Türkiye ekonomi­si 2026’nın ortasın­da üçlü bir baskı altında ilerliyor: yüksek faiz, di­rençli enflasyon ve kont­rollü ama kırılgan kur dengesi. Bu tablo yalnızca para politikasının değil; üretim yapısının, dış finans­man ihtiyacının, güven sorununun ve küresel enerji şoklarının ortak sonucudur.

Ekonominin üçlü sıkışması

Türkiye ekonomisinin bugünkü fotoğrafı net: politika faizi %37 se­viyesinde, yıllık enflasyon %32,61 düzeyinde, yıl sonu dolar/TL bek­lentisi ise 51 seviyesinin üzerin­de. Bu üç gösterge birlikte okun­duğunda ekonomi yönetiminin ne kadar dar bir koridorda yürüdüğü görülüyor.

Faizin yüksek tutulması, talebi soğutmak ve enflasyon beklenti­lerini kırmak açısından zorunlu görünüyor. Ancak yüksek faiz ay­nı zamanda kredi maliyetini ar­tırıyor, yatırım iştahını zayıflatı­yor, KOBİ’lerin finansmana eri­şimini güçleştiriyor ve iç talep üzerinden büyümeyi aşağı çeki­yor. Türkiye’nin temel açmazı bu­rada başlıyor: Enflasyonu düşür­mek için ekonomiyi yavaşlatmak gerekiyor; fakat ekonomi fazla ya­vaşlarsa işsizlik, tahsilat sorunla­rı ve şirket bilançolarında bozul­ma riski artıyor.

Bu nedenle bugünkü mesele sa­dece “faiz yüksek mi düşük mü?” sorusu değildir. Asıl soru şudur: Bu yüksek faiz, enflasyonu kalıcı olarak düşürecek kadar güven ya­ratıyor mu?

Enflasyon düşüyor ama inat kırılmış değil

Mayıs 2026 itibarıyla yıllık TÜ­FE’nin %32,61 olması, geçmiş dö­nemlere kıyasla bir gerilemeye işaret ediyor. Ancak bu oran hâlâ çok yüksek. Daha önemlisi, toplu­mun hissettiği enflasyon ile açıkla­nan enflasyon arasındaki algı farkı devam ediyor. Gıda, kira, ulaşım, enerji ve hizmet fiyatlarında katı­lık sürdükçe, hane halkı “enflasyon düşüyor” cümlesini günlük haya­tında tam olarak hissedemiyor.

Türkiye’de enflasyonun inat­çı olmasının nedeni sadece talep fazlası değildir. Ücret artışları, kur geçişkenliği, enerji maliyetle­ri, ithal ara malı bağımlılığı, vergi ayarlamaları ve hizmet fiyatların­daki katılık enflasyonu çok kanal­lı hale getiriyor. Bu yüzden sade­ce faiz artışıyla fiyat istikrarına ulaşmak zorlaşıyor.

Faiz talebi yavaşlatır; ama üre­tim maliyetini, enerji faturasını, tarımsal arz sorununu ve piyasa beklentisini tek başına düzelte­mez. Ekonomide kalıcı dezenflas­yon için para politikası kadar ma­liye politikası, rekabet politikası, tarım politikası ve sanayi politi­kası da aynı hedefe yönelmelidir.

Kur dengesi: Kontrollü ama kırılgan

Türkiye’de döviz kuru yalnız­ca finansal bir gösterge değildir. Kur, sanayicinin maliyetidir; ih­racatçının rekabet gücüdür; itha­latçının bilanço riskidir; tüketi­cinin gelecek enflasyon beklen­tisidir. Bu nedenle kurdaki her hareket, sadece döviz piyasasın­da değil, raf fiyatlarında, şirket kârlarında ve Merkez Bankası gü­veninde de karşılık bulur.

Yıl sonu dolar/TL beklentisinin 51 seviyesinin üzerinde olması, pi­yasaların kontrollü bir değer kay­bı senaryosunu fiyatladığını gös­teriyor. Kurun yatay tutulması kısa vadede enflasyonu sınırlayabilir; fakat ithalatı ucuzlatarak cari açı­ğı büyütebilir. Kurun hızlı yüksel­mesi ise ihracatçıya geçici avantaj sağlasa bile, ithal girdi maliyetle­ri nedeniyle enflasyonu ve finans­man riskini artırır.

Türkiye’nin en zor dengesi bu­rada ortaya çıkıyor: Kur çok dü­şük kalırsa dış açık büyür; kur hızlı artarsa enflasyon yükselir. Bu nedenle kur politikası, rezerv yönetimi ve enflasyon hedefleme­si aynı stratejinin parçaları olarak ele alınmalıdır.

Cari açık: Ekonominin dışa açık zayıf karnı

Nisan ayında cari açığın 5,7 mil­yar dolar, Ocak-Nisan döneminde ise yaklaşık 29,4 milyar dolar dü­zeyinde gerçekleşmesi, dış finans­man ihtiyacının devam ettiğini gösteriyor. Türkiye ekonomisi bü­yümek istediğinde enerji, altın, ara malı ve teknoloji ithalatı artıyor. Bu da büyümenin döviz ihtiyacını yukarı çekiyor.

Turizm gelirleri, hizmet ihraca­tı ve bazı sanayi kollarındaki ihra­cat performansı önemli tamponlar oluşturuyor. Ancak yapısal sorun devam ediyor: Türkiye’nin üre­tim modeli hâlâ yüksek oranda it­hal girdiye bağımlı. Bu yapı değiş­meden cari açık sorunu dönemsel olarak azalabilir, fakat kalıcı olarak ortadan kalkmaz.

Cari açığın finansman kalite­si de en az açığın kendisi kadar önemlidir. Doğrudan yatırım ye­rine kısa vadeli portföy girişlerine ve dış borçlanmaya dayalı finans­man, ekonomiyi küresel risk işta­hına bağımlı hale getirir. Küresel piyasalarda rüzgâr tersine döndü­ğünde kur, rezerv ve faiz dengesi hızla bozulabilir.

Dünya örnekleri ne söylüyor?

Türkiye’nin durumu dünyadan bağımsız değildir. ABD’de enflas­yon yükseldiğinde Fed’in daha sa­bırlı davranabilmesinin nedeni do­ların rezerv para olmasıdır. ABD, kendi para birimiyle borçlanabi­len, derin finansal piyasalara sahip bir ekonomidir. Bu nedenle ABD için yüksek enflasyon sorundur; ama Türkiye kadar hızlı kur krizi­ne dönüşme riski taşımaz.

Euro Bölgesi’nde sorun daha çok enerji maliyetleri ve düşük büyüme üzerindedir. Avrupa Merkez Ban­kası enflasyonla mücadele ederken aynı zamanda sanayi üretimindeki yavaşlamayı da dikkate almak zo­rundadır. Almanya gibi sanayi dev­leri enerji fiyatlarındaki artıştan ciddi biçimde etkilenmiştir.

Türkiye’nin yüksek faizle za­man kazanması mümkündür; fa­kat bu zamanı üretim yapısını dö­nüştürmek için kullanmazsa, aynı sorunlar birkaç yıl sonra yeniden karşısına çıkar.

Şirketler için yeni gerçek: Kâr değil, nakit yaşatır

2026’da şirketler açısından en önemli konu finansman maliyeti­dir. Kredi faizleri yüksekken stok taşımak pahalılaşır, alacak vadeleri uzadığında nakit döngüsü bozulur, döviz açık pozisyonu olan firmalar kur riskine daha açık hale gelir. Bu dönemde yalnızca ciro büyümesine odaklanan şirketler hata yapar.

Yeni dönemin şirket kuralı net­tir: Satış değil, tahsilat; kâr değil, nakit; büyüme değil, sürdürüle­bilir finansman önceliklidir. KO­Bİ’ler için alacak vadesi, stok devir hızı, borç vadesi ve döviz pozisyo­nu günlük izlenmesi gereken temel göstergelere dönüşmelidir.

Çözüm: Tek araçla değil, bütüncül programla

Türkiye’nin çözümü sadece fa­iz politikasına indirgenemez. Ön­celikle para politikasında erken gevşeme riskinden kaçınılmalı­dır. Enflasyon beklentileri kalıcı biçimde düşmeden yapılacak faiz indirimi, piyasalar tarafından ye­niden gevşeme sinyali olarak oku­nabilir.

İkinci olarak, maliye politikası dezenflasyonu desteklemelidir. Ka­mu harcamalarında verimlilik, ka­yıt dışılıkla mücadele, dolaylı vergi­lere aşırı yüklenmeyen daha denge­li bir vergi sistemi ve hedefli sosyal destekler birlikte uygulanmalıdır.

Üçüncü olarak, ithal ara malı bağımlılığını azaltacak sanayi po­litikası güçlendirilmelidir. Ener­ji verimliliği, yenilenebilir enerji yatırımları, yüksek katma değerli ihracat, teknoloji üretimi ve yerli tedarik zinciri Türkiye’nin kur ve cari açık baskısını azaltacak temel alanlardır.

Dördüncü olarak, güven tesis edilmelidir. Ekonomide güven bir kez kaybolduğunda yalnızca faiz­le geri getirilemez. Güven; tutarlı politika, şeffaf veri, öngörülebilir karar alma ve hukuk güvencesiyle inşa edilir.

Son sözler: ”Hayat geriye doğru anlaşılır, ama ileriye doğru yaşan­mak zorundadır” Soren Kierkegaard.

Bir insanın kaderi, cesaretinin başladığı yerde değişir” Albert Camus

Şevket Sayılgan-Dünya

Sayı:E-84974990-130[KDV-3/İ/17-2026/10]-262001

30.04.2026

Konu:Hurda haldeki baskı devre kartlarının ithalinde KDV uygulaması.

İlgi:… tarih ve … sayılı özelge talep formunuz.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca onaylı tesisinizde hurda haldeki baskı devre kartlarının içerisinde bulunan değerli metallerin (altın, gümüş, paladyum, platin, bakır v.b.) geri kazanımının gerçekleştirildiği belirtilerek bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan alınmış CED-ATIK-26-0003-0146 nolu "Atık İthalatçı Kayıt Belgesi" kapsamında ithalatına izin verilen 8549.99.00.00.00, 8549.39.00.00.00 ve 8549.29.00.00.00 GTİP numaralı hurda baskı devre kartları ithalinde 3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun 17/4-g maddesi kapsamında KDV istisnası uygulanıp uygulanmayacağı hususunda Defterdarlığımız görüşü sorulmaktadır.

3065 sayılı KDV Kanununun;

-1/1 inci maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV'ye tabi olduğu,

-16/1-a maddesinde, KDV Kanununa göre teslimleri vergiden istisna edilen mal ve hizmetlerin ithalinin KDV'den istisna olduğu,

- 17/4-g maddesinde, Külçe altın ve külçe gümüş teslimleri ile kıymetli taşların (elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet, inci) 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre Türkiye'de kurulu borsalarda işlem görmek üzere ithali, borsaya teslimi ve borsa üyeleri arasında el değiştirmesi, döviz, para, damga pulu, değerli kâğıtlar, hisse senedi, tahvil(elde edilen faiz gelirleri ile sınırlı olmak üzere tahvil satın almak suretiyle verilen finansman hizmetleri dâhil),varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikaları, Türkiye'de kurulu borsalarda işlem gören sermaye piyasası araçları ile metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt, cam hurda ve atıkları ile konfeksiyon kırpıntılarının tesliminin KDV den istisna olduğu

hüküm altına alınmıştır.

KDV Genel Uygulama Tebliğinin "Değerli Madenler, Kıymetli Taşlar, Değerli Kâğıtlar, Para, Döviz, Menkul Kıymetler, Damga Pulu ile Hurda ve Atık Teslimleri" başlıklı (II/F-4.7.) bölümünde konuya ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.

Buna göre; Şirketiniz tarafından ithal edilen 8549.99.00.00.00, 8549.39.00.00.00 ve 8549.29.00.00.00 GTİP'lerinde sınıflandırılan altın, gümüş, paladyum ve bakır içeren ve içerdiği bu maddeler ayrıştırılamayan hurda haldeki baskı devre kartlarının, 3065 sayılı KDV Kanununun 17/4-g maddesinde yer alan istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Sayı:E-27575268-105[Mük.298-2024-533]-175780

23.03.2026

Konu:SPK Lisansına Sahip Bağımsız Denetim Şirketinin Faaliyetlerine Uygulanacak Kurumlar Vergisi Oranı ve Enflasyon Düzeltmesi Hk.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden;

- Şirketinizin bağımsız denetim, mali danışmanlık ve finansal danışmanlık faaliyetlerinde bulunduğu,

- Halka açık olmayan veya bankacılık faaliyetinde bulunmayan kurumların bağımsız denetim faaliyetinin, Kamu Gözetimi Kurumundan (KGK) alınan lisans kapsamında yürütüldüğü,

- Halka açık olan veya bankacılık faaliyetinde bulunan şirketlerin bağımsız denetimini yapabilmek için KGK lisansına ilaveten ilgili Sermaye Piyasası Kurumuna (SPK) veya Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan da lisans alınmasının zorunlu olduğu,

- Şirketinizin 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında denetim faaliyetinde bulunduğu

belirtilerek, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamında kurumlar vergisi oranınızın ne olacağı ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun geçici 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkını kurum kazancınızın tespitinde dikkate alıp almayacağınız hususlarında Defterdarlığımız görüşünü talep ettiğiniz anlaşılmaktadır.

I- KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 32 nci maddesinin birinci fıkrasında; "(7394 sayılı kanunun 25 inci maddesiyle değişen fıkra; Yürürlük: 2023 yılı vergilendirme dönemi kurum kazançlarına uygulanmak üzere 15.04.2022) Kurumlar vergisi, kurum kazancı üzerinden (7456 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 1/10/2023 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere; kurumların 2023 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2023 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere 15.07.2023) %25 oranında alınır. Şu kadar ki bankalar, 6361 sayılı Kanun kapsamındaki şirketler, elektronik ödeme ve para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketlerinin kurum kazançları üzerinden kurumlar vergisi (7456 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 1/10/2023 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere; kurumların 2023 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2023 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere 15.07.2023) %30 oranında alınır." hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun;

- "Sermaye piyasası faaliyetleri" başlıklı 34 üncü maddesinde, "(1) Sermaye piyasası faaliyetleri, sermaye piyasası kurumlarının bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri, bu Kanun kapsamına giren yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ile bunlara ek olarak sunulan yan hizmetlerden oluşur.",

- "Sermaye piyasası kurumları" başlıklı 35 inci maddesinde, "(1) Bu Kanuna göre faaliyette bulunabilecek sermaye piyasası kurumları aşağıda gösterilmiştir:

...

c) Sermaye piyasasında faaliyette bulunacak bağımsız denetim, değerleme ve derecelendirme kuruluşları

..."

hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, şirketiniz 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda sayılan sermaye piyasası kurumları arasında yer aldığından, 1/1/2023 tarihinden itibaren elde ettiğiniz kurum kazançlarınızın tamamına uygulanacak kurumlar vergisi oranının %30 olarak dikkate alınması gerekmektedir.

II- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:

213 sayılı Vergi Usul Kanununun;

- Mükerrer 298 inci maddesinde, "A) Malî tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.

1.Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde %100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde malî tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması, her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.

Kapsama giren mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla malî tabloları düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar. Geçici vergi dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde, son üç hesap dönemi yerine üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuzaltı ay ve içinde bulunulan hesap dönemi yerine son oniki ay dikkate alınır. Bir hesap dönemi içindeki geçici vergi dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden geçici vergi dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme yapılır.

...",

- Geçici 33 üncü maddesinde, "Geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere (...) ve 2022 hesap dönemleri (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2022 ve 2023 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla) ile 2023 hesap dönemi geçici vergi dönemlerinde mükerrer 298 inci madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz.

...

31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez.

Bankalar, 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki şirketler, ödeme ve elektronik para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları, sigorta ve reasürans şirketleri, emeklilik şirketleri, tasfiye ve iflas hallerindeki şirketler, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşları tarafından geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı, kazancın tespitinde dikkate alınmaz...",

- Geçici 37 nci maddesinde, "2025 hesap dönemi ile geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2026, 2027 ve 2028 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla) mükerrer 298 inci madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz. Bu fıkra kapsamında belirlenen dönemleri geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere üç hesap dönemine kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

...

Bu madde hükümleri, geçici 33 üncü maddenin dördüncü fıkrası kapsamında olan mükellefler hakkında da uygulanır.

..."

hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca, 2023 hesap dönemi sonu ve müteakip dönemlerde yapılacak enflasyon düzeltmesinin usul ve esaslarına ilişkin olarak 555, 560, 563, 582 ve 587 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde açıklamalar/düzenlemeler yapılmış; 165, 170, 175, 176, 181, 187, 191, 192 ve 196 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerlerinde de ilave açıklamalara ve örnek uygulamalara yer verilmiştir.

Bu kapsamda, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin;

- "Enflasyon düzeltmesi yapacak olanlar" başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında, "Enflasyon düzeltmesi, kollektif, adî komandit ve adî şirketler dâhil kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri tarafından yapılır. Bilanço esasına göre defter tutan kollektif, adî komandit ve adî şirketlerde enflasyon düzeltmesi bu şirketlerin bilançoları nezdinde yapılır. Kurumlar vergisi mükellefi olan iş ortaklıklarının da bilançoları enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

...",

- "Cari dönem kârı/zararı" başlıklı 38 inci maddesinde; "(1) 2024 hesap dönemine ait vergi matrahı, düzeltilmiş bilançoya göre tespit edilecektir.

(2) Geçici vergi dönemleri ve hesap dönemi sonu itibarıyla oluşan kâr ya da zarar, "Enflasyon Düzeltme Hesabı"nın bakiyesine göre bulunacaktır. "Enflasyon Düzeltme Hesabı"nın bakiyesi, "Enflasyon Düzeltmesi Kârları/Zararları" hesapları aracılığıyla "Dönem Kârı veya Zararı Hesabı"na devredilerek kapatılacak ve verilen bakiye türüne göre işletmenin dönem kâr ya da zararı görülmüş olacaktır.

(3) 28/12/2023 tarihli ve 32413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7491 Sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 17 nci maddesi ile, 213 sayılı Kanunun geçici 33 üncü maddesinde yapılan düzenlemeye göre bankalar, 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki şirketler, ödeme ve elektronik para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketleri tarafından geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı kazancın tespitinde dikkate alınmayacaktır.

Bu hüküm uyarınca, bu mükellefler geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde bilançolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutacak, ancak düzeltme sonucu oluşacak kar veya zararlarını dönem kazancının tespitinde dikkate almayacaklardır."

açıklamaları yer almaktadır.

Bunun yanı sıra, 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (8) numaralı bendinde bulunan yetki kapsamında 582 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 2025 hesap döneminin birinci, ikinci ve üçüncü geçici vergi döneminde, 587 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile de 2025 hesap döneminin dördüncü geçici vergi döneminde enflasyon düzeltmesi yapılmaması sağlanmıştır.

Ayrıca, 165 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerinin "213 Sayılı Kanunun Geçici 33 üncü Maddesinin (7491 sayılı Kanunla Eklenen) Dördüncü Fıkrası Kapsamındaki Mükelleflerde Enflasyon Düzeltmesi" başlıklı 13 üncü maddesinin "13.1. Ortak Hususlar" başlıklı bölümünde; "213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrası ve geçici 33 üncü maddesi ile 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca, kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (mükerrer 298 inci maddenin (A) fıkrasının (7) numaralı bendi ve bu bendin uygulamasına ilişkin düzenlemeler saklı kalmak üzere) 2023 hesap dönemi sonunda ve düzeltme şartlarının gerçekleşmesine/varlığına bağlı olarak (geçici vergi dönemleri dâhil) izleyen hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadır.

Bahse konu maddeler gereğince, mükerrer 298 inci maddenin (A) fıkrasının (7) numaralı bendi kapsamındakiler hariç olmak üzere, 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançonun enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasından kaynaklanan kâr vergiye tabi tutulmamakta, zarar ise zarar olarak kabul edilmemektedir. Diğer dönemlere ilişkin yapılan düzeltmeden kaynaklanan kâr/zarar ise ilgili dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaktadır.

Ancak, mezkûr Kanunun geçici 33 üncü maddesinin 7491 sayılı Kanunla eklenen dördüncü fıkrasında;

- Bankalar,

- 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki şirketler,

...

- Sermaye piyasası kurumları,

...

tarafından geçici vergi dönemleri de dâhil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkının, kazancın tespitinde dikkate alınmayacağı, bu fıkra kapsamında belirlenen dönemleri geçici vergi dönemleri de dâhil olmak üzere bir hesap dönemi kadar uzatmaya Cumhurbaşkanının yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Bu bağlamda, geçici 33 üncü maddenin mezkûr fıkrası kapsamında olan mükellefler tarafından 213 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde enflasyon düzeltmesi yapılması zorunlu olup, 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı mezkûr fıkra gereğince kazancın tespitinde dikkate alınmayacaktır.

..." açıklamaları yer almaktadır.

Bu minvâlde, 213 sayılı Kanunun geçici 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında olan şirketinizin, 2024 hesap döneminde enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkını, kazancın tespitinde dikkate almaması icap etmektedir.

Diğer taraftan, 582 ve 587 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri kapsamında 2025 hesap döneminin geçici vergi dönemlerinde, 213 Sayılı Kanunun geçici 37 nci maddesi hükmü gereği ise 2025 hesap dönemi sonu ile geçici vergi dönemleri dâhil 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde, mali tablolarınızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Şirketi pazar değil, yönetim batırır

Ancak gerçek şu: Özenle büyütülen şir­ketler çoğu zaman dışarıdan gelen bir darbe ile değil, içeride tekrarlanan hatalı karar ve davranışlar nedeniyle zayıflıyor. Bazen şir­keti batıran şey pazar değil, patronun yöne­tim tarzı oluyor. Mizahla söyleyelim: Şirke­ti batırmak istiyorsanız reçeteyi uygulayın.

Korku kültürü kurun

İlk hata, şirkette her şeyin hatalı yürütül­düğünü düşünmek, insanları sürekli eleştir­mek ve azarlamaktır. Böylece kimse sorum­luluk almak istemez; iyi insanlar sessizleşir, yetenekli olanlar gider. Korku kültürü kısa vadede disiplin gibi görünür; uzun vadede öğrenmeyi ve sadakati yok eder.

Aynı çıkmazdaki akıllara danışın

İkinci hata, bilimsel ve sınanmış çözüm­ler yerine, sizinle aynı sorunları yaşayan başka patronların kısa vadeli formüllerine güvenmektir. Yönetim danışmanları veri, süreç, risk, organizasyon ve kontrol diliyle çözüm üretmeye çalışır. Ama siz de “bizim sektörü bilmezler” deyin; dost patronların tavsiyeleriyle yola devam edin.

Her şeyi siz bilin

Üçüncü hata, takım çalışması yerine tek adam prensibine inanmaktır. Her şeyi siz bilin, her kararı siz verin, tüm yetkileri kendinizde toplayın. Şirketin size bağım­lı hale gelmesini başarı sanın. Süreçleri, veriyi, riskleri, iç kontrolü, iç denetimi ve yönetim sistemini kurmayın. Şirket büyü­dükçe yönetilebilirliği azalır; siz yorulduk­ça şirket de yorulur.

İnsanı maliyet, fikri tehdit görün

Dördüncü hata, insanı maliyet; fikri teh­dit olarak görmektir. Çalışanlar sizden üc­ret aldığı için her şeyi hemen ve mükemmel yapmak zorunda. Onları geliştirmek yeri­ne azarlayın, yetkilendirmek yerine kontrol edin, ilk fırsatta tasarruf kalemi olarak gö­rün. İkinci veya üçüncü kuşağı da yetiştir­meyin. Nasılsa onlar işi anlamaz; onlara oya­lanacakları roller verin, asıl işe karıştırma­yın. Dışarıdan gelen iyi fikirlere kapalı olun.

Fiyat kırın, sermayeyi dağıtın

Beşinci hata, stratejik akıl yerine duy­gusal rekabet ve dağınık sermaye yöneti­midir. Ürün veya hizmetinizle farklılaş­mak yerine fiyat kırın. Rakibe kızarak ka­rar alın. Şirketin varlıklarını ve nakdini “nasıl olsa benim” diyerek şahsi kullanım­da değerlendirin. Kârı ana işe, teknolojiye, markaya, insana ve kapasiteye yatırmak yerine ya dağıtın ya da ilgisiz işlere savu­run. Sermaye ve insan gücü odaklanmazsa şirket de odaklanamaz.

Bu belirtiler varsa durup düşünün

Eğer patron olarak bu davranışlardan birkaçı sizde varsa, düşünmek gerekir. Eğer böyle bir şirkette profesyonel olarak çalışıyorsanız, kariyer rotanızı yeniden değerlendirin. Çünkü bu iklimlerde iyi in­sanlar uzun süre kalamaz; kalsalar bile po­tansiyellerini gerçekleştiremez.

İyi haber: Bu tablo değişebilir

İyi haber şu: Bunlar kader değil. Doğ­ru yaklaşım, ekip ve yöntemlerle birkaç ay içinde bambaşka bir yönetim iklimi oluş­turulabilir. Süreçler tasarlanır, veriler gö­rünür hale getirilir, yetki ve sorumluluklar netleşir, riskler yönetilir, iç kontrol kuru­lur, ikinci kuşak hazırlanır.

Akıl, veri ve sistem olmadan olmaz

Elbette “ben yıllardır böyle yönetiyorum, işlerim de iyi” diyenler olacaktır. Haklı da olabilirler. Burası Türkiye; ben dahil kim­se her zaman haklı değil. Fakat uzun vadede şirketleri ayakta tutan şey sadece cesaret, sezgi ve hızlı karar alma değildir. Bilim, akıl, veri, sistem, insan ve kurumsal disiplinle birleşmediğinde şirketi büyüten enerji, bir süre sonra şirketi yoran güce dönüşebilir.

Dr. Bertan Kaya-Dünya

Spot altın yüzde 0,3 artışla ons başına 4.341,12 dolara yükseldi ve böylece pazartesi günü görülen bir haftanın en yüksek seviyesine yakın seviyelerde işlem gördü. Ağustos vadeli ABD altın kontratları ise yüzde 0,2 yükselerek 4.361,10 dolara çıktı.

ABD-İran anlaşmasında kritik detaylar netleşiyor

Orta Doğu’daki çatışmaları sona erdirmeyi hedefleyen geçici ABD-İran anlaşmasına ilişkin detaylar netleşmeye başlarken, ABD Başkanı Donald Trump anlaşmanın Tahran’ın nükleer silah edinmesini engelleyeceğini ifade etti. Bir ABD’li yetkili ise anlaşmanın imzalanmasının ardından İran’ın petrol ihracatına izin verileceğini belirtti.

Petrol fiyatları son 3 ayın en düşük seviyesinde

İran petrolünün yakın zamanda küresel piyasalara yeniden girebileceğine ilişkin haberler, petrol fiyatlarının son üç ayın en düşük seviyeleri civarında seyretmesine yol açtı. Bu gelişme, aynı zamanda enflasyonist baskılara yönelik endişelerin de azalmasını sağladı.

"Dikkatler Fed’in para politikası kararına çevrildi"

Bloomberg HT'de yer alan habere göre Tastylive Küresel Makro Araştırmalar Başkanı Ilya Spivak, “Petrol fiyatlarındaki geri çekilme faizler üzerindeki yukarı yönlü baskının bir kısmını azalttı ve faiz artırımı beklentilerini soğuttu. Ancak tüm dikkatler Fed’in para politikası kararına çevrilmişken altındaki yükseliş ivmesi bir miktar zayıflıyor” dedi.

Fed'in faiz kararı ne olacak?

Yatırımcılar, günün ilerleyen saatlerinde açıklanacak Fed faiz kararına ve yetkililerin yapacağı açıklamalara odaklanırken, faiz oranlarının büyük ölçüde sabit tutulması bekleniyor.

Spivak ayrıca, “Bu, Kevin Warsh başkanlığında gerçekleşen ilk FOMC toplantısı. Yatırımcılar hâlâ onun şahin geçmişini, yükselen enflasyonu ve Beyaz Saray’ın daha güvercin bir politika talebini nasıl dengeleyeceği konusunda emin değil” ifadelerini kullandı.

CME FedWatch verilerine göre yatırımcılar, ABD’de Aralık ayında faiz artırımı ihtimalini yüzde 59 olarak fiyatlıyor. Bu oran, ABD-İran barış anlaşmasına ilişkin açıklamadan önce geçen hafta yaklaşık yüzde 70 seviyesindeydi.

Faizlerin yüksek seyrettiği dönemlerde, getiri sunmayan altın yatırımcılar açısından cazibesini kısmen yitirebiliyor.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Diğer değerli metaller de yükselişlerini sürdürdü. Spot gümüş yüzde 0,3 artışla ons başına 70,38 dolara, platin yüzde 0,5 yükselişle 1.812,80 dolara ve paladyum yüzde 0,3 artışla 1.355,65 dolara çıktı.

Ekonomim

Aslında bu yaklaşımın temelinde önemli bir politika tercihi bulunuyor. Devlet bir yandan kamu alacaklarının tahsilini güvence altına almak isterken, diğer yandan ödeme güçlüğü yaşayan mükelleflere faaliyetlerini sürdürebilecekleri bir nefes alanı açmayı amaçlıyor. Son düzenlemeler de tam olarak bu amaca hizmet ediyor.

Yapılandırma ile Tecil Arasındaki Temel Fark

Kamuoyunda çoğu zaman yapılandırma ile tecil kavramları birbirine karıştırılıyor. Oysa iki uygulamanın mantığı tamamen farklıdır.

Yapılandırma, belirli dönemlerde çıkarılan ve geçmiş borçlara ilişkin özel hükümler içeren geçici düzenlemelerdir. Çoğu zaman gecikme zamlarının veya faizlerin bir kısmından vazgeçilmesini içerir. Tecil ise 6183 sayılı Kanun içerisinde uzun yıllardır yer alan ve ödeme güçlüğü yaşayan mükelleflere borçlarını belirli şartlarla taksitler halinde ödeme imkânı sağlayan kalıcı bir müessesedir.

Bu nedenle 7582 sayılı Kanun yeni bir af veya yapılandırma getirmemektedir. Getirilen düzenlemeler, vergi borcunun ortadan kaldırılmasını değil, daha yönetilebilir hale gelmesini amaçlamaktadır.

Bu yaklaşım aslında vergiye gönüllü uyum açısından da önemlidir. Çünkü sık sık çıkarılan yapılandırma kanunları zaman içerisinde düzenli ödeme yapan mükellefleri dezavantajlı duruma düşürebilmekte ve yeni af beklentilerini artırabilmektedir.

Tecil Süresi Altı Yıla Çıkarıldı

7582 sayılı Kanunla yapılan en önemli değişikliklerden biri azami tecil süresinin 36 aydan 72 aya çıkarılmasıdır.

Daha önce üç yıl ile sınırlı olan taksitlendirme süresi artık altı yıla kadar uzatılabilecek. Özellikle nakit akışı sorunu yaşayan ancak faaliyetlerini sürdüren işletmeler açısından bu değişiklik önemli bir avantaj sağlayabilir. Çünkü birçok işletmenin temel sorunu borcun varlığı değil, kısa sürede ödenmesinin yarattığı baskıdır.

Bugün yüksek finansman maliyetleri altında faaliyet gösteren işletmeler açısından bakıldığında, altı yıla yayılan bir ödeme planı önemli bir rahatlama sağlayabilecek niteliktedir. Özellikle üretim yapan, istihdam sağlayan ve geçici likidite sıkıntısı yaşayan şirketler açısından bu düzenleme teorik olarak önemli fırsatlar sunmaktadır.

Düzenlemenin dikkat çeken bir diğer yönü de ekonomik konjonktür ile doğrudan bağlantılı olmasıdır. Son yıllarda işletmelerin önemli bir bölümü yüksek finansman maliyetleri, tahsilat gecikmeleri ve daralan nakit akışı nedeniyle faaliyetlerini sürdürmekte zorlanmaktadır. Özellikle üretim, inşaat, perakende ve ihracat sektörlerinde faaliyet gösteren birçok şirket, kârlı görünmesine rağmen ciddi likidite baskısı altında faaliyet göstermektedir.

Böyle bir ortamda vergi borçlarının kısa vadede tahsil edilmeye çalışılması, bazı işletmeler açısından faaliyetlerin sürdürülebilirliğini daha da zorlaştırabilmektedir. Tecil müessesesinin temel amacı da zaten ödeme niyeti bulunan ancak geçici finansman sıkıntısı yaşayan mükelleflere makul bir ödeme takvimi oluşturmaktır.

Bu açıdan bakıldığında, yapılan değişiklikler yalnızca vergi tahsilatına ilişkin teknik düzenlemeler olarak değerlendirilmemelidir. Düzenlemeler aynı zamanda reel sektörün finansal dayanıklılığını desteklemeyi amaçlayan bir araç niteliği de taşımaktadır.

Teminat Şartlarında Önemli Kolaylık

Kanunla yapılan bir diğer önemli değişiklik ise teminat uygulamasında gerçekleştirildi.

Daha önce teminat aranmaksızın tecil edilebilecek tutar oldukça düşük seviyelerde kalırken, 7582 sayılı kanun ile bu sınır 1 milyon TL'ye, daha sonra da Cumhurbaşkanına verilen yetki kapsamında 13 Haziran 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile 10 milyon TL’ye yükseltildi. Böylece özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından tecil müessesesine erişim önemli ölçüde kolaylaştırılmış ve daha yüksek tutarlı borçların daha esnek koşullarla tecil kapsamına alınabilmesinin önü açılmış oldu.

Bu düzenleme özellikle teminat gösterecek yeterli varlığı bulunmayan ancak faaliyetlerini sürdürme potansiyeli olan işletmeler açısından son derece önemlidir. Finansmana erişimin zorlaştığı dönemlerde teminat yükünün hafifletilmesi, birçok işletmenin vergi borcunu kayıt dışına yönelmeden ve faaliyetlerini aksatmadan ödeyebilmesine katkı sağlayabilecektir.

Asıl Belirleyici Olan Uygulama Olacak

7582 sayılı Kanun, yeni bir vergi affı veya yapılandırma düzenlemesi getirmemektedir. Buna karşılık ödeme güçlüğü yaşayan mükelleflerin vergi borçlarını daha uzun vadede ve daha yönetilebilir koşullarda ödeyebilmelerine yönelik önemli imkânlar sunmaktadır.

Bununla birlikte düzenlemenin başarısını belirleyecek olan yalnızca kanun metni değildir. Azami tecil süresinin 72 aya çıkarılması ve teminat koşullarının kolaylaştırılması kuşkusuz olumlu gelişmelerdir. Ancak burada kritik soru şudur: İdare bu yetkileri ne ölçüde kullanacaktır?

Kanun, vergi idaresine 72 aya kadar taksitlendirme yapabilme imkânı vermektedir. Ancak bu süre otomatik olarak uygulanacak bir hak niteliğinde değildir. Dolayısıyla düzenlemenin gerçek etkisi, tahsil dairelerinin ve Gelir İdaresinin uygulamada nasıl bir yaklaşım benimseyeceğine bağlı olacaktır.

Eğer uygulamada ağırlıklı olarak kısa vadeli ödeme planları oluşturulmaya devam edilirse, kanunda yer alan 72 aylık sürenin mükellefler açısından beklenen faydayı sağlaması mümkün olmayacaktır. Kanun metninde yer alan bir imkânın ekonomik hayata etkisi, ancak idarenin o imkânı fiilen kullanmasıyla ortaya çıkar.

Özellikle yüksek finansman maliyetlerinin ve nakit sıkışıklığının yaşandığı mevcut ekonomik ortamda, birçok işletmenin temel ihtiyacı uzun vadeli ve sürdürülebilir ödeme planlarıdır. Kanunun amacına ulaşabilmesi için idarenin somut olayın özelliklerini dikkate alarak uzun vadeli taksitlendirme imkânını etkin biçimde kullanması büyük önem taşımaktadır.

Sonuç olarak vergi borçlarının yönetiminde yeni bir döneme giriyoruz. Ancak bu dönemin başarısını yalnızca kanunda yazan süreler değil, bu sürelerin uygulamada ne ölçüde hayata geçirileceği belirleyecektir.

Satranç için “hayatın oyunu” derler ancak tavla daha uygun bu tanıma, zira zar da var. ABD “cehar attı, şeş oynadı ama yine İran Trump’ı yendi. İsrail ise yenilince güreşe doymayan pehlivan gibi...

İran’dan söz ediyoruz. Hani satranç oyununu icat eden Pers uygarlığının varisinden… Amerika Birleşik Devletleri ile arasındaki savaşın “zaferle” sonuçlandığı iddiasıyla gündemdeki başat yerini koruyan... Trump, bunu kendi zaferi olarak nitelendire dursun, bu savaşın tartışmasız galibi, komşumuz İran’dır.

Savaşı başlatan Trump oldu. İran’ın yönetim kadrosunu yok ederek, saldırdı. İran ise tıpkı usta bir satranç oyuncusu gibi; veziri feda etti ancak şahı da mat etmeyi bildi. Şimdi konuşulan, bu “sözde barış” sürecinin nereye evirileceği… Fakat unutulan şu ki İsrail varsa asla barış tesis edilmeyecektir.

BİR YERDE İSRAİL VARSA HUZURUN O YERDE ADI YOKTUR

Daha Trump; “anlaştık” dediği anda “ben başka bir ülkeyim, bu anlaşmayı tanımıyorum” diyen İsrail, Lübnan’a saldırarak insan öldürmeye hız verdi. Her ne kadar Trump’ın Netanyahu’yu arayarak “barışa uy” diye uyarıp, tehdit edip küfretmiş olsa bile daha uzun süre İsrail-İran çatışması sürecek.

Türkiye’nin bu süreçte takınacağı tutum; İsrail’in bölge barışını bozma emelinde son derece etkin rol oynayacak. Şimdiye dek başarıyla götürdüğümüz “tarafsızlık” tutumu ucuz petrol, akışkan dış ticaret, jeopolitik istikrar, göçmenlik sorunu hatta cari açığımız gibi alanların da selameti açısından hayatidir.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Barışa dair…

Bölgeye huzur gelir mi?

Hayır. İsrail’in saldırgan tutumu devam edecektir. Kaldı ki İsrail’in tek derdi İran değildir. Kehanetim şu: İsrail, önümüzdeki 5 yılda, Suriye’deki emelleri üzerinden bizim Kilis komşumuz olma niyetindedir.

Ekonomiye yansıması?

Hürmüz yeniden açılırsa, enerji faturamıza olumlu etki yapar. Petrol varil fiyatı, İsrail yeni bir sorun çıkarmazsa, 70-80 $’a sabitlenir. Bu da cari açığımızı hafifletir fakat enflasyonu indirmeye yetmez.

NOT

ALTIN BARIŞA İNANMADI, ANLAŞMAYI ONAYLAMADI

ABD-İsrail-İran savaşının anlaşmayla bittiği duyuruları, her ne kadar borsaları coşturmuş olsa bile, altındaki tırmanışa bakıp, beyanın inandırıcı olmadığı söylenebilir. Güvensizlik endeksi kabul edilen altın, anlaşma duyurusuyla inmeliydi ama arttı. Bu; faiz oranlarına bağlasa da altın “hayır” dedi.

BÖLGE BARIŞI LÛGATI

Kazanan: Kesinlikle İran… İsrail’in demir kubbesini deldi, Trump’ın fiyakasını bozdu

Kaybeden: Kesinlikle ABD… Savurduğu tüm tehditlerin işe yaramadığını dünya da gördü

Netanyahu: Barışın huzurun, insanlığın kasabı katil politikacı, sorun olmayı sürdürecek

Jeopolitik riskler: Küresel piyasalar “azaldı” dese de ülkemiz için bölgesel huzur hala uzakta

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Toplumdan mesafeli yaklaşım

Raporda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, 10 yıl önce gündeme getirdiği ve ailelere yönelik, ‘en az üç çocuk’ çağrısını gündemde tutsa da kamuoyunun meseleye “mesafeli” kalmaya devam ettiği, çünkü toplumun geniş kesimlerinin, bu sorunun günün birinde krize dönüşebileceğini öngörmediği tespitine yer verildi.

Hükümetin attığı adımlarla birlikte son bir yılda bu eğilimin kırıldığı, toplumun yüzde 54,5’inin bu sorunu fark etmiş olmasının meselenin nihayet görülebildiğine dikkat çekildi. Genç nüfusu ile öne çıkan Türkiye’nin, kısa sürede nüfus artış hızında birçok refah toplumunun gerisine düştüğü tespitine yer verilen raporda, bu sorunun uzun vadede derinleşeceği endişesinin hükümeti çeşitli alanlarda tedbir almaya yönelttiği aktarıldı.

Erkekler daha çok farkında

Evlenme yaşının yükselmesinin, evlenmeme ve çocuk sahibi olmama eğilimlerinin yaygınlaşmasının pek çok nedeni var. Araştırmanın ayrıntılarında kadınların ve gençlerin nüfus meselesini erkeklere ve daha ileri yaş gruplarına göre daha az önemsemesi, sorunun kaynağına dair hayati bir ipucu verdiğine dikkat çekildi. Nüfus azalışını sorun olarak görme oranı erkeklerde yüzde 64,6 iken, kadınlarda yüzde 44,6’ya geriliyor. Erkeklerin soruna kadın ve genç gruplardan daha hassas yaklaştığı da raporda yer aldı.

Raporda, bu sorunun nasıl çözüleceğine ilişkin henüz kapsamlı ve üzerinde uzlaşılmış bir yol haritasının ortaya konulmadığı görüşüne de yer verildi. Bu meselede toplumsal psikolojiyi etkileyen ekonomik, kültürel ve sosyal pek çok faktörün etkili olduğu vurgulandı.

Besti Karalar-Ekonomim

Taslakta en dikkat çekici düzenlemelerden biri şekerli içeceklere yönelik oldu. Buna göre;

100 mililitrede 5-7,5 gram şeker içeren içeceklerden 100 mililitre başına 1 TL,
100 mililitrede 7,5-11 gram şeker içeren içeceklerden 100 mililitre başına 2 TL,
100 mililitrede 11 gram ve üzeri şeker içeren içeceklerden ise 100 mililitre başına 5 TL
sağlık katkı payı alınması planlanıyor.

Nişasta bazlı şeker içeren içeceklerde ise en yüksek tutarın iki katı uygulanacak ve 100 mililitre başına 10 TL kesinti yapılacak.

ATIŞTIRMALIKLAR VE TÜTÜN ÜRÜNLERİ DE KAPSAMDA

Taslak yalnızca içecekleri değil, tüketimi tavsiye edilmeyen bazı ürünleri de kapsıyor.

Buna göre;

Paketli tütün ürünlerinden paket başına 20 TL,
Paketsiz tütün ürünlerinden kilogram başına 100 TL,
Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalıklardan satış fiyatının yüzde 20’si,
Nişasta bazlı şeker içeren atıştırmalıklardan ise satış fiyatının yüzde 40’ı
oranında sağlık katkı payı kesilecek.

Kesintilerin ürünleri üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişiler tarafından tahsil edilerek aylık olarak devlete aktarılması öngörülüyor.

KURUMLAR VERGİDEN MUAF TUTULACAK

Taslak düzenlemeye göre kurulması planlanan fon kurumlar vergisinden muaf olacak. Gelir ve kurumlar vergisine tabi tutulmayacak fon için damga vergisi, veraset ve intikal vergisi gibi bazı mali yükümlülüklerden de istisna getirilmesi planlanıyor.

Ayrıca fon gelirleri üzerinden yapılacak bağış ve yardımların gelir ile kurumlar vergisinde indirim konusu yapılabilmesinin önü açılacak.

TOPLANAN GELİR NERELERDE KULLANILACAK?

Taslakta fonun temel amacının “genel sağlığın korunması” olduğu belirtiliyor. Elde edilen kaynakların özellikle şu alanlarda kullanılması planlanıyor:

Çocuklara sağlıklı beslenme programları ve kantin desteği,
Çocukluk çağı obezitesinin önlenmesi ve dış sağlığı taramaları,
Gıda sanayisinde şeker azaltımı ve ürün geliştirme AR-GE çalışmaları,
Tütünle mücadele kampanyaları ve bırakma programları,
Kırsal bölgelerde sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi,
Belediye ve kamu kurumlarının sağlık projeleri,
Sağlıklı hayat merkezlerinin kurulması ve kapasitesinin artırılması,
Mobil sağlık ekipleriyle dezavantajlı bölgelerde obezite taraması ve beslenme eğitimi.

CUMHURBAŞKANINA ORANLARI DEĞİŞTİRME YETKİSİ

Taslak düzenleme Cumhurbaşkanına da geniş bir yetki tanıyor. Buna göre Cumhurbaşkanı, belirlenen tutar ve oranları yarısına kadar indirme ya da iki katına kadar artırma yetkisine sahip olacak.

Yurt içi ve yurt dışından yapılacak bağış ve yardımlar da fon gelirleri arasında yer alacak.

VERGİ DEĞİL, “SAĞLIK KATKI PAYI” VURGUSU

Taslakta düzenlemenin doğrudan bir vergi olmadığı özellikle belirtilirken, uygulamanın şekerli içecek ve atıştırmalık tüketimini azaltmayı hedefleyen bir sağlık politikası aracı olarak değerlendirildiği ifade edildi.

Taslağın değerlendirme sürecinin devam ettiği ve nihai düzenlemenin ilerleyen dönemde netleşeceği belirtiliyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığının vergi borçlarıyla ilgili tebliği Resmi Gazete’de yayımlandı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) da prim borçlarına ilişkin aynı doğrultuda genelge yayımlayacak.

Vergi ve prim borçları için tecil kolaylığı, 5 Haziran 2026 tarihi itibarıyla vadesi geldiği halde ödenmemiş borçlar için sağlanacak.

Özel tüketim vergisi ve 2026 yılı gelir veya kurumlar vergisine mahsup edilecek geçici vergi ile bunlara ilişkin ceza ve faizler tecil kolaylığına dahil edilmeyecek.

Vergi dairelerine borcu olan mükellefler başvurularını Gelir İdaresi Başkanlığının internet adresinden, dijital vergi dairesinden ya da e-Devlet üzerinden elektronik ortamda yapabilecekleri gibi borçlu oldukları vergi dairesine doğrudan veya posta yoluyla yazılı olarak yapabilecekler. Birden fazla vergi dairesine borcun bulunması halinde, her bir vergi dairesine ayrı ayrı başvuru yapılacak.

Borçlar için kısmi başvuru yapılamayacak. Tüm borçlar için başvuru yapılması gerekecek.

TAKSİT SAYISI NASIL BELİRLENECEK?

Tecil edilen borçların ilk taksiti eylül ayından başlamak üzere, aylık eşit taksitler halinde ödenecek. Taksit sayısı çok zor durum hali ve alacağın türüne göre belirlenecek.

16 Haziran 2026 tarihi itibarıyla faal mükellefiyet kaydı bulunan ve bilanço esasına veya işletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerin borçları, mali durumlarına ilişkin likidite oranlarına bakılarak taksitlendirilecek. Tecil edilen borçlar, mali durumuna ilişkin likidite oranı 0,50 veya 0,50’den büyük olması halinde 36 taksit, 0,50’den küçük 0,30’dan büyük olması halinde 48 taksit, 0,30 veya 0,30’dan küçük olması halinde 72 eşit taksitte ödenecek. Bu kapsamda olmayan borçluların borçları ise 48 eşit taksitte ödenecek.

Mükelleflerin banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) ve katma değer vergisinden (KDV) olan borçları ile bunlara ilişkin vergi ziyaı cezaları, gecikme faizi ve gecikme zamları, bunların beyannamelerine dair damga vergileri ile gecikme zamları ise 12 eşit taksitte ödenecek.

Gelelim esas soruya: Taksit sayısının belirlenmesinde önemli olan likidite oranı nasıl hesaplanacak? Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin likidite oranı “Dönen varlıklar – Stoklar / Kısa vadeli yabancı kaynaklar” formülüne göre hesaplanacak.

İşletme hesabına göre defter tutan, ticari kazancı basit usulde tespit edilen ve serbest meslek kazanç defteri tutan mükelleflerin likidite oranı ise “Kasa + Banka + Kısa vadeli alacaklar / Kısa vadeli borçlar” formülü ile hesaplanacak.

Başka bir ifadeyle, bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin dönen varlıklarından stoklar düşüldükten sonra kalan tutar kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünerek likidite oranı hesaplanacak. İşleteme hesabına göre defter tutan mükelleflerin ise kasa, banka ve kısa vadeli alacakları toplanarak kısa vadeli borçlarına bölünecek.

Örneğin (A) isimli şirketin 468 bin lira gelir vergisi, damga vergisi ve gecikme zammı, 180 bin lira da KDV ve gecikme zammı borcu olsun. Bu mükellefin likidite oranı 0,30’un altında hesaplanmıştır. Bu durumda mükellefin 180 bin lira KDV borcu 12 eşit taksite, 468 bin liralık borcu ise 72 eşit taksite bölünecek.

TAKSİT TUTARI NASIL HESAPLANACAK?

Başvurusunu 31 Ağustos 2026 tarihine kadar yapan mükelleflerin borçlarına yüzde 29 oranında tecil faizi uygulanacak. Ancak, borcun asıllarına vade tarihinden tecil talep tarihine kadar geçen süre için aylık yüzde 3,7 oranındaki gecikme zammı hesaplanarak toplam borç tutarı belirlenecek. Toplam borç tutarı taksit sayısına bölünecek.

Bulunacak taksit tutarlarına uygulanacak tecil faizi, her taksit için ödeme tarihine göre hesaplanacak.

ON MİLYON TL’YE KADAR TEMİNAT İSTENMEYECEK

Tecil edilen borcu 10 milyon lira ve altında olan mükelleflerden teminat alınmayacak. Borcu 10 milyon liradan fazla olanlardan ise bu tutarı aşan kısmının yarısı değerinde teminat alınacak. Örneğin 15 milyon lira borcu olan mükelleften 2,5 milyon lira teminat istenecek.

MEVCUT TECİLLİ BORÇLARA DA YÜZDE 29 FAİZ

Tebliğin yayımlandığı 16 Haziran 2026 tarihi itibarıyla tecil edilmiş ve şartlara uygun şekilde ödemeleri devam eden mükelleflerin bu tarihten sonraki taksitleri için yüzde 29 faiz uygulanacak. Bunun için başvuru şartı aranmayacak.

Ancak, mükellef ayrıca taksit süresini uzatma hakkından yararlanmak isterse 31 Ağustos 2026 tarihine kadar başvuru yapması gerekecek.

Tecil başvurusunda bulunmuş fakat başvurusu henüz sonuçlanmamış mükellefler yeni tebliğdeki taksit kolaylığından yararlanmak için 31 Ağustos 2026 tarihine kadar başvuru yapmak zorunda olacak. Bu kişilerin borçlarına ilk müracaat tarihinden 16 Haziran 2026 tarihine kadar olan dönem için yüzde 39, bu tarihten sonrası için yüzde 29 oranında tecil faizi uygulanacak.

Tecil başvurusu henüz kabul edilmemiş olanların 31 Ağustos’a kadar yeni tebliğden yararlanmak için başvurmaması halinde tecil faizi yüzde 39 olacak.

Bir takvim yılında iki taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde tecil ihlal edilmemiş sayılacak. Ancak süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen taksitin, takip eden taksit ödeme süresi içinde tecil faiziyle birlikte ödenmesi gerekecek.

MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ VE TRAFİK CEZALARI

Motorlu taşıtlar vergisi mükellefleri, her bir taşıt itibarıyla hesaplanacak toplam borç tutarı üzerinden başvuruda bulunacaklar.

Motorlu taşıtlar vergisi, motorlu taşıtlar vergisine ait gecikme zammı, gecikme faizi ve vergi cezası ile trafik para cezaları, otoyol ve köprü geçiş ücreti borçlarının tecil edilmesi ve tecilin ihlal olmaması koşuluyla motorlu taşıta ilişkin fenni muayene izin belgesi veya uçuşa elverişlilik belgesi verilecek. Ancak, motorlu taşıtların satış ve devirlerinin yapılabilmesi için tecil edilen borcun tamamının ödenmesi gerekecek.

4857 sayılı İş Kanunu’na göre, “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır (m.63/1). Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde 11 saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz (m.63/2).

4857 sayılı Kanun’da, “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme (hafta tatili) verilir” denilmektedir (m.46/1). Bu kapsamda, 12 saat çalışma 24 saat dinlenme; 24 saat çalışma 24 saat dinlenme ve 24 saat çalışma 48 saat dinlenme gibi çalışma biçimlerinde 24 saat kesintisiz dinlenmeden bahsedildiği için işçinin hafta tatili ücreti istemesi mümkün değildir. Bu tür çalışma biçimlerinde işçinin hafta tatiline hak kazanıp kazanmayacağı hususu yargı konusu yapılmıştır.

Nitekim Yargıtay konuyla ilgili bir kararında, “Somut uyuşmazlıkta, hafta tatili ücreti bakımından, 24 saat çalışma 24 saat dinlenme esasında yürütülen çalışma sistemine göre, davacının bir hafta 4 gün, diğer hafta ise 3 gün çalışması söz konusu olup, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesine göre dinlenme için haftada en az bir gün ayrıldığından davacının hafta tatili ücreti talebinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir[1].

Yargıtay’ın başka bir kararında da, “Somut uyuşmazlıkta, Mahkemece davacının 15 günde bir değişen vardiya sistemi ile 07.00-19.00 ve 19.00-07.00 saatleri arasında çalıştığı ve her hafta tatilinde çalıştığı kabul edilerek hesaplanan alacaklar hüküm altına alınmıştır. Ancak 07.00-19.00 ve 19.00-07.00 saatleri arasında 15 günde bir değişen vardiya sistemine göre çalışma halinde, davacının vardiya değişim günlerinde kesintisiz 24 saat dinlenme imkanına sahip olacağı açıktır. Mahkemece bu yön gözetilmeden, davacının her hafta tatilinde çalıştığı kabul edilerek hesaplanan hafta tatili alacağının hüküm altına alınması hatalıdır[2].

Yargıtay, 24 saat çalışma ve en az 24 saat dinlenme sisteminde, “… çalışma düzeninin 24 saat çalışma 24 saat dinlenme esası üzerine olduğu, 24 saat çalışma 24 saat dinleneme şeklinde geçen çalışmalarda, davacının bir hafta 4 gün diğer hafta 3 gün çalışacağı, bu nedenle hafta tatili çalışması olamayacağı dikkate alınmadan hafta tatili alacağına hükmedilmesini hatalı bulmaktadır[3].

Sonuç olarak, 4857 sayılı İş Kanunu’nda, “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme (hafta tatili) verilir” denilmektedir (m.46/1). Bu kapsamda, 12 saat çalışma 24 saat dinlenme; 24 saat çalışma 24 saat dinlenme ve 24 saat çalışma 48 saat dinlenme gibi çalışma biçimlerinde 24 saat kesintisiz dinlenmeden bahsedildiği için işçinin hafta tatili ücreti istemesi mümkün değildir. Ayrıca, 24 saat çalışma 24 saat dinlenme şeklinde geçen çalışmalarda, işçinin ancak bir hafta 4 gün diğer hafta 3 gün çalışabileceği düşü­nüldüğünde, hafta tatili çalışmasından bahsetmek de mümkün olmayacaktır[4].

[1] Y.9HD.05.10.2021 T., E.2021/9973, K.2021/13695 Legalbank

[2] Y.22HD.17.12.2019 T., E.2017/26369, K.2019/23539 Legalbank.

[3] Y.22.HD.26.2.2018 T., E.2017/11172, K.2018/4764; Y.22.HD.20.11.2017 T., E.2015/21944, K.2017/25163 Legalbank.

[4] SÜMER, Haluk Hadi/KAYIRGAN, Hasan, İşçilik Alacakları ve Hesaplamaları, 3. Baskı, Ankara 2022, s.828-829.

www.incirogludanimanlik.com sayfasında yayımlanan blog yazıları, hakemli makale formatında olmayıp bilgi verme amaçlıdır. Kesinlikle hukuki mütalaa ya da tavsiye niteliğinde değildir.

Lütfi İNCİROĞLU

Öncelikle belirtelim ki bu düzenleme bir vergi affı veya yapılandırma düzenlemesi değil. Borç asıllarında ya da gecikme zamlarında herhangi bir indirim öngörülmüyor. Yapılan düzenleme, 6183 sayılı Kanun'un 48’inci maddesinde yer alan tecil müessesesinin belirli borçlular açısından daha avantajlı koşullarla uygulanmasından ibaret.

Bu Tebliğ’in ne anlattığını izah etmeye çalışayım

Hangi borçlar kapsama giriyor?

Tebliğin kapsamı oldukça geniş tutulmuş durumda. Buna göre, 5 Haziran 2026 tarihi itibarıyla (bu tarih dahil) vadesi geldiği halde Tebliğin yayımlandığı tarihe kadar (16 Haziran 2026) ödenmemiş olan ve Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerince takip edilen tüm amme alacakları düzenleme kapsamına giriyor.

Başka bir ifadeyle vergi dairelerine olan çok sayıda borç türü, genel olarak tecil ve taksitlendirme imkanından yararlanabilecek.

Ancak bu geniş kapsamın bazı önemli istisnaları da bulunuyor. Özel tüketim vergisi (ÖTV) borçları ile 2026 yılı gelir veya kurumlar vergisine mahsuben ödenen geçici vergiler bu düzenlemenin dışında bırakılmış durumda.

Ayrıca bu vergilere bağlı vergi ziyaı cezaları, gecikme faizleri ve gecikme zamları ile bu vergilerin beyannamelerine ilişkin damga vergileri ve bunlara bağlı gecikme zamları da Tebliğ kapsamına dahil edilmemiş.

Başvurular 31 Ağustos'a kadar yapılacak

Tebliğden yararlanmak isteyen borçluların 31 Ağustos 2026 tarihine kadar başvuruda bulunmaları gerekiyor. Bu tarih, başvurunun son günü olarak belirlenmiş durumda ve bu tarihten sonra yapılan başvurular Tebliğ kapsamında değerlendirilmeyecek.

Başvurular hem elektronik ortamda hem de fiziki olarak yapılabilecek. Elektronik başvuru Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesi, Dijital Vergi Dairesi veya e-Devlet üzerinden gerçekleştirilebilecek. Bunun yanında borçlu olunan vergi dairesine doğrudan gidilerek ya da posta yoluyla da başvuru imkânı bulunuyor. Ayrıca başka vergi daireleri aracılığıyla yazılı başvuru yapılması da mümkün.

Başvurunun hangi tarihte yapıldığı ise yönteme göre değişiyor. Elektronik başvurularda sistemin kaydı esas alınırken, taahhütlü posta veya APS ile gönderilen başvurularda postaya verildiği tarih, adi postada ise vergi dairesi kayıtlarına intikal ettiği tarih başvuru tarihi olarak kabul ediliyor.

Birden fazla vergi dairesine borcu olanların ise her vergi dairesi için ayrı ayrı başvuru yapması gerekiyor. Ayrıca mükelleflerin yalnızca belirli borçlar için değil, vergi dairesine olan tüm borçları için tecil talebinde bulunmaları şart.

Taksit çeşitliliği var

Yeni düzenlemede ilk taksit Eylül 2026’da ödenecek. Sonraki ödemeler ise aylık eşit taksitler halinde yapılacak. Ancak Tebliğ, tüm mükellefler için tek tip bir ödeme planı öngörmüyor. Borçlunun içinde bulunduğu mali durum, borcun niteliği ve borçlunun hukuki statüsü dikkate alınarak 12 aydan 72 aya kadar değişen taksit imkanları getiriliyor.

Çok zor durumda olanlara taksit

Borçluların çok zor durum hallerinin tespitinde Seri: A Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliği ile 2014/1 Seri No.lu Tahsilat İç Genelgesinde yer alan kriterler esas alınacak. Buradaki çok zor durum ibaresi, “borcunu ödeyemeyecek durumda olduğu” anlamında değildir; borcunu öderse “işleri aksar, sıkıntıya düşer” anlamındadır.

Bu çerçevede taksit sayıları aşağıdaki şekilde belirleniyor:

Bu Tebliğin yayımlandığı tarih itibarıyla faal mükellefiyet kaydı bulunan ve bilanço esasına veya işletme hesabına göre defter tutan mükellefler için taksit sayısı, likidite oranına göre değişiyor. Likidite oranı, işletmenin kısa vadeli borçlarını kısa vadeli varlıklarıyla karşılama gücünü gösteren finansal bir göstergedir.

Buna göre;

• Likidite oranı 0,50 ve üzerinde olanlar borçlarını 36 eşit taksitte,
• Likidite oranı 0,50’nin altında ve 0,30’un üzerinde olanlar 48 eşit taksitte,
• Likidite oranı 0,30 ve altında olanlar ise 72 eşit taksitte ödeyecek.

Bu kapsama girmeyen diğer borçlular için ise genel olarak 48 eşit taksit uygulanacak.

KDV ve BSMV borçları için farklı uygulama

Borçluların banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) ile katma değer vergisinden (KDV) kaynaklanan borçları ve bu vergilere bağlı vergi ziyaı cezaları, gecikme faizi ve gecikme zamları 12 eşit taksitte ödenecek. Aynı şekilde bu vergilerin beyannamelerine ilişkin damga vergileri ve bunlara bağlı gecikme zamları da 12 eşit taksitlendirme kapsamında yer alacak.

Örneğin faal mükellefiyeti bulunan Çiçek Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., vergi dairesine başvurarak toplam 648.000 TL tutarında borcunun tecil ve taksitlendirilmesini talep ediyor. Bu borcun 468.000 TL’lik kısmı gelir (stopaj) vergisi ve damga vergisinden, 180.000 TL’lik kısmı ise katma değer vergisinden oluşuyor.

Şirketin likidite oranı 0,30’un altında olduğu varsayımında en düşük mali durum grubunda yer aldığı kabul eder ve bu durumda Tebliğ, borçların türüne göre farklı taksitlendirme öngörüyor.

Buna göre KDV ve buna bağlı gecikme zammından doğan 180.000 TL’lik borç 12 eşit taksitte ödenecek. Gelir (stopaj) vergisi ve damga vergisinden oluşan 468.000 TL’lik borç ise 72 eşit taksite bölünecek.

Yerel yönetimlere ayrıcalık

Tebliğ, yerel yönetimlere ve bunların iştiraklerine ayrıca bir kolaylık sağlıyor. Buna göre il özel idareleri, belediyeler, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları ile bunlara bağlı kamu tüzel kişileri ve bu kurumların sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketlerin Tebliğ kapsamındaki tüm borçları, verginin türüne bakılmaksızın 72 eşit taksitte ödenebilecek.

Düzenleme yalnızca bu kurumları değil, söz konusu borçlardan hukuken sorumlu olan kişileri de kapsıyor. Böylece belediye şirketleri veya diğer ilgili kuruluşların borçlarından sorumlu tutulan kişiler de asıl borçluya tanınan taksitlendirme imkanlarından yararlanabilecek.

Örneğin, sermayesinin tamamı bir belediyeye ait olan bir belediye şirketinin 380 bin lira gelir (stopaj) vergisi ve damga vergisi borcu ile 180 bin lira KDV borcu olmak üzere toplam 560 bin liralık vergi borcu bulunduğunu varsayalım. Normalde KDV borçları en fazla 12 taksitte ödenebiliyorken, belediye şirketleri için getirilen özel düzenleme nedeniyle söz konusu borcun tamamı tür ayrımı yapılmaksızın 72 eşit taksitte ödenebilecek.

Faiz oranı yüzde 39'dan yüzde 29'a indirildi

Düzenlemenin en önemli avantajlarından biri de uygulanacak faiz oranı. Bilindiği üzere normal tecil uygulamalarında halen yıllık yüzde 39 oranında tecil faizi uygulanıyor.

Yeni Tebliğ kapsamında ise yıllık yüzde 29 oranında tecil faizi uygulanacak.

Dolayısıyla Bakanlık, ödeme güçlüğü yaşayan mükellefler için hem vade süresini uzatmış hem de finansman maliyetini düşürmüş oluyor. Özellikle banka kredi faizlerinin yüksek seyrettiği bir dönemde yüzde 29’luk tecil faizi birçok mükellef açısından alternatif bir finansman imkânı niteliği taşıyabilir.

Tebliğden yalnızca yeni başvuru yapacak borçlular değil, halen tecil kapsamında borcunu ödemeye devam eden mükellefler de yararlanabilecek. Hatta düzenlemenin en dikkat çekici yönlerinden biri de burada ortaya çıkıyor.

Çünkü mevcut tecillerde, Tebliğin yayım tarihinden sonra ödenecek taksitlere herhangi bir başvuru aranmaksızın yıllık yüzde 29 tecil faizi uygulanacak. Başka bir ifadeyle, borcunu düzenli ödeyen mükelleflerin faiz yükü otomatik olarak düşürülecek.

Öte yandan mevcut ödeme planını daha uzun vadeye yaymak isteyenlerin 31 Ağustos 2026 tarihine kadar başvurması gerekiyor. Bu durumda geçmişte ödenen taksitler korunacak, kalan borç ise Eylül 2026’dan itibaren yeni Tebliğde belirlenen süreler çerçevesinde yeniden taksitlendirilebilecek. Ancak bu imkan, ilk tecil başvurusundan itibaren Kanun’un izin verdiği azami süreyi aşacak şekilde kullanılamayacak.

Daha basit ifadeyle Tebliğ, sadece yeni başvuru yapacak mükellefleri değil, halen tecil kapsamında borcunu ödemeye devam edenleri de ilgilendiriyor.

Taksitlerin tespiti

Tebliğ, borcun nasıl hesaplanacağı ve taksitlerin nasıl oluşturulacağına ilişkin teknik bir çerçeve de çiziyor.

Buna göre, tecil talebinde bulunan borçluların borçlarına vade tarihinden tecil başvuru tarihine kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun uyarınca gecikme zammı hesaplanacak ve bu şekilde toplam borç tutarı belirlenecek. Eğer ilgili alacak türünde gecikme zammı dışında başka bir fer’i alacak öngörülüyorsa, bu kez ilgili özel mevzuat hükümleri dikkate alınarak hesaplama yapılacak.

Toplam borç tutarı daha sonra belirlenen taksit sayısına bölünerek ödeme planı oluşturulacak. Bu aşamada ortaya çıkan küsuratlar ilk taksite eklenecek.

Ayrıca taksitlere uygulanacak tecil faizi, ödeme planlarında her ayın son günü itibarıyla hesaplanarak gösterilecek. Bununla birlikte borçluların taksitlerini vade tarihinden önce ödemeleri de mümkün olacak; bu durumda tecil faizinin hesaplanmasında ödeme tarihi esas alınacak.

Teminat uygulaması değişmedi

Tebliğ teminat konusunda yeni bir düzenleme getirmiyor. Buna göre 10 milyon TL’ye kadar olan kamu alacaklarında teminat aranmayacak. 10 milyon TL’yi aşan borçlarda ise aşan kısmın yarısı kadar teminat gösterilmesi gerekecek.

İki taksit için tolerans var

Tecil kapsamında ödenmesi gereken taksitlerin zamanında veya tam olarak ödenmemesi, kural olarak tecilin ihlali sonucunu doğuruyor. Ancak Tebliğ, bu konuda sınırlı bir esneklik de tanıyor.

Buna göre, bir takvim yılı içinde en fazla iki taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi tecilin bozulmasına yol açmayacak. Ancak bu durumda geciken taksitlerin, bir sonraki taksit ödeme süresi içinde ve ödeme tarihi dikkate alınarak hesaplanacak tecil faiziyle birlikte ödenmesi gerekiyor.

Eğer gecikme son taksite ilişkin ise, bu taksitin en geç son taksit ödeme süresini takip eden ayın sonuna kadar yine faizleriyle birlikte ödenmesi şart.

Bu şartlar yerine getirilmediği takdirde tecil ihlal edilmiş sayılacak ve borç yeniden takip ve tahsil sürecine alınacak.

Öte yandan, geciken taksitlerin belirtilen şekilde ödenmesi halinde tecilin geçerliliği için vergi dairelerince ayrıca bir işlem yapılmasına gerek bulunmuyor.

Tebliğden yararlanmak istemeyenler için

Tebliğin yayımlandığı tarihte tecil başvurusu yapmış ancak talebi henüz sonuçlandırılmamış olan mükellefler de yeni düzenlemeden yararlanabilecek. Bunun için 31 Ağustos 2026 tarihine kadar başvurmaları yeterli olacak.

Bu durumda, başvurunun yapıldığı tarihten Tebliğin yayımlandığı tarihe kadar geçen süre için o dönemde geçerli olan faiz oranları uygulanacak; Tebliğin yayımlandığı tarihten sonraki dönem için ise yıllık yüzde 29 tecil faizi esas alınacak.

Yeni düzenlemeden yararlanmak istemeyenlerin talepleri ise mevcut mevzuata göre değerlendirilmeye devam edecek. Bu kişilerin tecil taleplerinin kabul edilmesi halinde yıllık yüzde 39 oranındaki tecil faizi uygulanacak.

Özel hususlar

Tebliğ, yalnızca borcun asıl muhataplarını değil, vergi borcundan hukuken sorumlu olan diğer kişileri de kapsıyor. Buna göre mirasçılar, kefiller, şirket ortakları ve kanuni temsilciler gibi amme borcunun ödenmesinden sorumlu tutulan kişiler, sorumlu oldukları tutar ölçüsünde bu tecil ve taksitlendirme imkanından yararlanabilecek.

Adi ve kolektif şirket ortakları bakımından ise, şirket borcunun tamamından müteselsilen sorumlu olunduğu için, bu kişiler de şirket borcunun tamamı üzerinden Tebliğ hükümlerinden yararlanabilecek.

Ancak bu imkândan yararlanabilmek için ilgili vergi dairesine yazılı başvuru yapılması şart.

Öte yandan, daha önce özel kanunlar kapsamında yapılandırılmış ve bu Tebliğin yayımlandığı tarih itibarıyla ihlal edilmemiş olan borçlara ilişkin ödenmemiş taksitler bakımından bu Tebliğ hükümleri uygulanmayacak. Yani mevcut yapılandırma dosyalarındaki eksik ödemeler bu Tebliğ kapsamında yeniden taksitlendirilemeyecek.

Tebliğ ayrıca “borcu yoktur” yazısı açısından da önemli bir düzenleme içeriyor. Buna göre tecil edilen borcun (faiz hariç) en az yüzde 10’unun ödenmiş olması halinde, bu borç, borç durumunu gösteren belgede yer almayacak. Hiç ödeme yapılmamışsa borcun tamamı, yüzde 10’un altında ödeme varsa ise ödenmeyen kısım dikkate alınacak.

Motorlu taşıtlar vergisi ve buna bağlı borçlar bakımından da özel bir düzenleme bulunuyor. MTV, trafik idari para cezaları ve geçiş ücretlerinden doğan borçlar tecil edilebilecek; tecil şartları sürdüğü sürece araç muayenesi ve uçuşa elverişlilik gibi işlemler yapılabilecek. Ancak araçların satış ve devri için tecil edilen borcun tamamının ödenmesi gerekecek.

Tebliğ kapsamında taksitlendirme başvurularında, belirlenen azami taksit sınırları aşılmamak kaydıyla daha az sayıda taksit talep edilmesi de mümkün olacak. Süresinde yapılmayan başvurular ile 5 Haziran 2026 sonrasında doğan alacaklar ise bu Tebliğ kapsamında değil, genel hükümler çerçevesinde değerlendirilecek.

Tebliğle alakalı genel değerlendirmem

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği (Seri:B Sıra No:20), klasik anlamda bir vergi affı ya da yapılandırma düzenlemesi niteliği taşımıyor. Tebliğ, borç asıllarında ya da gecikme zamlarında herhangi bir silme veya indirim öngörmüyor; bunun yerine 6183 sayılı Kanun’un 48’inci maddesi çerçevesinde mevcut tecil müessesesini daha esnek, daha düşük maliyetli ve daha uzun vadeli hale getiriyor.

Düzenlemenin temel yönü, tahsil kabiliyeti zayıflamış kamu alacaklarının finansman yükü azaltılarak tahsil edilmesini kolaylaştırmak. Bu çerçevede yıllık tecil faizinin yüzde 39’dan yüzde 29’a düşürülmesi, özellikle yüksek enflasyon ve kredi maliyetlerinin arttığı bir ekonomik konjonktürde mükellefler açısından önemli bir finansman alternatifi oluşturuyor.

Tebliğin dikkat çeken yönlerinden biri, borçlular arasında daha “ince ayarlı” bir ayrım yapılması. Likidite oranına dayalı çok zor durum değerlendirmesi, alacak türüne göre farklı taksitlendirme (özellikle KDV ve BSMV için 12 ay sınırı) ve yerel yönetimlere tanınan 72 aya kadar genişletilmiş ödeme imkânı, sistemin hem mali kapasiteyi hem de borcun niteliğini dikkate alan hibrit bir yapı kurduğunu gösteriyor.

Bununla birlikte düzenleme yalnızca yeni başvuruları değil, mevcut tecil dosyalarını da doğrudan etkiliyor olması bakımından ayrıca önem taşıyor. Tebliğin yayımı sonrası döneme ilişkin taksitlerde faiz oranının kendiliğinden %29’a düşmesi ve belirli koşullarda mevcut planların yeniden yapılandırılabilmesi, düzenlemenin dinamik etki alanını genişletiyor.

Öte yandan sistem, klasik yapılandırma kanunlarından farklı olarak borç silme veya yeniden hesaplama içermediği için Hazine açısından gelir kaybı yaratmıyor; aksine tahsilatın hızlandırılması ve düzenli hale getirilmesi hedefleniyor. Bu yönüyle Tebliğ, vergi politikasında ödeme kolaylaştırma yaklaşımının bir devamı niteliğinde.

Sonuç olarak düzenleme, bir yandan borçlu mükelleflere önemli bir nefes alanı açarken, diğer yandan kamu alacaklarının daha öngörülebilir bir ödeme planına bağlanmasını amaçlayan teknik bir tahsilat reformu görünümünde. Ancak uygulamanın gerçek etkisi, özellikle başvuru yoğunluğu ve idarenin taksitlendirme kapasitesinin yönetimiyle ortaya çıkacak.

Kısacası Tebliğ, vergi borcunu silmeyen ama ödenebilir hale getirmeye çalışan bir rahatlatma düzenlemesiolarak sistemde yerini alıyor.

A. Küresel ATV Beyannamesi

IIR kapsamında küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin mükellefi, çok uluslu işletme gruplarına bağlı ve diğer ülkelerde yerleşik olan işletmelerin, Türkiye’de bulunan;

* Nihai ana işletmesi,

* Ara ana işletmesi veya

* Kısmen sahip olunan ana işletmesidir.

Bu kapsamda bir çok uluslu işletme (ÇUİ) grubuna bağlı olarak Türkiye’de birden fazla Küresel ATV mükellefi bulunması mümkün olup her bir mükellef tarafından ayrı ayrı Küresel ATV Beyannamesi verilmesi gerekmektedir. Ancak, Türkiye’de bulunan Ara Ana İşletme ve Kısmen Sahip Olunan Ana İşletmeler bakımından Küresel ATV mükellefiyetinin bulunup bulunmadığının tespitinde 5520 sayılı Kanunun ek 7 inci maddesinde yer alan hükümler ve bu maddeye ilişkin olarak Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Uygulama Genel Tebliğinde yapılan açıklamaların dikkate alınması önem arz etmektedir.

Küresel ATV Bilgi Beyannamesinin aynı ÇUİ grubuna bağlı mükelleflerden biri tarafından Küresel ATV Beyannamesi ekinde sunulması yeterlidir. Öte yandan, Küresel ATV Bilgi Beyannamesinin “Küresel ATV Bilgilerinin Değişimine İlişkin Çok Taraflı Yetkili Makam Anlaşmasına (GIR-MCAA)” taraf bir ülkede sunulması durumunda, Türkiye’deki Küresel ATV mükellefleri tarafından sunulmasına gerek bulunmamaktadır.

Küresel ATV mükelleflerinin, kurumlar vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairesi müdürlüklerinde kendi adlarına “0064 – Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi” mükellefiyeti tesis ettirmeleri ve “Küresel ATV Beyannamesi” vermeleri gerekmektedir.

Bu kapsamda mükellef olanların “Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisine İlişkin Bildirim Formu” verme yükümlülükleri bulunmamaktadır.

B. Küresel ATV’ye İlişkin Bildirim Formu

Kapsama giren ÇUİ gruplarının A Bölümünde sayılan ana işletme statüsünde (Nihai Ana İşletme, Ara ana işletme ve Kısmen sahip olunan ana işletme) olmayan Türkiye’de bulunan diğer bağlı işletmeleri “Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisine İlişkin Bildirim Formu” vermekle yükümlüdür.

“Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisine İlişkin Bildirim Formu” vermekle yükümlü olan bağlı işletmelerin “0064 – Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi” mükellefiyeti tesis ettirme ve “Küresel ATV Beyannamesi” verme yükümlülükleri bulunmamaktadır.

“Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisine İlişkin Bildirim Formu” Dijital Vergi Dairesi üzerinden verilecektir. Söz konusu bildirim formu, “Küresel ATV Beyannamesine İlişkin Bilgiler” kısmında yer alan ilgili alanların tam ve doğru bir şekilde doldurulabilmesini teminen Küresel ATV Beyannamesinin beyan döneminden (30.06.2026) sonra da bildirimde bulunmakla yükümlü işletmelerin erişimine açık olacaktır. Dolayısıyla Küresel ATV’ye İlişkin Bildirim Formunun “Küresel ATV Beyannamesine İlişkin Bilgiler” kısmında yer alan ilgili alanların Küresel ATV Bilgi Beyannamesinin Türkiye veya yurt dışında sunulmasını müteakip doldurulması mümkün olacaktır.

Belediyeler ise, Belediye veya Kamu idaresi kullanıcı kodu ve şifresi ile sisteme giriş yapabileceklerdir.

Sisteme giriş yaptıktan sonra “Yapılandırma ve Tecil İşlemleri/Seri:B Sıra No:20 Tahsilat Tebliği Kapsamında Tecil Dilekçesi” menüsü aracılığıyla başvurunuzu tamamlayabilirsiniz.

Başvuru yapmak için tıklayınız…

Toplam cironun alt detaylarına bakıldığında; 2026 yılı Nisan ayında yıllık sanayi sektörü ciro endeksi yüzde 40,1 arttı, inşaat ciro endeksi yüzde 32,2 arttı, ticaret ciro endeksi yüzde 33,5 arttı, hizmet ciro endeksi yüzde 34,3 arttı.

Sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplamında ciro endeksi (2021=100), 2026 yılı Nisan ayında aylık yüzde 1,6 arttı.

Toplam cironun alt detaylarına bakıldığında; 2026 yılı Nisan ayında aylık sanayi sektörü ciro endeksi yüzde 3,7 arttı, inşaat ciro endeksi yüzde 6,9 arttı, ticaret ciro endeksi yüzde 0,6 azaldı, hizmet ciro endeksi yüzde 4,1 arttı.

Ekonomim

Buna karşılık Washington yönetimi, AB'den ithal edilen birçok ürüne yüzde 15 gümrük tarifesi uygulamaya başlamıştı.

Anlaşmanın üzerinden 11 ay geçmesine rağmen gerekli yasal düzenlemelerin tamamlanmaması üzerine Trump, AB'nin 4 Temmuz'a kadar yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde daha yüksek tarifeler uygulayabileceği uyarısında bulunmuştu.

Investing

Bloomberg Milyarderler Endeksi'ne göre, New York borsasının kapanışında dünyanın en zengin 500 kişisi servetlerine 336 milyar dolar katarken, toplam net servet 13,3 trilyon dolar ile rekor seviyeye ulaştı.

Spacex halka arzıyla dünyanın ilk trilyoneri olan Elon Musk, net servetini yüzde 10'dan fazla artırarak 1,27 trilyon dolara çıkardı.

Listenin en altında yer alan ve dünyanın süper zenginleri arasında en az servete sahip olan 12 kişinin serveti 7,9 milyar dolar olurken, endekse girmek için şimdiye kadar belirlenen en yüksek eşik değer de yükseldi.

Piyasalar coştu

ABD ile İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak üzere geçici bir anlaşmaya varmasının ardından pazartesi günü piyasalar canlı bir seyir izledi. SpaceX, borsaya muhteşem bir giriş yaptı. Bu iyimserlik, Dow Jones Endüstri Ortalaması'nı rekor seviyeye taşırken, Nasdaq 100 ve MSCI Dünya Endeksi de tüm zamanların en yüksek seviyelerine yakın bir seviyede günü kapattı.

Yatırımcıların hisseleri kapıştığı ortamda, SpaceX servet artışında en büyük itici güç oldu. Şirketin piyasa değeri yüzde 20 artarken, Musk’ın net servetine 164 milyar dolar ekledi. Bu rakam, Bloomberg endeksindeki diğer 499 kişinin toplam kazancına yaklaşırken, şimdiye kadar kaydedilen en büyük tek günlük artışlardan biri oldu.

Zenginler arası eşitsizlik: Musk, farkı açtı

Musk'ın serveti, yıllardır dünyanın zengin elitleri ile diğer herkes arasındaki uçurum gibi servet eşitsizliğini gözler önüne seriyor. Şimdi ise ultra zenginler arasındaki uçurumun giderek büyüdüğünün bir örneği haline geldi. Endekse göre, ilk 50 kişi şu anda 6,5 trilyon doları kontrol ediyor. Bu rakam, en alt sıradaki 450 kişinin sahip olduğu 6,8 trilyon dolara neredeyse eşit.

Dünyanın en büyük servete sahip ilk beş zengini:

Elon Musk 1,27 trilyon dolar

Larry Page 314 milyar dolar

Sergey Brin 292 milyar dolar

Jeff Bezos 267 milyar dolar

Larry Ellison 247 milyar dolar.

Ekonomim

New York New Jersey Stadı'nda Brezilya ile Fas arasında oynanan karşılaşmayı takip eden taraftarlar, yaşanan maliyet artışlarını değerlendirirken, "Dünya Kupası ateşi cep yakıyor" ifadelerini kullandı.

Atlanta Stadı'nda İspanya ile Yeşil Burun Adaları maçını izleyen futbolseverler ise organizasyonu "Tarihinin en pahalı Dünya Kupası" sözleriyle yorumladı.

Tribün doluluklarında dikkat çeken fark

Turnuvanın ilk günlerinde bazı statlarda tribünler tamamen dolarken bazı karşılaşmalarda boş koltuklar göze çarptı.

82 bin 500 seyirci kapasitesine sahip New York New Jersey Stadı'nda oynanan Brezilya-Fas maçını yaklaşık 80 bin kişi takip etti. Buna karşılık 75 bin kişilik Atlanta Stadı'ndaki İspanya-Yeşil Burun Adaları mücadelesinde tribünlerde yaklaşık 65 bin taraftar yer aldı.

Sıcak hava taraftarları da etkiliyor

Son yılların en sıcak Dünya Kupalarından biri olarak değerlendirilen organizasyonda karşılaşmaların önemli bölümü 30 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda oynanıyor.

Festival alanlarında ve stat çevresinde bulunan taraftarlar, güneşten korunabilmek için şapka ve şemsiye kullanıyor.

Konaklama fiyatlarında rekor artış

Turnuva boyunca özellikle ABD'deki ev sahibi şehirlerde otel ücretlerinde ciddi yükseliş yaşandığı belirtiliyor.

Birçok kentte 2 ve 3 yıldızlı otellerde gecelik konaklama bedelleri 300 avronun üzerine çıkarken, New York, Miami, Dallas ve Los Angeles gibi şehirlerde fiyatların ortalama yüzde 300 arttığı ifade ediliyor.

Bazı bölgelerde 4 ve 5 yıldızlı otellerin gecelik ücretleri 500 dolar seviyesini aşarken, kısa süreli ev kiralama fiyatlarında da dikkat çekici yükselişler görülüyor.

Ulaşım giderleri de yükseldi

Dünya Kupası'nı takip etmek isteyen taraftarlar, yalnızca konaklama değil ulaşım masrafları nedeniyle de bütçelerini zorlamak durumunda kalıyor.

ABD'deki 11 ev sahibi şehre ulaşım için yüksek fiyatlı uçak biletleriyle karşılaşan taraftarlar, özellikle uzak ülkelerden gelen yolculuklarda daha fazla maliyet ödüyor.

ABD iç hat uçuşlarında da geçen yıla kıyasla yüzde 50 ila yüzde 100 arasında fiyat artışı yaşandığı belirtilirken, Miami uçuşlarının 2025'e göre yüzde 65 daha pahalı hale geldiği kaydediliyor.

Bilet fiyatları Katar'ın çok üzerinde

2026 Dünya Kupası'nda grup aşaması karşılaşmalarının ortalama bilet fiyatı yaklaşık 400 dolar seviyesinde bulunuyor. Katar'da düzenlenen 2022 Dünya Kupası'nda ise grup maçları için ortalama bilet ücretleri 100 doların altında kalmıştı.

2022'de grup aşaması biletleri 11 ila 220 dolar arasında değişirken, 2026 turnuvasında fiyatların yaklaşık beş kat arttığı belirtiliyor.

Açılış maçında bilet fiyatları 560 dolardan başlarken, en pahalı koltuklar 2 bin 735 dolara kadar çıkıyor. Katar'daki açılış karşılaşmasında ise fiyatlar 55 ila 618 dolar arasında değişmişti.

Final bileti binlerce dolara ulaştı

New York New Jersey Stadı'nda oynanacak Dünya Kupası finalinin en düşük fiyatlı bileti 2 bin 30 dolar olarak satışa sunulurken, en pahalı biletin fiyatı 6 bin 370 dolara kadar yükseliyor.

Katar'da oynanan 2022 Dünya Kupası finalinde ise en ucuz bilet 206 dolar, en pahalı bilet ise 1607 dolar seviyesindeydi. Böylece 2026 finalinin en düşük fiyatlı bileti bile önceki turnuvanın yaklaşık 10 katına ulaştı.

FIFA'ya bilet şikayeti

Avrupa Futbol Taraftarları Birliği (FSE), 2026 Dünya Kupası öncesinde FIFA'yı Avrupa Komisyonu'na şikayet etti.

Kuruluş, yüksek bilet fiyatları ile şeffaf olmayan satış süreçlerini eleştirirken, taraftarların biletlere erişiminde adil koşullar sağlanması gerektiğini vurguladı.

FSE açıklamasında, "FIFA, 2026 Dünya Kupası bilet satışlarında tekel konumunda ve bu gücünü, rekabetçi bir piyasada asla kabul edilemeyecek koşulları taraftarlara dayatmak için kullandı. Birçoğu için bu, hayatlarında bir kez yaşayacakları bir deneyim; biletlere adil ve şeffaf erişim şart." ifadelerine yer verdi.

"Bu, futbolun festivali değil, zenginlerin festivali oldu"

Grup aşamasından finale kadar tüm maçları takip etmek isteyen bir taraftarın yalnızca biletler için 7 bin doların üzerinde harcama yapabileceği belirtiliyor. Ulaşım ve konaklama giderleri de eklendiğinde toplam maliyetin, 2022 Katar Dünya Kupası'nın yaklaşık beş katına ulaştığı ifade ediliyor.

Artan fiyatlara tepki gösteren taraftarlar, "Bu, futbolun festivali değil, zenginlerin festivali oldu." değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump da bilet ücretlerine ilişkin yaptığı açıklamada, "1000 dolardan fazla bilet fiyatı. Ben olsam o parayı ödemezdim" dedi.

AA

Küresel işe alım görünümü genel olarak yavaşlama eğiliminde; özellikle uluslararası ticarete bağımlı pazarlarda gümrük tarifeleri ve çatışmalar, neredeyse her yerde işveren güvenini zayıflattı. Buna rağmen, ABD gibi ülkelerdeki dayanıklılık ve yapay zekâya yönelik talep, küresel görünümün geçen yılın aynı dönemine kıyasla daha yüksek seviyede kalmasını sağladı.

Kuzey Amerika (40), beklenenden daha dayanıklı seyreden ABD iş gücü piyasasının etkisiyle bu çeyrekte tüm bölgeler arasında en güçlü işe alım görünümünü kaydetti. ABD'nin (45) istihdam görünümü ekonomiyi desteklemeye devam etti. Güney ve Orta Amerika'daki (24) işe alım beklentileri ise geçen çeyrekteki keskin yükselişin ardından belirgin şekilde yavaşladı. Brezilya (37) hâlâ bölgeye liderlik ediyor olsa da bir önceki çeyreğe göre 18 puan geriledi.

Asya Pasifik ve Orta Doğu'da (APME, 28), İran çatışmasının etkilerinin bölgeye yayılmasıyla işverenler daha temkinli hale geldi. BAE (17), aksayan tedarik zincirleri, zayıflayan petrol ticareti ve çok sayıda turist ile yabancı çalışanın ülkeden ayrılması nedeniyle geçen çeyreğe kıyasla anketin en sert düşüşünü (-43) kaydetti. Buna karşılık Hindistan (48), sert bir gerilemeye rağmen bölgenin en güçlü işe alım pazarı olmayı sürdürürken, Çin (33) teknolojiye yönelik talep ve kendi stratejik rezervlerinin desteğiyle iyileşme gösterdi.

Avrupa (14) da art arda dört çeyrek süren iyileşmenin ardından gerileme yaşadı; İran savaşı kaynaklı maliyet şoku, zaten kırılgan olan toparlanma sürecini olumsuz etkiledi. Bölgenin en büyük ekonomileri, en zayıf halkalar olmaya devam ediyor. Almanya (6), Fransa (3) ve İtalya (3); artan enerji ve taşımacılık maliyetleri, zayıf dış talep ve süregelen sanayi durgunluğu nedeniyle zorlanıyor.

Türkiye'de işverenler işe alımda olumlu tutumunu koruyor

Türkiye'deki işverenler ise 2026'nın üçüncü çeyreği için 24 puanlık Net İstihdam Görünümü (NEO) ile olumlu bir işe alım görünümü bildiriyor. Beklentiler, bir önceki çeyreğe göre 1 puan, geçen yılın aynı dönemine göre ise 6 puan güçlendi. Türkiye, istihdam beklentileri açısından küresel ortalamanın 2 puan altında kalmasına rağmen, ülke listesinin üst yarısında yer alıyor.

Sonuçlarla ilgili değerlendirmede bulunan ManpowerGroup Türkiye Genel Müdürü Feyza Narlı, "Türkiye ekonomisi beklenenden daha hızlı büyüyor ve enflasyon yavaş yavaş düşüyor olsa da işverenler, bütçelerinde yeni işe alımlar için daha az alan bırakan yüksek asgari ücret artışını ve olağanüstü yüksek borçlanma maliyetlerini karşılamak zorunda kalıyor. Ayrıca İran savaşı kaynaklı jeopolitik gerilimler, enerji fiyatları, bölgesel ticaret ve tedarik zincirleri konusunda belirsizliği artırarak işverenleri iş gücü planlamasında daha temkinli davranmaya yönlendiriyor. Aynı zamanda teknoloji, yenilenebilir enerji ve nitelikli üretim alanlarındaki uzman pozisyonları doldurmak zorluğunu koruyor. Tüm bu koşullar altında Türkiye'de işveren güveni istikrarlı kalmayı sürdürmesi ekonomimizin gücünü yansıtıyor." dedi.

En güçlü ve en zayıf sektörler

Türkiye'de istihdam beklentilerinin en güçlü olduğu sektör, 35 puanlık görünümle Profesyonel, Bilimsel ve Teknik Hizmetler sektörü oldu. Sektördeki beklentiler bir önceki çeyreğe göre 6 puan zayıflamış olsa da geçen yılın aynı dönemine kıyasla 3 puan yükseldi. Küresel ölçekte Türkiye, Profesyonel, Bilimsel ve Teknik Hizmetler sektöründeki istihdam beklentilerinde beşinci sırada yer alıyor ve küresel sektör görünümünün 12 puan üzerinde bulunuyor. Sektörlerin NEO puanları şu şekilde:

•Profesyonel, Bilimsel ve Teknik Hizmetler (35)

•Konaklama (34)

•İnşaat ve Emlak (28)

•Ticaret ve Lojistik (28)

•Kamu Sektörü, Sağlık ve Sosyal Hizmetler (22)

•Kamu Hizmetleri ve Doğal Kaynaklar (22)

•Finans ve Sigorta (12)

•İmalat (10)

•Bilişim (-3)

En güçlü ve en zayıf bölgeler

Güneydoğu Anadolu, 51 puanlık NEO ile Türkiye'nin bölgeleri arasında lider konumda bulunuyor. Bölgedeki görünüm bir önceki çeyreğe göre 3 puan gerilemiş olsa da geçen yılın aynı dönemine kıyasla 24 puan daha yüksek. Buna karşılık Marmara, geçen çeyreğe göre görünümünü iyileştiren tek bölge oldu. Marmara'daki beklentiler, bir önceki çeyreğe göre 7 puanlık artışla 21'e ulaştı. Bölgelerin NEO puanları:

•Güneydoğu Anadolu (51)

•Doğu Anadolu (31)

•Akdeniz (26)

•Ege (22)

•İç Anadolu (22)

•Marmara (21)

•Karadeniz (19)

Organizasyon büyüklüklerine göre

Türkiye'de 250 ila 999 çalışanı bulunan büyük ölçekli şirketlerdeki işverenler, 32 puanlık NEO ile en iyimser grubu oluşturuyor. Bu şirketlerdeki beklentiler bir önceki çeyreğe göre değişmezken, geçen yılın aynı dönemine kıyasla 22 puan daha yüksek seviyede bulunuyor. Buna karşılık, çok büyük ölçekli kuruluşların (1.000 ila 4.999 çalışan) istihdam beklentileri toparlandı ve bir önceki çeyreğe göre 24 puanlık artışla en güçlü büyümeyi kaydetti. Organizasyon büyüklüklerine göre NEO puanları şu şekilde: 

•250–999 çalışan (32)

•50–249 çalışan (27)

•5.000 ve üzeri çalışan (27)

•10–49 çalışan (19)

•10'dan az çalışan (16)

•1.000–4.999 çalışan (10)

Ekonomim

Avrupa Birliği'nde 2025 itibarıyla hanehalklarının yüzde 68,5'i kendi evinde yaşarken Eurostat verilerine göre ev sahipliği oranı Almanya'da yüzde 47,2 ile en düşük, Slovakya'da yüzde 93,8'le en yüksek seviyede bulunuyor.

Avrupalılar ilk evlerini kaç yaşında satın alıyor?

RE/MAX'ın 2025'te yayımaldığı Avrupa Konut Trendi Raporuna göre, 23 Avrupa ülkesinde ilk kez ev sahibi olanların ortalama yaşı 31,3. Bu ortalama Malta'da 28'e kadar gerilerken, Yunanistan ve İsviçre'de 34,7'ye kadar yükseliyor.

İlk evini satın alma yaşında ise konutların erişilebilirliği, aile desteği ve kiralama kültürü önemli rol oynuyor.

Almanlar, İngilizlerden beş yıl sonra ev sahibi oluyor

İlk evini satın almada en erken yaş 28,4 ile Birleşik Krallık ve Lüksemburg'da da görülüyor. Ancak Birleşik Krallık'ta 18-34 yaş grubundakilerin yüzde 53'ü ilk evini alırken ailelerinden nakit veya miras yoluyla maddi destek alıyor. Bu da genç yaşta ev sahibi olmayı kolaylaştırıyor. Bu kültür İngiltere'de her beş kişiden ikisini 25 yaşına gelmeden ev sahibi yapıyor.

İlk ev satın alma yaşının en yüksek olduğu üçüncü ülke ise Almanya. Almanlar ortalama 33,6 ile ilk evlerini İngiltere'dekilere göre 5,2 yıl daha geç alıyor. Ancak bu oranın arkasında da Alman hükümetinin kiralamayı kolaylaştıran yasal düzenlemeleri bulunuyor. 18-34 yaş grubundaki Almanların yüzde 69'u kirada yaşarken, Avrupa'da ortalama yüzde 38 seviyesinde.

İspanya ve İtalya'da aile evinden geç ayrılmak süreci uzatıyor

İlk ev satın alma yaşı İspanya'da ortalama 30,9, Fransa'da 32,5, İtalya'da ise 32,8 olarak hesaplanırken, İtalya ve İspanya'da gençlerin Avrupa ortalamasından üç yıl daha geç aile evinden ayrılması bu ülkelerdeki ilk ev sahibi olma yaşını etkiliyor.

Fransa'da ise gençler 23 yaşında aile evinden ayrılsa da aile desteği daha sınırlı kaldığı için ilk ev sahibi olma yaşı yüzde 33'te kalıyor.

Türkiye, ev sahibi olmanın en geç gerçekleştiği ülkeler arasında

Konut fiyatlarının pandemiden sonra hızla arttığı Türkiye'de ise ilk kez ev sahibi olma yaşı ortalama 34,1 olarak ölçüldü. Türkiye bu oranla Yunanistan ve İsviçre'nin ardından listenin üst sıralarında yer aldı.

Türkiye'nin yanı sıra Çekya'da ortalama yaş 33,2, Polonya'da 32,7, Bulgaristan'da 32,5, Slovenya'da 32,2 ve Hırvatistan'da 32,1 olarak hesaplandı. Buna karşılık Macaristan 28,5 yaşla en erken ev sahibi olunan ülkeler arasında yer alırken, Hollanda'da bu yaş 28,8 olarak kaydedildi.

Avusturya'da 29,1, Portekiz'de 29,8 ve Finlandiya'da 29,9 yaş ortalamasıyla ilk ev sahibi olma yaşı 30'un altında kaldı. İrlanda ise 30,8 yaş ortalamasıyla Avrupa ortalamasının hafif altında yer aldı.

18-25 yaş arasında en düşük ev sahipliği oranı yüzde 12,1 ile Yunanistan'da görülüyor. Yunanistan'da insanların sadece yüzde 50,4'ü ilk evini 35 yaşına kadar satın alabiliyor. İsviçre'de bu oran yüzde 53,2, Türkiye'de ise yüzde 56 seviyesinde bulunuyor.

Araştırmadaki 23 ülke genelinde ise insanların yüzde 69,5'i 35 yaşına kadar ilk evini satın alıyor. Bu oran Lüksemburg'da yüzde 87,8'e, Hollanda'da yüzde 85,2'ye, Birleşik Krallık'ta yüzde 84,6'ya ve Macaristan'da yüzde 82,8'e çıkıyor.

Dünya

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.