Bilindiği üzere, 17.09.2026 tarih ve 2026/60 sayılı Kurul Bülteni’ninde ünvanlarına yer verilen portföy yönetim şirketlerinin kurucusu olduğu fonların 17.09.2026 tarihi itibarıyla Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS) üzerinden alım ve satım işlemlerine kapatıldığı ve ünvanlarına yer verilen fonların tasfiyeye konu edildiği; 2026/61 sayılı Kurul Bülteni ile de tasfiyeye konu fonların güncel listesi ile söz konusu fonların TEFAS dışındaki alım ve satım işlemlerinin durdurulduğu kamuya duyurulmuştur.

Bu kapsamda, söz konusu fonlara ilişkin sadece 16.09.2026 tarihi ve öncesinde TEFAS’a iletilen alım ve satım yönündeki talimatlar işlem valörlerinde platformun olağan işleyişine dahil edilmiştir.

Öte yandan, 16.09.2026 tarihi saat 13.30 sonrası ve 17.09.2026 tarihi saat 13.30 öncesi talimatlar aynı fiyat valörüne tabi olduğundan, 17.09.2026 tarih ve 2026/61 sayılı Kurul Bülteni’nde 17.09.2026 tarihi 13.30 öncesi sınırı ilan edilmiş olmakla birlikte, daha öncesinde kamuya duyurulan 17.09.2026 tarih ve 2026/60 sayılı Kurul Bülteni ile ilan edilen 17.09.2026 tarih ve 57/1707 sayılı Kurul kararına uygun olarak, 17.09.2026 tarihinde ilgili fonlar TEFAS platformunda işleme kapatıldığından, anılan fonlar için bu tarihte verilen tüm talimatlar TEFAS tarafından iptal edilmiştir.

Dolayısıyla, 17.09.2026 tarihinde tasfiyeye konu fonların TEFAS üzerinden alım ve satım işlemlerine kapatılması nedeniyle bu tarihte TEFAS’a iletilen ve platform tarafından 17.09.2026 tarih ve 57/1707 sayılı Kurul kararının gereğini yerine getirmek amacıyla iptal edilen talimatların sahiplerine; tasfiye bakiyesinden, fondaki katılma payı sahipliği oranında ödeme yapılacaktır.

Diğer taraftan, 17.09.2026 tarih ve 2026/61 sayılı Kurul Bülteni’nde ilan edilen tasfiye usul ve esaslarının A/6 hükmünün uygulanması bakımından, 16.09.2026 tarihi ve öncesinde TEFAS’a iletilmekle birlikte ilgili fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen talimatlar da tasfiye kapsamındadır.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.


Duyuruyu PDF formatında indirmek için tıklayınız.

Sermaye Piyasası Kurulunun yedi portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar vermesi, bu tartışmayı somutlaştırdı. Yatırımcı için ilk soru parasını ne zaman ve ne kadar geri alacağıdır.

Vergi bakımından ise başka bir soru doğuyor: Fon varlıklarının nakde çevrilmesi ve yatırımcıya ödeme yapılması, fon, kurucu şirket ve katılma payı sahibi açısından hangi aşamada, nasıl vergilendirilecek? Bu üçü ayrı hukuki ve vergisel konumlarda bulunduğundan, cevapları da ayrı ayrı aranmalıdır.

FONUN HUKUKİ VE VERGİSEL DURUMU

Yatırım fonu, yatırımcılardan katılma payları karşılığında toplanan paralarla oluşturulan bir malvarlığıdır. Tüzel kişiliği bulunmaz; malvarlığı kurucunun malvarlığından ayrıdır. Fonları portföy yönetim şirketleri kurar. Kurucu, katılma payı sahiplerinin haklarını korumak ve fonu temsil etmekle sorumludur. Portföy; fonun türüne ve izahnamesine göre pay senedi, borçlanma aracı, para piyasası aracı veya izin verilen başka varlıklardan oluşur. Yatırımcı, portföydeki her varlığa doğrudan ortak olmak yerine fon katılma payına sahip olur.

Tüzel kişiliğin bulunmaması, fonun kurumlar vergisi bakımından yok sayılması anlamına gelmez. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 2’nci maddesi, SPK’nın düzenleme ve denetimine tabi fonları bu Kanunun uygulanmasında sermaye şirketi sayar. Dolayısıyla fonun kazancı ile onu kuran portföy yönetim şirketinin kazancı farklı mükellefiyetler çerçevesinde değerlendirilir.

PORTFÖY İŞLETMECİLİĞİ KAZANCI NASIL VERGİLENDİRİLİR?

Portföy işletmeciliği, fon varlıklarının yatırım stratejisi içinde alınıp satılmasını ve bunların faiz veya kâr payı gibi getirilerinin elde edilmesini kapsar. KVK 5/1-d, Türkiye’de kurulu menkul kıymet yatırım fonlarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançlarını kurumlar vergisinden istisna eder. Fonun portföyündeki bir varlığı kârla satması sonucu oluşan kazanç bu düzeyde incelenir. Portföy yönetim şirketinin fonu yönetmesi karşılığında aldığı ücret ise şirketin kendi hizmet geliridir; fon kazancına tanınan istisna bu ücrete taşınamaz. İstisna, ilgili kazançlar bakımından kesinti yoluyla vergilendirme hükümlerinin ayrıca değerlendirilmesi gereğini de ortadan kaldırmaz.

Yatırımcının vergilendirilmesi ikinci aşamadır. Gerçek kişinin fon katılma payından sağladığı gelir, kural olarak Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 67’nci maddesi kapsamında tevkifat yoluyla vergilendirilir. Matrahın belirlenmesinde pay için ödenen alış bedeli dikkate alınır; yatırımcıya geri ödenen tutarın tamamı kazanç değildir. Uygulanacak oran ve istisnalar fonun türüne, payın edinim tarihine ve yatırımcının durumuna göre değişir. Şirketlerin ellerindeki fon paylarının vergilendirilmesi de fonun kendi portföy kazancına uygulanan istisnayla karıştırılmamalıdır.

TASFİYEDE KURALLAR

SPK’nın 17.7.2026 tarih ve 2926/61 sayılı kararına göre fon varlıkları nakde çevrilecek ve elde edilen nakit, hesaplarına katılma payı oranında aktarılacaktır. Kararda, ilgili fonların malvarlığının tasfiyesinin, tasfiye duyuru tarihinden itibaren geçecek en fazla 3 aylık sürenin bitimini izleyen ilk iş gününde sona ereceği belirtilmiştir.

Kısmi ödemelerde, ödemelerin hangi maliyetlere karşılık geldiği veya birden fazla ödemenin payın alış maliyetiyle nasıl eşleştirileceğini belirsiz durumda. Bu noktada idarenin uygulama açıklamasına ihtiyaç vardır.

Zararla sonuçlanan işlemler yönünde ise; takvim yılı esası, ay­nı banka veya aracı kurum, aynı tür menkul kıy­met belirleyicidir. Aynı tür sermaye piyasası araçlarının zararları, geçici 67 kapsamındaki mahsup şartları içinde dikkate alınabilir. Zarar sonraki yıllarda tenzil edilemez. Farklı kurumlarda yapılan işlemler için zarar mahsubu açısından kanuni süresinde ihtiyari beyan imkânı ayrıca değerlendirilmelidir. Yatırımcılar alış belgelerini, ödeme dökümlerini ve fonun türünü saklamalıdır.

Kurumlar vergisine tabi yatırımcılar açısından ise zarar genel esaslara göre ticari kazancın tespitinde indirilir.

Odatv.com | Yusuf İLERİ

Karar kamulaştırmaya iliş­kin; ancak ortaya koyduğu hukuki yaklaşımın etkisi bu­nunla sınırlı değil. Devletin vergi iadesi, kamulaştırma bedeli, tazminat veya başka bir hukuki sebeple para öde­me yükümlülüğü doğduğun­da, ödemenin gecikmesi ala­cağın reel değerini azaltabi­lir. Türkiye’de uzun süredir devam eden yüksek enflas­yon, konuyu diğer kamu öde­melerinin yanı sıra vergi ia­deleri bakımından da önemli hale getirmektedir.

AİHM: Gecikmenin ekonomik sonucu hesaba katılmalı

Son karara konu olayda ta­şınmaz 1963’te kamulaştırma amaçlı kısıtlamaya tabi tutul­muş, idare 1972’de taşınma­za el koymuş, 1975’te kamu­laştırma kararı vermiş, bedel ise ancak 1986’da belirlen­miştir. Başvurucular aynı yıl yargı yoluna gitmiştir. AİHM, 1975-1986 arasındaki on bir yılı aşkın gecikmenin başvu­ruculara yüklenemeyeceğini ve bu dönem için enflasyon düzeltmesi yapılmamasının başvuruculara orantısız kül­fet yüklediğini kabul etmiştir.

AİHM’in reel değer kay­bı konusuna yaklaşımı ye­ni değildir. 26.01.2010 tarih­li Zeytinli/Türkiye kararında da kamulaştırma alacağının geç ödenmesi nedeniyle orta­ya çıkan mali kayıp mülkiyet hakkı kapsamında incelen­miştir. Vergi hukukuna daha yakın Eko-Elda AVEE/Yuna­nistan kararında ise haksız tahsil edilen verginin uzun süre sonra faizsiz iade edil­mesi nedeniyle Ek 1 No.lu Protokol md.1’in ihlal edildi­ğine karar verilmiştir. AİHM nominal faiz ödenmesinden ziyade, gecikmenin alacağın ekonomik değerini azaltıp azaltmadığı ve kullanılan te­lafi mekanizmasının bu kaybı gidermede yeterli olup olma­dığına odaklanmaktadır.

Anayasa Mahkemesi de reel kaybı esas alıyor

AYM 10.02.2011 tarihli E.2008/58, K.2011/37 sayı­lı kararında, fazla veya yersiz tahsil edilen vergilerin iade­sinde faizin gerekli bilgi ve belgelerin tamamlanmasını izleyen üç aylık sürenin so­nundan işlemeye başlaması­nı Anayasa’ya aykırı bulmuş­tur. Mahkeme, enflasyon or­tamında geç iadenin mükellef açısından ekonomik eksilme­ye, idare açısından ise karşı­lıksız yararlanmaya yol aça­bileceğini vurgulamıştır.

08.07.2025 tarihli Caner Şafak kararında ise sorunu daha genel bir alacak mese­lesi olarak ele almış; özel hu­kuk ilişkisinden doğan ala­cağın enflasyon nedeniyle değer kaybını giderecek etki­li bir hukuk yolunun bulun­mamasını, mülkiyet hakkıy­la bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlali saymış ve pi­lot karar usulünü uygulamış­tır. Dolayısıyla, AYM de ciddi reel kaybın giderilebilmesi­ni sağlayacak etkili bir meka­nizmanın bulunmasını ara­maktadır.

Vergi iadelerinde tecil faizi yeterli mi?

VUK md.112, fazla veya yersiz tahsil edilen vergiler ile vergi kanunları gereğin­ce iadesi gereken vergilerin iadesinde tecil faizi oranı­nı esas almaktadır. Danış­tay da, 10.03.2021 tarihli ka­rarında (VDDK, K.2021/3), 15.06.2012’den sonra tah­sil edilip yargı kararıyla iade edilmesi gereken vergiler için yalnız “yasal/kanuni faiz” is­tenmişse talebin tecil faizi olarak anlaşılması gerektiği­ne karar vermiştir.

Tecil faizi bugün yıllık %39’dur. Ağustos 2026 iti­barıyla yıllık TÜFE %31,51, Yİ-ÜFE %27,95’tir. Bugün te­cil faizi her iki göstergenin de üzerindedir. Ancak özellikle 2021-2023 döneminde %15 ve %24 olarak uygulanan te­cil faizinin resmi enflasyon göstergelerinin gerisinde kal­dığı dönemler olmuştur. Geç­miş yıllara ilişkin uzun süren vergi uyuşmazlıklarında reel değer kaybı sorunu bu neden­le güncelliğini korumaktadır.

Danıştay’ın yaklaşımın­daki bir başka önemli nok­ta, faiz alacağının kendi­sindeki değer kaybıdır. VD­DK, 06.03.2024 tarih ve K.2024/104 sayılı kararın­da, hükmedilmiş faiz alaca­ğına ayrıca faiz yürütülme­sini kabul etmemiş; kamu hukukunda açık düzenleme bulunmadığını ve faize faiz yürütülmesinin kural olarak yasak olduğunu belirtmiştir. Bu yaklaşımda, ilk faiz tutarı­nın uzun yargılama süresin­de reel değer kaybına uğradı­ğı durumlarda, bu kaybın fa­ize yeniden faiz yürütülmesi yoluyla telafisi mümkün ol­mamaktadır.

Reel değer kaybı nasıl ölçülmeli?

Reel kayıp, tek bir yıllık oranla değil, alacağın öden­mesi gereken tarih ile fiili ödeme tarihi arasındaki dö­nem esas alınarak değerlen­dirilmelidir. Caner Şafak ka­rarında AYM’nin TÜİK veri­lerine başvurması, TÜFE’nin objektif bir referans olarak kullanılabileceğini göster­mektedir. Belirleyici olan, somut olayda ödenen faiz ile aynı dönemde ortaya çıkan kümülatif değer kaybının karşılaştırılmasıdır.

Ulusal ve uluslararası ka­rarlardan ortaya çıkan içti­hat çizgisi şudur: Kamu ma­kamlarından kaynaklanan gecikme nedeniyle bir para alacağı ciddi reel değer kaybı­na uğruyorsa, yalnız nominal tutarın ve şeklen belirlenmiş bir faizin ödenmesi her du­rumda yeterli değildir. Mül­kiyet hakkı bakımından esas olan, hak sahibine orantısız bir ekonomik külfet yüklenip yüklenmediği ve hukuk düze­ninin bu kaybı etkili biçim­de giderecek bir mekanizma sağlayıp sağlamadığıdır. VUK md.112 bu bağlamda değer­lendirilmelidir.

Dünya.com | Prof.Dr. Funda BAŞARAN YAVAŞLAR

Son günlerde kamuoyunun gündemini, tasfiye kapsamına alınan fonlar oluşturuyor.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) 17/09/2026 tarihli kararları ile 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiye edilmesine karar verdi.

Tasfiye süresi önce 3 ay olarak belirlenmişti; sonra tasfiye konusu fonların portföy yapıları ve piyasa gelişmeleri dikkate alınarak 3 aylık sürenin, 6 ay olarak değiştirilmesine karar verildi.

Tera Portföy'ün tasfiyesini İş Bankası, diğer fonlarınkini ise Ziraat Bankası yürütüyor.

SPK, Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtlarına göre anılan fonlardaki tekil yatırımcı sayısının 455 bin 758 kişi olduğunu kamuoyuna duyurdu.

Görüldüğü üzere, tasfiyeden etkilenen yatırımcı sayısı bir hayli yüksek. Ancak bu kişilerin homojen olmadığını, üç gruba ayrıldığını söyleyebiliriz.

Birinci gruba manipülasyonu yapanlarla birlikte çalışan kişiler giriyor.

İkinci grubu, manipülasyonun parçası olmasa da bu durumdan yararlanmak isteyen, risk iştahı yüksek ve bence etik değerleri düşük olup son yıllarda sayıları hızla artan yatırımcılar oluşturuyor. SPK’nın “nitelikli yatırımcı” kapsamına girmekle birlikte bu kişilerin “nitelikli” oldukları tartışmalıdır!

Üçüncü gruba ise masum kişiler giriyor. Bence bu grubun mağduriyetlerinin en kısa sürede giderilmesi gerekir. Nitekim Cumhurbaşkanı da bu konuda talimat verdi.

Ancak mağduriyetlerin nasıl giderileceği merak konusu…

Cumhurbaşkanı liderliğinde 26 Eylül günü ekonomi yönetimi ile fon krizi toplantısı yapıldı. Sabah muhabiri Dilek Güngör’ün yazısından öğrendiğimize göre, sistemde 1 milyon TL'den az parası olanlara hemen ödeme yapılması kararı alındı. Bankalarla ilgili henüz karar verilmedi. 66 fonun tasfiye listesinden çıkarılma ihtimali de değerlendirildi. Salı günü tekrar toplantı yapılarak kararlar kesinleştirilecek. Anlaşılan çoğu olayda yaşandığı gibi bu krizde de tartışmalı kararlar alınacak.

1 milyon TL'den az yatırımı olanlara ödenecek tutarın nasıl belirleneceği henüz belli değil.

Bence krizin maliyeti bu işle hiçbir alakası olmayan (fona yatırım yapmayan) vatandaşlarımızın sırtına yüklenmemelidir, yani zarar bütçeden karşılanmamalıdır. Bu riski alan kişiler maliyetine katlanmalıdır!

Konunun vergisel boyutuna gelince, bunu bireysel ve kurumsal yatırıcımlar bakımında ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.

Bireysel yatırımcılar açısından

Ticari nitelik göstermeyen bireysel yatırımcılar açısından fon katılma paylarının fona iade işlemlerinden elde edilen gelirler “menkul sermaye iradı” niteliğindedir. Fona iade dışında başka kişilere satışından elde edilen kazançlar ise “değer artış kazancı” niteliğindedir.

Gelir Vergisi Kanunu'na göre, menkul sermaye iradında gider fazlalığından kaynaklananlar hariç olmak üzere, sermayenin kendisinde meydana gelen eksilmeler veya değer azalışları zarar olarak kabul edilmez ve diğer gelirlerden mahsup edilemez.

Fon tasfiyesi nedeniyle yatırılan sermayenin geri alınamaması nedeniyle sermayede vuku bulan zararlar diğer gelirlerden indirilemeyecektir. Ancak bu değerlendirme tasfiyenin sonuçlandığı tarih itibariyle yapılacaktır.

Değer artış kazançlarında ise kazanç tespiti topluca yapılmakta olup satış işleminin birinden doğan zarar diğerinden doğan kazançtan indirilebilecektir. Ancak tasfiyede, bu indirimden yararlanmak bence mümkün değildir.

Kurumsal yatırımcılar açısından

Ticari işletmeye dahil yatırım fonlarından şu gelirler elde edilir:

* Yatırım fonlarından elde edilen kâr payları ile katılma paylarının fona iadesinden doğan gelirler,

* Fonların katılma paylarının Vergi Usul Kanununun 279 uncu maddesi kapsamında değerlenmesinden kaynaklanan değer artış kazançları,

* Katılma paylarının elden çıkarılmasından doğan kazançlar.

Sermaye şirketlerinin tasfiye sürecinde şirketin varlıkları satılır, tüm alacakları tahsil edilir ve borçları ödenir. Geriye kalan bakiye ortaklara payları oranında dağıtılır. Sermaye payını aşan tasfiye bakiyesi menkul sermeye iradı olarak değerlendirilir, altında kalan tutarlar ise zarar olarak dikkate alınır.

Tasfiyeye alınan fonlar bakımından konuyu değerlendirecek olursak, geçici vergi ve yıl sonu itibariyle yapılacak değerlemelerde güncel değere itibar edileceği için fon tarafından ilan edilecek değere göre oluşacak zararlar kurum kazancından indirilebilir.

Tasfiye sonucunda tahsil edilen tutarların kayıtlarda yer alan bedelden düşük olması halinde ise bu zarar kurum kazancından indirim konusu yapılacaktır.

Bu yazı için son sözlerim…

SPK’nın 18 Eylül 2026 tarihli “Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber Düzenleme Süreci Açıklaması”nda detayları açıklandığı üzere, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK başkanlığında toplanan 2 Aralık 2025 tarihli Finansal İstikrar Komitesi’nde (FİK), 2025 yılı son çeyreğinde, yatırım fonları içerisinde, bilhassa serbest yatırım fonları ve para piyasası fonları vasıtasıyla; belirli portföy yönetim şirketlerine ait fonların, fiili dolaşım oranı düşük olan paylarda ekonomik gerçeklik ve şirket temel finansal büyüklükleri ile açıklanamayacak şekilde fiyat hareketlerine neden olduğunun gözlemlenmiş olduğu gündem konusu yapılmış ve SPK tarafından alınabilecek makroihtiyati tedbirler hususunda tavsiye kararı verilmiştir.

Anılan FİK kararı sonrası, 3 Aralık 2025 tarihinde, SPK bünyesinde Çalışma Grubu oluşturularak, çalışmalara başlanmıştır.

Bu dönemde başlayan çalışmalar SPK tarafından ancak 2026 yılında sonuçlandırılarak, 28 Ağustos 2026 tarihinde kamuoyuna duyurulmuştur.

Son fon krizi kamunun daha çevik olması gerektiğini açıkça ortaya koymuştur. Ülkemizde bu tür olayların üzerine gidilmezse, gelecekte buna benzer pek çok olaya tanık olacağımızı şimdiden söyleyebiliriz.

AKP Genel Başkanvekili Mustafa Elitaş’ın fon soruşturmasına ilişkin açıklamasının bu konuda biraz umut verdiğini söyleyebilirim. Sayın Elitaş’ın açıklaması aynen şöyle:

"Kim varsa, bizden veya başkalarından. Bu işte manipülasyon yaptıysa, bilerek giriş tarihini, çıkış tarihini bilerek o 4-5 aylık süre içerisinde 1 lirası 10 lira olanlar, 10 milyon lirası 100 milyon lira olanlar, milyar olanlar varsa bunlar hesabını verecek kardeşim. Kimin bebesi, kimin oğlu, kimin çocuğu olursa olsun hiçbir ayrım yok. Tayyip Erdoğan bu işe el attı. İnşallah gereğini yapacak. Emeklilerin sorunu var, biliyoruz. İnşallah onu yapmaya gayret edeceğiz."

T24.com | Erdoğan SAĞLAM

Son günlerde ekonomi gündeminin en önemli başlıklarından biri, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar vermesi oldu.

SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiye sürecine alınan bu fonlardaki yatırımcı sayısı da az değil. SPK'nın Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtlarına dayanarak yaptığı açıklamaya göre söz konusu 131 fonda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor.

Tasfiye işlemleri için başlangıçta öngörülen üç aylık süre daha sonra altı aya çıkarıldı. SPK bu değişikliğin, fonların portföy yapıları ve piyasa koşulları dikkate alınarak varlıkların mümkün olduğunca uygun koşullarda satılabilmesine imkân sağlamak amacıyla yapıldığını açıkladı.

Dolayısıyla ortada yaklaşık yarım milyon insanı doğrudan ilgilendiren ciddi bir sorun var.

Ancak hemen bir hususun altını çizelim: Fonların tasfiye edilmesi, yatırımcıların yatırdıkları paranın tamamını kaybettikleri anlamına gelmiyor.

Tasfiye kapsamında fonların portföylerindeki varlıklar nakde çevrilecek ve elde edilen tutarlar yatırımcılara payları oranında aktarılacak. Dolayısıyla gerçek anlamda ne kadarlık bir kaybın ortaya çıkacağı tasfiye sürecinin ilerlemesiyle daha açık görülebilecek.

Buna rağmen kamuoyundaki temel soru şimdiden belli:

Fon yatırımcılarının uğrayacağı zarar ne olacak?

Erdoğan'dan talimat

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, önceki açıklamasında fonlarda yaşanan sorunun sermaye piyasalarının sınırlı bir alanıyla ilgili olduğunu, finansal sistemin tamamına yönelik bir risk bulunmadığını belirterek, sorumluluğu bulunanlardan hukuk önünde hesap sorulacağını söyledi. Erdoğan ayrıca benzer bir problemin tekrar yaşanmaması için gerekli hukuki ve idari düzenlemelerin yapılacağını ifade etti.

Bugün ise mesele yeni bir boyut kazandı.

Basına yansıyan bilgilere göre Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında fonlardaki mağduriyetlerin giderilmesine yönelik bir toplantı gerçekleştirildi. Toplantıda Hazine ve Maliye Bakanlığı, SPK, BDDK ve TMSF'nin konuyla ilgili çalışma yapması yönünde talimat aldığı belirtiliyor.

Hatta üzerinde çalışılan seçeneklerden birinin, 1 milyon TL'nin altında yatırımı bulunan bazı yatırımcılara ödemelerin daha hızlı yapılması olduğu ileri sürülüyor. Bunun için Takasbank'taki teminatlar ile fonların devlet iç borçlanma senetlerindeki kaynaklarının kullanılmasının değerlendirildiği; ancak henüz nihai bir karar verilmediği aktarılıyor.

Tam bu noktada benim merak ettiğim başka bir soru ortaya çıkıyor:

Bu zararlar Hazine tarafından mı karşılanacak?

Daha açık sorayım:

131 fondaki yatırımcıların zararları bizim ödediğimiz vergilerle mi karşılanacak?

Yatırım zararı kimin zararıdır?

Öncelikle sermaye piyasasının temel mantığını hatırlamak gerekiyor.

Yatırım yapmak kâr ihtimali kadar zarar riskini de bünyesinde barındırır. Devlet, kural olarak, vatandaşın yaptığı yatırımın kârını paylaşmadığı gibi yatırımın olağan riskinden doğan zararını da üstlenmez.

Nitekim 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'ndaki yatırımcı tazmin sistemi de bütün yatırım zararlarını güvence altına alan bir sistem değildir.

Kanunun 84'üncü maddesine göre tazmin esas itibarıyla yatırım kuruluşunun yatırımcıya ait nakit veya sermaye piyasası araçlarını teslim yükümlülüğünü yerine getirememesinden kaynaklanan talepleri kapsamaktadır. Aynı maddede yatırım danışmanlığından veya piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararların tazmin kapsamında olmadığı açıkça belirtilmektedir.

Yani sermaye piyasası mevzuatımızda; “Yatırım yaptım, zarar ettim, devlet zararımı karşılasın”

şeklinde genel bir sistem bulunmuyor.

Zaten aksi de düşünülemez.

O hâlde 131 fondaki yatırımcıların uğrayacağı her zararın hiçbir ayrım yapılmadan Hazine tarafından karşılanması gündeme gelecekse, bunun hukuki gerekçesinin de açıklanması gerekir.

Çünkü Hazine dediğimiz şey, nihayetinde hepimizin parasıdır.

Ve Hazinenin en önemli finansman kaynaklarından biri de vergilerimizdir.

Üstelik Sermaye Piyasası Kanunu da yatırımcı zararlarının doğrudan kamuya yüklenmesi şeklinde bir sistem öngörmemektedir. Kanunun 84'üncü maddesinde yatırım danışmanlığından veya piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararların tazmin kapsamında olmadığı açıkça belirtilmiştir. Daha da önemlisi, Kanunun 86'ncı maddesinde tedricî tasfiye hâlinde yatırımcıların alacaklarının öncelikle ilgili kuruluşların aktiflerinden karşılanması öngörülmüş; yönetim ve denetimi elinde bulunduran ortakların malvarlıkları hakkında ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz dâhil oldukça geniş koruma tedbirlerine başvurulmasına imkân tanınmıştır.

Dolayısıyla mevcut kanuni sistem de zararın doğrudan Hazineye yüklenmesi yerine öncelikle mevcut varlıklara ve sorumlulara yönelinmesini esas almaktadır. Bu yol tüketilmeden yatırımcı zararının Hazineye, oradan da vergi mükelleflerine aktarılması hem Sermaye Piyasası Kanunu'nun öngördüğü tazmin ve tasfiye sisteminin mantığıyla hem de Anayasa m.73'teki kamu gideri anlayışıyla bağdaşmayacaktır.

Vergilerimiz her gider için kullanılabilir mi?

Ben bu meseleyi yıllar önce kur korumalı mevduat nedeniyle yapılan kur farkı ödemeleri bakımından da tartışmıştım.

Mesele aslında Anayasa'nın 73'üncü maddesine dayanıyor.

Anayasa m.73 şöyle: “Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, malî gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.”

Buradaki en önemli ifade “kamu giderlerini karşılamak üzere” ifadesidir.

Anayasa Mahkemesi de bunu “verginin, kamu giderlerinin karşılığı olması” olarak nitelendiriyor ve bu ilkenin kamu giderlerinin vergiyle finanse edilmesini ve kamu giderleri gerektirmedikçe vergi alınamamasını ifade ettiğini belirtiyor.

Dolayısıyla vergi ödememizin anayasal gerekçesi kamu giderlerinin finansmanıdır.

Sağlık için vergi ödüyoruz.

Eğitim için ödüyoruz.

Savunma, adalet, güvenlik ve diğer kamu hizmetleri için ödüyoruz.

Peki özel bir yatırım fonuna para yatıran kişinin uğradığı yatırım zararı da “kamu gideri” midir?

Bence tartışılması gereken asıl mesele budur.

Bütçeye koymak tek başına yeterli mi?

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 3'üncü maddesinde kamu gideri; kanunlara dayanılarak yaptırılan işler, alınan mal ve hizmetler, sosyal güvenlik katkı payları, borç faizleri, ekonomik, mali ve sosyal transferler, bağış ve yardımlar ile diğer giderleri kapsayacak şekilde oldukça geniş tanımlanmıştır.

Diyelim ki önümüzdeki günlerde bir kanuni düzenleme yapıldı ve 131 fondaki yatırımcıların zararlarının belli bir kısmının Hazine tarafından karşılanacağı hüküm altına alındı.

Ardından bütçeye de bunun için ödenek konuldu.

Sorun çözülmüş olur mu?

Şeklen evet denilebilir ama Anayasa m.73 açısından tartışma bitmez.

Çünkü benim uzun zamandır üzerinde durduğum mesele tam da budur:

Bir harcamayı bütçeye koymak, o harcamayı kendiliğinden Anayasa m.73 anlamında meşru bir kamu giderine dönüştürür mü?

Başka bir ifadeyle devlet; “Ben bunu bütçeye koydum, dolayısıyla kamu gideridir ve vergilerle öderim” diyebilir mi?

Bu soruya kayıtsız şartsız “evet” demek bana göre Anayasa'nın 73'üncü maddesindeki “kamu gideri” ibaresini anlamsızlaştırır.

Ancak burada çok önemli bir ayrım var

131 fon meselesinde yapılması gereken asıl ayrım bence şudur:

Zarar neden doğdu?

Eğer yatırımcıların kaybı yatırımın olağan riskinden, piyasa hareketlerinden veya yatırım yapılan varlıkların değer kaybetmesinden kaynaklanıyorsa bu, kural olarak yatırımcının üstlendiği risktir.

Bu zararın Hazine tarafından karşılanması hâlinde özel bir yatırım zararının toplumun tamamına, yani vergi mükelleflerine aktarılması söz konusu olur.

Bu durumda şu soruyu sormamız gerekir:

Bu fonlara hiç yatırım yapmamış milyonlarca insan, bu fonlara yatırım yapanların zararını neden vergileriyle karşılasın?

Üstelik bunun devamında başka bir eşitlik sorunu daha çıkar.

Fon yatırımcısının zararı karşılanıyorsa hisse senedinde zarar edenin zararı neden karşılanmasın?

Başka bir yatırım aracında zarar eden vatandaş neden aynı haktan yararlanmasın?

Fakat zarar yatırımın olağan riskinden değil de fon yöneticilerinin veya başka özel kişilerin hukuka aykırı işlemlerinden kaynaklanmışsa durum değişir.

Bu durumda öncelikle zarara sebep olanların hukuki ve cezai sorumluluğuna gidilmesi, bunların mal varlıklarından mümkün olan tahsilatın yapılması gerekir.

Nitekim kamuoyunda tartışılan alternatif çözüm önerilerinden biri de zararın kamu kaynağı kullanılmadan, zarara neden olanların mal varlıkları ve fonlarda mevcut değerler üzerinden karşılanmasıdır.

Ama bir ihtimal daha var.

Ve bence hukuken en önemli ihtimal de bu.

Ya devletin denetim kusuru varsa?

Sermaye piyasası, devletin düzenleme ve denetimine tabi bir alan.

SPK'nın kendisi de yaptığı açıklamada, 2025'in son çeyreğinden itibaren bazı fonların düşük fiili dolaşımlı paylarda ekonomik gerçeklikle açıklanamayacak fiyat hareketlerine neden olduğunun gözlemlendiğini ve konunun 2 Aralık 2025 tarihli Finansal İstikrar Komitesinde gündeme geldiğini açıkladı.

Bu bilgi önemli.

Ancak buradan hareketle bugün için “SPK görevini yapmadı” şeklinde kesin bir sonuca varmak doğru olmaz. Bunun hukuken ortaya konulması gerekir.

Fakat ileride yapılacak incelemelerde kamusal gözetim ve denetimin gerektiği gibi yapılmadığı, zamanında alınması gereken tedbirlerin alınmadığı ve bu nedenle yatırımcı zararının doğduğu ya da büyüdüğü ortaya çıkarsa mesele tamamen değişir.

Çünkü Anayasa'nın 125'inci maddesinde çok açık bir hüküm bulunmaktadır:

“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”

Anayasa Mahkemesi de idarenin eylem ve işlemlerinden kaynaklanan zararların tazmin edilmesinin anayasal bir yükümlülük olduğunu açıkça kabul etmektedir.

İşte o durumda Hazine tarafından yapılacak ödemenin hukuki niteliği farklılaşır.

Artık devlet;

“Yatırım yaptın, zarar ettin, zararını karşılıyorum”

demiyor olacaktır.

Devlet;

“Benim hukuki sorumluluğum nedeniyle ortaya çıkan zararı tazmin ediyorum”

diyecektir.

Bu ikisi aynı şey değildir.

Birincisi özel yatırım zararının topluma yüklenmesidir.

İkincisi ise şartları oluşmuşsa idarenin kendi hukuki sorumluluğundan doğan bir zararı tazmin etmesidir.

İkinci durumda yapılan ödemenin kamu gideri niteliğini ve vergilerle finansmanını açıklamak çok daha kolaydır. Çünkü ödeme, Anayasa'nın 125'inci maddesinden kaynaklanan kamusal bir yükümlülüğün yerine getirilmesidir.

Önce zararın kaynağını bulalım

Bu nedenle 131 fon meselesinde “Devlet mağdurların zararını karşılasın” demeden önce başka bir soruya cevap vermemiz gerekiyor:

Zarardan kim sorumlu?

Yatırımın olağan riskinden doğan zarar yatırımcının; özel kişilerin hukuka aykırı eylemlerinden doğan zarar öncelikle o kişilerin; idarenin hukuka aykırı işlem, eylem veya hizmet kusurundan doğan zarar ise şartları oluştuğu ölçüde idarenin sorumluluk alanındadır.

Bu üç zararı aynı sepete koyup tamamını Hazineye yüklemek doğru değildir.

Çünkü Hazine sahipsiz para değildir.

Hazinenin harcadığı paranın önemli bir bölümü bizim ödediğimiz vergilerden oluşmaktadır.

Bu nedenle 131 fon mağdurlarına kamu kaynağından ödeme yapılacaksa önce şu soruların cevaplandırılması gerekir:

Ne kadar zarar var?

Bu zarar neden doğdu?

Zarara kim sebep oldu?

Sorumluların mal varlıklarından ne kadarı tahsil edilebilir?

İdarenin zararın doğmasında veya büyümesinde hukuki sorumluluğu var mı?

Ve ancak bütün bunlardan sonra:

Hazine ne kadarını ödemeli?

Çünkü mesele yalnızca 455 bin 758 fon yatırımcısının parasını geri alıp alamayacağı meselesi değildir.

Mesele aynı zamanda o fonlara hayatında tek kuruş yatırmamış milyonlarca vergi mükellefinin parasının hangi hukuki gerekçeyle kullanılacağı meselesidir.

Özetle; zararın varlığı, tek başına kamu giderinin varlığı anlamına gelmez.

Önce zararın kaynağını ve sorumlusunu bulmak gerekir.

Yoksa özel bir yatırım zararını bütçeye koyup vergilerle karşılamak, onu hukuken tartışmasız biçimde “kamu gideri” yapmaz.

Belki sadece kamunun gideri yapar.

Son olarak…

Sonuç olarak 131 fondaki yatırımcıların uğradıkları zararın, hiçbir ayrım yapılmaksızın Hazine tarafından üstlenilmesine ve dolayısıyla toplumun tamamının ödediği vergilerle karşılanmasına açıkça karşıyım.

Önümüzdeki süreçte yatırımcı mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla SPK'nın gözetim ve denetim sorumluluğunun öne çıkarılması ve buradan hareketle zararın finansmanının Hazine'ye aktarılması ihtimali bulunmaktadır. Ancak SPK'nın hukuki sorumluluğu somut olarak ortaya konulmadan böyle bir yolun tercih edilmesi, özel bir yatırım zararının kamuya, daha açık ifadeyle milyonlarca vergi mükellefine yüklenmesi anlamına gelecektir.

Anayasa'nın 73'üncü maddesi son derece açıktır: Vergiler “kamu giderlerini karşılamak üzere” ödenir. Özel bir yatırım faaliyetinden kaynaklanan zarar, sırf kanunla Hazineye yüklenerek veya bütçeye ödenek konularak Anayasa m.73 anlamında kamu giderine dönüştürülemez. Aksi bir kabul, Anayasa'daki “kamu giderlerini karşılamak üzere” ibaresini işlevsiz hâle getirir.

İzlenmesi gereken yol, önceki gün yazdığım bu yazıda değindiğim ABD'deki Bernard Madoff örneğinde olduğu gibi, zararı vergi mükelleflerine paylaştırmak değil, zararı doğuranlardan tahsil etmektir. Sorumluların ve suçla bağlantılı kişilerin hukuken el konulabilecek, müsadere edilebilecek veya geri alınabilecek malvarlıklarına öncelikle başvurulmalıdır. Nitekim Sermaye Piyasası Kanunu'nun yatırımcı tazmini ve tedricî tasfiyeye ilişkin hükümlerinin mantığı da zararı doğrudan Hazineye yüklemek değil, öncelikle mevcut varlıklara ve sorumlulara yönelmektir.

Elbette yapılacak incelemeler sonucunda SPK'nın hukuka aykırı işlem veya eyleminin ya da hizmet kusurunun zararın doğmasına veya büyümesine neden olduğu hukuken ortaya konulursa tablo değişir. Bu durumda Anayasa m.125 gereğince idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Ancak sorumluluk ortaya konulmadan Hazineye başvurmak, tazmin değil; özel yatırım zararını toplumsallaştırmaktır.

Özel kişilerin sebep olduğu yatırım zararının adresi Hazine değildir; adres, o zarara sebep olanlardır.

Aksi yöntem zararı ortadan kaldırmaz, yalnızca zararın sahibini değiştirir; fon yatırımcısının zararını, o fonlara hayatında tek kuruş yatırmamış milyonlarca vergi mükellefinin sırtına yükler.

Bu, Anayasa m.73 anlamında kamu gideri değil; özel bir zararın kamuya, yani hepimize yüklenmesidir.

T24.com | Murat BATI

DAHA YÜKSEK TEKNOLOJİ, DAHA GÜÇLÜ REKABET
Türkiye’nin ihracatında önemli bir dönüşüm yaşanıyor. Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2025 yılında orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatı yüzde 10.8 artarak 112 milyar dolara, imalat sanayi ihracatı içindeki payı ise yüzde 43.5’e yükseldi. Bu olumlu bir gelişme. Ancak daha ileri gitmek zorundayız.

Çünkü mesele yalnızca ihracatın miktarını artırmak değil; dünyada daha zor üretilen, daha yüksek teknoloji, tasarım, marka ve bilgi birikimi içeren ürünlerde rekabet edebilmek.

Bunun yolu da ‘daha yüksek kur’ arayışından çok, ürün başına daha yüksek verimlilik ve daha güçlü teknoloji üretmekten geçiyor.

SEKTÖR SEÇMEK YETMEZ, ÜRÜN SEÇMEK GEREKİR
Türkiye’de bu konuda aslında önemli bir mesafe alındı. Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi, Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi ve HIT-30 gibi programlarla teşvik sistemi giderek daha seçici hale geliyor. HIT-30 kapsamında yarı iletkenlerden mobiliteye, yeşil enerjiden dijital teknolojilere kadar belirli yüksek teknoloji alanları ve bunların değer zincirleri hedefleniyor.

Dolayısıyla artık ‘teşvikler seçici olsun’ demek tek başına yeterli değil. Bir adım daha ileri gitmemiz gerekiyor.

HANGİ SEKTÖRÜN İÇİNDE HANGİ ÜRÜNLERDE TÜRKİYE DÜNYA İLE REKABET EDEBİLİR?
Asıl seçicilik burada başlamalı. Örneğin elektrikli otomobil Türkiye açısından önemli bir dönüşüm alanı. Togg, bu alanda çok önemli bir başlangıç yaptı. Ancak bir sektöre girmek ile o sektörün dünya pazarında kalıcı ve güçlü bir oyuncusu olmak aynı şey değil. Togg deneyimi bize, bundan sonraki aşamada yalnızca sektörleri değil, o sektörlerin içindeki ürün ve teknolojileri de çok daha dikkatli seçmemiz gerektiğini gösteriyor.

Bu yaklaşım otomotiv için olduğu kadar batarya, elektronik, makina, savunma, yazılım, sağlık teknolojileri veya yeşil enerji için de geçerli.

BAŞARIYA DAHA ÇOK ÖDÜL
Burada kamu teşviklerinin rolü büyük. Ancak teşvik vermek kadar verilen teşvikin ne ürettiğini ölçmek de önemli. Bir yatırımın desteklenmesinde yalnızca yatırım tutarı veya istihdam sayısı değil; ihracat kapasitesi, ihracat birim değeri, yerli katma değer, teknoloji ve fikri mülkiyet üretimi, küresel tedarik zincirlerine girme kapasitesi gibi ölçütler de dikkate alınmalı. Hatta belirlenen ürünlerde belli bir süre içinde belirli ihracat, teknoloji veya yerlilik hedeflerine ulaşılması bazı ek teşviklere bağlanabilir. Böylece kamu kaynağı, yalnızca yatırımın kurulmasını değil, dünya pazarında rekabet edebilen bir ürünün ortaya çıkmasını daha çok desteklemiş olur.

Bu, mevcut teşvik sistemini baştan aşağı değiştirmek anlamına gelmiyor. Tam tersine, mevcut seçici yapının içine bazı ince ayarların eklenmesi ile mümkün olabilir.

DAHA ÇOK DEĞİL, DAHA REKABETÇİ ÜRÜNLER
Türkiye’nin önündeki mesele yalnızca daha fazla ürün ihraç etmek değil. Dünyanın satın almak istediği ürünleri, dünyanın rekabetçi fiyat ve kalite koşullarında üretebilmek. Bu nedenle ihracat politikamızın yeni sorusu ‘Kur ne kadar artmalı?’ olmaktan çıkıp, ‘Dünyada hangi ürünlerde rekabet edebiliriz ve bu ürünlerde nasıl dünya markaları oluşturabiliriz?’ olmalı.

İstanbul Ticaret Odası Gazetesi | Osman ARIOĞLU

Uzaktan çalışma, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 14'üncü maddesi ile Uzaktan Çalışma Yönetmeliği kapsamında düzenlenmektedir. Bu kapsamda uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu çerçevesinde iş görme edimini evinde veya teknolojik iletişim araçları aracılığıyla iş yeri dışında yerine getirmesine dayanan ve yazılı olarak kurulan çalışma biçimidir.

İş görme ediminin tamamının uzaktan yerine getirilmesi mümkün olduğu gibi çalışma süresinin bir bölümünün iş yerinde, bir bölümünün ise uzaktan çalışma şeklinde yürütülmesi de mümkündür.

25.09.2026 tarihli ve 33381 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzaktan Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik ile özellikle hibrit çalışma uygulamaları açısından önemli bir değişiklik yapılmıştır. Yeni düzenleme ile iş görme ediminin bir kısmının iş yerinde, bir kısmının ise uzaktan çalışma yöntemiyle yerine getirilmesi açıkça hüküm altına alınmıştır.

Güncel düzenlemenin en önemli sonucu, hibrit çalışma düzeninin çalışma günleri ve saatlerinin yazılı olarak daha belirgin hale getirilmesidir.

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'nin çalışma sürelerine ilişkin 9'uncu maddesine eklenen hükme göre, iş görme ediminin bir kısmının iş yerinde, bir kısmının uzaktan çalışma usulüyle yerine getirilmesi kararlaştırılabilecektir. Ancak bu durumda işçinin iş yerinde ve uzaktan çalışacağı günler ile çalışma saatlerinin uzaktan çalışma iş sözleşmesinde/protokolünde belirlenmesi gerekmektedir.

"(2) İş görme ediminin bir kısmının işyerinde, bir kısmının uzaktan çalışma usulüyle yerine getirilmesi kararlaştırılabilir. Bu durumda işçinin işyerinde ve uzaktan çalışacağı günler ile çalışma saatleri iş sözleşmesinde belirlenir."

Örneğin işçinin haftanın üç günü iş yerinde, iki günü evden çalışması kararlaştırılmışsa, bu çalışma düzeninin ve uygulanacak çalışma saatlerinin iş sözleşmesinde veya sözleşmenin eki niteliğindeki yazılı bir protokolde açıkça gösterilmesi gerekecektir.

Mevcut hibrit çalışma uygulamalarında da işçinin hangi gün ve saatlerde iş yerinde, hangi gün ve saatlerde uzaktan çalışacağı önceden sabit şekilde belirlenmişse bu düzenin uzaktan çalışma sözleşmesine veya ek protokole açıkça yazılması ve belgenin taraflarca imzalanarak özlük dosyasında saklanması gerekmektedir.

Uzaktan çalışma ilişkisinin yazılı olarak kurulması gerekmektedir. Sözleşmede işin tanımı ve yapılma şekli, çalışma süresi ve yeri, ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar, işveren tarafından sağlanacak iş araçları ve ekipman, ekipmanın korunmasına ilişkin yükümlülükler, işveren ile işçi arasındaki iletişim yöntemi ile genel ve özel çalışma koşullarına yer verilmelidir.

Yeni düzenleme sonrasında hibrit çalışanlar bakımından iş yerinde ve uzaktan çalışılacak günler ile çalışma saatlerinin de bu yazılı düzenlemelerde açık şekilde gösterilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, uzaktan ve hibrit çalışma modelleri çalışma hayatında giderek daha yaygın hale gelirken, 25.09.2026 tarihli yeni düzenleme ile hibrit çalışmanın sözleşmesel çerçevesi daha açık hale getirilmiştir.

Bu bağlamda işçinin hangi günlerde iş yerinde, hangi günlerde uzaktan çalışacağı ile çalışma saatlerinin uzaktan çalışma sözleşmesinde veya buna ilişkin yazılı protokolde açıkça belirlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla hibrit çalışma uygulayan işverenlerin mevcut sözleşme ve protokollerini yeni düzenleme doğrultusunda gözden geçirmeleri ve çalışma düzenini yazılı hale getirmeleri önemlidir.

Star Gazetesi | Resul KURT

İlk aşamada özellikle yüksek gelir ve servet profiline sahip mükelleflerin yurtdışı finansal varlıklarını, yatırımlarını, şirket ve ortaklık yapılarını ve yurtdışında elde ettikleri gelir ve kazançları analiz kapsamına alıyoruz.

Risk Analiz Merkezimiz tarafından yapılan çalışmalar sonucunda, yurtdışı gelir ve kazançları ile Türkiye’deki vergisel beyanları arasında uyumsuzluk bulunduğu değerlendirilen mükellefleri gözetim kapsamına alacağız.

Gözetim kapsamına alınan mükelleflerimize Vergi Müfettişlerimiz tarafından tebligatta bulunacak ve Risk Analiz Merkezimiz tarafından tespit edilen husus ve tutarlara ilişkin bilgi ve açıklama talep edeceğiz.

CRS ve CbCR Nedir?

Uluslararası Veriyi Beyanlarla Karşılaştırıyoruz

Yurtdışı Kazançlar Gözetim Programı ile uluslararası bilgi değişiminden elde ettiğimiz verileri doğrudan risk analizimizin girdisi olarak kullanıyoruz. Bu kapsamda aşağıdaki hususları birlikte analiz ediyoruz.

Risk tespit ettiğimiz durumlarda mükelleflerimizden öncelikle açıklama talep edip, uluslararası veriler ile beyanlar arasındaki farklılığın nedenini ortaya koymaya çalışacağız.

Uluslararası bilgi değişimi, büyük veri ve risk analizi kapasitemizi birlikte kullanarak yurtdışı kazançların doğru ve tam olarak beyan edilmesine yönelik yeni nesil bir gözetim yaklaşımını hayata geçiriyoruz.

Bu, Apple'ın 2024'te açıkladığı 110 milyar dolarlık işlemi geride bırakarak ABD tarihindeki en büyük hisse geri alımı oldu.

Yapay zeka şirketi OpenAI'da önemli paya sahip olan Nvidia'nın hisseleri, OpenAI'ın ChatGPT'yi 2022'nin sonlarında piyasaya sürmesinden bu yana yüzde 1.200'den fazla yükseldi.

Nvidia, yapay zeka tedarik zincirinin en üst sıralarındaki konumundan yararlanarak son yıllarda rekor düzeyde kârlılık elde etti.

Nvidia hisseleri yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 19 değer kazandı.

Deniz Güldağ-Ekonomim

EVREN 11 modeli tek API altında topladı

EVREN’in yeni büyük dil modeli çıkarım servisi, farklı yapay zekâ modellerini ayrı ayrı altyapılara bağlanma ihtiyacı olmadan kullanmayı hedefliyor.

Sistemde 11 açık ağırlıklı model tek bir API üzerinden sunuluyor. Mevcut yapay zekâ uygulamalarının da EVREN altyapısına bağlanabilmesi için OpenAI uyumlu API mimarisi kullanılıyor.

Platform; metin üretiminin yanı sıra akıl yürütme, kodlama, görsel analiz, belge işleme ve farklı yapay zekâ görevlerinde kullanılabilecek modelleri aynı altyapıda bir araya getiriyor.

Anlık yanıt desteği ve otomatik model yönlendirme özelliğiyle uygulamanın ihtiyacına göre farklı modellerden yararlanılabiliyor.

Yapay zekâ verileri Türkiye’de işleniyor

EVREN’in öne çıkan taraflarından biri ise veri trafiğinin Türkiye’de tutulması.

Modele gönderilen istemler, oluşturulan yanıtlar ve kullanım kayıtları Türkiye’de bulunan yüksek performanslı GPU altyapısında işleniyor. Böylece kullanıcıların yapay zekâ uygulaması geliştirirken verilerini yurt dışındaki bulut hizmetlerine aktarmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Bu yapı özellikle hassas veri kullanan kamu kurumları, savunma sanayisi şirketleri, teknoloji firmaları ve araştırma kuruluşları açısından önem taşıyor.

Platformun hesaplama altyapısında yüksek performanslı GPU kümeleri kullanılırken EVREN yalnızca hazır modellerin çalıştırıldığı bir sistem olarak tasarlanmadı. Veri hazırlama, etiketleme, model eğitimi, test ve yayımlama süreçleri de aynı yapı içerisinde yürütülebiliyor.

Para yerine katkıya dayalı kredi sistemi...

EVREN klasik ücretli bulut hizmetlerinden farklı bir kullanım modeli uyguluyor.

Kullanıcılar platforma veri seti yükleyerek, veri etiketleyerek veya geliştirdikleri modelleri paylaşarak kredi kazanabiliyor. Kazanılan krediler daha sonra yüksek performanslı GPU kaynaklarının kullanılması, model eğitimi ve büyük dil modeli işlemlerinde harcanabiliyor.

Böylece özellikle öğrenciler, akademisyenler, girişimciler ve kendi güçlü yapay zekâ altyapısını kurma maliyetini karşılamakta zorlanan geliştiricilerin hesaplama kaynaklarına erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.

EVREN’e erişim e-Devlet kimlik doğrulaması üzerinden sağlanıyor. Ancak bu uygulama yeni değil. Platformun e-Devlet üzerinden erişimi haziran ayında başlamıştı. Son aşamadaki asıl değişiklik, büyük dil modeli servisinin ve 11 modellik yeni çıkarım katmanının devreye alınması oldu.

1 Kasım’a kadar API kullanımında kredi düşmeyecek

Platformun kullanımını hızlandırmak için geçici bir teşvik de devreye alındı.

1 Kasım 2026’ya kadar gerçekleştirilecek API çağrıları kullanıcıların mevcut kredi bakiyesinden düşülmeyecek. Böylece geliştiriciler yeni büyük dil modeli altyapısını bu tarihe kadar kredi tüketmeden deneyebilecek.

EVREN kısa sürede 7 bin 500 aktif kullanıcıya ulaştı. Kullanıcı kitlesi savunma sanayisi şirketleriyle sınırlı değil; teknoloji şirketleri, akademisyenler, girişimciler, öğrenciler ve yazılım geliştiricileri de sisteme erişebiliyor.

Sırada yerli dil, görüntü ve ses modelleri var

EVREN’in önümüzdeki dönemde yalnızca açık ağırlıklı yabancı modelleri çalıştıran bir altyapı olarak kalmaması planlanıyor.

Platforma yerli büyük dil modellerinin yanı sıra görüntü ve ses modellerinin de eklenmesi hedefleniyor. Dağıtık GPU yönetimiyle hesaplama kapasitesinin büyütülmesi de yol haritasında bulunuyor.

Bu adımların hayata geçirilmesi halinde EVREN, yalnızca model çalıştırılan bir sistemden Türkiye’de yapay zekâ geliştirme, eğitim ve hesaplama kaynaklarının ortak kullanıldığı daha geniş bir altyapıya dönüşecek.

Murat Ali Oral-Dünya

Türkiye'nin 5 yıllık kredi temerrüt takası (CDS) 251 baz puanı test etti.

4 ayın zirvesinde

Bloomberg verilerine göre bu rakamla birlikte risk primi son 4 ayın en yüksek seviyesini gördü.

Gelişen piyasa kategorisinde en yüksek risk primi 703 baz puanla Arjantin'de kaydedilirken, Türkiye Arjantin'in ardından ikinci sırada yer aldı.

Dünya

Peki bu model nasıl ele alınmalı?

Dijital Şirket uygulaması; yalnızca şirket ku­ruluşunu dijitalleştirip hızlandırmanın ötesin­de, “şirketin kuruluşundan vergi ve sosyal güvenlik işlemlerine, oda ve sicil süreçle­rinden banka hesabı ve finansmana erişime, muhasebe ve elektronik belgelerden CRM, ERP ve bulut altyapısına, istihdamdan yatı­rım ve ihracata kadar şirket yaşam döngü­sünü uçtan uca dijital ve bütünleşik yürüten bir model olarak” ele alınmalı.

Bazı Ülkelerdeki Dijital Şirket modelleri

Estonya e-Residency: Girişimcinin ülkenin dijital iş altyapısına uzaktan erişebilmesi.

İngiltere Companies House: Dijital kuruluş süreci, kimlik doğrulama ve şirket bilgilerinin güvenilirliğini artıran yükümlülükler.

Singapur ACRA Bizfile: Şirket kuruluşu, şir­ket işlemlerini merkezi dijital altyapıda topla­ma, Singpass ve Corppass gibi dijital kimlik alt­yapılarıyla birlikte çalışma.

Başarılı modellerin ortak özelliği: Elektro­nik ortama taşıma yanında şirket kimliği, sicil, doğrulama, kamu işlemleri ve özel sektör hizmet­leri birlikte çalışabilir bir ekosisteme dönüşüyor.

Türkiye modeli nasıl olabilir?

Güçlü taraflarımızı bir araya getirerek daha ileri bir model kurmak mümkün.

Kamu; güvenilir dijital altyapıyı, kuralları ve standartları oluşturmalı, özel sektör ekosiste­minin bu altyapı üzerinde ürün ve hizmet geliş­tirmesinin önünü açmalı.

Ticaret Bakanlığı–MERSİS altyapısı ile TOBB ve oda/ticaret sicili ağı birlikte Dijital Şirket uygulaması operasyonel omurgasının oluşması. Tescil, oda üyeliği ve Ticaret Sicil Ga­zetesi süreçleri girişimci açısından tek bir diji­tal kullanıcı olması.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Dijital Şir­ket statüsünün teknoloji ve girişimcilik kri­terlerini belirlemesi. Teknogirişim Rozeti, ku­luçka merkezleri ve teknopark sistemiyle ilişki kurulması.

“Bir kez veri ver” ilkesi uygulanmalı. Bir kamu kurumunun veya yetkili kuruluşun sahip olduğu doğrulanmış veri başka bir süreçte giri­şimciden yeniden istenmemeli.

Şirket kuruluşuyla birlikte vergi, sosyal güvenlik, elektronik tebligat, elektronik im­za ve gerekli diğer kayıt süreçleri otomatik başlatılabilmeli.

Özel sektör yazılım ekosistemi sistemin asli unsurlarından biri olmalı. Kamu; muha­sebe, ERP, CRM, e-dönüşüm, bulut, siber gü­venlik ve benzeri hizmetleri üreten sektörümüz yerli teknoloji ürünlerinin standart API’ler üze­rinden sisteme bağlanabileceği açık entegras­yon kuralları oluşturmalı.

Dijital Şirket profili “şirket pasaportu” mantığına dönüşebilmeli. Şirketin doğrulan­mış temel bilgilerinin banka, yatırımcı, kamu kurumu veya yetkilendirilmiş hizmet sağlayı­cılarla izinli ve güvenli biçimde paylaşılması mümkün olmalı.

Şirket büyütmeye de odaklanmalı. İhracat destekleri, yatırım programları, girişim serma­yesi fonları, teknoparklar ve uluslararasılaşma destekleri Dijital Şirket profiliyle ilişkilendi­rilmeli. Dijital Şirket uygulamasının işletim ve uygulama koordinasyonu; TOBB’un oda ve tica­ret sicili ağı ile iş dünyasına erişim kapasitesi­ni merkezine alan yeni bir yönetişim modeliyle kurgulanmalı.

Uzaktan çalışma artık geçici düzenleme olmamalı

Tekoparklar, Ar-Ge ve Tasarım Merkezlerin­de çalışan bilişim personelinin bölge veya mer­kez dışında geçirdiği sürelerin gelir vergisi sto­paj teşvikine konu edilme oranı, 10766 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yüzde 100, diğer per­sonel için yüzde 75 uygulamasının yıllık uzatıl­ma beklentisi şirketler açısından öngörülebilir­lik sorunu oluşturmakta.

31 Aralık 2028 başka bir kritik eşik. Dolayısıy­la 4691 ile 5746 kanun çerçevesinde 2028 sonra­sını da tasarlayacak düzenlemelere ihtiyaç var.

Teknoparklar “laboratuvarlar, ortak Ar-Ge altyapıları, üniversite-sanayi işbirliği, mentor­luk, yatırımcı ilişkileri ve ekosistem etkileşimi­nin” merkezi olmaya devam etmeli.

Hedef; daha fazla “teknoloji girişimi, nite­likli istihdam, yatırım, yazılım ve teknoloji ihracatı üreten bir ekosistem”

Ertan Barut-Dünya

30'ar milyar dolarlık ürün listesi netleşti

İki ülke, karşı taraftan ithal ettiği yaklaşık 30 milyar dolarlık ürün grubunda karşılıklı tarife indirimi uygulanması konusunda uzlaştı.

Hesaplamada 2024 yılı ikili ticaret verileri esas alınırken, kapsama alınan ürünlerin yüzde 90'dan fazlasında karşılıklı olarak sonradan getirilen ek tarifelerin tamamen kaldırılması ve ürünlerin en çok kayrılan ülke tarife oranlarına dönmesi öngörülüyor.

Böylece düzenlemenin hayata geçmesi halinde her iki tarafta toplamda yaklaşık 60 milyar dolarlık ticaret daha düşük tarife yüküyle yapılabilecek.

ABD tarafı da yeni ticaret mekanizması kapsamında iki ülkeden yaklaşık 30'ar milyar dolarlık hassas olmayan ürün grubunun daha avantajlı tarife koşullarından yararlanabilmesi için liste oluşturulduğunu açıkladı.

Oyuncaktan tarım ürünlerine kadar geniş liste

ABD'nin Çin'den ithalatında tarife indirimi planlanan ürünler arasında oyuncak, ev aletleri, bebek ürünleri, mutfak ve banyo ürünleri ile çeşitli tüketim malları bulunuyor.

Çin ise ABD'den aldığı tarım ürünleri, kişisel bakım ürünleri, tıbbi cihazlar ve kömür başta olmak üzere yaklaşık 30 milyar dolarlık ithalat kaleminde tarifeleri düşürmeye hazırlanıyor.

İki tarafın belirlediği ürün grupları, uzun süredir devam eden ticaret geriliminde teknoloji ve stratejik sektörlerin dışında kalan mallarda daha kontrollü bir normalleşme alanı oluşturuyor.

Tarife indirimi hemen başlamayacak
Uzlaşma sağlanmış olsa da yeni tarife oranları bugün itibarıyla yürürlüğe girmiyor.

ABD ve Çin'in önce kendi iç hukuk ve idari prosedürlerini tamamlaması gerekiyor. Bu süreçlerin ardından iki tarafın tarife indirimlerini eş zamanlı olarak uygulamaya başlaması planlanıyor.

Bu nedenle ürün listeleri kesinleşmiş olsa da şirketler açısından yeni tarife oranlarının uygulanacağı tarih ayrıca izlenecek.

Çin tarafı, kapsamdaki ürünlerin yüzde 90'dan fazlasında karşılıklı ek vergilerin tamamen kaldırılacağını bildirirken, kalan ürünlerde uygulanacak oranlar ürün bazında farklılaşabilecek.

Tarım için ayrı çalışma grubu kuruluyor
ABD ile Çin tarifede uzlaştı: 30'ar milyar dolarlık üründe ek vergi kalkacak - Resim : 2

Anlaşmayla birlikte iki ülke arasındaki ticaret görüşmeleri için yeni bir kurumsal yapı da oluşturuluyor.

ABD-Çin Ticaret Konseyi çatısı altında kurulacak tarım çalışma grubu, pazar erişimi ve düzenleyici engeller dahil olmak üzere iki ülke arasındaki tarım ticaretini etkileyen sorunlara yoğunlaşacak.

Çalışma grubunun ilk toplantısının 2026 yılı bitmeden yapılması planlanıyor.

Tarım başlığı özellikle Çin'in ABD'den yaptığı soya fasulyesi ve diğer tarım ürünü alımları nedeniyle son dönemde iki ülke arasındaki ticaret pazarlığının en önemli alanlarından biri olmuştu.

10 Kasım öncesi ticarette yeni adım
Yeni tarife çerçevesi, ABD ile Çin arasındaki mevcut ticaret ateşkesinin bazı bölümleri için 10 Kasım takvimi yaklaşırken açıklandı.

İki ülke son aylarda tarım ürünleri, enerji, uçak siparişleri, kritik mineraller ve karşılıklı tarifeler üzerinden çok sayıda başlıkta pazarlık yürütüyor.

Yeni düzenleme bütün ABD-Çin ticaret savaşını sona erdirmiyor. Ancak hassas olmayan ürünlerde karşılıklı tarife yükünün azaltılması, yaklaşık 60 milyar dolarlık ticaret için daha düşük maliyetli yeni bir kanal açabilecek.

Bundan sonraki kritik başlık, iki ülkenin iç prosedürlerini ne zaman tamamlayacağı ve yeni tarifelerin hangi tarihte fiilen yürürlüğe gireceği olacak.

Murat Ali Oral-Dünya

Ticaret Bakanlığından taşınmaz satışlarında güvenli ödeme sistemi ile ilgili yönetmelik değişikliği hakkında yapılan açıklamada, "Taşınmaz satışlarında alıcı ve satıcı tarafların dolandırıcılık ve sahtecilik riskine maruz kalmaması, kayıt dışılığın azaltılması, para transferinin güvenli bir ortamda gerçekleştirilmesi amaçları doğrultusunda Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelikte 29 Nisan 2026'da yapılan değişiklikle taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının veya tamamının nakit, havale veya elektronik fon transferi ile yapılması halinde satış bedelinin, taşınmaz mülkiyeti ile bedelin eş zamanlı el değiştirmesini sağlayan Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden yapılması öngörülmüştür" denildi.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Sistemin uygulamaya alınması için gerekli teknik çalışmalar Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) ile iş birliği halinde yoğun bir şekilde sürdürülmektedir. Bu kapsamda TKGM bilgi sistemleri ile bankalar arasında veri paylaşımına ilişkin teknik altyapı hazırlanmış olup bankaların teknik altyapılarını oluşturmalarına ilişkin çalışmalar devam etmektedir.

Bu kapsamda sistemin tüm unsurlarıyla etkin, güvenli ve kesintisiz bir şekilde işleyebilmesi, ilgili paydaşlar arasındaki teknik altyapı ve entegrasyon süreçlerinin tamamlanması, uygulamada yaşanabilecek teknik ve operasyonel sorunların önlenmesi, ilgili kurum ve kuruluşlar ile sektör paydaşlarının gerekli hazırlıkları tamamlaması amacıyla yapılacak Yönetmelik değişikliğiyle sistemin zorunlu uygulama başlangıç tarihi 01.12.2026 olarak yeniden belirlenmesi kararlaştırılmıştır.

Ayrıca, TKGM bilgi sistemleri ile bankalar arasındaki verilerin paylaşımının ve teknik altyapının kurulmasının kolaylaştırılması ve hızlandırılması amacıyla bir entegratörün belirlenmesi yönünde de bir değişiklik gerçekleştirilmiştir. Öte yandan, banka altyapılarının da hazır hale gelmesi akabinde sisteme yönelik bir pilot uygulamanın başlatılması öngörülmektedir."

Ekonomim

Gaz depoları geçen yılın 12 puan altında

Avrupa Birliği Enerji Komiseri Dan Jørgensen, üye ülkelerin enerji bakanlarına gönderdiği mektupta gaz depolarının mevcut seviyesini “olağanüstü düşük” olarak nitelendirdi.

AB genelinde doğal gaz depolarının doluluk oranı yaklaşık yüzde 70 seviyesinde bulunuyor. Bu oran geçen yılın aynı döneminin yaklaşık 12 puan altında.

Avrupa, şu aşamada doğrudan bir doğal gaz arz sıkıntısıyla karşı karşıya değil. Ancak Brüksel’in kaygısı, kış aylarında talebin artmasıyla mevcut düşük stokların küresel LNG piyasasındaki yüksek fiyatlarla birleşmesi.

Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatı TTF son dönemde megavatsaat başına yaklaşık 72 Euro seviyesinde seyrediyor. Orta Doğu’daki gerilim, Körfez’den LNG akışına ilişkin belirsizlik ve Asya’dan gelen güçlü talep fiyatlar üzerindeki baskıyı artırıyor.

Avrupa doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 80’ini dış kaynaklardan karşılıyor. Bu nedenle küresel LNG fiyatlarındaki yükseliş ve arzda oluşabilecek yeni kesintiler doğrudan Avrupa’nın kış maliyetlerine yansıyabiliyor.

Brüksel 2022 önlemlerini yeniden masaya getirdi

Jørgensen, hükümetlerden depolara gaz girişini destekleyecek ya da doğal gaz ve elektrik tüketimini azaltacak önlemleri sürdürmelerini istedi.

Brüksel’in gündeme getirdiği seçenekler arasında kamu binalarındaki sıcaklıkların sınırlandırılması, açık alan ısıtmasının azaltılması, yoğun saatlerde elektrik tüketiminin düşürülmesi ve gerekli olmayan gece aydınlatmalarının kapatılması bulunuyor.

Benzer önlemler Avrupa’nın 2022’de yaşadığı enerji krizinde de uygulanmıştı.

Komisyon bu aşamada üye ülkelere zorunlu tüketim kısıtlaması getirmiyor. Ancak mevcut koşulların kötüleşmesi halinde ülkelerin ulusal acil durum planlarında bulunan daha sert tedbirler de devreye alınabilecek.

Brüksel’in dikkat çektiği diğer konu ise depoları her koşulda yüzde 90’a doldurma çabasının fiyatları daha da yukarı çekme ihtimali.

AB kuralları piyasa koşullarına bağlı olarak hedefte esnekliğe izin veriyor. Jørgensen, ülkelerin bu imkanları kullanarak bazı durumlarda doluluk hedefini yüzde 80’e kadar indirebileceğine işaret etti.

Amaç, aynı anda büyük miktarlarda doğal gaz satın alınmasını ve bunun zaten sıkışık olan LNG piyasasında fiyatları daha da yükseltmesini önlemek.

Avrupa’nın LNG yarışı Türkiye’yi de ilgilendiriyor

Avrupa’daki gelişmeler Türkiye açısından da yakından izleniyor.

Türkiye doğal gaz ihtiyacının önemli bölümünü boru hatlarıyla karşılarken LNG de arz güvenliğinde önemli bir pay taşıyor. Avrupa’nın kış öncesinde spot LNG alımlarını artırması halinde aynı kargolar için Asya ve Türkiye dahil farklı alıcılar arasındaki rekabet güçlenebilir.

Bu durum Türkiye’nin LNG tedarikinde doğrudan bir sorun yaşanacağı anlamına gelmiyor. Ancak küresel LNG fiyatlarının yükselmesi, ithalat maliyetleri açısından Türkiye dahil bütün alıcı ülkeler üzerinde ek baskı oluşturabilir.

Avrupa açısından kritik dönem ise önümüzdeki haftalarda başlayacak. Havaların soğumasıyla birlikte depolardan doğal gaz çekişi hızlanırken yeni LNG girişlerinin mevcut stok kaybını ne ölçüde karşılayacağı belirleyici olacak.

AB enerji bakanları da 28-29 Eylül’de Dublin’de düzenlenen gayriresmi toplantıda enerji güvenliği ve kış hazırlıklarını görüşüyor.

Dolayısıyla Avrupa’nın önündeki temel risk şu anda gazın tamamen tükenmesi değil; kışlık arzı güvence altına almak için daha yüksek fiyat ödemek zorunda kalması.

Murat Ali Oral-Dünya

Ocak-ağustos döneminde beyaz eşya ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18, üretim ise yüzde 13 geriledi. İç satışlardaki düşüş yüzde 4 ile daha sınırlı kaldı.

İç satış ve ihracatın toplamından oluşan satış hacmi ise yüzde 13 azalarak 17 milyon 450 bin 364 adet olarak gerçekleşti.

Ağustosta iç satış ve üretim arttı

Ağustos ayında sektörün iç pazarında yılın geneline kıyasla daha olumlu bir görünüm izlendi. İç satışlar geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8 artarak 825 bin 359 adede ulaştı.

Üretim de yüzde 4 artışla 2 milyon 242 bin 419 adede yükseldi. Buna karşılık ihracat yüzde 8 düşerek 1 milyon 498 bin 828 adede geriledi. Toplam satışlar da yüzde 3 azalışla 2 milyon 324 bin 187 adet oldu.

“İç pazarda güçlü ve kalıcı canlanmaya ihtiyaç var”

TÜRKBESD Yönetim Kurulu Başkanı Alper Şengül, ağustos ayında iç satışlarda kaydedilen artışa rağmen sekiz aylık verilerin iç pazarda güçlü ve kalıcı bir canlanmaya ihtiyaç olduğunu gösterdiğini belirtti.

Sektörün üretim gücünün ve uluslararası rekabetçiliğinin korunması açısından iç pazarın güçlenmesinin önemine işaret eden Şengül, uzun kullanım ömrüne sahip temel ihtiyaç ürünlerinde kredi kartı taksit imkanlarının artırılması gerektiğini ifade etti.

Kredi kartında taksit ve komisyon çağrısı

Özellikle yüksek tutarlı beyaz eşya alışverişlerinde aylık ödeme yükünü azaltacak taksit düzenlemelerinin iç talebi destekleyebileceğini kaydeden Şengül, kredi kartı komisyonlarına ilişkin de düzenleme çağrısında bulundu.

Şengül, ticari kart işlemleri dahil olmak üzere kredi kartı komisyonlarının mevcut finansal koşullarla daha uyumlu hale getirilmesinin sektörün finansman yükünün hafifletilmesi açısından önem taşıdığını belirtti.

Şengül, sektörün hem iç pazarın hem de ihracatın güçlendirilmesine yönelik çalışmalarını sürdüreceğini bildirdi.

Dünya

Bakanlıktan yapılan açıklamada, taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının veya tamamının nakit, havale ya da elektronik fon transferiyle yapılması halinde, satış bedeli ile mülkiyetin eş zamanlı olarak el değiştirmesini sağlayacak Güvenli Ödeme Sistemi'nin kullanılmasının öngörüldüğü hatırlatıldı.

Amaç dolandırıcılık ve sahtecilik riskini azaltmak

29 Nisan 2026'da Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'te yapılan değişiklikle getirilen sistemle, alıcı ve satıcının dolandırıcılık ve sahtecilik risklerinden korunması, kayıt dışılığın azaltılması ve para transferlerinin daha güvenli şekilde gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.

Sistemin devreye alınması için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) ile yürütülen teknik çalışmalar ise devam ediyor. Bu kapsamda TKGM'nin bilgi sistemleri ile bankalar arasında veri paylaşımını sağlayacak altyapı hazırlanırken, bankaların kendi teknik altyapılarını oluşturmasına yönelik süreç de sürüyor.

Zorunlu uygulama 1 Aralık'ta başlayacak

Bakanlık, sistemin güvenli ve kesintisiz çalışabilmesi için ilgili kurumlar, bankalar ve sektör paydaşları arasındaki teknik altyapı ve entegrasyon süreçlerinin tamamlanması gerektiğini belirtti. Uygulamada ortaya çıkabilecek teknik ve operasyonel sorunların önüne geçilmesi amacıyla zorunlu başlangıç tarihinin 1 Aralık 2026 olarak yeniden belirleneceği bildirildi.

Pilot uygulama da yapılacak

Açıklamada ayrıca TKGM bilgi sistemleri ile bankalar arasındaki veri paylaşımını ve teknik altyapının kurulmasını hızlandırmak amacıyla bir entegratör belirlenmesine yönelik değişiklik yapıldığı kaydedildi.

Bankaların altyapı çalışmalarını tamamlamasının ardından Güvenli Ödeme Sistemi için pilot uygulamanın başlatılması planlanıyor.

Dünya

Benzin litre fiyatı: 80.40 TL

Motorin litre fiyatı: 93.50 TL

LPG litre fiyatı: 34.99 TL

İstanbul Anadolu yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 80.30 TL

Motorin litre fiyatı: 93.30 TL

LPG litre fiyatı: 34.40 TL

Ankara akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 81.40 TL

Motorin litre fiyatı: 94.60 TL

LPG litre fiyatı: 35.09 TL

İzmir akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 81.70 TL

Motorin litre fiyatı: 94.90 TL

LPG litre fiyatı: 34.99 TL

Ekonomim

Bu ülkede küçük yatırımcı risk alsın diye cesaretlendirilir, büyük oyuncu ise kaybederse “sistemik risk” diye korunur. Kaybeden vatandaştır, kazanan yandaş ve iktidarın piyonu açgözlü bürokrattır

1- SORUN: Yüzbinlerin birikimini emanet ettiği fonlar bir gecede şişirilmiş, sonra boşaltılmış. Hep aynı TERANE dediğimiz süreçte yatırımcıyı fonuna kadar soydular. Kazananlar lüks araçlarla yurtdışı hesaplarla, siyaset gölgesiyle dolaşırken kaybedenler “tasfiye süreci” diye resmen avutuluyor.

2- ETKİSİ: Bu bir piyasa kazası değil; denetimsizliğin, yakınlığın ve açgözlülüğün organize ettiği bir servet transferi… Halkın alın teri birikmiş, birileri servet biriktirmiş. Siyasetin gücüyle vatandaş dolandırılmış. Tıpkı 2 anahtar vadeden KEY ve Zor-Tas öneren kamu maliyesinin yaptığı gibi…

ZENGİNLEŞME SUÇUN MEYVESİ İSE O MEYVE DALINDA BIRAKILAMAZ

3- ÇÖZÜM: Fon vurgunundan servet edinenlerin malı, mülkü, hesabı, şirketi, yakınına devrettiği her şey müsadere edilsin. Helal kazanç değilse, devlet onu korumasın. Kaçırılan para yurt dışına gitmişse geri getirilsin; getirilemiyorsa burada kalan her varlık hazineye, mağdura ve kamuya iade edilsin.

4- YÖNTEM: SPK yargılansın. Çünkü görev, kriz patladıktan sonra açıklama yapmak değildir. Görev, usulsüzlük büyürken durdurmaktır. Savcılık aylar önce yazı yazmış, piyasada anormal hareketler gözlenmiş, fonlar şişmiş, küçük yatırımcı içeri çekilmiş… SPK dokunulmaz değildir, hesap versin.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Müsadereye dair…

Müsadere nedir?

İşlenen bir suçla ilgili olan eşya veya kazançların mülkiyetinin, mahkeme kararıyla devlete geçirilmesi demektir. Diğer bir adıyla zoralım olarak bilinir ve suç imparatorlarının servetleri devletin malı olur.

Kim el koymalı?

Devlet erkini elinde tutan siyasiler veya muktedirler değil, yasalarla belirlenmiş, bağımsızlığı ve adaletinden emin olunan mahkemeler buna karar vermeli. Zira son derece ağır bir müeyyidedir.

NOT

MÜSADERE EDİN, YİNE BİZE ÖDETMEYİN

Darbeci Kenan Evren, dövizzedelerin külfetini halka ödetmişti. KKM’nin 60 milyar $’ını biz ödedik. Halkın alın teri birikmiş, birileri servet biriktirmiş. Hukuk işleyecekse önce şu netleşsin: Kim bu parayı aldı? Kim bu yükselişi görüp durmadı? Kim milletin birikimini kişisel servete çevirdi? Bize ödetmeyin.

MÜSADERE LÛGATI

Eşya müsaderesi: Suçtan kullanılan, işlenmesine tahsis edilen, eşya ve aracın devlete geçmesi

Kazanç müsaderesi: Suç işlenerek elde edilen maddi menfaatlerin ve paranın devlete aktarılması

Güvenlik tedbiri: Türk Ceza Kanunu’nda müsadere, bir ceza değil, kalıcı bir güvenlik tedbiridir

Genel müsadere: Yasaktır. Kişinin tüm mal varlığına el konulamaz, suçla bağlantılıları alınır

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Diğer taraftan Batı’da kamu borçlanma ihtiyacı ve devasa devlet borçları tahvile alternatif bir güvenli liman talebi yaratarak altına alan açabilir.

Ons altın geçtiğimiz haftayı 4.285 dolar civarında tamamlarken haftalık kayıp yüzde 1’i aştı. Düşüşü ABD’de tahvil faizindeki artış tetikledi. ABD’nin 10 yıllık tahvil getirisinin yüzde 5,1’in üzerine çıkması ve 10 yıllık reel getirinin yaklaşık yüzde 2,78’e ulaşması, altın üzerindeki baskıyı alevlendirdi. Şubat sonunda İran savaşının başlamasından bu yana iki ve beş yıllık tahvil getirilerinde yaklaşık 150 baz puanlık artış yaşandığı belirtiliyor. Doların güçlenmesi de altını ABD dışındaki yatırımcılar için pahalılaştırıyor.

Yeni faiz artışı kapıda olabilir

Piyasa fiyatlamaları, Fed’in faiz artırımlarına devam edebileceği beklentisinin güçlendiğine işaret ediyor. CME FedWatch verilerine göre yatırımcılar ekim ve aralık aylarında faiz artışı olasılığını yüksek görüyor. Bu beklenti, kısa vadede altının yukarı yönlü hareket alanını daraltıyor. Goldman Sachs da Fed’in faiz artışlarının yükselişi tamamen sona erdirmekten çok yavaşlatabileceği görüşüyle 2026 sonu altın tahminini 4.900 dolardan 4.650 dolara indirdi; 2027 sonu için 5.400 dolarlık öngörüsünü ise korudu.

Tahvil tehdit olmaktan çıkabilir

Öte yandan bazı uzmanlara göre tahvil piyasasındaki her yeni gerilim, altın açısından yalnızca bir tehdit anlamına gelmiyor. Altını baskılayan yüksek tahvil faizleri, uzun vadede değerli metalin lehine bir dinamik de yaratabilir. ABD’nin sürdürülemez kamu maliyesi, İngiltere, Fransa ve Japonya’nın zayıflayan mali dengeleri, devlet borçlarının güvenli liman niteliğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.

Ekonomist Desmond Lachman’a göre, bu ülkelerin mali yapılarındaki bozulma, tahvillerin ABD Hazine tahvillerine alternatif olma kapasitesini sınırlıyor. Lachman, “Altının uzun vadeli fiyat görünümü için yıldızlar nadiren bugünkü kadar iyi bir şekilde hizalanmıştır” değerlendirmesinde bulunuyor. Borç yükünün çevrilmesinin pahalılaşması ve kamu maliyesine yönelik kaygıların derinleşmesi, yatırımcıları devlet tahvillerinden uzaklaştırarak altına yöneltebilir. Böylece yükselen faizler kısa vadede altını baskılarken, tahvil piyasalarındaki güven aşınması uzun vadede altına destek sağlayabilir.

Küresel ETF varlıkları ağustosta 121 bin ton arttı

Bu nedenle bazı yatırımcılar, yükselen getirilerin yarattığı baskıya rağmen altını portföylerinde tutmayı sürdürüyor. Dünya Altın Konseyi verilerine göre küresel altın ETF'lerinin varlıkları ağustosta 121 bin ton artarak 4.189 tonla rekor seviyeye ulaştı. Eylül ayındaki güçlü talep de altına yönelik yatırım iştahının yalnızca kısa vadeli faiz hareketleriyle açıklanamayacağını ortaya koyuyor. Çin'in 2026'nın ilk sekiz ayında 1.000 tonu aşan altın ithalatı da bu talebin önemli dayanaklarından biri.

Altını baskılayan üç unsur

• Yükselen reel faiz: Faiz getirisi olmayan altını elde tutmanın fırsat maliyetini artırıyor.
• Güçlenen dolar: Altını dolar dışındaki yatırımcılar için pahalılaştırarak talebi sınırlayabiliyor.
• Fed'in sıkılaşma beklentisi: Faiz indirimlerinin ötelenmesi veya yeni artış olasılığı, altının kısa vadeli yükselişini zorlaştırıyor.

Altını destekleyebilecek faktörler

• Borçlanma maliyetleri: Yüksek faizler kamu ve özel sektörün finansman yükünü artırıyor.
• Tahvil talebinde kırılganlık: Zayıf ihaleler ve uzun vadeli borç için talep edilen yüksek getiriler, yatırımcıların daha fazla risk primi istediğine işaret edebiliyor.
• Güvenli liman talebi: Mali sürdürülebilirlik ve jeopolitik risk kaygıları, faiz baskısına rağmen altın talebini canlı tutabiliyor.
• Yatırımcı akışı: Dünya Altın Konseyi'ne göre küresel altın ETF'lerinin varlıkları ağustosta 121 bin ton artarak 4.189 tonla rekor kırdı. Bu, altın talebinin güçlü kaldığını gösteren önemli bir işaret.

Evrim Küçük-Ekonomim

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.