Bakan Kacır, Türkiye'de 13 bin şirketin faaliyet gösterdiğini ve yenilik geliştirilen 114 teknopark bulunduğunu dile getirerek, bu şirketlerin de desteklerden yararlandıklarını söyledi.

Türkiye'nin, savunma sanayisinde dünya standartlarında, yüksek teknoloji ürünler ve sistemler tasarlayıp ürettiğine dikkati çeken Kacır, ülkenin girişimcilik ekosisteminin gücüne, bu alandaki yeteneklerin Türkiye'ye gelmesi için yeni bir fırsat penceresi açtıklarını anlattı.

Kacır, "Tech Visa" programıyla dijital yeteneklerin iki haftada çalışma izni alabildiklerini, programın ilk yılında Türkiye'ye 5 binden fazla dijital yetenek çekmeyi başardıklarını söyledi.

Bu doğrultuda bir adım daha ileri gittiklerini ifade eden Kacır, şunları kaydetti:

"Şirket kuruluş süreçleri sadeleştirilerek çok kısa sürede tamamlanabilir hale getirildi ve tüm bürokratik engeller ortadan kaldırıldı. Yabancı yatırımcılar, fiziki olarak Türkiye'de bulunma zorunluluğu olmadan, pasaport temelli kimlik doğrulama (KYC) süreciyle tamamen uzaktan şirket kurabilecek. Girişimciler, ilk günden itibaren operasyonel maliyetleri önemli ölçüde azaltan sanal ofis hizmetlerine ve otomatik muhasebe altyapısına erişebilecek. Dijital şirket üyeleri, 'Terminal İstanbul Projesi' kapsamında dünya standartlarında bir girişimcilik merkezine erişim sağlayan özel ayrıcalıklardan yararlanacak."

Kacır, belirli bir ölçeğe ulaşana kadar uygun kriterleri karşılayan şirketlere yönelik vergi muafiyeti ve maliyet teşvikleri sunulacağının altını çizerek, "Bu adımlarla Türkiye'nin gelecekte girişimler ve yetenekler için daha güçlü bir merkez haline geleceğine inanıyoruz" diye konuştu.

"Yenilenebilir enerji yatırımları için düzenleme var"

Yeşil dönüşümün Türkiye'nin öncelikli stratejisi olduğunu, bu kapsamda sanayinin yeşil dönüşümündeki aktivitelerini desteklediklerini dile getiren Kacır, yenilenebilir enerji yatırımlarına değindi.

Kacır, bugün itibarıyla 23 gigavatlık güneş enerjisi üretimine ulaştıklarını ifade ederek, "Ayrıca 13 gigavatlık bir rüzgar enerjisi seviyesine ulaştık. 2035 itibarıyla 80 gigavat güneş ve 40 gigavat rüzgar enerjisi üretimine ulaşacağız. Aynı zamanda Meclisimizde yeni bir düzenleme de çıktı. Yatırımcıların, yenilenebilir enerji yatırımlarını tamamlaması için kolaylıklar sağlayacak bir düzenleme var. Gelişmeleri de takip ediyoruz, sürekli olarak bu yatırımları desteklemeye devam edeceğiz" diye konuştu.

Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin üretime bu yılın sonunda başlayacağını belirten Kacır, Türkiye'nin iki nükleer yatırımına hazırlandığını bunlardan birinin 20 gigavatlık nükleer enerji üreteceğini, SMR'lerle (küçük modüler reaktörler) de 50 gigavatlık bir üretime ulaşılacağını kaydetti.

Kacır, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile yeni bir programa başladıklarını bildirerek, SMR teknolojisini geliştireceklerini sözlerine ekledi.

AA

Promosyon öncesinde V4-Pro modelinin tam fiyatı milyon girdi tokeni başına 0,145 dolar seviyesinde bulunuyordu. Milyon çıktı tokeni başına ise 3,48 dolar ücret alınıyordu. İndirim sonrasında V4-Pro üzerindeki girdi tokenleri milyon başına yaklaşık 0,036 dolara denk geliyor. Daha hafif olan V4-Flash seçeneği ise milyon girdi tokeni başına 0,14 dolar ve milyon çıktı tokeni başına 0,28 dolar standart fiyata sahip bulunuyor.

Yeni fiyatlandırma stratejisi

DeepSeek bu güncel fiyatlandırma stratejisi ile OpenAI, Google ve Anthropic gibi dev rakiplerinin sunduğu benzer hizmetlerin doğrudan altına iniyor. Önbellek isabet oranını önceki seviyelerin onda birine düşürme kararı ise yüksek hacimli ve tekrarlanan sorgulara sahip kullanıcı segmentini açıkça hedefliyor. Bu spesifik kullanım modeli günümüzdeki çoğu gerçek dünya yapay zeka temsilcisi dağıtımını ve iş yükünü karakterize ediyor.

Şirket geçen hafta V4 modelinin bir önizlemesini piyasaya sürmüştü. V4-Pro modeli toplamda 1,6 trilyon parametre barındıran bir uzmanlar karışımı mimarisi kullanıyor. Bu devasa parametrelerin 49 milyarı herhangi bir zamanda aktif olarak çalışıyor. Küçük kardeş olarak adlandırılan V4-Flash ise toplam 284 milyar ve aktif 13 milyar parametre ile sistemde yer alıyor.

DeepSeek küresel rekabeti artırıyor

Her iki model de bir milyon tokenlik bağlam penceresini destekliyor. DeepSeek V4-Pro modelinin dünya bilgisi değerlendirmelerinde tüm açık kaynaklı rakiplerini geride bıraktığını iddia ediyor. Sadece Google şirketine ait Gemini 3.1 Pro modeli bu uluslararası değerlendirmeden daha yüksek puan alıyor. Model ayrıca yapay zeka temsilcisi görevleri için optimize edildi ve Anthropic şirketinin Claude Code aracı ile entegre bir şekilde çalışıyor.

Fiyat indirimleri yoğun bir jeopolitik arka planda gerçekleşti. Beyaz Saray Bilim ve Teknoloji Politikası Direktörü Michael Kratsios geçen hafta yabancı aktörleri kamuoyu önünde suçlamıştı. Kratsios Çin merkezli aktörlerin ABD sınır modellerini sistematik olarak kopyaladığını iddia etmişti. Bu iddiaya göre büyük bir modelin çıktıları daha küçük bir modele beslenerek doğrudan araştırma yatırımı yapılmadan yeteneklerin kopyalanması sağlanmıştı.

Sektördeki genel eğilim

Ocak 2025 tarihinde R1 modelinin piyasaya sürülmesi yapay zeka endüstrisinde büyük bir sarsıntı yaratmıştı. Şirket bu muhakeme modelinin iki ay gibi kısa bir sürede 6 milyon doların altında bir maliyetle üretildiğini açıklamıştı. Bu düşük üretim maliyeti ABD'li teknoloji devlerinin donanıma aşırı yatırım yapıp yapmadığı konusunu sektörde derinlemesine sorgulatmıştı. Ardından Alibaba ve ByteDance gibi büyük Çinli rakipler de kendi rekabetçi modellerini hızla piyasaya sürmüştü.

DeepSeek V4 modeli artık şirketin önceki Nvidia donanımlarına olan bağımlılığından uzaklaşarak Huawei üretimi Ascend yapay zeka işlemcilerinde çalışacak şekilde uyarlandı. Çinli açık kaynaklı yapay zeka modellerinden gelen genel rekabet baskısı Amerikan ekosisteminde istikrarlı bir şekilde artıyor. Çin açık kaynak modellerinin ABD bulut pazarındaki yapay zeka girişimlerinin yüzde 80'inde kullanılması genel piyasa dinamiklerini derinden etkiliyor. Bu agresif fiyatlandırma stratejisinin önümüzdeki süreçte yapay zeka sektöründeki işlem maliyetlerini kalıcı olarak düşürerek uzun vadeli küresel rekabet eğilimini tamamen yeniden şekillendirmesi bekleniyor.

Dünya

Şimşek, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna duyurulan "Türkiye Yüzyılı: Yatırım İçin Güçlü Merkez" vizyonu kapsamında, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirilen basın toplantısında sunum yaptı.

2026'yı reform yılı olarak belirlediklerini ve kapsamlı yapısal adımların gündemlerinde olduğunu vurgulayan Şimşek, bunlar arasında değer zincirini yukarı çıkaran sanayi dönüşümü, yeşil dönüşüm, dijital dönüşüm, demir yolları gibi verimliliği artıran altyapı yatırımları, vergi reformları, kamu maliyesi ve yönetişim reformlarının yer aldığını söyledi.

Şimşek, geçen hafta açıklanan paketin bunun ilk bölümünü oluşturduğuna işaret ederek, şöyle konuştu:

"Paket kapsamında daha fazla mal ve hizmet ihracatı yapmak, daha fazla yetenek, girişimci ve sermaye çekmek, varlıkları ülkeye geri getirmek, yurt dışındaki vatandaşlarımızı faaliyetlerinin merkezi olarak Türkiye'yi kullanmaya daha fazla teşvik etmek ve elbette İstanbul Finans Merkezini bölgenin önemli merkezlerinden biri olarak konumlandırmak hedeflerimiz arasında bulunuyor. İlk destek, transit ticarette sıfır kurumlar vergisi. Şirket İstanbul Finans Merkezinde yerleşikse transit ticaret tamamen vergisiz olacak. Yani yüzde 100 vergi istisnası sağlanacak. İstanbul Finans Merkezi dışında ise yüzde 95 vergi istisnası uygulanacak. Peki bu alanda öncü müyüz? Hayır. Bu düzenleme Türkiye'nin çerçevesini Singapur, Hong Kong ve Hollanda ile uyumlu hale getiriyor. Rekabetçi 'transit ticaret' merkezi oluşturmaya çalışıyoruz"

"Transit ticarette vergi istisnasını yüzde 100'e çıkaracağız"

Şimşek, Türkiye'nin çok güçlü coğrafi konuma sahip olduğunu, önemli ticaret koridorlarından bazılarının Türkiye'den geçtiğini, Orta Koridor'un da bunlardan biri olduğunu ifade ederek, başarılı olma ihtimalini yüksek gördüklerini anlattı.

Yeni koridorlar oluşturmaya çalıştıklarını, Türkiye'nin bundan faydalanmak için çok iyi konumlandığını vurgulayan Şimşek, "Transit ticaret için daha önce de teşvikimiz vardı ancak bunu büyüttük. 2009'da İstanbul Finans Merkezi düzenlemesi yürürlüğe konulduğunda yüzde 50 vergi istisnası sağlamıştık, şimdi bunu yüzde 100'e çıkarıyoruz. Yani bu tamamen yeni bir şey değil, mevcut teşviki ölçeklendirdik" diye konuştu.

Benzer şekilde Türkiye'nin de büyük bir enerji merkezi olduğunu, Türk şirketlerinden birinin küresel ölçekte önde gelen emtia ticareti şirketleri arasında yer aldığını belirten Şimşek, bu tür şirketlerin sayısını artırmak istediklerini dile getirdi.

Daha fazla ihracat için vergi indirimi

Şimşek, ikinci desteğin de daha fazla ihracat için verileceğine dikkati çekerek, şöyle devam etti:

"İhracatçılar için kurumlar vergisi oranını düşürme konusunda radikal bir adım attık. Standart kurumlar vergisi oranımız yüzde 25. Normal ihracatçılar bundan sonra bu oranda önemli bir indirimden yararlanacak ve oran yüzde 14'e inecek. Eğer üretici ihracatçıysanız, kurumlar vergisi tek haneye düşecek, bu oran yüzde 9 olacak. Bu adımla Türk ihracatçılarını daha rekabetçi hale getirmeyi ve aynı zamanda imalat sanayisine yönelik doğrudan yabancı yatırımı çekmeyi hedefliyoruz"

Bu alanda ciddi bir rekabet olduğunu ifade eden Şimşek, imalat sanayisine doğrudan yabancı yatırım çekmek için radikal adım attıklarını söyledi. Şimşek, kişi başı gelir düzeyine bakıldığında Türkiye'nin imalat sanayisi katma değerinin dünyadaki en yüksek oranlardan biri olduğuna işaret ederek, "Asya Kaplanları" ile aynı seviyede olunduğunu bildirdi.

Hizmet ihracatına güçlü destek

Türk imalat sanayisinde hala önemli paya sahip orta-düşük teknolojiyi orta-yüksek ve yüksek teknolojiye dönüştürmeyi amaçladıklarını vurgulayan Şimşek, şu bilgiyi verdi:

"Bir diğer destek de hizmet ihracatımızı artırmak için olacak. Hizmet ihracatında vergi istisnasını yüzde 100'e çıkarıyoruz. Buradaki amaç yazılım, video oyunları, sağlık turizmi, eğitim, mühendislik, tasarım, mimarlık ve benzeri yüksek katma değerli hizmet ihracatını desteklemek. Aslında küresel ticarette korumacılığa karşı daha dayanıklı alanda, daha büyük pazar payı elde etmeye çalışıyoruz. Ticarette korumacılık ve parçalanma şu anda daha çok mallar için geçerli. Hizmetler ise Türkiye'nin güçlü kası. Hizmet ihracatımızda halihazırda 60 milyar doların üzerinde fazla veriyoruz. Biz bunu daha da geliştirmek istiyoruz. Bu tedbir, Türkiye'yi hizmet ihracatında çok daha güçlü bir konuma taşımayı hedefliyor"

"Sürdürülebilir büyüme için sağlam temeller inşa ediyoruz"

Doğrudan yabancı yatırımcıların neden Türkiye'yi tercih etmesi gerektiğine de değinen Şimşek, her şeyden önce Türkiye'nin büyük bir pazar olduğunu söyledi. Türkiye'nin GSYH gücüne dikkati çeken Şimşek, "Dış kaynak kullanımı geçmişte daha rekabetçi üretim yani maliyet azaltımı için yapılırdı. Ancak büyük bir pazara sahip olduğunuzda mesele bunun ötesine geçiyor. Bu da nedenlerden biri" ifadelerini kullandı.

Şimşek, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 2002'de göreve gelmesinden bu yana ekonomide yaşanan gelişmelere dikkati çekerek, Türkiye'nin önemli bir reel yakınsama hikayesi ortaya koyduğunu anlattı. Büyüme görünümünde güçlü kalınacağına inandıklarını vurgulayarak, "Dezenflasyon programının etkisiyle geçici bir yavaşlama var ancak bu yavaşlama geçici. Güçlü ve sürdürülebilir büyüme için sağlam temeller inşa ediyoruz. Bu nedenle Türkiye'nin doğrudan yabancı yatırım girişleri için güçlü bir destinasyon olmaya devam etmesi muhtemel. Benzer şekilde güçlü bağlantısallık var" değerlendirmesinde bulundu.

Daha fazla yetenek ve girişimci çekme hedefi

Stanford'un bir çalışmasına göre gelecekte Türkiye'nin dijital dönüşüm açısından önemli alanlardaki doktora ve yüksek lisans derecelerinin sayısı bakımından üst sıralarda yer alacağını belirten Şimşek, bir diğer destek için de şu bilgiyi verdi:

"Bir diğer destek daha fazla yetenek, sermaye, girişimci, start-up ya da yüksek varlıklı birey çekmek. Burada da eğer bölgesel merkezinizi İstanbul Finans Merkezine taşırsanız 20 yıl boyunca kurumlar vergisi istisnası sağlanıyor. Merkezinizi Türkiye'de İstanbul Finans Merkezi dışında bir yere taşırsanız yüzde 95 kurumlar vergisi istisnası var. Gelir vergisi istisnası da asgari ücretin 4 katına kadar uygulanacak. Şu anda bu yaklaşık 2 bin 900 dolar civarında. Yani neredeyse 3 bin dolara kadar istisna anlamına geliyor. Bunun üzerindeki gelirler için gelir vergisi ödenecek ancak yaklaşık 3 bin dolara kadar olan kısım gelir vergisinden muaf olacak. Kapsama her türlü hizmet dahil edilecek. Yönetim, danışmanlık, denetim, tedarik zinciri, insan kaynakları. Tek kriter, gelirin yüzde 80'inin Türkiye dışından elde edilmesi. Yüzde 20'ye kadarı yerel olabilir. Böylece Türkiye'yi bu alanda Singapur ile aynı lige yerleştiriyoruz. Referanslarımız genellikle Singapur, Hollanda gibi yerler"

"Yatırım süreçlerini basitleştiriyoruz"

Şimşek, son 22 yılda yaklaşık 300 milyar dolar doğrudan yabancı yatırım çekildiğini, şu anda Türkiye'de aktif olarak yatırım yapmış yaklaşık 87 bin uluslararası şirket bulunduğunu aktararak, şunları kaydetti:

"Yatırım süreçlerini basitleştiriyoruz. Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisini yatırımcılar için tek durak ofise dönüştürüyoruz. Bürokrasiyi azaltacak ve yatırımcılar için VIP hizmetler sunacağız. Bunun içinde şirket kuruluşu, çalışma ve ikamet izinleri, vergi ve sosyal güvenlik işlemleri, arazi tahsisi, yatırım teşvikleri ve çevresel onaylar yer alıyor. Bu hizmetleri sunan her birimden temsilciler olacak. Bunlar bir masa etrafında toplanmış gibi hızlı ve anında yanıt verecek. Daha fazla yatırımcı çekmeye yönelik bir başka adım da 20 yıllık yerleşik olmayan kişi düzenlemesi. Bu ne anlama geliyor? Türk vatandaşları dahil olmak üzere, son 3 yılda Türkiye'de vergi mukimi olmayan herkes, Türkiye'ye taşınmaya karar verirse 20 yıl boyunca yurt dışı kaynaklı gelirleri üzerinden sıfır vergi ödeyecek. Türkiye'de gelir elde ederlerse bu gelir vergilendirilecek. Türkiye'de yüzde 10 olan veraset vergisini yüzde 1'e indiriyoruz. Uygunluk için tek kriter var, vergi mukimi olmamak. Yani son 3 yılda Türkiye'de 6 aydan fazla yaşamamış olmak. Bu düzenleme sadece küresel vatandaşları çekmeyi değil, aynı zamanda yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarını da hedefliyor. İtalya ve Yunanistan halihazırda bunu 15 yıl süreyle sunuyor"

"Büyük bir bölgesel finans ve ticaret merkezi olmak istiyoruz"

Türkiye'ye taşınmak için yeni bir yapısal çerçeve oluşturduklarını belirten Şimşek, halihazırda vatandaşlık programları, ikamet izinleri olduğunu, ayrıca Turkuaz Kart'ın da mevcut bulunduğunu söyledi.

Şimşek, yatırım yoluyla vatandaşlıkta eşiklerin genellikle finansal ya da reel yatırım için yaklaşık 500 bin dolar seviyesinde olduğunu ifade ederek, sadece gayrimenkul alımı için eşiğin 400 bin dolar olduğunu, sermayenin en az 3 yıl tutulması gerektiğini dile getirdi. Sermaye harcaması kapsamında imalat tesisleri ya da 50 kişiye istihdam sağlayan hizmet şirketinin de vatandaşlık için uygun olacağını vurgulayan Şimşek, "dijital şirket rejimi" getirdiklerini bildirdi.

Şimşek, şirket kuruluşu, faaliyetler ve tüm işlemlerin çevrim içi yapılabileceğine işaret ederek, şöyle konuştu:

"Ayrıca çalışanlara hisse opsiyonu planlarını, vergi verimliliğini ve sermaye katılımını geliştireceğiz. Girişim sermayesi dostu finansman araçları sunacağız. Terminal İstanbul kapsamında eski havalimanı terminal binaları bir start-up merkezine dönüştürülecek. Esasen girişimci, sermaye ve yetenek çekmeyi hedefliyoruz. 'Eve getir' dediğimiz başlık ise varlıkların ülkeye geri getirilmesi. Burada Türk vatandaşlarının yurt dışındaki varlıklarını Türkiye'ye çekmeyi hedefliyoruz. Uygun varlıklar arasında yurt dışında tutulan nakit, altın ve menkul kıymetler yer alıyor. Bu adım, Türk finansal piyasalarını derinleştirmeyi ve güçlendirmeyi amaçlıyor. Bunu daha önce başarılı şekilde yaptık. Bölgesel merkez başlığı altında da bölgesel bir finans merkezi oluşturmayı hedefliyoruz. İstanbul Finans Merkezi açıkça sadece fiziksel bir alandan ibaret değil. Burada yönetişimden, araçlardan ve yetenekten bahsediyoruz. Fiziksel lokasyon için sağlanan teşvikleri 2047'ye kadar uzatıyoruz. Bu ilk paket, İstanbul'un büyük bir finans merkezi olarak desteklenmesine yardımcı olacak. Bu doğrultuda daha fazla adım gelecek. Bu sıradan bir teşvik paketi değil. Bu tam anlamıyla bir ekonomik konumlanma stratejisi. Vergi mimarisinde küresel ölçekte en üst ligde olmak istiyoruz. 20 yıllık öngörülebilirlik sağlıyoruz. Kapsam bakımından mal, hizmet, sermaye, yetenek dahil tüm alanları içeriyor. Uygulamada yatırımcı odaklı, hızlı ve kolay giriş imkanı sağlayan, VIP hizmetlerle desteklenen bir sistem öngörüyoruz. Nihai hedef ise ülkeyi bölgesel ölçekte önemli bir finans ve ticaret merkezi haline getirmek."

Avdagiç, ekonomi yönetiminin üç yılı aşkın bir süredir başarılı çalışmalarıyla Türkiye'nin döviz rezervlerinde sıkıntılı bir tablodan oldukça makul bir noktaya gelindiğini, dışarıdan fon tedarik konusunda önemli bir hedefe ulaşıldığını vurguladı. Savaşla ortaya çıkan gelişmelerle birlikte meseleye geniş bir çerçeveden bakılmasının doğru olacağı görüşünü dile getiren Avdagiç, “Biraz daha büyük resme bakmamız gerektiğini düşünüyorum. Ekonomik programın hedefllerini realize etmek için iş dünyası olarak elimizden gelen katkıyı vermeye çalıştık. Bunun için ciddi bir bedel de ödedi iş dünyası” ifadesini kullandı.

Bölgesel savaş dengelerde değişikliklere yol açtı

Avdagiç, 2026’nın ikinci yarısına doğru daha makul bir döneme geçilmesinin öngörüldüğü bir sırada çıkan bölgesel savaşın yurt içi ve yurt dışı dengelerde değişikliklere yol açtığını söyledi. Avdagiç, “Buna dikkat etmek lazım. Konuya sadece basit bir faiz artışı ya da sabit kalması zaviyesinden bakmanın çok doğru, gerçekçi ve sonuç odaklı olacağını öngörmüyorum. Bütüncül olarak ekonomi süreçlerinin, iş dünyasının sürdürülebilirliği açısından gözden geçirilmesi gereken bir döneme girdiğimizi öngörüyorum" değerlendirmesini yaptı.

Avdagiç, şöyle devam etti: “Ekonomi yönetimi başarılı bir kurgu ve risk yönetimi yaptı. Kazanımlarımızı yok saymak mümkün değil. Gelinen aşamada ise savaşın getirdiği şartlarla birlikte iş dünyasının beklentileri de dikkate alınarak bugüne kadar finans ağırlıklı, rezerv ağırlıklı, baskılanmış kur ağırlıklı sürdürülen politikaya birkaç noktada güncelleme gelmesi gerektiğini düşünüyoruz. Şüphesiz program dinamik bir süreç içeriyor. Evet burada enflas yonla mücadeleyi kenara koymayacağız ama bir ince ayar ile programdaki kur politikasını, ihracat rejimini, ithalat rejimini gözden geçirmemiz lazım. Hepsini içeren bir süreci kurgulayıp çok hızlı hayata geçmemizin gerektiğini düşünüyorum.”

Türkiye'nin mal ihracatı, ithalatın yüzde 75'inin altına düşmemeli

İTO Başkanı Avdagiç, Türkiye'nin ithalatın cazip, ihracatın zorlaştığı bir konumda bulunduğunu belirterek, “Türkiye'deki mal ihracatı ‘asla ve asla’ ithalatın yüzde 75'inin altına düşmemeli. 2026’da yüzde 69 seviyesinde bulunuyor" uyarısında bulundu. İTO olarak döviz kuru ile enflasyon arasındaki korelasyona uzun süredir dikkat çektiklerine işaret eden Avdagiç, sadece yılın ilk çeyreğinde döviz kurunda yaklaşık yüzde 3'lük artışa karşılık enflasyonda kümülatif yüzde 10'luk bir artış yaşandığını aktardı. Avdagiç, “Geriye doğru gittiğiniz zaman bu makasın daha da arttığını ve ihracatın zorlaştığı, ithalatın kolaylaştığı bir döneme girdiğimizi görüyoruz" dedi. Avdagiç, 2026 için mal ve hizmet ihracatında ortaya konulan 410 milyar dolarlık hedefe dikkat çekerek, “Bu hedefe ulaşmamız çok önemli, değerli ve başarılması gereken bir hedef. Bunu çok önemsemeliyiz” ifadesini kullandı.

Teşviklerin tabanı genişletilmeli: KOBİ'lerin OBİ'lerine yönelmeli

Sanayide dönüşümün dünyanın hiçbir ülkesinde kısa vadede sağlanamayacağına işaret eden Avdagiç, yatırım kararından ürünün piyasaya sunulmasına kadar geçen sürenin 1,5 ile 3 yıl arasında değiştiğini vurguladı. Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) ve HIT30 gibi teşvik paketlerinin ülke menfaati açısından doğru çalışılmış konular olduğunu, uygulamada ise büyük oranda en üst ölçeğe odaklandığını ifade eden Avdagiç, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na KOBİ’lerin OBİ'lerine (orta-büyük işletmeler) yönelik bir düzenleme önerisinde bulunduklarını aktardı. Avdagiç, “Bu gelir paketinin yüzde 30'unu OBİ'lere vererek orta ölçek firmalara yönelmek yararlı olur. Sadece en büyükler üzerine kurgulanmış bir yapıyla bu konuda netice almanın çok uzun zaman alacaktır. Tabanın genişletilmesi doğru olacaktır” diye konuştu.

Gümrük Birliği’nin güncellenme sorunu vizeden daha önemli

Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerde "Made in EU" düzenlemesinde 3 aşamalı bir sürecin ilk aşamasının olumlu geçildiğini belirten Avdagiç, "Ticaret Bakanlığımız bu konuda titiz bir çalışma gerçekleştirdi ve önemli bir başarı elde etti. Bununla birlikte daha önümüzde epey meşakkatli, zor bir yolumuz olduğu da muhakkak" dedi. Gümrük Birliği güncellemesinin kritik önem taşıdığını vurgulayan Avdagiç, bu konunun vizeden de önemli olduğunun altını çizdi. Türkiye'nin ithalat tarafında AB rejimine tabi olduğunu ancak ihracat tarafında AB'nin sahip olduğu avantajlardan yararlanamadığını aktardı. Avdagiç, “AB Hindistan'la anlaşma yaptı. Biz Hindistan'ın Avrupa Birliği'ne sattığı şartlarla Türkiye'ye ithal etmek zorundayız. Ama AB’nin Hindistan'a sattığı şartlarla Hindistan bizden mal almak zorunda değil. Türkiye'nin mutlaka ithalat ayağında AB regülasyonlarına tabi olduğu gibi ihracat tarafında da tabi olması lazım" diye konuştu.

Enerjide yerli üretim, felaket senaryolarını engelledi

Savaş sürecinin çok dinamik ilerlediğini belirten Avdagiç, yaşananların ABD-Çin arasındaki rekabetin bir yansıması olarak okunmasının daha doğru olabileceğini söyledi. Türkiye'nin enerjide çeşitlendirme ve yerli üretim konusunda aldığı mesafeye dikkati çeken Avdagiç, "Yurt içinde güneş enerjisine, rüzgar enerjisine yapılan yatırımlarda Avrupa’da biz en önde gelen ülkelerin başında geliyoruz. Güneş panelleri üretiminde ve rüzgar tarbini kanatları üretiminde yerli üretim önemli bir aşamaya geldi. Bazı günler yenilenebilir enerji yüzde 50'yi geçti. Çok ciddi bir rakam” ifadelerini kullandı.

Avdagiç, doğalgaz ve petrolde yerli üretimin belli bir miktara ulaştığını belirterek, enerjide birçok ülkede konuşulan felaket senaryolarının Türkiye'de gündeme gelmediğini kaydetti. Avdagiç, Almanya'da benzinin son dönemde Euro bazında yüzde 40’a varan oranda arttığını hatırlatarak, Türkiye’de eşel mobil uygulamasının domino etkisini önlemesi bakımından psikolojik olarak çok önemli olduğunu vurguladı. Savaşın, harp konseptini de değiştirdiğini dile getiren Avdagiç, "Bu savaştan sonra dünya harp konsepti çok ciddi bir dönüşüme uğrayacak. Savunma sanayinde yaptığımız yatırımların ne kadar önemli ve değerli olduğu ortaya çıktı. Şirketlerimiz hemen gaza basmaya başladı. Birikmiş bir altyapı var. Üretim kabiliyeti var" şeklinde konuştu.

Asgari ücrette mevcut sürecin muhafaza edilmesi makul olur

Büyüme dinamiklerinde iki ana kaleme dikkat çeken Avdagiç, ihracatın ve yatırımların büyümeye katkısının belirleyici olduğunu belirtti. Savaş şartları nedeniyle Körfez ülkelerine yönelik ihracatta azalma yaşandığını ve bu kaybın savaş sona erse dahi kısa sürede yerine gelmeyeceğini belirten Avdagiç, dünya genelinde tüketim ve zaruri olmayan mal alım kararlarının ötelendiği bir dönem yaşandığını söyledi. Avdagiç, asgari ücrette ara zam beklentilerine ilişkin bir soruyu da “Asgari ücret yılda bir defa düzenleniyor. Şu anda mevcut sürecin muhafaza edilmesi makul olur” yanıtını verdi.

Merve Yiğitcan-Ekonomim

İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından gerçekleştirilen geniş kapsamlı operasyonların ilki 26 Aralık 2024’te düzenlenmişti. Soruşturma kapsamında düzenlenen 3. dalga operasyon sırasında şüphelilerden elde edilen telefonların bilirkişi incelemesi sırasında çok sayıda kişinin benzer eylemlere karıştıkları tespit edildi.

Bu kapsamda imaj ve imaj inceleme tutanaklarında yer alan tespitlerde kimlikleri açığa çıkarılan şüphelilerin rüşvet suçuna karıştıkları, bu şahısların firma sahipleri ile ilişki kurarak cezai müeyyideden kaçınmaları karşılığında rüşvet talep ettikleri ve aldıkları belirlendi.

Yeni deliller ışığında harekete geçen Mali Suçlarla Mücadele Şubesine bağlı ekipler, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'na yönelik yürütülen rüşvet soruşturmasında bu sabah yeni bir operasyon başlattı. Uzun süre devam eden teknik ve fiziki çalışmaların sonucunda İstanbul merkezli 4 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendi. Baskınlarda 10 şüphelinin yakalandığı belirtildi.

Yakalanan şüpheliler sorgulanmak üzere emniyete götürüldü. Soruşturma kapsamında yürütülen tahkikat işlemlerinin devam ettiği aktarıldı.

İHA

Brent petrol vadeli işlemleri, GMT 04.53 itibarıyla varil başına 1,35 dolar (yüzde 1,3) artışla 106,68 dolara yükseldi. Günün erken saatlerinde 2 doların üzerini gören artışların bir kısmı ise geri verildi.

ABD tipi ham petrol WTI brent petrolü ise 95 sent (yüzde 1) artışla 95,35 dolardan işlem gördü.

Geçen hafta Brent ve WTI sırasıyla yaklaşık yüzde 17 ve yüzde 13 artarak savaşın başlangıcından bu yana en güçlü haftalık yükselişlerini kaydetmişti.

Barış umutları zayıfladı

Hafta sonu diplomatik temaslara ilişkin beklentiler geriledi. ABD Başkanı Donald Trump'ın temsilcilerinin planlanan Pakistan ziyaretini iptal etmesi, sürecin ilerlemediğine işaret ederken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin bölgedeki temasları da tabloyu değiştirmedi.

Trump'ın Truth Social'da yaptığı son paylaşımda, Hürmüz Boğazı'na mayın döşeyen herhangi bir İran teknesine ateş açılması ve yok edilmesi çağrısı ile Hürmüz üzerinde tam kontrol sağlandığına yönelik iddiaları da savaş risk primini yüksek tutmaya devam ediyor.

Hürmüz Boğazı'nda trafik sınırlı

İran'ın boğazı büyük ölçüde kapattığı, ABD'nin ise İran limanlarına yönelik ablukayı sürdürdüğü belirtiliyor. Veri sağlayıcısı Kpler'e göre, pazar günü Körfez'e yalnızca bir petrol ürünü tankeri giriş yaptı. Bu durum, küresel arzın sıkışık kalmaya devam ettiğine işaret ediyor.

Goldman Sachs'tan fiyat tahmini artışı

Goldman Sachs, Orta Doğu'daki üretim düşüşünü gerekçe göstererek petrol fiyatı beklentilerini yukarı yönlü revize etti. Banka, yılın son çeyreğinde Brent petrol için 90 dolar, WTI için ise 83 dolar seviyelerini öngördü.

Banka analistleri, "Petrol fiyatlarında yukarı yönlü riskler, rafine ürün fiyatlarının olağanüstü yüksek seyri, ürün arzında yaşanabilecek sıkıntılar ve şokun benzeri görülmemiş büyüklüğü nedeniyle ekonomik riskler yalnızca baz senaryomuzun işaret ettiğinden daha büyük" ifadelerini kullandı.

Damla Kaya-Dünya

Spot altın, seansın erken saatlerinde yüzde 0,8 düşmesinin ardından ons başına 4.707,75 dolarda yatay seyretti. Geçen hafta ise değerli metal, dört haftalık yükseliş serisini sonlandırarak yüzde 2,5 gerilemişti. Haziran vadeli ABD altın kontratları yüzde 0,4 düşüşle 4.720,50 dolara geriledi.

İran'dan yeni teklif

Külçe altını destekleyen unsurlardan biri de doların zayıflaması oldu. Haberlere göre İran, Pakistanlı arabulucular üzerinden ABD’ye Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve çatışmanın sona erdirilmesine yönelik yeni bir teklif iletti.

Bloomberg HT'de yer alan habere göre Capital.com kıdemli finansal piyasa analisti Kyle Rodda, “Önümüzdeki günlerde (ABD-İran) görüşmelerinde bir ilerleme olup olmayacağını izliyoruz ve bu, altın için en büyük belirleyici olacak” dedi.

Trump: İran asla nükleer silaha sahip olamayacak

ABD Başkanı Donald Trump, Pazar günü yaptığı açıklamada, İran’ın iki aydır süren savaşı sona erdirmek için müzakere etmek istemesi halinde telefon edebileceğini söyledi ve ülkenin asla nükleer silaha sahip olamayacağını vurguladı.

Trump, Cumartesi günü ABD’li iki temsilcinin İran savaşında arabulucu rolü üstlenen Pakistan’a yapmayı planladığı ziyareti iptal ederek barış umutlarını zayıflattı. Tıkanan görüşmeler, Orta Doğu’dan enerji ihracatındaki aksaklıkların sürmesine yol açarken petrol fiyatlarını da yukarı yönlü destekledi.

Yüksek petrol fiyatları, ulaşım ve üretim maliyetlerini artırarak enflasyonist baskıları güçlendirebilir ve bu durum faiz oranlarının yükselme olasılığını artırır. Altın her ne kadar enflasyona karşı bir korunma aracı olarak görülse de, yüksek faiz ortamı getiri sağlayan varlıkları daha cazip kılarak altına olan talebi sınırlayabilir.

Yatırımcıların gözü Fed'in faiz kararında

Yatırımcılar şimdi Çarşamba günü açıklanacak ABD Merkez Bankası’nın faiz kararını bekliyor.

Capital.com kıdemli finansal piyasa analisti Rodda, “Fed’in enerji krizinin enflasyonist etkileri nedeniyle yılın geri kalanında politikayı sabit tutabileceğine işaret edip etmeyeceğine bağlı olarak, bu karar altın için ya destekleyici olabilir ya da baskı unsuru oluşturabilir” değerlendirmesinde bulundu.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Diğer değerli metallerde ise spot gümüş yüzde 0,3 düşüşle ons başına 75,44 dolara gerilerken, platin yüzde 0,1 artışla 2.013,15 dolara yükseldi ve paladyum yüzde 0,6 düşüşle 1.487,45 dolara indi.

Ekonomim

Katıldığı bir yayında değerlendirmelerde bulunan Musk, yapay zeka ve robotlar olmadan ülkenin yüzde 1000 oranında iflas edeceğini savundu. Borç yükünün kontrolsüz bir şekilde arttığını belirten Musk, teknolojik atılımlar gerçekleşmediği takdirde bu sorunun aşılamayacağını söyledi.

ABD ulusal borcu ve teknolojik çözümler

Güncel verilere göre ABD ulusal borcu 38,56 trilyon dolar seviyesine ulaştı. Federal harcamaların kamu gelirlerini önemli ölçüde aşması, mali dengeler üzerindeki baskıyı artırıyor.

Hükümet sadece 2026 mali yılında, topladığı vergilerden yaklaşık 602 milyar dolar daha fazla harcama yaptı. Musk, bu borcun sürdürülebilirliğine dair endişelerini paylaşırken bütçe disiplininin önemine işaret etti.

Faiz ödemeleri askeri bütçeyi geride bıraktı

Mali yükün giderek ağırlaştığını vurgulayan Musk, borç faiz ödemelerinin 1 trilyon dolarlık askeri bütçeyi geçtiğini açıkladı. Bu durumun kamu maliyesi üzerinde eşi benzeri görülmemiş bir baskı oluşturduğunu ifade etti.

Sorumlu Federal Bütçe Komitesi tarafından hazırlanan raporlar da bu karamsar tabloyu destekliyor. Tahminlere göre faiz ödemeleri 2032 yılına kadar 1,5 trilyon doları, 2035 yılında ise 1,8 trilyon doları aşacak.

Doların satın alma gücünde sert düşüş

Musk, borç artışının yanı sıra doların değer kaybetmesi konusundaki riskleri daha önce de dile getirmişti. Minneapolis Federal Rezerv Bankası verileri, paranın satın alma gücündeki dramatik erimeyi ortaya koyuyor.

1970 yılındaki 100 doların satın alma gücü, 2025 yılı itibarıyla sadece 12,06 dolara kadar geriledi. Bu veriler, Amerikan ekonomisindeki uzun vadeli değer kaybını ve enflasyonist baskıyı kanıtlıyor.

Yatırımcılar, bu mali belirsizlik ortamında varlıklarını korumak amacıyla stratejilerini güncellemeye devam ediyor. Teknolojik yeniliklerin üretkenliği artırma potansiyeli, bu tür yapısal krizlerin aşılmasında en önemli çıkış kapısı olarak görülüyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Üyeliğin İstifa Yoluyla Sona Ermesi

Dernek üyeliği, zorunlu bir statü değildir. Üyeler, herhangi bir gerekçe göstermeksizin üyelikten ayrılma hakkına sahiptir.

1. İstifanın Hukuki Niteliği

İstifa, üyenin tek taraflı irade beyanı ile gerçekleşir. Bu durumun en önemli sonucu şudur:
Dernek yönetim kurulu, istifayı kabul etme veya reddetme yetkisine sahip değildir.

2. İstifa Şekli

Uygulamada istifa genellikle:

● Yazılı dilekçe ile

● Elektronik ortamda (e-posta vb., tüzük izin veriyorsa) gerçekleştirilir.

Ancak ispat kolaylığı açısından yazılı ve kayıt altına alınabilir bir yöntem tercih edilmelidir.

3. İstifanın Hüküm Doğurduğu An

İstifa, derneğe ulaştığı anda hüküm doğurur. Yani:

● Yönetim kurulu kararı beklenmez

● Onay süreci yoktur

● “Biz henüz değerlendirmedik” gibi cümlelerin hukuki karşılığı yoktur

Üyeliğin Kendiliğinden Sona Ermesi

Bazı durumlarda üyelik, herhangi bir işleme gerek kalmaksızın sona erer:

● Üyenin vefatı

● Tüzükte belirtilen üyelik şartlarının kaybedilmesi

● Aidat borcunun belirli süre ödenmemesi (tüzükte düzenlenmişse)

Burada kritik nokta şudur: Bu tür durumlar “otomatik” görünse de dernek yönetiminin kayıtlarını güncelleme sorumluluğu ortadan kalkmaz.

Dernek Tarafından Üyelikten Çıkarma (İhraç)

İhraç, istifanın aksine dernek tarafından başlatılan bir süreçtir ve keyfi şekilde uygulanamaz.

1. Hukuki Dayanak

Üyelikten çıkarma ancak:

● Dernek tüzüğünde açıkça belirtilmiş sebepler varsa

● Bu sebepler somut olarak gerçekleşmişse, mümkündür.

2. Usul Kuralları

İhraç sürecinde temel ilkeler şunlardır:

● Üyeye savunma hakkı tanınmalıdır

● Yönetim kurulu kararı alınmalıdır

● Karar gerekçeli olmalıdır

Aksi halde alınan ihraç kararları hukuka aykırı sayılabilir ve yargı yoluyla iptal edilebilir.

3. Yargı Yolu

Üyelikten çıkarılan kişi, karara karşı genel kurul veya yargı yoluna başvurabilir.
Bu da derneklerin “ben yaptım oldu” yaklaşımının pek sürdürülebilir olmadığını gösterir.

Dernek Yönetiminin Yükümlülükleri

İster istifa ister ihraç ister kendiliğinden sona erme olsun; dernek yönetiminin yerine getirmesi gereken bazı temel sorumlulukları vardır.

1. Üye Kayıtlarının Güncellenmesi

Üyeliği sona eren kişi:

● Üye kayıt defterinden çıkarılmalı

● Tarih ve gerekçe açıkça belirtilmelidir

Bu kayıtlar, olası denetimlerde kritik önem taşır.

2. Mali Yükümlülüklerin Takibi

İstifa eden üyenin:

● Ayrılma tarihine kadar olan aidat borçları devam eder

● Sonrası için sorumluluğu yoktur

Dernekler bazen bu ayrımı “bilerek bulanıklaştırır”, ama hukuk o kadar da esnek değildir.

3. Bildirim ve Şeffaflık

Özellikle ihraç durumlarında:

● Kararın üyeye bildirilmesi gerekir

● Gerekçeler açık olmalıdır

Bu hem hukuki güvenlik hem de kurumsal etik açısından zorunludur.

Üyelik sona erdiği tarihten önceki borçların durumu

Yıllık aidat mı, kısmi aidat mı?

Cevap net: Tüzüğe bakılır.
Ama tüzük susuyorsa hukuk konuşur.

1. Tüzükte “aidat yıllıktır ve bölünmez” yazıyorsa

● Yıl içinde istifa edilse bile tam yıl aidatı istenebilir

● Çünkü üye, bu hükmü kabul ederek üye olmuştur

Ancak:

● Bu hüküm açık ve net yazılmış olmalı

● “Aidat yıllıktır” demek tek başına yetmez

● “İstifa halinde iade edilmez / bölünmez” gibi ifade gerekir

2. Tüzükte açık hüküm yoksa (en sık görülen durum)

İşte burada romantizm biter, orantılılık başlar.

3. Kısmi tahsilat esastır.

Örnek:

● Yıllık aidat: 1.200 TL

● Üye 30 Haziran’da istifa etti

● Tahsil edilebilecek aidat: 6 aylık = 600 TL

Çünkü:

● Üyelik süresi fiilen 6 ay

● Hizmetten yararlanılan süre kadar yükümlülük doğar

● Aksi durum sebepsiz zenginleşme tartışması doğurur

Yargı yaklaşımı

Mahkemeler ve hukuk öğretisi şunu söyler:

● Aidat, üyeliğin karşılığıdır

● Üyelik sona ermişse, karşılığı olmayan bedel istenemez

● Tüzükte açık hüküm yoksa:

- Kullanılan süre kadar aidat

- Yani kısmi tahsilat

Bu yaklaşım, Türk Borçlar Kanunu’nun dürüstlük kuralı ve hakkaniyet ilkesi ile de uyumludur.

Uygulamada doğru ve risksiz yol (öneri)

Dernek yönetimleri için kavga çıkarmayan formül:

1. Tüzüğü kontrol et

2. Açık hüküm yoksa:

-İstifa tarihine kadar olan dönemi esas al

3. Aidat tahakkukları:

- Aylık ya da dönemsel hesaplanabilir

4. Yönetim kurulu kararıyla:

- “İstifa eden üyelerin aidatları, üyelik süresi ile orantılı tahsil edilir” şeklinde ilke belirlenebilir

Sonuç olarak, Dernek üyeliğinin sona ermesi, basit bir idari işlem gibi görünse de hukuki sonuçları olan bir süreçtir. Özellikle istifa hakkı, bireysel özgürlüğün bir uzantısı olarak değerlendirilir ve hiçbir şekilde sınırlandırılamaz. Dernek yönetimleri açısından ise temel ilke açıktır. Kayıtları doğru tut, süreci şeffaf yürüt ve keyfi davranma. Çünkü günün sonunda dernekler, üyelerinin güveniyle ayakta kalır. O güven bir kez zedelendi mi, geriye sadece boş toplantı salonları ve okunmayan WhatsApp grupları kalır.

352 projeye 187,4 milyon lira destek

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, 2026 yılının mart ve nisan aylarını kapsayan ikinci dönemde 352 projeye toplam 187,4 milyon lira hibe sağlandığını açıkladı. Yılın ilk iki ayında ise 440 projeye 231,8 milyon lira destek verildiği hatırlatıldı.

Işıkhan, uygulanan programlarla dezavantajlı grupların istihdama katılımının artırılmasının hedeflendiğini vurguladı.

Üçüncü dönem başvuruları başladı

Hibe programının üçüncü dönemine ilişkin başvurular da başladı. Adaylar, projelerini 11 Mayıs 2026 saat 23.59’a kadar e-Devlet üzerinden iletebilecek. Eksik belgelerin tamamlanması için son tarih ise 15 Mayıs olarak açıklandı.

Kimler başvurabilir?

Destekten; kendi işini kurmak isteyen engelli bireyler ile eski hükümlüler yararlanabiliyor. Başvuru yapacak kişilerin İŞKUR’a kayıtlı olması, 18 yaşını doldurmuş olması ve aktif bir işletmeye sahip olmaması gerekiyor.

Engelli adaylar için ayrıca en az yüzde 40 oranında sağlık kurulu raporu şartı aranıyor. Başvuru sahiplerinin planladıkları iş alanına uygun eğitim, sertifika ya da gerekli izinlere sahip olması da zorunlu.

Destek tutarları ne kadar?

Program kapsamında sağlanan hibe miktarları oldukça dikkat çekici:

Engellilere kendi işini kurma desteği: 735 bin TL’ye kadar
Eski hükümlülere destek: 550 bin TL’ye kadar
Korumalı iş yeri projeleri: 905 bin TL’ye kadar

Hangi giderler karşılanıyor?

Hibe desteği; iş kurulumundan işletme sürecine kadar farklı kalemleri kapsıyor. Kuruluş işlemleri için 40 bin TL’ye kadar destek sağlanırken, işletme giderleri için bir yıl boyunca belirli oranlarda ödeme yapılıyor.

En yüksek destek kalemi ise makine ve ekipman alımlarına ayrılıyor. Tarım dışı sektörlerde bu tutar 550 bin TL’ye kadar çıkarken, tarım ve hayvancılık projelerinde 440 bin TL’ye kadar destek veriliyor.

Destek kapsamı dışında kalanlar

Programda bazı harcama kalemleri destek dışında tutuluyor. Personel maaşları, ürün alım maliyetleri, abonelik ücretleri ve işletmeyle doğrudan ilgisi olmayan giderler bu kapsamda yer almıyor.

Başvuruda dikkat edilmesi gerekenler

Başvurular yalnızca online olarak kabul ediliyor; elden ya da posta yoluyla yapılan başvurular geçersiz sayılıyor. Proje sahiplerinin işletmenin başında aktif olarak bulunması ve başka bir işte sigortalı çalışmaması gerekiyor.

Ayrıca daha önce aynı alanda destek almış olanlar ya da mevcut işletmesini büyütmek isteyenler bu hibeden yararlanamıyor.

İŞKUR’un sunduğu bu destek programı, özellikle kendi işini kurmak isteyen dezavantajlı gruplar için önemli bir fırsat olarak öne çıkıyor. (Sabah)

Sayı : 68554973-105[413-2012/16]-100 10/09/2013

Konu : Invoice Belgesinin Fatura Yerine Geçen Belge Olarak Dikkate Alınıp Alınmayacağı ile Yurtdışı Merkezin Yaptığı Yönetim ve Genel İdare Giderlerinin Belgelendirilmesi.

İlgi (a) ve (b) sayılı özelge talep formlarında; … Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün … vergi numarasında kayıtlı dar mükellef olduğunuz, … tarih ve … sayılı … İlişkin Anlaşma kapsamında … inşası için emtiaların tedariki, hizmetlerin icrası ve projenin inşa aşaması ile bağlantılı olarak çalışmaların yürütülmesinde genel yüklenici olarak firmanızın görevlendirildiği,

– … inşası için hizmet satın aldığınız, düzenlenen sözleşmede yurtdışından satın aldığınız bu hizmetler için işin bitiminde … adlı bir belge düzenlendiği, bu belgenin, Türkiye’de düzenlenen hakediş belgesi gibi taraflarca imza altına alındığı, ödeme aşamasında invoice belgesinin düzenlendiği, invoice belgesinin … Kanunlarına göre fatura değil, ödeme talep/ispat belgesi olduğundan bahisle, yukarıda belirtilen belgelerden hangisinin fatura yerine geçen belge olarak dikkate alınacağının,

-Yurtdışı merkezinizin Türkiye Şubesi adına yaptığı yönetim ve genel idare giderlerinin hangi belgelerle tevsik ederek defterinize kaydedeceğinizin,

bildirilmesi istenilmektedir.

Bilindiği üzere, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 22 nci maddesinde;

“(1) Dar mükellef kurumların iş yeri veya daimi temsilci vasıtasıyla elde edilen kazançlarının tespitinde, aksi belirtilmediği takdirde tam mükellef kurumlar için geçerli olan hükümler uygulanır.

(2) Dar mükellefiyete tabi kurumların ticari veya zirai kazançlar dışında kalan kazanç ve iratları hakkında, Gelir Vergisi Kanunu’nun bu kazanç ve iratların tespitine ilişkin hükümleri uygulanır. Ancak, bu kazanç ve iratların Türkiye’de yapılmakta olan ticari veya zirai faaliyet kapsamında elde edilmesi halinde, kurum kazancı bu maddenin birinci fıkrasına göre tespit edilir.

(3) Dar mükellefiyette kurum kazancının tespitinde, ayrıca aşağıdaki indirimlerin yapılması kabul edilmez:

a) Bu kurumlar hesabına yaptıkları alım-satımlar için ana merkeze veya Türkiye dışındaki şubelere verilen faizler, komisyonlar ve benzerleri.

b) Türkiye’deki kurumun kazancının elde edilmesi ve idamesi ile ilgili olan ve emsallere uygunluk ilkesi uyarınca belirlenecek dağıtım anahtarlarına göre ayrılan paylar ile Türkiye’deki kurumun denetimi için yabancı ülkelerden gönderilen yetkili kişilerin seyahat giderleri hariç olmak üzere, ana merkezin veya Türkiye dışındaki şubelerin genel yönetim giderlerine veya zararlarına katılmak üzere ayrılan paylar.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hüküm ile ilgili olarak 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin 22.3 üncü bölümünde, “… Ana merkezin veya Türkiye dışındaki şubelerin genel yönetim giderlerine veya zararlarına katılmak üzere ayrılan paylar kurum kazancının tespitinde indirilemeyecektir.

Söz konusu genel yönetim giderlerine veya zararlarına katılmak için ayrılan paylardan, Türkiye’deki kurumun kazancının elde edilmesi ve idamesi ile ilgili olan ve emsallere uygunluk ilkesi uyarınca belirlenecek dağıtım anahtarlarına göre ayrılan paylar ile Türkiye’deki kurumun denetimi için yabancı ülkelerden gönderilen yetkili kimselerin seyahat giderlerinin indirimi kabul edilecektir. Buna göre, söz konusu giderler, Türkiye’deki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak zorundadır. Ayrıca, bu giderlerin Türkiye’deki kazanca isabet eden kısmının belirlenmesinde kullanılan dağıtım anahtarının emsallere uygunluk ilkesi çerçevesinde belirlenmesi gerekmektedir. Emsallere uygunluk ilkesi, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı maddesine uygun olarak belirlenecektir.” açıklaması yapılmıştır.

Buna göre, Türkiye’deki kurumun kazancının elde edilmesi ve idamesi ile ilgili olan ve emsallere uygunluk ilkesi uyarınca belirlenecek dağıtım anahtarlarına göre ayrılan paylar ile Türkiye’deki kurumun denetimi için yabancı ülkelerden gönderilen yetkili kişilerin seyahat giderleri kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilecek olup; … ndaki ana merkezin bunun dışında kalan harcamalarının gider olarak dikkate alınabilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 227 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu kayıtların ise mezkur Kanun’un 229 ve müteakip maddelerinde yer alan fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu şeklindeki belgelerden herhangi birisi ile tevsik edilmesi gerekmektedir.

Konu ile ilgili olarak yayımlanan 253 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nin “Yurt Dışında Faaliyette Bulunan Mükelleflere Yaptırılan İş ve Hizmetler Karşılığında Alınan Bedellerle İlgili İşlemler” başlıklı bölümünde, yurt dışında mukim kişi veya kuruluşlara yaptırılan iş veya hizmetler karşılığında ödemede bulunan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin, yurt dışında mukim kişi veya kuruluşlardan aldıkları muteber belgeleri gider olarak defterlerine kaydedebildikleri belirtilerek, yurt dışındaki kişi veya firmalardan belge alan mükelleflerin, bu belgeleri defter kayıtlarında gider olarak göstermeleri sırasında belgelerde yazılı bedelleri, belgelerin düzenlendiği günde Merkez Bankasınca belirlenen döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevirerek kayıtlarında gösterecekleri, ancak inceleme sırasında inceleme elemanınca lüzum görülmesi halinde, mükelleflerin bu belgelerini tercüme ettirmek zorunda oldukları açıklanmış bulunmaktadır.

Buna göre, yurt dışında mukim kişi veya kuruluşlara yaptırılan iş veya hizmetler nedeniyle yüklenilen tutarların işin mahiyetine göre gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınabilmesi için Vergi Usul Kanunu’nun 229 ve müteakip maddelerinde yer alan belgelerden herhangi biri ile tevsik edilmesi gerekmekte olup, aksi durumda gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınabilmesi, ancak yurt dışından alınan söz konusu belgenin hizmetin alındığı ülkede uygulanan vergi mevzuatı çerçevesinde geçerli bir belge olduğunun kabulü halinde mümkün bulunmaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Yılın ilk çeyreğinde sanayi şirketlerinin kârları toplamda yüzde 15,5 seviyesinde gerçekleşti. Bu veri, 2021 yılındaki pandemi sonrası toparlanma hariç tutulduğunda 2017 yılından bu yana görülen en iyi yıl başlangıcı olarak kayıtlara geçti.

Sanayi şirketlerinin kârları yüksek teknoloji üretimiyle ivme kazandı

Ulusal İstatistik Bürosu yetkilisi Yu Weining, büyümenin temel kaynağının ekipman ve yüksek teknoloji imalatı olduğunu açıkladı. Bu alandaki kârlar, yılın ilk üç ayında yüzde 47,4 gibi dikkat çekici bir seviyeye ulaştı.

Optik fiber üreticilerinin kârları yıllık bazda yüzde 336,8 oranında arttı. Aynı dönemde optoelektronik ve ekran cihazı üreticileri de sırasıyla yüzde 43 ve yüzde 36,3 oranında büyüme sağladı.

Yapay zeka ve yarı iletken sektörü büyümeyi destekledi

Akıllı ürünlere olan küresel ilgi, dron ve tüketici elektroniği gibi alanlarda sanayi şirketlerinin kârları için itici güç oldu. Dron üreticilerinin kazançları yüzde 53,8 artarken, diğer akıllı cihaz üreticileri yüzde 67,3 oranında kâr sağladı.

Hammadde üreticilerinin kazançları, petrol rafinelerinin yeniden kâra geçmesiyle birlikte yılın ilk çeyreğinde yüzde 77,9 yükseldi. Havacılık ve yeni enerji teknolojileri gibi stratejik alanlar, demir dışı metal sektöründe yüzde 116,7 oranında kâr artışı getirdi.

Küresel petrol arzındaki riskler maliyetleri etkiliyor

Sektörel kârlılık, 2025 yılında üç yıl süren yıllık düşüşlerin ardından yüzde 0,6 oranında sınırlı bir artış yakalamıştı. İyileşen bu tablo, sanayi şirketlerinin kârları verilerinin güçlü ihracat rakamlarıyla desteklendiğini gösterdi.

Brent petrol fiyatları, Şubat ayı sonunda başlayan Orta Doğu gerilimiyle birlikte yaklaşık yüzde 48 oranında yükseldi. Artan enerji maliyetleri, ham madde ithal eden kimya ve plastik üreticilerinin marjlarını baskı altına almaya başladı.

Trump yönetiminin yaptırımları enerji arzını zorlaştırıyor

Trump yönetiminin yaptırım kararları, sanayi şirketlerinin kârları açısından stratejik önemdeki enerji tedarikini tehdit etti. ABD yönetimi, İran’dan petrol alan bağımsız bir Çin rafinerisine yaptırım uygulama kararı aldı.

Üretici fiyatları, petrol maliyetlerindeki artışla birlikte Mart ayında üç yıl aradan sonra ilk kez yükseliş yönlü hareket etti. Bu durum, ekonomideki uzun süreli deflasyon baskısının kırıldığına dair bir işaret olarak yorumlandı.

Mart ayı verileri üretimde teknoloji odaklı bir canlanmayı teyit ederken, küresel enerji krizinin maliyetler üzerindeki etkisi sanayinin uzun vadeli görünümünü şekillendirecek.

Murat Ali Oral-Dünya

SGK, 2025 yılında ucuz eş değer kaydı ve ilaç fiyat indirimi sonucu toplam 470 bin euro tasarruf sağladı.

SGK, alımlarda saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlayacak Kişisel tedavi için yurt dışından alınacak ilaçlar, genel sağlık sigortasından yararlandırılan kişilere tedavilerini aksatmayacak şekilde ulaştırılacak.

Komisyon kurulacak

Yurt dışında ilaç alımı için Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu kurulacak. Komisyon eksiksiz toplanacak, kararlar oy çokluğuyla alınacak. Komisyon, tahmini ihtiyaç miktarı, bütçe kısıtlamaları, ilaca özel durumlar, ivedilik, geçmiş dönem sarf miktarı gibi kriterleri dikkate alarak ilaç ihtiyaç listesini, süresini ve alım yöntemini belirleyerek ihale yetkilisinin onayına sunacak.

Yurt dışından getirilecek ilaçlar listesinde bulunmayan veya alternatif ilaçları tespit etmek için SGK, piyasa araştırması yapacak. Yurt dışından ilaç temin edecekler için ilaç temin kaynağı listesi oluşturulacak.

Dinamik alım sistemi getirilecek

Yurt dışından temin edilecek ilaç alımlarında kullanılmak üzere dinamik alım sistemi kurulabilecek. Dinamik alım sistemi, tüm istekli olabileceklerin başvurusuna açık şekilde ve ön yeterlik dokümanında belirlenen yeterlik kriterlerine göre yapılacak ön yeterlik değerlendirmesine dayalı olarak kurulacak.

Ön yeterlik değerlendirmesi aşamasında fiyat teklifi sunulmayacak. Ön yeterlik başvurusu 3 kez reddedilen adaylar, aynı takvim yılı içinde aynı beşeri tıbbi ürün için yeniden başvuru yapamayacak. Dinamik alım sisteminde münferit alımlar da yapılabilecek.

Alım yapma yükümlülüğü getirmeyecek

İlaç alımında teklifler, fiyat ve varsa fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilecek. Tekliflerin münferit alım dokümanına göre değerlendirilmesi neticesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen istekli ile münferit sözleşme imzalanacak. Dinamik alım sistemi kurulmuş olması SGK'ye alım yapma yükümlülüğü getirmeyecek.

Beşeri tıbbi ürünler ve bunlara ilişkin hizmet alımlarına yönelik gerçekleştirilecek ihalelerde açık ihale usulü ya da pazarlık usulü uygulanacak. Açık ihale usulünde, bütün istekliler teklif verebilirken, pazarlık usulünde, ilan yapılmaksızın SGK tarafından davet edilen istekliler teklifte bulunabilecek.

Doğrudan temin yapılabilecek

Sabah'tan Önder Yılmaz'ın aktardığına göre, Beşeri tıbbi ürünler ve bunlara ilişkin hizmetler ilan yapılmaksızın ve Komisyon tarafından gerekli görülecek hallerde teminat alınmaksızın davet edilecek istekliler ile fiyat üzerinde görüşme yapılarak doğrudan da temin edilebilecek.

Geçici teminat alınacak

İhalelerde ve dinamik alım sistemi üzerinden gerçekleştirilecek münferit alımlarda, teklif edilen bedelin yüzde 3'ünden az olmamak üzere istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınacak. Yapılan değerlendirme sonucu ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi verene bırakılacak. Alım sonuçları en geç 15 iş günü içinde Kamu İhale Kurumu'na bildirilecek.

Ekonomim

Kartalkaya faciasıyla gündeme geldi

Bolu Kartalkaya’da Şubat 2025’te yaşanan yangın faciası sonrası, konaklama tesislerinin yangın güvenliği tartışmalara yol açmış, beraberinde yeni düzenlemeler devreye girmişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla da 10 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile konaklama sektöründe yangın güvenliği standartları sıkılaştırılmıştı.

Yapılan düzenlemeyle, "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik" kapsamında uygunluğu gösterir itfaiye raporu ibraz edemeyen konaklama tesislerine 31 Mayıs 2026'ya kadar süre tanınmış, bu tarihe kadar eksikliklerini gideremeyen işletmelerin iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek kapatılacağı hükme bağlanmıştı.

Yönetmeliğe geçici 9. madde olarak eklenen hükme göre, yapılan denetimler sonucunda itfaiye raporunu ibraz edemeyen konaklama yerleri 31 Mayıs 2026 tarihine kadar derhal faaliyetten men ediliyor. Bu kapsamda verilen süre, itfaiye raporunun tanzimi için aykırılıkların ya da noksanlıkların giderilmesini teminen yapı içinde yapılacak imalat ve tadilatlar için kullandırılıyor. Bu süre içinde faaliyetin icrasına müsaade edilmiyor. Süre sonunda, yani 31 Mayıs 2026 itibarıyla itfaiye raporunu ibraz edemeyen iş yerlerinin ise iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek kapatılıyor.

Denetim kadroları artırıldı ama talep çok yüksek

İtfaiye raporunun son ibraz tarihi yaklaşırken, özellikle İstanbul'da konaklama tesislerinin bir bölümü, başvurulardaki yoğunluk nedeniyle 31 Mayıs'tan önce yangın önlem denetimi için randevu almakta zorlanıyor. Gelen talebi karşılamak için İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) denetim kadrolarını genişlettiği, iş hacmindeki yoğunluğun çok yüksek olması nedeniyle randevuların sıkıştığı öğrenildi.

Turizm sektörü temsilcileri, “İtfaiye raporu için aşırı yoğunluk sebebiyle çoğu kez 1 yıl sonrasına randevu veriliyor” iddiasını dile getirirken, bu tabloda pek çok otelin ruhsatının iptal edilme ile karşı karşıya kalacağı uyarısında bulunuyor. Konaklama tesislerinin güvenliği açısından itfaiye raporunun kritik bir belge olduğunun altını çizen sektör temsilcileri, 31 Mayıs olan son ibraz tarihinin daha fazla ‘ötelenmemesi’ gerektiğini vurguluyor.

Ancak denetim sırasını bekleyen, hazırlıklarını ve iyileştirmelerini yerine getiren, buna karşın yoğunluk nedeniyle randevu tarihi 31 Mayıs sonrasına verilen işletmeler için bir ara formül gerektiğini savunan sektör temsilcileri, "31 Mayıs'tan önce başvurusunu yapmış, ancak yoğunluk nedeniyle söz konusu tarihten önce yangın önlem denetiminden geçemeyecek tesislerin, verilen denetim tarihine kadar ruhsatlarının geçerli olmasını talep ediyoruz" önerisinde bulunuyor.

15 binden fazla yeni yatak gelecek

Avrupa’nın önemli turizm destinasyonlarından olan İstanbul, 2026 yılına önemli bir başlangıç yaparken, ocak ayında 1 milyon 359 bin yabancı ziyaretçiyi ağırladı. Halihazırda bakanlık ve işletme belgeli toplam 3 bini aşkın tesiste yaklaşık 135 bin oda ve 250 bin yatak kapasitesiyle hizmet veren şehir, devasa bir konaklama ekosistemine ev sahipliği yapıyor. Mevcut kapasiteye ek olarak yıl sonuna kadar tamamlanması beklenen 67 yeni tesis yatırımıyla sektöre 15 binden fazla yeni yatağın daha eklenmesi planlanıyor.

Merve Yiğitcan-Ekonomim

Bu yazıda, emekliliğe giden süreci ve temel hesaplama tablo­larını birlikte ele alıyoruz.

1. SGK hizmet dökümünün kontrolü

Emeklilik planlamasının ilk adımı hizmet dökümüdür.

Kontrol edilmesi gereken baş­lıca noktalar:

* İlk sigorta giriş tarihi

* Askerlik / yurtdışı borçlan­ma hakkı

* 18 yaş öncesi anne ya da ba­baya ait işyerinde çalışmalar

* Çakışan veya hatalı günler

* Statü geçişleri (SSK – Bağ- Kur – Emekli Sandığı)

Bu aşama, tüm emeklilik hesa­bının temelini oluşturur.

2. İlk işe başlama tarihinin önemi

Emeklilik şartlarını belirle­yen ana kriter ilk sigorta tarihi­dir.

* 30.09.2008 öncesi girişler­de: Son 2520 gün kuralı geçerli­dir

* 01.10.2008 sonrası girişler­de: Toplam prim günü esas alınır

3. Son 2520 gün kuralı

Bu kural yalnızca 30.09.2008 öncesi sigortalılar için geçerli­dir:

* Son 2520 gün tek statü O statüden emeklilik

* Birden fazla statü Son 1260 gün hangi statüde fazlaysa o geçerli

4. EYT kapsamı (08.09.1999 ve Öncesi)

EYT kapsamındaki sigortalı­lar için:

* Yaş şartı yoktur

* Prim günü ve sigortalılık sü­resi şartı vardır

Temel şartlar:

* İlk işe başlama tarihine göre 5000 – 5975 gün arası prim

* Sigortalılık süresi (kadın 20 yıl / erkek 25 yıl)

Ayrıca 3600 günle kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli ola­bilir. Burada da dikkat edilmesi gereken bir tablo var. 3600 prim gün sayısını ve 15 yıllık sigortalı­lık süresini tamamlama tarihine göre şı şekilde bir kademe vardır.

23.05.2002’den önce kadınlar 50 yaş, erkekler 55 yaş

24.05.2002/23.05.2005 ka­dınlar 52 yaş, erkekler 56 yaş

24.05.2005/23.05.2008 kadın­lar 54 yaş, erkekler 57 yaş

24.05.2008/23.05.2011 kadın­lar 56 yaş, erkekler 58 yaş

24.05.2011 sonrası kadınlar 58 yaş,

24.05.2011/23.05.2014 erkek­ler 59 yaş

24.05.2014 sonrası erkekler 60 yaş

5. 09.09.1999 – 30.04.2008 arası sigortalılar

Bu grup için emeklilik şartla­rı iki alternatif üzerinden belir­lenir:

Emeklilik Şartları (1999 – 2008 arası girişler)

Seçenek 1:

* Sigortalılık süresi: 25 yıl

* Prim günü: 4500 gün

* Kadın: 58 yaş

* Erkek: 60 yaş

Seçenek 2:

* Prim günü: 7000 gün

* Kadın: 58 yaş

* Erkek: 60 yaş

* Bu iki seçenekten hangisi önce tamamlanırsa emeklilik o şart üzerinden gerçekleşir.

6. 01.05.2008 sonrası ka­deme sistemi

Bu dönemde sistem tamamen kademeli hale gelmiştir.

7200 Gün Üzerinden Emekli­lik Yaşı, prim gününü tamamla­ma tarihine göre:

* 2008 – 2035 Kadın 58 / Erkek 60

* 2036 – 2037 Kadın 59 / Erkek 61

* 2038 – 2039 Kadın 60 / Erkek 62

* 2040 – 2041 Kadın 61 / Erkek 63

* 2042 – 2043 Kadın 62 / Erkek 64

* 2044 – 2045 Kadın 63 / Erkek 65

* 2046 – 2047 Kadın 64 / Erkek 65

* 2048 ve sonrası Kadın 65 / Erkek 65

* Burada kritik nokta: 7200 günü hangi tarihte tamamladı­ğınızdır.

7. 1.5.2008 sonrası girişler için 2.alternatif

İlk Giriş Tarihine Göre Prim ve Yaş

* 2008 4600 gün Kadın 61 / Erkek 63

* 2009 4700 gün Kadın 61 / Erkek 63

* 2010 4800 gün Kadın 61 / Erkek 63

* 2011 4900 gün Kadın 61 / Erkek 63

* 2012 5000 gün Kadın 61 / Erkek 63

* 2013 5100 gün Kadın 61 / Erkek 63

* 2014 5200 gün Kadın 61 / Erkek 63

* 2015 5300 gün Kadın 61 / Erkek 63

* 2016 ve sonrası 5400 gün Kadın 61 / Erkek 63

8. Emeklilik başvuru süreci

Başvuru iki şekilde yapılabilir:

* e-Devlet üzerinden

* Sisteme giriş

* “4A Emeklilik Başvurusu” araması

* Bilgilerin kontrolü

* Başvurunun tamamlanması

* SGK üzerinden

* Dilekçe verilmesi(Tahsis Ta­lep Belgesi)

* Belgelerin teslim edilmesi

* Başvurunun işleme alınması

9. Emeklilikten sonra çalışma

Emeklilik sonrası çalışma mümkündür:

* Özel sektör: Emekli maaşı kesilmez

* Kamu: Emekli maaşı kesilir

* Bu durum, emeklilik sonrası gelir planlamasında önemlidir.

10. Prim günü eksik olanlar

Her eksik gün borçlanma ile tamamlanamaz.

Borçlanma yapılabilecek durumlar:

* Askerlik

* Doğum (en fazla 3 çocuk)

* Yurtdışı çalışma 3201 ve 5510 sayılı yasaya göre

* Ücretsiz izin

* Staj (belirli şartlarda) gibi 5510 SK 41.Md.

* Alternatif çözümler:

* Çalışmaya devam etmek

* İsteğe bağlı 4/B Bağ-Kur si­gorta primi ödemek

Sonuç

Emeklilik sistemi; başlangıç tarihi, prim günleri, yaş şartı ve statü geçişlerinin birlikte değer­lendirilmesini gerektiren çok katmanlı bir yapıya sahiptir.

Sık sık yapılan yasal değişik­likler ile karmaşık olan emek­lilik sisteminde, bireysel plan­lama daha da önem kazanmış­tır. Doğru yapılan bir planlama, emeklilik fırsatı yaratırken; ek­sik veya hatalı bilgi ise yıllarca gecikmeye neden olabilir. Bu ne­denle emeklilik, yalnızca bir hak değil, aynı zamanda uzun vade­li bir strateji olarak ele alınma­lıdır.

Özgür Erdursun-Dünya

Mağazaya giriyorsun, satıcı dibinde bitiyor. “Neye bakmıştın?” diyor ve sen de “sadece bakıyordum” diye satıcının manipülasyonundan kurtulmaya çalışıyorsun. O mağazaya bir daha gider misin?

1- SORUN: Satış dünyasında en sık yapılan hatalardan biri, müşteriyi “sıkboğaz etmek”tir. Satıcılar bazen “bugün almazsan yarın pahalı olacak”, “stoklar bitmek üzere”, “bu fırsat bir daha gelmez” gibi cümlelerle müşteriyi köşeye sıkıştırmaya çalışır ve aşırı bunaltır. Tam bir satıcı manipülasyonu...

2- ETKİSİ: Peki bu taktik gerçekten satış için iyi midir? Kısa vadede evet, uzun vadede büyük hayır. Kısa vadeli kazanımları, kararsız müşteriyi harekete geçirmektir. Düşük farkındalıklı alımlarda işe yarayabilir. Satış hedefini tutturmak için hızlı sonuç verir. Aylık kotası olan satıcılar için cazip görünür.

ACELE ETTİRME, BASKILAMA Kİ UZAKLAŞMAK İSTEMESİN

3- ÇÖZÜM: Peki müşteriyi nasıl satın almaya ikna edeceğiz? Baskı yerine şunları dene: Değer odaklı satış; müşterinin gerçek ihtiyacını anlayıp, ürünün ona nasıl fayda sağlayacağını anlat. Güven inşa et; acele ettirme, “İsterseniz evde bir düşünün, yarın da konuşabiliriz” demek bile müşteriyi rahatlatır.

4- YÖNTEM: Şeffaflık; “Bu gerçekten iyi bir fırsat ama sizin için uygun mu emin değilim” diyebilmek büyük fark yaratır. Karşılaştırma sun; rakip ürünlerle dürüstçe kıyasla. Müşteri kendisinin karar verdiğini hissettiğinde daha mutlu olur. Siz de marka değerini durduk yerde zedelemez, kazanırsınız.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Sıkboğaz satıcıya dair…

Müşteri kaçırma hissi mi?

Olabilir ama müşteri baskı altında karar verdiğinde, genelde “Acaba yanlış mı yaptım?” diye düşünür. Müşteriyi kaçırmayacağım diye mağazada dibinden ayrılmıyorsan emin ol; o müşteri tez kaçacaktır.

Satış ekibi ne yapmalı?

Baskı kuran satıcılar genellikle kendileri de stres altındadır. Sürekli “kapatma” peşinde koşmak, uzun vadede motivasyonu düşürür ve kaliteli satış yeteneğini köreltir. “Patron satış baskısı kurma” derim.

NOT

DİBİMDEN UZAKLAŞ Kİ NE YİYECEĞİMİ KENDİM SEÇEYİM

Abdurrahman Yıldırım ile Sakarya’da bir restorana girdik. Tezgâhtaki yemeklere bakmaya başladığımızda elindeki defterle garson tepeme dikildi. “Acaba yemeğimi seçebilir miyim?” diye izin istedim; oralı dahi olmadı. O restorana bir daha gitmem zira ne yiyeceğimi seçme fırsatı tanımadı.

SIKBOĞAZ SATICI LÛGATI

Potansiyel hırsız muamelesi: Müşterinin dibinden ayrılmayan satıcının yarattığı suçluluk duygusu

Marka güven kaybı: Sıkboğaz satıcının bunalttığı müşteri, bir daha oraya gelmemeye çalışır

Tek seferlik müşteri: Sıkıştırarak satış yaparsan o da etrafına “beni zorladılar” diye anlatacaktır

Müşteri sadakati: Sıkboğaz edilmemiş ve kazanılmış müşteri, yenisini kazanmaktan 5-25 kat ucuzdur

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Türkiye’de gayrimenkulden elde edilen kazançların vergilendirilmesinde, özellikle işletmelerin aktifinde uzun süre tutulan taşınmazların satışında, kazanç hesaplanırken enflasyonun etkisini azaltan çeşitli düzenlemeler hep oldu. Bugün de “yeniden değerleme” olarak bilinen ve Vergi Usul Kanunu’nun Mükerrer 298/Ç maddesi, bu yaklaşımın güncel bir devamı niteliğinde.

Ancak gayrimenkulü ticari faaliyet olarak yapanlar, yani inşa eden, alıp satan, projeden kazanç elde eden şirketler hiçbir zaman bu tür bir vergi ayrıcalığına sahip olmadı.

,Bu şirketler, elde ettikleri kazanç üzerinden diğer tüm mükellefler gibi kurumlar vergisini ödemeye devam etti.

GAYRİMENKULDE VERGİ AYRICALIĞI: GYO VE GYF NEDEN FARKLI?

Türkiye’de gayrimenkul sektöründe en dikkat çekici vergi avantajı, gayrimenkul yatırım ortaklıkları (GYO) ve gayrimenkul yatırım fonlarına (GYF) tanındı. Bu yapılar, kurulduğu günden itibaren elde ettikleri kazançlar üzerinden kurumlar vergisi ödemedi.
Başka bir ifadeyle aynı gayrimenkulden gelir elde eden iki yapıdan biri genel oranda yani şimdilerde %25 vergi öderken, GYO ve GYF tarafından elde edilen kazançlara uzun yıllar boyunca istisna uygulandı ve bu vergilerden vazgeçildi.

DAĞIT YA DA VERGİYİ ÖDE

7524 sayılı Kanun ile GYO ve GFO’ları %30 kurumlar vergisinden istisna hükmü korunmakla birlikte %10 oranında asgari kurumlar vergisi getirildi. (GYO ve GYF’ler sermaye piyasası kuruluşları olduğu için kurumlar vergisi oranı %30’dur) Ancak %30’luk istisnadan yararlanabilmek için kârın en az %50’sinin dağıtılması şartı konuldu.
Buradaki kritik nokta şu: Kâr dağıtılsa bile, bu kurumlar elde ettikleri kazanç üzerinden her durumda %10 asgari kurumlar vergisi ödemek zorunda. Eğer kâr dağıtımı yapılmazsa, bu durumda GYO ve GYF’ler için istisna tamamen devre dışı kalıyor ve genel oran olan %30 kurumlar vergisi uygulanıyor.
Yani Devlet diyor ki: “Vergi avantajı istiyorsan kârını dağıt.” Kâr dağıtıldığında, %10 asgari kurumlar vergisi dışında ayrıca %15 oranında stopaj yoluyla gelir vergisi devreye giriyor.

ASLINDA KAR DAĞITIMIYLA VERGİ ÖNE ALINIYOR

Stopaj gelir vergisi, yeni veya ek bir yük değil; zaten kâr dağıtıldığında alınması gereken vergi. Ancak vergi ertelenmiyor, öne çekiliyor. Şirket bünyesinde uzun süre vergilendirilmeden kalabilirken şimdi ise dağıtım zorunluluğu ile vergilendiriliyor.
Mekanizma şöyle işliyor: Kâr dağıtılmazsa; %30 kurumlar vergisi ödeniyor. Kâr dağıtılırsa, %10 asgari kurumlar vergisi. Bu arada %15 stopaj gelir vergisi öne alınıyor.
Özetle “Kârı içeride tutma, piyasaya çıkar” diyor. Bunun için bir de takvim getiriyor. Gayrimenkul kazancının en az %50’si kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar yani en geç Haziran ayı içinde dağıtılması gerekiyor.
Bu şart sağlanmazsa doğrudan %30 kurumlar vergisine tabi olacak. Üstelik geciken tutarlar vergi zıyaı cezalı olarak tahsil edilecek.

SİSTEMLE AÇIK ÇELİŞKİ

Buraya kadar her şey kendi içinde tutarlı görünüyor. Ancak vergi sistemi yıllardır kar dağıtımına değil karın işletmede tutulmasına vergi avantajı sağlıyor. Gelir Vergisi Kanunun 94’ncü maddesindeki ifadeyle, “Kârın sermayeye ilavesi kâr dağıtımı sayılmaz.”
Karın sermayeye ilavesinin pratikte bir karşılığı var mıdır tartışılır; ancak teoride şirketlerin büyümesini, sermaye birikimini ve yatırım kapasitesini desteklemek gibi bir mantığı var.
Ancak GYO ve GYF’ler söz konusu olduğunda bu ilke tersine çevriliyor: Kârın içeride tutulması dezavantajlı hale getiriliyor. Kârın dağıtılması ise vergi avantajı ile teşvik ediliyor.

VERGİ TEŞVİĞİ VEYA MÜDAHALESİ DOĞRU MU?

Oysa GYO ve GYF’ler, sermaye piyasalarına entegre ve büyük ölçekli lüks ve marka projeleri finanse eden yapılar. Türkiye’de gayrimenkul piyasasının en kurumsal ve en büyük ölçekli oyuncuları. Büyük konut projelerinden ticari gayrimenkullere kadar sektörün omurgasını oluşturan yapıları bunlar finans ediyor.
Bu yapıların vergi avantajı, doğrudan geniş kitlelere yönelik konut üretiminden çok, büyük ölçekli ve yüksek segment projelerin finansmanını etkiliyor. Bu nedenle etkisi konut arzından ziyade piyasanın üst segmenti ve yatırım dinamikleri üzerinden hissediliyor.
Bu durumda şu soruyu sormak kaçınılmaz oluyor: Devletin bu yapılara vergi avantajı sağlaması ve vergi yoluyla bu yapıların kâr dağıtım politikasına müdahale etmesi doğru mu?

Yusuf İleri

Odatv.com

Bazıları harcama yapıyor, hem de nasıl!

Ama toplanan vergi harcamaya yetmediği için bazıları borçlanıyor…

O borcun vadesi gelince borçlanmayı gerçekleştirenler bu sefer ödeme yapıyor…

Para yine mi yetmedi, o bazıları yeniden vergiye yükleniyor…

Ama bazıları var ki harcamaya doymuyor ve vergi yine yetersiz kalıyor, bir de borç alınan paranın faizi var, onu da ödemek gerekiyor…

Yine bazıları öyle harcıyor, öyle harcıyor ki gelir bu harcamayı mümkün değil karşılayamıyor ve diğer bazıları yeniden borç aramaya çıkıyor vs. vs…

Görüyorsunuz değil mi, Maliye Bakanlığı’nın işi pek zor, sürekli borç ödemek durumunda. Bakanlığın işi gücü adeta bu olmuş. Bakanlıkta birileri vergi topluyor ama diğer tarafta birileri öyle bir harcama yapıyor ki ki, toplanan vergi harcamayı karşılamaktan çok uzak, mecburen borçlanılıyor.

Bu yılın ilk çeyreğine ilişkin iç borç ödemesi ve borçlanma verileri belli olduğuna göre gelin şöyle son on beş yılın ilk çeyrek verilerine bir bakalım…

Bakalım Maliye ilk çeyrekler itibarıyla neler yapmış…

Borç azalır mı?

İlk çeyreklerdeki durumu gösteren ödeme ve borçlanma verileri hemen hemen aynı düzeydeki tutarlara işaret ediyor.

Ne kadar ödeme yapılmışsa, neredeyse o kadar da yeni borçlanmaya gidilmiş. Klasik borç çevirme oranı, yani borçlanma/ödeme, örneğin bu yıl ilk çeyrekte yüzde 81 olmuş. 100 lira borç ödemek için 81 lira borç alınmış. Ama acaba bu klasik oran gerçek durumu yansıtıyor mu?

Faiz ödemesi bütçeden yapılıyor, anapara ödemesinin bütçeyle bir ilgisi yok. Dolayısıyla borçlanmaya aslında anapara ödemesini karşılamak için gidiliyor. Bir başka ifadeyle gerçek iç borç çevirme oranı borçlanma/anapara ödemesi. Şu durumda bu yılın ilk çeyreğindeki gerçek iç borç çevirme oranı yüzde 148 düzeyinde. 100 lira ödemeye karşılık 148 lira borçlanma. Gerçek tutar üzerinden söyleyelim; 918,4 milyar lira tutarındaki anapara ödemesini gerçekleştirebilmek için 1 trilyon 363,7 milyar lira tutarında yeni borçlanmaya gidilmiş.

Anapara ödemesinden daha fazla niye mi borç alınıyor? Yanıt belli, bütçenin gelir ve gideri dengede değil de ondan. Bütçe geliri gidere yetmiyor; ya vergi az toplanıyor ya harcama çok ya da ikisi birden. Bu yüzden de anapara ödemesinden daha fazla borç alınıyor.

İç borç çevirme oranına bu pencereden bakınca çok açık bir şekilde şu ortaya çıkıyor:

“Bu şekilde gidildiği sürece borcun azalması hiç mi hiç mümkün değil!”

Diyeceksiniz ki, “Zaten borç da azalmıyor ki, sürekli artış eğilimi içinde”, doğru söze ne denir!

İşte Maliye’nin işi de adeta bu olmuş!

Başlıkta özetlediğim…

“Borç al, harcama yap, borç öde; sonra tekrar borç al, harcama yap, hem de hiç kısmadan harcama yap, borç öde, sonra tekrar borç al…”

Faiz yükü azalmadan…

Bu cendereden kurtulmanın yolu belli…

• Vergi alınmayan kesimlerden vergi alınacak ve gelir artırılacak.
• Hem faiz yükü azaltılarak, hem gereksizler ayıklanarak harcama azaltılacak.
• Bütçe dengeye gelince ya da yaklaşınca tabii ki borçlanma ihtiyacı azalacak.
• Borçlanma ihtiyacı azalınca daha düşük faizle borçlanmak mümkün hale gelecek, yani faiz oranları aşağı çekilecek.

Bütün bunları yapmak kağıt üstünde ne kadar da kolay.

Ama gerçekleştirmek çok ama çok zor.

Zor, çünkü böyle temel tercih değişiklikleri ekonomik değil ki, siyasi.

Döviz bazında da çok artıyor

Geçmiş yıllara uzanan herhangi bir veri setini TL cinsinden konu ettiğimde hep karşılaştığım bir itiraz var:

“Ama bu sayılara dolar cinsinden bakmak lazım…”

İtirazın geleceğinden emin olduğum için ben peşin peşin döviz cinsinden olan tutarları da çıkardım. İşte on beş yılın ilk çeyrek verileri; iç borcun hem ödeme toplamında, hem borçlanma toplamında rekorlar kırılıyor.

Bu değerlendirmeye ne tür itirazlar geleceğini de biliyorum:

“Döviz baskı altında tutuluyor, dolar gerçek değerinde değil ki!”

Bunu söyleyenler bana her yılın ilk çeyreğinin ortalaması için doların kaç lira olması gerektiğini iletirse ona göre de hesap yaparım.

Kaldı ki burada önemli olan iç borç ödemesi ve borçlanmasının TL ile mi döviz ile mi ifade edildiği değil. Önemli olan ödeme ve borçlanma verileri arasındaki denge. Bu tutarlar ha TL cinsinden, ha dolar cinsinden ifade edilmiş, hiç önemi yok.

Bazı meslekler, çalışma koşullarındaki zorluklar nedeniyle daha erken emekli olma hakkına sahip. Sosyal güvenlik mevzuatındaki adı fiili hizmet süresi zammı olan halk arasında yıpranma olarak bilinen bu haktan doktorlar, hemşireler, ebeler, sağlık memurları, eczacılar, yoğun bakımda görev yapanlar, acil servis çalışanları yararlanabiliyor.

FİİLEN ÇALIŞILMALI

Erken emeklilik hakkından yararlanmanın temel şartı, fiilen çalışmak. Yani yıllık izin, hafta tatili, ücretsiz izin gibi günlerde yıpranmadan yararlanılamıyor. Dolayısıyla işveren tarafından her ay en fazla 26 günlük yıpranmalı bildirim yapılabiliyor. Haftada 6 gün çalışan bir sağlık çalışanı ayda 4 gün hafta tatiline hak kazandığı için bir ayda 26 günden fazla yıpranma bildirilemiyor.

TEMEL ŞART RİSK

Yıpranmadan yararlanmak için riske maruz kalmak şart. Örneğin hastanede çalışan muhasebeci yıpranmadan yararlanamazken hemşire yıpranmadan yararlanabiliyor. Muhasebeci hastayla temas etmediği, enfeksiyon riski yaşamayıp ultraviyole ışına maruz kalmadığı için hastanede çalışsa bile yıpranmadan, yani erken emeklilik hakkından sağlık çalışanı gibi yararlanamıyor.

360 GÜNE 60 GÜN İLAVE

Yıpranma kapsamındaki sağlık çalışanları her 360 gün yıpranmalı bildirim için 60 gün ilave prim günü kazanıyor. Yani her 1 yıllık yıpranmalı bildirim, sağlık çalışanı için 1 yıl 2 ay prim anlamına geliyor. Yıpranma ile sağlık çalışanı emeklilik için gerekli prim gün sayısını daha erken dolduruyor. Örneğin 10 yıl hemşirelik yapan 3.600 gün yıpranmalı bildirilen hemşire 1 yıl 8 ay daha fazla primle toplamda 11 yıl 8 ay çalışmış sayılıyor. Prim günü artışından en fazla 5 yıla kadar yararlanmak mümkün. Prim günü 1.800 günden fazla artmıyor.

10 YIL ÇALIŞMA GEREKLİLİĞİ

Sağlık çalışanlarının erken emeklilikten yararlanabilmeleri için en az 10 yıl görev yapmaları gerekiyor. 10 yıl sağlık çalışanı olarak çalışmayanlar erken emeklilikten yararlanamıyor yalnızca prim gün sayısı artışından faydalanabiliyor. Sağlık çalışanlarına yıpranma hakkı 2018 yılının Ağustos ayından itibaren tanındı. Bu tarihten önceki çalışmalar için yıpranma uygulanmıyor. Dolayısıyla sağlık çalışanları 2018 yılının Ağustos ayından sonra yıpranmalı bildirilebiliyorlar.

Mahkemeler de aynı gerekçeyle davaları reddediyor. Peki gerçekten mesele bu kadar mı?

İşte bu noktada Türk Büro-Sen’in bu haksızlığın giderilmesi amacıyla açtığı dava, sıradan bir alacak talebinin ötesine geçiyor. Sendikanın yapmış olduğu bu girişim, devletin kendi sistemine nasıl baktığını sorgulayan bir test niteliğinde. Aynı görevi yapmış, aynı sorumluluğu taşımış insanlar arasında sadece “çalışıyor” ya da “emekli” ayrımıyla kalıcı bir gelir farkı yaratmak ne kadar adil?

Eşit bir destek

Emeklilik, kamu hizmetinden kopuş değil; o hizmetin devamıdır. Yıllarca devlete emek vermiş bir kişinin, aynı düzenlemenin dışında bırakılması teknik bir eksiklikten ziyade bir tercih meselesidir. Üstelik söz konusu ödeme performansa bağlı değil. Herkese eşit verilen bir destekten bahsediyoruz. Bu durumda, aynı ekonomik koşulların baskısı altındaki emeklilerin dışarıda bırakılması hangi mantıkla açıklanabilir?

Daha geniş açıdan bakıldığında, bu tablo sosyal devlet ilkesinin de yara aldığını gösteriyor. Sabit gelirle yaşayan ve enflasyona karşı en kırılgan kesimlerden biri olan emekliler yerine, aktif çalışanların desteklenmesi tercih ediliyor. Bu tercih yalnızca ekonomik değil, statü hukuku içerisinde yer almış grupların sonradan göz ardı edildiğini ortaya koyuyor.

Elbette mahkemeler mevcut mevzuat çerçevesinde karar verir. Ancak hukuk sadece yazılı kurallardan ibaret değildir; adalet duygusuyla anlam kazanır.

Türk Büro-Sen’in açtığı dava bugün bu mücadelenin verilmesi adına önemlidir. Türk Büro-Sen Başkanı Türkeş Güney ve yönetiminin, ilk derece mahkeme kararlarının ardından konuyu Anayasa Mahkemesi gündemine taşıması da anlamlıdır. Nitekim olumlu bir karar bu konudaki mağduriyetlerin giderilmesi kadar, çalışma yaşamı ve sonrası bakımından da emek sahiplerinin sisteme olan inançlarının artması, nitelik ve verimliliğin daha da yükselmesi anlamına gelecektir.

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE