Bu kapsamda Kurumumuzca “KAYİK Dahil Denetime Yetkili” olarak sicile kaydedilen denetim kuruluşlarının, şeffaflık raporlarına ilişkin yükümlülüklerini zamanında, tam ve doğru olarak yerine getirmeleri ve bu yükümlülükler nedeniyle herhangi bir yaptırımla karşılaşmamaları adına aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi önem arz etmektedir*:

1- Şeffaflık Raporunun Hazırlanması:

Bir takvim yılında, kamu yararını ilgilendiren kuruluşların (KAYİK) sürdürülebilirlik raporunun denetimi de dahil olmak üzere, denetimini yapmış denetim kuruluşları tarafından, ilgili takvim yılına ait şeffaflık raporunun hazırlanması ve bu raporun denetim kuruluşunun yönetim organı başkanı tarafından imzalanması gerekmektedir. (BDY m.36/1-2) Aşağıda sayılan şirketler KAYİK kapsamındadır (BDY m.4/1-l):

• Halka açık şirketler (6362 sayılı Kanun kapsamında halka açık sayılanlar dahil),

• Bankalar,

• Sigorta şirketleri,

• Reasürans şirketleri,

• Emeklilik şirketleri,

• Faktöring şirketleri,

• Finansman şirketleri,

• Finansal kiralama şirketleri,

• Varlık yönetim şirketleri,

• Emeklilik fonları,

• 6362 sayılı Kanunda tanımlanmış olan ihraççılar,

• 6362 sayılı Kanunda tanımlanmış olan sermaye piyasası kurumları:

• Yatırım kuruluşları,
• Kolektif yatırım kuruluşları,
• Sermaye piyasasında faaliyette bulunacak bağımsız denetim, değerleme (gayrimenkul değerleme dahil) ve derecelendirme kuruluşları,

• Portföy yönetim şirketleri,

• İpotek finansmanı kuruluşları,

• Konut finansmanı ve varlık finansmanı fonları,

• Varlık kiralama şirketleri,

• Merkezî takas kuruluşları,

• Merkezî saklama kuruluşları,

• Veri depolama kuruluşları,

• Kuruluş ve faaliyet esasları Sermaye Piyasası Kurulunca belirlenen diğer sermaye piyasası kurumları.

• Faaliyet alanları, işlem hacimleri, çalışan sayıları ve benzeri ölçütlere göre önemli ölçüde kamuoyunu etkilediği için Kurumumuz tarafından KAYİK kapsamına alınan şirketler:

• Ödeme kuruluşları,

• Elektronik para kuruluşları,

Tasarruf finansman şirketleri.

2- Şeffaflık Raporunun Yayımlanması:

Şeffaflık raporu hazırlamak zorunda olan denetim kuruluşlarının söz konusu raporlarını, ilgili takvim yılını müteakip (özel hesap dönemi kullanan denetim kuruluşlarının hesap dönemi kapanışını müteakip) dördüncü ayın sonuna kadar internet sitelerinde yayımlaması gerekmektedir. (BDY m.36/1)

3- Şeffaflık Raporunun Kurumumuza Bildirilmesi:

Şeffaflık raporu hazırlamak zorunda olan denetim kuruluşlarının söz konusu raporlarını, ilgili takvim yılını müteakip (özel hesap dönemi kullanan denetim kuruluşlarının hesap dönemi kapanışını müteakip) dördüncü ayın sonuna kadar Sözleşme Bilgi Girişi Sistemi üzerinden Kurumumuza bildirmesi gerekmektedir. (BDY m.36/1)

1- Şeffaflık Raporunun BDY’de Öngörülen Asgari Bilgilerin Tamamını İçermesi:

Bir şeffaflık raporunda yer alması gereken asgari bilgiler BDY’nin 36/2’nci maddesinde düzenlenmiş olup denetim kuruluşlarınca hazırlanacak şeffaflık raporlarının asgari olarak bu bilgilerin tamamını içermesi gerekmektedir. Bu kapsamda, BDY’nin 36/2’nci maddesinde belirtilen asgari bilgilerin şeffaflık raporlarında başlıklar halinde verilmesi, denetim kuruluşu için geçerli olmayan durumlar için ise ilgili başlık altında gerekli açıklamanın yapılması beklenmektedir.

2- Şeffaflık Raporunun Kamunun Erişimine Açık Tutulması:

Şeffaflık raporu ile raporun güncellenmesi halinde raporun orijinal ve güncellenmiş hallerinin ayrı ayrı beş yıl süreyle kamunun erişimine açık tutulması gerekmektedir. (BDY m.36/5)

3- İlgili Takvim Yılında KAYİK Denetimi Yapmayan Denetim Kuruluşlarının Bu Duruma İlişkin Açıklama Yapması:

Kurumumuzca KAYİK’ler nezdinde denetim yapmak üzere yetkilendirilmiş olmakla birlikte ilgili takvim yılında sürdürülebilirlik raporunun denetimi de dahil olmak üzere, KAYİK denetimi yapmayan denetim kuruluşlarının bu durumu, internet sitelerinin şeffaflık raporu ile ilgili bölümünde açıklamaları gerekmektedir. (BDY m.36/4)

4- Diğer Hususlar:

Şeffaflık raporu hazırlanması durumunda bu rapor Kuruluşun internet sitesinde yayımlanıp beş yıl süreyle kamunun erişimine açık tutulacağından ve ilgili takvim yılında KAYİK denetimi yapmayan denetim kuruluşları bu durumu internet sitelerinin şeffaflık raporlarıyla ilgili bölümünde açıklayacağından, denetim kuruluşlarının internet sitelerini aktif tutmaları ve internet sitelerinde Şeffaflık Raporları ile ilgili bir bölüm oluşturmaları gerekmektedir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

* Şeffaflık Raporuna İlişkin Yükümlülüklerin Kontrolünde Yaygın Olarak Karşılaşılan Hususlar Hakkında Kurumumuz Duyurusuna Ulaşmak İçin Tıklayınız.

591 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile taksi ile yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan mükelleflere, kullandıkları taksimetrelerle bağlantılı olarak çalışacak veya taksimetre özelliğini de haiz Taksi Mali Cihaz kullanma mecburiyeti getirilen “Taksi Mali Cihazların ” temel teknik ve fonksiyonel özelliklerini belirlemek amacıyla hazırlanan Taksi Mali Cihaz Teknik Kılavuzu dijital.gib.gov.tr ve ynokc.gib.gov.tr adreslerinde yayımlanmıştır.

Tam Ekran Görüntülemek İçin Tıklayın...

Proje kapsamında, pilot uygulamanın kapsamının genişletilmesi amacıyla, “Katma Değer Vergisi Beyannameleri (KDV1, KDV2, KDV2B, KDV4, KDV9015)” 2026/Nisan döneminden başlamak üzere İzmir, Adana, Gaziantep ve Mersin illerinde de belirtilen vergi türlerinden mükellefiyeti bulunan mükellefler için 1/5/2026 tarihinden itibaren e- Beyan uygulaması üzerinden alınacaktır.

İzmir, Adana, Gaziantep ve Mersin illerinde belirtilen vergi türlerinden mükellefiyeti bulunan mükelleflerimizin 2026/Nisan ve takip eden dönemlere ait beyannamelerinin, Dijital Vergisi Dairesi üzerinden “e-Beyan” uygulamasına erişim sağlanarak “+ Yeni Beyanname” butonu altında yer alan “0015-KDV1, 4017-KDV2, 4018-KDV2B, 0016-KDV4 ve 9015-KDV9015” başlıklı Katma Değer Vergisi Beyannameleri kullanılarak verilmesi gerekmektedir.

Ayrıca meslek mensupları tarafından, pilot uygulama kapsamında bulunan illerdeki mükelleflerinin beyannamelerinin, 2026/Nisan vergilendirme döneminden itibaren, kullandıkları muhasebe programlarının e-Beyan sistemine entegre olması durumunda (entegrasyon için gerekli olan tüm bilgi ve belgeler entegrasyon talebinde bulunan muhasebe programları ile paylaşılmıştır) entegrasyon (web servis) yoluyla da “e-Beyan” sistemi üzerinden verilmesi mümkündür.

e-Beyan uygulamasının ana sayfasındaki sağ üst köşesinde yer alan kullanıcı ünvanına ait simgeye basıldığında açılan “Yardım -> e-Beyanname Dokümanlar -> Hemen Başla” başlıklarına sırasıyla tıklanarak katma değer vergisi beyannamelerinin sayfalarına ilişkin ayrıntılı açıklamaların bulunduğu modüllere erişim sağlanabilecektir.

Duyurulur.

Bu kapsamda AB kurumları, önümüzdeki 6 yıl boyunca bulut hizmetlerini Avrupa merkezli sağlayıcılardan temin edecek.

Post Telecom, StackIT, Scaleway ve Proximus

Komisyonun açıklamasına göre ihale; Lüksemburg merkezli Post Telecom, Almanya’dan StackIT, Fransa’dan Scaleway ve Belçika’dan Proximus şirketlerine verildi. Böylece AB, veri ve teknoloji altyapısında dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.

Dijital egemenlik güçleniyor

Yeni sistemle birlikte AB kurumlarının daha güvenli, denetlenebilir ve Avrupa mevzuatına tam uyumlu dijital hizmetlere erişmesi amaçlanıyor. Ayrıca Avrupa merkezli bulut altyapısının yaygınlaştırılması da öncelikler arasında yer alıyor.

Egemen bulut nedir?

Egemen bulut; verilerin bulunduğu ülkenin yasalarına, veri gizliliği kurallarına ve teknik standartlarına tam uyumlu şekilde saklandığı ve yönetildiği bulut bilişim modeli olarak tanımlanıyor. Bu model, özellikle veri güvenliği ve stratejik kontrol açısından kritik önem taşıyor.

Dünya

AA Finans’ın, TCMB’nin 22 Nisan Çarşamba günü yapılacak Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısına yönelik düzenlediği beklenti anketi, 37 ekonomistin katılımıyla sonuçlandı.

Beklenti anketine katılan ekonomistlerin 22’si politika faizinin sabit bırakılacağını öngörürken, 1’i 100 baz puan, 14’ü 300 baz puan artırım yapılacağını tahmin etti.

Ekonomistlerin nisan ayı PPK kararı beklentilerinin medyanı yüzde 37 ile politika faizinin sabit bırakılacağı yönünde oldu.

Ankete katılan ekonomistlerin yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı ise yüzde 33 olarak hesaplandı.

Mart ayında yapılan PPK toplantısında politika faizi değiştirilmemiş ve yüzde 37’de sabit tutulmuştu.

AA

Buna göre, katılımcıların cari yıl sonu tüketici enflasyonu (TÜFE) beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 25,38 iken, bu anket döneminde yüzde 27,53 oldu.

12 ay sonrası TÜFE beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 22,17 iken, bu anket döneminde yüzde 23,39 oldu.

24 ay sonrası TÜFE beklentisi ise bir önceki anket döneminde yüzde 17,30 iken, bu anket döneminde yüzde 18,02 olarak gerçekleşti.

12 ay sonrası enflasyon beklentileri

2026 yılı Nisan ayı anket döneminde, katılımcıların 12 ay sonrasına ilişkin olasılık tahminleri değerlendirildiğinde, TÜFE'nin ortalama olarak yüzde 20,17 olasılıkla yüzde 19,00 – 21,99 aralığında, yüzde 44,95 olasılıkla yüzde 22,00 – 24,99 aralığında, yüzde 22,14 olasılıkla ise yüzde 25,00 - 27,99 aralığında artış göstereceği öngörüldü.

Aynı anket döneminde nokta tahminler (3) esas alınarak yapılan değerlendirmeye göre ise, katılımcıların yüzde 14,06’sının beklentilerinin yüzde 19,00 – 21,99 aralığında, yüzde 57,81’inin beklentilerinin yüzde 22,00 – 24,99 aralığında, yüzde 20,31’inin beklentilerinin yüzde 25,00 – 27,99 aralığında olduğu gözlendi.

24 ay sonrası enflasyon beklentileri

2026 yılı Nisan ayı anket döneminde, katılımcıların 24 ay sonrasına ilişkin olasılık tahminleri değerlendirildiğinde, TÜFE'nin ortalama olarak yüzde 9,88 olasılıkla yüzde 12,00 – 15,99 aralığında, yüzde 54,69 olasılıkla yüzde 16,00 – 19,99 aralığında, yüzde 17,88 olasılıkla ise yüzde 20,00 – 23,99 aralığında artış göstereceği öngörüldü.

Aynı anket döneminde nokta tahminler esas alınarak yapılan değerlendirmeye göre ise, katılımcıların yüzde 10,71‘inin beklentilerinin yüzde 12,00 - 15,99 aralığında, yüzde 57,14‘ünün beklentilerinin yüzde 16,00 – 19,99 aralığında, yüzde 19,64‘ünün beklentilerinin yüzde 20,00 – 23,99 aralığında olduğu gözlendi.

Faiz beklentileri

Katılımcıların BİST Repo ve Ters-Repo Pazarı’nda oluşan cari ay sonu gecelik faiz oranı beklentisi bir önceki anket döneminde olduğu gibi bu anket döneminde de yüzde 40,00 oldu. Nisan ayı Para Politikası Kurulu toplantısı için TCMB politika faiz oranı beklentisi bu anket döneminde yüzde 37,75 olarak gerçekleşti.

Döviz kuru beklentileri

Katılımcıların cari yıl sonu döviz kuru (ABD Doları/TL) beklentisi bir önceki anket döneminde 50,97 TL iken, bu anket döneminde 51,23 TL oldu. 12 ay sonrası döviz kuru beklentisi ise bir önceki anket döneminde 52,70 TL iken, bu anket döneminde 53,62 TL olarak gerçekleşti.

GSYH büyüme beklentileri

Katılımcıların GSYH 2026 yılı büyüme beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 3,8 iken, bu anket döneminde yüzde 3,5 olarak gerçekleşti.

GSYH 2027 yılı büyüme beklentisi ise bir önceki anket döneminde yüzde 4,3 iken, bu anket döneminde yüzde 4,1 olarak gerçekleşti.

Dünya

Kurulan şirket sayısı azaldı, kapanmalar arttı

Buna göre, martta bir önceki aya göre kurulan şirket sayısı yüzde 11,2, kooperatif sayısı yüzde 22,1, gerçek kişi ticari işletme sayısı yüzde 13,5 azalış gösterdi.

Aynı dönemde kapanan şirket sayısı yüzde 11,6 artarken, gerçek kişi ticari işletme sayısı yüzde 5,2, kooperatif sayısı yüzde 2,2 azaldı.

Martta geçen yılın aynı ayına göre kurulan şirket sayısı değişim göstermezken, kooperatif sayısı yüzde 36,3, gerçek kişi ticari işletme sayısı ise yüzde 4,2 azaldı. Bu dönemde kapanan şirket sayısında yüzde 6,4, kooperatif sayısında yüzde 38,4 azalış olurken, gerçek kişi ticari işletme sayısında yüzde 45,6 artış gerçekleşti.

Tüm illerde şirket kurulumu gerçekleşti

Martta, tüm illerde şirket kuruldu. Söz konusu ayda kurulan toplam 8 bin 379 şirketin 891'inin anonim şirket, 7 bin 488'inin limitet şirket olduğu görüldü. Aynı ay içinde 116 kooperatif kurulurken, şirketlerin yüzde 36,1'inin İstanbul, yüzde 9,8'inin Ankara, yüzde 5,9'unun İzmir'de kurulduğu tespit edildi.

Bu yıl ocak-mart döneminde toplam 29 bin 308 şirket ve kooperatifin kurulduğu belirlendi. Bu dönemde kurulan toplam 26 bin 133 limitet şirket, toplam sermayenin yüzde 73,3'ünü, 2 bin 793 anonim şirket ise yüzde 26,7'sini oluşturdu. Martta kurulan şirketlerin sermayelerinin toplamı, şubat ayına göre yüzde 1,7 azalış gösterdi.

En çok kapanış toptan ve perakende ticarette

Söz konusu ayda kurulan şirket ve kooperatiflerin 2 bin 792'si toptan ve perakende ticaret, 1286'sı inşaat ve 954'ü imalat sektöründe yer aldı. Kurulan gerçek kişi ticari işletmelerinin ise 611'i inşaat, 316'sı toptan ve perakende ticaret, 91'i imalat sektöründe faaliyet göstermek üzere çalışmalarına başladı.

Martta kapanan şirket ve kooperatiflerin 606'sının toptan ve perakende ticaret, 274'ünün imalat ve 161'inin inşaat sektöründe olduğu kayıtlara geçti. Kapanan gerçek kişi ticari işletmelerinden 698'inin toptan ve perakende ticaret, 372'sinin inşaat, 149'unun ise imalat sektöründe faaliyet gösterdiği belirlendi.

Mart ayında 116 kooperatif kurulurken bunların 80'i konut yapı, 16'sı işletme, 7'si tarımsal kalkınma kooperatifi olarak kuruldu.

Yabancı ortak sermayeli şirketler

Geçen ay kurulan 827 yabancı ortak sermayeli şirketin 727'si Suriye, 37'si İran ortaklı oldu.

İşbaşı yapan yabancı ortak sermayeli şirketlerin 58'i anonim, 769'u limitet şirket statüsünde faaliyet gösteriyor.

Söz konusu şirketlerin toplam sermayelerinin yüzde 95,3'ünün yabancı sermayeli ortak payı oluşturdu.

Böylece, bu yılın 3 aylık döneminde kurulan şirketlerin 384'ünün uzmanlaşmamış toptan ticaret, 277'sinin ikamet amaçlı olan ve olmayan binaların inşaatı faaliyetleri, 94'ünün uzmanlaşmamış perakende ticaret için aracılık hizmeti faaliyetleri sektöründe olduğu belirlendi.

Anonim şirket ortaklarının yüzde 13,2'si kadın girişimci

Geçen ay kurulan şirket türüne göre ortaklar arasındaki kadın girişimci oranı anonim şirketlerde yüzde 13,2, limitet şirketlerde yüzde 17,1, kooperatiflerde yüzde 24,4 oldu. Gerçek kişi ticari işletmelerin ise yüzde 13,4'ü kadın girişimciler tarafından kuruldu.

Martta kurulan şirket türüne göre ortakların yaş dağılımı incelendiğinde, anonim şirket ortakların yüzde 29,3'ünün 35-44, limitet şirketlerde yüzde 32,4'ünün 25-34, kooperatiflerin ise yüzde 31,4'ünün 35-44 yaş aralığında olduğu tespit edildi. Gerçek kişi ticari işletmelerin yüzde 32,3'ü de 35-44 yaş girişimciler tarafından kuruldu.

3 ayda 28 bin 926 şirket kuruldu

Türkiye'de bu yılın ocak-mart döneminde kurulan şirket sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,3 artışla 28 bin 926'ya yükseldi.

Aynı dönemde kapanan şirket sayısı, yüzde 10,2 azalışla 5 bin 34'e geriledi.

Dünya

Rusya’dan nükleer teknoloji konusunda uzman üst düzey bir ekibin de sürece dahil olacağı belirtilirken, yakıt çubuklarının bu ekip gözetiminde reaktöre yerleştirileceği ifade edildi. Ardından santralde test amaçlı elektrik üretimine geçilecek. Deneme üretim sürecinin yaklaşık 9 ay sürmesi öngörülüyor.

Rus Rosatom, 2010 yılında imzalanan hükümetlerarası anlaşmaya göre Mersin Akkuyu’da her biri bin 200 olmak üzere toplam dört üniteden oluşan 4 bin 800 megavat gücünde Türkiye’nin ilk nükleer santralini inşa ediyor.

Devreye alma takvimi revize edildi

İlk ünitenin, Türkiye Cumhuriyeti’nin 100’üncü yıldönümünde, 29 Ekim 2023’te devreye alınması hedefleniyordu. Diğer ünitelerin de birer yıl arayla işletmeye alınması öngörülüyordu. Projede ortaya çıkan finansman sorunu nedeniyle hedef, 29 Ekim 2024'e revize edildi.

Ancak, sahada işler istenildiği gibi ilerlemedi. Rusya-Ukrayna savaşının da araya girmesi, malzeme tedarikini olumsuz etkiledi. Birinci ünitenin devreye alınması gecikti.

Akkuyu Nükleer Santrali’nde test süreci için geri sayım

Sonrasında finansman ve tedarik sorunları büyük ölçüde çözüldü. Türkiye ile Rusya‘nın, doğal gaz ödemeleri kapsamında gerçekleştirdikleri mahsuplaşma yöntemiyle halen santral inşaatına finansman aktarılıyor.

Enerji Bakanlığı, 1200 megavatlık ilk ünitede, test sürecini eylül ayında (gecikmesi halinde ekim) başlatmayı planlıyor. Rusya’dan, nükleer teknoloji alanında deneyim ve bilgiye sahip üst düzey bir ekip gelecek. Bu ekibin gözetim ve kontrolünde, halen koruma altında bulunan yakıt çukukları santrale konulacak. Santralde, test için düğmeye basılacak. Bu sürecin tamamlanmasının ardından 9 aylık deneme amaçlı elektrik üretimi aşamasına geçilecek.

Akkuyu Nükleer Projesi'nde ortaklık süreci

Enerji Bakanlığı kaynakları, Rusya’nın ortak arayışlarına ilişkin sorusu üzerine, 2010 yılında imzalanan hükümetlerarası anlaşmaya uyarınca Rusy‘nın, Akkuyu Nükleer AŞ’ye en fazla yüzde 49 oranında ortak alabileceğini söyledi.

Kaynaklar, bu çerçevede yerli ya da yabancı yatırımcılarla görüşme yapabileceğini belirterek, “Şu ana dek ortaklıkla ilgili resmi olarak iletilmiş bir sonuç söz konusu değil“ dedi.

Devlet, Akkuyu’da üretilen elektriği 12,35 dolar sentten satın alacak. Santralde üretilen elektriğin, 15 yıl boyunca birinci ve ikinci ünitelerde yüzde 70’i, üçüncü ve dördüncü ünitelerde yüzde 30’u alım garantisi kapsamında bulunuyor. Akkuyu’nun 60 yıl işletme ömrü bulunuyor. Rusların santralin bazı parçalarını değiştirmek koşuluyla bu süreyi 20 yıl daha uzatabileceği belirtiliyor.

Ekonomim

Kurumun resmi duyurusuna göre, soruşturma, Fakir Elektrikli Ev Aletleri Dış Ticaret A.Ş. aracılığıyla MediaMarkt, Vatan Bilgisayar ve Teknosa arasında gerçekleştiği iddia edilen dolaylı bilgi paylaşımına odaklandı.

Şirketin uygulamaları, “topla-dağıt karteli” niteliğinde uyumlu eylem olarak değerlendirildi ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin ihlali olarak tespit edildi

Fakir ve diğer şirketlerde uzlaşma süreci tamamlandı

Soruşturma, Mart 2025’te Fakir öncülüğündeki yeniden satış fiyatı belirleme ve dolaylı bilgi değişimi iddialarıyla başlamıştı.

Rekabet Kurulu, bu tür uygulamaların piyasada fiyat ve strateji koordinasyonuna yol açarak rekabeti bozduğunu değerlendirdi.

Aynı soruşturma kapsamında Teknosa ve Vatan Bilgisayar da daha önce uzlaşma yoluyla ceza almıştı. Teknosa’ya yaklaşık 17 milyon TL, Vatan Bilgisayar’a ise yaklaşık 21 milyon TL idari para cezası uygulanmıştı. Fakir firması da uzlaşma ile 26 milyon TL ceza ödemişti. MediaMarkt ise uzlaşma yoluna gitmeyerek tam cezaya çarptırılmış oldu.

Ekonomim

Deutsche Bank ve Wells Fargo gibi bankalar, savaşın etkisiyle güvenli liman olarak yükselen doların bu rallisinin artık sona ermiş olabileceğini belirtiyor. Wells Fargo stratejistleri dolara karşı İsveç kronu alınmasını önerirken, Deutsche Bank dolarda genel bir satış tavsiye ediyor ve euro/dolar paritesinin ilerleyen dönemde 1,20 seviyesinin üzerine çıkabileceğini öngörüyor.

JPMorgan stratejistleri ise savaş harcamalarına da işaret ederek, doların orta vadede bu çatışmadan zayıflayarak çıkabileceğini düşünüyor.

Bunun gerekçesi de ABD ile İran arasında sağlanan kırılgan ateşkesin, yatırımcıları daha riskli varlıklara yönlendirmesi. Bankalara göre artık dolara karşı pozisyon almak için uygun bir zaman. Küresel yatırımcılar da bu yönde hareket ediyor gibi görünüyor. State Street verilerine göre, yatırımcıların dolara karşı hedge oranları son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Opsiyon piyasasında ise dolara olan güven zayıfladı ve yatırımcı pozisyonları son haftaların en kötümser seviyesine geriledi. Bloomberg Dolar Spot Endeksi, savaşın küresel piyasaları sarstığı mart ayında yükselmişti. Bu dönemde yatırımcılar, kriz zamanlarında genellikle güvenli liman olarak görülen dolara yönelmişti.

Ancak son bir haftada dolar bu kazanımların büyük kısmını geri verdi ve şubat sonunda çatışmalar başlamadan önceki seviyelere neredeyse geri döndü. Bu gelişmelerin sonucunda, doların güvenli liman cazibesi azalırken, yatırımcılar yeniden doları geçen yıl %8 düşüren faktörlere odaklanmaya başladı. Bu nedenler arasında Fed’in faiz indirme ihtimali de bulunuyor. Londra’daki XTB’de araştırma direktörü olan Kathleen Brooks, “ABD ile İran arasındaki gerilim kısa sürede çözülürse doların daha uzun süre zayıf kalması mümkün” öngörüsünde bulundu.

Citigroup analistleri ise mevcut koşullarda dolara yatırım yapmanın risk-getiri açısından hala avantajlı olabileceğini ifade ediyor. Onlara göre, yüksek emtia fiyatları riskli varlıkların yükselişini sınırlayabilir ve bu durum tahvil getirileri ile doları destekleyebilir.

Bloomberg HT

Adaylarda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ilgili maddesinde yer alan genel şartlara sahip olmak, en az 4 yıllık eğitim veren yükseköğretim kurumlarının ilgili fakülte, yüksekokul veya bölümlerinden ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış yurt içi ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak şartları aranacak.

Ayrıca adayların, giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmaları, görevini devamlı olarak yapmaya engel durumları bulunmaması, ÖSYM tarafından 2024 veya 2025'te yapılan Kamu Personeli Seçme Sınavı'nda ilgili puan türünde asgari 70 puan almış olmaları gerekecek.

Başvurular 17 Nisan'da başlayacak

Sınav için başvurular 17 Nisan'da başlayacak, 3 Mayıs saat 23.59 itibarıyla sona erecek.

Adaylar, başvurularını e-Devlet üzerinden, Sosyal Güvenlik Kurumu-Kariyer Kapısı Kamu İşe Alım veya Kariyer Kapısı adresinden gerçekleştirebilecek.

Sınav, tek aşamalı ve sözlü olarak 15-26 Haziran tarihlerinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü toplantı salonunda yapılacak.

Ekonomim

Vatandaşlar, günün ilk saatlerinden itibaren gram, çeyrek ve ons altına ilişkin güncel fiyatları merak ederek arama motorlarında sorguluyor.

17 Nisan Cuma altın fiyatlarında güncel durum şöyle:

* Gram altın satış fiyatı: 6.914,33 TL
* Çeyrek altın satış fiyatı: 11.416,00 TL
* Yarım altın satış fiyatı: 22.901,00 TL
* Tam altın satış fiyatı: 45.080,47 TL
* Cumhuriyet altını satış fiyatı: 45.524,00 TL
* Gremse altın satış fiyatı: 113.046,89 TL
* Ons altın satış fiyatı: 4.793,60 dolar

Cihan Oruçoğlu-Dünya

Rasyonele dönelim dedik, yola çıktık ama 4 yıldır geçmişin etkilerinden kurtulamadık. Üstelik enflasyon hedefi de tutturulamadı. O halde önceliğimizi üretimi artırmaya doğru yönlendirelim

*******

Leadworld Ekonomi Forumu’ndayız. Kürsüde; asansör konuşmalarında Vahap Munyar, İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran’ı konuk ediyor. Savaşla şekillenen konjonktürde mücbir sebepten söz ediyor; “OVP’den çıkmamız, yeni OVP’ye geçmemiz dışında nefes alacak, umutlanacak yer yok.”

Bu tespitin gerekçesini, tüm detaylarıyla Merve Yiğitcan’ın haberinden okuyabilirsiniz. Benim aynen katıldığım görüş de bu… Bizi rasyonele döndürmek için üretilen ve 4 yıldan beri uygulanan Orta Vadeli Program, enflasyonu çözemediği gibi kendisinden beklenen faydaları sağlamayı başaramadı.

ÇÖZEMİYORSAN YA VAZGEÇ YA DA DEĞİŞTİR

Ekonomiyi yanlış yerden soğutmaya başlaması da üretim alanında yeni sıkıntıları getirdi. Faydadan vazgeçtim sanayisizleşme sürecini tetikledi, tarımı geriletti, bazı kesimlere kaynak aktarma dışında, makroekonomik verilerde iyileşme sağlasa da adeta dağ fare doğurdu, katlandığımıza değmedi.

O halde Hakan Aran’ın altını çizdiği “enflasyonla mücadele programına ara vermeliyiz” önerisini hükümetin ciddiye alması, akla yakın görünüyor. Zira savaşın daha da bozduğu üretim yapısı, enflasyonla mücadelede faz değişikliğini zorunlu kılıyor. Çözemiyorsan, ya vazgeç ya da değiştir.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Enflasyonla mücadeleye dair…

Neden çözemiyoruz?

Çünkü bizdeki enflasyon, kamu kaynaklı… Bütçe açığının başat aktör olduğu süreçler var. Doludizgin harcama sürerken kamuflasyon dozu artıyor, TÜİK de kamufle ediyor. Çözemiyor ama gizliyoruz.

Programdan çıkılsa?

Zaten seçim ekonomisinin devreye alınacağı bu yılsonunda OVP fiilen son bulacak, sıkı para politikası gevşeyecek, enflasyon değirmenine oluk oluk para akacak. Enflasyonla mücadele yalan olacak.

NOT/ ÜRETİMİ ARTIRMAYA, SANAYİSİZLEŞTİREN ADIMLARI TERK ETMEYE İHTİYAÇ VAR

Hakan Aran, enflasyonla mücadele programına ara verilip, sanayinin dönüşümü programına odaklanılması gerektiğini savunurken, üretimi artıracak adımları da gündeme taşıyor. Savaş ortamı mücbir sebep ve bizim önceliğimiz, başaramadığımız alanda ısrar yerine, üretime odaklanma olmalı.

ENFLASYONLA MÜCADELE LÛGATI

Kamuflasyon: Kamunun zam yaparak enflasyonu düşüreceğine dair taşıdığı fantastik düşünce

TÜİK kamuflajı: Endeks oyunları, sepet ağırlıklarıyla oynayıp enflasyonu kamufle etme davranışı

OVP: Orta Vadeli Program. Defalarca güncellendi ama öngördüğü hedefler büyük ölçüde ıskalandı

Mücbir sebep: Deprem, sel, grev, hastalık, ağır ekonomik kriz ve savaş gibi dışsal olaylar bütünü

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Çok sayıda başlık içeren düzenleme ile gelir ve kurumlar vergisinden SGK primlerine, bedelli askerlikten deprem bölgesindeki konut ve iş yerlerine kadar farklı alanlarda yeni hükümler getirdi.

Bedelli askerlik ücreti arttı

Kanunla bedelli askerlik için esas alınan tutar 240 bin TL’den 300 bin TL’ye çıkarıldı. Ancak bedelli askerlik ücreti memur aylık katsayısına göre hesaplandığı için vatandaşların ödeyeceği gerçek tutar yaklaşık 417 bin TL seviyesine yükseldi.

ÖTV’siz araç alımında kapsam genişledi

Teklifte son anda yapılan değişiklikle, ortopedik engel oranı yüzde 40’ın üzerinde olan kişilerin ÖTV’siz araç alabilmesinin önü açıldı.

Ortopedik engelleri nedeniyle ehliyet alamayan kişiler, 10 yılda bir kez olmak üzere ÖTV muafiyetli araç satın alabilecek.

Buna göre belirlenen araç gruplarında, belli bir üst fiyat sınırını aşmamak kaydıyla, engelliliğine uygun özel tertibat yaptıran ya da ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayan malul ve engelliler için ÖTV istisnası uygulanacak.

Depremzedelere peşin ödemede indirim

6 Şubat depremlerinden etkilenen bölgelerde yürütülen projeler kapsamında üretilen konut ve iş yerleri için borçlandırma bedellerinin 31 Aralık 2026’ya kadar peşin ödenmesi halinde indirim uygulanacak. Buna göre en fazla bir konut için yüzde 74, en fazla bir iş yeri için yüzde 48 indirim yapılacak.

Bahis reklamı giderlerine vergi indirimi yok

Kanunla Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, her türlü şans ve bahis oyunlarına ait ilan ve reklam giderleri gider olarak yazılamayacak. Böylece söz konusu harcamalar vergi matrahının tespitinde indirim konusu olmaktan çıkarıldı.

BES katkısına prim muafiyeti

Kanunla birlikte işverenlerin çalışanlar adına yaptığı bireysel emeklilik ödemelerinin bir kısmı da sosyal güvenlik priminden muaf tutulacak.

Yemek yardımı düzenlemesi

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yapılan değişiklikle, işyerinde yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait günlük yemek bedelinin 300 TL’ye kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecek. Bu tutar, yeniden değerleme oranına göre her yıl artırılacak.

BOTAŞ’a borç terkin düzenlemesi

Kanuna eklenen geçici maddeyle, BOTAŞ’ın Ticaret Bakanlığı'na bağlı tahsil dairelerine olan ve vadesi geldiği halde ödenmemiş vergi, fon, pay ve idari para cezası borçlarının, Hazine’den olan görevlendirme bedeli alacaklarına karşılık mahsup edilerek terkin edilmesi düzenlendi. Düzenleme, 31 Aralık 2026 sonuna kadar oluşmuş ya da oluşacak görevlendirme alacaklarını da kapsıyor.

Kamu taşınmazlarında özelleştirme yolu

Hazineye ait taşınmazlara ilişkin kanunda yapılan değişiklikle, çeşitli kamu idareleri ile bunlara bağlı kurum ve kuruluşların mülkiyetinde bulunan taşınmazların, talep edilmesi halinde özelleştirme kapsam ve programına alınabilmesine olanak tanındı. Düzenlemede, satıştan elde edilen gelirin giderler düşüldükten sonra ilgili idare hesabına aktarılacağı belirtildi.

Bazı hükümler daha sonra yürürlüğe girecek

Kanunun büyük bölümü yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Ancak yükseköğretim kurumları ve bazı KDV istisnalarına ilişkin değişikliklerin 1 Ocak 2027’de, kamulaştırmaya ilişkin KDV hükmünün ise yayımı izleyen ikinci aybaşında yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı. Serbest bölgelere ilişkin düzenleme ise 1 Ocak 2026’dan itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayım tarihinde yürürlüğe girdi.

Ekonomim

Bu programın en dikkat çekici yönü, vergi idaresinin inceleme öncesinde mükellefle temas kurması. Bu yönüyle uygulama klasik anlamda bir denetim değil, önleyici bir kontrol mekanizması niteliği taşıyor. Amaç, inceleme başlatmadan önce mükellefi uyarmak ve gönüllü uyumu artırmak. Bu nedenle gönderilen yazılar cezai nitelikte değil, yönlendirici bir uyarı olarak değerlendirilmek gerekiyor.

Denetimin Zamanı Değişti

Beyanname Gözetim Programı ile birlikte denetimin zamanı değişmiş durumda. Eskiden beyanname verilir, ardından risk analizi yapılırdı. Yeni sistemde ise risk analizi beyanname verilmeden önce başlıyor. Vergi idaresi mükelleflerin mali tablolarını, sektör ortalamalarını ve farklı veri kaynaklarını analiz ederek riskli mükellefleri belirliyor.

Riskli görülen mükelleflere gönderilen yazılarda genellikle beyan edilen matrahın düşük olduğu, sektör ortalamalarına göre uyumsuzluk bulunduğu veya finansal verilerle beyan arasında fark olduğu ifade edilerek beyannamenin gözden geçirilmesi isteniyor. Böylece mükellefe beyannameyi düzeltme imkânı tanınmış oluyor. Bu durum, vergi denetiminde inceleme öncesi bir filtre oluşturulduğunu gösteriyor.

Risk Analizi Nasıl Yapılıyor?

Programın temelini veri analizi oluşturuyor. Vergi idaresi yalnızca beyannameye bakarak değil, farklı veri kaynaklarını karşılaştırarak risk analizi yapıyor. Özellikle yüksek ciroya rağmen düşük kâr beyan edilmesi, sektör ortalamalarının altında kârlılık, sürekli zarar beyan edilmesi ve devreden KDV’nin büyümesi önemli risk göstergeleri arasında yer alıyor.

Bunun yanında yüksek finansman gideri, banka hareketleri ile beyan uyumsuzluğu, grup şirketleri ile yapılan işlemler ve ilişkili taraf hareketleri de analiz edilen alanlar arasında bulunuyor. Bu göstergeler aslında vergi incelemelerinde uzun süredir kullanılan kriterler. Ancak yeni modelde bu kriterler inceleme sonrası değil, beyanname öncesinde devreye giriyor.

Çoklu Veri Analizi Dönemi

Yeni dönemin en önemli özelliği veri kaynaklarının genişlemiş olması. Artık yalnızca kurumlar vergisi beyannamesi değil, KDV beyannameleri, geçici vergi beyannameleri, e-fatura verileri, e-defter kayıtları, banka hareketleri ve sektör ortalamaları birlikte analiz ediliyor.

Bu verilerin karşılaştırılması, beyan ile gerçek faaliyet arasındaki farkların daha hızlı tespit edilmesini sağlıyor. Özellikle yüksek işlem hacmine rağmen düşük kâr beyan eden şirketlerin bu analizlerde öne çıktığı görülüyor. Bu durum, vergi idaresinin artık yalnızca beyana değil, verinin tamamına baktığını gösteriyor.

Geçen Yılın Sonuçları Ne Söylüyor?

Programın etkisi ilk uygulamada açık şekilde görüldü. 2024 hesap dönemine ait olup 2025 yılında verilen kurumlar vergisi beyannameleri öncesinde yürütülen çalışmada yüz binlerce mükellef taramadan geçirildi. Bu analizler sonucunda on binlerce mükellef riskli olarak değerlendirildi ve bu mükelleflere beyannamelerini gözden geçirmeleri yönünde yazılar gönderildi.

Yapılan çalışmaların sonucunda önemli bir kısmı beyannamelerini revize etti. Açıklanan verilere göre yaklaşık on yedi bin mükellef matrah artışına gitti. Bu düzeltmeler sonucunda toplamda otuz milyar liranın üzerinde ilave matrah beyan edildi. İzaha davet süreçleriyle birlikte değerlendirildiğinde ilave vergi tahakkukunun daha da yükseldiği görülüyor. Bu sonuçlar, programın temel amacının inceleme yapmadan gönüllü matrah artışı sağlamak olduğunu açık biçimde ortaya koyuyor.

Amaç İnceleme Değil, Uyum

Beyanname Gözetim Programı’nın amacı doğrudan inceleme yapmak değil. Programın temel hedefi, incelemeye gitmeden matrah artışı sağlamak ve gönüllü uyumu artırmak. Bu nedenle gönderilen yazılar inceleme yazısı niteliği taşımıyor.

Mükellefe, beyanını gözden geçirmesi için bir fırsat veriliyor. Eğer mükellef düzeltme yaparsa süreç kapanıyor. Düzeltme yapılmazsa dosya izaha davete veya vergi incelemesine gidebiliyor. Bu yönüyle program, inceleme öncesi son uyarı niteliği taşıyor.

2025 Kurumlar Vergisi Beyannameleri İçin Beklenti

2026 yılında verilecek 2025 yılı kurumlar vergisi beyannamelerinde bu programın daha yoğun uygulanması bekleniyor. Özellikle düşük kâr beyan eden şirketlerin odakta olacağı görülüyor. Bunun yanında sürekli zarar eden firmalar, devreden KDV’si yüksek olan mükellefler ve finansman gideri yüksek şirketler riskli gruplar arasında yer alıyor.

Bu nedenle kurumlar vergisi beyannamesi verilmeden önce mali tabloların yeniden değerlendirilmesi önem kazanıyor. Sektör kârlılık oranları ile karşılaştırma yapılması, finansman giderlerinin kontrol edilmesi ve devreden KDV’nin analiz edilmesi bu süreçte belirleyici hale geliyor.

Yazı Gelen Mükellefler Ne Yapmalı?

Bu program kapsamında yazı alan mükelleflerin en kritik hatası, yazının içeriğini yeterince analiz etmeden rutin bir bilgilendirme olarak değerlendirmek olabiliyor. Oysa bu yazılar, beyanname öncesinde yapılan risk analizine dayalı bir uyarı niteliği taşıyor. Bu nedenle yazı alan mükelleflerin, mali tablolarını ve beyanlarını risk unsurları açısından yeniden gözden geçirmeleri ve gerekli kontrolleri yapmaları önem taşıyor.

Kârlılık analizinin yapılması, sektör ortalamaları ile karşılaştırma yapılması, finansman giderlerinin kontrol edilmesi ve devreden KDV’nin incelenmesi bu süreçte önem taşıyor. Gerekirse beyannamenin gözden geçirilerek düzeltme yapılması, ileride doğabilecek inceleme riskini azaltabiliyor.

Vergi Denetiminde Yeni Dönem

Beyanname Gözetim Programı vergi denetiminde yeni bir modele geçildiğini gösteriyor. Artık denetim beyanname sonrası değil, beyanname öncesinde başlıyor. Veri analizi, sektör karşılaştırmaları ve çoklu veri kullanımı yeni dönemin temel unsurları haline geliyor.

Bu değişim, mükellefler açısından da yeni bir yaklaşımı zorunlu kılıyor. Beyannameyi vermek artık sürecin sonu değil, risk analizinin başlangıcı haline geliyor. Vergi idaresi beyannameleri yalnızca kabul etmiyor; analiz ediyor, karşılaştırıyor ve riskli gördüğü durumlarda müdahale ediyor.

Kısacası, vergi incelemesi artık kapıyı çalmadan önce uyarı gönderiyor. Bu uyarıyı dikkate alanlar için süreç yönlendirici, dikkate almayanlar için ise inceleme kaçınılmaz hale geliyor.

Merkez Bankası haftalık para ve banka verilerine göre yurtiçi yerleşiklerin yabancı para mevduatı parite etkisinden arındırılmış olarak 987 milyon dolar geriledi. Gerçek kişilerin yabancı para mevduatı parite etkisinden arındırılmış olarak altın mevduatı kaynaklı 25 milyon dolar artarken, tüzel kişilerin döviz mevduatı da 1 milyar 12 milyon dolar geriledi. Tüzel kişilerde yabancı para mevduatındaki gerilemenin kaynağı dolar cinsi mevduattaki düşüş oldu.

Yabancı yeniden hisse ve tahvilde alımda

Orta Doğu’yu karıştıran savaş boyunca devlet tahvillerinde sert satış yapan yabancı yatırımcılar ateşkes haftasında yeniden alıma döndü. Merkez Bankası haftalık menkul kıymet verilerine göre 10 Nisan haftasında yabancı yatırımcı 430.3 milyon dolarlık hisse, 712.7 milyon dolarlık da devlet tahvil alımı yaptı. Yabancı yatırımcı geçen hafta 217.8 milyon dolarlık hisse, 784.3 milyon dolarlık tahvil satışı yapmıştı. Böylece yabancı yatırımcılar 7 haftanın ardından ilk kez devlet tahvillerinde net alıcı pozisyonuna geçti. Son dört haftada yabancının toplam hareketi hisse senedi tarafında 211 milyon dolar alım, devlet tahvilleri tarafında ise 1 milyar 572 milyon dolar satış yönünde gerçekleşti.

Uzmanlar yabancı yatırımcıların dezenflasyona yönelik sürecin tekrardan başlamasına da bağlı olarak kademeli olarak tekrar pozisyonlarını artırmasını beklese de bölgedeki gelişmelere bağlı olarak piyasalarda dalgalanmanın yüksek seyretmesini bekliyor. Yılbaşından beri ise 10 Nisan itibariyle yabancıdan hisse senedinde 1 milyar 549 milyon dolarlık net alış, devlet tahvillerinde 1 milyar 581 milyon dolarlık net satış ve özel sektör tahvillerinde 1 milyar 374 milyon dolarlık alışlarla birlikte toplamda 1 milyar 341 milyon dolar giriş görüldü.

Toplam rezervler 170.9 milyar dolara yükseldi

Ateşkes kararının açıklandığı geçen hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) toplam rezervleri, bir önceki haftaya göre 9 milyar 270 milyon dolar artarak 170 milyar 915 milyon dolara yükseldi. TCMB, verilerine göre, 10 Nisan itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 5 milyar 650 milyon dolar artışla 64 milyar 67 milyon dolara çıktı. Brüt döviz rezervleri, 3 Nisan'da 58 milyar 417 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu. Bu dönemde altın rezervleri de 3 milyar 618 milyon dolar artışla 103 milyar 229 milyon dolardan 106 milyar 847 milyon dolara yükseldi. TCMB net uluslararası rezervleri 10 Nisan itibarıyla 9.9 milyar dolar arttı ve 55 milyar 591 milyon dolar oldu. Swap hariç rezervler ise 3 Nisan haftasında 18.4 milyar dolarken 10 Nisan haftasında 32.2 milyar dolara yükseldi.

Şebnem Turhan-Ekonomim

4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’nun 1 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe giren otomatik katılıma ilişkin Ek-2’nci madde hükümleri uyarınca, işverenler çalışanlarını Otomatik Katılım Sistemi’ne (OKS) dâhil etmekle yükümlü tutulmuştur.

OKS kapsamına giren kişiler

OKS, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ya da 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesi kapsamında mavi kart sahibi olan, 45 yaşını doldurmamış, kamuda veya özel sektörde bir işverene bağlı olarak ücretli çalışanları (5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4a ve 4c maddeleri kapsamındaki çalışanlar ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun geçici 20’nci maddesi kapsamında kurulmuş olan sandıkların iştirakçisi olan çalışanları) kapsamaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve ilgili diğer kanunlar uyarınca çalışan sıfatını haiz olmak kaydıyla, 18 yaşını doldurmamış çalışanlar da OKS emeklilik planına dahil edilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, 2022 yılı Ocak ayında yapılan yasal değişiklikle 45 yaşını doldurmuş çalışanlara da, talep etmeleri halinde OKS planlarına dahil olma imkânı verilmiştir.

Yabancı uyruklu çalışanlar OKS’ye dâhil edilmemekte, buna karşın, Türk vatandaşı olmayıp mavi kartı olan çalışanların ise OKS’ye dâhil edilmesi gerekmektedir.

OKS katkı payı tutarının hesaplanması

Çalışan katkı payı; çalışanın 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesi çerçevesinde belirlenen prime esas kazancının (kamu çalışanları için emeklilik keseneğine esas aylığının) %3’üne karşılık gelen tutardır. 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında kurulmuş olan sandıkların iştirakçisi olan çalışanlar içinse bu çalışanların bağlı bulunduğu sandığa, katılım payı, kesenek veya diğer adlar altında ödediği tutarların hesaplanmasına esas kazancının %3’üne karşılık gelen tutardır.

Ancak, çalışan, otomatik katılıma ilişkin emeklilik sözleşmesinde belirlenen tutardan daha yüksek bir tutarda kesinti yapılmasını işverenden talep edebilmektedir.

Katkı paylarının emeklilik şirketine aktarımı

Hesaplanan OKS katkı payı tutarlarının, en geç çalışanın ücretinin ödeme gününü takip eden iş günü, 4632 sayılı Kanun hükümleri uyarınca işveren tarafından emeklilik şirketine aktarılması gerekmektedir.

İşverenin, çalışan için aynı dönem içinde ücret dışında farklı tarihlerde birden fazla ödeme (ikramiye, bonus, maaş farkı, prim vb.) yapması halinde ise her bir ödemeye karşılık gelen katkı payı tutarlarının en geç müteakip ücret ödeme gününü takip eden iş gününe kadar emeklilik şirketine aktarması gerekmektedir.

OKS’de işverenlerin yükümlülük başlangıç tarihleri

Özel sektörde istihdam edilen çalışanların sisteme otomatik olarak dâhil edilmesinde aşağıdaki kademeli geçiş takvimi öngörülmüştür.

(*) Çalışan sayısının belirlenmesinde, birden fazla işyeri olan işverenler için bütün işyerlerindeki çalışanların toplamı göz önünde bulundurulmaktadır.

İşverenler, OKS’ye dâhil olduktan sonraki bir tarihte çalışan sayısının azalması durumunda sistemde kalmaya devam etmektedirler.

1 Ocak 2019 tarihinden itibaren ise çalışan sayısı 5 ve üzerinde olan tüm işyerleri sisteme otomatik olarak dâhil edilmektedir.

OKS’de işveren yükümlülükleri

İşverenlerin OKS sisteminde temel olarak aşağıdaki şekilde yükümlülükleri bulunmaktadır.

- Emeklilik şirketinin seçimi

- OKS işlemleri için yetkili belirleme

- Fonların Seçimi

- Kapsama giren çalışanların sisteme dahil edilmesi

- OKS kesintisinin tam ve doğru yapılması

- OKS kesinti tutarının süresinde emeklilik şirketine aktarılması

OKS kapsamına giren işverenler, öncelikle çalışanları adına en az bir emeklilik şirketi ile sözleşme yapmakla yükümlüdür. Bununla birlikte, birden fazla emeklilik şirketi ile de sözleşme yapılması mümkündür.

İşverenler, OKS kapsamındaki işlemleri gerçekleştirmek üzere yetkili birimini ve yetkili kişileri belirlemesi gerekmektedir. Söz konusu yetkili kişi ya da birim, işverenin OKS kapsamındaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve çalışanların emeklilik hesaplarına ilişkin taleplerinin ilgili emeklilik şirketine iletilmesinden sorumlu olacaktır.

İşveren olarak, sisteme giriş esnasında çalışanlardan faizli ve faizsiz fon tercihlerini almaları, tercihte bulunmayan çalışanlar için ise söz konusu tercihi işveren tarafından yapmaları gerekmektedir.

Yine, OKS katkı paylarının çalışanların ücretlerinden doğru şekilde kesilip, emeklilik şirketine zamanında ve eksiksiz aktarılması gerekmektedir.

Söz konusu verilerin emeklilik şirketine hatalı olarak gönderilmesi durumunda, çalışanların birikimlerinde oluşacak kayıptan işveren sorumlu tutulmaktadır. Aynı şekilde, katkı paylarını emeklilik şirketine eksik ya da geç aktarılması veya aktarılmaması durumunda da, çalışanların birikiminde oluşan parasal kaybı ve her türlü masrafı karşılamak ve gerekli düzeltmeleri yapmak da işverenin sorumluluğundadır.

Ayrıca, işverenin OKS kapsamındaki kesinleşmiş borçları Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre tahsil edilerek emeklilik şirketine aktarılmaktadır.

OKS yükümlülüklerine ilişkin yaptırım

4632 sayılı Kanunun “Çalışanların otomatik olarak bir emeklilik planına dâhil edilmesi” başlıklı Ek-2’nci maddesi uyarınca işverenlerin OKS kapsamındaki yükümlülükleri bakımından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından denetlenmekte, yükümlülüklere aykırılık durumunda da her bir çalışan ve her ay için idari para cezası (2026 yılında 1617 TL) uygulanmaktadır.

Emeklilik şirketleri, OKS kapsamında sözleşme akdettikleri işverenlere ilişkin verileri düzenli olarak EGM’ye iletmekte, EGM tarafından da SGK verileri baz alınarak işverenlerin, sözleşme akdetme, çalışanlarını giriş takvimine uygun şekilde sisteme dâhil etme, katkı payının asgari orana uygunluğu, katkı payının emeklilik şirketine süresinde aktarılıp aktarılmadığı gibi hususlar yönünden kontrol edilmekte ve yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverenler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na raporlanmaktadır. Ayrıca ihbar ve şikâyet üzerine İş Müfettişlerince işverenlerin OKS kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirip getirmedikleri incelenmekte ve yükümlülüklere aykırılık durumunda da idari para cezası uygulanmaktadır.

Dolayısıyla, işverenlerin gerek idari para cezası gerekse çalışanların birikimlerinde oluşacak parasal kayıp ve masraflardan sorumlu olması gibi yaptırımlarla karşılaşmamak için OKS ile ilgili yükümlülüklerini süresinde yerine getirmeye dikkat etmeleri gerekmektedir.

Sosyal güvenlik mevzuatına göre işyerinin devrinden bahsedilebilmesi için işyerinin faaliyet halinde iken bütün tesisat ve işçileri ile diğer bir işveren tarafından devir alınması ve o işverene intikal etmesi gerekir. Haliyle işyeri devri, işyerinin aktif /pasifi ve tesisatıyla birlikte el değiştirmesinin yanı sıra işyerinde 5510/4-a kapsamında çalışanların bulunması ve bu çalışanların hizmet akitlerinin de kesintisiz devam etmesi halinde gündeme gelmektedir.

Bu bakımdan, ilk işveren kendi işçilerinin hizmet akdini feshederek faaliyetini tatil etmişse, başka bir anlatımla 5510/4-a kapsamında çalışan sigortalılar bulunmaksızın yapılan bir devir nedeniyle yeni işyeri sahibinin devir nedeniyle işyeri bildirgesi verme yükümlülüğü bulunmamaktadır.

İşyeri bildirgesinin verilmesi gereken 10 günlük süre ne zaman başlar?

10 günlük süre, devir işleminin;

• Ticaret sicil gazetesinde yayımlanması halinde ilan tarihini,
• Ticaret sicil gazetesinde yayımlanmaksızın sözleşme ile yapılması halinde ise sözleşme tarihini

takip eden günde başlar.

Devir halinde işyeri bildirgesi nasıl verilir?

Devir halinde işyeri bildirgesi, devreden (eski) işverenin e-Bildirge kullanıcısı tarafından e-Devlet uygulamalarında yer alan “İşyeri Bildirgesi (4-a lı Sigortalı Çalıştırılanlar Yönünden)” sekmesinden “Değişiklik İşlemleri”, “Yeni Değişiklik” seçenekleri işaretlendikten sonra devredilen işyerinin 23 haneli SGK sicil numarası girilerek yapılır.

Gerekli bilgilerin sisteme girilmesi sonrasında işyerinin devrini gösteren ticaret sicil gazetesi veya devir sözleşmesi, devralan (yeni) işverene ait ticaret sicil gazetesi, vergi levhası ve imza sirküleri taranarak SGK’ya gönderilir.

İşyeri bildirgesi sonrasında yeni işyeri dosyası tescil edilir mi?

İşyeri bildirgesinin SGK’ya gönderilmesinin ardından ilgili sosyal güvenlik merkezince devir bildirgesinin onaylanması sonrasında devreden işverene ait eski SGK dosyasının unvan, vergi/TC kimlik numarası, yönetici/ortak bilgileri güncellenmektedir. Dolayısıyla işyeri devri sonrasında devralan işveren adına yeni bir SGK dosyası açılmadığından devir sonrasındaki işlemler devreden işverence alınmış eski SGK işyeri dosyası üzerinden yapılmaktadır.

Ayrıca devir sonrası devreden işverene verilmiş e-Bildirge şifresi devir sonrasında da aktif olacağından, devralan işverenin yeni e-Bildirge şifre başvurusunda bulunma zorunluğu bulunmamaktadır.

Devir nedeniyle işe giriş bildirgesi ve işten ayrılış bildirgesi verilir mi?

İşyerinin devri nedeniyle hizmet akdi devam eden sigortalılar yönünden işten ayrılış ve işe giriş bildirgesi düzenlenmez.

Devredilen işyerindeki alt işveren numaraları kapatılır mı?

İşyerinin devri halinde alt işverenler yönünden e-Bildirge şifrelerinin askıya alınması veya devralan işveren ile alt işverenler arasında yeniden sözleşme yapılması şartı aranılmadığından, işyerinin devri sonrasında alt işverenlerin SGK bildirimlerini devir öncesinde olduğu gibi yapmaları mümkündür.

Devir halinde muhtasar ve prim hizmet beyannamesi nasıl verilir?

İşyerinin devri halinde devir tarihinden önceki sürelere ilişkin muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin devreden işveren tarafından “asıl” nitelikteki beyanname ile devir tarihinden sonraki bildirimlerinin de devreden işveren tarafından “ek” nitelikteki beyannameyle yapılması mümkün olduğu gibi işyeri devrinin gerçekleştiği ayda devir tarihinden önceki ve sonraki sürelere ilişkin 30 günlük “asıl” nitelikteki beyannamenin devreden veya devralan işveren tarafından düzenlenmesine de izin verilmektedir.

Devralan işveren prim teşvik ve desteklerinden devreden işveren gibi yararlanabilir mi?

Gerek 05510, 14857, 06111 gibi kanun numaralı prim teşviklerinden gerekse asgari ücret desteğinden ilgili kanunlarda öngörülen şartların sağlanması kaydıyla devralan işveren tarafından da yararlanılması mümkündür. Söz konusu teşvik ve desteklerden yararlanılması noktasında devreden işverence sistem üzerinden yapılan tanımlamalar devralan işveren için de geçerli olacağından devralan işverence ayrıca tanımlama yapılmasına ve SGK nezdinde ayrıca prim teşvik ve desteklerinden yararlanmak amacıyla başvuru yapılması söz konusu değildir.

Alt işveren devri olur mu?

Sosyal güvenlik uygulamalarında alt işverenliğin devrine yönelik bir uygulama yürütülmemektedir. Dolayısıyla alt işverence yürütülen bir işin başka bir gerçek veya tüzel kişi işverene devredilmesi durumunda, yeni alt işverenle asıl işverenin yeniden alt işverenlik sözleşmesi düzenleyerek, ayrıca alt işveren numarası alması gerekecektir.

İşyerinin devri halinde devralan işverenin sorumluluğu nedir?

İşyerinin devri halinde devreden işverenin sigorta primi ve gecikme zammı borçlarından, devreden işverenle birlikte devralan işveren de müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmakta ve buna aykırı aykırı sözleşmeler SGK’ya karşı geçersiz kabul edilmektedir.

İdari para cezalarında ise devir tarihinden önceki bir tarihte işlenmiş fiiller yalnızca devreden işverene tebliğ edilmekte, devralan işverene tebliğ edilmemektedir. Ancak devreden işverene tebliğ edilen idari para cezalarının ödenmemesi halinde söz konusu cezaların devralan işverenden tahsili cihetine gidilmektedir.

Devir tarihinden önceki sürelere ilişkim ödenmeyen prim ve idari para cezası borçlarının tahsili noktasında 6183 sayılı Kanun gereği icra takibine geçilirken devreden işverenle birlikte aynı zamanda devralan işverene de ödeme emri gönderilmektedir.

Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki sendikalı işçilerin ücretleri işveren ile sendika arasında imzalanan sözleşme ile belirlenmektedir. Toplu iş sözleşmeleri genellikle 2 yıl olarak imzalanmakta ve süre bitiminde yeniden pazarlık masasına oturulmaktadır.

Son yıllarda imzalanan toplu iş sözleşmelerine bakıldığında genellikle sözleşmenin ilk 6 ayında reel ücret artışı alındığı, izleyen 6’şar aylık dönemlerde ise en az enflasyon oranında ücret zammı yapıldığı görülüyor. Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işçilerin ücretleri enflasyonun altında kalmıyor.

Sendikalı olmayan iş yerlerinde ise ücretler bizzat işveren tarafından belirleniyor. Pazarlık gücü olan çalışanlar işverenle doğrudan görüşerek ücret zammını belirleyebilirken, işçilerin çoğunluğunun ücret zammı işverenin serbest iradesiyle belirleniyor.

Kimi işletmelerde yapılan ücret zamları enflasyonun hayli altında kalabiliyor. Yılın herhangi bir ayında ücret zammı yapılıp ocak ayından başlamak üzere geriye dönük herhangi ödeme de yapılmayabiliyor.

İŞVEREN YILDA DÖRT İKRAMİYEYİ 12’YE BÖLDÜ AMA ZAM YAPMADI

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22 Ekim 2025 tarihli (Esas No: 2025/507, Karar No: 2025/672) kararı ücret zammı konusundaki kriterlere açıklık getirdi. Söz konusu karara konu dosyaya göre, 1989 yılından 2005 yılına kadar aynı şirkette çalışan işçi, aynı iş yerinde aynı şekilde çalışmak üzere taşeron firmaya devredildi. Taşeron firmaya geçince işveren işçiye 2006 yılında yazılı bir belge teklif etti. Yılda dört ikramiye ve sosyal yardımların 12 aya bölünerek bordroda “diğer” kalem altında ödeneceğini bildirdi. İşçi belgeyi imzaladı.

Ancak, işçi 2016 yılında emeklilik sebebiyle işten ayrılınca dava açtı. Söz konusu ikramiye ve sosyal yardımların 2006 yılında 316,70 TL, 2007 yılı şubat ayından 2013 yılı mart ayına kadar olan dönemde 551,30 TL, 2014 yılında 595 TL, 2015 yılı ocak ayında 586 TL, mart ayında 386 TL, 2016 yılı ocak ayında 239 TL, haziran ayında ise 258 TL olarak ödendiğini belirtti. İşverenin sözleşme değişikliği yapılan ilk yıl zam yaptığını ancak sonraki yıllarda zam yapmadığını belirten işçi, ücret farkı ve kıdem tazminatı farkının ödenmesini talep etti.

İŞVEREN “İŞÇİ SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİNİ KABUL ETTİ” DEDİ

İşveren işçinin kendi iradesiyle çalışma koşullarında esaslı değişiklik anlamına gelen iş sözleşmesinde değişiklik yapılmasını kabul ettiğini savundu.

İşçi ise imzaladığı belgenin çalışma koşullarında değişikliği kabul ettiği anlamına gelmediğini, o dönem işçilere bordroyu “sadeleştirmek” için bu yola gidildiğinin söylendiğini belirtti.

İŞ MAHKEMESİ İKRAMİYENİN ASGARİ ÜCRET ZAMMI ORANINDA ARTIRILMASINA KARAR VERDİ

İş Mahkemesi, aynı iş yerinde çalışan başka işçilerin de bu taleplerle açtığı davada verilen Yargıtay kararını emsal kabul ederek, ücret farkı ve kıdem tazminatı farkının ödenmesini kararlaştırdı. Mahkemenin kabul ettiği bilirkişi raporunda, ilk yıldaki “diğer” kaleminde yer alan ödeme asgari ücrete bölündü. Bu şekilde elde edilen katsayı diğer yıllardaki diğer kalemlerine uygulanarak ücret farkı ve kıdem tazminatı farkı hesaplandı. Yargıtay bu yöntemi doğru bulmadı.

Temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararında, emsal gösterilen işçinin çalışma koşullarında esaslı değişikliği kabul ettiğine dair yazılı rızasının olmadığı, bu davaya emsal gösterilemeyeceği belirtildi. 9. Hukuk Dairesi, imzalanan belgenin çalışma koşullarında değişiklik içerdiği gerekçesiyle işçinin ücret ve kıdem tazminatı farkı alamayacağı yönünde karar verdi.

YARGITAY RIZAYA DAYALI SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİ SAYMADI AMA ZAMMIN ASGARİ ÜCRET ZAMMINA ENDEKSLENEMEYECEĞİNE HÜKMETTİ

İş mahkemesinin önceki kararında direnmesi üzerine dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna geldi. YHGK kararında ücret ve ücret zammı ile ilgili çok önemli kriterler ortaya konuldu. İşçinin imzaladığı belgenin sözleşme değişikliği anlamına gelmediğini ancak iş mahkemesinin asgari ücret zammına endeksli ücret farkı hesabının da doğru olmadığına hükmetti.

Kararda, “İşveren, işçi ile aralarında yapılan iş sözleşmesindeki veya iş yerinde uygulanmakta olan bir toplu iş sözleşmesi varsa bu toplu iş sözleşmesi ile kararlaştırılan ücreti, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile belirlenmiş bir ücret yoksa asgari ücretin altında kalmamak kaydı ile rayice göre ücret ödemekle yükümlüdür” denildi.

İşverenin işçiye imzalattığı belgenin bordrolardaki karmaşayı ortadan kaldırıp daha basit ve anlaşılır hale getirmeyi amaçladığı kaydedilen kararda, iş mahkemesinde hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamanın ise doğru olmadığı vurgulandı.

Yargıtay kararında, “İşverenin, ücretin miktarı asgari ücretin altına düşmemek kaydıyla bireysel veya toplu iş sözleşmesi ile kararlaştırılmamışsa veya bu yönde bir işyeri uygulaması yoksa işçinin ücretine zam yapma zorunluluğu veya asgari ücrete yapılan zam oranı kadar zam yapma zorunluluğu bulunmamaktadır” denildi.

Yargıtay, işverenin asgari ücret zammı oranında zam yapma yükümlülüğü olmadığını dikkate alarak işçinin ikramiye ve sosyal hakların miktarının asgari ücrete oranlama yapılarak tespit edilmesi ve buna göre ücret farkı ve kıdem tazminatı alacaklarının hesaplanmasının hatalı olduğuna hükmetti. Kararda, ücret farkı ve kıdem tazminatı farkının, asgari ücret yerine, ilk yılda “diğer” kalemindeki ödemenin aynı dönemdeki brüt ücrete oranlanarak hesaplanması gerektiği belirtildi.

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.