Spot altının ons fiyatı yüzde 0,7 düşüşle 4.044,81 dolara geriledi. Önceki işlem gününde gün içinde yüzde 1'e kadar yükselen değerli metal, elde ettiği kazançların bir bölümünü geri verdi. ABD'de ağustos vadeli altın kontratları da yüzde 0,8 değer kaybederek ons başına 4.045,40 dolardan işlem gördü.

Güçlü dolar, altının cazibesini azalttı

Dolar, yaklaşık bir ayın en yüksek seviyelerine yakın seyrini sürdürürken, bu durum dolar üzerinden fiyatlanan altını diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için daha maliyetli hale getirdi ve talep üzerinde baskı oluşturdu.

Altın dar bantta sıkıştı: Piyasalar Fed'i bekliyor

Bloomberg HT'de yer alan habere göre finans içerik ağı Tastylive’ın küresel makro strateji başkanı Ilya Spivak, “Altın 3.950 ile 4.200 dolar arasındaki dar bantta dalgalanıyor. Piyasa şu anda Fed’den gelecek sinyalleri bekliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Fed kararı öncesi faiz artışı beklentisi güçlendi

ABD Merkez Bankası (Fed), iki gün süren para politikası toplantısını çarşamba günü tamamlayacak. Piyasalar, karar öncesinde faizlerin sabit tutulmasını ana senaryo olarak görse de, faiz artırımı beklentisi son bir haftada belirgin şekilde güç kazandı.

CME FedWatch verilerine göre yatırımcılar, Fed'in politika faizini sabit bırakma olasılığını yüzde 62 olarak fiyatlıyor. Buna karşılık, en az 25 baz puanlık faiz artışı ihtimali yüzde 38'e yükseldi. Söz konusu oran, yalnızca bir hafta önce yüzde 16 seviyesinde bulunuyordu.

Öte yandan piyasalar, Fed'in eylül ayındaki toplantısında faiz artırma olasılığını ise yüzde 81 olarak fiyatlamaya devam ediyor.

Trump'tan Fed'e faiz indirimi çağrısı

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada ABD Merkez Bankası'na (Fed) faiz oranlarını düşürmesi çağrısında bulundu. Trump, ABD'nin küresel ekonomide rekabet gücünü artırabilmesi için dünyanın en düşük faiz oranlarına sahip olması gerektiğini savundu.

Ekonomim

Temel eğitimlerin içeriği, iş yerinin faaliyet konusu, tehlike sınıfı, çalışanların görevleri ve iş yerinde mevcut riskler dikkate alınarak hazırlanmalıdır. Bu kapsamda eğitim programı yalnızca genel İSG başlıklarından oluşmamalı; iş yerine, yapılan işe, kullanılan ekipmanlara ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre somutlaştırılmalıdır. Özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan iş yerlerinde işe ve iş yerine özgü risklere ilişkin eğitimlerin yüz yüze verilmesi esastır.

Temel eğitimin verilmesi için gerekli olan süre, iş yerindeki sağlık ve güvenlik riskleri dikkate alınarak işveren tarafından belirlense de çalışanın işe başladığı tarihten itibaren üç ayı geçememektedir. Üç aylık süre en yüksek sınırı ifade etmektedir. Dolayısıyla işverenin, risk düzeyi yüksek iş yerlerinde eğitimi daha erken planlaması en uygun yöntem olacaktır.

Temel eğitimler, iş yerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ve iş yeri hekimleri tarafından verilebilir. Bu yöntem, iş yerine özgü risklerin eğitime daha doğru yansıtılması bakımından önemlidir. Çünkü iş yerinde görev yapan iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi; risk değerlendirmesi, saha koşulları, çalışan profili ve fiili uygulamalar hakkında doğrudan bilgi sahibidir.

Diğer yandan, Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik uyarınca "Temel eğitimi verebilecek kişi, kurum ve kuruluşlar" hüküm altına alınmıştır. Hüküm kapsamında temel eğitimler, aşağıdaki kişi, kurum ve kuruluşlar tarafından verilebilmektedir.

* İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ile iş yeri hekimleri.

* Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi.

* Üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarının eğitim birimleri.

* Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları.

* İşçi, işveren ve kamu görevlileri kuruluşları veya bu kuruluşlarca kurulan eğitim vakıfları ve bunların ortaklaşa oluşturdukları eğitim merkezleri.

* Çalışanlara ücretsiz eğitim hizmeti veren ve kamu yararına kuruluş statüsüne haiz, eğitim amaçlı kurulmuş vakıflar.

Bu bağlamda, temel İSG eğitimlerinin yalnızca iş güvenliği uzmanı veya iş yeri hekimi tarafından verilebileceği düşünülmemelidir. Yönetmelik uyarınca sayılan kişi, kurum ve kuruluşlar da gerekli şartları sağlamaları halinde temel eğitim verebilir.

Ancak yalnızca kurum veya kuruluş unvanı yeterli değildir. Eğitimi fiilen verecek kişinin de gerekli mesleki yeterliliğe sahip olması gerekir. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, sendikalar veya vakıflar tarafından verilen eğitimlerde, eğitimi fiilen gerçekleştiren kişilerin iş yeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı eğitici belgesine, iş güvenliği uzmanlığı belgesine veya iş yeri hekimliği belgesine sahip olması gerekir. Bu nedenle eğitim hizmeti alınırken hem kurumun yetkisi hem de eğitimi verecek kişinin yetkinliği kontrol edilmelidir.

Uzaktan eğitim yöntemi tercih edilecekse, uzaktan verilebilecek temel eğitim konularının içeriği de yetkili kişi ve kuruluşlar tarafından hazırlanmalıdır. Bu içeriklerin mevzuata uygun, izlenebilir, ölçülebilir ve çalışanların öğrenme düzeyini değerlendirmeye elverişli olması gerekir. Uzaktan eğitimin yalnızca video izletilmesi veya belge gönderilmesi şeklinde yürütülmesi yeterli değildir.

Ayrıca 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri bakımından özel bir uygulama bulunmaktadır. Bu iş yerlerinde işveren veya işveren vekilleri, gerekli eğitim ve belgelendirme süreçlerini tamamlamaları halinde çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini kendileri de verebilir. Bu imkan yalnızca belirli şartları sağlayan az tehlikeli iş yerleri için geçerlidir.

Sonuç olarak temel İSG eğitimlerinde eğitimi kimin verdiği, eğitim içeriği kadar önemlidir. İşverenler, eğitim hizmeti almadan önce eğitimi verecek kişi veya kuruluşun yetkili olup olmadığını kontrol etmelidir. Ayrıca eğitim sonunda katılım, ölçme-değerlendirme ve belgelendirme süreçleri eksiksiz tamamlanmalı; düzenlenen belgeler çalışanların özlük dosyasında saklanmalıdır.

Hapsen tazyik

Tazyik hapsi, kişinin kanundan kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmesi için bir işi yapmaya/yapmamaya veya bir şeyi vermeye cezaevi ile korkutarak zorlamak amacıyla uygulanan, bir yaptırımdır. Diğer bir deyişle zorlama hapsidir.

Kamu alacaklısı idareler ödeme emri tebliğ edildiği halde 15 gün içinde borcunu ödemeyen ve mal bildiriminde de bulunmayan borçlular hakkında, 6183 sayılı Kanunun 60. maddesi uyarınca hapsen tazyik talebinde bulunabilirler. Borçlunun hapsen tazyikine karar verme yetkisi icra ceza mahkemelerindedir. Bu konuda hak düşürücü sürelerin tespitinde İcra ve İflas Kanununun 347. maddesi uygulanmaktadır. Anılan maddeye göre “şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer.” hükmü yer almaktadır. Borçlu hakkında hapsen tazyik kararı verilebilmesi için tahsil dairesince icra ceza mahkemesine yapılacak başvurular için öncelikle suçun işlendiği tarihin ve idarenin suçu öğrendiği tarihin tespiti önem arz etmektedir. Buna göre, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiğini gösteren tebliğ alındısının, tahsil dairesine intikal ettiği tarihin suça ıttıla tarihi (suçu öğrenme günü) olarak kabul edilmesi gerekmekte, her halükarda suçun işlendiği tarihten itibaren bir yılı geçmemek kaydıyla suçu öğrenme tarihinden itibaren üç ay içerisinde icra ceza mahkemesine şikâyet yoluna gidilmesi gerekmektedir (kamu borçlusunun tüzel kişi olması halinde, mal bildiriminde bulunma yükümlülüğü kanuni temsilcilere ait olduğundan, hapsen tazyik kararının bu yükümlülüğü yerine getirmeyen kanuni temsilciler hakkında alınması ve uygulanması gerekmektedir). Bu şekilde alınan hapsen tazyik kararları, kesinleşmesini müteakip infaz için derhal yetkili Cumhuriyet Savcılığına gönderilir. İnfaz, açık cezaevinde uygulanır.

Hapisle zorlama süresi en fazla üç aydır. Burada karar, bir mahkûmiyet kararı olmayıp bir zorlama kararı olduğundan, adli sicil kaydına işlenmez sadece savcılık tarafından tutulan özel bir deftere kaydedilir ve memuriyeti etkilemez. Hükmün verilmesinden itibaren 2 yıl içinde uygulanmayan zorlama hapsi zamanaşımına uğrar. Kişinin mal bildiriminde bulunması ile birlikte infaza son verilir ve kişi bırakılır.

Suçlar

Mal bildiriminde gerçeğe aykırı bildirimde bulunulması (md. 111- üç aydan bir yıla kadar hapis)) yahut yetersiz mal bildiriminde bulunanların yaşayış tarzlarının mal bildirimi ile uyumlu olmaması (md. 111- üç aydan bir yıla kadar hapis) veyahut yeterli mal bildiriminde bulunmayanların sonradan edindikleri mal ve kazançlarını bildirmemeleri (md.112- on günden bir seneye kadar hapis) veya borcunu ödemeyenlere ait malı kendisinde bulunanların yapılan talebe rağmen bu malları malı bildirmemeleri (md. 113- on günden altı aya kadar hapis) şeklindeki fiiller için çeşitli hürriyeti bağlayıcı cezalar öngörülmüştür.

Ayrıca malı olmadığını bildirenler için getirilmiş bulunan son ikâmetgâh ve iş adresleri ile diğer sürekli mükellefiyetlerini bildirmeleri ve nüfus kayıt suretlerini vermeleri yükümlülüğüne uymayanlar için elli güne kadar adli para cezası verilmesi söz konusudur (md. 114).

Doğru mal bildiriminde bulunan ya da haczi kabil mal veya gelirinin bulunmadığını doğru olarak beyan eden borçlular için bu cezaların uygulanması söz konusu değildir.

Anayasamızın 38. maddesinde ekonomik suça ekonomik ceza ilkesi benimsenmişse de, burada yaptırıma bağlanan fiiller, nakdi borcun ödenmemesi şeklindeki fiil olmayıp, kanundan kaynaklanan şekli yükümlülüklerin süresinde yerine getirilmemesinden veya yanıltıcı şekilde yerine getirilmesinden kaynaklı fillerdir. Öte yandan idarenin hürriyeti kısıtlayıcı ceza uygulamasının mümkün olmaması, vergi yargısının da kamu özgürlüklerini kısıtlayıcı cezaya hükmetmesinin mümkün olmaması sebebiyle, bu cezalara hükmedilmesi adli yargının alanına girmektedir.

6183 sayılı Kanun ile düzenlenmiş bu cezalar; kasten gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlarla, bildirilen malları borca yetmediği veya haciz ya da satışının çok güç olması nedeniyle ilave mal bildiriminde bulunması uyarısına rağmen, başka malı olduğu halde eksik bildirimde bulunanlara ve geçim kaynağı ve buna bağlı yaşayış tarzı bildirimlerini gerçeğe aykırı bir şekilde yapmış olanlara yönelik olarak düzenlenmiştir. Borçlunun; başkasının mallarını kendi malı olarak bildirmesi veya bildirdiği mallar üzerinde üçüncü şahısların haklarını da aynı zamanda bildirmemesi, malı olduğu halde beyan ettiğinden başka malları olmadığını bildirmesi gibi haller, uygulamada borçlunun gerçeğe aykırı bildirim yaptığı hususundaki kastının karinesidir.

Vergi vermek vatandaşlık görevidir. Verginin nasıl harcandığını sormak ise vatandaşlık hakkıdır. Vergi vermeyene kızıyoruz ama vergileri harcayanları denetlemiyoruz, oysa denetlemeliyiz

1- SORUN: Ne zaman vergiler gündeme gelse, ağız birliği etmişçesine, “kayıt dışı ekonomi” diye söze başlar ve herkesin vergisini tam vermesini dillendiririz. Bir bakıma hepimiz maliye müfettişi kesiliriz, vergi yüzsüzlerine kızarız. Ancak nedense aklımıza, vergilerin nereye gittiğini sorgulamak gelmez…

2- ETKİSİ: Oysa ödediğimiz vergilerin nereye harcandığına bakarsak, bu cennet vatanı neden cinnet vatan haline getirdiğimizi görebiliriz. Verimsiz, plansız, usulsüz şekilde harcayıp israf edilmesine ses çıkarmayız. Bizden alınan vergiyle siyasi ikbal, şahsi servet, kötü yönetimin finansmanına aldırmayız.

TOPLARKEN ŞAHİN, HARCARKEN KARGA…

3- ÇÖZÜM: Kamunun israfı, bürokrasi, popülizm, liyakatsizlik, denetim zayıflığı, hükümetin politika tercihleri, yüksek maliyetli garantiler, usulsüzlükler ortadan kalkmadığı sürece, daima bütçe açığı verecek, benden kesilen vergilerle galaksinin en pahalı makam araçlarına kaynak aktarılmış olacak.

4- YÖNTEM: -Bütçe harcamalarının kalem kalem dijital ortamda anlık yayımlanması, -Sayıştay raporlarının eksiksiz ve zamanında Meclis’te tartışılması, -Performans esaslı bütçelemenin güçlendirilmesi, -Kamu ihalelerinde tam şeffaflığın sağlanması. -“Nas” deyip geçiştirilmemesi…

İKİ SORU İKİ CEVAP / Vergilerin nereye gittiğine dair…

Bütçe denetlenmiyor mu?

Kâğıt üstünde evet... Ancak hükümetin tasarrufları, kayıt içinde toplanan ama kayıt dışında tutulan harcamalar çok fazla. Zombi şirketlere aktarılanlar, yandaşın silinen vergi borçları ise denetimsiz.

Nasıl takip edebiliriz?

Bizdeki medya ve STK’ların böyle bir duyarlılığı yok. Hatta vatandaşın da ödediği vergilerin nereye ve kimlere gittiğine dair merakı dahi yok. Bu durumda benden alınan vergi bir muktedire aktarılabiliyor.

NOT/ “SEN, ÖNÜMDE GİDEN ÇAKARLI; O ARABAYI SANA BEN ALDIM…”

İşçinin, memurun geliri eline geçmeden kesilen vergi, sanayici, tüccar, iş insanı, girişimci, çiftçiden alınan vergiler… Kimlerin cebine gidiyor? Belli değil. Sayıştay’ın işi bunları denetlemek ama… Bu yüzden muktedire araba, villa, seyahat, lüks; benden senden halktan alınan vergilerle karşılanıyor.

VERGİ HARCAMA LÛGATI:

Vergi tahsilatı: Devletin saldığı vergiler ile bütçeye aktarılan tüm kaynakların tamamı

Bütçe harcamaları: Hükümetin bu vergileri, siyasi tercihleri ve politik öncelikleriyle sarf etmesi

Bütçe disiplini: Bizde olmayan… Toplanan vergilerin yasalar çerçevesinde rasyonel harcanması

Harcama denetimi: Bizden alınan vergilerin nereye, kimlere, ne kadar harcandığının kontrol edilmesi

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Oysa, Türkiye’den yurt dışı­na kuruluş veya iştirak serma­yesi gönderilmesi hukuken ser­besttir; genel bir ön izin zorun­luluğu bulunmamaktadır. Türk Parası Kıymetini Koruma Hak­kında 32 Sayılı Karar ile Serma­ye Hareketleri Genelgesi, Tür­kiye’de yerleşik kişilerin yurt dışında şirket kurmak, ortak­lığa katılmak veya şube açmak amacıyla nakdi sermayeyi ban­kalar aracılığıyla ihraç edebile­ceğini düzenlemektedir.

Banka yükümlülüklerinin nedeni ve kapsamı

Yurt dışına sermaye gönde­riminde bankaların inceleme, bilgi toplama ve bildirim yü­kümlülükleri mevcuttur. Bu yü­kümlülükler esas itibarıyla iki ayrı düzenleme alanından kay­naklanmaktadır: kambiyo mev­zuatı ile suç gelirlerinin aklan­masının ve terörizmin finans­manının önlenmesine ilişkin mevzuat.

Kambiyo mevzuatındaki te­mel düzenlemeler 1567 sayılı Kanun, 32 Sayılı Karar, 2008- 32/34 sayılı Tebliğ ve TCMB tarafından yayımlanan Serma­ye Hareketleri Genelgesi’dir. Genelge’nin 10. maddesine gö­re nakdi sermaye ihracı ban­kalar aracılığıyla gerçekleştiri­lir. Bankaların, yapılan trans­ferlere ilişkin bilgileri Genelge ekindeki “Türkiye’den Serma­ye İhracı Formu” ile ilgili ka­mu kurumlarına bildirme yü­kümlülüğü vardır. Bu nedenle, ödemenin kuruluş sermayesi, sermaye artırımı veya ortaklık payı edinimi niteliğinde olup olmadığının, gönderen ile yurt dışındaki şirket arasındaki iliş­kinin ve sermaye taahhüdünü kimin yerine getirdiğinin belir­lenmesi gerekir.

Suç gelirlerinin aklanması­nın ve terörizmin finansmanı­nın önlenmesine ilişkin temel düzenlemeler, 5549 ve 6415 sa­yılı kanunlar ile ilgili MASAK mevzuatıdır. Bankaların kim­lik tespiti, müşterinin tanın­ması ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülükleri esas itibarıy­la 5549 sayılı Kanun’dan kay­naklanmaktadır. Bu kapsamda, banka, mevzuatta öngörülen durumlarda işlemi yapanlar ile adına veya hesabına işlem ya­pılanların kimliklerini tespit etmek, gerçek faydalanıcının belirlenmesine yönelik gerekli tedbirleri almak, işlemin amacı ve tarafları ile işlemin müşteri­nin mali profiliyle uyumu hak­kında yeterli bilgi edinmek zo­rundadır. 6415 sayılı Kanun ise, terörizmin finansmanı suçunu ve bu kapsamda malvarlığının dondurulmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. Mal­varlığının dondurulması kara­rının kapsamına giren transfer­ler gerçekleştirilemez; mevzu­atta öngörülen bazı işlemler ise izin sürecine tabi olabilir.

Bu yükümlülükler çerçeve­sinde, yurt dışındaki şirketin kuruluş ve sicil belgeleri, esas sözleşmesi, ortaklık yapısı, ser­maye taahhüdü, yetkili organ kararı, alıcı hesap bilgileri ve temsil yetkisine ilişkin belge­ler istenebilir. İşlemin tutarı, niteliği veya müşteri profili da­ha ayrıntılı incelemeyi gerek­tiriyorsa banka ayrıca bilanço, vergi beyannamesi, kar dağıtım kararı, hesap hareketleri veya fonun kaynağını açıklayan bel­geler talep edebilir. İşleme ko­nu malvarlığının yasa dışı yol­lardan elde edildiğine veya yasa dışı amaçlarla kullanılacağına ilişkin bilgi, şüphe ya da şüphe­yi gerektiren bir hususun bu­lunması halinde banka, MA­SAK’a şüpheli işlem bildirimin­de bulunmak zorundadır.

Öngörülemezlik sorunu

Mevzuat bankaların temel yükümlülüklerini belirlemekte, ancak her sermaye transferinde istenecek belgeleri tek ve kapa­lı bir liste halinde saymamakta­dır. Taleplerin bir kısmı kam­biyo bildiriminden, bir kısmı müşterinin tanınması ve risk değerlendirmesinden, bir kıs­mı da bankaların kendi uyum ve iç kontrol politikalarından kay­naklanmaktadır.

Bu nedenle, aynı nitelikte­ki işlemlerde farklı bankaların, hatta aynı bankanın farklı bi­rimlerinin değişik belgeler ta­lep ettikleri görülebilmektedir. Burada sorun, gerekli belgele­rin baştan tam olarak açıklan­maması, eksikliklerin tek se­ferde bildirilmemesi ve işlemin ne zaman tamamlanacağının öngörülememesidir. Gecikme, yurt dışındaki kuruluş ve tes­cil takviminin aksamasına, kur farkına, ek masrafa ve yatırım­cının iş ortakları nezdinde gü­ven kaybına yol açabilmektedir.

Sonuç

Ticaret Bakanlığı’nın Yurt Dışı Yatırım Anketi–2026 so­nuçlarına göre, Türkiye’de yer­leşik gerçek ve tüzel kişilerin 2025 yılı sonu itibarıyla 128 ül­kedeki yatırımlarında serma­ye pozisyonu 69,2 milyar dolar olarak tespit edilmiştir. Bu du­rum, konunun münferit yatı­rımcıların yanı sıra ülkenin dış yatırım kapasitesini de ilgilen­dirdiğini göstermektedir.

Hukuken serbest olan bir ya­tırımın uygulamada hızlı, stan­dart ve öngörülebilir biçimde gerçekleştirilebilmesi gerekir. Güçlü denetim ile yatırım ko­laylığı birbirinin alternatifi de­ğildir. Bankaların işlem başlan­gıcında temel belge listesini bil­dirmesi, eksiklikleri mümkün olduğunca tek seferde açıkla­ması ve öngörülebilir işlem sü­releri belirlemesi halinde, hem mali sistemin güvenliği hem de yatırımcının hukuki güvenliği birlikte korunabilir.

Uzlaşma, mükelleflerin ikmalen, re’sen ve idarece tarh edilecek/edilen vergilere ilişkin kesilecek/kesilen vergi ziyaı cezaları ile belirli bir tutarı aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları konusunda yargı yoluna başvurmadan, vergi idaresi ile anlaşmak amacıyla başvurabilecekleri idari bir çözüm yoludur. Uzlaşma, tarhiyat öncesi ve tarhiyat sonrası uzlaşma olarak ikiye ayrılır.

592 Sıra No.lu Vergi Usul Tebliği ile yapılan düzenlemeler kapsamında “Tarhiyat Öncesi Uzlaşma ve Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Broşürleri” güncellenerek kullanıma sunulmuştur.

Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Broşürüne ulaşmak için tıklayınız.

Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Broşürüne ulaşmak için tıklayınız.

Uzlaşma Hakkında İnfografik için tıklayınız.

Konu hakkında detaylı bilgi için Vergi İletişim Merkezini (VİMER-189) arayabilirsiniz.

Hizmet kesintisinden mükellefler ve meslek mensuplarının en az seviyede etkilenmesi amacıyla son beyan tarihi 26/8/2026 olan Temmuz ayı Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi beyan döneminin hafta sonuna da denk gelen ilk üç günü için hizmet kesintisi yapılması kararlaştırılmış olup çalışmaların tamamlanmasının ardından, Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi için beyanname sistemleri ivedilikle yeniden aktif hale getirilecektir.

Duyurulur.

Sayı : E-95474873-100100-146056844 24.07.2026
Konu : Gelir/Aylıklardan Prim Borcu Kesintisi

GENELGE
2026/19

1. Genel Açıklamalar

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa eklenen Ek 24 üncü maddede;

"Kurumdan gelir veya aylık alanların, kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, %25 oranını geçmemek üzere gelir veya aylıklarından kesilmek suretiyle tahsil edilir.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından düzenlenir."

hükmü yer almaktadır.

Buna göre, prim ödeme yükümlüsü kendisi olan kişilerin, kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, kendilerine/hak sahiplerine 5510 sayılı Kanun veya daha önce yürürlükte bulunan sosyal güvenlik kanunları kapsamında bağlanan gelir veya aylıklardan, icra takibi olmaksızın veya borçlunun muvafakati aranmaksızın kesinti yoluyla tahsil edilecektir.

2. Kesinti Yapılacak Kişiler

5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının;

• numaralı bendinde sigortalı kavramı, "Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi,"
• numaralı bendinde hak sahibi kavramı, "Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babası,"

olarak tanımlanmıştır. Bu itibarla;

- Sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra sigortalıların aylık bağlandığı tarihten önceki döneme ilişkin genel sağlık sigortası prim borçları ile kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan prim ve prime ilişkin borçları ödenmekte olan gelir/aylıklardan,

- Aktif sigortalı iken vefat edenlerden, ölüm tarihinden öncesine ait genel sağlık sigortası primi ile kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin borcu bulunanlar ve/veya borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra anlaşılanlar ile sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra vefat edenlerden gelir/aylık bağlanma tarihinden önceki döneme ait genel sağlık sigortası primi ile kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin borcu bulunanların ve/veya borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra anlaşılanların söz konusu borçları hak sahibi olarak gelir/aylık bağlanan eş, çocuk ve ana/babalarına ödenmekte olan ölüm geliri/aylıklarından,

- Hak sahibi eş, çocuk ve ana/baba olarak ölüm geliri ve/veya ölüm aylığı almakta olanların genel sağlık sigortası prim borçları ile kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan prim ve prime ilişkin borçları Taraflarına ödenmekte olan ölüm gelir/aylıklarından; hak sahibinin birden fazla statüden ölüm geliri/aylığı alması durumunda da söz konusu prim borçları ödenen tüm gelir/aylıklardan %25 oranını geçmemek üzere kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilecektir.

Örnek 1: Sigortalı A'ya 1.1.2025 tarihi itibarıyla yaşlılık aylığı bağlanmıştır. A'nın 1.6.2023-1.11.2024 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza genel sağlık sigortası prim borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra tespit edilmiştir. Söz konusu prim borcu Ek 24 üncü madde kapsamında yaşlılık aylığından kesinti yoluyla tahsil edilecektir.

Örnek 2: Sigortalı A, çalışırken 5.8.2025 tarihinde vefat etmiştir. Bu nedenle hak sahibi eşi B ile kızı C'ye ölüm aylığı bağlanmıştır. Ancak vefat eden A'nın 1.4.2022-4.10.2023 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra tespit edilmiştir. Söz konusu prim borcu Ek 24 üncü madde kapsamında eşi B ve kızı C'ye bağlanan ölüm aylıklarından kesinti yoluyla tahsil edilecektir.

Örnek 3: Kurumumuzdan yaşlılık aylığı alan D'nin 18.11.2025 tarihinde vefat etmiş olması nedeniyle hak sahibi eşi E ile kızı F'ye ölüm aylığı bağlanmıştır. Yaşlılık aylığı alan D'nin 1.6.2021-12.11.2021 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza genel sağlık sigortası prim borcu bulunmaktadır. Vefat eden D'nin prim borcu Ek 24 üncü madde kapsamında eşi E'ye ve kızı F'ye bağlanan ölüm aylığından kesinti yoluyla tahsil edilecektir.

Örnek 4: Sigortalı G, çalışırken 15.10.2024 tarihinde vefat etmiş olması nedeniyle hak sahibi eşi H ile kızı I'ya ölüm aylığı bağlanmıştır. Sigortalı G'nin Kurumumuza herhangi bir prim borcu bulunmamakla birlikte eşi H'nin 1.7.2022-12.12.2022 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunduğu tespit edilmiştir. H'nin prim borcu Ek 24 üncü madde kapsamında yine kendisinin aldığı ölüm aylığından kesinti yoluyla tahsil edilecektir.

Ancak, Kurumumuza prim borcu olan ve aktif sigortalı iken veya gelir/aylık almakta iken vefat eden kişinin hak sahibi olarak gelir/aylık almayan eş, çocuk veya ana/babasının varsa Kurumumuzdan aldığı kendi sigortalılığına bağlı gelir/aylıkları ile başka bir sigortalıya bağlı hak sahibi sıfatıyla aldığı ölüm geliri/aylığından bahse konu borç için Ek 24 üncü madde kapsamında herhangi bir kesinti işlemi yapılmayacaktır.

Örnek 5: J'nin babası ve eşi vefat etmiştir. J'ye bu kişilerden yalnızca eşi üzerinden hak sahibi olarak ölüm aylığı bağlanmıştır. Ölüm aylığı alan J'nin babasının kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunmakta olup eşinin Kurumumuza herhangi bir prim borcu bulunmamaktadır. Buna göre ölüm aylığı alan J'nin babasına ait prim borcu, eşi üzerinden aldığı ölüm aylığından Ek 24 üncü madde kapsamında kesinti yoluyla tahsil edilmeyecektir.

Yine, Kurumumuza prim borcu olan ve aktif sigortalı iken veya gelir/aylık almakta iken vefat eden kişinin hak sahibi olarak gelir/aylık alan eş, çocuk veya ana/babasının;

- Kurumumuzdan aldığı kendi sigortalılığına bağlı gelir/aylıklarından,

- Başka bir sigortalıya bağlı hak sahibi sıfatıyla aldığı ölüm geliri/aylığından,

bahse konu borç için Ek 24 üncü madde kapsamında herhangi bir kesinti işlemi yapılmayacaktır.

Başka bir ifade ile vefat eden borçlu kişi üzerinden hak sahibi sıfatıyla yakınlarına bağlanmış olan gelir/aylıklardan kesinti yapılabilecektir.

Örnek 6: K'ye babasının ve eşinin vefat etmesi nedeniyle hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı bağlanmıştır. Ölüm aylığı alan K'nin babasının kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası kapsamında prim borcu bulunduğu tespit edilmiş olup eşinin Kurumumuza herhangi bir borcu bulunmamaktadır. Buna göre ölüm aylığı alan K'nin babasına ait prim borcu babasından dolayı bağlanan ölüm aylığından Ek 24 üncü madde kapsamında kesinti yoluyla tahsil edilecek ancak eşi üzerinden aldığı ölüm aylığından herhangi bir kesinti yapılmayacaktır. Diğer taraftan, ölüm aylığı alan K'nin kendi Sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunması halinde aldığı tüm gelir/aylıklardan Ek 24 üncü madde kapsamında kesinti yapılabilecektir.

3. Kesinti Yapılacak ve Yapılmayacak Gelir veya Aylıklar

5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının;

• numaralı bendinde gelir kavramı, "İş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine, yapılan sürekli ödemeyi,"
• numaralı bendinde aylık kavramı, "Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife malullüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi,"

şeklinde tanımlanmıştır.

Buna göre gelir kavramı sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm gelirini, aylık kavramı ise yaşlılık/emekli aylığı, malullük/vazife malullüğü aylığı ve ölüm aylığını ifade etmektedir.

Bu doğrultuda, Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının on altıncı ve on yedinci bentlerinde tanımlanan gelir/aylıklardan Kanunun Ek 24 üncü maddesi kapsamında kesinti yapılacaktır.

İlgili mevzuat uyarınca Kurumumuzca ödenerek bedeli Hazineden tahsil edilen ve bu nedenle Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının 16 ve 17 numaralı bentleri kapsamında ödenen gelir veya aylıklar arasında değerlendirilmeyen; Kanunun Geçici 18 inci maddesi ile 5774 sayılı Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması ile Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanun, 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun uyarınca bağlanarak ödenen aylıklardan Kanunun Ek 24 üncü maddesi kapsamında herhangi bir kesinti yapılmayacaktır.

4. Kesinti ile Tahsil Edilecek Prim Borç Türleri

Kurumdan gelir/aylık alan sigortalı ya da hak sahiplerinin; 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin; birinci fıkrasının (g) bendi (60/1-g), aynı fıkranın (d) bendi (60/1-d), yedinci fıkrası (60/7) ve Kanunun Ek 13 üncü maddesi kapsamındaki genel sağlık sigortalılığından,

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi (4/1-a) kapsamında sayılan; 506 sayılı Kanunun Mülga 85 inci maddesi kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığı, 506 sayılı Kanunun Mülga 86 ncı maddesi kapsamındaki topluluk sigortalılığı, 2925 sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortalılığı, 5510 sayılı Kanunun Ek 5 inci ve Ek 6 ncı maddeleri kapsamındaki sigortalılığından,

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi (4/1-b) kapsamındaki zorunlu sigortalılığından,

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi (4/1-c) kapsamında sayılan; 5434 sayılı Kanuna göre borçlanma yapılan ve tamamı tahsil edilmeyen (4/1-c) borçlanmaları, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca ilgi devamı kurulan sigortalılardan ilgi devamlarını sonlandırmış olanlardan bu kapsamdaki genel sağlık sigortası primi ve 5434 sayılı Kanun kapsamında olan sigortalıların intibak tashihinden, kaynaklanan prim/kesenek borcu,

Ek 24 üncü maddeye göre kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilecektir.

5. Uygulanacak Kesinti Oranı

5510 sayılı Kanunun Ek 24 üncü maddesinde yer alan "... %25 oranını geçmemek üzere kesilmek suretiyle tahsil edilecektir." ifadesi doğrultusunda Kurumumuzdan gelir/aylık alan kişilerin söz konusu borçları nedeniyle yapılacak kesinti en fazla gelir/aylığın dörtte biri oranında gerçekleştirilecek olup yapılacak kesinti, gelir/aylığın %10'u oranında yapılacaktır.

Örnek 1: Yaşlılık aylığı alırken vefat eden A'nın hak sahibi eşi B'ye ölüm aylığı bağlanmıştır. Vefat eden A'nın kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunmaktadır. Söz konusu prim borcu %10 kesinti yapılmak suretiyle hak sahibi B'ye bağlanan ölüm aylığından tahsil edilecektir.

Örnek 2: Yaşlılık aylığı alırken vefat eden C'nin hak sahibi eşi D'ye ölüm aylığı bağlanmıştır. D, aynı zamanda kendi sigortalılığından dolayı yaşlılık aylığı almaktadır. C ve D'nin Kurumumuza prim borcu bulunmaktadır. C'nin prim borcu D'nin aldığı ölüm aylığı üzerinden %10 oranında, ayrıca D'nin borcu ise aldığı ölüm aylığı ile kendisinin yaşlılık aylığı üzerinden ayrı ayrı %10 oranında kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilecektir.

6. Gelir veya Aylıklardan Kesinti Sıralaması

Gelir/aylık alan sigortalı ya da hak sahiplerinin aynı anda birden fazla bu Genelgenin 4 üncü bölümünde belirtilen prim borcunun bulunması halinde sırasıyla,

- Kanunun 60 ıncı ve Ek 13 üncü maddesi kapsamındaki genel sağlık sigortalılığından,

- 506 sayılı Kanunun Mülga 85 inci maddesi kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığından, 506 sayılı Kanunun Mülga 86 ncı maddesi kapsamındaki topluluk sigortalılığından, 2925 sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortalılığından, 5510 sayılı Kanunun Ek 5 inci ve Ek 6 ncı maddeleri kapsamındaki sigortalılığından,

- 4/1-b bendi kapsamındaki zorunlu sigortalılığından,

- 5434 sayılı Kanuna göre borçlanma yapılan ve tamamı tahsil edilmeyen (4/1-c) borçlanmalarından, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca ilgi devamı kurulan sigortalılardan ilgi devamlarını sonlandırmış olanların bu kapsamdaki genel sağlık sigortalılığından ve 5434 sayılı Kanun kapsamında olan sigortalıların intibak tashihinden,

kaynaklanan prim/kesenek borçları Kanunun Ek 24 üncü maddesi kapsamında zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlamak suretiyle kesinti yoluyla tahsil edilecektir.

Bu Genelge kapsamında gelir/aylıklardan yapılacak olan kesintiye konu her türlü prim borcunun 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında takip edilmesi halinde varsa nafaka alacakları öncelikli olarak tahsil edilecek olup daha sonra Kurumun prim ve diğer alacakları tahsil edilecektir.

Diğer taraftan, Ek 24 üncü madde kapsamında borç kesintisine konu olan gelir/aylığa ilişkin kesinti aşamasında;

- 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi kapsamında devam eden bir kesinti varsa bu kesintinin tamamlanmasının ardından Ek 24 üncü madde kapsamında kesinti yapılmaya başlanılacak,

- Ek 24 kesintisine başlandıktan sonra oluşan Kanunun 96 ncı maddesi kapsamındaki kesintiler ise Ek 24 kesintisinin tamamlanması beklenilmeksizin birlikte gerçekleştirilecektir.

7. Kesintiye Konu Borca Yapılacak İtirazlar

Ek 24 üncü madde kapsamında yapılan kesintiye konu borca dair itiraz başvuruları kesintiye konu borç türüne göre;

Kanunun 60 ıncı ve Ek 13 üncü maddesi kapsamındaki genel sağlık sigortalılığından kaynaklı borçlar için borç sahibi sigortalının son ikametgah adresinin bulunduğu yerdeki sosyal güvenlik il müdürlüğünce/sosyal güvenlik merkezince;

506 sayılı Kanunun Mülga 85 inci maddesi kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığından, 506 sayılı Kanunun Mülga 86 ncı maddesi kapsamındaki topluluk sigortalılığından, 2925 sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortalılığından, 5510 sayılı Kanunun Ek 5 inci ve Ek 6 ncı maddeleri kapsamındaki sigortalılığından ve 4/1-b bendi kapsamındaki zorunlu sigortalılığından kaynaklı borçlar için borçlu sigortalının dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğünce/sosyal güvenlik merkezince;

4/1-c bendi kapsamındaki (5434 sayılı Kanuna göre borçlanma yapılan ve tamamı tahsil edilmeyen (4/1-c) borçlanmaları, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca ilgi devamı kurulan sigortalılardan ilgi devamlarını sonlandırmış olanlardan bu kapsamdaki genel sağlık sigortası primi ve 5434 sayılı Kanun kapsamında olan sigortalıların intibak tashihinden) borçlar için ise Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü/Primler Daire Başkanlığınca değerlendirilecektir.

8. Yanlış veya Yersiz Kesintilerin İadesi

Ek 24 üncü madde kapsamında yanlış veya yersiz tahsil edilen primler 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesindeki genel hükümlere göre merkez veya taşra birimlerinde kesintiye konu borcu bildiren ilgili birimler tarafından iade edilecektir.

Söz konusu düzenleme kapsamında yanlış veya yersiz yapılan kesinti sonucunda ortaya çıkan iade tutarlarına yönelik 5510 sayılı Kanunun 88 inci maddesinin on altıncı fıkrası hükümlerine göre işlem yapılacaktır.

Örnek 1: Sigortalı A'nın 5510 sayılı Kanunun 60/1-g bendi kapsamında bulunan GSS prim borcu almış olduğu aylık üzerinden kesinti yolu ile tahsil edilmiştir. Diğer taraftan Sigortalı A adına tahakkuk eden GSS prim borcunun, aynı dönemde başka kapsamda sigortalı olmasının sonradan tespit edilmesi nedeniyle yersiz olarak tahakkuk ettiği ve gerçekleştirilen kesintinin yersiz olduğu anlaşılmıştır. Bu doğrultuda söz konusu kesinti tutarı sigortalı A'nın Kuruma veya Hazine ve Maliye Bakanlığına başkaca borcunun bulunmaması halinde iade edilecektir.

Ek 24 üncü madde kapsamında yapılan kesintiye esas gelir/aylığın yersiz bağlanmış olması halinde, yersiz bağlanan gelir/aylığın ilgiliden geri alınması sırasında Ek 24 üncü madde kapsamındaki kesintiye bakılmaksızın gelir/aylığın tamamı için 96 ncı madde hükümlerine göre işlem yapılacaktır.

Örnek 2: Sigortalı B'nin 5510 sayılı Kanunun 60/1-g bendi kapsamında bulunan GSS prim borcu, hak sahibi olarak almakta olduğu ölüm aylığından kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilmiştir. Ancak daha sonra sigortalı B'ye hak sahibi sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının yersiz olduğu tespit edilmiş ve aylık iptal edilmiştir. Buna göre Sigortalı B adına Ek 24 üncü madde kapsamında yapılan kesintiye ilişkin herhangi bir işlem yapılmayacak olup yersiz ödenen aylığın kesinti öncesi tutarın tamamı 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi hükümlerine göre ilgiliden tahsil edilecektir.

Bilgilerini ve gereğini arz/rica ederim.

Yunus ELİTAŞ
Kurum Başkanı

Davacı şirketin üyesi olduğu Dernek Tüzüğü'nde, ilaç sektöründe faaliyet göstermek üzere kurulan Derneğin amacının; Türkiye'deki araştırma bazlı ilaç sanayisi için birlikte çalışmak, Türkiye'de sağlığa katkıda bulunmak amacıyla yeni ilaçlara, bilgiye ve teknolojiye erişimi yaygınlaştırmak, bu kapsamda gerekli yasal başvuruları gerçekleştirmek ve sanayileşmiş ülkelerde bulunan etik ve şeffaf bir ilaç çevresi geliştirmek olduğu düzenlenmiştir.

Derneğin, doğrudan davacı şirketin de faaliyet gösterdiği sağlık ve ilaç sektöründe örgütlendiği dikkate alındığında, aidat ödemesi yapılan Derneğin faaliyetlerinin davacı şirketin faaliyetleriyle ilgili ve ilişkili olduğu değerlendirilmiştir.

Söz konusu Derneğin; sektörel, ekonomik ve sosyal ilişkilerin yürütülmesine ve geliştirilmesine yardımcı olmak, üretim ve ticaretin verimli bir şekilde artırılmasını desteklemek, üyelerinin yeni ilaçlara, bilgiye ve teknolojiye erişimini yaygınlaştırmak, bu kapsamda gerekli yasal başvuruları gerçekleştirmek ve önerilerde bulunmak gibi amaçlarla kurulmuş bir sivil toplum kuruluşu olduğu belirtilmiştir.

Bu kapsamda, Derneğin faaliyetlerinin ve yürüttüğü çalışmaların; davacı şirketin menfaatlerini, ticari faaliyetlerini, cirosunu, sektördeki imajını ve bilinirliğini olumlu yönde etkileyebileceği, Derneğe üye olan diğer şirketlerle ticari ilişkilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği ve şirketin ulusal ve uluslararası alandaki ticari nüfuzunu artırmasında önemli bir rol oynayabileceği değerlendirilmiştir.

Ayrıca, davacı şirketin Dernek üyeliği sayesinde, Dernek bünyesinde mevcut ticari ve hukuki konulardaki faydalı bilgileri şirket bünyesine aktarabileceği, AR-GE yatırımları ve klinik araştırmalarına bu doğrultuda yön verebileceği, bilimsel destek alabileceği ve sağlık ile ticaret alanındaki gelişmeleri Dernek aracılığıyla daha yakından takip edebileceği ifade edilmiştir.

Bunun yanı sıra, şirketin ticari hayatın işleyişinde karşılaştığı sorunların çözümü için Dernek aracılığıyla girişimlerde bulunabileceği ve çözüm yolları arayabileceği, ayrıca sanayileşmiş ülkelerde bulunan etik ve şeffaf bir ilaç çevresinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği belirtilmiştir.

Tüm bu hususların davacı şirketin ticari kazancının artmasına katkı sağlayacağı, söz konusu ticari faydalar karşısında şirketin cirosuna oranla katlandığı giderin ölçülü ve makul düzeyde olduğu dikkate alındığında, Dernek üyeliği kapsamında yapılan aidat ödemelerinin ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi amacıyla yapılan genel giderler kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle, dava konusu tahakkukun söz konusu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığına karar verilmiştir.

(Danıştay 3. Dairesi’nin 10.02.2026 tarihli ve Esas No: 2025/3998, Karar No: 2026/523 sayılı Kararı)

ÜYELİĞİ ZORUNLU OLMAYAN DERNEĞE ÖDENEN AİDAT GİDER YAZILIR MI?

Bu tür derneklere üye olan şirketler açısından son derece önemli bir karar.

Söz konusu Kararın özetini istifadelerinize sunuyorum.

“Davacı şirketin üyesi olduğu Dernek Tüzüğü'nde, ilaç sektöründe faaliyet…

— Abdullah Tolu (@AbdullahTolu1) July 27, 2026

KATMA DEĞER VERGİSİ SİRKÜLERİ/71

Konusu: 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında indirimi kabul edilmeyen katma değer vergisinin indirim konusu yapılıp yapılmadığının tespitine ilişkin özel amaçlı yeminli mali müşavirlik raporlarının ibraz süresinin uzatılması

Tarihi : 27/7/2026

Sayısı : KDV-71/2026-1

1. Giriş:

7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında indirimi kabul edilmeyen KDV'nin indirim konusu yapılıp yapılmadığının tespitine ilişkin ibraz edilecek Özel Amaçlı YMM Raporlarının ibraz süresinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 227 nci maddesine istinaden uzatılması bu Sirkülerin konusunu oluşturmaktadır.

2. 7846 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı Kapsamında İndirimi Kabul Edilmeyen KDV'nin İndirim Konusu Yapılıp Yapılmadığının Tespitine İlişkin İbraz Edilecek Özel Amaçlı YMM Raporlarının İbraz Süresinin Uzatılması:

7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında indirimi kabul edilmeyen KDV'nin indirim konusu yapılıp yapılmadığının tespitine ilişkin KDV Genel Uygulama Tebliğinin (III/C-2.6.2.) bölümünde, takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla;

- İthalat bedeli 46 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirlenen tutarı (2.600.000 TL) aşmayan ithalat işlemlerinde, mükellefler tarafından mezkur Karar kapsamında KDV'nin doğru bir şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığının altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine bildirilmesi,

- İthalat bedeli 2.600.000 TL'yi aşan ithalat işlemlerinde ise ithalatın yapıldığı yıl için tam tasdik sözleşmesi bulunmayan mükellefler tarafından takvim yılının altışar aylık dönemlerini takip eden ayın sonuna kadar mezkur Karar kapsamında KDV'nin doğru bir şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığının tespitine ilişkin Özel Amaçlı YMM Raporu ibraz edilmesi (Mükellefin ithalatın yapıldığı yıl için süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesinin bulunması ve düzenlenecek raporda 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında gerçekleştirilen ithalata ilişkin ödenen KDV'nin indirim konusu yapılıp yapılmadığına yönelik açıklama bulunması halinde Özel Amaçlı YMM Raporu ibrazına gerek bulunmamaktadır.)

gerektiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda, 2026 yılının ilk altı aylık döneminde yapılan ve ithalat bedeli 2.600.000 TL'yi aşan 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki ithalat işlemlerine ilişkin mükellefler tarafından 31/7/2026 tarihine kadar ibraz edilmesi gereken Özel Amaçlı YMM Raporlarının ibraz süresi 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 227 nci maddesine istinaden 31/8/2026 tarihine kadar uzatılmıştır.

Duyurulur.

AB’nin Uluslararası Kamu Alımları Aracı (IPI) ve Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğü (YST) gibi son 4-5 yılda oluşturduğu mevzuatın, AB pazarına girişleri şirketler ve devletler için ayrımcı hale getirdiğine dikkat çeken Zeytinoğlu, "Başta Çin’den gelen yatırımlara ve sübvanse edilmiş ürünlere karşı geliştirilse de bu araçlar Türkiyemiz için de bir engele dönüşmekte. İKV olarak bizim hep dile getirdiğimiz bir husus var; Gümrük Birliği ilişkisi doğası itibarıyla dinamik bir ilişkidir. AB mevzuatı değişip yenilendikçe sizin de Gümrük Birliği’ni adapte etmeniz gerekir" ifadelerini kullandı.

Uyumlaştırma yeniden sağlanmalı

Türkiye’nin 30 yıl önce GB'ye girerken rekabet hukuku, tüketici koruma ve fikri mülkiyet gibi alanlarda uyum sağladığını ancak aradaki makasın açıldığını belirten Zeytinoğlu, Avrupa Yeşil Mutabakatı, Temiz Sanayi Mutabakatı ve Sanayi Hızlandırıcı Yasası gibi adımlarla AB iç pazar mevzuatının hızla değiştiğine işaret etti.

Gümrük Birliği’nin güncellenmesinin siyasi engeller, Ankara Protokolü’nün uygulanması şartı ve AB pazarındaki artan korumacılık nedeniyle engellendiğini ifade eden Zeytinoğlu, “STA’lar gibi Gümrük Birliği’nin aksayan hususlarının düzeltilmesi için revizyon ve sanayi ürünleri ile sınırlı olan Gümrük Birliğinin kapsamının genişletilmesi, derinleştirilmesi ve özellikle ticari ve ekonomik düzenlemelerde dijital ticaretten, hizmetlere, tarıma ve kamu alımlarına kadar uyumlaştırmanın sağlanması gerekli” diye konuştu.

Mütekabiliyet düzenlemesi önemli

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’na gelen torba yasayla Kamu İhale Kanunu’na eklenecek ek maddeyle hayata geçirilecek ‘pozitif mütekabiliyet’ düzenlemesine de değinen Zeytinoğlu, "Kamu alımları piyasalarından dışlanmamak için AB mütekabiliyet şartını ileri sürüyor. Türkiye’nin de kamu alımları pazarında ayrımcı uygulama yapmaması ve AB şirketlerine ulusal muamele sağlaması bekleniyor. Bu açıdan TBMM’ye sunulan yasa teklifi önemli. AB bu süreçte yasanın AB şirketlerine ulusal muamele sağlanmasına yönelik açık bir taahhüt içermesini bekleyecek ve uygulamaya odaklanacak" diye konuştu.

Türk firmalarının AB kamu ihalelerinden dışlanmaması ve eşit koşullara sahip olması gerektiğini vurgulayan Zeytinoğlu, “Bunun için gümrük birliğini oluşturan 1/95 sayılı kararda, 48. maddede bir hüküm bulunuyor; ‘Bu Kararın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren mümkün olan en kısa süre içinde, Ortaklık Konseyi Tarafların kamu alımları piyasalarını birbirlerine açmalarına yönelik görüşmelerin başlatılması için bir tarih belirler. Ortaklık Konseyi bu alandaki gelişmeleri her yıl gözden geçirir.’ Aslında Gümrük Birliği kararı alınırken, kamu alımları piyasalarının karşılıklı olarak açılması öngörülmüş. Ancak ondan sonra bu hususta ilerleme sağlanmamış. Ortaklık Konseyi de 2019’dan beri toplanmıyor. Yani aslında çok daha önce halletmemiş olmamız gereken bir konu” ifadelerini kullandı.

Dışlanma AB firmalarını da etkiler

Zeytinoğlu, şöyle devam etti: “Öncelikle gümrük birliğinin güncellenmesi sürecinin hızlandırılması, AB reform sürecinin yeniden canlandırılması yoluyla AB’ye açık bir mesaj verilmesi, Türk firmalarının AB pazarında yarattığı katma değerin muhataplara anlatılması ve dışlamanın AB pazarı, tedarik zinciri dayanıklılığı açısından oluşturabileceği zararın aktarılması. Burada Türkiye’de yatırımı olan Avrupa firmalarının da mobilize edilmeleri büyük önem taşıyor. Türkiye sadece Gümrük Birliği üzerinden değil, AB yatırımlarının büyüklüğü sebebiyle de AB pazarının bir parçasıdır. Dolayısıyla Türkiye’ye yönelik bir dışlanma AB firmalarını da etkileyecektir. AB yatırımları için Türkiye’nin cazibesini koruması da önemli bir husus. Bunun için yatırım ortamının iyileştirilmesi gerekiyor. İlk beş ayda ülkemize gelen doğrudan yabancı yatırım verilerine baktığımızda 4 milyar dolar geldiğini ancak gelenden çok yatırımın da dışarı gittiğini görüyoruz. Bu durum AB ile yatırım ilişkimizi ve dolayısıyla AB karşısındaki pazarlık gücümüzü de olumsuz etkiliyor. AB’nin near-shoring ya da friend-shoring stratejilerinden yeterli kazanımı sağlayamıyoruz.”

Türk firmalarına temyiz yolu da kapandı

Red Apple analizinden elde edilen bilgilere göre, Türk şirketlerinin AB ihalelerinden dışlanması süreci münferit vakalardan ziyade yapısal bir boyuta ulaşmış durumda. Romanya'da Ploieşti İstinaf Mahkemesi'nin 13 Temmuz 2026'da Bozankaya'nın 50 milyon Euro'luk tramvay ihalesine ilişkin itirazını esasa hiç girmeden 'kabul edilemez' bulup reddetmesi ve temyiz yolunu kapatması emsal teşkil ederken, bu durum Türk firmalarının elenmesinin ardından mahkeme haklarının da ortadan kaldırıldığını gösterdi. Öte yandan, Avrupa Adalet Divanı'nın (ABAD) Ekim 2024'teki Kolin davası (C-652/22) kararında, AB ile kamu alımı anlaşması bulunmayan ülkelerin firmalarının eşit muamele talep edemeyeceğine hükmetmesi bu dışlamalara hukuki bir altyapı kazandırdı. Analiz, riskin sadece ana teklif sahipleriyle sınırlı kalmadığını; Lizbon'daki hafif raylı sistem ihalesinde görüldüğü üzere projede yer alan bir alt tedarikçinin yapısı yüzünden AB'li teklif sahiplerinin de tedarikçilerini değiştirmek zorunda kaldığını ortaya koyuyor. Red Apple'ın değerlendirmesine göre mesele şirketlerin üretim kapasitesiyle değil, tamamen yapısal menşe ve devlet destekli finansman mekanizmalarıyla ilgili bulunuyor.

Merve Yiğitcan-Dünya

ChatGPT'yi geliştiren ABD merkezli OpenAI'ın CEO'su Altman, katıldığı podcast programında yapay zekânın ulaştığı aşamayı, güvenlik risklerini ve mesleklerin geleceğini değerlendirdi.

En büyük korkularından biri "yapay zekâ otoriterliği"

Yapay zekâya ilişkin büyük belirsizliklerin devam ettiğini belirten Altman, en ciddi endişelerinden birinin dünyada "yapay zekâ otoriterliği" oluşması olduğunu söyledi.

Belirli bir kişi grubunun veya şirketin yapay zekâ aracılığıyla "dünyayı kontrol edebileceğini" düşünmesinin "çok kötü" sonuçlar doğurabileceğini ifade eden Altman, teknolojiyi "son derece yaygın, son derece ucuz, son derece güçlü" hâle getirerek herkesin erişimine açmayı hedeflediklerini kaydetti.

Altman, otoriter bir yapı oluşmaması hâlinde yapay zekânın geniş kitlelere ulaşmasının insanların refahını önemli ölçüde artırabileceğini savundu.

"Uçuk bir hayalden" gerçeğe dönüştü

Yapay zekânın artık yalnızca insan davranışlarını taklit eden bir teknoloji olmanın ötesine geçtiğini öne süren Altman, sistemlerin öngörülemeyen biçimlerde gelişebildiği bir aşamaya ulaştığını söyledi.

Böyle bir seviyenin 10 yıl önce "uçuk bir hayalden" ibaret olduğunu dile getiren Altman, yaşanan ilerlemenin dünya açısından "çok olumlu" sonuçlar yaratabileceğini ileri sürdü.

Bazı şirketlerin yapay zekâya ilişkin vizyonlarını "çok korkutucu" bulduğunu da belirten Altman, bu yaklaşımların hayata geçmesini engellemek için çaba göstereceği mesajını verdi.

"Her dileği gerçekleştirecek bir cini yaratmaya yakınız"

OpenAI'ın ve yapay zekâ sektörünün karşı karşıya olduğu pazarlama zorluklarına da değinen Altman, şu ifadeleri kullandı:

"Birincisi, her dileği gerçekleştirecek bir cini yaratmaya yakınız. İkincisi, ilk dileklerimizin insanlığa büyük fayda sağlayacağından ve dünyayı çok daha fazla insanın çok daha fazla dilek hakkına sahip olduğu bir yer haline getirdiğimizden emin olacağız."

AA

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörlerinde çalışan ücretlilerin toplam sayısı, mayısta geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 0,5 artarak 15 milyon 970 bin 105 oldu.

Bu dönemde ücretli çalışan sayısı sanayide yüzde 3,2 gerilerken ticaret-hizmet sektöründe yüzde 2,3 yükseldi.

İnşaat istihdamına 22 bin 576 kişilik katkı

İnşaat sektöründeki ücretli çalışan sayısı yıllık bazda yüzde 1,2 arttı. Sektörün istihdamı, geçen yılın mayıs ayına göre 22 bin 576 kişilik artış gösterdi.

Mayıs itibarıyla çalışanların 1 milyon 266 bin 543'ü bina inşaatında, 248 bin 252'si bina dışı yapıların inşasında, 418 bin 461'i ise özel inşaat faaliyetlerinde görev aldı.

Çalışan sayısı bina inşaatında yüzde 1, bina dışı yapıların inşasında yüzde 4 ve özel inşaat faaliyetlerinde yüzde 0,1 arttı.

Kentsel dönüşüm istihdamı destekledi

Sektör temsilcileri, istihdamda kaydedilen rekor seviyede kentsel dönüşüm çalışmalarının önemli rol oynadığı görüşünde birleşti.

Temmuz ayı itibarıyla İstanbul'un 39 ilçesinde dönüşüm süreci devam eden bağımsız bölüm sayısı 276 bini aştı. Uzmanlar bu veriyi, "kentsel dönüşümün güçlü bir ivmeyle sürdüğünün göstergesi" olarak değerlendirmişti.

"Toparlanma istihdam tarafında da sürüyor"

İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, yaptığı değerlendirmede, mayıs ayındaki rekorun sektörün canlılığını koruduğunu ortaya koyduğunu belirtti.

Hepşen, "Bu veri, inşaat sektöründeki toparlanmanın yalnızca üretim tarafında değil, istihdam tarafında da sürdüğünü gösteriyor." dedi.

Alt sektörlerdeki istihdam artışlarının farklılaştığına dikkati çeken Hepşen, "Bina dışı yapı inşaatındaki yüzde 4'lük artış, altyapı ve kamu yatırımlarının etkisini yansıtırken, bina inşaatındaki yüzde 1'lik yükseliş daha sınırlı bir ivmeye işaret ediyor. Özel inşaat faaliyetlerindeki yüzde 0,1'lik artış ise sektörün bazı alanlarındaki temkinli bir görünümün devam ettiğini gösteriyor" diye konuştu.

Kentsel dönüşüm projeleri, konut satışlarındaki yüksek ivme ve deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetlerinin istihdamı desteklediğini belirten Hepşen, finansman koşullarına ilişkin şunları söyledi:

"Buna karşılık finansman koşullarının halen sıkı olması ve yeni konut üretiminin istenilen hızda artamaması, istihdam artışının daha güçlü gerçekleşmesini sınırlayan faktörler olarak öne çıkıyor"

Yeni projeler ve yaz dönemi üretimi hızlandırdı

İnşaatçılar ve Gayrimenkul Geliştiricileri Derneği (İNDER) Başkanı Engin Keçeli de sektörün geçmiş yıllara kıyasla üretimini hızlandırdığını söyledi. Keçeli, istihdam artışında hem yeni projelerin hem de kentsel dönüşüm çalışmalarının etkili olduğunu kaydetti.

Mayıs ve yaz aylarının inşaat faaliyetlerinin yoğunlaştığı dönemler olduğunu belirten Keçeli, şu ifadeleri kullandı:

"En dinamik sektörüz, hiç durmadan çalışıyoruz. Şu anda mevsim olarak da en hızlı çalıştığımız dönem. Ruhsat izni verilen daire sayısındaki artış zaten inşaat faaliyetlerinin hızlanacağına işaret ediyordu. İstihdam verileri de bunu gösterdi. Kentsel dönüşümün yanı sıra üretimin artmasının ana nedenlerinden birisi de öngörülebilirliğin artması. Hem döviz hem de maliyet artışlarına ilişkin daha öngörülebilir bir dönemdeyiz."

AA

3 bin 250 dolar kira, evden çalışana 200 dolar daha

ABC 7’nin haberine göre Bay Area’da bulunan yaklaşık 50 metrekarelik müstakil evin aylık kirası 3 bin 250 dolar olarak belirlendi.

Üstelik elektrik, su, internet, ısıtma ve klima giderleri de bu fiyata dahil edildi. Ancak ilanda, kiracının evden çalışması durumunda aylık faturaya 200 dolar daha ekleneceği belirtildi.

Böylece uzaktan çalışan bir kiracı için aylık toplam maliyet 3 bin 450 dolara çıkıyor.

İlan sosyal medyayı ikiye böldü

İlanın Reddit’te paylaşılmasıyla birlikte uygulama tartışma yarattı. Kullanıcıların önemli bir bölümü, ev sahibinin uzaktan çalışmayı daha fazla kira almak için gerekçe olarak kullandığını savundu.

Eleştirilerin merkezinde ise 200 dolarlık tutar vardı. Bir kişinin gün boyunca evde bulunmasının elektrik ve su giderlerini her ay 200 dolar artırmasının gerçekçi olmadığı öne sürüldü.

Bazı kullanıcılar ise farklı düşünüyor. Evden çalışanların klima, ısıtma, bilgisayar ve diğer elektronik cihazları gün boyunca kullanmasının evin enerji tüketimini artırabileceği, bu nedenle ek ücretin belirli ölçüde makul olabileceği savunuldu.

Ev sahibi kiracının evden çalıştığını nasıl anlayacak?

Tartışmanın dikkat çeken bir başka boyutu ise uygulamanın nasıl denetleneceği oldu.

Kiracının tamamen uzaktan mı, hibrit mi yoksa ofisten mi çalıştığının ev sahibi tarafından nasıl tespit edileceği soru işareti yarattı. Böyle bir ücretin kira sözleşmelerinde nasıl uygulanabileceği de tartışmanın başlıklarından biri haline geldi.

Uzaktan çalışma kira sözleşmelerini de değiştirebilir mi?

COVID-19 salgınının ardından ABD’de uzaktan ve hibrit çalışma modellerinin yaygınlaşması, insanların evlerini kullanma biçimini de değiştirdi. Ev artık yalnızca yaşam alanı değil, milyonlarca kişi için aynı zamanda çalışma alanı.

Kaliforniya’daki bu ilan da uzaktan çalışmanın gelecekte konut fiyatlandırmasında yeni kriterlerden biri haline gelip gelmeyeceği tartışmasını beraberinde getirdi.

Ancak evden çalışan kiracılardan ayrıca ücret alınması şimdilik yaygın bir uygulama değil. Chicago’da yaşayan uzaktan çalışan Christopher Williams da ABC 7’ye yaptığı açıklamada daha önce benzer bir kira ilanıyla karşılaşmadığını söyledi.

Bay Area’da kiralar ABD ortalamasının yüzde 75 üzerinde

Tartışmanın yaşandığı bölge zaten ABD’nin en pahalı konut piyasalarından biri.

Zillow verilerine göre teknoloji sektörünün merkezlerinden Bay Area’daki kiralar, ABD ortalamasının yaklaşık yüzde 75 üzerinde seyrediyor.

Habere konu olan Walnut Creek’teki evin ilanının ise daha sonra yayından kaldırıldığı ya da evin kiraya verildiği tahmin ediliyor.

Dünya

Bunu takip eden 2023 yılında ise yine Türk firmalarını etkileyebilecek bir düzenleme hayata geçirildi. Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğü kapsamında AB dışından devlet desteği alan firmalara bildirim zorunluluğu getirildi. Türkiye ise AB’nin getirdiği bu korumacılık önlemlerini Türk firmaları yönünden aşabilmek için mevzuat değişikliğini gündemine aldı.

Mevcut düzenleme yeterli değil

Kamu İhale Kanunu’nda yerli isteklilere yüzde 15 fiyat avantajı sağlanmasına ilişkin bir hüküm bulunuyor. Bu hükmün uygulanması, AB firmalarına açık ihalede o firmaları etkileyeceği için AB’nin yaptırımlar listesine Türk firmalarının da girebilmesi riskini taşıyor. Kanunun 53’üncü maddesi ise Kamu İhale Kurumu’na, uluslararası ihalelere yönelik bir yetki veriyor. Yerli isteklilerin, yabancı ülkelerde açılan ihalelere katılmalarına engel olunduğunun tespit edilmesi halinde, bu uygulamanın yapıldığı ülkenin isteklilerinin de, bu Kanun kapsamında yapılan ihalelere katılmalarının önlenmesine yönelik tedbirlerin alınması noktasında Cumhurbaşkanına teklifte bulunma yetkisi veriliyor. Yani bu hüküm mütekabiliyet esasları çerçevesinde sadece Türkiye’nin negatif etkilendiği durumlarda mütekabiliyet uygulanması noktasında yetki veriyor.

AB firmalarına ‘avantaj’ yetkisi

Mecliste kabul edilen Torba Kanunda yapılan düzenleme ise AB’nin yaptırım listesine Türk firmalarının girmesini engellemek amacıyla Cumhurbaşkanına yetki veriliyor. Buna göre, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanuna ‘Kamu alımlarında mütekabiliyet’ başlıklı ek bir madde eklendi. Alımlarda yerli istekliler, yerli malı ve bu malı teklif eden istekliler lehine tanınan hak ve avantajların, Avrupa Birliği üyesi devletlerde yerleşik isteklilere, Avrupa Birliği menşeli mala ve bu malı teklif eden isteklilere de mütekabiliyet esasları çerçevesinde ülke ve/veya ürüne göre kısmen ya da tamamen tanınması konusunda Cumhurbaşkanı yetkili olacak.

Yani hangi sektörlerin kapsamda olacağı metne yazılmayacak, gelişmelere göre KİK sektör bazında Cumhurbaşkanına teklifte bulunacak. Böylece, uluslararası sözleşmelerden ve ikili anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerin ifası ile ülke menfaatlerinin gerektirdiği hallerde mütekabiliyet ilkesini pozitif yönde de işletebilme yetkisi verilmiş olacak. Teklifin gerekçesinde; düzenlemeyle, Avrupa Birliğinin korumacı politikalarının yol açabileceği olumsuz etkilerin ortadan kaldırılarak yerli üreticilerin ihracat gücünün korunması, yerli istekliler ve yerli ürünlerin Avrupa Birliği pazarına erişim hakkının mütekabiliyet temelinde güvence altına alınarak pazar payının artırılmasının hedeflendiği kaydedildi.

Alım yapan kamu idaresi sayısı 250 bini buluyor

Yasal düzenlemeyle birlikte Türk şirketlerinin de katılabileceği AB pazarının bu alandaki büyüklüğü 2 trilyon Euro civarında bulunduğu ifade ediliyor.

Türkiye’de ise 2025 yılında ihale dokümanında yerli istekli ve yerli malı lehine fiyat avantajı uygulanacağı belirtilen 6 bin 762 adet ihale gerçekleştirildi. Bunların toplam sözleşme tutarı ise yaklaşık 1.12 trilyon liraya ulaştı. Aynı yıl içerisinde 38 bin 283 adet Türkiye Cumhuriyeti uyruklu, 70 adet AB uyruklu ve 73 adet diğer ülke uyruklu yüklenici ile sözleşme imzalandı.

AB’nin kamu alımları pazarının yıllık büyüklüğünün ise yaklaşık 2 trilyon Euro olup alım yapan kamu idaresi sayısının ise yaklaşık 250 bin olduğu kaydedildi.

"Türk firmalarının sıkıntı yaşamaması için düzenleme yapılıyor"

Kamu İhale Kurumu Başkanı Hamdi Güleç, teklifin Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki görüşmeleri sırasında yaptığı değerlendirmede, AB'nin yaptırımlarından etkilenmemek için iki yöntem bulunduğunu bildirmişti.

Bunlardan ilkini Dünya Ticaret Örgütü'nün ikili serbest ticaret anlaşmasına taraf haline gelmek olarak kaydeden Güleç, diğerinin ise gümrük birliğine hizmet ve yapım işlerinin de dahil edilmesi olduğunu kaydetti. Her iki yolunda zaman alacağının altını çizen Güleç, önümüzdeki süreçte Türk firmalarının mevcut pazarlarda sıkıntı yaşamaması için bu yetkinin alındığını aktardı.

Güleç konuyu şöyle örneklendirdi:

"Mesela İtalya'da bir ürün teklif edilecek, Cumhurbaşkanlığı makamına tanınan yetkiyle şu sektörde şu ürünler Türkiye'de Avrupa Birliği menşeli firmalarca teklif edilirse yerli firma ya da yerli ürün addedilir diye bir karar hızlıca üretme şansı olacak."

Canan Sakarya-Ekonomim

Yatırımcılar, iş insanları ve vatandaşlar, dolar ve Euro’daki son değişimleri yakından takip ediyor.

Yeni günde Dolar/TL 47.1647 (alış) 47.2497’den (satış) işlem görürken, Euro ise aynı saat itibarıyla 53.7918 TL seviyelerinde seyrediyor.

Cihan Oruçoğlu-Dünya

Son verilere göre kakao vadeli işlemleri ton başına yaklaşık 5.300 dolara kadar geriledi. Bu rakam geçen yıla göre yaklaşık yüzde 34'lük bir düşüşe işaret etse de, fiyatlar halen son yılların ortalamasının üzerinde. 2024 sonunda kakao fiyatları 12 bin dolara yaklaşarak tarihi zirveleri görmüştü.

Satışlarda yavaşlama bekleniyor

Artan maliyetler nedeniyle yapılan fiyat zamları tüketicilerin çikolata alışverişini de olumsuz etkiledi. Lindt, yılın ilk yarısında fiyatlarını artırırken satış hacminde düşüş yaşandığını açıkladı. Barry Callebaut ise küresel çikolata talebinin zayıfladığını, buna rağmen kendi satışlarında toparlanma sinyalleri gördüğünü bildirdi. Nestlé de kakao ve kahve maliyetlerinin kârlılığı baskıladığını ancak kakao fiyatlarındaki gerilemenin önümüzdeki dönemde olumlu katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Kakao fiyatları neden yükseldi?

Son iki yıldaki sert fiyat artışının temel nedeni ise Batı Afrika'da yaşanan düşük hasat oldu. El Nino'nun etkisiyle artan sıcaklıklar, kuraklık ve düzensiz yağışlar, dünya kakao üretiminin büyük bölümünü gerçekleştiren Fildişi Sahili ve Gana'da üretimi olumsuz etkiledi. İklim değişikliği de arz sıkıntısını derinleştirince kakaoda kriz büyüdü.

Markaların hedefinde yeni ürünler var

Çikolata üreticileri ise fiyat indiriminden çok yeni ürünlere ve pazarlama stratejilerine odaklanıyor. Sosyal medyada büyük ilgi gören Dubai çikolatası gibi ürünler piyasaya sürülürken, şirketler dijital reklam ve influencer iş birliklerine daha fazla yatırım yapıyor. Amaç hem genç tüketicilere ulaşmak hem de premium ürünlere olan ilgiyi canlı tutmak.

Şirketler, kakao fiyatlarındaki düşüşün zamanla maliyetleri azaltmasını beklese de, kısa vadede çikolata fiyatlarında belirgin bir gerileme öngörmüyor. Bunun yerine ürün çeşitliliğini artırarak ve yeni tüketim trendlerine uyum sağlayarak satışlarını canlandırmayı hedefliyor.

Dünya

Yeni kurallarla birlikte hedefli reklamlar, sosyal medya fenomenlerinin tanıtımları, indirim kampanyaları, yapay zekâ destekli reklam içerikleri, çevreye ilişkin iddialar, takviye edici gıda tanıtımları ve tüketici yorumları gibi birçok alanda daha sıkı denetim ve yeni yükümlülükler uygulanacak.

1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek düzenlemelerle tüketici haklarının korunması, piyasa şeffaflığının artırılması ve aldatıcı ticari uygulamalarla mücadelenin aynı kararlılıkla sürdürüleceğini bildiren Ticaret Bakanlığı sosyal medya hesabından yaptığı paylaşım ile yeni dönemde yürürlüğe girecek 10 yeni kuralı paylaştı.

1- Çocuklara hedefli reklam yasaklandı

Düzenlemeyle çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaklandı.

Hedefli reklamcılıkta da tüketicilere daha fazla kontrol imkânı getirildi. Reklam verenler, reklamın hangi kriterler kullanılarak tüketiciye gösterildiğine ve söz konusu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay ulaşılabilir bilgileri tüketicilere sunmak zorunda olacak.

2- Influencer reklamlarına yeni kural

Kamuoyunda "influencer" olarak bilinen sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarına ilişkin kurallar da yeniden düzenlendi.

Buna göre sosyal medya etkileyicilerinin herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da bir etkinliğe katılım yoluyla menfaat elde etmesi halinde, paylaşımın reklam niteliğinde olduğunun açıkça anlaşılması gerekecek. Bu paylaşımlarda "reklam" veya "tanıtım" ibarelerinin kullanılması zorunlu olacak.

3- İndirimli satışlarda 10 gün kuralı

İndirimli satış reklamlarında tüketiciyi yanıltabilecek fiyat gösterimlerine karşı da yeni kurallar uygulanacak.

İndirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içerisinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek indirimden önceki fiyat olarak gösterilebilecek.

Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacak. Tüketiciye indirim veya başka bir fayda sağlanmasını belirli bir şarta bağlayan şartlı satış reklamları da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak.

4- Yasa dışı şans oyunlarının reklamları yasak

Fal, medyum ve astrologlar tarafından verilen hizmetlerin reklamlarına yönelik kuralların yanı sıra yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına ilişkin reklam yasağının kapsamı da genişletildi.

Bakanlık, yasa dışı şans oyunlarının reklamlarını da yasak kapsamına aldı.

5- Şikâyet platformlarında 48 saat dönemi

Tüketici şikâyetlerinin yayımlandığı platformlarda satıcı veya sağlayıcılara tanınan cevap süresi de kısaltıldı.

Şikâyet yayımlanmadan önce satıcı veya sağlayıcının açıklama yapması ya da cevap vermesi için tanınan süre 72 saatten 48 saate indirildi. Bu süre içerisinde cevap verilmemesi halinde tüketici değerlendirmesi doğrudan yayımlanabilecek.

6- Yapay zekâ ile hazırlanan reklamlara düzenleme

Yeni dönemin dikkat çeken başlıklarından biri de yapay zekâ ile hazırlanan reklamlar oldu.

Reklamlarda yapay zekâ teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi durumunda bunun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu olacak.

Gerçek bir kişinin yapay zekâ teknolojileri kullanılarak oluşturulan dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği, izlenimini verdiği ya da tavsiye ettiği izlenimi oluşturacak reklamlarda kullanılması ise yasaklandı.

7- "Çevre dostu" ifadesine sınırlama

Çevresel hassasiyetlerin reklamlarda istismar edilmesini önlemek amacıyla da yeni hükümler getirildi.

Çevresel beyan içeren reklamlarda "çevre dostu" gibi genel nitelikteki kavram ve ifadelerin herhangi bir açıklama yapılmadan kullanılması yasaklandı. Çevresel beyanların, mal veya hizmetlerin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesi zorunlu hale getirildi.

Reklamlarda belirtilen çevresel sertifika ve onayların da yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanması gerekecek.

8- Takviye edici gıda reklamlarına yeni kural

Takviye edici gıdaların normal beslenme kapsamında tüketilen gıdaların yerine geçtiği izlenimini oluşturacak şekilde reklamının yapılması yasaklandı.

Takviye edici gıdalar için sağlık beyanı kapsamındaki hususlar hariç olmak üzere karşılaştırmalı reklam yapılmasına ise imkân tanındı.

9- Akademik ünvanlar yanıltıcı şekilde kullanılamayacak

Ticari reklam ve ilanlarda tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesinin önüne geçilmesi amacıyla akademik ünvanların yanıltıcı ve aldatıcı biçimde kullanılamayacağına ilişkin hüküm de Yönetmeliğe eklendi.

10- Tüketici yorumlarına doğrulama şartı

Yeni düzenleme, internet ortamındaki tüketici değerlendirmelerine ilişkin kriterleri de değiştirdi.

Satın alma sürecinin doğrulanmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayımlanamayacak.

Değerlendirmelerin mal, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayımlanması halinde ise bu değerlendirmelerin tümüne aynı alanda açık, anlaşılır, ayırt edilebilir ve kolay ulaşılabilir şekilde yer verilmesi zorunlu olacak.

Ekonomim

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.