Erzurum’u her yaz mutlaka ziyaret ederim. İnsanın anayurdu çocukluğudur ve çocukluğum Çaykara Trabzon kadar, Bayburt, Erzincan, Erzurum’da geçti. Şimdi Erzurum’un yükselişini izliyorum

Erzurum’u dolaşıyorum. Bu kadim kent büyük bir onarım içinde… Tarihini yeniden inşa ediyor. Bozmadan, deforme etmeden, modernleşme adına silüeti kirletmeden. Misal gökdeleni yok. Yeni binalar tarihi dokuya uyum gayretinde. Cumhuriyet Caddesi’ni gezerseniz bunu çok net görürsünüz.

Yakutiye Medresesi, Çifte Minareli Medrese, Erzurum Kalesi, Üç Kümbetler, Eski Erzurum Evleri, Aziziye Tabyaları, Saltuklu döneminden kalma Ulu Cami, Mimar Sinan’ın eseri Lala Mustafa Paşa Camii ve soğuktan korumaya yönelik nice eser. Mimari bir bakıma donmuş musiki hâlinde bu kentte.

“HANİ YAYLAM HANİ SENİN EZELİN”

Dünya üzerinde 100 yıldan yaşlı 1000 kent bulunurken, 1000 yıldan yaşlı sadece 100 kadim kent vardır. Bir kenti tarih sahnesinde var kılmak için 1- tarihi kültürel miras, 2- doğal kaynaklar ve 3- yerel kabiliyetler gerekir. Bugün Erzurum, kendini yeniden görünür kılacak hummalı bir gayret sergiliyor.

Yerel kabiliyet derken, Erzurum’un kadim kent olmasının yetmediğini, ona sahip çıkma zaruretini anlatıyorum. Bu aynı zamanda Erzurumlu kimliğinin kendine sahip çıkması anlamını taşır; “Yaylalar içinde Erzurum Yayla, Erzurum Çarşı Pazar” gibi yüzlerce türkü yeniden üretilsin, gelecekte yüreklerden taşabilsin.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Erzurum’a dair…

Önemi nereden geliyor?

Köklü tarihi, stratejik coğrafi konumu, askerî rolü ve kış turizmi potansiyeli parıltılı bir kent… Erzurum Kongresi ile Cumhuriyet adımlarımızın önemlisi, tarihî İpek Yolu kavşağı, kadim medeniyet bakiyesi.

Turizme katkısı nedir?

Kış turizminde Palandöken Dağı, belirgin üstünlüklere sahiptir. Ancak sorun şu ki Erzurumlunun kentine sahip çıkması daim olmalı. Eğer bu bilinç yeşermezse kendine de sahip çıkamaz Erzurumlu.

NOT

İNSAN ARADIĞIDIR VE BULDUĞUNDA ONA DÖNÜŞÜR

Defalarca “kendini çekme, kentini çek” diye fotoğraf kampanyaları başlattım ama hiçbiri tutmadı. Şu cep telefonlarının selfie (özcekim) özelliğini o kadar “narsistçe” kullandık ki vizörü kentimize çeviremedik. Oysa kentlerimize dair en güzel fotoğrafları yabancıların objektifinden görebiliyoruz.

KENTLİ BİLİNCİ LÜGATI

Kentsoylu: Şehir kültürünü benimsemiş, kentin sosyal ve kültürel imkânlarıyla yaşayan kimse

Taşralı: Büyük şehir dışında, yani kırsalda, köy veya kasabada yaşayan; dışarlıklı anlamına gelen kelime

Uygarlık talebi: Bir toplumun veya kişinin geleceğe dair bir vizyon ortaya koyması, uygarlaşması

Kentine sahip çıkmak: Kişinin yaşadığı şehri koruması, tarihine, doğasına, kültürüne değer vermesi

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu’nun (TESK) Ticaret Sicil Gazetesi verilerinden yapılan derlemelere göre bu yılın Temmuz ayında açılan esnaf işyeri sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15.1 azalarak 23 bin 396’ya geriledi. Ocak-Temmuz döneminde aylık bazda sadece Haziran ayında geçen yılın aynı ayına göre işyeri sayısı (yüzde 10) artış göstermişti. Ocak-Temmuz döneminde ise açılan esnaf işyeri sayısı geçen yıla göre yüzde 8.05 azalarak 184 bin 698’den 169 bin 835’e geriledi.

Çift haneli artışlar dikkat çekti

Bu yıl açılan işyerlerindeki azalma eğiliminin tam tersi, kapanan işyerlerinin sayısında da birçok ay çift haneli artış dikkat çekti. Ocak’ta yüzde 1.47 artan kapanan işyeri sayısı, Şubat’ta yüzde 26.8, Mart’ta yüzde 11.54, Nisan’da yüzde 24.3 arttı.

Sadece Mayıs’ta yüzde 20.6 gerileyen kapanan işyeri sayısı Haziran’da yüzde 11.7, Temmuz’da ise yüzde 4.4 arttı. Böylece yılbaşından bu yana toplam 71 bin 169 esnaf kapanırken, geçen yılın aynı dönemine göre artış ise yüzde 8 olarak gerçekleşti. Bu verilere göre 2026 yılı Ocak ayı başından bu yana günlük ortalama 707 esnaf işyeri açılırken, kapanan işyeri sayısı ise 300 oldu.

Hüseyin Gökçe-Ekonomim

Spot altın yüzde 0,5 yükselerek 4.540,18 dolar/ons seviyesine çıktı. Altın, önceki seansta haziran başından bu yana en yüksek seviyesini görmüştü. Bu hafta şu ana kadar yüzde 3,6 değer kazanan altının yükseliş serisini üçüncü haftaya taşıması bekleniyor.

ABD altın vadeli kontratları da yüzde 0,6 artışla 4.596,60 dolara yükseldi.

Zayıflayan dolar altını destekliyor

Bloomberg HT'de yer alan habere göre GoldSilver Central Genel Müdürü Brian Lan, doların değer kaybetmesinin altının yanı sıra diğer değerli metallere de destek verdiğini söyledi.

Doların haftayı kayıpla tamamlamaya hazırlanması, dolar üzerinden fiyatlanan altını diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından daha cazip hale getiriyor.

ABD Hazinesi tahvil geri alımlarını artırıyor

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, hükümetin Hazine tahvili geri alımlarını daha da artırabileceğini açıkladı.

Hazine Bakanlığı çarşamba günü yaptığı duyuruda, gelecek çeyrekte uzun vadeli tahviller için gerçekleştirilecek geri alım operasyonlarının büyüklüğünü en az 4 milyar dolara çıkaracağını bildirmişti.

İki Fed yetkilisi ise Hazine Bakanlığı’nın borç yönetimindeki değişikliklerin para politikası üzerindeki olası etkileri konusunda temkinli açıklamalarda bulundu.

Gözler Fed'in faiz kararlarında

Brian Lan, altındaki yükseliş trendinin devam edip etmeyeceğinin büyük ölçüde Fed’in gelecek dönemde alacağı faiz kararlarına ve bu kararların piyasalardaki faiz beklentilerini nasıl şekillendireceğine bağlı olduğunu belirtti.

Perşembe günü açıklanan veriler, ABD’de işsizlik maaşı başvurularının geçen hafta hafif gerilediğini ortaya koydu. Veriler, temmuz ayında istihdamda yaşanan sürpriz düşüşe rağmen iş gücü piyasasının genel olarak istikrarlı seyrini koruduğuna işaret etti.

Bu gelişmelerin ardından Fed’in enflasyonla mücadeleye odaklanmayı sürdürmesi bekleniyor.

Piyasanın faiz beklentisi değişti

CME FedWatch verilerine göre yatırımcılar, Fed’in gelecek ay faiz oranlarını sabit tutma ihtimalini yüzde 64, faiz artırma ihtimalini ise yüzde 36 olarak fiyatlıyor.

İran yaptırımları da gündemde

Jeopolitik gelişmeler de piyasaların radarında kalmaya devam ediyor. ABD Hazine Bakanı Bessent, Washington yönetiminin İran’a yönelik “tarihin en sert yaptırımlarını” uygulayacağını söyledi.

Diğer değerli metaller de yükseliyor

Altındaki yükselişe diğer değerli metaller de eşlik etti. Spot gümüş yüzde 1,3 artışla 68,92 dolar/ons seviyesine çıkarken, platin yüzde 2,4 yükselişle 1.872,64 dolar/ons oldu.

Paladyum da yüzde 1,3 değer kazanarak 1.351,28 dolar/ons seviyesine ulaştı. Üç metalin de haftayı yükselişle tamamlamaya hazırlandığı görülüyor.

Ekonomim

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre yılın ikinci çeyreğinde yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı hisse senetlerine yatırımı 4.77 milyar dolar ile tarihi en yüksek seviyesine görürken hanehalklarının yurtdışı hisse portföyü de 3.98 milyar dolar ile rekor kırdı. Bu tercihte hem yurtdışında yükselen teknoloji hisselerinin cazibesi hem de yurtiçinde elde edilemeyen döviz geliri isteği etkili oldu.

TCMB sıkı para politikası kapsamında TL yatırımı daha cazip hale getirmek için makroihtiyati önlemleri uyguluyor. İran’a yönelik savaş da dezenflasyon programını kesintiye uğratırken bir süre daha yüksek faiz ve enflasyonun süreceğine yönelik beklentileri arttırdı.

Bu yılın ikinci çeyreğinde TCMB’nin haftalık repo ihalelerine ara vererek üst banttan piyasayı fonlaması hem kredi hem de mevduat faizlerini yüksek tutmaya devam etti. Bankacılık sektörü yüzde 40’ın altına düşmedi TL mevduat faizlerinde yılın ikinci çeyreğinde. Bunun yanı sıra dolar/TL’de yükseliş de TCMB’nin döviz satışlarıyla dengelendi. Ve yurtiçi yerleşikler döviz kazancının yolunu dışarda aradı.

Para piyasası araçlarında sert düşüş

Bu bir süredir böyle aslında. Haziran 2023’ten bu yana dolar/TL’de yükseliş sınırlı kalıyor ve döviz getirisi elde etmek oldukça güç. Yılın ikinci çeyreğinde yurtiçi yerleşikler çok daha iştahlı şekilde yurtdışı portföy yatırımlarına ilgi gösterdi. TCMB verilerine göre yurtdışı portföy yatırımları toplamı bu yıl ikinci çeyrekte 9.1 milyar doları aştı. Yılın ilk çeyreğine göre 1 milyar doları aşan gerileme yaşansa da bu para piyasası araçlarına ilk çeyrekte trendinin çok üzerinde bir yatırım gerçekleştirilmesinden kaynaklandı. İlk çeyrekte yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı para piyasası araçları yatırımı 1.6 milyar dolar seviyesindeyken ikinci çeyrekte 127 milyon dolar ile önceki dönemki trendine yakın seyre geri döndü. Para piyasası araçları dışında bono ve tahvil yatırımları da yurtiçi yerleşiklerin ilk çeyreğe göre azaldı. TCMB verilerine göre ikinci çeyrekte yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı bono ve tahvil yatırımları 4.2 milyar dolar oldu ilk çeyrekte bu rakam 4.66 milyar dolar seviyesindeydi. Savaşın tahvil faizlerine etkisi yurtiçi yerleşiklerin tercihlerinde de etkili olmuş görünüyor.

5 yılda hisse yatırımı 4’e katladı

Tüm bu siyasi, jeopolitik gelişmelerden etkilenmeyen tek yurtdışı portföy yatırımı hisse senedi oldu. Yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı hisse senedi yatırım 4.77 milyar dolar ile tarihi en yüksek seviyesine çıktı. Bu yılın ilk çeyreğinde rakam 3.97 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu. Yurtdışı hisse yatırımları geçen yılın aynı çeyreğine göre 67,22 arttı. Yurtdışı hisse yatırımlarında en büyük payı hanehalklarının yatırımları oluşturuyor. Yurtdışı hisse senedi portföyünü yüzde 83,4'üne hanehalkları sahip.

Hanehalklarının yurtdışı hisse senedi portföyleri yılın ikinci çeyreğinde 3.98 milyar dolara yükseldi. Bu rekor bir seviyeye işaret ediyor. 5 yıl öncesindeki yurtdışı hisse portföyünün 4 katına işaret eden bu rakam bu yılın ilk çeyreğine göre ise 800 milyon dolara yakın artışı gösteriyor. Geçen yılın aynı çeyreğine göre hanehalklarının yurtdışı portföy yatırımlarındaki artış yüzde 68,33 oldu. Hanehalklarının döviz getirisi amacının yanı sıra yurtiçinde Borsa İstanbul'da ikinci çeyrekteki yaşanan kayıpları ve yurtiçi hisse yatırım tercihindeki azalmayı yurtdışına yönelttiği anlaşılıyor. Yurtiçi hanehalklarının bono ve tahvil yatırımları ise bu yılın ilk çeyreğine göre 500 milyon dolar kadar geriledi. Toplamda 2.18 milyar dolarda kaldı.

İlk sırada ABD hisseleri var

Yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı hisse senedi portföyünde ilk sırayı yüzde 86 pay ile Amerika oluşturuyor. Amerikan borsalarına ve hisse senetlerine yatırım ise yapay zekanın sürüklediği teknoloji endekslerinde yaşanan getiriden pay kapma arayışı olabilir. TCMB verilerine göre yurtiçi yerleşiklerin Amerika borsalarında hisse portföyü 4.1 milyar doları aşmış durumda. Avrupa'da ise 619 milyon dolarlık bir hisse portföyü bulunuyor yurtiçi yerleşiklerin. Diğer kıtalarda ise yok denecek kadar az bir portföy tutuluyor.

Şebnem Turhan-Ekonomim

Söz konusu destekten tüm işverenler değil, yalnızca aşağıda belirtilen şartları sağlayan işverenler yararlanabilmektedir.

DESTEKTEN YARARLANMAYA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR.

1- Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin veya Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamelerinin Yasal Süresinde Verilmesi.

2- Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinden veya Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamelerinden Kaynaklanan Sigorta Primlerinin Yasal Süresinde Ödenmesi.

3- 2026 Yılı Ocak ila Aralık Ayları/Dönemi için Sigorta Primine Esas Kazancın Eksik Bildirilmiş veya Hiç Bildirilmemiş Olması.

2026 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için sigorta primine esas kazancın eksik bildirildiğinin veya hiç bildirilmediğinin denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde veya mahkeme kararları neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlarından alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde, 2026 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemi için destekten yararlanılmayacağı gibi, yararlanılmış olması halinde yararlandırılan tutarlar gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte geri alınacaktır.

Bununla birlikte, denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde veya mahkeme kararları neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlarından alınan bilgi ve belgelerden 2026/Ocak ila Aralık döneminde ilgili ayda toplam 2026 Ocak ila Aralık aylarına ait aylık brüt asgari ücretin onda birini (3.303 TL) geçmeyecek tutarda (Kural sadece prime esas kazanç eksikliğini kapsamakta olup aynı anda gün ve kazanç eksikliğini kapsamamaktadır.) eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda, Kurumca işverene yapılacak ihtar üzerine on beş günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerlerinde 2026/Ocak ila Aralık aylarında/döneminde asgari ücret desteğinden yararlanılacaktır. Tespit edilen eksikliğin on beş günlük sürenin dışında giderilmesi veya hiç giderilmemesi halinde söz konusu işyerinde 2026/Ocak ila Aralık ayları/dönemi için destekten yararlanılamayacak ve varsa yararlandırılan tutarlar gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte işverenden geri alınacaktır.

4- İşyerinin Yasal Ödeme Süresi Geçmiş Sigorta Primi, İşsizlik Sigortası

5- 2026 Yılı Ocak ila Aralık Ayları/Dönemi için Çalıştırdığı Kişileri Sigortalı Olarak Bildirmediği veya Bildirdiği Sigortalıları Fiilen Çalıştırmadığı Yönünde Herhangi Bir Tespitin Bulunmaması.

Denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde veya mahkeme kararları neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlarından alınan bilgi ve belgelerden 2026 yılı Ocak ila Aralık aylarında/döneminde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği ya da prime esas kazancını eksik bildirdiği veya bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırmadığı tespit edilen işverenlerin destekten yararlanması mümkün olmadığından, bu işverenlerin ilgili tespitin yapıldığı iş yerinden 2026 yılı Ocak (daha sonra tescil edilmiş ise tescil ayı) ila 2026 Aralık ayları/dönemi için destekten yararlanamayacağı gibi 2026 yılı Ocak ila Aralık aylarında/döneminde yararlanılmış destek tutarı olması halinde yararlanılan destek tutarları gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte geri alınacaktır.

Diğer taraftan prime esas kazancı aylık brüt asgari ücretin onda birini (3.303 TL) geçmeyecek tutarda hiç bildirilmemiş olanların sigortalılık bildirimlerinin de süresinde yapılmadığının tespiti durumunda Kanun'un geçici 112'nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, yararlandırılan asgari ücret destek tutarları gecikme zammı ve gecikme cezasıyla birlikte geri alınacaktır.

6- 2026 Ocak ila Aralık Aylarında/Döneminde Bildirilen Sigortalı Sayısının 2025 yılı Ocak ila Aralık Aylarında/Döneminde En Az Bildirim Yapılan Aydaki/Dönemdeki Sigortalı Sayısından Az Olmaması.

Muvazaalı İşlemlerin Önlenmesi.

Asgari ücret desteğinden yararlanmak amacıyla, mevcut bir işyerinin kapatılarak değişik bir ad veya ünvan ya da iş birimi olarak faaliyete geçirildiğinin anlaşılması halinde, bu nitelikteki işyeri işverenleri asgari ücret desteğinden yararlandırılmayacak, yararlanılmış olması halinde yararlandırılan tutarlar gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilecektir.

Genelgeye https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Kurum/22620739 linkteki “KURUM GENELGELERİ” kısmından ulaşabilirsiniz.

Destekten yararlanan/yararlanacak olan işveren veya yetkililerinin söz konusu teşvik tutarını kaybetmemeleri için Genelgedeki hususlara mutlaka uymalarını önemle hatırlatırız.

Bilgilerinize sunarız.

Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Emekli olmadan önce hizmetlerim SGK'ya 60 gün fiili hizmet süresi zammına tabi olarak bildiriliyorken, şimdi öyle değil. Şimdi neden bu haktan faydalanamıyorum?

5510 sayılı Kanun'un 40. maddesine göre, hizmet akdine tabi olarak çalışanlar ile bazı kamu görevlilerinden, yine aynı maddede sayılan iş yerlerinde, sayılan işlerde çalışanlar hakkında fiili hizmet süresi zammı uygulanmaktadır.

Fiili hizmet süresi zammı, uzun vadeli sigorta kolları uygulamasında prim ödeme gün sayısına eklenir. Bu sürelerin bir kısmı da 3 yılı geçmemek üzere emeklilik yaş hadlerinden indirilir.

Dolayısıyla, fiili hizmet süresi zammının uzun vadeli sigorta kollarından sağlanacak yardımlarda dikkate alınacağı açıktır. Bu nedenle, yaşlılık aylığı almakta iken aylığı kesilmeksizin hizmet akdine tabi olarak çalışmaya devam edenler için, zaten uzun vadeli sigorta kollarından kendilerine aylık bağlanmış olduğundan, fiili hizmet süresi zammı uygulaması söz konusu değildir.

Zira SGK'nın 2013/11 sayılı genelgesinde, "Kısa vadeli sigorta kollarına tabi çalışanlarla yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra aylıklarını kestirmeksizin sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmayacaktır." denilerek konu açıklığa kavuşturulmuştur.

İşçimiz 5 gün izin aldı, izin bitiminde göreve başlamadı. İşten çıkartabilir miyiz?

İş Kanunu'na göre, işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü yahut bir ayda üç iş günü işine devam etmemesi durumunda işveren işçiyi tazminat ödemeden işten çıkartır.

İşverenin durumu tespit ederek belgelendirmesi gerekir.

Akşam | Ali ŞERBETÇİ

DASK poliçesinin devri sona erdi

Genel Şartların C.4 maddesinde yapılan değişiklikle, taşınmazın satılması durumunda mevcut DASK poliçesinin yeni ev sahibine devredilmesi uygulaması kaldırıldı.

Bundan böyle taşınmazın tapuda el değiştirmesiyle birlikte mevcut DASK sözleşmesi de sona erecek.

Kullanılmayan primler geri ödenecek

Yeni düzenlemeye göre, sigortalı konutun satılması halinde DASK poliçesi tapudaki tescil tarihi itibarıyla sonlandırılacak.

Sona eren poliçeye ilişkin kullanılmayan günlerin primleri ise sigorta sahibine iade edilecek.

Taşınmazın yeni sahibi için ise yeni bir DASK sözleşmesi bulunup bulunmadığı kontrol edilecek. Bu kontrol, tapu müdürlükleri veya işlemi gerçekleştirmeye yetkili idareler tarafından yapılacak.

Miras yoluyla devirde farklı uygulama

Taşınmazın satış dışındaki nedenlerle el değiştirmesi durumunda ise mevcut DASK sözleşmesi yeni hak sahibiyle devam edecek.

Miras gibi durumlarda konutun yeni sahibi, menfaat değişikliğini sözleşmenin varlığını öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde sigorta şirketine bildirmek zorunda olacak.

Sigorta şirketine 24 saat süre

Bildirim yapıldıktan sonra sigorta şirketi veya acente de yeni poliçeyi düzenlemekle yükümlü olacak.

Şirket veya acente, bildirimin kendisine ulaşmasından itibaren 24 saat içinde, menfaat değişikliğini gösteren zeyli içeren poliçeyi yeni hak sahibine teslim edecek.

Düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek?

Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları’nda yapılan değişiklik, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten 15 gün sonra yürürlüğe girecek.

Yeni uygulamayla özellikle konut alım satımı yapanların, tapu işlemleri sırasında DASK poliçesine ilişkin yeni kuralları dikkate alması gerekecek.

Ekonomim.com

İş kazasının önceki kazayla aynı neden, risk veya güvensiz çalışma yöntemleriyle bağlantılı olması halinde, işverence ilave eğitim verilmemesi İSG yükümlülüklerinin eksik yerine getirildiği şeklinde değerlendirilebilir. Bu durum, yargı ve denetim süreçlerinde işverenin kusur oranını artırıcı bir unsur sayılabilir ve sorumluluğunu artırır.

İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, yalnızca işe girişte veya belirli periyotlarda verilen genel eğitimler değildir. İş yerinde meydana gelen iş kazaları veya meslek hastalıkları sonrasında, işe dönen çalışanların yeniden işe başlamadan önce özel olarak bilgilendirilmesi ve güvenli çalışma yöntemleri konusunda tekrar eğitilmesi gerekmektedir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun “Çalışanların eğitimi” başlıklı 17’nci maddesinde, iş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana, işe başlamadan önce ilave eğitim verilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Benzer şekilde, Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesinde iş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana, işe dönüşünde ve çalışmaya başlamadan önce ilave eğitim verilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13’üncü maddesi uyarınca iş kazası;

- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle,

- Sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

- Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği zamanlarda,

- Süt izni sırasında,

- Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında,

Meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olay olarak tanımlanmaktadır.

5510 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinde ise “Meslek Hastalığı” hüküm altındadır. Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir.

İlave eğitim verilmesinin temel amacı iş kazası veya meslek hastalığı sonrasında çalışanın aynı risklerle tekrar karşılaşmasının önlenmesi, kazaya neden olan koşulların çalışana açıklanması ve güvenli çalışma yöntemlerinin yeniden hatırlatılmasıdır.

Bu nedenle ilave eğitim, genel İSG eğitiminden farklı olarak somut olaya özgü hazırlanmalıdır. Eğitimde, yaşanan iş kazasının veya meslek hastalığının nedenleri değerlendirilmeli; çalışanın hangi risklerle karşılaştığı, bu risklere karşı hangi önlemlerin alınması gerektiği ve aynı olayın tekrar yaşanmaması için hangi güvenli çalışma yöntemlerinin uygulanacağı açıklanmalıdır.

İş kazası veya meslek hastalığı sonrası işe dönen çalışana verilecek ilave eğitim hususunda, işverenler açısından dikkat edilmesi gereken önemli konu, bu eğitimin çalışanın işe başlamasından önce verilmesidir.

Çalışan iş kazası veya meslek hastalığı sonrasında işe dönmüş ancak ilave eğitim verilmeden çalışmaya başlatılmışsa, sonraki dönemde meydana gelebilecek olası bir iş kazasında işverenin kusur değerlendirmesini de etkileyebilecektir.

Özellikle kazanın, önceki iş kazasının sebepleri, aynı riskler veya güvenli çalışma yöntemlerine aykırı uygulamalarla bağlantılı olması halinde, işverenin çalışana gerekli ilave eğitimi vermemiş olması, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin eksik yerine getirildiği şeklinde değerlendirilebilir. Bu durum, olası yargı veya denetim süreçlerinde işverenin kusur oranını artırıcı bir unsur olarak dikkate alınabilecektir.

Son olarak, verilen eğitimin kayıt altına alınması ve işçinin özlük dosyasında eğitime ilişkin bilgi ve belgelerim muhafaza edilmesi de önemlidir. Eğitimin tarihi, süresi, içeriği, eğitimi veren kişi ve çalışanın katılımı yazılı olarak belgelenmelidir. Konuya ilişkin bilgi ve belgeler ile işverenin yükümlülüğünü yerine getirdiği ve sonraki denetim ve uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlanacaktır.

Ekonomim.com | Resul KURT

Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük’te yalnızca “sürdürülebilir olma durumu” tanımıyla yer alan “sürdürüle­bilirlik” kavramının kapsamı yeterli de­ğildi. Çevresel, sosyal, ekonomik ve yö­netişimsel boyutları kapsayan ortak bir sürdürülebilirlik tanımına ihtiyaç vardı. Kamu, özel sektör, akademi ve toplumun aynı kavramdan söz etmesi gerekiyordu.

Bu ihtiyaçtan hareketle, İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD Türkiye), Sabancı Üniversitesi ile bir­likte kapsamlı bir bilimsel çalışma yü­rüttü. Kavramın tarihsel gelişimi, ulusal ve uluslararası kullanımı ile günümüzde kazandığı anlam bilimsel araştırmayla incelendi. Bu değerli işbirliğiyle hazır­lanan yeni tanım Türk Dil Kurumu ta­rafından değerlendirildi. Ve ardından “sürdürülebilir” ve “sürdürülebilirlik” kelimelerinin yeni tanımları Güncel Türkçe Sözlük’te yerini aldı.

Sürdürülebilirlik kavramının güncel sözlük tanımı şöyle: “Gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama imkânları­na zarar vermeden bugünün ihtiyaçları­nı karşılamayı içeren yaklaşım.” Sözlüğe ekonomi alanına yönelik bir tanım daha eklendi. Ekonomi terimi olarak sürdürü­lebilirlik ise “herhangi bir sistemin işle­yişi ve gelişimi çerçevesinde bugünün ih­tiyaçlarını karşılarken gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılama imkânları­nı tehlikeye atmadan değer ve dayanıklı­lık yaratma gerekliliğini içeren toplum­sal, ekonomik, çevresel ve yönetişimsel sorumluluk ilkesi” olarak tanımlanıyor. “Sürdürülebilir” sıfatı ise “Aynı düzeyde veya biçimde devam ettirilebilen.” olarak tanımlanırken, ikinci bir anlam daha ek­lendi: “Gelecek nesillerin kendi ihtiyaçla­rını karşılama imkânlarına zarar verme­den bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilen (sistem, yöntem, yaklaşım…)”

Sürdürülebilirliğin, günümüzü yan­sıtan bir tanıma kavuştuğunu söyleyen SKD Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Ediz Günsel, Türkiye'nin COP31 Dönem Başkanlığı'nı üstlendiği böylesine önem­li bir yılda bu gelişmenin çok değerli ol­duğunu belirtiyor. Sabancı Üniversite­si Öğretim Üyesi ve Kurumsal Yönetim Forumu Direktörü Ozan Duygulu ise “Her araştırmada ve her derste sürekli temas halinde olduğumuz bu kavramın kapsamını derinlemesine incelemek ve toplum yararına net bir tanıma dönüş­türmek bizim için çok anlamlı.” diyor.

Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Os­man Mert, ortak iletişim aracımız Türk­çemizde toplumsal bilgi birikimimizin paylaşma aracı olan kavramları doğru tanımlayarak iletişimin sağlıklı işleme­si için, sivil toplum kuruluşları ile iş bir­liğinin önemine değiniyor. TDK ve SKD Türkiye ortak çabasıyla gerçekleştirilen çalışmanın, terim birliğinin sağlanması ve doğru bilginin topluma aktarılmasın­da önemli bir örnek olduğunu söylüyor.

Sürdürülebilirlik tanımı için çok paydaşlı bilimsel çalışma

SKD Türkiye üyesi 185 şirketle, kav­rama yaklaşımlarına yönelik anket ya­pıldı. Şirketler sürdürülebilirliği; çev­re korumanın yanı sıra insan, ekonomi ve etik yönetim ilkeleriyle bütünleşik bir stratejik kavram olarak tanımladı. 2012-2025 dönemi ulusal ve uluslara­rası medya içerikleri, akademik yayın­lar, kamu politikaları, mevzuat metin­leri, sözlük karşılaştırmaları ve kurum­sal raporlar incelendi. Sonunda, Güncel Türkçe Sözlük’te hepimiz için aynı an­lama gelen ortak bir “sürdürülebilirlik” tanımımız oldu.

Dünya | Aslı DEDE

* Kıdem süresi 6 aydan az olan işçi için 2 hafta,

* Kıdem süresi 6 ay ile 1,5 yıl arasında olan işçi için 4 hafta,

* Kıdem süresi 1,5 yıl ile 3 yıl arasında olan işçi için 6 hafta,

* Kıdem süresi 3 yıldan fazla olan işçi için 8 hafta.

İşçinin kıdem süresine göre değişen ihbar sürelerine uyulmadan, iş sözleşmesinin feshedilmesi ihbar tazminatını gündeme getirmektedir.

İş sözleşmesinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerektiği gibi bazı fesih nedenlerinde ihbar süresi aranmamaktadır. Bazı hallerde iş sözleşmesi bildirimsiz olarak sona erebilir veya taraflardan ihbar süresine uyması gerekmez.

İhbar süresinin uygulanmadığı nedenlerden biri, deneme süresi içinde iş sözleşmesinin işçi veya işveren tarafından feshedilmesidir. İş sözleşmesinde deneme süresi kararlaştırılmışsa, bu süre içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız olarak sona erdirebilir.

Diğer yandan, objektif şartlara uygun olarak kurulan veya uzatılan belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin sona ermesi halinde ihbar süresi gündeme gelmeyecektir.

İşçinin emeklilik, yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlama veya malulen emeklilik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde de ihbar süresi aranmamaktadır. Bu hallerde işçi, kanundan doğan bir hakkını kullanarak iş sözleşmesini sona erdirmektedir.

Ayrıca, işçinin askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılması halinde de ihbar süresi uygulanmaz.

Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde de ihbar süresine uyulması gerekmemektedir.

İşçinin ölümü halinde ise iş sözleşmesi kendiliğinden sona erer. Bu durumda taraflardan birinin bildirimde bulunması veya ihbar süresi beklemesi mümkün değildir. Ölüm halinde ihbar tazminatı gündeme gelmeyecektir.

Bir diğer önemli fesih nedenleri, haklı nedenle derhal fesih halleridir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24 ve 25'inci maddelerinde, işçi ve işveren bakımından haklı nedenle derhal fesih halleri düzenlenmiştir. Bu hallerde taraflar, iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir. Bu nedenle haklı nedenle fesihte ihbar süresi uygulanmaz.

Özellikle 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II ve 25/II maddesi kapsamında yer alan ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık halleri, işçi ve işveren açısından bildirimsiz fesih hakkı doğuran en önemli nedenler arasındadır.

Özetle, ihbar süresinin uygulanmadığı başlıca haller aşağıdaki gibidir:

* Deneme süresi içinde fesih

* Belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin sona ermesi

* Emeklilik nedeniyle fesih

* Yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanması

* Malulen emeklilik

* Askerlik nedeniyle fesih

* Evlilik nedeniyle fesih

* İşçinin ölümü

* İşçi veya işveren tarafından haklı nedenle derhal fesih

İhbar süresinin gündeme gelmediği hallerde, ihbar tazminatının da söz konusu olmayacağı unutulmamalıdır.

Sonuç olarak, deneme süresi içinde fesih, belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin sona ermesi, emeklilik, askerlik, evlilik, ölüm ve haklı nedenle derhal fesih gibi hallerde ihbar süresi ve buna bağlı ihbar tazminatı söz konusu olmamaktadır. Bununla birlikte, ihbar süresi uygulanmayan her durumda fesih nedeninin doğru belirlenmesi, feshe ilişkin bilgi ve belgelerin işçinin özlük dosyasında saklanması uygun olacaktır.

Star | Resul KURT

21 Ağustos 2026 CUMA

Resmî Gazete

Sayı : 33347

TEBLİĞ

Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı)’ndan:

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK TASDİK RAPORLARINA EKLENEN
KARŞIT İNCELEME TUTANAKLARININ ELEKTRONİK ORTAMDA
GÖNDERİLMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SIRA NO: 1)’DE
DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ
(SIRA NO: 2)

MADDE 1- 24/12/2025 tarihli ve 33117 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğ (Sıra No: 1)’in 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “1/7/2026” ibaresi “1/1/2027” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 2- Bu Tebliğ 1/7/2026 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.

Böylece 51 milyon lira seviyesindeki KKM bakiyesi 4 milyon liraya kadar geriledi.

Bir önceki hafta da KKM'den 106 milyon liralık çıkış yaşanmış ve toplam bakiye 157 milyon liradan 51 milyon liraya düşmüştü.

KKM'de iki haftada 157 milyon TL'den 4 milyon TL'ye

BDDK verileri, KKM'deki hızlı çözülmeyi ortaya koydu. İki hafta önce 157 milyon lira seviyesinde bulunan bakiye, önce 51 milyon liraya, ardından 4 milyon liraya indi.

Böylece yalnızca iki haftada KKM bakiyesinde 153 milyon liralık azalma gerçekleşti. Başka bir ifadeyle bakiye yaklaşık yüzde 97,5 eridi.

Bankaların kredi hacmi 27,7 trilyon TL'ye yaklaştı

KKM hızla küçülürken bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi büyümeye devam etti.

14 Ağustos itibarıyla sektörün toplam kredi hacmi bir haftada 201 milyar 298 milyon lira artarak 27 trilyon 683 milyar 273 milyon liraya yükseldi.

Bankacılık sektöründeki toplam mevduat da bankalar arası dahil olmak üzere 528 milyar 905 milyon liralık artışla 31 trilyon 810 milyar 6 milyon liraya ulaştı.

Tüketici kredileri 3,45 trilyon TL'ye çıktı

Tüketici kredilerinde de yukarı yönlü hareket görüldü. Tüketici kredilerinin toplam tutarı bir haftada 23 milyar 266 milyon lira artarak 3 trilyon 446 milyar 536 milyon liraya yükseldi.

Bu tutarın; 821 milyar 956 milyon lirasını konut kredileri, 41 milyar 352 milyon lirasını taşıt kredileri, 2 trilyon 583 milyar 229 milyon lirasını ihtiyaç kredileri oluşturdu.

Kredi kartı borçları 3,43 trilyon TL

Bankaların bireysel kredi kartı alacaklarında da artış kaydedildi. Bireysel kredi kartı alacakları yüzde 2 yükselerek 3 trilyon 430 milyar 409 milyon liraya çıktı.

Bunun 1 trilyon 271 milyar 119 milyon lirasını taksitli, 2 trilyon 159 milyar 290 milyon lirasını ise taksitsiz kredi kartı borçları oluşturdu.

Takipteki alacaklar 833 milyar TL'yi geçti

Bankacılık verilerinde dikkat çeken bir başka gelişme ise takipteki alacaklarda yaşandı.

Takipteki alacaklar 14 Ağustos itibarıyla bir önceki haftaya göre 5 milyar 433 milyon lira artarak 833 milyar 304 milyon liraya ulaştı.

Bu alacakların 621 milyar 551 milyon liralık bölümü için özel karşılık ayrıldı.

KKM fiilen bitme noktasına geldi

Son verilerle birlikte KKM'nin toplam büyüklüğü 4 milyon TL'ye kadar gerilemiş oldu.

Bir dönem Türkiye ekonomisinin en önemli finansal araçlarından biri haline gelen Kur Korumalı Mevduat'taki bakiye, son haftalardaki hızlı düşüşün ardından fiilen sona yaklaşırken; kredi, kredi kartı ve takipteki alacaklardaki yüksek tutarlar bankacılık verilerinin diğer dikkat çeken başlıkları oldu.

Giray Topçular-Dünya

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda sürdürülen çalışmalarda sona yaklaşılırken, programın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından kamuoyuyla paylaşılması öngörülüyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da ekonomi yönetiminin önünde yoğun bir çalışma dönemi bulunduğuna dikkat çekerek, bir yandan Orta Vadeli Program’ın hazırlandığını, diğer yandan TBMM’ye sunulacak reformlara yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtmişti.

Ekonominin üç yıllık rotası belirlenecek

OVP kapsamında 2027-2029 dönemine ilişkin enflasyon, büyüme, işsizlik, cari açık, ihracat ve ithalat gibi temel makroekonomik göstergeler belirlenecek.

Programda ayrıca kamu maliyesi ve bütçe dengesine ilişkin hedefler, kamu idarelerinin ödenek tavanları ile öncelikli reform alanlarında uygulanacak politika ve tedbirlerin çerçevesi ortaya konulacak.

Küresel, bölgesel ve yurt içindeki ekonomik gelişmeler dikkate alınarak hazırlanan OVP ile hem kamu hem de özel sektör açısından öngörülebilirliğin artırılması hedefleniyor. Program, uygulama sonuçları ve ekonomik koşullardaki değişimlere göre her yıl güncelleniyor.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da daha önce yaptığı açıklamada, güncellenmiş OVP’nin eylül ayının ilk haftasında kamuoyuyla paylaşılacağını belirterek, fiyat istikrarının temel öncelik olmaya devam edeceğini, bunun yanında büyüme, istihdam ve yatırımların desteklenmesinin hedeflendiğini ifade etmişti.

OVP'nin ardından bütçe mesaisi

Ekonomi yönetiminin gündemindeki bir diğer önemli başlık ise 2027 yılı merkezi yönetim bütçesi.

OVP'de ortaya konulacak makroekonomik hedefler doğrultusunda 2027 yılı bütçe teklifine son şekli verilecek. Bütçede gelecek yıla ilişkin gelir tahminleri, gider ödenekleri ve bütçe dengesine ilişkin temel esaslar yer alacak.

Kamu kurum ve kuruluşlarının çalışmalarını tamamlamasının ardından 2027 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nin 17 Ekim'e kadar TBMM'ye sunulması planlanıyor. Teklif, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu ile Genel Kurul'daki görüşmelerin ardından yasalaşacak.

Ekonomim

Vergi ödemelerini belirtilen süre içerisinde gerçekleştirmeyen mükelleflerin borçlarına, yasal düzenlemeler doğrultusunda gecikme faizi ve ilgili cezai yaptırımlar uygulanabilecek. GİB, mükelleflerin mağduriyet yaşamamaları için işlemlerini son günü beklemeden tamamlamaları konusunda uyarıda bulundu.

Gün sonuna kadar beyan edilmesi ve ödenmesi gereken vergi türleri şu şekilde:

İlan ve Reklam Vergisi Beyan ve ödeme işlemleri

Şans Oyunları Vergisi Beyan ve ödeme işlemleri

Veraset ve İntikal Vergisi Şans oyunlarına ilişkin beyan ve ödeme

Eğlence Vergisi Müşterek bahislere ilişkin beyan ve ödeme ile diğer eğlence vergisi ödemeleri

Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi Beyan ve ödeme işlemleri

Yangın Sigortası Vergisi Beyan ve ödeme işlemleri

Vergi ödemeleri nasıl olacak?

Mükellefler vergi ödemelerini bağlı bulundukları vergi dairelerinin veznelerinden gerçekleştirebilecek.

Ödemelerini internet üzerinden yapmak isteyen mükellefler ise anlaşmalı bankaların internet ve mobil bankacılık kanallarını kullanabilecek. Ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığı'nın dijital portalı üzerinden de nakit veya kredi kartıyla ödeme yapılabilecek.

Standard Chartered da varlık yönetimi müşterileri için hedge fon stratejilerinin ağırlığını artırmaya başladı. Banka özellikle piyasanın yönünden daha az etkilenmeyi amaçlayan fonların, jeopolitik ve ekonomik belirsizliğin arttığı dönemlerde portföyleri daha dayanıklı hale getirebileceğini düşünüyor.

Hedge fonların büyüklüğü 5,6 trilyon dolara ulaştı

Yatırımcı ilgisindeki artış sektörün yönettiği toplam varlık miktarına da yansıdı. Küresel hedge fonların yönettiği sermaye ikinci çeyrekte 409,3 milyar dolar artarak 5,6 trilyon dolarla tarihi zirveye çıktı.

Bu, sektör tarihinde tek çeyrekte görülen en büyük varlık artışı oldu. Önceki rekor, 2020’nin son çeyreğinde kaydedilen 290,4 milyar dolarlık yükselişti.

İkinci çeyrekteki büyümenin 364 milyar dolarlık bölümü yatırım performansından gelirken yaklaşık 45,2 milyar dolarlık yeni para girişi gerçekleşti.

Son üç çeyrekte hedge fonlara giren net para 134,4 milyar dolara ulaştı. Bu büyüklük, 2007’den bu yana üç çeyreklik bir dönemde kaydedilen en yüksek yatırımcı girişine işaret ediyor.

İlk yarıda getiri yüzde 7’yi aştı

Hedge fonlara ilginin artmasında yalnızca piyasalardaki belirsizlik değil, son dönemde elde edilen güçlü getiriler de etkili oluyor.

Sektör yılın ilk yarısında ortalama yaklaşık yüzde 7 getiri sağlarken, bu performans son 10 yılın yaklaşık yüzde 4,1 seviyesindeki yıllık ortalamasının belirgin biçimde üzerine çıktı.

Bazı stratejiler çok daha yüksek getiri elde etti. Teknoloji odaklı hedge fon göstergesi ilk altı ayda yüzde 19 yükselirken hisse ağırlıklı fonların getirisi yüzde 9,6’ya ulaştı.

Makro stratejiler yüzde 6,1, şirket birleşmeleri ve özel durumlara odaklanan fonlar ise yüzde 7,4 getiri sağladı. Böylece hedge fonlar yalnızca piyasa düşüşlerinden korunma aracı olarak değil, yükseliş dönemlerinde de getiri yaratabilecek alternatifler olarak yeniden yatırımcıların radarına girdi.

Standard Chartered varlıklı müşterilere yeni stratejiler sunuyor

Standard Chartered’ın Küresel Varlık Çözümleri Başkanı Samir Subberwal, bankanın alternatif yatırımlar içinde hedge fonlara daha fazla ağırlık vermeye başladığını belirtti.

Bankanın tercih ettiği alanlar arasında “piyasa nötr” hisse stratejileri ve birden fazla yatırım yöntemini aynı fonda kullanan çok stratejili yapılar bulunuyor.

Piyasa nötr fonlar, yükselmesini bekledikleri hisseleri alırken gerilemesini bekledikleri hisselerde ters pozisyon açarak genel borsa hareketlerine olan bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.

Çok stratejili fonlar ise hisse, tahvil, döviz, emtia ve türev ürünler gibi farklı piyasalarda aynı anda pozisyon alarak tek bir varlık sınıfına bağımlı kalmamaya çalışıyor.

Bu yapı, özellikle borsaların sert hareket ettiği, faiz beklentilerinin hızla değiştiği ve jeopolitik risklerin yükseldiği dönemlerde varlıklı yatırımcıların ilgisini çekiyor.

Bankanın varlık yönetimi geliri yüzde 38 arttı

Standard Chartered açısından varlık yönetimi artık grubun en hızlı büyüyen faaliyetlerinden biri haline geliyor.

Bankanın Wealth Solutions biriminin geliri yılın ilk yarısında yüzde 38 arttı. Yatırım ürünlerinden elde edilen gelirdeki yükseliş ise yüzde 46’ya ulaştı.

Aynı dönemde varlıklı müşterilerden gelen net yeni para 33 milyar dolar oldu. Banka son altı çeyrekte toplam 84 milyar dolarlık yeni varlıklı müşteri parası çekti.

Bu büyüme, bankaların yüksek servet sahipleri için yalnızca klasik mevduat, tahvil ve hisse ürünleri sunmakla yetinmediğini gösteriyor. Alternatif yatırımlar artık büyük bankaların varlık yönetimi rekabetinin daha önemli parçalarından biri haline geliyor.

Özel sermayeden çıkan para da hedge fonlara yöneliyor

Hedge fonların büyümesini destekleyen bir başka unsur ise özel sermaye ve özel kredi fonlarında yaşanan değişim.

Uzun süre paranın çekilemediği özel sermaye yatırımları son yıllarda yatırımcıların eleştirileriyle karşı karşıya kalırken, hedge fonlar genellikle daha kısa geri çekilme süreleri sunuyor.

Bu nedenle bazı büyük yatırımcıların alternatif yatırım portföylerindeki ağırlığı özel sermaye fonlarından hedge fonlara kaydırdığı görülüyor.

Özellikle küresel faizlerin yüksek kaldığı, şirket değerlemelerinin tartışıldığı ve jeopolitik gelişmelerin piyasaları hızla değiştirebildiği ortamda yatırımcıların daha esnek hareket edebilecekleri fonlara yönelmesi bekleniyor.

Hedge fon sektörünün 15 çeyrektir aralıksız büyümesi de bu eğilimin kısa süreli olmadığını gösteriyor. Sektörün 5,6 trilyon dolarlık rekor büyüklüğe ulaşması, dünyanın en varlıklı yatırımcılarının portföylerinde alternatif stratejilerin giderek daha fazla yer tuttuğuna işaret ediyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Temmuz itibarıyla kiralık daire ilanlarında ortanca değer şu şekilde;

İstanbul: 45.000 TL

Muğla: 35.000 TL

Ankara: 31.000 TL

İzmir: 29.000 TL

Antalya: 25.000 TL

Türkiye geneli: 25.000 TL

Buna göre İstanbul’daki 45 bin TL’lik ortanca kira, Türkiye ortalamasının 20 bin TL üzerinde gerçekleşti.

Ankara 31 Bin, İzmir 29 Bin TL

Haritada Ankara’da kiralık daire ilanlarının ortanca değeri 31 bin TL, İzmir’de ise 29 bin TL olarak görülüyor.

Turizm ve konut piyasasının en hareketli şehirlerinden Muğla’da rakam 35 bin TL’ye ulaşırken, Antalya’da Türkiye geneliyle aynı seviyede, 25 bin TL olarak hesaplandı. Paylaşılan haritada bazı Anadolu illerinde ise kiralık daire ilanlarının ortanca değerinin 15-20 bin TL bandına kadar gerilediği görülüyor.

Kiralık evlerde fiyat makası açıldı

Çalışmada kullanılan “ortanca kira”, ilanların tamamının aritmetik ortalamasını değil, kiraların küçükten büyüğe sıralanması halinde tam ortada kalan değeri ifade ediyor.

Bu nedenle Türkiye genelindeki 25 bin TL’lik rakam, kiralık ilanların yarısının bu seviyenin altında, diğer yarısının ise üzerinde bulunduğunu gösteriyor.

Büyükduman’ın paylaştığı Temmuz 2026 verileri, özellikle İstanbul, Muğla ve Ankara’da kiralık konut maliyetlerinin Türkiye genelinden belirgin biçimde ayrıştığını ortaya koydu.

Ekonomim

Verilere göre, aynı dönemde kısa vadeli dış borç stoku yüzde 2,5 artışla 170,7 milyar dolar olurken, uzun vadeli dış borçlar yüzde 3,9 yükselerek 368,2 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Özel sektörün dış borcu 318 milyar dolara çıktı

Dış borç stokunun alt sektörlere göre dağılımına bakıldığında, kamu sektörünün borcu bir önceki çeyreğe göre yüzde 3,3 artarak 197,9 milyar dolara yükseldi.

Özel sektörün dış borcu ise yüzde 4,2 artışla 318 milyar dolara çıktı. Buna karşılık TCMB'nin dış yükümlülükleri yüzde 4,8 azalarak 23,1 milyar dolar seviyesine geriledi.

Dış borçta en büyük pay kredilerin

Dış borç stokunun enstrüman dağılımında en yüksek pay yüzde 46,2 ile kredilerde gerçekleşti. Kredileri yüzde 19,5 ile borç senetleri ve yüzde 17,2 ile mevduatlar izledi.

Borç stokunun para birimi dağılımında ise ABD doları ağırlığını korudu. Toplam dış borcun yüzde 48,9'unu ABD doları, yüzde 28,8'ini euro, yüzde 12,2'sini Türk lirası ve yüzde 10,1'ini diğer para birimleri oluşturdu.

Geri ödemeler 24 ay ve üzerinde yoğunlaşıyor

Kredi ve borç senetlerinin ödeme projeksiyonları, anapara geri ödemelerinin ağırlıklı olarak 24 ay ve üzerindeki vadelerde yoğunlaştığını ortaya koydu.

13-24 aylık dönemde anapara geri ödemeleri görece sınırlı kalırken, 0-12 aylık kısa vadede ise ağırlıklı olarak özel sektör kredilerinden kaynaklanan bir ödeme profili öne çıktı.

Dünya

Telmo Pievani’nin “Kusurların Doğal Tarihi” kitabı gerçekten öğretici bilgilerle dolu. Kitabın daha dokuzuncu sayfasına ulaştığımızda, “Olaylar olduktan sonra fikir yürütmek, evrimi anlamaya çalışırken düşmanımızdır; çünkü aynı koşullarda meydana gelebilecek sayısız alternatif sonucu ve senaryoyu küçümseme eğilimine yol açar” cümlesi durup düşünmemize yol açtı.

Kültür arka planımızda olaylar olduktan sonra yol gösterme eğilimini kanıtlayan güzel bir özdeyişimiz de var: “Araba devrilince yol gösteren çok olur!”

İş dünyasındaki gelişmelerle ilgili öngörme ve önlem alma disiplini hayati önemde. Sanırım bu genellemeye kimsenin itirazı yoktur. Yoktur, ama öngörme-önlem alma emeği ile olaylar olup bittikten sonra yol gösterme eğilimini karşılaştırırsanız şaşırtıcı sonuçlara ulaşabilirsiniz!

Öngörülerimizin yaşamın öz gerçekliğine yakın durması için “tarih bilinci” etkili zihinsel araçlardan biridir. Tarih bilincimizi sadece olumlu yönleriyle ele alırsak eksik bir değerlendirme yaparız. Tarih yazınının bilince etkisinin sadece olumlu yönlerini öne çıkarırsak aşırı değerlendirme tuzaklarına düşebiliriz. Dengeli bir bakış için geçmişi değerlendirirken olumlu değerlendirmeler kadar olumsuz değerlendirmeleri de sorgulamalıyız.

Olup bittikten sonra

Ölçülerimizden biri Pievani’nin geçmişi değerlendirirken nelere özen göstermemiz gerektiğini anlatan genellemelerini dikkate almaktır:

- Olup bitenleri değerlendirirken, aynı koşullarda meydana gelebilecek sayısız alternatif sonucu ve senaryoyu küçümseme eğilimi öne çıkabilir.

- Fikir yürütürken anomalilerin zorunlu ve eksiksiz görünmesine, bu yüzden de kusurlu olmalarına rağmen kusursuz görünümün baskın hâle gelmesine yol açabilir.

- Bizleri gerçekliği baş aşağı çevirmeye teşvik edebilir.

- Zihnimizin bazı olayları seçip diğerlerini ihmal ederek kaderci ve yazgıcı akıl yürütme eğilimini güçlendirebilir.

- Sanki geçmişte hiçbir seçenek yokmuş gibi düşünme kolaycılığı yaratabilir.

- Her şeyin başlangıçtaki alın yazısıyla belirlendiği ve kaderin ağlarını önceden ördüğü inancına ve sonucun kaçınılmaz olduğunu sorgusuzca kabullenmeye götürebilir.

- Geriye bakarak nedenler-sonuçlar, öncesi ile sonrası, niyetler ile gerçeklikler arasında bağ kurmayı önemsemeyebilir.

- Animizme ve teolojiye güçlü bir psikolojik eğilimi tetikleyebilir.

- Amaç çerçevesinde düşünme, niyet sahibi aktörlerin hedeflerini açıkça sergiledikleri ve bu hedeflere ulaşmaya çalıştıkları anlatıları gölgeleyebilir.

- Kozmik ve biyolojik evrimin kusurlardan kusursuzluğa, basitten karmaşığa, inorganik maddeden düşünen maddeye geçişlerini eksik değerlendirmeye yol açabilir.

- Kritik anlarda gücümüzün bilincinde olmak yerine, saptırmalarla gücü dağıtabilir.

Tarih yazını durağan bir olgu değil, dinamiktir. Aynı tarihçi, aynı olay ya da olguları farklı zaman aralıklarında yeniden değerlendirdiğinde anlatım biçimi kadar içerik de değişir. Bu değişmenin nedenlerinden biri, tarihçinin zaman içindeki birikiminin farklılaşması, bakış açısının değişmesi, belge-bilgiye yüklediği değerlerin farklılaşmasıdır.

İnsan doğasının değişkenliği

Bir başka etken jeopolitik gelişmeler, hükümet kararları, iş gücü hareketleri, nüfus oluşumları, kültürel değerler ve teknolojik etkilerin birlikte değiştirdiği “zamanın ruhunun” okunmasıdır. Erişebildiğimiz belge ve bilgiler değişmese de zamanın ruhunun telkin ettiği düşünce çerçevesi anlatımın biçimini de özünü de değiştirebilir.

Bir de “insan doğası değişkeni” vardır. İnsan doğası, kendi iç algısının yanı sıra çevrenin açık ve örtük baskısına göre de belli eğilimler yaratır; o eğilimlerin baskın hâle gelmesi durumunda da insanın putunu kendi yapıp kendi putuna taptığı süreç güçlenebilir.

Belgeye erişim, malumat oluşumu ve bilgiye dönüştürme süreci de geçmişi değerlendirmede “kusur açığını” tümden kapatmayı engelleyebilir. Kulaklarımıza hoş geldiği için “hoşgörülü” olmayı olumlu bir davranış olarak özendirebilir. Oysa hoşgörü kavramı büyüklük, kibir ve üstünlük bileşenleri taşır. Hoşgörüde özveride bulunan biz oluruz; öteki ise bizim hoşgörümüzden yararlanır. Hoşgörü tek yönlü bir özveri vurgusudur; fırsat eşitliğini ve eşit hakları kapsamaz. Hoşgörüye değil, “gönüllü paylaşım” gerçekliğine daha yakın durmalıyız. Olup bitenleri anlatırken hoşgörü ile paylaşma arasındaki dengeyi nasıl kurduğumuz da özenle değerlendirilmesi gereken bir husustur.

Tarih anlatımının dinamik karakteri, Arapçadan dilimize aktarılan kavramlarla anlatırsak, sürekli bir “tetkik” işidir. Tetkik sürdükçe, tarih anlatımı da değişiklik gösterir. Tetkik ettiklerimizi “tartacak” ölçülerimiz yoksa işin sırrı olan dengeyi kaçırırız. Tetkik eder, tartarsak “tanımlayabiliriz”; hangi koşullarda ne gibi reflekslerle yüzleşeceğimizi öngörerek davranışlarımıza yol gösterebiliriz. Tetkik, tartma ve tanımlama bizi “tedbir” alma noktasına taşır.

Evrendeki değişme dinamikleri

Canlı yaşamının hem temel içgüdüsü hem de gelişmesinin temel dinamiği, olası gelişmeler karşısında alternatif tepki biçimlerinin belirlenmesidir. Her tedbir stratejisi, yarattığı farklı taktiklerin oluşturduğu uyum ile uygulamaların aldığı sonuçların birbirini tamamlaması durumunda amacına ulaşabilir. Özellikle sosyal olaylarda iki noktayı birleştiren en kısa yolun doğru olmadığını, “taktikler” gerektiğini de bilmeliyiz. Strateji, taktik ve uygulamaların iç bütünlüğü ilke ve kurallardan oluşan bir kurumsal yapının “teşviki” ile beslenirse gelişme de kesintisiz sürebilir. Kararlı uygulamalar sırasında yapılan iyi işlerin “takdir edilmesi” daha çok insanın rızaya dayalı katkı yapma gücünü artırır. Ödül ve ceza bağlamı, takdir etmenin de bir itici güç olduğunu gösterir. Takdir edilme “teşekkürle” başlar; katılım ve paylaşımın gücünü artırır; “tekâmülün” de itici gücüne dönüşür.

Evrendeki gelişme dinamikleri bizi “temel değişmezlerimizin neler olduğunu sorgulamaya” götürür. Geçmişte olup bitenleri değerlendirirken, sorgulama merakını diri tutmanın, aklı emanet etmeme kararlılığının, bilinmezle yüzleşme özgüveninin sağlam olması gerekir.

Geçmişi değerlendirirken “ilkeli ve dengeli kuşku” korunmazsa, “altın çağ yaratma” ve romantik bir yaklaşımın aşırı basitleştirilmiş anlatımı üzerine kurulu değer yargılarının saptırdığı işlere kalkışarak kendimizi israf edebiliriz.

Bilgilerimiz görgüye, araştırmaya, arkeolojiye, antropolojiye, psikolojiye, meta analizine dayalı olsa da her zaman eksiklidir; o nedenle gerçekliği aramanın etkili yolu, “dengeli kuşkuyu” koruyabilmektir.

Dengeli kuşku bizi “mutlak doğruculuk” gibi çok tehlikeli bir yolda ilerlemekten alıkoyar.

İnsan olmak zor zanaat

“Araba devrilince yol gösterme” halkın akıl birikiminde karşılık bulmayan tutumlardan biridir. Önemli olan arabanın yolundaki fırsat ve tehlikeleri öngörerek önlem almaya destek olabilmektir. Bilim araçlarını kullanarak olay ve olguların neden-sonuç bağlamlarını kavramayı, eğilimlerin fırsat ve tehlikelerini öngörmeyi, gücümüzün sınırlarını oluşturan olanak ve kısıtlarımızı net olarak tanımlamayı, son çözümlemede de değer üreterek yaşama “anlam katmayı” önemsemeliyiz.

İnsan olmak zor zanaat. Aynı anda, aynı olaya tanıklık edenlerin anlatımlarında bile önemli farklılıklar bulunduğu binlerce kez kanıtlanmıştır. İyisi mi, kendimizi önyargıların, yerleşik doğruların, kalıp düşüncelerin, kör inançların, ilkesiz hırsların, ölçüsüz tutkuların seline kaptırmayalım.

Rüştü Bozkurt-Ekonomim

Teklif milyonlarca doları buluyor

Business Insider'a konuşan konuya yakın iki kaynağa göre YouTube, seçilmiş içerik üreticileriyle görüşmelere başladı. Şirket, videoların belirli bir süre sadece YouTube'da yayınlanması karşılığında milyonlarca dolarlık ödeme teklif ediyor.

Görüşmelerin henüz başlangıç aşamasında olduğu, anlaşmaların süresi ve şartlarının ise içerik üreticisine göre değişebileceği belirtiliyor. Aynı kaynağın iddiasına göre YouTube, özel yayın anlaşmasını kabul etmeyen içerik üreticilerinin pazarlama desteği ve marka iş birlikleri gibi imkanlarını da geri çekecek.

YouTube için alışılmadık bir adım

YouTube bugüne kadar içerik üreticilerine ağırlıklı olarak reklam gelirlerinden pay verirken, içeriklerini kendi bünyesinde tutmaları için doğrudan yüksek ödemeler yapmaya mesafeli duruyordu. Ancak Netflix'in son dönemde içerik üreticilerine yönelmesi dengeleri değiştirdi.

Netflix, geniş kitlelere ulaşan YouTube yıldızlarının içeriklerini kataloğuna eklerken video podcast tarafında da büyümeye başladı. Netflix de bazı podcast anlaşmalarında programların YouTube'dan kaldırılmasını şart koşuyor.

YouTube'un milyon dolarlık teklifleri de en iyi içerik üreticilerini rakibe kaptırmama çabası olarak değerlendirilirken iki şirketin aynı içerik üreticilerinin peşine düşmesiyle dijital yayıncılıkta yeni bir rekabet alanı açıldı. Bundan sonraki mücadelede ise ünlü içerik üreticilerinin hangi platformu seçeceği merak konusu oldu.

Dünya

***

Sonuç:

“Gelirlerden vergi toplanamayacağını bi­len” karar alıcılara, başka bir yol kalmıyor…

Dolaylı vergilere (KDV, ÖTV gibi…) (Ekme­ği, sebzeyi, arabayı, yakıtı, bilgisayarı, tele­fonu alan zenginin de, fakirin de aynı oranda ödediği vergi…) yükleniyor…

***

Sonuçta:

Toplam vergi gelirleri içerisinde dolaylı vergilerin payı yüzde 65’i aşıyor…

Gelir ve servetten alınan vergilerin payı ise yüzde 35’e yaklaşabiliyor…

***

Vergi kaçırmanın ve/veya vergiden kaçın­manın en büyük suçlar arasında yer aldığı ABD’de bu oran:

Gelir ve servetten alınan vergiler yüzde 84…

Dolaylı vergiler yüzde 16…

***

Almanya’da:

Gelir ve servetten alınan vergiler yüzde 74…

Dolaylı vergiler yüzde 26…

***

OECD ülkelerinin dolaylı vergi ortalaması: yüzde 30…

***

Temmuz ayında, toplanabilen vergi kalem­lerinden iki örnek:

KDV’de tahsilat, geçtiğimiz yılın aynı ayına göre yüzde 46 artmış…

Kurumlar Vergisi’nde tahsilat, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 70 azalmış…

VELHASIL

“Kurumlar vergisinde farklı oran uygulama­ları” gibi, sorun büyüten uygulamalarla:

Üretim ekosisteminde istismar artmış ve art­maya devam ediyorsa;

Yarattığı/yaratacağı haksız rekabet ile so­rumlu mükellefi üretimden uzaklaştırıyorsa;

Dolayısıyla açıkları kapatmak daha da zorlaş­mışsa/zorlaşıyorsa;

Ve bu orantısızlık, borçlanma rekorları kırıl­masında, nedenler arasındaysa;

Ve bu döngüyü güçlendiriyorsa;

O döngü, kalkınmayı ve kamuyu besleyenin değil, kamu kaynaklarını ve kalkınmayı törpü­leyenin önünü daha da açıyorsa, “vergi refor­mu” için geç kalınmış/kalınıyor demektir…

***

Vergi reformu gecikirken; atılan “küçük adımlarla” da, umutlar canlı tutuluyor…

Ancak…

Küçük adımların, “büyük/olumlu sonuçlar” doğurabilmesi için, “atılacak/atılan adımların” etki analizinin iyi yapılması gerekiyor…

Ferit Barış Parlak-Dünya

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE