tarihli bir kararında tarafların seçtikleri hukuk ile mutad işyeri hukukunun aynı olduğu bir örnekte, seçilen bu hukukun uygulanması gerektiğini açıkça vurgulamıştır. Karara göre; “MÖHUK’un 27/1. hükmü kapsamında taraflar arasında bir hukuk seçimi anlaşması bulunduğundan uyuşmazlık hakkında Rusya Hukuku’nun uygulanması gerekmektedir. Rusya Hukuku, dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşıldığı üzere aynı zamanda mutad işyeri hukukudur. Hal böyle olunca, gerekirse Rusya Hukuku’nda uzman bir bilirkişiden de rapor alınmak suretiyle, … bir karar verilmesi gerekmektedir.” Bu şekilde uygulanacak kuralların önceden bilinmesi taraflara hukuki güvenlik sağladığı gibi, işverenler açısından maliyetleri belirlemeyi, işçiler açısındansa haklarını eksiksiz talep edebilmeyi sağlayacaktır.

Sıkı ilişkili hukuk

İş sözleşmesinin tarafları bir hukuk seçimi yapmamışlarsa, işçinin mutad işyeri hukuku uygulanacaktır. İşçinin işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde ise iş sözleşmesi, işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbi olacaktır. İş çoğunlukla belirli bir ülkede yapılmakla birlikte işçi zaman zaman başka ülkelere işi yapmak üzere gidiyorsa, bu durum işin birden fazla ülkede yapılması sayılmayacak, yine mutad işyeri hukuku esas alınacaktır. Dolayısıyla işverenin esas işyerinin bulunduğu hukuka gidilmesi ancak işin niteliği gereği sürekli ülke değiştirildiği durumlarda söz konusu olacaktır.

Kanun hukuk seçimi yapılmamışsa mutad işyeri hukukunu baz alıyor fakat bir şartla iş ilişkisinin daha yakından bağlantılı olduğu bir hukuk olmaması şartıyla. İşte tam da bu noktada iki tarafın Türk olduğu durumlarda, mahkemelerimiz müdahale ediyordu ve doğrudan bizim hukuk kurallarımızın uygulanması gerektiği sonucuna ulaşıyordu. Yargıtay yakın tarihli verdiği bir kararda, “Daha sıkı ilişkili hukukun tespitinde ise sadece işçi ve işverenin Türk olması tek başına belirleyici kriter kabul edilemez” diyerek, daha sıkı ilişkili hukukun tespitinde, işçinin çalışma döneminde Türkiye’de sosyal güvenlik sistemine tâbi olup olmamasına, sosyal ve hukuki ilişkilerinin yoğunlaştığı ve ücretinin ödendiği yerin dikkate alınarak daha sıkı ilişkinin tespitini aramıştır. Bu da tarafların Türk olduğu durumlarda hakimlerin doğrudan Türk iş mevzuatını uygulamasına önemli bir sınırlama getirmiş oluyor.

Hukuk seçimi yapılırsa

Kanunumuz tarafların hukuk seçmelerine imkan tanıdığı gibi, bunun uygulanmasını da ön plana alıyor. Yabancılık unsuru taşıyan bir iş sözleşmesinde eğer taraflar açıkça veya örtülü olarak bu iş sözleşmesine belirli bir hukukun uygulanmasını kararlaştırmışlarsa, doğrudan uygulanan kurallardan sonra seçilen hukuka üstünlük tanınmıştır. Fakat hukuk seçiminin de bir istisnası bulunuyor. Seçilen hukuk işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî korumanın altında koruma sağlayamaz, eğer ilgili kurallar mutad işyeri hukukunun altında bir koruma sağlıyorsa, mutad işyeri hukuku kuralları uygulanacaktır. Örneğin fazla çalışmaya ödenecek ücrete ilişkin kuralları karşılaştırırken çalışma sürelerine ilişkin kuralların tamamını karşılaştırmak gerekmektedir.

Doğrudan uygulanan kurallar

Yabancı hukukun uygulanmasını engelleyen durumların başında, doğrudan uygulanan kuralların bulunması gelmektedir. Doğrudan uygulanan kurallar, devletlerin ekonomik ve sosyal yapıları gereği getirdikleri, sistemlerini korumayı amaçlayan kurallardır. Bu tür kurallar söz konusu olduğunda iş ilişkisi yabancılık unsuru taşısa da ilgili kural doğrudan uygulanacaktır. Yargıtay yakın tarihli verdiği bir kararında, “Hafta tatili, dinî ve millî bayram günleri ve ücretlerini düzenleyen hükümler, doğrudan uygulanan kuraldır; ancak uygulama alanına giren iş ilişkilerine uygulanır” diyerek doğrudan uygulanan kuralların uygulanma sistemini belirledi.

VDK vergi incelemesini tek araç olarak kul­lanmama gayretinde. Gönüllü uyumu sağla­maya dönük yeni araç ve yöntemler geliştiri­yor. Elindeki bilgiler ve bu bilgilerden hareket­le mükellef uygulamaları konusunda oluşan şüphelerini mükelleflerle açıkça paylaşıp, ver­gi incelemesi öncesi bir yol sunmaya çalışıyor.

Böylelikle vergi inceleme gücünü uyumsuz­lukta direndiğini düşündüğü mükellef grupla­rına yöneltmek istiyor.

Kurgan; izaha davet, beyana davet, yüksek gelir grupları gözetim ve uyum programı

Tüm bunlar Mali İdare’nin ardı ardına uygu­ladığı gönüllü uyum araçları. VDK yıllık faali­yet raporu verilerine göre oldukça da başarılı sonuçlar alınmış.

Bu uyarıları dikkate almak zorunda değilsi­niz. Ancak ciddiye alın. Gelen uyarı yazısında işaret edilen konuda bir şey yapmayınca ertesi gün kapınızın çalınmamış olması çalınmaya­cağı anlamına gelmiyor.

Yazı geldiyse mutlaka ciddi bir hazırlık yapın

Gelen yazılar ve yazılarda bahsi geçen ko­nular Mali İdare’nin sizi riskli mükellef olarak gördüğü anlamına gelebilir. Bu nedenle yazıda bahsi geçen konunun danışman ve avukatları­nızla birlikte, geçmiş ve mevcut yıla olası -çok yıllı kümülatif- etkisi ile birlikte değerlendiril­mesinde fayda var.

Risk tutarının çok yıllı kümülatif etkisinin büyüklüğü çerçevesinde yönetim kurulunun da konudan haberdar edilmesi gerekir.

Düzeltilecek bir husus yoksa dosyası hazır olsun

Yaptığınız değerlendirmeler neticesinde Mali İdare’nin risk algısına katılmıyor olabi­lirsiniz. Bu durumda, mutlaka olası vergi ince­lemesi, hatta yargı sürecine bir ön hazırlık gibi, dosya oluşturmakta fayda var.

Bu hazırlık süreci yaptığınız risk değerlen­dirmesinin ne derece sağlıklı ve sağlam olduğu konusunda da size fikir verecek, daha sağlıklı ve soğukkanlı karar alınabilmesine yardımcı olacaktır.

Sahte belge konusuna aman dikkat

Mali İdare, sahte belge kullanımına dönük çalışmaları ve hazırlıklarını sürdürüyor. Olay artık nokta atışı operasyon şeklinde sürdürü­lecek gibi duruyor.

2025 beyanını vermeden önce varsa bu tür belgeleri kayıtlarınızdan çıkarın, beyana dahil etmeyin. Ortada bir vergi affı da yok.

Yüksek gelir grupları gözetim programı incelemeye dönüşebilir

Geçen sene kendisine mektup gelip ikna edi­ci cevap vermeyenler ve henüz inceleme olma­yanlar büyük ihtimalle incelenecekler.

Bu zor bir inceleme. Mali İdare inceleme so­nucunda, vergilenmemiş gelirleri, bir gelir un­suru ile ilişkilendirerek ortaya koymak zorun­da. Bunun için şirketler varsa mutlaka o şir­ketler de incelenecektir.

Gelen yazılarda mükelleflerin ortağı olduğu şirketi cebi gibi kullanmasının önüne geçilme­ye çalışılıyor.

* Kredi kartı harcamalarının şirkete ödetil­mesi,

* Şirket kredi kartlarının özel harcamalar için kullanılıp şirkete gider yazılması,

* Şirketten ortağa sürekli çeşitli hesaplara kaydedilerek para çıkışlarının olması,

* Ortağın sürekli şirketten alacaklı olması,

* Kasa hesabının yüksekliği,

dikkat çeken hususlar.

Ortağınıza kar dağıtın, yönetim kurulu üye­si ise huzur hakkı verin, ortaklar cari hesabı ve kasa hesaplarınızı süratle normalleştirin.

VDK bizi nasıl görüyor?

VDK çok ilginç bir proje üzerinde çalışıyor ve yıl sonuna kadar bitirmeyi hedefliyormuş.

Proje bittiğinde tüm kurumlar, kendi hesap­larına girip, VDK’nın onları nasıl gördüğünü, hangi alanlarda VDK’nın gözünde riskli görül­düklerini görebileceklermiş.

Antalya’da hizmete açılan Altınkale Farklı Seviyeli Kavşağı’nın turizme katkı sağlayacağını ifade eden Ersoy, ulaşım yatırımlarının sektöre doğrudan etki ettiğini vurguladı.

Son 8 yılda turizm gelirlerinde yüzde 109 artış sağlandığını açıklayan Ersoy, Türkiye’nin her yıl yeni rekorlara imza attığını söyledi.

Finansman paketinin KGF, İGE ve KFK üzerinden kullandırılacağı ve sektörün finansmana erişimini kolaylaştıracağı belirtildi.

Turizmde pazar ve ürün çeşitliliği, sezonun uzatılması ve sürdürülebilirlik odaklı çalışmaların sürdüğü ifade edildi.

Antalya’nın turizm performansı dikkat çekici seviyelere ulaştı. 2025 yılında 17 milyonun üzerinde turist ağırlanarak yeni bir rekora imza atıldı.

Müze ve ören yerlerine olan ilgi de arttı. Ziyaretçi sayısı yüzde 32 artarak 3 milyon 268 bine yükseldi. Konaklama verileri de güçlü büyümeyi destekledi. Tesislerde konaklayan kişi sayısı 29 milyon 710 bine ulaştı.

Dünya

Araştırma şirketi Counterpoint Research'ün ön verilerine göre, DRAM ve NAND bellek tedarikinde yaşanan sıkıntılar maliyetleri artırdı ve üretim süreçlerini zorlaştırdı.

Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerin de tüketici talebini baskıladığı belirtilirken, bazı üreticilerin maliyet artışlarını öngörerek sevkiyatlarını erkene çektiği ancak bunun genel daralmayı engelleyemediği ifade edildi.

Apple zirvede

Pazar payı dağılımında Apple, yüzde 21 pay ve yıllık yüzde 5 büyüme ile ilk kez birinci çeyrekte küresel liderliğe yükseldi. Şirketin bu performansında iPhone 17 serisine yönelik güçlü talep, tedarik zinciri yönetimi ve Çin pazarındaki toparlanma etkili oldu...

Samsung ve Xiaomi'de gerileme yaşandı

Samsung'un sevkiyatları yüzde 6 düşerek pazar payı yüzde 20'ye geriledi. Galaxy S26 serisinin piyasaya çıkışındaki gecikme ve giriş segmentindeki zayıflık bu düşüşte rol oynadı.

Xiaomi ise yüzde 13 pazar payıyla üçüncü sırada yer almasına rağmen sevkiyatlarda yüzde 13'lük düşüş yaşadı. Şirketin giriş segmentine yüksek bağımlılığı, artan bellek maliyetlerinden daha fazla etkilenmesine yol açtı.

OPPO yüzde 11, vivo ise yüzde 8 pazar payıyla ilk beşi tamamladı. Vivo'nun Hindistan'daki liderliği sürerken Çin'de orta segmentte büyüme yakaladığı, OPPO'nun ise giriş ve üst segmentte dengeli performans sergilediği belirtildi.

Niş markalarda büyüme dikkatleri çekti

İlk beşin dışında kalan üreticilerden Google yüzde 14, Nothing ise yüzde 25 yıllık büyüme kaydetti. Google'ın Pixel serisi yapay zekâ özellikleriyle öne çıkarken, Nothing'in yeni modeli tasarım ve niş konumlandırmasıyla talep gördü.

Damla Kaya-Dünya

Buna göre, 2025 sonu itibarıyla TCMB'nin aktif toplamı 12 trilyon 403 milyar 663 milyon 86 bin 819 lira düzeyinde gerçekleşti. Bu dönemde bankanın altın mevcudu, 4 trilyon 817 milyar 61 milyon 208 bin 973 lira oldu.

Geçen yıl sonu itibarıyla TCMB'nin ihtiyat akçesi tutarı 334 milyon 168 bin 579 lira olarak kaydedildi. Bu sonuçlarla Bankanın 2025 dönemi zararı, 1 trilyon 64 milyar 875 milyon 321 bin 767 lira oldu.

Fed ve ECB de zarar açıkladı

ABD Merkez Bankası (Fed), 2025'te 18,7 milyar dolarla üst üste üçüncü yılda faaliyet zararı bildirdi. Banka, 2023'te 114,3 milyar dolar, 2024'te ise 77,6 milyar dolarlık faaliyet zararı açıklamıştı.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) da geçen yılı 1 milyar 254 milyon Euro zararla kapattı. ECB, 2024 yılını 7,944 milyar avro, 2023'ü ise 1,27 milyar avro zararla kapatmıştı.

Ekonomim

Kripto para piyasalarında, ABD ile İran arasında planlanan ateşkes görüşmeleri öncesinde temkinli bir iyimserlik öne çıktı.

Bitcoin yükselişini sürdürdü

Piyasanın en büyük kripto para birimi Bitcoin, TSİ 09.05 itibarıyla yüzde 1,6 artarak 72.159,1 dolar seviyesine çıktı.

Haftalık bazda ise yüzde 7,3 değer kazanan Bitcoin'in yükselişinde, risk iştahındaki toparlanma etkili oldu.

Bitcoin şu saatlerde ise 71 bin 600 dolar civarında seyrediyor.

Altcoinlerde sınırlı hareket

Bitcoin'deki yükselişe paralel olarak diğer kripto varlıklarda da artış gözlendi. Ancak gün içinde açıklanması beklenen ABD tüketici fiyat endeksi (CPI) verisi öncesinde piyasalarda temkinli bir seyir hâkim oldu.

Damla Kaya-Dünya

“Savaş hali maliyetleri artırıyor”

Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Oğuz­han Ata Sadıkoğ­lu, bu tablonun ihracat verileri­ne doğrudan yansıdığını belir­terek, 2026’nın ilk çeyreğinde Malatya ihracatının yüzde 22 düşüşle 75 milyon dolara gerile­diğini açıkladı. Kayısı ihraca­tındaki sert düşüşe dikkat çe­ken Sadıkoğlu, zirai donun yanı sıra artan maliyetlerin de üreti­ci ve ihracatçıyı zorladığını vurguladı. Buna karşın iklim­lendirme, meyve-sebze mamul­leri, çelik ve makine gibi bazı sektörlerde artış yaşanması, üretimde sınırlı da olsa yön de­ğişimlerine işaret etti.

"Destek mekanizmaları devreye alınmalı"

İran-İsrail-ABD hattında sü­ren gerilimin ekonomik cephe­ye taşındığını vurgulayan Sadı­koğlu, “12 Nisan 2025 tarihinde yaşadığımız zirai don kayısı ih­racatımız başta olmak üzere ili­mizin diğer ihracat kalemlerini olumsuz etkiledi. İhracatçı fir­malarımızın ham madde gider­leri büyük bir yük haline gelmiş durumda.

Ayrıca enerji ve işçi maliyetleri en büyük gider kale­mi haline geldi. Öte yandan ülke­mizin güneyinde devam eden sa­vaş hali de uluslararası ticaret­teki olumsuz etkilerini arttırmış durumda. Ülkeler arası gerilim nedeniyle hammadde sıkıntısı, enerji, navlun gibi artan mali­yetlerle karşı karşıya kalacağız gibi görünüyor. Savaşın ekono­mik cepheye taşındığı bu ortam­da sanayimizin sürdürülebilir­liği için iç ve dış piyasa koşulla­rı göz önünde bulundurularak, üreten ve ticaret yapan sektörle­re yönelik tüm destek mekaniz­maları ve kolaylaştırıcı adımlar devreye alınmalıdır” dedi.

Küresel durgunluk ve petrokimya etkisi

Konya Tesisat İnşaat Malzeme­cileri Derneği (KONTİMDER) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Te­tik, Orta Do­ğu’daki savaşın dünya ekonomisinde durgunluk riskini artırdığını belirterek, ABD-İsrail ile İran arasında ya­şanan gerilimin küresel büyüme üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi.

Petrokimya sektöründe arz-talep dengesinin bozuldu­ğuna dikkat çeken Tetik, “Bir­çok sektördeki ürünlerin ham­maddesini oluşturan petrolün hem fiyatı artıyor hem de te­darikinde ciddi sorunlar yaşa­nıyor. Plastik ve plastik ham­maddeleri ile gübrede sıkıntılar dikkat çekiyor. Madeni yağlar, otomotiv, inşaat, madencilik ve savunma sanayi gibi birçok sek­törü olumsuz etkileyen bu sü­reç, dünya ekonomisinde dur­gunluk yaratabilecek noktaya gelmiştir” dedi.

Petrol krizi tüm sektörlere yansıyor

Petrol krizinin zincirleme maliyet artışı yarattığını ifade eden Tetik, “Karşılıklı saldırılar sonucunda petrol üretim ve de­polama tesislerinin vurulması ve dünya petrol ve doğalgazının yüzde 20’sini karşılayan bölge­nin geçiş noktası Hürmüz Boğa­zı’nın kapanma riski belirsizli­ği artırıyor. 110 dolara dayanan petrol fiyatları enerji maliyetle­rini ve dolaylı olarak ürün fiyat­larını yükseltiyor. Petrol türev­lerinin yoğun kullanıldığı inşa­at malzemelerinde maliyetler yüzde 20 ila 25 artmış durumda. Bu artışlar nakliye fiyatlarını da yukarı çekerek enflasyon üze­rinde baskı oluşturuyor. Artan maliyetler ve hammadde sıkın­tısı yeni konut arzını da etkile­yecektir” değerlendirmesinde bulundu.

Tarımda maliyet şoku: mazot ve gübre

Manisa Ticaret Borsası Başkanı Sadık Özkasap ise savaşın tarım­sal üretime etki­lerine dikkat çek­ti. Küresel piya­salardaki dalgalanmaların tarımsal girdi­lerde ciddi fiyat artışlarına yol açtığını belirten Özkasap, “Pet­rol ve doğalgaz akışında yaşana­bilecek en küçük aksama bile mazot fiyatlarını artırıyor. Bu da doğrudan çiftçinin maliyetine yansıyor” dedi.

Manisa’nın üzüm, zeytin, pa­muk, mısır, buğday ve sebze üre­timinde kritik rol üstlendiğini vurgulayan Özkasap, artan ma­liyetlerin üreticiyi her geçen gün daha fazla zorladığını ifade etti.

Gübre tedariğinde Hürmüz riski

Gübre tedarikinde yaşanan risklere dikkat çeken Özkasap, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişme­lerin fiyat artışında belirleyici olduğunu belirterek, gübre ham­maddelerinin büyük bölümü­nün bu bölgeden geçtiğini söy­ledi. Tedarikte yaşanacak aksak­lıkların hem fiyatları artırdığını hem de üretim planlamasını zor­laştırdığını ifade eden Özkasap, gübrenin tarımsal verimlilik üzerindeki etkisinin yüzde 50’ye kadar ulaşabildiğini hatırlattı. Türkiye’nin doğalgaz, fosfat ka­yası, potasyum tuzları ve kükürt gibi temel hammaddelerde dı­şa bağımlı olduğunu dile getiren Özkasap, Basra Körfezi’nin kü­resel enerji ve gübre ticareti açı­sından kritik bir merkez olduğu­nu vurguladı.

Çözüm: Destek ve planlı üretim

Özkasap, devletin gübrede gümrük vergisi indirimi ve ihra­cat kısıtlaması gibi adımlar attı­ğını hatırlatarak, bu önlemlerin yeterli olmadığını ve fiyat olu­şumuna çiftçi lehine daha güç­lü müdahale gerektiğini söyledi.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın stokların yeterli olduğu yönün­deki açıklamalarına rağmen pi­yasada tam güven oluşmadığı­nı belirten Özkasap, artan mali­yetler karşısında çiftçinin alım gücünün düştüğünü ve gübre kullanımının azaldığını ifade ederek; “Manisa Ovası Türki­ye’nin en verimli tarım alanla­rından biri. Bu potansiyelin ko­runması için üreticinin destek­lenmesi şart. Çiftçiye doğrudan gübre desteği sağlanmalı ve dı­şa bağımlılığı azaltacak adımlar atılmalıdır. Maliyetleri dengele­yecek politikalar hayata geçiril­mezse üretimde daralma kaçı­nılmaz olabilir” dedi.

“Dinamik lojistik altyapımız en stratejik kalkanımız”

Küresel gıda ticaretinin Hürmüz Boğazı odağında gelişen enerji ve lojistik darboğazı nedeniyle kritik süreçten geçtiği bu dönemde yaşanan aksamaların ihracata etkilerini değerlendiren TİM Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Ahmet Tiryakioğlu şunları söyledi: “Orta Doğu’da devam eden süreç, 2022 yılında yaşanan ve tahıl ile yağlı tohum arzını doğrudan etkileyen Rusya- Ukrayna Savaşı’ndan farklı bir dinamikle ilerliyor. O dönemde ürün arzı sekteye uğramıştı; bugünse sahaya yansımalar enerji, gübre ve navlun maliyetleri üzerinden dünya üretim altyapısını baskılayan sistematik bir şekilde gelişiyor. Bu tablonun küresel bir riski temel gıda maddeleri olan pirinç, buğday, mısır ve soya rekoltesinde muhtemel düşüşleri tetikleyerek, özellikle ithalata bağımlı ülkeleri uzun süreli istikrarsızlığa mahkûm edebilecek olması.”

Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarındaki tıkanıklıklar küresel petrol ticaretinin üçte birini işlevsiz bırakma potansiyeline sahip olsa da Türkiye’nin, lojistik açıdan tek bir rotaya mahkûm olan diğer ülkelerden ayrıştığına dikkat çeken Tiryakioğlu şunları söyledi: “Geniş liman ağımız, gelişmiş kara yolu taşımacılığımız ve stratejik demir yolu bağlantılarımız; bölgesel blokajları alternatif güzergahlarla bypass edebilmemize imkân tanıyan eşsiz bir esneklik sunuyor. Deniz yolu trafiğinin yüzde 90 oranında aksadığı bu gibi dönemlerde, Türkiye’nin sahip olduğu taşımacılık altyapısının, sanayicimize hammaddeye erişim konusunda rakiplerinin önüne geçen bir avantaj sağlayacağını düşünüyoruz.”

Dünya

Ateşkes kararının ardından petrol fiyatları yüzde 10'un üzerinde değer kaybatti. Bu düşüş de akaryakıta indirim olarak yansıdı. Bugünden itibaren motorine litre başına 12,94 lira, benzine ise 1,09 oranında indirim yapıldı.

İndirim kısa sürecek, zam geliyor

NTV'de yer alan habere göre petrol fiyatlarındaki hareketliliğin artması nedeniyle benzin ve motorin fiyatlarına yarından itibaren geçerli olmak üzere yeni zam yapılacak. Buna göre, motorine 4,12 lira, benzine ise 44 kuruş zam yapılacak.

Zammın ardından motorin ve benzin ne kadar olacak?

Yapılacak zamla birlikte benzin İstanbul'da 62,62 lira, Ankara'da 63,59 lira, İzmir'de 63,87 lira, doğu illerinde 65,22 liradan satılacak. Motorin İstanbul'da 76,55 lira, Ankara'da 77,68 lira, İzmir'de 77,96 lira, doğu illerinde 79,41 liraya yükselecek.

Bugün benzin ve motorin ne kadar?

Bugün benzin İstanbul'da 62,18 lira, Ankara'da 63,15 lira, İzmir'de 63,43 lira, doğu illerinde ise 64,78 liradan satılıyor. Motorin İstanbul'da 72,43 lira, Ankara'da 73,56 lira, İzmir'de 73,84 lira, doğu illerinde 75,29 liradan satışa sunuluyor.

Ekonomim

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.