Fitch açıklama için kesin bir saat duyurmadı. Olası raporun Borsa İstanbul’da işlemler tamamlandıktan sonra yayımlanması bekleniyor.

Derecelendirme takviminde bir ülkenin yer alması, o tarihte mutlaka yeni bir rapor veya not değişikliği açıklanacağı anlamına gelmiyor. Kurum değerlendirme yapmasına rağmen mevcut not ve görünümü değiştirmeden rapor yayımlamamayı da tercih edebiliyor.

Fitch Türkiye kararı hangi seviyeden başlayacak?

Türkiye’nin uzun vadeli yabancı para cinsinden kredi notu BB-, kredi notu görünümü ise durağan seviyede bulunuyor. BB- notu, yatırım yapılabilir seviyenin üç kademe altında yer alıyor.

Fitch Türkiye kararı açısından üç temel olasılık bulunuyor: Not ve görünümün birlikte korunması, not sabit bırakılırken görünümün değiştirilmesi veya doğrudan kredi notunda değişikliğe gidilmesi.

Piyasa beklentileri ilk seçenekte yoğunlaşıyor. Bununla birlikte karar metninde rezervler, enflasyon, cari açık ve ekonomi politikalarının devamlılığı için kullanılacak ifadeler, not değişmese bile yatırımcılar açısından önem taşıyacak.

Kurumun görünümü pozitife çevirmesi gelecekte bir not artırımının önünü açabilir. Negatif görünüm ise ekonomik ve finansal risklerin yükseldiğine ilişkin daha güçlü bir uyarı anlamına gelir.

Nisan ayında görünüm neden değişti?

Fitch, 23 Ocak 2026’daki değerlendirmesinde Türkiye’nin BB- seviyesindeki kredi notunu korurken görünümü durağandan pozitife yükseltmişti. Kararın arkasında döviz rezervlerinin beklentilerden hızlı artması ve dış kırılganlıkların azalması vardı.

Bu iyimser tablo yalnızca üç ay sürdü. Kurum, 10 Nisan’da yaptığı ara değerlendirmede kredi notunu yeniden BB- seviyesinde teyit etti ancak görünümü pozitiften durağana çekti.

Fitch, değişikliğin temel nedenleri arasında Türk lirasını desteklemek amacıyla yapılan müdahalelerin ardından döviz rezervlerinde yaşanan kaybı gösterdi. İran savaşı, yükselen enerji fiyatları ve bölgesel risklerin Türkiye’nin cari açığı ile enflasyon görünümü üzerindeki baskısı da kararda etkili oldu.

Nisan değerlendirmesinde Fitch Türkiye kararı için bir sonraki planlı tarih olarak 17 Temmuz’u göstermişti. Bu nedenle bugün yayımlanabilecek rapor, rezerv kaybının ardından geçen üç aylık dönemin ilk kapsamlı kontrolü olacak.

Rezervler ve enflasyon masanın merkezinde

Fitch’in inceleyeceği başlıca alanlardan biri Merkez Bankası rezervlerinin seyri olacak. Rezervlerde kalıcı toparlanma, Türkiye’nin kısa vadeli dış finansman ihtiyacına karşı daha güçlü bir tampon oluşturduğu için kredi profiline olumlu yansıyor.

Enflasyon ise kredi notunun önündeki temel sınırlamalardan biri olmaya devam ediyor. Yıllık enflasyondaki düşüşün hızı, para politikasındaki sıkılığın ne kadar korunacağı ve fiyat artışlarının benzer kredi notuna sahip ülkelerle arasındaki farkı kapatıp kapatamayacağı izlenecek.

Enerji fiyatları ve savaşın süresi de hesapta önemli yer tutacak. Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığı, petrol ve doğal gazdaki yükselişin cari açığa, döviz talebine ve enflasyona aynı anda yansımasına yol açıyor.

Fitch Türkiye kararı ayrıca bütçe dengesi, ekonomik büyüme, dış borç çevrim kapasitesi ve ekonomi politikalarının öngörülebilirliği üzerinden şekillenecek. Kurumun yalnızca güncel verileri değil, mevcut programın gelecek dönemlerde devam edip etmeyeceğini de değerlendirmesi bekleniyor.

Fitch Türkiye kararı piyasayı nasıl etkileyebilir?...

Not ve görünümün korunması büyük ölçüde ana senaryo olarak fiyatlandığı için böyle bir kararın ilk piyasa etkisi sınırlı kalabilir. Buna karşılık rapor metninde rezervlere veya enflasyona yönelik daha iyimser bir ton kullanılması Türkiye’nin risk primi ve Eurobond faizleri açısından destekleyici olabilir.

Görünümün pozitife yükseltilmesi, sonraki değerlendirmelerde not artışı ihtimalini güçlendireceği için TL varlıklarda daha belirgin bir tepki yaratabilir. Görünümün negatife çekilmesi veya kredi notunun düşürülmesi ise risk primi, banka hisseleri ve dış borçlanma maliyetleri üzerinde baskı oluşturabilir.

Türkiye’nin kredi notu bankalar, kamu kuruluşları ve ülke tavanına bağlı şirket derecelendirmeleri açısından da önem taşıyor. Ülke notunda veya görünümünde yapılacak değişiklik, Fitch’in daha sonra Türk bankaları ve şirketleri için yeni değerlendirmeler yayımlamasına neden olabilir.

Fitch Türkiye kararı açıklanırsa piyasalar yalnızca BB- notunun korunup korunmadığına bakmayacak. Rezervler, enflasyon, enerji maliyetleri ve ekonomi politikalarına ilişkin her ifade, Türkiye’nin bir sonraki not artışına yaklaşıp yaklaşmadığını gösterecek.

Murat Ali Oral-Dünya

Hindistan, demiryolu taşımacılığında temiz enerjiye geçiş için dikkat çeken bir adım attı. Ülkenin ilk hidrojen yakıtlı treni 17 Temmuz’da Haryana eyaletindeki Jind-Sonipat hattında hizmete başladı.

89 kilometrelik hatta çalışacak tren, 10 vagonla yaklaşık 2 bin 600 yolcu taşıma kapasitesine sahip bulunuyor. Saatte 110 kilometre hıza ulaşabilen tren, Hindistan’ın dizel bağımlılığını azaltma ve demiryolu ağında daha düşük emisyonlu bir modele geçme planının ilk örneklerinden biri olacak.

İlk hat Haryana’da açıldı

Hidrojen treni, Haryana’daki Jind ile Sonipat arasında sefer yapacak. İlk uygulamanın bu hatta başlatılması, Hindistan’ın teknolojiyi sahada test ederek daha geniş demiryolu ağına yayma niyetini ortaya koyuyor.

Demiryolu tarafında hidrojen teknolojisi, elektrifikasyonun zor veya maliyetli olduğu hatlarda alternatif çözüm olarak görülüyor. Yakıt hücresiyle çalışan sistemler, dizel lokomotiflere kıyasla daha düşük emisyon ve daha sessiz işletme avantajı sunuyor.

Temiz ulaşım hedefi öne çıktı

Hindistan son yıllarda hem yenilenebilir enerji hem de temiz ulaşım yatırımlarını hızlandırdı. Hidrojen treni hamlesi, enerji dönüşümünü yalnızca sanayi ve elektrik üretiminde değil, ulaştırma altyapısında da ilerletme hedefinin parçası olarak öne çıkıyor.

Demiryolu yatırımlarında hidrojen seçeneğinin büyümesi, yerli ekipman üretimi, yakıt tedarik altyapısı ve bakım organizasyonu açısından da yeni bir pazar oluşturabilir. Bu nedenle proje, yalnızca bir ulaşım adımı değil, aynı zamanda enerji teknolojileri ve altyapı yatırımları açısından da yeni bir alan açıyor.

Sırada yaygınlaşma takvimi var

İlk seferin başlamasıyla birlikte yatırımcılar ve sektör oyuncuları, Hindistan’ın hidrojen trenlerini başka hatlara ne hızla taşıyacağını izleyecek. Yakıt maliyeti, istasyon altyapısı, bakım giderleri ve yeni hat planları projenin ekonomik sürdürülebilirliği açısından belirleyici olacak.

Önümüzdeki dönemde trenin operasyonel performansı, yolcu talebi ve hidrojen tedarik zincirinin nasıl kurulacağı da yakından takip edilecek. Hindistan’ın atacağı yeni adımlar, hidrojenin demiryollarında ticari ölçekte ne kadar hızlı yayılabileceğine dair önemli bir gösterge olacak.

Murat Ali Oral-Dünya

Buna göre haziranda kurulan şirket sayısı, mayıs ayına kıyasla yüzde 26,1 artarak 7 bin 644'ten 9 bin 639'a yükseldi. Aynı dönemde kapanan şirket sayısı da yüzde 58,9 artışla 3 bin 293'e çıktı. Mayısta 2 bin 72 şirket kapanmıştı.

Haziranda kurulan şirket sayısı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31,5, kapanan şirket sayısı da aynı dönemde yüzde 28,2 arttı.

Ekonomim

Küresel piyasalardaki dalgalanma, döviz kurundaki oynaklık ve art arda gelen ÖTV zamları, akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıyı sürdürüyor.

Akaryakıt fiyatlarında beklenen artış pompaya yansıdı. 17 Temmuz itibarıyla benzinin litre fiyatı 1,10 TL, motorinin litre fiyatı ise 3,10 TL zamlandı.

İstanbul, İzmir ve Ankara'da güncel benzin, motorin ve otogaz fiyatları ne kadar?

İstanbul Avrupa Yakası:

Benzin: 65.65 TL
Motorin: 73.08 TL
LPG: 31.19 TL

İstanbul Anadolu Yakası:

Benzin: 65.49 TL
Motorin: 72.92 TL
LPG: 30.59 TL

Ankara:

Benzin: 66.60 TL
Motorin: 74.19 TL
LPG: 31.29 TL

İzmir:

Benzin: 66.90 TL
Motorin: 74.47 TL
LPG: 31.19 TL

Cihan Oruçoğlu-Dünya

Damga vergisi vergi tarihi açısından önem taşıdığı gibi, Amerika Bağımsızlık Mücadelesinde de önemli bir yeri olan bir vergidir. 1215 yılında Magna Charta ile temsilsiz vergi olmaz ilkesini benimseyen Birleşik Krallık, Amerika Kolonilerine, getirdiği damga vergisini ve Çay Vergisini kabul etmeyen, “temsil edilmediğimiz vergiyi kabul etmeyiz” diyen kolonicilere karşı Boston’a iki alay asker çıkartarak ve savaşla karşı çıkmıştır.

Ticari hayatın tartışmalı vergisi

Ülkemizde de 1858 tarihli bir Nizamname uygulanmaya başlayan ve daha sonra çeşitli yasal değişiklikler ve ödenme şekillerinde farklılaşmalarla bu güne kadar gelen Damga vergisi günümüzde de özellikle ticari yaşantının önüne çok yüksek tutarlara ulaşan maliyet artırıcı bir etken olarak çıkması, ticari ilişkilerin yazılı yerine sözlü anlaşmalarla yürümesine sebebiyet vermekle kayıt dışı ekonomiyi büyütmesi gibi argümanlarla eleştiri konusu yapılan bir vergidir.

Bu vergiden söz etmek istememin sebebi, bu alanda yayınlanmış çok değerli bir çalışmayı tanıtmak. Köşemde bildiğiniz gibi, bana gönderilen kitapları tahlil ederek zaman zaman tanıtma amacıyla duyuruyorum. Ancak güncel konuların ağırlığı ile bu tür tanıtım yazılarıma epeydir ara vermiştim.

Damga Vergisi Kanunu’na kapsamlı şerh

Bu gün tanıtmak istediğim kitap vergi hukukuna çalışmaları ile katkısı inkâr edilemeyecek boyutlarda olan değerli meslektaşım Prof. Dr. Ahmet Kırman tarafından kaleme alınmış olan “Damga Vergisi Kanunu Şerhi” adlı kitabın 3. baskısı.

Damga Vergisi alanı, Veraset Vergisi, BSMV gibi Şerh konusunda önemli boşlukların bulunduğu bir alandı. Nitekim bu vergi ile ilgili Yazarın önceki Şerhi 29 yıl (1997) önce yayınlanmıştı. Kitap geçen baskıdan bu yana, mevzuat değişiklikleri, özelgelerdeki ve yargı kararlarındaki gelişmeler de dikkate alınarak adeta yeniden yazılmış gibi. (Bu aralıkta bildiğim kadarı ile Yılmaz Özbalcı’nın eski kitabı yenilerek yayınlanmış, Ekrem Işık’ın (2015) ve Nuri Değer’in (2024) bu vergiyi konu alan birer kitabı yayınlamıştı.) Bu nedenle Kırman’ın yeni Şerhi bu alanda güncel ve kapsamlı bir çalışma olarak büyük bir boşluğu doldurmuştur.

Kitap bir şerh olarak hazırlanmış. Dolayısıyla Kanunun madde madde tahlili, hem öğretideki açıklamaların hem de konuya ilişkin özelge ve yargı kararlarının ışığında yapılmış. Özelgelerin içerisinde yayınlanmamış olanlara ve yargı kararları içerisinde de ilk derece mahkemesi kararlarına da yer verilmiş. Titiz bir çalışmanın ürünü.

Uygulamacılar için temel başvuru eseri

Kitapta, uygulamacılar için asıl önem taşıyan vergiye tâbi kağıtlar ile vergiden istisna veya muaf kağıtları düzenleyen (I) ve (II) sayılı Tablo, geniş açıklamalarla izah edilmiş. Böylece bir kağıdın vergiye tâbi olup olmadığını belirlemek, aktarılan özelge ve yargı kararları ışığında çok kolay hale getirildiği gibi, ayrıntılı “içindekiler sayfaları” ile de aranan bilgiye ulaşmak da kolaylaştırılmış.

Kitap bu özellikleri ve 890 sayfalık hacmi ile hemen hemen bütün hukukçu ve mali müşavirlerin kütüphanesinde bulunması gereken bir temel eser niteliğine büründürülmüş. Uygulamacılar açısından büyük bir boşluğu dolduracak bu değerli çalışmayı edinmek isteyenler Yayıncı Kuruluş olan Yetkin Yayınevi’ne (0312.341 00 06) müracaat edebilirler.

- Sosyal güvenlik mevzuatına göre; sigortalının çalışmasının karşılığı olarak zamana göre, götürü, yüzde usulüne göre veya bahşiş şeklinde yapılan ya da sigortalıya tam bir çalışma karşılığı olmaksızın, kanundan dolayı işverenin yanında çalıştığı süreyle bağlantılı olarak yapılan ödemeler (yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde ödenen ücretler gibi) ile kıdem zammı, vardiya zammı, gece zammı, yıpranma zammı, eleman teminindeki güçlük zammı, makam tazminatı, özel hizmet tazminatı, iş riski zammı, ek görev ücreti ve meslek tazminatı gibi işçinin çalışmasının karşılığı olarak çeşitli adlar altında yapılan ödemeler “ücret”,

- Sigortalının daha verimli çalışmasını ve işyerindeki üretimin artırılmasını sağlamak amacıyla, sigortalının gösterdiği başarıya göre yapılan ödemeler “prim”,

- İşverenin sigortalılardan duyduğu memnuniyeti belirtmek ya da işyerine olan aidiyet duygusunu artırmak amacıyla; sigortalıların başarısına ve verimliliğine bağlı olmaksızın yılbaşı, bayram, işyerinin kuruluş yıl dönümü veya işçilerin evlenmesi gibi durumlara göre yapılan ödemeler ise “ikramiye” olarak nitelendirilmektedir.

Bu çerçevede, “ücret” niteliğindeki ödemelerin, ne zaman ödendiğine bakılmaksızın hak edildikleri aya mal edilmesi; “ücret niteliği dışındaki diğer ödemelerin” (prim, ikramiye, yakacak parası, yol parası vb.) ise ödendiği ayın sigorta primine esas kazancına dahil edilerek sigorta primi kesintisine tabi tutulması gerekmektedir.

Ücret dışı ödemelerde iki aylık takip kuralı

Ancak sigortalıların prime esas kazanç tutarlarının hesaplanması sırasında, ücret dışında sigortalılara ödenen prim, ikramiye gibi ödemelerin ücret ile birleştirilerek prime tabi tutulması durumunda, bazı sigortalıların aylık prime esas kazanç tutarı, prime esas kazancın üst sınırını aşabilmektedir.

Bu durumda, sigortalılara ücretlerinin yanı sıra prime esas kazanca dahil edilebilecek nitelikte ücret dışı ödeme yapılması halinde, bu ödemelerin prime esas günlük kazanç üst sınırının otuz katını aşmayacak şekilde sigorta primine tabi tutulması; buna karşın ücret ve ücret dışı ödeme toplamının üst sınırı aşması halinde, ücret dışındaki ödemenin üst sınırı aşan kısmının, prime esas kazanç üst sınırı dikkate alınarak en fazla takip eden iki ayın prime esas kazanç tutarına dahil edilmesi gerekmektedir.

Örnek- Aylık brüt ücreti 150.000 TL olan (A) sigortalısına 2026/Temmuz ayında brüt 500.000 TL ikramiye ödendiği varsayıldığında, devreden SGK matrahı ve SGK bildirimlerinin aşağıdaki şekilde olması gerekmektedir.

Çalışılmayan aylarda devreden matrah nasıl uygulanır?

Sigortalıların ücretsiz izin, istirahat gibi çeşitli nedenlerle ay içinde çalışmasının bulunmadığı ve ücret ödenmediği aylarda, prime esas kazanca dahil edilecek nitelikte ücret dışı bir ödeme yapılması halinde, bu ödemeler, ödemenin yapıldığı ayda sigortalının prim ödeme gün sayısının bulunmaması nedeniyle, ödemenin yapıldığı tarihi takip eden iki ayı geçmemek üzere ilgili ayların prime esas kazancına dahil edilecektir. Buna karşın, ödemenin yapıldığı tarihi takip eden iki ayda da ücret ödemesine hak kazanılmadığı durumlarda, ücret dışındaki bu ödemeler prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

Çalışanların ücret hesaplamalarına ilişkin bordro programlarının, yukarıda açıklanan esaslara uygun şekilde devreden/sarkan SGK matrahını takip etmesi gerekmektedir.

Hatalı bordro uygulamasının sonuçları

Bordro programlarının devreden/sarkan SGK matrahını takip edecek şekilde kurgulanmamış veya hatalı kurgulanmış olması, SGK’ya eksik sigorta primi ödenmesine; çalışanların SGK matrahlarının eksik bildirilmesine bağlı olarak hastalık, analık, iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle SGK’dan alacakları geçici ve sürekli iş göremezlik ödenek ve gelirlerinin yanı sıra emekli aylıklarının daha düşük hesaplanmasına yol açabilecektir.

Olası bir SGK denetiminde, devreden/sarkan SGK matrahının iki ay süreyle takip edilmemesi nedeniyle eksik sigorta primi ödendiğinin tespit edilmesi durumunda, prim aslı gecikme cezası/gecikme zammı uygulanarak tahsil edilecek; ayrıca geriye dönük olarak verilecek veya Kurumca resen düzenlenecek ek prim belgeleri nedeniyle her ay için iki asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanabilecektir.

Bunun dışında, sigortalıların prime esas kazançlarının eksik bildirildiğinden bahisle işyerinin yararlandığı asgari ücret destekleri (İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanan tutarlar) iptal edilebilecek ve gecikme cezası ile gecikme zammıyla birlikte geri alınabilecektir.

Dolayısıyla işyerlerinin, yukarıda belirtilen risklerle karşılaşmamak adına bordro programlarının devreden/sarkan SGK matrahını takip edecek şekilde kurgulanıp kurgulanmadığını ve kurgulanmış ise tanımlamaların doğru yapılıp yapılmadığını kontrol etmelerinde fayda bulunmaktadır.

Cevap: Sizin gibi birden fazla sigortalılık statüsünde prim ödeyenlerin, nereden emekli olacaklarını son yedi yıl kuralı belirliyor. Primi ödenen son yedi yılda (son ödenen 2520 gün prim içinde) fazla prim ödenen, prim ödemeleri eşitse son olarak tabi olunan sigortalılık statüsünden emekli olunuyor. Bu nedenle sorunuzu cevaplandırabilmek için, SSK ve Bağkur prim ödeme tarihlerinizin bilinmesi gerekiyor. Bağkur’dan sonra SSK’ya 1260 gün prim ödemişseniz, askerlik sürenizi (18 ay kabul edilmiştir) borçlanıp, ayrıca 173 gün de prim ödeyerek toplam priminizi 3600 güne tamamlayacağınız tarihte 60 yaşınızı da doldurursanız emekli olabilirsiniz. Dolduramazsanız 2027 yılı içinde 60 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. SSK ve Bağkur’a prim ödeme tarihleriniz ile prim ödeme gün sayılarınızı ayrı ayrı bildirmeniz halinde sorunuzu tekrar cevaplarız.

İKİ SEÇENEKTE DE 58 YAŞ DOLACAK

Soru: 1 Mart 1982 doğumluyum. Sigortam 2007’de tarımla başladı. Ek 5 ve 4/a ile devam ettim. Bir yıldır prim ödeyemiyorum. Şu anda 5600 gün prim ödemem var. Kaç yaşında emekli olabilirim? Oya KOÇAK

Cevap: Ek madde 5 kapsamında yapılan prim ödemeleri SSK’ya (4/A) sayılıyor. SSK’da emekli olmak için; 7000 gün prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabisiniz. 1400 gün daha prim ödeyerek priminizi 7000 güne tamamlamanız şartıyla, 58 yaşınızı dolduracağınız 1 Mart 2040’da emekli olabilirsiniz. Ayrıca 4500 günden fazla priminiz olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de yine aynı tarihte, yani 58 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olmanız da mümkün (25 yıl sigortalılık süresi, 4500 gün prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabi olarak).

SGK MALUL OLDUĞUNUZA KARAR VERİRSE EMEKLİ OLABİLİRSİNİZ

Soru: 22 Mayıs 1977 doğumluyum. Bağkur giriş tarihim 8 Ocak 2008 olup 1245 gün prim ödemem var. Sonra açık öğretimden ortaokul ve lise eğitimimi tamamladım. Öğretmen oldum. 267 prim günü ücretli öğretmenliğim bulunuyor. 1200 gün de öğretmenlikten prim ödemem var. Fakat ağır parkinson hastasıyım. Görev yapamıyorum. Malulen emekli olabilir miyim? Ayşe DEMİR

Cevap: 5510 sayılı Kanuna göre malulen emekli olmak için; 10 yıl sigortalılık süresi ve 1800 gün prim ödeme ve en az yüzde 60 oranında işgücü kaybı aranıyor. Başka birisinin sürekli bakımına muhtaç şekilde malul olanlarda 10 yıl sigortalılık şartı aranmadan, 1800 gün prim günü yüzde 60 oranında işgücü kaybı şartlarıyla aylık bağlanıyor. Öncelikle Sosyal Güvenlik Kurumu ile anlaşmalı bir sağlık kurumundan alacağınız sağlık kurulu raporu ile Sosyal Güvenlik Kurumu’na emeklilik başvurusu yapmanız gerekiyor. Raporunuz ve tıbbi eklerini inceleyecek olan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu malul olduğunuza karar verirse malulen emekli olabilirsiniz.

1625 GÜN YA DA 60 YAŞ

Soru: 1977 doğumluyum. Sigortalı işe giriş tarihim Haziran 1996 olup 4200 gün prim ödemem mevcut. Ne zaman emekli olabilirim? Sait YALÇIN

Cevap: Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5825 gün prim ödeme ve 56 yaş şartlarına tabisiniz.1625 gün daha prim ödeyerek priminizi 5825 güne tamamlayacağınız tarihte EYT kapsamında yaş aranmadan emekli olabilirsiniz. Ayrıca 3600 günden fazla priminiz olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de, 2037’de 60 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olmanız da mümkün (15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabi olarak).

1771 GÜN PRİM ÖDEYİP 58 YAŞI DOLDURACAKSINIZ

Soru: 1976 doğumluyum. SSK giriş tarihim 1 Ekim 1997 olup 1829 prim ödemem var. İki çocuğum var. Ne zaman emekli olabilirim? Tuğba EDİZ

Cevap: Yaş haddinden emekli olmak için; 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabisiniz. 1771 gün daha prim ödeyerek priminizi 3600 güne tamamlamanız şartıyla, 2034’te 58 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.

AB’de ortalama çalışma ömrü 2016 yılında 35,2 yıl iken 2019 yılında 35,9 yıla çıkmış ancak 2020 yılında COVID-19 pandemisinin etkisiyle 35,6 yıla düşmüştü. 2020’deki bu düşüşe rağmen son 10 yılda ortalama çalışma ömrü istikrarlı bir şekilde artarak 2,3 yıl uzadı.

AB ülkelerinde erkeklerin kadınlardan daha uzun süre çalışması beklenmesine rağmen, kadınların işgücü piyasasına katılımının artması sayesinde cinsiyet farkı azaldı. 2016 yılında erkekler için tahmini çalışma ömrü süresi 37,6 yıl iken kadınlar için 32,6 yıl oldu. On yıllık dönemde ortalama çalışma süresi erkeklerde 1,9 yıl artarken, kadınlardaki artış 2,8 yıl oldu. Bunun sonucunda kadın ve erkeklerin ortalama çalışma ömrü arasında 2016 yılında 5 yıl fark varken, 2025 yılında bu fark 4,1 yıla geriledi.

EN UZUN ÇALIŞMA ÖMRÜ HOLLANDA’DA

AB üyesi ülkeler arasında en uzun çalışma ömrü 44 yıl ile Hollanda’da hesaplandı. Bu ülkeyi İsveç (43,1 yıl), Danimarka (42,6 yıl), Estonya (41,5 yıl) izledi.

AB üyesi ülkeler arasında en kısa çalışma ömrü süreleri Romanya (32,7 yıl), (İtalya (33 yıl), Bulgaristan (34,6 yıl), Hırvatistan (35,1 yıl) ve Yunanistan (35,3) gibi Güney Avrupa ülkelerinde ölçüldü.

ÇALIŞMA ÖMRÜ TÜM ÜLKELERDE UZADI

2016 – 2025 yıllarını kapsayan on yıllık dönemde tüm AB ülkelerinde beklenen çalışma süresi arttı. En yüksek artış Malta (4,9 yıl), Macaristan (4,2 yıl), İrlanda (4,2 yıl) ve Hollanda’da (4,1 yıl) kaydedildi.

Malta’da çalışma ömrü 2016 yılında AB ortalamasının altında iken kadınların çalışma süresinde 7,8 yıllık artış dolayısıyla 2025 yılında AB ortalamasının üzerine çıktı.

Romanya, İspanya, İtalya, Almanya ve Avusturya’da beklenen çalışma süresindeki artışlar 2 yıl ve altında kaldı.

On yıllık dönemde AB ülkelerinin çoğunda kadınların çalışma hayatının süresi erkeklere göre daha fazla arttı.

ÜÇ ÜLKEDE KADINLARIN ÇALIŞMA ÖMRÜ ERKEKLERDEN UZUN

AB üyesi ülkelerde genel olarak erkeklerin çalışma ömrü kadınlardan daha uzun. Ancak Litvanya, Letonya ve Estonya’da kadınların çalışma ömrü erkeklerden daha uzun seyrediyor. Çalışma ömrü Litvanya’da erkeklerde 38,0, kadınlarda 39,3 yıl; Letonya’da erkeklerde 37,7, kadınlarda 38,6 yıl; Estonya’da erkeklerde 41,1, kadınlarda ise 41,8 yıl seviyesinde bulunuyor.

TÜRKİYE’DE ÇALIŞMA ÖMRÜ 1,9 YIL UZADI

Çalışma ömrü on yıllık dönemde AB ülkelerinde 2,3 yıl uzarken, Türkiye’de 1,9 yıl uzadı. Türkiye’de 2016 yılında 28,5 yıl olan ortalama çalışma ömrü 2025 yılında 30,4 yıla çıktı.

Erkeklerde çalışma ömrü 0,9 yıl artarak 38,6 yıldan 39,5 yıla, kadınlarda çalışma ömrü ise 2,9 yıl artarak 17,8 yıldan 20,7 yıla yükseldi.

Türkiye ortalama çalışma ömrü süresinde gerek AB üyesi, gerekse aday ülkeler içinde en son sırada yer alıyor.

AHBAP ve Haluk Levent hakkında ileri sürülen iddialar somut delillerle açıklığa kavuştukça bu konuyu ayrıca ele alacak, özellikle de vergisel boyutunu değerlendirmeye çalışacağım.

Ancak bu aşamada peşin hüküm vermenin doğru olmadığı kanaatindeyim. Soruşturma sürecinin tamamlanmasını ve ortaya çıkacak somut delillerin beklenmesi gerektiğini düşünüyorum.

Bu yazıda ise iddialardan bağımsız olarak dernek ve vakıflara daha genel bir çerçeveden bakmak, bu alandaki hukuki ve vergisel sorunları değerlendirmek istiyorum.

Türkiye’de kaç dernek var?

İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünün verilerine göre bugün itibarıyla Türkiye'de 102.758 faal dernek bulunmaktadır. Bunlardan yalnızca 369'u, kamu yararına çalışan dernek statüsüne sahiptir.

Bu iki grup arasındaki temel fark, kamu yararına çalışan derneklerin Dernekler Kanunu ile Dernekler Yönetmeliğinde öngörülen şartları taşımalarının yanı sıra Cumhurbaşkanı kararıyla bu statüyü kazanmış olmalarıdır.

Bu statü, yalnızca bir unvan niteliği taşımamaktadır. Aynı zamanda bu derneklere bağış yapan gerçek ve tüzel kişilere, belirli şartlar altında yaptıkları bağışları vergi matrahından indirebilme imkânı sağlamaktadır.

Benzer vergisel avantaj, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar için de geçerlidir. Vakıflar Genel Müdürlüğü verilerine göre Türkiye'de binlerce yeni vakıf bulunmaktadır.

Bağışların vergisel avantajı nedir?

Vergisel avantajın kapsamı sanıldığı kadar geniş değildir. Örneğin Yeşilay ve Kızılay'a yapılan bağışların tamamı indirim konusu yapılabilmektedir. Aynı şekilde, Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyaları kapsamında AFAD'a makbuz karşılığında yapılan bağışların tamamı da Gelir Vergisi Kanunu'nun 89'uncu maddesinin (10) numaralı bendi ile Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 10'uncu maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca matrahın tespitinde indirim konusu yapılabilmektedir.

Ancak bunun dışındaki dernek ve vakıflara yapılan bağışların tamamının indirim konusu yapılması mümkün değildir. Burada uygulanan yüzde 5'lik sınır, yapılan bağışın yüzde 5'i anlamına gelmemektedir. Söz konusu sınır, o yıl beyan edilen gelir veya kurum kazancının yüzde 5'i üzerinden hesaplanmaktadır.

Örneğin bir limited şirketin ilgili yılda beyan ettiği kurum kazancının 1 milyon TL olduğunu ve aynı yıl bir derneğe depremzedeler için kullanılmak üzere makbuz karşılığında 90 bin TL bağış yaptığını varsayalım. Bu durumda beyan edilen kurum kazancının yüzde 5'i 50 bin TL olduğundan, yapılan 90 bin TL'lik bağışın yalnızca 50 bin TL'lik kısmı indirim konusu yapılabilecek, kalan 40 bin TL ise indirilemeyecektir. Buna karşılık bağış tutarı 50 bin TL veya daha düşük olsaydı, tamamı indirim konusu yapılabilecekti. Dolayısıyla önemli olan yapılan bağışın tutarı değil, bağışı yapan kişinin o yıl beyan ettiği gelir veya kurum kazancıdır.

Bu sistem hem Gelir Vergisi Kanunu hem de Kurumlar Vergisi Kanunu bakımından aynı esaslara dayanmaktadır.

Peki hangi kurumlara yapılan bağışlar yüzde 5 sınırına tabidir?

Hangi kurum, kuruluş, dernek veya vakfa yapılan bağışların yüzde 5'lik indirim sınırına tabi olduğu, Gelir Vergisi Kanunu'nun 89'uncu maddesinin (4) numaralı bendi ile Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 10'uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde düzenlenmiştir.

Buna göre aşağıdaki kurum ve kuruluşlara yapılan bağışlar bu kapsamdadır:

• Genel ve özel bütçeli idareler,
• İl özel idareleri,
• Belediyeler,
• Kamu yararına çalışan dernekler,
• Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar,
• Bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar.

Bu kurum ve kuruluşlara yapılan bağışların, ilgili yılda beyan edilen gelir veya kurum kazancının en fazla yüzde 5'ine isabet eden kısmı indirim konusu yapılabilmektedir. Bu sınırı aşan tutar ise bağışlanmış olsa dahi indirilememektedir.

Gelir Vergisi Kanunu ile Kurumlar Vergisi Kanunu'ndaki düzenlemeler bu yönüyle büyük ölçüde paraleldir. Her iki Kanun da vergisel avantajı, yapılan bağışın niteliğine değil, bağışın yapıldığı kurumun hukuki statüsüne bağlamaktadır. Bu nedenle özellikle kamu yararına çalışan dernekler ile Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar, vergi hukuku bakımından ayrı bir öneme sahiptir.

Kamu yararına çalışan dernekler

Kamu yararına çalışan derneklerin listesi, İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünün internet sitesinde yayımlanmaktadır. Bu listede Sultanahmet Camii Koruma Derneği, Önder İmam Hatipliler Derneği, Mülkiyeliler Birliği Derneği, İlim Yayma Cemiyeti, Hacıbektaş Veli Kültür Derneği, Atatürkçü Düşünce Derneği ve kamuoyunda Pelikan Grubu ile ilişkilendirilen Boğaziçi Küresel İlişkiler Derneği gibi farklı alanlarda faaliyet gösteren toplam 369 dernek yer almaktadır.

Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar

Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıfların listesi Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesinde yayımlanmaktadır. Türkiye Diyanet Vakfı, TÜRGEV, TÜGVA, İlim Yayma Vakfı, Ensar Vakfı, Albayrak Vakfı ve Yeni Dünya Vakfı bunlardan yalnızca birkaçıdır. Hâlihazırda Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıf sayısı 348'dir.

Bu vakıflara yapılan bağışların indirim konusu yapılabilecek tutarı, yıllık beyannamede beyan edilen gelir veya kurum kazancının yüzde 5'i ile sınırlıdır.

Sonuç ve genel değerlendirme

Derneklerin denetimi esas itibarıyla mülkî idare amirleri tarafından yürütülmekte, İçişleri Bakanlığı da mevzuattan kaynaklanan yetkileri kapsamında resen veya ihbar ya da şikâyet üzerine denetim yaptırabilmektedir. Vergi Denetim Kurulunun ise derneklerin genel idari ve mali denetimine ilişkin bir görevi bulunmamaktadır. Bununla birlikte derneklerin vergi mükellefiyeti doğuran faaliyetleri ile varsa iktisadi işletmeleri ve bu derneklerle ilişkili vergisel işlemler elbette vergi incelemesine konu olabilmektedir.

Ancak konu yalnızca derneklerin kendi mali işlemleriyle sınırlı değildir. Kamu yararına çalışan dernekler ile Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yapılan bağışlar, bağış yapan gerçek ve tüzel kişiler bakımından doğrudan vergisel sonuçlar doğurmaktadır.

Bu nedenle burada oluşan parasal hareketlerin, bağışların gerçek mahiyetinin ve bağış yapan mükelleflerin bu bağışları hangi hukuki ve ekonomik amaçla gerçekleştirdiklerinin gerektiğinde etkin biçimde denetlenebilmesi, yalnızca vergi güvenliği açısından değil kamu güveni açısından da büyük önem taşımaktadır.

Hiç kimse yaptığı bağış nedeniyle peşinen şüphe altında bırakılmamalıdır. Ancak önemli vergisel avantajlar sağlayan bir sistemde, bağışların gerçekten kanunun öngördüğü amaçlara uygun olarak yapılıp yapılmadığının ve vergi matrahından indirilen tutarların hukuka uygunluğunun denetlenmesi de hukuk devletinin bir gereğidir.

Nitekim kamu yararına çalışan dernek statüsünün belirlenmesi sürecinde Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşünün aranması da bu statünün yalnızca dernekler hukukunu değil, aynı zamanda vergi hukukunu ve kamu maliyesini de ilgilendirdiğini göstermektedir.

O hâlde aynı hassasiyetin, bu statüye sahip dernek ve vakıfların mali hareketlerinin ve bunlara yapılan bağışların vergisel sonuçlarının denetiminde de gösterilmesi gerekir.

Vergisel teşviklerin bulunduğu yerde güçlü mali denetim bir tercih değil, hukuki bir zorunluluktur. Çünkü korunması gereken yalnızca kamu gelirleri değil; dürüst bağışçılar, dürüst sivil toplum kuruluşları ve toplumun bu kuruluşlara duyduğu güvendir.

Normal şartlarda, küresel enerji piyasasında büyük sarsıntıya yol açan böylesi bir savaşın, Türkiye gibi enerji ithalatçısı bir ülkede dış ticaret dengesini de bozması beklenirdi. Nitekim Rusya-Ukrayna Savaşı sürecinde dış ticaret açığında ciddi bir kötüleşme yaşanmıştı. Ancak bu kez aynı ölçüde belirgin bir bozulma görülmedi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’ndan Yasemin Barlas ve Şebnem Oğuz, geçtiğimiz günlerde bu farklılaşmanın nedenlerine ilişkin bir araştırma notu yayımladı. Bu yazımda, söz konusu araştırmanın bulgularını özetlemeye çalışacağım.

Savaş sonrası küresel ölçekte petrol fiyatlarında yıllık bazda yüzde 55, doğalgaz fiyatlarında ise yüzde 28 civarında artış kaydedildi. Eşel mobil sistem küresel petrol fiyatlarındaki artışın pompa fiyatlarına yansımasını kısıtlasa da en nihayetinde enerji ithalatı faturamız kabardı.

Buna rağmen diğer kalemlerdeki gelişmeler dış ticaret açığındaki artışı sınırladı. Öncelikle bu dönemde tüketim malları ithalatının yavaşladığını görüyoruz. Yüksek faiz, ekonomide giderek daha belirgin biçimde hissedilen bir soğumaya yol açıyor. Bu soğumayı artık talep tarafında da gözlemlemek mümkün. Enflasyon etkisinden arındırılmış reel kredi kartı harcamaları verisi, ikinci çeyrekte daralmaya işaret etti. Doğal olarak ithal ürünler de bu daralmadan etkilenmeye başladı.

Dış ticaretteki durum sadece ithalatla sınırlı değil. Savaş döneminde ihracat artmaya devam etti. Hürmüz Boğazı'nın kapanması Doğu Asya'dan gelen sevkiyatları vurdu. Taşıma süreleri ve navlun fiyatları arttı. Bu gelişmeler, Türkiye'yi alternatif bir tedarikçi olarak bir kez daha öne çıkardı. Özellikle Avrupa'dan gelen ihracat talebinde artış kaydedildiği görülüyor.

Yabancı müşterilerin kimyasal ürünler ve ana metallerde ihtiyatlı alımlara yöneldiği ve taleplerini öne çektikleri, tekstil ürünlerinde ise tedarikçi çeşitlendirmesi amacıyla talebi artırdıkları dikkat çekiyor.

Ekonomi Gazetesi’nde derlenen veriler de son dört yıldır zor günler geçiren tekstil sektörü açısından savaşın dış talep üzerindeki bu olumlu etkisini teyit ediyor. Nisan 2022’den Mart 2026’ya kadar geçen sürede tekstil sektöründe bin 500 şirket piyasadan ayrılırken, 161 bin 500 kişilik istihdam kaybı yaşanmıştı.

Dış talepteki kıpırdanmayla birlikte sektör, uzun bir aranın ardından Nisan 2026’da hem şirket sayısında hem de istihdam rakamlarında artış kaydetti. 2026’ya kötü bir başlangıç yapan hazır giyim ve konfeksiyon grubu, haziran ayında yüzde 15.1’lik ihracat artışı yaşadı.

ABD-İsrail-İran arasındaki savaş, Türkiye ekonomisi cephesinde dış ticarette korkulduğu kadar ciddi bir bozulmaya neden olmadı. Savaş ortamında konjonktürel olarak Türkiye'ye yönelen dış talebin kalıcı olup olmayacağı buradaki kritik unsur. İhracat artıyor olsa da reel sektörün rekabet gücünü korumada bir süredir ciddi sorunlar yaşadığı bir gerçek. Savaş, faizlerdeki düşüş trendini durdurdu. Hatta kredi faizleri yeniden yükselişe geçti. Reel ekonomi ve ihracatta kalıcı bir iyileşme için finansman maliyetlerinin gevşemesine ihtiyaç var.

Yapay zekâya dair birçok gider, finansal tablolarda tek bir kalem olarak görünmüyor. Bu maliyetler; seçilen altyapıdan lisanslara, kurulan yönetişim ve denetim yapısından iş yapış biçimindeki değişikliklere ve ortaya çıkan hataları düzeltme süreçlerine kadar şirketin farklı noktalarına dağılmış durumda. Bu nedenle, yapay zekâ yatırımlarının geri dönüşü hesaplanırken yalnızca “ne kadar hızlandık” ya da “ne kadarını otomatikleştirdik” gibi göstergelere bakmak genellikle yanıltıcı oluyor. Daha sağlıklı bir değerlendirme için toplam maliyetin ve yaratılan değerin tüm boyutlarıyla ele alınması gerekiyor.

Liste elbette uzatılabilir; ancak maliyet unsurlarını üç ana başlık altında toplamak mümkün:

1. Altyapı ve Teknoloji Ekosistemi Maliyetleri

Üretken yapay zekânın toplam sahip olma maliyeti, sadece model kullanım ücretlerinden oluşmuyor. Birçok kurum, ilk adımda model veya platform lisans bedeline odaklanıyor; oysa asıl yük çoğu zaman çevresindeki teknoloji ekosisteminde ortaya çıkıyor.

• Bulut altyapısı ve işlem gücü: Büyük dil modelleri ve otonom yazılım ajanları, yüksek hesaplama gücü ve esnek altyapı gerektiriyor. İstek sayısı, kullanılan bağlam uzunluğu ve model karmaşıklığı arttıkça bulut maliyetleri öngörülenden çok daha hızlı büyüyebiliyor.
• Veri saklama ve işleme: Eğitim ve süreçlerde kullanılan veri setleri, kayıtlar (log’lar) ve model çıktılarının saklanması; bunların sürekli işlenmesi için gereken depolama ve veri işleme kaynakları önemli bir kalem oluşturuyor.
• Güvenlik ve uyum yatırımları: Kurumsal ağlara entegre edilen yapay zekâ çözümleri; erişim yönetimi, şifreleme, veri maskeleme ve benzeri güvenlik kontrolleri gerektiriyor. Regüle sektörlerde (finans, sağlık vb.) ek uyum katmanlarının kurulması da maliyeti yükseltiyor.
• İzleme, bakım ve güncelleme: Modellerin performansının izlenmesi, yeni veriyle güncellenmesi, beklenmedik davranışların tespiti ve giderilmesi için hem araçlar hem de uzman insan kaynağı gerekiyor. Bu, çoğu zaman ilk iş planlarında yeterince detaylandırılmayan, sürekli nitelikte bir harcama.

Bu başlık altındaki maliyetler, projelerin ölçeklendirilmesiyle birlikte katlanarak artabiliyor. Dolayısıyla yalnızca pilot proje maliyetine bakarak uzun dönem bütçe planlamak, gerçek toplam maliyeti çoğu zaman olduğundan düşük gösteriyor.

2. Sahiplik Belirsizliği ve Operasyonel Risk Maliyetleri

Gizli maliyetleri büyüten bir diğer faktör, yapay zekâ girişimlerinde “sahiplik” konusunun net olmaması. Projeler çoğu zaman bilgi teknolojileri, iş birimleri ve risk fonksiyonları arasında paylaşılan bir alan gibi konumlanıyor. Bu da kimi zaman kimsenin tam olarak sorumluluk üstlenmediği, dolayısıyla maliyet ve riskin dağınık kaldığı bir tablo yaratıyor.

• Kim sorumlu? Model performansındaki düşüşten, yanlış kararlardan veya hizmet kesintilerinden kimin sorumlu olduğu net olmadığında, sorunlar uzun süre çözülmeden kalabiliyor. Bu da hem finansal kayıpları hem de verimlilik kaybını büyütüyor.
• Hata ve ihlallerin faturası: Hata yapan bir çalışan söz konusu olduğunda, süreç ve sorumluluk zinciri genellikle bellidir. Otonom yazılım ajanlarının devrede olduğu senaryolarda ise otomatik kararlar ve zincirleme işlemler nedeniyle finansal etkiyi kimin üstleneceği çoğu zaman başlangıçta tanımlanmıyor.
• İtibar ve uyum riskleri: Sahipliği net olmayan modeller, yanlış veri kullanımı, hatalı öneriler veya önyargılı sonuçlar ürettiğinde; kurum hem itibar hem de mevzuata uyum açısından beklenmedik maliyetlerle karşılaşabiliyor.

Bu nedenle, kurumların yapay zekâ portföyü için açık ve kurum geneline yayılmış bir sahiplik modeli tanımlaması kritik. Roller ve sorumlulukları netleştiren çerçeveler, hem karar alma süreçlerini hızlandırıyor hem de beklenmedik maliyetleri azaltıyor.

3. Yönetişim, Kontrol ve Kurtarma Maliyetleri

Yapay zekâ yatırımlarının bir diğer görünmeyen boyutu, yönetişim ve kontrol mimarisinin gerektirdiği kaynaklar. İlk bakışta “fazladan bürokrasi” gibi görünen bu yapıların eksikliği, uzun vadede çok daha büyük maliyetlere yol açabiliyor.

• Model yaşam döngüsü yönetimi: Tasarım, geliştirme, devreye alma, izleme ve emeklilik aşamalarının her birinde; veri kökeni ve izin yönetimi, güvenlik, dayanıklılık, model geçerliliği, önyargı ve adillik testleri, açıklanabilirlik ve dokümantasyon gibi kontroller gerekiyor.
• Hata kurtarma ve olay yönetimi: Özellikle otonom yazılım ajanlarının kullanıldığı senaryolarda, yanlış yetkilendirilmiş veya hatalı kurgulanmış iş akışlarının zincirleme işlemlerle ciddi finansal kayıplara yol açması mümkün. Bu durumlarda devreye giren manuel müdahale, geri alma operasyonları ve süreç iyileştirmeleri, çoğu zaman proje planında öngörülmeyen ek maliyetler yaratıyor.
• Politika ve eğitim maliyetleri: Kurum genelinde yapay zekâ kullanım politikalarının yazılması, güncellenmesi ve çalışanlara aktarılması da hem zaman hem bütçe gerektiriyor. Uygun eğitim ve farkındalık programlarının eksikliği, hatalı kullanım ve veri sızıntıları aracılığıyla dolaylı maliyetlere dönüşebiliyor.

Bu kontroller kısa vadede ek maliyet gibi görünse de, denetimsiz veya gelişigüzel yapay zekâ kullanımının yol açtığı veri sızıntısı, yanlış karar veya düzenleyici ihlal gibi olayların maliyetleriyle karşılaştırıldığında çoğu zaman çok daha rasyonel bir yatırım hâline geliyor.

Sonuç olarak, bugün herkes yapay zekânın verimlilik artışlarını, yeni ürün fikirlerini ve müşteri deneyimindeki dönüşümleri konuşuyor. Ancak gerçek rekabet avantajı, görünmeyen tarafta; yani maliyet ve riskin ne kadar bilinçli yönetildiğinde oluşuyor. Otonom yazılım ajanlarına dayalı mimariler, aslında yeni bir ekonomik model sunuyor: Bu modelde başarı, sadece teknolojiyi ne kadar hızlı benimsediğinizle değil, toplam maliyeti ne kadar erken ve ne kadar şeffaf biçimde tanımlayıp kontrol altına aldığınızla ölçülecek.

Altyapı ve teknoloji ekosistemini gerçekçi şekilde maliyetleyen, sahipliği netleştiren ve güçlü bir yönetişim–kontrol çerçevesi kuran kurumlar; yapay zekâyı sadece “heyecan verici bir yenilik” olarak değil, yönetilebilir riskleri olan bir varlık sınıfı olarak ele alabilenler olacak. Yapay zekâ yarışında öne geçmenin yolu, ilk bakışta görünmeyen bu faturayı erkenden masaya koyup yönetmekten geçiyor.

4857 sayılı İş Kanunu'nun "Zamanaşımı süresi" başlıklı Ek 3'üncü maddesiyle, iş sözleşmesinden kaynaklanan yıllık izin ücreti ile kıdem tazminatı ve maddede sayılan diğer tazminatlar için zamanaşımı süresi beş yıl olarak belirlenmiştir.

"Zamanaşımı süresi

Ek Madde 3 -

İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun, yıllık izin ücreti ve aşağıda belirtilen tazminatların zamanaşımı süresi beş yıldır.

a) Kıdem tazminatı.

b) İş sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat.

c) Kötüniyet tazminatı.

d) İş sözleşmesinin eşit davranma ilkesine uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat."

Hüküm uyarınca, iş sözleşmesinden kaynaklanan kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti alacakları beş yıllık zamanaşımına tabidir.

Zamanaşımı süresinin belirlenmesinde yalnızca sürenin kaç yıl olduğu değil, bu sürenin hangi tarihten itibaren işlemeye başlayacağı da önemlidir.

Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene ait iş yerinde en az bir yıllık kıdem süresinin bulunması ve iş sözleşmesinin kıdem tazminatına hak kazandıran nedenlerden biriyle sona ermesi halinde gündeme gelmektedir.

Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte muaccel hale gelmektedir. Bu nedenle kıdem tazminatına ilişkin beş yıllık zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır.

Yıllık ücretli izin, işçinin anayasal dinlenme hakkı olup çalışırken ücrete dönüşmesi mümkün olmayan bir haktır. İşçinin yıllık izin hakkından vazgeçmesi veya çalışmaya devam ederken kullanmadığı izinlerin ücretinin ödenmesini talep etmesi mümkün değildir.

Yıllık izin hakkının ücret alacağına dönüşebilmesi için iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi gerekmektedir. İş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte kullanılmayan yıllık izin süreleri ücrete dönüşür ve işçiye veya hak sahiplerine ödenmesi gerekir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 59'uncu maddesi uyarınca, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda işçinin hak kazanıp kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki çıplak brüt ücreti üzerinden ödenmesi gerekmektedir.

Yıllık izin ücreti bakımından beş yıllık zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. İşçinin yıllık izin hakkını kazandığı tarih veya iznin kullanılması gereken dönem, zamanaşımının başlangıcı olarak kabul edilemeyecektir. Önemli olan iş sözleşmesinin sona erdiği tarihtir. Çünkü kullanılmayan yıllık izinler ancak bu tarihte ücret alacağına dönüşmektedir.

Sonuç olarak kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti bakımından zamanaşımı süresi beş yıldır ve bu süre her iki alacak yönünden de iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. Bu doğrultuda, fesih sürecinde kıdem tazminatı ve yıllık izin ücretinin doğru hesaplanması ve süresi içinde ödenmesi uyuşmazlıkların önüne geçecektir. Süresinde ödenmeyen feshe bağlı alacaklar için zamanaşımı süresinin hak sahibi tarafından kontrol edilmesi ise oldukça önemlidir.

Fakat Şubat ayı sonunda İran-ABD-İs­rail savaşı başlayınca yukarıda saydığımız beklentilerin çoğu tersine döndü. Ener­ji maliyetlerinde artış enflasyon beklen­tilerini tekrar %30 bandına yükseltirken büyüme beklentileri %3 civarına çekil­di. Türkiye açısından bir diğer problem de cari işlemler açığı ve finansmanı. Kü­resel sermaye hareketlerinin yavaşladı­ğı, hatta gelişmekte olan ülkeleri terk et­tiği bir ortamda artan enerji maliyetleri­nin finansmanı sorun haline gelebiliyor. Bu bağlamda, Türkiye’nin de büyüme he­defini küçültmesi ve yönetilebilir bir cari açık hedeflemesi gerekiyordu. Bu çerçeve­de, ekonomi yönetimi iç talebi, dolayısıyla cari açığı sınırlayacak adımlar attı.

Bunlardan ilki kredi kartı limitlerine ilişkin alınan karar. TCMB’de yapılan ça­lışmalar gösteriyor ki kredi kartı limitleri harcama davranışlarını etkiliyor. Bu çer­çevede, kredi kartı limitlerinin artışının sınırlandırılmasının iç tüketim artış hızı­nı yavaşlattığını söyleyebiliriz. Nitekim, TCMB verileri ile hesapladığımız kredi kartı kullanımı başına yapılan harcamalar reel olarak Şubat ayından beri geriliyor. İhracat miktar endeksinde de 2026 yılın­da gerileme gözleniyor. Bir başka deyişle, hem yurt içi talep zayıflıyor hem de yurt dışı talep. Bu ortamda yurt içi ekonomik aktivitenin yavaşlaması kaçınılmaz görü­nüyor.

Üretimdeki yavaşlamanın tahsili gecikmiş alacak oranlarına etkileri

Tahsili gecikmiş alacak oranlarına bak­tığımızda mayıs ayı itibarıyla tahsili ge­cikmiş alacakların (TGA) toplam kredilere oranı %2,7’ye yükseldi. 2025 yılının aynı ayında bu oran %2,1 seviyesindeydi. Birey­sel kredilerde TGA oranı %4,5’e yükseldi. En son 2016 yılında bu seviyelere yüksel­mişti. Üretim tarafına baktığımızda KOBİ kredilerinde TGA oranı %3,8 seviyesinde. KOBİ kredilerinde TGA oranı 2019 yılının sonunda %10 seviyelerine yükselmiş 2024 ortalarında %1,4’e gerilemişti.

Sektörel TGA oranları ne durumda?

Son yıllarda ekonomik büyümeye top­lamda bakınca bazı ayrıntıları gözden ka­çırmak mümkün oluyor. Örneğin, son yıl­larda hizmetler sektörünün sanayiye göre daha hızlı büyümesi iktisat yazınında po­püler hale gelen “K” şeklinde büyüme kav­ramını gündeme getirdi. Bu nedenle, TGA oranlarına da sektör bazında bakmakta fayda var. Mevcut durumda en yüksek TGA %3,8 ile toptan ticaret ve komisyonculuk sektöründe. Bu sektörü %3,5 ile Toptan ve Perakende Ticaret, Motorlu Araçlar Ser­vis Hizm. İle Kişisel ve Hane Halkı Ürün­leri sektörü takip ediyor. İnşat sektöründe TGA oranı %3,4, tekstil sektöründe %3,2. Ulaşım araçları sanayi ve motorlu kara ta­şıtları üretimi sektörleri %0,9 ile en düşük TGA oranına sahip sektörlerden.

TGA oranları neye işaret ediyor?

TGA oranlarında yükseliş trendi olma­sı hem banka hem şirket bilançoları açı­sından önemli ve takip edilmesi gerekiyor. Mevcut TGA oranları tarihsel ortalamala­rın altında olması ve bankacılık sisteminin güçlü sermaye yapısı nedenleriyle siste­mik risk teşkil etmiyor. Mevcut durumda kritik olan konun ülkemizin üretim kapa­sitesinin korunması olduğunu düşünüyo­ruz. Ülkemiz için önemli üretim kapasite­sine sahip fakat geçici olarak finansal zor­luğa düşmüş şirketlere bu zorlu dönemi atlatması için, piyasa koşulları çerçeve­sinde, destek olunmasının doğru bir poli­tika tercihi olduğunu düşünüyoruz.

Prof.Dr. İbrahim Ünalmış-Dünya

Ekonomide ba­zı düzenlemeler vardır ki etkileri yal­nızca yayımlandıkları günle sınırlı kalmaz. İlk bakışta teknik bir vergi düzenlemesi gi­bi görünen bu adım­lar, doğru zamanda ve doğru bakış açısıy­la değerlendirildiğin­de bir ülkenin yatırım iklimini, finansal derinliğini ve hatta küresel sermaye ya­rışındaki konumunu değişti­rebilir.

Bugün yeniden gün­deme gelen Varlık Barışı da tam olarak böyle bir düzen­leme olma potansiyeli taşı­dığını düşünüyorum. Kimi­leri Varlık Barışı’lnı sadece kayıt dışı varlıkların siste­me kazandırılması olarak gö­rüyor, kimileri ise bunu be­lirli aralıklarla çıkarılan bir “vergi affı” olarak değerlen­diriyor.

Oysa küresel serma­ye hareketlerinin ulaştığı boyut, uluslararası vergi şef­faflığının geldiği nokta ve ül­keler arasındaki yatırım re­kabeti dikkate alındığında bu düzenlemeye çok daha geniş bir perspektiften bakmak ge­rekiyor. Bugün dünyanın en büyük ekonomileri yalnız­ca üretim yapmak için değil, sermayeyi kendi sınırları içi­ne çekebilmek için de yarışı­yor. Sermayenin milliyeti gi­derek önemini kaybederken finansal altyapı ve vergi po­litikaları yatırım kararları­nın temel belirleyicileri hâli­ne geliyor.

Tam da bu neden­le Varlık Barışı’nı yalnızca geçmişte elde edilmiş serve­tin kayıt altına alınması şek­linde okumak eksik kalacak­tır. Asıl mesele, bu düzenle­menin Türkiye’nin sermaye piyasalarını derinleştirecek, şirket bilançolarını güçlen­direcek ve finansal sistemin kaynak tabanını genişlete­cek bir kaldıraç olarak kulla­nılabilmesidir. Son yıllarda dünya ekonomisinin yaşadı­ğı gelişmeler bu ihtiyacı daha da görünür hâle getirdi. Jeo­politik riskler arttı, küresel faiz oranları uzun yılların en yüksek seviyelerine ulaştı. Buna paralel olarak serma­ye de güvenli liman arayışını hızlandırdı. Eskiden yalnız­ca vergi avantajı sunan ülke­ler ön plana çıkarken bugün güçlü bankacılık sistemi, et­kin düzenleyici kurumlar da en az vergi kadar önem taşı­yor.

Türkiye coğrafi avantajı, gelişmiş bankacılık sistemi, genç nüfusu ve bölgesel fi­nans merkezi olma hedefiyle bu yarışta önemli fırsatlara sahip. Ancak bu avantajların ekonomik değere dönüşebil­mesi için finansal sisteme duyulan güvenin artırılma­sı, kayıtlı ekonominin büyü­tülmesi ve sermayenin ülke içinde daha etkin kullanıla­bilmesi gerekiyor.

İşte Varlık Barışı’nın stratejik önemi tam da burada ortaya çıkıyor

Kayıt dışında bulunan var­lıkların, altınların, döviz­lerin, yurtdışında bulunan menkul kıymetlerin ya da di­ğer sermaye piyasası araçla­rının ekonomiye kazandırıl­ması yalnızca bireysel servet sahiplerinin değil, bankacı­lık sisteminin de bilançosu­nu güçlendirebilir. Finans sektörünün daha güçlü kay­nak yapısına kavuşması ise kredi kapasitesinin artma­sından sermaye piyasaları­nın derinleşmesine kadar geniş bir etki alanı oluştura­bilir.

Doğru ekonomik politi­kalarla desteklenen bir Var­lık Barışı, Türkiye’nin uzun yıllardır ihtiyaç duyduğu sermaye birikimini hızlan­dırabilecek önemli araçlar­dan biri olabilir. Ekonomide sermaye çoğu zaman görü­nenden daha belirleyici bir güçtür. Fabrikaları kuran, ye­ni teknolojileri finanse eden, girişimciliği destekleyen ya da kriz dönemlerinde şirket­lerin ayakta kalmasını sağla­yan unsur, nihayetinde ser­mayenin kendisidir. Bu ne­denle ülkeler sadece yatırım çekmeye değil, mevcut ser­vetin ekonomi içinde daha etkin kullanılmasını sağla­maya da büyük önem verir.

Türkiye açısından bakıldı­ğında da Varlık Barışı’nın en önemli katkısı, finansal sis­teme yeni bir kaynak girişi sağlayabilme potansiyelidir. Bugün birçok Türk şirketi uluslararası ölçekte rekabet ediyor. İhracat yapıyor, ya­bancı ortaklıklar kuruyor, farklı ülkelerde yatırımlar gerçekleştiriyor. Bunun do­ğal sonucu olarak sermaye hareketleri de geçmişe göre çok daha karmaşık bir yapı­ya sahip. Ancak sermayenin uluslararası dolaşımının hız­lanması kadar önemli olan bir başka gelişme daha yaşa­nıyor: Dünyada vergi şeffaf­lığı giderek artıyor.

Finan­sal hesap bilgilerinin ülkeler arasında paylaşılması, ka­ra para aklamayla mücadele mekanizmalarının güçlen­mesi ve uluslararası rapor­lama standartlarının yaygın­laşması, geçmişte mümkün görülen birçok yöntemi ar­tık işlevsiz hâle getiriyor. Bu yeni dönemde Varlık Barı­şı, geçmişin alışkanlıkları­nı sürdürmek isteyenler için değil; yeni uluslararası düze­ne uyum sağlayarak varlık­larını kayıtlı ekonomi içinde değerlendirmek isteyenler için anlam kazanıyor.

Vergi şeffaflığı giderek artıyor

Bu nedenle düzenlemeyi yalnızca kısa vadeli bir mali avantaj olarak görmek yeri­ne, sermaye yönetiminin ye­niden yapılandırılması açı­sından değerlendirmek daha doğru olacaktır. Türkiye eko­nomisinin omurgasını oluş­turan şirketler için güçlü bir bilanço, sadece bankalardan daha uygun koşullarda kre­di sağlamak anlamına gel­mez.

Aynı zamanda şirketin yatırımcı gözündeki değeri­ni artırır, birleşme ve satın alma süreçlerini kolaylaştı­rır, kurumsal yönetim stan­dartlarını yükseltir. Varlık Barışı’nın doğru değerlendi­rilmesi hâlinde bilançoların ve özkaynak yapısının güç­lenmesine katkı sağlayabile­cek bir araç olarak görülme­si de bu nedenle önemlidir. Benzer bir durum girişimci­lik ekosistemi için de geçer­lidir. Son yıllarda Türkiye’de teknoloji girişimleri ve giri­şim sermayesi fonları önem­li bir ivme yakaladı. Ancak girişim sermayesinin en te­mel ihtiyacı uzun vadeli ve sabırlı finansmandır.

Finan­sal sisteme kazandırılan ka­yıtlı varlıkların sermaye pi­yasalarına yönlendirilmesi, yalnızca mevcut şirketlerin değil, geleceğin teknoloji şir­ketlerinin de finansman im­kânlarını genişletebilir. El­bette bu sonuç kendiliğin­den ortaya çıkmaz. Finansal kaynakların üretken ya­tırımlara yönlendirilme­sini sağlayacak piyasa mekanizmalarının güçlü olması gerekir. Sermaye piyasalarının derinleş­mesi, kurumsal yatırım­cı tabanının büyümesi ve yatırım fonlarının çe­şitlenmesi bu sürecin ta­mamlayıcı unsurlarıdır.

Bu noktada İstanbul Finans Merkezi hedefi yeniden hatırlanmalı

Bir finans merkezini güç­lü yapan yalnızca modern binalar ya da teknolojik alt­yapı değildir. Asıl belirleyi­ci unsur, ulusal ve uluslara­rası sermayenin o merke­ze ilgi duymasıdır. Londra, Singapur, Dubai ya da Hong Kong’u birbirinden ayıran temel özellik, yatırımcıların finansal hizmet kalitesi ve sermayeye erişim açısından bu merkezleri tercih etmesi­dir.

Türkiye de benzer bir he­def ortaya koyuyor. Ancak bu hedefe ulaşmanın yolu sade­ce fiziksel yatırımlardan de­ğil, finansal sistemin derinli­ğini artıracak düzenlemeler­den geçiyor. Varlık Barışı, bu açıdan değerlendirildiğin­de tek başına yeterli olmasa da doğru politikalarla des­teklendiğinde önemli bir ta­mamlayıcı unsur olabilir. Bu­rada dikkat edilmesi gereken kritik nokta ise düzenleme­nin sürekliliği ve öngörülebi­lirliğidir. Ekonomik aktörler, uzun vadeli kurallara göre hareket etmeyi tercih eder.

Eğer yatırımcılar belirli ara­lıklarla benzer düzenleme­lerin tekrar edeceğine ina­nırsa, kararlarını buna göre erteleyebilir. Buna karşılık, düzenlemenin daha geniş bir ekonomik dönüşüm strateji­sinin parçası olduğu yönün­de güçlü bir güven oluşursa, sermaye hareketleri de buna paralel biçimde hızlanabilir.

Önemli olan sorulardan biri de şudur: Bu varlıklar ekonomide nasıl değerlendirilecek?

Üretime mi dönüşecek? Yeni yatırımları mı finanse edecek? İhracat kapasitesini mi artıracak? Yoksa kısa süre içinde yeniden pasif varlık­lara mı dönüşecek? Asıl ba­şarı bu soruların cevabında gizlidir. Ekonomik büyüme­nin kalıcı olabilmesi için fi­nansal kaynakların üretken yatırımlarla buluşması gere­kir.

Sermaye sadece banka­larda beklediğinde değil, fab­rikaya, teknolojiye, ihracata, inovasyona ve girişimciliğe dönüştüğünde ülke ekono­misine gerçek anlamda değer üretir. İşte Varlık Barışı’nın gerçek potansiyeli de bura­da yatıyor. Doğru tasarlan­mış ve güven veren bir eko­nomik çerçeve içinde bu dü­zenleme, yalnızca geçmişin kayıt altına alınmasını sağ­layan teknik bir uygulama olmaktan çıkar; Türkiye’nin tasarruflarını, sermayesini ve yatırım kapasitesini güç­lendiren stratejik bir kalkın­ma aracına dönüşebilir.

So­nuç olarak Varlık Barışı’nı, geçmişe ilişkin teknik bir dü­zenleme olarak görmek yeri­ne, Türkiye’nin sermaye ya­pısını güçlendirme ve kayıt­lı ekonomiyi büyütme fırsatı olarak değerlendirmek daha doğru olacaktır. Bu fırsatın gerçek değeri ise kısa vade­li rakamlarda değil, uzun va­dede oluşturacağı yatırım ikliminde ortaya çıkacaktır. Çünkü ekonomide kalıcı ba­şarı, yalnızca sermayeyi ka­yıt altına almak değil, ona ka­lıcı bir gelecek sunabilmekle mümkündür.

Bekir Tamer Gökalp-Dünya

Kredi destek programından, Teknogirişim Rozeti sahibi işletmeler yararlanabilecek. Bu işletmelerin; yüksek performanslı işlem kaynağı, güvenli veri saklama ve yapay zekâ araçlarına erişim ihtiyaçlarının karşılanması amaçlanıyor. Ayrıca, yapay zekâ geliştirme ve uygulama süreçlerinde kritik öneme sahip olan veri merkezi hizmetlerinin kullanımını kolaylaştıracak program ile teknoloji girişimlerinin rekabet gücünün artırılması amaçlanıyor.

KOSGEB Bilgi Sistemleri üzerinden 9 Temmuz itibarıyla başlayan başvurular, 31 Aralık 2026 tarihine kadar devam edecek. Uygun bulunan işletmeler kredi kullanım işlemlerini GO Dijital Cüzdan uygulaması aracılığıyla yürütecek. Programa başvuracak işletmelerin; geçerli Teknogirişim Rozetine sahip olması, KOSGEB Veri Tabanında kayıtlı, aktif ve güncel işletme beyanına sahip olması gerekiyor.

Hangi alanda destek verilecek?

• Yüksek performanslı işlem kaynakları (GPU, CPU, RAM),
• Güvenli veri depolama hizmetleri,
• Yapay zekâ veri merkezi hizmetleri,
• Yapay zekâ araçları ve platform hizmetleri.
• İşletmeler, KOSGEB ile protokol imzalayan veri merkezlerinden alacakları hizmetler için programdan yararlanabilecek.

Hüseyin Gökçe-Ekonomim

Kanunla, İcra ve İflas Kanunu'nda değişikliğe gidiliyor. Buna göre, tüm maliklerin miras yoluyla edindikleri ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlar bakımından ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde yapılacak açık artırmalarda birinci artırma sadece malik olan mirasçılar arasında yapılacak. Sadece malik olan mirasçılar arasında yapılacak bu artırma usulü bir defaya mahsus olmak üzere uygulanacak.

Elektronik satış portalında yapılacak ilanda da düzenlemelere gidilecek. Buna göre, elektronik satış portalında yapılacak ilanda satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklı, en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışı yapan icra dairesine müracaat etmesi halinde alacağın teminatı karşıladığı miktar kadar kendisinden teminat alınmayacağı, açık artırmalarda Hazine'nin teminat göstermekten muaf olduğu belirtilecek.

Ayrıca söz konusu ilanda elektronik satış portalında verilecek tekliflerin haczedilen malın muhammen kıymetinin yüzde 50'si, ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde birinci artırmanın sadece malik olan mirasçılar arasında yapıldığı durumlarda muhammen kıymetin yüzde 100'ü, ikinci artırmada ise muhammen kıymetin yüzde 50'si ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktarı ve ayrıca bu miktara ilave olarak paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını geçmesi gerektiği yer alacak.

İlanda, ihale alıcısının en yüksek teklifi verip de süresi içinde ihale bedelini yatırmaması halinde, alınan teminatın iade edilmeyip öncelikle satış masraflarından mahsup edileceği, kalan miktarın icra dosyaları bakımından alacaklarına mahsuben hak sahiplerine ödeneceği, süresi içinde ihale bedelini yatırmayan ihale alıcısının satış isteyen alacaklı olması durumunda, muhammen bedelin yüzde 10'unun kendi alacağından mahsup edileceği ve bu satış için yapılan masrafın kendisi üzerinde bırakılarak borçluya yüklenmeyeceği, ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde en yüksek teklifi verip de ihale bedelini süresi içinde yatırmayan ihale alıcısından alınan teminatın kendisine iade edilmeyerek satış masrafları mahsup edildikten sonra paydaşlara payları oranında ödeneceği, süresi içinde ihale bedelini yatırmayanın paydaş olması durumunda ise alınan teminatın tamamının diğer pay sahiplerine payları oranında ödeneceği, ayrıca en yüksek teklifi verip de süresi içinde ihale bedelini yatırmayan ihale alıcısına teklif ettiği bedelin yüzde 5'i oranında satışı yapan icra dairesince veya satış memurunca idari para cezası verileceği, verilen bu cezanın Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca tahsili için tahsil dairesine bildirileceği de bulunacak.

Noterlik Kanunu'ndaki değişiklikle, noterlik evrak ve defterleri, mahkeme, sulh ceza hakimliği ve cumhuriyet başsavcılıklarınca veya resmi daireler tarafından yahut konusu da belirtilmek suretiyle noterlikte soruşturmaya yetkili kılınan kimselerce incelenebilecek.

Mahkeme, sulh ceza hakimliği veya cumhuriyet başsavcılığı tarafından noterlik evrakının aslının istenmesi halinde ilgili noter, evrakın bir örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu onaylayacak. Noter, onayladığı örneği yerinde saklayacak ve evrakın aslını ilgili merciye gönderecek.

Mahkeme, sulh ceza hakimliği, cumhuriyet başsavcılığı veya soruşturmaya yetkili kılınan resmi daire tarafından noterlik evrakının onaylı bir örneğinin istendiği durumlarda, noter istenilen evrakın aslını elektronik ortamda taramak ve güvenli elektronik imzayla imzalamak suretiyle oluşturduğu onaylı örneği ilgili merciye elektronik ortamda iletecek. Elektronik ortamda gönderme imkanı bulunmayan durumlarda evrakın aslına uygunluğunu onaylayarak onaylı örneği ilgili merciye gönderecek. Yapılan işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek, posta masrafı ve kanunda düzenlenen tarifeyle belirlenen yol masrafı hariç olmak üzere harç, vergi, değerli kağıt ücreti dahil herhangi bir ücret alınmayacak.

Danıştay Kanunu'ndaki değişiklikle, 2016'dan itibaren 10 yıl içinde Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik 23 Temmuz 2026'da sona erecek süre 4 yıl daha uzatılacak. Ayrıca Danıştay daire sayısının azalmayacak olması dolayısıyla boşalan her 2 üyelik için bir üye seçimi yapılması uygulamasından da 23 Temmuz 2030'a kadar vazgeçilecek.

İdare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davalar

Kanunla, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'da düzenlemeye gidiliyor. Buna göre, idare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletilecek.

Düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç, konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal davaları ve tam yargı davaları, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim öğrencileri hakkında tesis edilen uzaklaştırma ve ilişik kesme sonucunu doğuranlar hariç disiplin cezası ile sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs işlemlerine karşı açılan davalar, kamu görevlileri hakkında tesis edilen geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemlerine karşı açılan davalar, kamu görevlilerine verilen uyarma cezasına karşı açılan davalar, mesleki faaliyeti geçici veya sürekli olarak engelleyenler hariç olmak üzere kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının üyeleri hakkında verdiği disiplin cezalarına karşı açılan davalar, 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un uygulanmasından doğan davalar, idare mahkemesi hakimlerinden biri tarafından çözümlenecek. Ayrıca 486 bin lirayı aşmayan davalar, vergi mahkemesi hakimlerinden biri tarafından karara bağlanacak.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki değişiklikle, bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin yaptığı inceleme sonunda, kararı hukuka uygun bulursa, kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa kararın gerekçesini değiştirerek, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak istinaf başvurusunun reddine karar verecek.

Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlar ile usule ilişkin verilen diğer nihai kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması, dilekçenin reddine karar verilmesi gerekirken bu karar verilmeksizin dava hakkında karar verilmesi, dosyanın eksik veya yanlış hasımla tekemmül ettirilerek karar verilmesi, talep hakkında karar verilmemesi yahut eksik hükümle karar verilmesi, keşif veya bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği halde yaptırılmadan karar verilmesi, duruşma yapılması gerektiği halde duruşma yapılmadan karar verilmesi hallerinde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine kesin olarak karar verecek.

Ancak bölge idare mahkemesi, keşif veya bilirkişi incelemesi yaptırılması ile duruşma yapılması gerektiği halde duruşma yapılmadan karar verilmesi hallerinde eksikliği kendisi gidererek karar verebilecek. Bu düzenlemeler dışında kararın kaldırılarak dosyanın, kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilemeyecek.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki diğer bir düzenlemeyle, temyizle ilgili belirlenen davalar dışında kalan davalarda bölge idare mahkemesinin istinaf kanun yolu incelemesinde ilk derece mahkemesi kararını kaldırması üzerine yeniden verdiği kararlar, tebliğinden itibaren 30 gün içinde Danıştay'da temyiz edilebilecek. Ancak idare ve vergi mahkemelerinde tek hakimle görülen davalarda, Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan davalarda, Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan davalarda, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun uygulanmasından kaynaklanan davalarda, sadece vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin verilen kararlarda kaldırma kararı üzerine yeniden bir karar verilmiş olsa dahi temyiz yoluna başvurulamayacak.

Konusu 270 bin lirayı aşıp 920 bin lirayı aşmayan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan ve istinaf kanun yolu incelemesinde kaldırma kararı üzerine yeniden karar verilen davaların temyiz edilmesine ilişkin hüküm yürürlükten kaldırılacak.

Genel Kurulda kabul edilen önergeyle bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlarda, temyiz sınırının altında kalan davalar bakımından, ilk derece mahkemesi kararı ile bölge idare
mahkemesi kararı arasında hükmedilen tutar arasındaki parasal farkın, 2026 itibarıyla 55 bin lirasını geçmemesi halinde temyiz yoluna başvurulamayacak. Diğer yandan, 2026 yılı itibarıyla 486 bin lirasını aşmadığı için tek hakim tarafından karara bağlanan davalarda, bölge idare mahkemesince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden karar verilmesi halinde hükmedilen tutarlar arasındaki fark bu yıl için 55 bin lirasını aşsa dahi bu kararlar temyiz edilemeyecek.

Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'daki değişiklikle, adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanmak için en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da alanında doktora derecesi almış olmak şartı aranacak. Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeleri ile adli tıp grup başkanları ve adli tıp ihtisas dairesi başkanlarının görev süresi 4 yıl olacak. Yeni atanan veya görevlendirilenler göreve başlayıncaya kadar süresi dolanların görevi devam edecek.

Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim süreçleri

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda Hakimler ve Savcılar Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, adli yargı hakim ve savcı yardımcıları ile idari yargı hakim yardımcılarına, ilgisine göre, Anayasa ve insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku ve usul hukuku alanları ile duruşma yönetimi, karar ve gerekçeli karar yazımı, adalet hizmetlerinin yönetimi ve denetimi, uluslararası kuruluşlar ve sözleşmeler, sık karşılaşılan davalar ve kişisel gelişim konularında eğitim verilecek. Yazılı sınavlarda eğitim verilen konulardan soru sorulacak ve 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek. Sonuçlar yazılı sınav kurulunca tutanağa bağlanacak ve Türkiye Adalet Akademisine teslim edilecek.

Sözlü sınavda hakim ve savcı yardımcısının, eğitim konularına ilişkin mevzuat, içtihat ve uygulama bilgisi, mesleki yeterliliği, hukuki meseleleri kavrama, çözme ve ifade etme yeteneği, özgüveni, temsil kabiliyeti ve davranışlarının mesleğe uygunluğu, Türkçeyi etkin bir şekilde kullanma becerisi ile genel kültür ve yetenek düzeyi değerlendirilecek.

Hakimler ve Savcılar Kanunu'ndaki diğer bir düzenlemeyle, hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulması halinde uyarma cezası verilecek.

TBMM Genel Kurulunda kabul edilen ve kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni Faiz"e ilişkin hükmü yeniden düzenleniyor.

Buna göre, Türk Borçlar Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden yapılacak. Söz konusu oran, 30 Haziran günü önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan reeskont oranından 5 puan veya daha çok farklı ise yılın ikinci yarısında 30 Haziran günü belirlenen oranın yüzde 80'i geçerli olacak.

Düzenlemeyle, Türk Medeni Kanunu'nun taşınırların satılmasını içeren hükmünde değişikliğe gidiliyor. Buna göre, vesayet altındaki kişinin menfaati gerektirirse değerli şeylerin dışındaki taşınırlar, vesayet makamının vereceği talimat uyarınca, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne entegre elektronik satış portalında açık artırma ile satılacak. Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren 3 ay sonra uygulanacak.

Kanun'un taşınmazların satılmasını içeren hükmünde yapılan değişikliğe göre, satış, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne entegre elektronik satış portalında açık artırmayla yapılacak ve ihale, vesayet makamının onamasıyla tamamlanacak. Onamaya ilişkin kararın ihale gününden başlayarak 10 gün içinde verilmesi gerekecek. Bu hüküm de düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

Dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirak

Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) nitelikli dolandırıcılığa yönelik 158. maddesine fıkra ekleniyor. Buna göre, dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla, kendisine veya başkasına ait bankaya veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiili ile sınırlı olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "genetik inceleme sonuçlarının gizliliği"ni içeren hükmünde değişikliğe gidiliyor. Buna göre, inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılmış şekilde mahsus bir sisteme kaydedilecek ve bir örneği dosyasında delil olarak saklanmak üzere soruşturma veya kovuşturma makamına gönderilecek. Sisteme kaydedilen ve dosyada delil olarak saklanan bilgiler, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, itirazın reddi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının verilip kesinleşmesi hallerinde derhal, diğer hallerde mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl geçmesiyle cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilecek ve bu husus dosyasında muhafaza edilmek üzere tutanağa geçirilecek.

Bilgisi sisteme kaydedilen kişi bu süre içinde kişisel verinin saklanmasını gerektiren amacın ortadan kalkması veya haklı bir nedenin bulunması halinde hakim veya mahkemeden bu bilgilerin silinmesini talep edebilecek.

Bu hüküm uyarınca sisteme kaydedilen bilgiler, yürütülmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla mahkeme, hakim veya cumhuriyet savcısı kararıyla kullanılabilecek.

Mahkeme veya hakim kararlarına karşı itiraz yoluna, cumhuriyet savcısının kararına karşı ise sulh ceza hakimliğine başvurulabilecek.

İnceleme sonuçlarının mahsus sistemde kaydedilmesi, saklanması ve imhası ile bu kayıtlardan yararlanmaya ilişkin esas ve usuller, Adalet ve İçişleri bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması" düzenlemesinde yapılan değişikliğe göre, sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, 2 yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklı olacak. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade edecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış bulunması, mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması, suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekecek.

Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde mahkum olunan hapis cezası ertelenemeyecek ve kısa süreli olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemeyecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, 5 yıl süreyle denetime tabi tutulacak. Denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyecek. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak, bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine, bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine karar verilebilecek. Denetim süresi içinde dava zaman aşımı duracak.

Belirtilen koşulu derhal yerine getiremediği takdirde sanık hakkında mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilecek.

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesi kararı verilecek.

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranması halinde mahkeme hükmü açıklayacak. Ancak mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkumiyet hükmü kurabilecek. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilecek. İtiraz mercisi ancak bu fıkradaki koşullarla sınırlı olarak bir değerlendirme yapabilecek.

Kanun'da yer alan istinaf yoluna başvurulamayacağına ilişkin hükümleri saklı kalmak üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilecek.

Bölge adliye mahkemesi tarafından verilen kararlar hakkında kanunda yer alan temyize ilişkin hükümler uygulanacak.

Kanun'da yer alan istinaf yoluna başvurulamayacağına ilişkin hükümleri saklı kalmak üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi halinde temyiz yoluna gidilebilecek. İstinaf ve temyiz yolunda karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilecek. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde bu hükümde belirtilen amaç için kullanılabilecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmayacak.

TBMM Genel Kurulunda kabul edilen ve kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda Ceza Muhakemesi Kanunu'nda değişikliğe gidiliyor.

Buna göre, kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilecek ancak daha önce sorgusu yapılmamış ise mahkumiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemeyecek. Güvenlik tedbirine karar verilmesi halinde kaçak sanık veya müdafii, savunma hakkının kullanılmak istendiğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilecek.

Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç olmak üzere tüm kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, resen veya istem üzerine dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilecek. Sanığın lehine itirazda süre aranmayacak. İstem, sanık veya sanık adına kanun yoluna başvurma hakkı olanlar ile katılan, katılma isteği karara bağlanmamış ya da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar tarafından yapılacak.

Kanunla, Türk Borçlar Kanunu'nda yapılan değişikliğe göre, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar nedeniyle, zarar görenin veya destekte bulunan kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminat miktarının toplamına haksız fiil veya zarar doğuran olayın meydana geldiği tarihten, zarar görenin veya destekte bulunan kişinin kazancının bilinemediği döneme ilişkin hesaplanan tazminat miktarının toplamına ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek.

Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplara bağlı tazminatlar için ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilecek.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na yönelik değişiklikler

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki "Belirsiz alacak davası" başlıklı hüküm yürürlükten kaldırılıyor.

Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilecek. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacak.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan değişikliğe göre, duruşmalar arasındaki süre 3 aydan daha uzun olamayacak. İşin niteliği gereği bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe yoluyla tahkikat işlemlerinin yürütülmesi gibi zorunlu hallerde, hakim gerekçesini belirterek daha uzun bir süre belirleyebilecek.

Ses ve görüntü nakli yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmalarına karar verilenler hakkında, ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ile sulh olma halleri hariç olmak üzere, elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacak. Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda Kanun'un "Davaların birleştirilmesi" başlıklı hükmünde yapılan değişikliğe göre, ilk davanın açıldığı mahkeme birleştirme kararının kesinleşmesinden itibaren bununla bağlı olacak.

Kanunla, aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde görülmekte olan davalar yönünden verilen birleştirme kararına karşı sadece istinaf yoluna başvurulabilecek. İlk derece mahkemelerince verilen ayırma kararlarına karşı istinaf yoluna, bölge adliye mahkemelerinin birleştirme ve ayırma kararları hakkında ise temyiz yoluna, ancak hükümle birlikte gidilebilecek. Bu husus tek başına, bölge adliye mahkemesinde hükmün kaldırılarak esastan incelenme, Yargıtay'da ise bozma sebebi teşkil etmeyecek.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda Kanun'da yapılan değişiklikle, bölge adliye mahkemesinin yaptığı inceleme sonucunda istinaf başvurusunun kısmen veya tamamen kabul edilerek yeniden esas hakkında verilen kararın kabul edilen ya da reddedilen kısmının, miktar veya değeri itibarıyla ilgili hükümde belirtilen parasal sınırın üzerinde olması halinde temyiz edilebilecek. Miktar veya değeri itibarıyla belirtilen temyiz sınırının altında kalan bölge adliye mahkemesinin yeniden esas hakkında verdiği karar ile ilk derece mahkemesi kararı arasındaki farkın miktar veya değeri itibarıyla Kanun'da belirtilen parasal sınırı geçmemesi halinde bu karara karşı temyiz yoluna başvurulamayacak.

Miktar veya değeri itibarıyla belirtilen temyiz sınırının altında kalan bölge adliye mahkemesinin yeniden esas hakkında verdiği kararın, sadece yargılama gideri veya vekalet ücretine ilişkin olması halinde bu karara karşı temyiz yoluna başvurulamayacak.

Geçiş hükümleri

Kanunla geçiş hükümleri de düzenleniyor. Buna göre, İcra ve İflas Kanunu'nda yer alan ve düzenlemeyle belirtilen taşınmazlara yönelik hükümdeki değişiklikler, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında uygulanmayacak, değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam edilecek.

Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'daki idare mahkemeleri hakimlerine yönelik hüküm, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılan davalar bakımından uygulanacak.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda değişikliğe gidilen Danıştay'a temyiz başvurusuna ilişkin hüküm, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlar hakkında uygulanacak. Bu tarihten önce bölge idare mahkemelerince verilen kararlar hakkında, bu düzenlemeyle yapılan değişikliklerden önceki hükümler geçerli olacak.

Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'daki değişiklikle adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanmak için gereken şartların düzenlenmesine ilişkin hükümde, görev süresi belirlenen adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeleri ile adli tıp grup başkanları ve adli tıp ihtisas dairesi başkanlarından bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 4 yıl veya daha fazla süreyle görev yapmış olanların görevleri sona erecek, 4 yıldan daha az süreyle görev yapmış olanlar kalan süreyi tamamlayacak. Bu hüküm kapsamında görev süresi sona erenler, yerlerine atama veya görevlendirme yapılıncaya kadar görevlerine devam edecek.

Türk Medeni Kanunu'nda vasinin görevleri arasında yer alan taşınırların ve taşınmazların satışına yönelik hükümler, açık artırma suretiyle satışına karar verilip de bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında uygulanmayacak. Bu açık artırmalar bakımından değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam edilecek.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın itiraz yetkisine yönelik düzenleme, hükmün yürürlüğe girdiği tarihten sonra teslim edilen dosyalar hakkında uygulanacak, yürürlüğe girdiği tarihten önce teslim edilmiş olan dosyalar hakkında önceki hükümlerin uygulanması sürdürülecek.

Türk Borçlar Kanunu'nda tazminata yönelik düzenleme, söz konusu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra meydana gelen haksız fiiller veya zarar doğuran olaylar hakkında uygulanacak. Bu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelen haksız fiiller veya zarar doğuran olaylar bakımından değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam edilecek.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda belirsiz alacak davasına ilişkin yürürlükten kaldırılan hüküm, yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılan davalar bakımından uygulanacak.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) "Dolandırıcılık" veya "Nitelikli dolandırıcılık" maddeleri uyarınca haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklardan, eklenen fıkranın uygulanacağı sanıkların bölge adliye mahkemeleri ceza dairelerinde bulunan dosyaları hakkında bozma kararı verilecek ve dosya ilk derece mahkemelerine gönderilecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyalar ise gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine iletilecek.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılıktan haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infaz aşamasında olan ve haklarında TCK'nin etkin pişmanlığa ilişkin 168. maddesi uygulanmamış hükümlülerden eklenen fıkranın uygulanacağı hükümlüler, mağdurun uğradığı zararı mahkemece yapılacak ihtardan itibaren 6 ay içinde aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde TCK'nin 168. maddesinin ikinci fıkrasındaki "Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir" hükmünden faydalanabilecek. Bu süre içinde mağdurun zararı tamamen giderilinceye kadar, fıkra uyarınca infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemez. Bu hükümler, kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla hüküm verilmiş olup da kanun yoluna başvurulmaması sebebiyle kanunun yürürlüğe girmesinden sonra kesinleşen hükümler bakımından da uygulanacak.

Kanun'dan 2 madde çıkarıldı

Genel Kurulda kabul edilen önergeler doğrultusunda, İcra ve İflas Kanunu'na eklenmesi öngörülen Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerince verilen bir miktar para ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin ilamlara yönelik hüküm ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma" başlıklı hükmünde değişiklik öngören madde düzenlemeden çıkarıldı.

Düzenlemenin oylamasından önce söz alan TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, düzenlemenin hayırlı olması temennisinde bulundu.

12. Yargı Paketi'nin tek bir alana müdahale etmediğine işaret eden Yüksel, şu ifadelere yer verdi:

"Ceza hukuku alanında son yıllarda teknolojinin ve finansal sistemlerin kötüye kullanılmasına bağlı olarak ortaya çıkan yeni suç işleme yöntemlerini dikkate alan önemli bir düzenlemeye imza atıyoruz. Özellikle kamuoyunda IBAN kiralama olarak bilinen uygulamalarda suçun organizatörleriyle yalnızca maddi menfaat karşılığında banka hesabını veya ödeme aracını kullandırarak suça iştirak eden kişiler arasındaki kusur farklılığını ceza adaletinin temel ilkeleri çerçevesinde yeniden değerlendiriyoruz. Kabul edilen düzenleme suç örgütleriyle mücadeleden asla taviz veren bir yaklaşımın değil, hukuk devletinin temel ilkelerini esas alan dengeli bir ceza politikasının ürünüdür. Organize dolandırıcılıkla mücadelemizi kararlılıkla sürdürürken herkesin işlediği fiil ve kusuru oranında sorumlu tutulduğu adil bir sistemi güçlendirmeye devam edeceğiz."

Genel Kurulda Kanun'un kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Pervin Buldan, gündemde yer alan diğer kanun tekliflerini okuttu. Komisyonların yerini almaması üzerine Buldan, birleşimi, 21 Temmuz Salı saat 15.00'te toplanmak üzere kapattı.

Ekonomim

1 Temmuz itibarıyla uygulamaya giren DOA sisteminin devreye girmesinin üzerinden henüz 10 gün gibi kısa bir süre geçmesine rağmen 20 milyon ambalaj başarıyla iade edildi ve geri dönüşüm zincirine dâhil edildi. Mobil uygulamayla sisteme kaydolan vatandaşların sayısı ise 2 milyon barajını aştı. Sistemin halk tarafından benimsendiğine dikkat çeken Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk, “Bugün dünyada Almanya, Danimarka, Hollanda gibi pek çok ülkede depozito sistemleri uzun yıllardır uygulanıyor. Ancak Türkiye olarak bizim kurduğumuz DOA Sistemi, sadece ambalajın fiziki olarak toplanmasından ibaret değil.

Biz; üreticiden tüketiciye, iade noktalarından lisanslı geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci uçtan uca dijital olarak izleyen bütünleşik bir kaynak yönetimi modeli tasarladık. Bu ölçekte tek bir merkezden, gerçek zamanlı veri akışıyla yönetilen dünyadaki ilk ve en büyük ulusal depozito sistemine sahibiz” dedi.

Öztürk, DOA Sistemi’nin tabana yayılması için el terminalleri ile “Manuel İade Noktaları” oluşturacaklarını belirterek, “Büyük şehirlerdeki yoğun alışveriş merkezlerinde ve süpermarketlerde 2 bin 500 adet Depozito İade Makinesi (DİM) aktif olarak kullanılırken bu sayıyı 20 bin adede çıkaracağız.

Ayrıca mahalle aralarındaki bakkalları, büfeleri, küçük marketleri ve yerel esnafı da sisteme el terminalleri ile entegre edeceğiz. El terminalleri; akıllı barkod okuyucu ve dijital doğrulama sistemleriyle donatılmış özel cihazlar.

Tüketici, elindeki DOA logolu ambalajları mahalle bakkalına getirdiğinde, esnaf el terminali yardımıyla ambalaj üzerindeki özel güvenlikli işareti ve barkodu saniyeler içinde taratacak. Doğrulama işlemi tamamlandığı anda tüketicinin mobil uygulamasındaki DOA Cüzdan karekodu el terminaline okutulacak ve ambalaj başına 1 TL’lik teşvik bedeli tüketicinin hesabına yansıtılacak” diye konuştu.

10 milyar TL'lik teşvik

Sistemde esnafın doğrudan kazanç sağlayan bir iş ortağı hâline geldiğini vurgulayan Öztürk, “Bakkal ve büfelerimiz el terminalleri ile sisteme kaydettikleri her depozitolu ambalaj için 30 kuruş hizmet bedeli kazanacak. Bu sayede esnafımız hem mahallesindeki yeşil dönüşüme liderlik edecek hem de dükkânına gelen müşteri trafiğini artırarak ek bir gelir kapısı elde etmiş olacak. 2026 yılı sonuna kadar en az 10 bin manuel iade noktasını el terminalleriyle donatarak sisteme dahil etmeyi hedefliyoruz. 2027 yılı sonunda ise bu sayıyı 30 bine ulaştırarak Türkiye’nin en ücra köşesine ulaşacağız” ifadelerini kullandı. Öztürk, iki yıllık adaptasyon sürecinde 10 milyar liralık bir teşvik verilmesini öngördüklerini, projenin üçüncü fazında ise depozito bedeli uygulamasına geçileceğini bildirdi.

Restoran ve kafelere 20 kuruş iade

Türkiye'nin haberine göre; otel, restoran ve kafelerde tüketilen su, meşrubat, soda gibi ürünlerin ambalajlarının çöpe gitmesini önlemek amacıyla, tüm HORECA işletmelerine yönelik yeni bir çalışma modeli devreye alınıyor. HORECA işletmeleri de tıpkı geleneksel esnaf gibi topladıkları ambalajlar üzerinden 20 kuruş teşvik alacak. HORECA işletmelerinin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) üzerindeki kayıt işlemlerini en geç ekim ayı sonuna kadar tamamlamaları gerekiyor.

Cari açık 600 milyon dolar azalacak

- Uygulama ile içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 oranında bir azalma öngörülüyor.

- Geri kazandırılan ham maddeler sayesinde ülke ekonomisine ve cari açığın azaltılmasına yılda en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlanması hedefleniyor.

- Sistemin tam kapasite çalışmasıyla birlikte yıllık 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu elde edilecek ve 3,6 milyon varil petrolün kullanılması önlenecek.

- Atmosfere salınan sera gazı emisyonlarında yıllık yaklaşık 37 bin ton azalma sağlanarak iklim değişikliğiyle mücadeleye doğrudan destek verilecek.

Uzun kuyruklara karşı yeni tedbir

Öztürk, uygulama kapsamında suistimallerin önüne geçmek için bazı tedbirleri devreye soktuklarını belirterek, “Uygulamada bir kişi için günlük 200 iade sınırı var. Ancak başkalarının kimlik numaralarını kullanarak bu sayıyı artırıyorlar. Bu da makine önlerinde kuyruk oluşturuyor. Bunun önüne geçmek için kimlik numarası ile iadeyi kaldırdık. Sadece uygulama üzerinden bir defa iade yapılabiliyor” ifadelerini kullandı.

85 kuruşluk artışı fırsata çevirdiler

DOA sisteminin devreye girmesiyle birlikte pet şişe sular zamlanmıştı. Nurullah Öztürk, zamlara yönelik inceleme başlatıldığını belirterek, “Uygulama ‘kirleten öder’ esasına dayanıyor. Dolayısıyla piyasaya ambalajlı ürün süren firmalardan depozito katılım bedeli (DEKAB) alınıyor. Uygulama ile bu bedel 85 kuruş artmıştı. Ancak pet şişe sularında bunun çok üzerinde artışlar olduğunu gördük. Zamlar ile ilgili incelemeler sürüyor” dedi.

Ekonomim

Spot altın yüzde 0,5 yükselişle ons başına 3.988,20 dolara çıkarken, seansın ilk saatlerinde 1 Temmuz'dan bu yana en düşük seviyesini gören ABD altın vadeli işlemleri ise 3.992 dolar seviyesinde yatay seyretti.

Altın fiyatları, haftalık bazda şu ana kadar yaklaşık yüzde 3,2 gerileyerek 1 Haziran'dan bu yana en sert haftalık kaybına yöneldi. Haziran ayına ilişkin ABD enflasyon verilerinin beklentilerin altında gelmesi altına kısa süreli destek sağlasa da, Orta Doğu'da tırmanan gerilimin petrol fiyatlarını yükseltmesi ve faiz beklentilerini güçlendirmesi bu olumlu etkinin önüne geçti.

Analist uyardı: Enflasyon endişesi altını frenledi

Bloomberg HT'de yer alan habere göre KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, “TÜFE ve ÜFE verileri beklentilerden daha düşük gelse de, bu hafta petrol fiyatlarında yaşanan sert yükseliş yatırımcıların düşük enflasyon verilerini olumlu karşılamasını engelledi.” dedi.

Waterer, “Orta Doğu’daki jeopolitik riskler sürerken, enflasyon ve tahvil getirilerine ilişkin endişeler altın fiyatlarını baskılayan temel unsurlar olmaya devam ediyor” değerlendirmesinde bulundu.

ABD-İran gerilimi petrolü uçurdu, altın üzerindeki faiz baskısını artırdı

ABD ile İran arasında geçen ay sağlanan ateşkesin son bir haftada büyük ölçüde bozulmasıyla iki taraf karşılıklı saldırılarını artırdı. Çatışmaların yeniden şiddetlenmesi, enerji arzına yönelik endişeleri de beraberinde getirdi.

İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan petrol sevkiyatını kısıtlama ihtimali ve Tahran'ın Husilerden Kızıldeniz'deki ihracat rotasını kapatmaya hazır olmalarını istemesi, petrol fiyatlarının bu hafta yaklaşık yüzde 12 yükselmesine neden oldu.

Petroldeki sert yükselişin küresel enflasyon baskılarını artırması ve ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımlarına devam edebileceği beklentisini güçlendirmesi öngörülüyor. Faiz getirisi sunmayan altın ise yüksek faiz ortamında yatırımcıların daha yüksek getirili varlıklara yönelmesi nedeniyle baskı altında kalmayı sürdürüyor.

Fed'den faiz artışı sinyalleri güçleniyor: İki yetkiliden şahin mesajlar

ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinden gelen açıklamalar, faiz artırımı beklentilerini yeniden gündeme taşıdı. Dallas Fed Başkanı Lorie Logan, Fed Başkanı Kevin Warsh'ın göreve başlamasının ardından kamuoyu önünde faiz artışı çağrısı yapan ilk Fed yetkilisi oldu.

Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson ise enflasyonda kısa vadede belirgin bir iyileşme görülmemesi durumunda ilave faiz artışlarını destekleyebileceğini belirterek, para politikasında sıkı duruşun sürebileceği mesajını verdi.

Piyasalar aralıkta faiz artırımını fiyatlıyor

CME FedWatch verilerine göre piyasalar, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) aralık ayında faiz artırma ihtimalini yüzde 73 olarak fiyatlamaya devam ediyor. Bu beklenti, yatırımcıların yılın geri kalanında para politikasında sıkı duruşun süreceğine işaret ediyor.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Diğer değerli metallerde ise spot gümüş yüzde 0,5 düşüşle ons başına 55,22 dolara, platin yüzde 0,7 gerileyerek 1.605,62 dolara ve paladyum yüzde 0,4 kayıpla 1.244,86 dolara indi. Üç metal de haftayı kayıpla kapatmaya hazırlanıyor.

Ekonomim

Yapay zekâya methiye düzerek onun gözüne giremezsin. Onu eğit, ondan öğren ve ona nitelikli sorular sor. Bilinmezliğinden merak ederek kurtul. Aksi halde YZ gelmiş neyine cehalet yüreğine...

1- SORUN: Bir kavramın içini mi boşaltmak istiyorsun? Onu moda haline getir, popüler kültürün tüm motiflerini içine tık, sıkça kullan, yerli yersiz ifade et... Bir süre sonra o kavram, “yaygın ama boş” bir ifade halini alacaktır. Her şeyin başına “e” getirme modası, yaratıcılığımızın sınırlarını zorluyor artık.

2- ETKİSİ: Bir kelime alın ve başına “e” ekleyin; işte size modern, yarına dair ilgi çekici bir oyuncak... Mesela devleti mi konuşmak istersin? Kolay. E-devlet deyin olsun bitsin. Ya da e-belediye, e-ticaret, e-yaşam... Burada “ismin e hali” şimdi karşımızda yapay zekâ olarak duruyor. Şimdi de YZ yalakalığı...

YZ MODERNİTE ROZETİ GİBİ

3- ÇÖZÜM: Fiyakalı oluyor dedik. Çünkü işin derininde ne olduğunu bilmeden, herhangi bir ortamda, tartışılan kavramın başına e getirdiğinizde cakanız artıyor, “çağdaşlık” rozeti yakanızda şık duruyor. Peki, başka ne işe yarıyor bu “e”? Hele ki YZ ile birlikte kullanılınca, şahane fiyakalı konuşuyorsun.

4- YÖNTEM: Ama fazlasını ne yazık ki sağlamıyor. Çünkü kelimelerin başına getirilen YZ’nin mevcut ve artık arkaik kalmış süreçleri otomatize edeceği düşüncesi hâlâ aşılamamış… Eskiden devlet dairesi, mürekkepleri elinize bulaşan evrak üretirken, şimdi lazer yazıcılarla renkli evrak üretme gayretinde...

İKİ SORU İKİ CEVAP / YZ yağcılığına dair...

YZ güzellemesi saplantı mı?

Sanıyoruz ki bilgi; inanılmaz kıymetli ve kutsal bir şey: Oysa değil. Bilgi, sadece ve sadece “asla küçümsenmeyecek önemi olan” bir araç. Aslolan bu bilgiyi işe yarar kılmak. Yoksa maliyettir.

Bir şirket YZ sayesinde batabilir mi?

YZ kavramının popülizmine kapılmış bir işadamını hatırlıyorum. Doğru yerden başlamasına rağmen 6 ayda iflas noktasına gelmiş. Çünkü mevcut katı hiyerarşisi ve köhnemiş sistemini YZ’ye taşımıştı.

NOT

TEKNOLOJİYİ İLKELLİĞİN EMRİNE VERME, YAPAY ZEKÂLI İBLİS YARATMA

Teknoloji, kullanana avantaj sağlıyor. Bu doğru. Ama bunu ilkel biri kullanıyorsa? Bilgi kullanana avantaj sağlıyor. Bu doğru. Ama bunu ilkel kafalar kullanıyorsa? Teknolojiyi ilkelliğin emrine vermek ne derece doğru, siz karar verin. Daha donanımlı cehalet ve organize ilkellikle pekâlâ batabilirsiniz.

YZ İLE BATMA LÛGATI

Teknoloji oburluk: Amaca hizmet etmeyen, etkinlik analizi yapılmamış teknolojiye yatırım yapanlar

Malumatfuruş: YZ ile bilgilere ulaşıp bu bilgileri bir üretim, verimlilik modeline dönüştürememe illeti

YZ modası: Herkes YZ’ye yatırım yapıyor diye şirketlerin bu akıma kapıldığı kaynak, insan, zaman israfı

YZ güzellemesi: Tüm toplantılarda, konuşmalarda YZ’yi yücelten ama nasıl kullanacağını bilmeyenler

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Sözcü’de yer alan habere göre 2026 yılında vizesiz seyahat hakkı için resmi olarak devreye giren o meslekler şu şekilde;

Özel okul öğretmenlerine yeşil pasaport talebi Meclis'te

2026 yılının Mayıs ayında Meclis Başkanlığına sunulan yasa teklifiyle, özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenler için yeşil pasaport istendi. Kamudaki meslektaşlarıyla aynı haklara sahip olmak isteyen özel sektör eğitimcileri, uluslararası eğitim programlarına ve seminerlere katılımda vize engeli yaşadıklarını belirterek bu yıl resmi olarak hak arayışına dahil oldu.

Diş hekimi, veteriner ve mimarlar için vizesiz seyahat talebi

Şubat 2026'da diş hekimleri, veteriner hekimler ve mimarlar için tek bir çatı altında düzenleme talep edildi. Kendi odalarına kayıtlı olan ve mesleğinde 15 yılı dolduran bu üç meslek grubunun, dünyadaki bilimsel ve teknik gelişmeleri yerinde takip edebilmesi amacıyla vizesiz seyahat hakkı kazanması istendi. Teklif, bu yıl komisyon gündemine girdi.

2026'nın ilk çeyreğinde Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne (TMMOB) bağlı çalışan mühendisler için de somut bir adım atıldı. Uluslararası projelerde görev alan mühendislerin vize süreçleri yüzünden küresel ihaleleri ve iş fırsatlarını kaçırmasını önleyebilmek adına hazırlanan teklif, 15 yıllık mesleki kıdem şartıyla Meclis'e iletildi.

10 yılını dolduran tır şoförlerine yeşil pasaport teklifi

Bu yılın dikkat çeken bir diğer hamlesi ise lojistik sektöründen geldi. Uluslararası taşımacılık yapan tır şoförlerinin sınır kapılarında vize beklerken zaman kaybetmesini ve ihracat ürünlerinin gecikmesini engellemek amacıyla, meslekte 10 yılını dolduran şoförlere yeşil pasaport verilmesi yönündeki teklif Meclis komisyonuna teslim edildi.

Ekonomim