Bitcoin, 80.500 doların üzerine çıkarak son üç ayın en yüksek seviyesini görmesinin ardından, İran ile ABD arasındaki gerilimin tırmanmasıyla yönünü aşağı çevirdi.

Al Jazeera'nin, IRGC kaynaklı haberine göre, Devrim Muhafızları'nın uyarılarına rağmen ilerleyen bir ABD Donanması gemisinin Hürmüz Boğazı yakınlarında iki füzenin hedefi olduğu iddia edildi. Söz konusu gelişme, bölgede tansiyonun hızla yükseldiğine işaret etti.

Saldırı iddiaları, ABD Başkanı Donald Trump'ın boğazdan geçen gemilere yönelik yeni bir misyon başlatıldığını duyurmasının hemen ardından geldi. Trump, söz konusu girişimi "Amerika Birleşik Devletleri, Orta Doğu ülkeleri ve özellikle İran adına insani bir jest" sözleriyle değerlendirmişti.

Bitcoin'de sert geri çekilme

Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle Bitcoin fiyatı hızlı bir düşüşle 78.000 dolar seviyesine geriledi. Gün içinde 80.500 doların üzerine çıkan kripto varlık, bu seviyeden gelen satışlarla kazançlarının bir kısmını geri verdi.

Bitcoin şu sıralarda ise 78.800 dolar seviyelerinde işlem görüyor.

Likidasyonlar arttı

Piyasalardaki oynaklık altcoinlere de yansırken, son 24 saatte toplam likidasyon miktarı 450 milyon dolara ulaştı. Bu tutarın 70 milyon dolarlık kısmının yalnızca son bir saat içinde gerçekleştiği belirtildi.

Damla Kaya-Dünya

TCMB yüzde 16'lık hedefi revize edecek mi?

Beklentileri aşan rakamların ardından TCMB'nin yüzde 16'lık yıl sonu hedefini revize edip etmeyeceği merak konusu olurken ekonomist ve akademisyen Prof. Dr. Hakan Kara, "Kalan 8 ayda her ay binde 2 enflasyon gelirse hedef tutar" dedi.

Sosyal medya hesabından paylaşımda bulunan Prof. Dr. Kara, 22 Nisan'da Merkez'in faiz kararı sonrası yaptığı paylaşımı hatırlattı. Paylaşımda Kara, "Bugün Merkez Bankası resmi faizi artırsaydı kimseye bir zararı olmazdı çünkü filli faiz zaten artmıştı. Ama faydası dokunabilirdi, çünkü kendine bu riskli ortamda bedava bir sigorta yapmış olurdu" demiş, enflasyonda olası artışa işaret etmişti.

8 ay boyunca ortalama artış yüzde 0,19 olmalı

Aylık enflasyon ortalama yüzde 0,19 artışla 8 ay boyunca 10 yılın en düşük seviyelerini tekrarlarsa hedefin ancak tutacağı görüşü öne çıkarken, son 5 yılın ortalamaları tekrar ederse yıl sonu enflasyonu yüzde 28,65'le beklentinin üzerine çıkıyor.

TCMB 2026 sonu için tahmin aralığını şubat ayında yüzde 15-21'e yükseltmiş, son toplantıda ise tahmini yüzde 16'da bırakmıştı.

Merkez'in Piyassa Katılımcıları Anketi'nde ise yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 25,38'den yüzde 27,53'e yükselmişti. TÜFE'de artış beklentisi 12 ay sonrası için yüzde 22,17'den 23,39'a, 24 ay sonrası için ise yüzde 17,30'dan 18,02'ye çıkmıştı.

Dünya

8 Haziran'da tanıtılması öngörülen yeni sürümün, yapay zeka odaklı özellikler ve köklü sistem iyileştirmeleriyle iPhone deneyimini bir üst seviyeye taşıması bekleniyor.

iOS 27'nin ilk geliştirici betasının lansman konuşmasının hemen ardından paylaşılması, halka açık beta sürümünün ise Temmuz ayında kullanıcılarla buluşması öngörülüyor.

Test süreçlerinin tamamlanmasıyla birlikte, eylül ayında yeni yazılımın tüm uyumlu cihazlar için kullanıma açılması öngörülüyor.

Siri artık bağımsız bir uygulama oluyor

Yeni sürümün en dikkat çekici yeniliklerinden biri, Siri'nin artık bağımsız bir uygulama olarak karşımıza çıkacak olması.

ChatGPT ve Gemini gibi modern sohbet botlarıyla benzer bir çalışma prensibi benimseyecek olan bu uygulama, kullanıcılara hem sesli hem de yazılı etkileşim imkanı tanıyacak. Ayrıca kullanıcılar, Siri ile yaptıkları geçmiş görüşmelere de bu panel üzerinden ulaşabilecek.

Apple CEO'su Tim Cook, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bu yıl kullanıcılara daha kişiselleştirilmiş bir Siri sunmayı dört gözle bekliyoruz" ifadelerini kullanarak, asistanın Mail ve Mesajlar gibi uygulamalardan aldığı verilerle daha akıllı bir hale geleceğinin sinyalini verdi.

Uydu bağlantısında yeni dönem

Apple, mevcut acil durum uydu servislerini iOS 27 ile bir adım öteye taşımayı planlıyor. Yeni nesil C2 modeme sahip olması beklenen iPhone 18 Pro ve Ultra serisiyle sınırlı kalabileceği belirtilen 5G uydu internet desteğinin yanı sıra; Apple Haritalar'ın uydu üzerinden kullanımı ve Mesajlar uygulamasında uydu üzerinden fotoğraf gönderimi gibi kritik özellikler de gündemde.

Şirketin bu alandaki gücünü artırmak adına Amazon ve Globalstar ile iş birliği içinde olduğu da biliniyor.

Performans odaklı yaklaşım

Yeni sürümde büyük tasarım değişikliklerinden ziyade, sistem stabilitesi ve performans iyileştirmelerine odaklanılması bekleniyor. Bu yaklaşımın, Apple'ın geçmişte benimsediği "Snow Leopard" benzeri bir stratejiye işaret ettiği değerlendiriliyor.

Ayrıca, metinlerdeki dilbilgisi, imla, noktalama işaretleri ve üslup hatalarını yapay zeka desteğiyle anında tespit edip düzelten, cümle akıcılığını artıran bulut tabanlı bir yazma asistanı olan Grammarly benzeri gelişmiş bir otomatik düzeltme özelliğine sahip yeni bir klavyenin de test edildiği gelen bilgiler arasında.

Yapay zeka ve yeni araçlar

Özellikle iPhone 15 Pro ve sonrası modellerde aktif olacak bu yenilikler kapsamında sunulan Visual Intelligence, gıda ambalajlarındaki besin etiketlerini tarayarak kalori ve makro besin takibini doğrudan Sağlık uygulamasına aktarabilecek.

Bunun yanı sıra sistem, kağıt üzerindeki ya da kartvizitlerdeki telefon numarası ve adres gibi bilgileri hızla tanımlayıp Kişiler uygulamasına ekleyebilecek bir veri aktarım yeteneği kazanacak.

Cüzdan uygulamasında fiziksel etkinlik biletleri ile spor salonu üyelik kartlarının dijital versiyonlarını oluşturabilen bu yeni altyapı, Safari tarafında ise sekme gruplarını içeriklerine göre otomatik olarak isimlendirerek tarayıcı yönetimini kolaylaştıracak.

Fotoğraflar uygulamasında üç yeni yapay zeka tabanlı düzenleme aracının da eşlik edeceği bu paket, donanımsal kısıtlamalar nedeniyle yalnızca güncel ve güçlü işlemciye sahip cihazlarda tam performansla çalışacak.

Güncelleme hangi modellere gelecek?

Sızıntı kaynaklarına göre iOS 27, iPhone 12 ve sonrası modelleri destekleyecek. Bu durum, iPhone 11 serisi ve 2. nesil iPhone SE kullanıcılarının yeni özellikleri deneyimleyemeyeceği anlamına geliyor. Ancak bu cihazların güvenlik güncellemelerini bir süre daha alması öngörülüyor.

Yeni nesil Apple Intelligence özelliklerinin ise yalnızca iPhone 15 Pro ve daha yeni donanımlara sahip modellerde çalışacağı belirtiliyor.

Damla Kaya-Dünya

Enflasyon verilerinin ardından konut ve işyerlerine uygulanacak kira artış oranı da netleşti. Buna göre mayıs ayında kira sözleşmelerinde uygulanabilecek tavan zam oranı on iki aylık ortalamalara göre yüzde 32,43 olarak hesaplandı.

Mayıs 2026 kira artış oranı örnek hesaplama

Örnek konut kirası: 40.000 TL

Kira artış oranı: Yüzde 32,43

Mart 2026 kira artış tutarı: 12.972 TL

Mart 2026 kira artış oranı dahil zamlı kira tutarı: 52.972 TL

Açıklanan rakamlara göre kirası 40.000 TL olan bir kiracının mayıs ayında ödeyeceği kira zammı 12.972 TL olarak hesaplandı. Buna göre zamlı kira tutarı ise 52.972 TL olarak gerçekleşecek.

Ekonomim

Öte yandan, ekonomistlerin 2026 sonu enflasyon beklentilerinin ortalaması nisan ayı itibarıyla yüzde 28,16 oldu.

Enflasyon, mart ayında yüzde 1,94 artış göstermişti.

Ekonomim

İklim ve enerji maliyetleri etkili

Raporda, kuraklık, sel ve sıcak hava dalgaları gibi iklim kaynaklı risklerin üretimi olumsuz etkilediği, küresel tedarik zinciri sorunları ve petrol-doğal gaz fiyatlarındaki oynaklığın ise maliyetleri yukarı çektiği vurgulandı.

Temel gıda ürünlerinde dikkat çeken artışlar yaşandı. Makarna, yumurta, dondurulmuş sebzeler ve kırmızı ette fiyatlar 2021’den bu yana yüzde 50-64 yükselirken, zeytinyağı fiyatları iki katından fazla arttı. Son dönemde ise süt, tereyağı, çikolata ve kahve fiyatları artışta öne çıktı.

Haneler baskı altında, kemer sıkmaya başladılar

Verilere göre 2022-2023 döneminde ortalama bir hanenin gıda harcaması yaklaşık 605 sterlin arttı. Bu artışın önemli bir kısmı enerji maliyetlerinden kaynaklandı. Araştırmalar, milyonlarca hanenin gıda tüketimini kısmaya başladığını gösteriyor. Yaklaşık 3 milyon hanenin öğün atladığı, her 10 haneden birinin ise zaman zaman tamamen gıdasız kaldığı belirtiliyor.

Tüketici güveninde de ciddi düşüş var. Halkın büyük bölümü ekonominin daha da kötüleşeceğini düşünürken, gıda fiyatlarına yönelik endişe yaygınlaşıyor. Bu nedenle aileler daha ucuz ürünlere yöneliyor ve indirimli market seçeneklerini tercih ediyor.

Jeopolitik riskler fiyatları artırabilir

Uzmanlar, Orta Doğu’daki gerilimin enerji fiyatları üzerinden gıda maliyetlerini artırmaya devam edebileceği uyarısında bulunuyor. Yetkililer, bu etkinin çatışmalar sona erse bile aylar boyunca sürebileceğini belirtiyor.

Öte yandan resmi verilere göre gıda enflasyonu şu an yıllık yüzde 3,8 seviyesinde. Bu durum, son gelişmelerin etkisinin henüz tam olarak tüketici fiyatlarına yansımadığını gösteriyor.

İsraf azalsa da sorun sürüyor

Artan fiyatlar karşısında haneler tasarruf önlemleri almaya çalışırken, gıda israfında sınırlı bir düşüş yaşandı. Ancak buna rağmen ailelerin her yıl yaklaşık 1.000 sterlin değerinde gıdayı çöpe attığı ifade ediliyor. Uzmanlar, mevcut eğilimin devam etmesi halinde gıda fiyatlarındaki artışın özellikle düşük gelirli kesimler üzerinde daha ağır sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Mutluhan Yıldız-Dünya

Rezervler eriyor, borç artıyor!

27 Şubat 2026 ile 17 Nisan 2026 arasındaki kısa sürede bile Merkez Bankası’nın rezervlerinde dikkat çeki­ci bir gerileme var:

* Brüt rezervler: 210,2 milyar dolar­dan 174,4 milyar dolara

* Net rezervler: 91,8 milyar dolar­dan 58,4 milyar dolara

* Swap hariç net rezervler: 78,9 mil­yar dolardan 39,7 milyar dolara

Aynı dönemde Türkiye’nin kısa va­deli dış borcu ise 225,4 milyar dolar­dan 239,2 milyar dolara yükselmiş du­rumda.

Bu tablo basit bir gerçeğe işaret edi­yor: Rezervler azalırken, ödenmesi ge­reken borç artıyor. Bu da ekonomi yö­netiminin hareket alanını daraltıyor. Çünkü rezervler, kur istikrarını sağla­mak, dış borç ödemelerini karşılamak ve olası krizlere karşı tampon oluştur­mak için kritik öneme sahip.

Geçim tarafında tablo daha da çarpıcı:

Öte yandan hane halkı cephesinde de ciddi bir sıkışma söz konusu. TÜRK-İŞ’in Nisan 2026 verilerine gö­re:

* Açlık sınırı: 34.587 TL

* Yoksulluk sınırı: 112.661 TL

Bu rakamlar, mevcut gelir seviye­leriyle karşılaştırıldığında tablo daha net ortaya çıkıyor:

* Asgari ücret: 28.075 TL

* En düşük emekli aylığı: yaklaşık 20.000 TL (ortalama 25.000 TL)

* Ortalama ücretler: 35.000 – 40.000 TL

* Memur maaşları: 60.000 – 70.000 TL

Bugün Türkiye’de geniş bir kesim için gelirler, açlık sınırının etrafında ya da altında, yoksulluk sınırının ise oldukça gerisinde kalıyor.

Beklentiler yüksek ancak imkânlar sınırlı!

Bu koşullarda çalışanlar, memurlar ve emekliler doğal olarak gelir artışı beklentisi içinde.

* Emekliler alım gücünün korun­masını,

* Çalışanlar ücretlerin enflasyon karşısında erimemesini,

* Memurlar alım gücü değeri düşün maaşlarına refah payı artışlarını bek­liyor.

Ancak burada temel sorun şu:

Devletin bu talepleri karşılaya­cak mali alanı giderek daralıyor. Re­zervlerin zayıflaması ve borç yükü­nün artması, kamu maliyesi üzerinde doğrudan baskı yaratıyor. Bu da bütçe tarafında daha temkinli bir duruşu zo­runlu kılıyor.

Vergi yükü neden artıyor?

Bu noktada devreye vergi politika­sı giriyor. Artan harcamalar ve sınırlı kaynaklar nedeniyle kamu, gelir yarat­mak için daha fazla vergiye yöneliyor.

Ancak sahadaki gerçeklik farklı:

* Esnaf zaten düşük talep ve yüksek maliyetlerle mücadele ediyor

* İşverenler finansman ve kur bas­kısı altında

* Kayıtlı ekonomide kalan kesim daha fazla yük taşıyor

Sonuç olarak, artan vergi ihtiyacı ile ödeme kapasitesi arasındaki makas açılıyor.

Bu da şu çelişkiyi doğuruyor: Devlet daha fazla vergiye ihtiyaç duyuyor, an­cak ekonominin mevcut durumu es­naf ve işverenin bu vergiyi taşıyacak gücü zayıflatıyor.

Ekonominin sıkıştığı nokta

Ortaya çıkan tabloyu üç başlıkta özetlemek mümkün:

1. Rezervler düşüyor- finansal gü­ven zayıflıyor

2. Borç artıyor-yükümlülükler bü­yüyor

3. Gelirler yetersiz -iç talep ve re­fah baskı altında

Bu üçlü yapı, ekonomide hem kamu hem özel sektör hem de hane halkı için aynı anda bir sıkışma yaratıyor.

Sonuç: Daralan manevra alanı

Bugün Türkiye ekonomisinin en te­mel sorunu, kaynakların sınırlı, ihti­yaçların ise yüksek olmasıdır.

* Emekli daha fazla gelir istiyor

* Çalışan alım gücünü korumak is­tiyor

* İşveren ayakta kalmaya çalışıyor

* Devlet ise artan yükümlülükleri finanse etmeye çalışıyor

Ancak Merkez Bankası rezervlerin­deki erime ve artan dış borç, bu talep­lerin aynı anda karşılanmasını zorlaş­tırıyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde ekonomi politikalarının en kritik sı­navı şu olacak:

Sınırlı kaynaklarla artan beklentiler arasında denge nasıl kurulacak?

2027 yılında yapılması muhtemel se­çimler tüm kesimlerde beklentileri da­ha da arttıracak ancak henüz seçimlere bir buçuk yıl var. Seçimlere kadar olan süreçte, 2026 yılı ile 2027’nin ilk yarı­sının ekonomik açıdan oldukça zorlu geçeceği açık. Seçim öncesinde günde­me gelmesi muhtemel düzenlemelerin ise beklentileri karşılamakta yetersiz kalması şaşırtıcı olmayacak. Mevcut veriler, kısa vadede ekonomik koşul­larda belirgin bir iyileşmenin kolay ol­madığını ortaya koyuyor.” Tüm bu ne­denlerle, ‘’İşçi, memur, emekli, esnaf ve işvereni daha zor günler bekliyor’’

Özgür Erdursun-Dünya

Hatta istismarı (kayıtdışını,..) artırmışsa…

Alana göre, farklı uygulanan vergi oranları­nın, istismarı artırma olasılığı varsa;

Hatta istismarı (kayıtdışını…) artırmışsa…

Bu yapı:

Orta/uzun vadede, “vergi gelirlerini artı­rabilecek kesimi” haksız rekabet ile baş ba­şa bırakır, üretimden/geliştirmeden/verim­lilikten uzaklaştırır…

***

“Kâr” varsa, ‘üretim’ yapılabilir/sürdürü­lebilir…

Vergi toplanabilir; vergi gelirleri reel ola­rak artabilir…

Bütçe açıkları kapatılabilir…

***

Son 2 yılda mükellef sayısındaki artış yüz­de 15’e yaklaştı…

***

Örneğin…

Gündemde olan “kurumlar vergisi” alanın­daki mükellef sayısı 1 milyon 240 bini aştı…

Ama…

Toplam vergi gelirleri içindeki payı 2025 yılı toplamında, 2024’e göre yüzde 12.2’den yüzde 11.1’e geriledi…

Ve kurumlar vergisinde geçen yıl 1 tril­yon 224 milyar liralık bir tahsilat gerçek­leşebildi…

***

Örneğin, KDV mükellefi…

Mal veya /hizmet satarken, faturaya KDV ekleyip, bu tutarı vergi dairesine beyan eden ve ödeyen taraf…

Bugün itibariyle sayısı 4.2 milyona yak­laştı…

Ve KDV, ÖTV gibi dolaylı vergilerin, toplam gelirler içindeki payı yüzde 62.5’i aştı…

***

Sonuç mu?

2025’te 12.8 trilyon liralık merkezi yöne­tim bütçe gelirinin yüzde 86’sı vergilerle kar­şılanabildi…

Vergi gelirleri, önceki yıla göre yüzde 53’ün üzerinde artıp, 11.5 trilyon liraya çıkmasına rağmen…

***

Gelecek için düşündüren mi?

Vergi gelirlerini artırabilecek “tek adres” olan üreten kesiminin (haksız rekabet, fi­nansman sıkıntıları nedeniyle) üretimini/ yatırımlarını/verimliliğini düşürüyor… (ve­riler bunu kanıtlıyor)

VELHASIL

ATO Başkanı Gürsel Baran’da dün dikkat çekti:

“Vergide adalet ve rekabet için yedi ayrı oranda uygulanan kurumlar vergisi yüzde 15 olarak tek orana indirilmeli.”

***

Türkçesi:

Vergideki 7 farklı oran istismarı artı­rıyor/artırır;

Yaratacağı haksız rekabet ise gerçek/ dürüst mükellefi üretimden uzaklaştı­rır;

Dolayısıyla açıkları kapatmak daha da zorlaşır;

Ve döngü güçlenip; kalkınmayı ve ka­muyu besleyenin değil, kamu kaynakla­rını törpüleyenin önü daha da açılır...

Ferit Barış Parlak-Dünya

Raporda özellikle idari işler, müşteri hizmetleri, pazarlama, veri analizi ve orta kademe yöneticilik pozisyonlarının yapay zekâ karşısında en kırılgan alanlar arasında yer aldığı belirtildi.

Uzmanlara göre yapay zekâ artık yalnızca fiziksel işleri değil; düşünme, analiz yapma ve içerik oluşturma gibi görevleri de hızla devralmaya başlıyor.

Turizm ve hizmet sektörü daha güvenli görülüyor

İnsan teması ve fiziksel varlık gerektiren mesleklerin ise kısa vadede daha korunaklı olduğu ifade ediliyor. Turizm, restoran, inşaat ve bakım hizmetleri gibi sektörlerde tam otomasyonun daha zor olduğu belirtiliyor.

İspanya ekonomisinin büyük ölçüde hizmet sektörüne dayanması, ülkedeki dönüşüm sürecini diğer Avrupa ülkelerine göre farklı hale getiriyor.

Avrupa ile fark dikkat çekti

Araştırmaya göre İspanya’nın yapay zekâdan etkilenme oranı OECD ortalamasının biraz üzerinde bulunuyor. Ancak Almanya ve Hollanda gibi yüksek dijitalleşmiş ekonomilere kıyasla tam otomasyon riski daha düşük seviyede görülüyor. Bunun temel nedeni ise Güney Avrupa ülkelerinde turizm ve yüz yüze hizmetlerin ekonomide daha büyük paya sahip olması.

Şirketler hızla yapay zekâya geçiyor

Rapora göre İspanya’daki şirketlerin yaklaşık yüzde 20’si hâlihazırda günlük operasyonlarında yapay zekâ kullanıyor. Bu oran hızla yükselirken, iş dünyasında yeni becerilere olan ihtiyaç da artıyor.

Uzmanlar, teknik bilgiyle birlikte iletişim, yaratıcılık ve karar alma gibi insan becerilerinin gelecekte çok daha değerli hale geleceğini vurguluyor.

"İşler yok olmuyor, dönüşüyor"

Araştırmada yapay zekânın yalnızca işleri ortadan kaldırmadığı, aynı zamanda çalışma biçimlerini değiştirdiği belirtiliyor. Önümüzdeki yıllarda dijital araçlara uyum sağlayan çalışanların avantaj elde edeceği ifade ediliyor. Uzmanlara göre önümüzdeki on yıl içinde iş gücü piyasasında büyük değişim yaşanacak ve uyum sağlayamayan çalışanlar ciddi risklerle karşı karşıya kalabilecek.

Giray Topçular-Dünya

Wall Street Journal gazetesi pazar günü konuyla ilgili bilgi sahibi kişilere dayandırdığı bir haber yayımladı. Habere göre şirketler özel sermaye destekli kurumlara akıllı araçlar satmayı planlıyor. Daha önce firmalar benzer yatırımların ön hazırlıklarını yapmıştı.

Kurulacak fon için ana yatırımcılar belli oldu

Anlaşmanın temelinde Blackstone ve Hellman & Friedman gibi büyük kurumlar yer alıyor. Anthropic ile birlikte bu şirketlerin sürece liderlik etmesi bekleniyor. Kurulacak yapının teknoloji pazarında yeni bir standart belirlemesi hedefleniyor.

Proje kapsamındaki her bir ana şirketin yaklaşık üç yüz milyon dolar yatırım yapacağı ifade edildi. Bu meblağ sektördeki benzer fonlara kıyasla dikkat çekiyor. Büyük sermayeli girişimler yatırımcıların ilgisini canlı tutuyor.

Dev yapay zeka ortaklığı piyasalara yön veriyor

Goldman Sachs bu girişime kurucu yatırımcı sıfatıyla katılıyor. Bankanın projeye yaklaşık yüz elli milyon dolar yatırması öngörülüyor. Piyasalar bu süreci yakından izliyor.

Finansal kuruluşların bu tarz teknoloji adımları atması sektörde güven ortamı yaratıyor. Analistler yeni araçların operasyonel hız kazandıracağını belirtiyor. Bu tür işbirlikleri rekabet avantajı sağlıyor.

Kurumsal rekabet genel görünümü etkiliyor

Kurumlar arasındaki görüşmeler son aşamaya geldi. Taraflar anlaşmayı resmiyete dökmek için hukuki çalışmaları hızlandırdı. Nihai imzaların kısa süre içinde atılması hedefleniyor. Bürokratik süreçler titizlikle yürütülüyor.

Finans dünyası bu girişimin hisse senetleri üzerindeki etkilerini hesaplıyor. Yeni sistemlerin piyasaya sürülmesi kurumsal şirketlerin verimliliğini artırıyor. Bu stratejik adım, finansal kurumların uzun vadeli büyüme trendlerinde yapay zekanın kalıcı bir güç olacağını ve yıllık pazar hacminin genişleyeceğini gösteriyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Şirketlere iflas uyarısı

Peki şu anda Türkiye’de şirketler siber güvenlikte ne durumda, gerekli önlemleri alıyor mu? Eriş’in verdiği bilgilere göre Türkiye’de şirketler regüle edilenler ve edilmeyenler olarak ikiye ayrılıyor. Regüle edilen şirketler regülasyon baskısı ile daha ilerdeler. Yapmasa lisansını kaybediyor. Diğer şirketleri de ikiye ayıran Eriş, “Bazılarının vizyonu çok temiz ve bunlar çok hızlı büyüyorlar. Haliyle çağı doğru okuyor ve dijital dönüşümün kaçınılamaz olduğunun farkındalar. Bunlarda da siber güvenlik daha iyi ancak kalan çoğunluk için aynı durumdan bahsetmek mümkün değil. Yapılan araştırmalar da gösteriyor ki siber güvenlik de dahil olmak üzere 2030’a kadar dijital dönüşümünü tamamlamayan şirketler iflas edecek” ifadelerini kullandı.

İnsan kaynağı açığı 115 bin

İnsan kaynağı tarafında da önemli bir açık olduğuna dikkat çeken Eriş, Türkiye’de yaklaşık 85 bin siber güvenlik uzmanı bulunduğunu ancak ihtiyacın 200 bine yaklaştığını dile getirdi. Sektördeki bu yetenek açığının, artan saldırı yoğunluğu karşısında riskleri daha da büyüttüğünü vurguladı. Eriş ayrıca Türkiye’nin siber alanda hem en fazla saldırı gerçekleştiren hem de en çok saldırıya maruz kalan ilk beş ülke arasında yer aldığını belirterek, bu durumun ülkenin jeopolitik konumu ve dijitalleşme hızından bağımsız düşünülemeyeceğini ifade etti. Artan tehditler karşısında özellikle enerji altyapılarının korunmasının kritik hale geldiğini söyleyen Eriş, “Enerji artık sadece ekonomik değil, doğrudan ulusal güvenliğin bir parçası. Bu alandaki siber savunma kapasitesinin güçlendirilmesi kaçınılmaz” değerlendirmesinde bulundu.

Ölçülebilir ve sürdürülebilir siber olgunluk seviyesi kritik önemde

Enerji sektöründe artan siber riskler ve düzenleyici çerçevedeki dönüşüm, denetim ve danışmanlık hizmetlerine olan ihtiyacı da beraberinde getiriyor. Bu kapsamda, CyberArts, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yetkilendirilmiş denetim ve danışmanlık şirketleri arasına katıldı. EPDK tarafından hayata geçirilen Sektörel Siber Güvenlik Yetkinlik Modeli (SGYM), enerji şirketlerinin siber güvenlik süreçlerini daha ölçülebilir, denetlenebilir ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturmayı hedefliyor. Model teknik önlemlerin yanı sıra yönetişim, risk yönetimi ve operasyonel süreçleri de kapsayan bütüncül bir dönüşüm çerçevesi sunuyor. Bu sayede şirketler mevcut olgunluk seviyelerini objektif kriterlerle değerlendirme ve sistematik bir gelişim planı oluşturma imkânı elde ediyor.

Yeni modelle birlikte periyodik denetim ve uyum süreçleri zorunlu hale gelirken, yetkili denetim firmalarının rolü de artıyor. Bu çerçevede CyberArts, SGYM uyum danışmanlığı, olgunluk seviyesi analizi, stratejik yol haritası oluşturma ve resmi denetim süreçlerinin yanı sıra, endüstriyel kontrol sistemleri (EKS) ve operasyonel teknoloji (OT) alanlarında sızma testleriyle enerji şirketlerine kapsamlı hizmet sunuyor. Öte yandan 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle birlikte, siber güvenlik kritik altyapı işletmecileri açısından yalnızca teknik bir gereklilik olmaktan çıkarak yönetim kurulu seviyesinde ele alınması gereken stratejik bir risk başlığına dönüştü. Erdem Eriş, enerji sektöründe siber güvenliğin kurumsal risk yönetiminin merkezine yerleştiğini belirterek, yeni dönemde kurumların yalnızca mevzuata uyum sağlamasının yeterli olmadığını, aynı zamanda ölçülebilir ve sürdürülebilir bir siber olgunluk seviyesine ulaşmasının kritik önem taşıdığını ifade etti.

Yener Karadeniz-Ekonomim

Özellikle büyük sitelerde denetim neredeyse imkânsızlaşmıştır. Aidat, ortak yaşam gideri olmaktan çıkıp bağımsız bir gelir transfer mekanizmasına dönüşebilmektedir. Öyle ki aidat, konutun kendisi kadar belirleyici hale gelmiş, bazı siteler yüksek aidat nedeniyle fiilen kiralanamaz ve satılamaz duruma düşmüştür.

DÜZENLEME NEYİ DEĞİŞTİRİYOR

TBMM gündemindeki düzenleme bu açıdan önem arz ediyor. Teklifin ilk 5 maddesinin TBMM Genel Kurulunda kabul edildiği bu düzenlemenin 2, 3 ve 4’ncü maddeleri Kat Mülkiyeti Kanunu ve fahiş site aidatlarına yönelik hükümler içeriyor. Düzenlemeyle işletme projesinin kat malikleri genel kurulunda onaylanması, yöneticinin tek başına aidat/avans belirleme yetkisinin sınırlandırılması ve geçici işletme projesindeki artışın yeniden değerleme oranını aşmaması öngörülüyor.

YÖNETİM YARARINA İŞLEYEN SİSTEM

Mevcut sistemde yönetici işletme projesini hazırlamakta, kat maliklerine bildirmekte ve 7 gün içinde itiraz gelmezse bu proje kesinleşmiş sayılmaktadır.

Bu sistem özellikle büyük sitelerde fiilen yönetici lehine çalışıyor. Maliklerin çoğu ne işletme projesini okuyabilmekte ne fatura ve sözleşmelere ulaşabilmekte ne de itiraz sürecini etkin biçimde işletebilmektedir. Bu bakımdan açıkça söylemek gerekirse, bu düzenleme doğru yönde bir adımdır, ancak mevcut haliyle sorunu çözmekten uzaktır.

KİRA TUTARI KADAR AİDAT NASIL OLUŞUYOR

Birincisi, sorun yalnızca aidat artış oranı değildir. Asıl sorun, aidatın içine hangi giderlerin konulduğu, bu giderlerin gerçekten yapılıp yapılmadığı ve hizmet alımlarının kimlere, hangi fiyatlarla verildiğidir. Mevzuatta aidat kalemlerinin açıkça tanımlanmamış olması, bazı giderlerin ayrıca talep edilmesine yol olabilir.

Bir sitede en büyük dairenin ortak gider payı makul hesaplamayla bin lira seviyesinde çözülebilecekken 10 bin liralar 20 bin liralar 30 bin liralar tahsil ediliyorsa, burada mesele artık “yüksek aidat” değil, mali kaynak transferi söz konusudur. İşin ilginç bir tarafı da aidat tutarı arttıkça hizmet kalitesinin artması beklenirken tam tersine düşmesi de bundandır.

GENEL KURUL FORMALİTE Mİ

İkincisi, genel kurul onayı tek başına çözüm değildir. Çünkü büyük sitelerde ilk toplantıda sayı ve arsa payı çoğunluğunun sağlanması çoğu zaman mümkün olmaz. İş ikinci toplantıya kalıyor. İkinci genel kurulda ise katılan sayısı önemli değildir. Böyle olunca da sınırlı sayıda kişinin katılımıyla kararlar alınıyor. Bu durumda yöneticiyle birlikte hareket eden organize küçük gruplar, onlarca, yüzlerce malikin ekonomik kaderini belirliyor.

DENETİM MEVZUATTA VAR AMA İŞLEMİYOR

Üçüncüsü, defter ve belge inceleme hakkı yasada vardır; lakin pratikte zayıftır, hatta hiç işlemez. Malik, işletme projesini, faturaları, banka hareketlerini, hizmet sözleşmelerini, demirbaş kayıtlarını görmek isteyebilir. Yönetim bunu engellerse noter ihtarı, Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvuru ve bazı hallerde ceza hukuku yolları gündeme gelebilir.

Fakat gerçekçi olmak gerekirse, bir kişi ailesiyle yaşadığı sitede her ay yönetimle kavga ederek, dava açarak, ceza şikâyeti vererek hayatını sürdüremez. Özetle hukuk yolu vardır ama kullanılabilir değildir.

Bu nedenle yapılması gereken, yalnızca aidat artışına sınır koymak değil; site yönetimlerinde mali şeffaflığı zorunlu ve otomatik hale getirmektir.

ASIL SORUN TOPLANAN PARANIN NEREYE GİTTİĞİDİR

Kanunda, her kat malikinin anlık ve kesintisiz denetimini mümkün kılan mekanizmalar açıkça düzenlenmelidir.

Aylık faaliyet ve mali rapor zorunluluğu, tüm fatura, sözleşme ve para banka hareketlerinin maliklerin erişimine açık dijital sisteme yüklenmesi, hizmet alımlarında teklif toplama ve karşılaştırma zorunluluğu, ikinci toplantıda alınabilecek mali kararlar için daha güçlü nisap şartı. Etkin idari ve adli devlet denetimi. Bu çerçevede, milyonlarca kişiyi ilgilendiren site ekonomisinin denetimi için merkezi bir otorite tesis edilmesi bir ihtiyaca dönüşmüştür.

Aksi halde yeniden değerleme oranı tavanı sorunu çözmez. Hatta yeniden değerleme oranını “üst sınır” olarak esas alan bu yaklaşım, uygulamada artışların otomatik olarak bu oranda gerçekleşmesine yol açar.

Bu durumda tartışma, artış oranının sınırlandırılmasından ibaret kalır. Oysa asıl sorun, aidat adı altında toplanan kaynağın hangi giderlere ve ne ölçüde tahsis edildiğinin denetlenememesidir.

YENİ BİR YÖNETİM MODELİ

Yüzlerce, binlerce insanın yaşadığı büyük sitelerde artık klasik apartman mantığıyla yönetim mümkün değildir. 20 dairelik apartman ile bir ilçe büyüklüğündeki 10 bin bağımsız bölümlü devasa yaşam alanı aynı mevzuata tabi tutulamaz.

Özetle TBMM’deki teklif olumlu bir adımdır, ancak bu haliyle yeterli değildir. Türkiye’nin ihtiyacı, yalnızca “aidat artışını sınırlayan” değil, site ekonomisini denetleyen, kaynak transferini önleyen, malik iradesini gerçekten yönetime taşıyan yeni bir kat mülkiyeti rejimidir.

Yusuf İleri

Odatv.com

Karbon fiyatlandırma politikaları

Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) ve kar­bon vergisi en yaygın olarak kullanılan fi­yatlama politikalarıdır. Aslında ikisi de nihai olarak karbona odaklanmış olsa da ETS işletme bazındaki karbona odakla­nırken, karbon vergisi ise tüketici davra­nışlarını karbon nötr ürünlere yönlendir­mede kullanılmaktadır. Karbon vergisinin kabul edilebilirliği, vergi gelirlerinin tah­sis edildiği alanlara göre şekillenmekte­dir. Elde edilen gelirlerin SGK primleri ve yenilenebilir enerji dönüşümlerine tah­sis edildiği durumlarda kabul edilebilir­lik yüksek; tersi durumda ise kabul edile­bilirlik seviyesi düşük kalmaktadır. İdare ve tahsilat açısından kolay yönetilebilen bir vergi türü olsa da her ülke tarafından küresel boyutta kabul edilip uygulanama­yacağından ülkeler arasında rekabet deza­vantajı yaratma potansiyeli taşımaktadır.

Emisyon Ticaret Sistemi’nde karbon kredilerinin vergilendirilmesi

İklim Kanunu’nda Emisyon Ticaret Sis­temi (ETS), sera gazı emisyonlarına net sıfır emisyon hedefine uygun bir üst sınır belirlenmesi ilkesine dayalı olarak çalı­şan ve tahsisatların alınıp satılması sure­tiyle sera gazı emisyonu azaltımını teşvik eden ulusal ve/veya uluslararası piyasa temelli mekanizma olarak tanımlanmış­tır. ETS’de işletmelere belirli miktarda karbon kirletme hakkı tanınmaktadır. Bu miktarı aşan işletmeler, aştıkları sınır ka­dar karbon kredisi alarak ETS işleticisine ödeme yapmaktadır. Sınırın altında kalan işletmeler ise uhdelerinde kalan karbon kredilerini sınırı aşan şirketlere ilgili bor­sada satıp gelir elde etmektedirler.

Peki, karbon kredisi satarak kazanç el­de eden ve kredi ödemesi yaparak gider yazan işletmelere vergisel olarak ne tür teşvikler sunulabilir? Vergi kanunları­mızda birçok istisna bulunmakla bera­ber birçok gider de kanunen kabul edil­memektedir. İlgili vergi istisnası ve gider yazmama durumlarını ETS’de satılan ve alınan karbon kredilerine uyarladığımız­da şöyle bir durum ortaya çıkmaktadır: İşletmeler ETS’de belirlenen sınırın al­tında kaldıkları durumda ellerinde kalan karbon kredilerini satmalarından elde et­tikleri gelirleri kurumlar vergisinden is­tisna sayılabilir. Vergi tekniği açısından tersini düşündüğümüzde ise sınırı geçen işletmeler için satın almış oldukları kar­bon kredilerinden dolayı ödedikleri kar­bon kredi giderleri kanunen kabul edil­meyen gider olarak tanımlanabilir.

Hülasa, karbon kredi gelirlerinin ver­giden bağışık kılınması işletmeleri emis­yonlarını azaltmaya yönelik yatırımlara daha istekli kılacaktır. Emisyon sınırını aşan işletmeler için ise ek bir maliyet do­ğacak ve yüksek emisyonlu üretimin ver­gisel açıdan da caydırılması sağlanacaktır.

Ons altın yüzde 0,2 düşüşle 4 bin 606 dolar seviyesine gerilerken, ABD vadeli altın kontratları da yüzde 0,6 kayıpla 4 bin 617 dolara indi. Çin, Japonya ve İngiltere’de piyasaların tatil nedeniyle kapalı olması, işlemlerdeki zayıf görünümü pekiştirdi.

Şahin ton baskı yaratıyor

Jerome Powell liderliğindeki ABD Merkez Bankası’nın son toplantısında faizleri sabit tutmasına rağmen verdiği “şahin” mesajlar, altın üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Özellikle Fed içinde faiz indirimlerine karşı çıkan görüşlerin güçlenmesi ve petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon riskini artırması, piyasada “faizler daha uzun süre yüksek kalabilir” beklentisini öne çıkarıyor. Bu durum, faiz getirisi olmayan altının cazibesini sınırlıyor.

Petrol ve jeopolitik riskler belirleyici

Petrol fiyatları 100 doların üzerinde kalmaya devam ederken, ABD-İran müzakerelerine ilişkin belirsizlikler piyasaların odağında yer alıyor. Hürmüz Boğazı’nda bir tankerin vurulduğuna dair haberler, bölgedeki risklerin sürdüğüne işaret etti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın bölgede mahsur kalan gemilere destek verileceğini açıklaması da jeopolitik tansiyonun yüksek seyrini koruduğunu gösterdi.

Geniş bantta dalgalanma beklentisi

Cnbc-e'nin aktardığına göre analistler, altının yıl sonuna kadar 4 bin 400–5 bin 500 dolar aralığında hareket edebileceğini öngörüyor. Orta Doğu’daki gerilimin azalması ve enflasyon baskılarının hafiflemesi durumunda yukarı yönlü hareket alanı açılabileceği belirtilirken, yüksek petrol fiyatlarının sürmesi halinde altının daha sınırlı bir bantta kalabileceği ifade ediliyor.

Diğer değerli metallerde görünüm

Altın dışında diğer değerli metallerde ise sınırlı yükselişler görüldü. Gümüş yüzde 0,5, platin yüzde 0,8 ve paladyum yüzde 0,5 oranında değer kazandı.

Ekonomim

İş dünyası yapay zekâ yatırımlarında coştu. Çok azı, ihtiyacı ölçüsünde YZ kullanırken çoğu, moda haline gelen YZ için milyarlarca dolar harcıyor. Kazanan kullanıcılar değil YZ şirketleri oluyor

1- SORUN: Üretken yapay zekâ araçlarını benimseyen şirketlerde kafa karıştırıcı bir çelişki ortaya çıkıyor: Çalışanlar büyük ölçüde teknolojiyi benimseme zorunluluklarına uyarken, çok azı bunun gerçek bir değer yarattığını görüyor. Kullananlar vaat edilen faydaların %5’ini hayata geçirebilmişler.

2- ETKİSİ: Oysa YZ için yatırımların %15’i kadar kaynak harcanmış. MIT Media Lab raporu, kuruluşların %95'inin bu teknolojilere yaptıkları yatırımdan ölçülebilir bir geri dönüş görmediğini ortaya koymuş. Bu kadar çok faaliyet, bu kadar çok coşku, bu kadar az geri dönüş. Neden? YZ bir balon mu yoksa?

İNSAN GİBİ DÜŞÜNEN MAKİNE ÜRETİLEBİLİR Mİ?

3- ÇÖZÜM: YZ neredeyse KOBİ düzeyinde herkesin ajandasında… Şirketler YZ yatırımları üzerinden adeta rekabet halinde. Fakat çok azı YZ’yi “üretken yapay zekâ” çerçevesinde kullanıyor, verimlilik üretiyor. Karar süreçleri iyileştirmede işe yarayan YZ’yi abartmayıp başardığı alanı deneyip benimse.

4- YÖNTEM: YZ savaşta da kullanılıyor ama o kadar da değil. Zira karar aşamasında, hatadan kim sorumlu olacak konusu ortada… İnsan gibi düşünen makine yapmayacaksın. Zira insanın sezgisi, aklı, zekâsı, varsa ruhu ve daha nice bilinmezi bileşkesinde karar veriyoruz. Kendi YZ balonuna üfürme.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Yapay zekâ balonuna dair…

YZ yüzünden işinden olan var mı?

Henüz yok. Ancak bazı rutin işlerini YZ’ye devredenler var. Veri girişi gibi işlerde çalışanlar da zaten benzeri alanlara kaydırılıyor. Kitleler halinde işsiz kalınacağı söylemini doğrulayan kanıtlar henüz yok.

Alanında uzmanlar ne diyor?

Dedikleri şu: “Benim alanımda tam bir cahil ve yalancı ama diğer konularda çok iyi.” Yani uzmanlık sahipleri YZ’nin sonuçlarını yetersiz buluyor fakat bilmedikleri şeyleri YZ’nin bildiği yanılgısındalar.

NOT/ “HERKES YATIRIM YAPIYOR, ACABA BİR ŞEY Mİ KAÇIRIYORUM?”

Görüştüğüm nice iş insanı, böyle söylüyor? Bazı otomasyonlarda kullandık işe yarıyor ama henüz bir mucizesini görmedik.” İyi de neden bu kadar para harcıyorsun ve dilinde? “Rakiplerimden geri kalamam, onlar YZ diyorsa ben de…” Fakat YZ’nin vaat ettiklerinin ancak 20’de 1’i gerçekleşebilmiş.

YAPAY ZEKÂ BALONU LÛGATI

Yapay zekâ: İnsan beyninin kafatasının dışına taşması, dijital sinir ağlarıyla zekâlar arası iletişim

YZ balonu: Yapay zekâdan beklentilerin abartılması, tıpkı 2001 dot.com krizi öncesindeki gibi

YZ modası: Herkesin dilinde pelesenk haline gelerek YZ’ye güzelleme yarışına girme histerisi

Gerçek YZ: Yapay zekânın üretkenlikte, karar süreçleri desteğinde ve araştırmada kullanımı

Şeref OĞUZ-Ekonomim

İşletmelerimizin cezalı duruma düşmemeleri bakımından KVKK ve ilgili mevzuatta yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesi son derece önem arz etmektedir. Özellikle ilgili kanunun 12 .maddesinde yer alan ve önemli bir ceza yükümlülüğü olan denetim yapmak veya yaptırmak yükümlülüğünün yerine getirilmesi büyük önem arz etmektedir.

KVKK İdari Para Cezaları

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca yeniden değerleme oranı 27.11.2025 tarihli ve 33090 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Buna göre, yeniden değerleme oranı, 2026 yılı için %25,49 (yirmi beş virgül kırk dokuz) olarak açıklanmıştır.

Bu orana göre 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 18’inci maddesinde yer alan idari para cezaları, 2026 yılında aşağıdaki şekilde uygulanacaktır:

Söz konusu yaptırımlarla karşı karşıya kalmamak için aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

• VERBİS kaydının güncel tutulması,

• Aydınlatma yükümlülüklerinin yerine getirilmesi,

• Açık rıza beyanlarının mevzuata uygun şekilde alınması,

• KVKK dosyasında bulunması gereken belgelerin (kişisel veri işleme envanteri, KVKK birimi toplantı tutanakları, veri saklama ve imha politika belgesi, veri ihlali müdahale planı, yetki matrisi, veri işleyen taahhütleri gibi…) düzenlenmesi ve güncellenmesi,

• KVKK Denetim Raporunun mutlaka periyodik olarak düzenlenip KVKK dosyasında muhafaza edilmesi.

KVKK Kapsamında Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri

Veri sorumlusu, kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi ifade etmektedir. Tüzel kişiler, kişisel verileri işleme konusunda gerçekleştirdiği faaliyetler kapsamında bizatihi kendileri “veri sorumlusu” olup, ilgili düzenlemelerde belirtilen hukuki sorumluluk tüzel kişinin şahsında doğacaktır. Kanuna göre veri sorumlusu kişisel verilerin işlenme amacını ve yöntemini belirleyen kişidir. Yani işleme faaliyetinin “neden” ve “nasıl” yapılacağı sorularının cevabını verecek kişidir.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 12. maddesine göre, veri sorumlusu;

• Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini önlemek,

• Kişisel verilere hukuka aykırı olarak erişilmesini önlemek,

• Kişisel verilerin muhafazasını sağlamak,

amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik gerekli her türlü teknik ve idari tedbirleri almak zorundadır.

Aynı maddeye göre ayrıca, veri sorumlusu, kendi kurum veya kuruluşunda, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla gerekli denetimleri yapmak veya yaptırmak zorundadır.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda yukarıda belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde 17 milyon TL’ye kadar idari para cezası uygulanması hükmü yer almaktadır.

Bu itibarla müşterilerimizin, hem kayıt ve belgelerinin KVKK’ya uygun hale getirilerek kişisel verilerin doğru şekilde işlenmesini sağlamak hem de olası bir yaptırımla karşı karşı kalmamak adına gerekli denetimleri yaptırarak denetim raporlarını KVKK dosyalarında muhafaza etmeleri önem arz etmektedir.

Bu kapsamda yapılacak denetimlerin sadece durum tespiti niteliğinde olmaması, birinci ve ikinci seviye yönlendirme raporlarıyla desteklenmesi sağlıklı bir süreç yürütümü açısından gereklidir.

Uyuşmazlık, OHAL döneminde KHK ile kapatılan bir şirketten tahsil edilemeyen kamu alacaklarının, şirketin eski kanuni temsilcisinden tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emirleriyle başladı. Davacı, borçların zamanaşımına uğradığını, öncelikle şirket malvarlığından tahsil edilmesi gerektiğini ve kayyum süreci nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürerek Vergi Usul Kanunu’ndaki düzeltme yoluna başvurdu. Bu başvurunun reddi üzerine şikâyet yoluna gidildi ve süreç yargıya taşındı.

İlk derece mahkemesi bazı alacaklar yönünden zamanaşımı bulunduğu gerekçesiyle kısmi iptal kararı verirken, diğer kısımlar bakımından düzeltme zamanaşımının geçtiği sonucuna ulaştı. Ancak İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesi daha köklü bir yaklaşım benimsedi ve davacının baştan itibaren düzeltme-şikâyet yoluna başvurma hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetti. Gerekçeye göre Vergi Usul Kanunu’nda düzeltme talep etme hakkı mükellef ve vergi sorumlularına tanınmıştır; kanuni temsilci bu kapsamda yer almamaktadır.

Dosya Danıştay’a taşındığında, Dokuzuncu Daire bazı yönlerden farklı bir değerlendirme yaptı. Özellikle tüzel kişiliği sona ermiş bir şirkete ilişkin işlemler ve zamanaşımı iddiaları bakımından uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bu yönüyle bozdu. Ancak Bölge İdare Mahkemesi bu bozma kararına uymayarak önceki gerekçesinde ısrar etti. Nihai incelemeyi yapan Vergi Dava Daireleri Kurulu ise bu ısrarı yerinde buldu.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun yaklaşımına göre düzeltme-şikâyet mekanizması, Vergi Usul Kanunu’nda açıkça düzenlendiği üzere mükellefler ve vergi sorumluları için öngörülmüş bir idari başvuru yoludur. Kanuni temsilci, vergi borcundan sorumlu tutulabilse de bu sıfatı onu mükellef veya vergi sorumlusu haline getirmemektedir. Bu nedenle kanuni temsilcilerin bu yola başvurma imkânı bulunmamaktadır. Öncelikle bu görüşe katılmadığımı belirtmek isterim.

Kararın önemli bir diğer yönü ise vergi hatası kavramının sınırlarına ilişkindir. Kurulun yaklaşımından çıkan sonuç, ödeme emri gibi 6183 sayılı Kanun kapsamında tesis edilen tahsil işlemlerine karşı ileri sürülen iddiaların kural olarak vergi hatası kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı yönündedir. Vergi hatası, esas itibarıyla tarh ve tahakkuk aşamasındaki maddi hatalara ilişkindir. Buna karşılık tahsil aşamasındaki uyuşmazlıklar, kural olarak süresinde açılacak idari davalarla ileri sürülebilir.

Bu noktada kararın en önemli sonucu ortaya çıkıyor: Kanuni temsilci, adına düzenlenen ödeme emrine karşı yasal süresi içinde dava açmadığı takdirde, sonradan düzeltme-şikâyet yoluyla bu işlemi tartışma imkânına sahip değildir. Başka bir ifadeyle düzeltme yolu, kaçırılmış dava süresinin yerine geçecek ikincil bir başvuru mekanizması değildir. Bu görüşe de katılmadığımı vurgulamak isterim.

Karar, vergi hukukunda sıkça vurgulanan ancak uygulamada zaman zaman sınırları tartışılan tarh ve tahsil aşaması ayrımını yeniden görünür hale getirmektedir. Düzeltme-şikâyet yolu, kanunun öngördüğü çerçevede sınırlı nitelikteki vergi hatalarına karşı öngörülmüş bir idari başvuru yolu olarak kalmaktadır. Tahsil işlemlerine ilişkin iddiaların ise kural olarak yargı yoluyla ve süresi içinde ileri sürülmesi gerekmektedir.

Önceki içtihatlarla çelişiyor…

Bu hususta Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 26.04.2024 tarih ve E. 2022/1003, K.2024/390 sayılı kararı asıl borçlu şirketten tahsil edilemeyen kamu alacaklarının şirket ortağı sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenen olayda, hisse devri gerçekleştikten sonraki döneme ait kamu alacağından sorumlu bulunmadığı iddiasının düzeltme-şikâyet kapsamında incelenebilecek bir vergi hatası oluşturduğu yönündeydi.

İlaveten Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 14.05.2024 tarih ve E.2023/8363, K.2024/2734 sayılı kararında da davacı hakkında düzenlenen ödeme emirleri, farklı yıllara ait vergi ve cezalara ilişkindir ve elektronik tebligatla kesinleşmiştir. Uyuşmazlıkta temel tartışma, davacının ilgili dönemlerde asıl borçlu derneğin kanuni temsilcisi olup olmadığı ve bu sıfatı taşımadığı dönemlere ilişkin borçlardan sorumlu tutulup tutulamayacağıdır. Kurul, Vergi Usul Kanunu’nun 116. maddesinde vergi hatasının tanımlandığını ve 126. maddede bazı durumlarda tahsil aşamasındaki işlemlerin de düzeltme-şikâyet yoluna konu olabileceğini vurgulamıştır. Bu çerçevede, kanuni temsilcilik sıfatının hangi dönemlerde bulunduğunun tartışmalı olduğu hallerde, uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Somut olayda ise Bölge İdare Mahkemesi, davacının düzeltme-şikâyet yoluna başvuramayacağı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Danıştay VDDK ise bu yaklaşımı isabetli bulmamış; temsilcilik sıfatı ve sorumluluk dönemlerinin değerlendirilmesi gerektiğini, bu yönüyle uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında incelenmesi gerektiğini ifade ederek kararı hukuka uygun bulmamıştır. Özetle karar, kanuni temsilcilik sıfatının dönemsel olarak tartışmalı olduğu durumlarda, uyuşmazlığın salt usul gerekçeleriyle düzeltme yolu dışında bırakılmaması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Sonuç ve değerlendirme

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 1 Nisan 2026 tarihli kararı, kanuni temsilcilerin düzeltme-şikâyet yoluna erişimini kategorik biçimde reddeden yaklaşımıyla vergi yargısında önemli bir sınır çiziyor. Ancak bu sınır, vergi hatası müessesesinin işlevi ve hak arama özgürlüğü bakımından fazla dar bir çerçeveye oturuyor.

Kurulun kanuni temsilci mükellef ya da vergi sorumlusu değildir, dolayısıyla düzeltme yoluna başvuramaz yönündeki tespiti, normatif olarak kanun metnine dayanıyor olsa da vergi hatası kurumunun amacını göz ardı eden bir sonuç doğuruyor. Özellikle temsilcilik sıfatının tartışmalı olduğu, dönemsel sorumlulukların netleşmediği veya açık maddi hataların bulunduğu durumlarda bu kadar kesin bir dışlama isabetli görünmüyor.

Nitekim Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun daha önceki kararlarında, temsilcilik sıfatı ve sorumluluk dönemine ilişkin belirsizlik bulunan uyuşmazlıklarda vergi hatası kapsamında değerlendirileceği açıkça kabul edilmiştir. Bu yönüyle 1 Nisan tarihli karar, içtihatta görülen daha esnek yaklaşımı geri çeken, düzeltme-şikâyet yolunu fiilen daraltan bir çizgiye yaklaşmaktadır.

Oysa düzeltme müessesesi, yalnızca teknik bir başvuru yolu değil; açık maddi hataların yargıya taşınmadan önce idare tarafından giderilmesini sağlayan bir güvenlik mekanizmasıdır. Bu mekanizmayı sıfat yokluğu gerekçesiyle baştan kapatmak, vergi hukukunda hatanın düzeltilmesi ilkesini zayıflatan bir sonuç üretmektedir.

Bu nedenle 1 Nisan 2026 tarihli kararda ortaya konulan yaklaşımın, vergi hatası kurumunun amacı ve önceki içtihatlarla birlikte yeniden değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Aksi halde düzeltme-şikâyet yolu, hatayı gidermeye yarayan bir araç olmaktan çıkıp, yalnızca dar bir mükellef tanımına sıkışan teknik bir formaliteye dönüşecektir.

Türkiye'de birçok işyerinde çalışanlar izinlerini ya bölerek kullanmak zorunda kalıyor ya da iş yoğunluğu gerekçesiyle erteliyor. Bu durum hem hukuka aykırı hem de işyerindeki verimliliği düşürüyor. Yıllık izinle ilgili "hak ne zaman doğar?", "kaç gün kullanırım?", "izin yanar mı?" gibi soruların net bilinmediğini görüyoruz. Şimdi gelin, yıllık izinle ilgili en çok sorulan 5 soruya daha çarpıcı ve net biçimde bakalım.

Kullanılmayan izinlere ne olur?

İşçinin kullanmadığı yıllık izni yanmaz. İşverenin "izni bu yıl kullanmadın, hakkın bitti" deme şansı yoktur. İşçinin birikmiş izinleri aradan ne kadar süre geçerse geçsin yanmaz ve işçi bu hakkını her zaman kullanabilir. Ancak burada çoğu kişinin bilmediği kritik bir detay var: İşten ayrıldıktan sonra paraya dönüşen yıllık izinleri talep etmek için 5 yıllık zamanaşımı süresi var. Yani işten ayrıldıktan sonra 5 yıl içerisinde kullanılmamış yıllık izin parasını talep etmeyen işçinin hakkı yanar.

Yılı dolmayan izin hakkı kazanır mı?

Yıllık ücretli izin hakkı, işyerinde deneme süresi dâhil 1 yılın doldurulmasıyla doğar. Bu bir eşiktir. Yani işe girdikten sonra 1 yılı doldurmadan yıllık izin hakkı kazanılmaz. Örneğin 1 Haziran 2025 tarihinde işe girmiş bir çalışan 1 Haziran 2026 tarihinden önce yıllık izne hak kazanmaz. İşveren işçinin 1 yılı dolmadan yıllık izin verirse bu işverenin inisiyatifidir. Yani işveren 1 yılı doldurmamış işçiye yıllık izin vermek zorunda değildir ancak isterse ileride mahsup etmek üzere izin kullandırabilir.

Bayram tatil izniyle birleştirilebilir mi?

Uygulamada işçilerin en çok yaptığı şey, resmî tatil ya da genel tatil günlerinin önüne ya da sonrasına izin alarak tatili uzatmak. Örneğin bu yıl 19 Mayıs Salı gününe geliyor. Pek çok işçi pazartesi günü yıllık izin alarak tatili uzatmak isteyecektir. Yıllık izin kullanılacak günlerin belirlenmesi işverenin inisiyatifinde. İşçi talep eder işveren de uygun görürse izin kullanılır. Ancak işveren aynı birimde çalışan işçilerin hepsine aynı gün izin veremeyeceği gibi biriniz Kurban Bayramı biriniz Ramazan Bayramı'ndan önce izin kullanın ya da ağustos ayında yoğunluk var izinleri temmuz ve haziranda kullanın diyebilir. Ancak işveren işçiye yıllık iznin bir bölümünü 10 günden az olmamak üzere kullandırmak zorunda.

Kullanmayıp parasını almak mümkün mü?

Yıllık izinler çalışırken paraya çevrilemez. Çünkü yıllık izin bir ücret değildir, işçinin dinlenme hakkıdır. Yani işçi "ben izin kullanmayım sen bana izinlerin parasını öde" diyemez. Ancak işten ayrılırken kullanılmamış izinler paraya dönüşür. İşveren işten ayrılan işçiye kullanmadığı yıllık izinlerin parasını işten ayrıldığı tarihteki ücreti üzerinden ödemek zorundadır. Yani iznin kullanılması esastır, kullanılmamışsa işten çıkarken paraya dönüşebilir.

Kaç gün yıllık izin hakkım var?

İşçinin yıllık izni, işyerindeki kıdemine göre değişir.
■ 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dâhil) kıdemi olan işçiye; en az 14 gün.
■ 5 yıldan fazla 15 yıldan az kıdemi olan işçiye; en az 20 gün.
■ 15 yıl ve üzeri kıdemi olan işçiye; en az 26 gün izin verilmek zorunda.
■ 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar için en az 20 gün izin kullandırılması gerekir. Ayrıca bu süreler iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi ile artırılabilir.

Yeni politikalar

Doğum oranlarındaki düşüşe karşı geliştirilen politikalar son dönemde daha görünür hale geldi. Aile destek mekanizmaları, çocuk bakım hizmetleri ve çalışma hayatına yönelik düzenlemeler bu kapsamda öne çıkan başlıklar arasında. 1 Mayıs’ta Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren doğum izinlerine ilişkin düzenleme de bu çerçevede değerlendirildiğinde oldukça önemli bir adım olarak öne çıkıyor.

Bu düzenlemenin temel amacı, çalışan kadınların hem kariyerlerini sürdürebilmeleri hem de çocuk sahibi olma kararını daha rahat verebilmeleri için uygun bir zemin oluşturmak. Özellikle büyükşehirlerde çalışan kadınlar açısından annelik, çoğu zaman kariyerle çelişen bir tercih gibi algılanabiliyor. Bu nedenle iş ve aile hayatının birlikte yürütülebileceği bir yapı kurmak kritik önem taşıyor.

Daha fazla esneklik

Mevcut uygulamada toplam 16 hafta olan analık izni süresi, yeni düzenlemeyle 24 haftaya çıkarıldı. Daha önce 8 hafta doğum öncesi ve 8 hafta doğum sonrası olarak kullanılan izin süresi, yeni sistemde 8 hafta doğum öncesi ve 16 hafta doğum sonrası olacak şekilde yeniden düzenleniyor. Sağlık durumu elverişli olan kadın çalışanlar, doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışmaya devam edebiliyor ve kullanmadıkları süreyi doğum sonrasına aktarabiliyordu. Yeni düzenleme, bu aktarım imkânını bir hafta daha genişleterek annelere daha fazla esneklik sağlıyor. Doğuma iki hafta kalıncaya kadar çalışabilecek kadınlar bu süreyi doğum sonrası izne ekleyebilecekler.

Doğum sonrası süreç

Yapılan değişiklikle birlikte doğum sonrasındaki döneme daha fazla ağırlık verilmesi dikkat çekiyor. Bebeğin ilk ayları, hem fiziksel gelişim hem de anne ile kurulan bağ açısından son derece kritik bir süreç. Bu nedenle izin süresinin büyük kısmının doğum sonrasına ayrılması, hem annenin toparlanması hem de yeni yaşam düzenine uyum sağlanması açısından önemli bir kazanım. Ayrıca yeni düzenleme, doktor onayıyla doğuma iki hafta kalana kadar çalışma imkânını da koruyor. Bu da annelerin izin sürelerini kendi ihtiyaçlarına göre planlayabilmesine olanak tanıyor.

İlave izin hakkı

1 Mayıs’ta Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeden hali hazırda doğum iznini kullanan kadın çalışanlar yararlanabilecek. Diğer yandan doğum izni süresi biten ancak doğumun üzerinden 24 hafta geçmemiş kadın çalışanlar da ilave 8 haftalık izinden faydalanabilecek. Dolayısıyla 16 Ekim 2025 ve sonrasında doğum yapmış kadın çalışanlar düzenlemenin 10 işgünü içerisinde talep ederlerse 8 haftalık ilave analık izninden yararlanabilecekler.

Babalık izni de arttı

Torba kanundaki bir diğer önemli düzenleme de babalık iznine ilişkin. Mevcut sistemde memur babalar 10 gün, işçi babalar ise 5 gün izin kullanabiliyordu. Yeni düzenlemeyle bu fark ortadan kaldırılarak işçi babalar için de izin süresi 10 güne çıkarılıyor. Bu değişiklik, doğum sonrası süreçte babaların daha aktif rol almasını teşvik etmesi ve aile içi sorumlulukların dengelenmesi açısından önemli bir gelişme.

İş ve aile dengesi

Doğum oranlarındaki düşüş, yalnızca demografik bir veri olarak değil, aynı zamanda çalışma hayatı ile aile yaşamı arasındaki ilişkinin yeniden düşünülmesi gereken bir sürecin göstergesi. Analık izninin artırılması bu yönde atılmış önemli bir adım.

Ancak kalıcı ve etkili bir çözüm için tek başına izin sürelerinin artırılması yeterli değil. Çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması, esnek çalışma modellerinin geliştirilmesi ve aileyi destekleyen sosyal politikaların güçlendirilmesi gerekiyor. Gerçek çözüm, çalışma hayatı ile aile yaşamı arasında sürdürülebilir bir denge kurabilmekten geçiyor.

1 Varlık barışının vergi kalkanı fonksiyonu

Varlık barışı, özünde yurt dışında bulunan para, al­tın, döviz ve menkul kıymetlerin “sorgusuz sualsiz” ekonomiye kazandırılmasıdır.

Uygulama

Mükellef, varlığını bankaya veya aracı kuruma bil­dirir; belirli bir oranda (genelde %1-3 arası) vergisini öder ve bu tutarı işletme kayıtlarına “fon” olarak alır.

Vergi kalkanı mı?

Evet. Kanunun en büyük vaadi “Vergi İncelemesi Yapılmaması”dır. Bildirilen varlıklar nedeniyle geç­mişe dönük bir matrah artırımı gibi koruma sağlar. Ancak bu kalkan, sadece bildirilen tutar kadar ve o varlığın kaynağına yönelik koruma sağlar; mükellefin diğer tüm faaliyetlerini dokunulmaz kılmaz.

2 Geçmişteki “yargıda” çözülen varlık barışı konuları

Geçmiş varlık barışı uygulamalarında (Örn: 193 Sa­yılı GVK Geçici 90. ve 93. Maddeler) yargıya intikal eden temel sorunlar şunlardı:

“Süre” ve “nakil” sorunu: Mükellef varlığı bil­dirdi ancak süresi içinde Türkiye’ye getiremedi veya banka dekontu usulüne uygun düzenlenmedi. İdare, “şartlar ihlal edildi” diyerek cezalı tarhiyatlar yaptı.

Yargının bakışı:Danıştay, pek çok kararında “eko­nomiye kazandırma” amacını ön planda tutarak, şekli eksikliklerin (birkaç günlük gecikme vb.) hakkı orta­dan kaldırmayacağına hükmetti.

3 Yeni teşvik: “20 yıllık vergi tatili” nedir?

Bu konsept, klasik varlık barışının ötesinde bir “İkamet ve Yatırım Teşviki”dir.

Kapsam: Son 3 yıldır Türkiye’de tam mükellef ol­mayan (yurt dışında yaşayan) Türk veya yabancı ülke vatandaşlarını kapsıyor.

İçerik: Bu kişiler varlıklarını Türkiye’ye getirip yerleşirlerse, yurt dışındaki kaynaklarından elde et­tikleri temettü, faiz, kira gibi gelirler 20 yıl boyunca Türkiye’de vergilendirilmeyecek.

Amacı: Sadece sıcak para değil, “nitelikli harcama kapasitesini” ve “yönetim merkezini” Türkiye’ye çek­mek. Bu, Türkiye’yi Portekiz veya İtalya’daki “Götürü Vergi” modellerine benzer bir rekabetçi konuma taşı­mayı hedefliyor.

Gelecek güvencesi: 20 yıllık vergi tatili gibi uzun vadeli vaatlerde, “müktesep hak” korunmalı; ileride değişebilecek hükümet veya politikalar bu taahhüdü bozmamalıdır (Kanuni güvence).

4 Uluslararası alanda riskler

Uluslararası arenada (özellikle OECD ve FATF nezdinde) “sorun yaşamamak” için dikkat edilmesi gerekmektedir.

“Gri liste”ye tekrar girmemeye dikkat etmeli­yiz

Türkiye, geçmişte Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından “Kara Paranın Aklanması ve Terörün Fi­nansmanı” ile mücadelede stratejik eksiklikleri ol­duğu gerekçesiyle “Gri Liste”ye alınmıştı. 2024’te bu listeden çıkılmış olması, 2026’daki yeni düzenleme­lerin çok daha hassas bir terazide tartılmasını zorun­lu kılıyor.

Sorun: Varlık barışları, kaynağı belirsiz paranın sisteme “aklanarak” girmesine kapı araladığı gerek­çesiyle FATF tarafından “riskli” kategorisinde görü­lür.

Risk:Eğer yeni düzenleme, paranın kaynağını sor­gulayan MASAK kriterlerini tamamen devre dışı bı­rakırsa, Türkiye’nin yeniden “izleme altına” alınması riski doğar. Bu da dış borçlanma maliyetlerinin artma­sı ve yabancı sermaye girişinin zorlaşması demektir.

“Otomatik bilgi değişimi” ile çelişki

Türkiye, 100’den fazla ülke ile “Finansal Hesap Bil­gilerinin Otomatik Değişimi” anlaşmasına taraf.

Çelişki: Bir yandan yurt dışındaki Türklerin hesap bilgilerini diğer ülkelerle paylaşıp “vergi kaçakçılığını önleyeceğim” derken, diğer yandan “getir paranı, soru sormayacağım” demek uluslararası şeffaflık ilkeleriy­le (OECD BEPS kriterleri) çelişebilir.

Zarar: Bu durum, Türkiye’nin AB’nin “Vergi Konu­sunda İş Birliği Yapmayan Ülkeler” (kara liste) listesi­ne girmesine neden olabilir.

“Zararlı vergi rekabeti” suçlaması

Özellikle bahsettiğimiz “20 yıllık vergi tatili” gibi agresif teşvikler, AB ve OECD tarafından “zararlı ver­gi rekabeti” olarak adlandırılabilir.

Varlık barışları artık bir ‘af’ mekanizması olmaktan çıkıp, Türkiye’yi küresel sermaye ve yetenekler için güvenli bir liman haline getirecek ‘stratejik bir ikamet ve yatırım modeline’ dönüşmek zorundadır. Aksi hal­de, sadece kayıt dışı parayı sisteme dahil eden bir mu­hasebe operasyonundan öteye geçemeyecektir.

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.