İnternetten eğitim alanların oranı 3 kattan fazla arttı

16-74 yaş grubunda internet kullananların oranı 2026'da yüzde 92,3'e ulaşırken, telefon, tablet ve bilgisayar kullanımının yaygınlaşması, çevrim içi eğitim içeriklerinin çoğalması ve bu içeriklere kolay erişilebilmesi öğrenme alışkanlıklarını da değiştirdi. Kovid-19 salgını döneminde uzaktan eğitimin yaygınlaşması da bu dönüşümü hızlandırdı.

Son üç ay içinde internet üzerinden eğitim, mesleki veya kişisel amaçlarla öğrenme faaliyeti gerçekleştirenlerin oranı 2017'de yüzde 6,5'ten 2026'da yüzde 22,9'a çıktı.

Bu oran kadınlarda yüzde 23,5, erkeklerde ise yüzde 22,4 olarak kaydedildi.

Çevrim içi kurslara ilgi arttı

Öğrenme faaliyetinin detayları incelendiğinde, Türkiye genelinde çevrim içi kurs alanların oranı 2017'de yüzde 2,5 iken bu yıl yüzde 7,9'a çıktı.

Söz konusu faaliyeti gerçekleştiren erkeklerin oranı bu yıl yüzde 8,1, kadınların oranı yüzde 7,8 oldu.

Türkiye'de kurs dışındaki diğer çevrim içi öğrenme materyallerini kullananların oranı da 10 yıllık dönemde yüzde 4,4'ten yüzde 16,6'ya yükseldi. Bu öğrenme yöntemini kullananların oranı erkeklerde yüzde 16,1, kadınlarda yüzde 17,3 olarak belirlendi.

"Sesli veya görüntülü çevrim içi araçları kullanarak eğitimciler veya öğrencilerle iletişim kurma" oranı da 2017-2026 döneminde yüzde 3,1'den yüzde 11,5'e çıktı. Erkeklerde söz konusu faaliyeti gerçekleştirenlerin oranı yüzde 10,6, kadınlarda yüzde 12,5 olarak hesaplandı.

AA

Açıklanan verilere göre dört şirket arasında kâr elde eden tek yapı Galatasaray Sportif AŞ oldu. Sarı-kırmızılı şirket, 1 Haziran 2025 ile 31 Mayıs 2026 arasındaki dönemde 871 milyon lira kâr bildirdi.

Süper Lig devleri zarar açıkladı

En yüksek zarar ise 4 milyar 180 milyon lirayla Fenerbahçe Futbol AŞ tarafından açıklandı. Trabzonspor Sportif AŞ 1 milyar 980 milyon lira, Beşiktaş Futbol Yatırımları AŞ ise 1 milyar 330 milyon lira zarar etti.

Şirketlerin açıkladığı sonuçlar şöyle:

Fenerbahçe: 4 milyar 180 milyon lira zarar

Trabzonspor: 1 milyar 980 milyon lira zarar

Beşiktaş: 1 milyar 330 milyon lira zarar

Galatasaray: 871 milyon lira kâr

Ekonomim

Önce sıkça karıştırılan iki kavramı ayıralım.

Dijital kimlik, bir kişinin veya kurumun dijital ortamda kim olduğunu ve hangi doğrulanmış niteliklere sahip bulunduğunu güvenilir biçimde kanıtlayan kayıtlar bütünüdür. Kimlik bilgisi, diploma, ehliyet, mesleki yetki veya imza gibi doğrulanmış belgeler dijital bir cüzdanda tutulabilir. Kullanıcı, işlem için gereken veriyi seçerek paylaşır.

Dijital vatandaşlık ise bir uygulama değildir. Avrupa Konseyi bunu, insanların dijital toplumda haklarını kullanabilmesi, sorumluluklarını yerine getirebilmesi ve çevrim içi yaşama bilinçli katılabilmesi için gereken yetkinlikler olarak tanımlıyor. Güvenlik, mahremiyet, eleştirel düşünme, dijital ayak izi, etik davranış ve yanlış bilgiyle mücadele bu kapsamda yer alıyor.

- Dijital kimlik çalınabilir, yanlış kayıt otomatik olarak hizmet dışı bırakabilir.

- Dijital beceri eksikliği eşitsizliği büyütebilir.

- Dijital kimlik, “Ben kimim, hangi doğrulanmış niteliklere sahibim?” sorusunu,

- Dijital vatandaşlık, “Bu ortamda nasıl davranmalı, haklarımı ve verilerimi nasıl korumalıyım?” sorusunu yanıtlar.

AB 2027’de neyi zorunlu kılıyor?

Avrupa Birliği’nin 2024’te yürürlüğe giren eIDAS 2 (electronic identification, authentication and trust services - elektronik kimlik, kimlik doğrulama ve güven hizmetleri) düzenlemesi, Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı’nın hukuki çerçevesini kurdu. Her üye devlet, 2026 sonuna kadar en az bir cüzdan sunmak zorunda. Vatandaşlar ve AB’de ikamet edenler cüzdanı ücretsiz kullanabilecek.

Ancak cüzdanı kullanmak zorunlu değil. Düzenleme, kullanmayanların kamu hizmetlerine, özel hizmetlere, işgücü piyasasına veya ticari faaliyete erişiminin kısıtlanamayacağını açıkça söylüyor.

2027’de yükümlülüğün muhatabı hizmet sağlayıcılar. Kamu kurumları, kimlik doğrulaması gereken çevrim içi hizmetlerde cüzdanı kabul edecek. Bankacılık, finans, sağlık, eğitim, enerji, ulaşım ve telekomünikasyon gibi alanlarda mevzuat veya sözleşme gereği güçlü kimlik doğrulaması kullanan orta ve büyük kuruluşlar, 2027 sonuna kadar kullanıcının isteği üzerine sistemi kabul etmek zorunda olacak. Çok büyük çevrim içi platformlar da kapsama giriyor. Mikro ve küçük işletmeler bu özel yükümlülüğün dışında.

Bu sistem tek bir “dünya vatandaşlığı” yaratmıyor. Ülkelerin hukuku ve kimlik düzeni devam ediyor. Kurulan şey, sınırlar arasında çalışabilen ortak bir güven dili.

Zorunlu olmasa da AB cüzdanının omurgası, ortak standartlar, güvenilir resmî kayıtlar, şifreleme, elektronik imza, kullanıcı onayı ve sadece gerekli verinin paylaşılması olduğu için yapay zekâ, bulut sistemleri ve blokzincir (blockchain - dağıtık kayıt) teknolojilerinin yaygınlaşması bu dönüşümü hızlandıracaktır.

Yapay zekâ ajanları insanlar ve şirketler adına işlem yaptıkça kimlik kadar yetki de kritik hale gelecek. Sistem, talimatı kimin verdiğini, işlemi hangi kurum adına yaptığını ve sınırlarının ne olduğunu doğrulayabilmeli. Aksi halde hizmetlerle birlikte hata ve dolandırıcılık da hızlanır.

Şimdi ne yapmalı?

- Bireyler resmî kayıtlarındaki ad, adres, diploma ve yetki bilgilerini kontrol etmeli; güçlü kimlik doğrulama kullanmalı; hangi veriyi, kiminle, neden paylaştığını sorgulamalı.

- Şirketler müşteri ve çalışan kimliği isteyen bütün süreçlerini haritalamalı; gereksiz veri toplamayı bırakmalı; Avrupa cüzdanıyla teknik uyum, elektronik imza, yetkilendirme, veri güvenliği ve erişilebilirlik planlarını hazırlamalı. AB’de faaliyet gösteren Türk şirketleri de gelişmeyi mevzuat ve teknoloji ekipleriyle birlikte izlemeli.

Dijital kimlik ve dijital vatandaşlık, sürtünmesiz bir dijital dünyaya ve dünyadaşlık aşamasına geçiş için kritik. İlk adım ise veri güvenliği düzenini kurmak. Dikkat!

Ufuk Tarhan-Dünya

Nvidia'dan yapılan açıklamada, Apollo, Blackstone, BlackRock, Brookfield, Goldman Sachs ve KKR ile bağımsız bilişim finansman platformları oluşturmak üzere mutabakat zaptı imzalandığı ifade edildi.

Bu finansman platformlarının, küresel sermaye için Nvidia'nın bilişim ve yapay zeka altyapısını yatırım yapılabilir bir varlık sınıfına dönüştürmeyi ve yapay zeka fabrikalarına erişimi genişletmeyi amaçladığı belirtilen açıklamada, anlaşma kapsamında Nvidia'nın, müşterilerine cazip oranlarda ve önemli ölçekte özel olarak tahsis edilmiş sermaye havuzları sunmak için bu kuruluşlarla birlikte çalışacağı kaydedildi.

Açıklamada, 500 milyar dolardan fazla fonu harekete geçirmek üzere kurulan bu ortaklıkların, nihai anlaşmaların imzalanmasına tabi olduğu aktarıldı.

Nvidia Kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang, konuya ilişkin değerlendirmesinde, şirketin önemli bir dönüm noktasına ulaştığını belirterek, "İşe çip üreterek başladık, bugün ise yeni bir üretken ve yatırım yapılabilir altyapı sınıfının oluşturulmasına yardımcı oluyoruz: Yapay zeka fabrikaları." ifadelerini kullandı.

Yapay zekada bilişimin "gelir" anlamına geldiğini vurgulayan Huang, "Bu finansman platformları, müşterilerin kıt bilişim kaynaklarına büyük ölçekte erişmesine ve yapay zeka çağında her sektöre ve ülkeye güç verecek yapay zeka fabrikalarını inşa etmesine yardımcı olacak." değerlendirmesinde bulundu.

BlackRock CEO'su Larry Fink de yapay zeka altyapısının geliştirilmesinin eşi benzeri görülmemiş bir yatırım ve nitelikli iş gücü gerektirdiğine işaret ederek, ortaklığın ABD ile küresel ekonomilerin büyümesini destekleyeceğini ve müşteriler için uzun vadeli cazip yatırım fırsatları yaratacağını kaydetti.

Goldman Sachs CEO'su David Solomon ise tarihi bir yapay zeka yatırım döngüsünün çok önemli bir aşamasında olunduğunu belirterek, Nvidia bilişimine dayalı yeni bir kredi piyasası yaratma fırsatından heyecan duyduklarını aktardı.

AA

Fiyat artışları bazı modellerde yüzde 39'a kadar ulaşırken, zam dalgasından özellikle orta segment ekran kartlarının etkilendiği belirtildi.

Asus ve Gigabyte'tan ikinci zam

Ekran kartı üreticilerinden Asus ve Gigabyte, 2026 yılında ikinci kez fiyat artışına gitti. Yeni fiyatlandırmanın yalnızca Nvidia RTX 50 serisini değil, AMD Radeon ekran kartlarını da kapsadığı belirtildi.

Şirketler yılın ilk fiyat artışlarını ocak ayında gerçekleştirmişti. Böylece ekran kartlarında 2026'nın ikinci zam dalgası da başlamış oldu.

Fiyatların yükselmesinin arkasındaki önemli nedenlerden birinin DRAM ve NAND belleklerde yaşanan arz sıkıntısı olduğu ifade ediliyor. Bellek tarafındaki tedarik sorunları bileşen maliyetlerini artırırken, bu maliyetlerin ekran kartı fiyatlarına yansıdığı belirtiliyor.

RTX 5060 Ti fiyatında yüzde 39'luk artış

Fiyat hareketinin en dikkat çekici örneklerinden biri Nvidia RTX 5060 Ti 16GB oldu.

Modelin ABD'deki medyan satış fiyatı haziran ayından bu yana yüzde 39 artarak 804,99 dolara yükseldi. Böylece RTX 5060 Ti 16GB, RTX 50 ailesinde son dönemde fiyatı en sert yükselen modellerden biri haline geldi.

Ekran kartı pazarındaki artışın boyutu bazı ürünlerde daha da dikkat çekici seviyelere ulaştı. Güncel fiyatların bazı durumlarda ekran kartlarının piyasaya çıkış fiyatlarının yaklaşık 2,5 katına kadar yükseldiği belirtiliyor.

AMD'de artış daha sınırlı

Nvidia tarafındaki sert yükselişe karşılık AMD Radeon RX 9000 serisindeki fiyat hareketleri şimdilik daha sınırlı kaldı.

AMD modellerinde fiyat artışlarının tek haneli oranlarla yüzde 10 arasında değiştiği belirtilirken, RX 9070 GRE gibi bazı ekran kartlarının hâlâ üreticinin tavsiye edilen satış fiyatından satıldığı ifade edildi.

Ancak DRAM ve NAND tarafındaki arz sıkıntılarının devam etmesi halinde AMD ekran kartlarının fiyatlarında da daha yüksek oranlı artışlar görülebileceği değerlendiriliyor.

AMD için fiyat avantajı doğabilir

Nvidia ve AMD arasındaki fiyat farkının açılması ekran kartı pazarındaki rekabeti de etkileyebilir. Nvidia RTX 50 serisindeki fiyat artışlarının AMD'den daha hızlı devam etmesi durumunda Radeon modelleri kısa vadede oyuncular açısından daha güçlü bir fiyat-performans alternatifi haline gelebilir.

Öte yandan bellek ve diğer bileşenlerdeki tedarik koşulları, önümüzdeki dönemde ekran kartı fiyatlarının yönü açısından belirleyici olacak.

Mutluhan Yıldız-Dünya

Frankfurt ve Amsterdam’da 2 saatlik kuyruk

Seyahat analiz şirketi Qsensor’un verilerine göre Frankfurt Havalimanı’nda temmuz ayında en yoğun saatlerde pasaport kontrolü için azami bekleme süresi 120 dakikaya çıktı.

Geçen yıl aynı dönemde Frankfurt’taki en uzun bekleme yaklaşık 60 dakika seviyesindeydi. Böylece zirve saatlerindeki kuyruk süresi bir yılda ikiye katlandı.

Amsterdam Schiphol Havalimanı’nda da benzer bir tablo ortaya çıktı. Geçen yıl 80 dakika olan en uzun bekleme süresi bu yaz 120 dakikaya kadar yükseldi.

Münih Havalimanı’nda ise azami süre 31 dakikadan yaklaşık 60 dakikaya çıktı. Veriler özellikle manuel pasaport kontrolüne yönlendirilen AB dışı yolcuların yeni sistemden daha fazla etkilendiğine işaret ediyor.

Türk yolcular da EES sistemi kapsamında

Sorunun merkezinde Avrupa Birliği’nin yeni Giriş/Çıkış Sistemi bulunuyor. EES sistemi, 10 Nisan 2026’dan itibaren Schengen ülkelerinin dış sınırlarında tam kapasiteyle kullanılmaya başlandı.

Sistem, kısa süreli seyahat eden AB dışı ülke vatandaşlarının pasaportlarına fiziksel mühür vurulması yerine giriş ve çıkış bilgilerinin dijital ortamda kaydedilmesini sağlıyor.

Schengen Bölgesi’ne kısa süreli seyahat eden Türk vatandaşları da istisna kapsamında bulunmadıkları sürece EES sistemi üzerinden kontrolden geçiyor. İlk kayıt sırasında pasaport bilgilerinin yanı sıra yüz görüntüsü ve parmak izi gibi biyometrik veriler alınıyor.

İlk kaydın ardından sonraki geçişlerde işlem daha hızlı yapılabilse de özellikle çok sayıda yolcunun aynı anda ilk kez kayıt yaptırması yoğun havalimanlarında darboğaz yaratabiliyor.

Avrupa Komisyonu’na göre tek bir EES kaydının ortalama işlem süresi yaklaşık 70 saniye. Ancak uçaklardan yüzlerce yolcunun aynı anda sınır kontrolüne ulaşması halinde bu süre kuyrukların hızla büyümesine neden olabiliyor.

Bazı havalimanları parmak izi kontrolünü azaltıyor

Yoğunluğun artması üzerine bazı Avrupa havalimanları EES sistemi kapsamındaki kontrollerin belirli bölümlerini yoğun saatlerde geçici olarak devre dışı bırakmaya başladı.

Uygulamalar arasında bazı yolculardan parmak izi alınmasının geçici olarak ertelenmesi de bulunuyor. Amaç, özellikle yaz sezonundaki yoğun saatlerde pasaport kuyruklarının kontrol edilemez seviyelere ulaşmasını önlemek.

Avrupa Komisyonu, EES sistemi devreye girdikten sonra yaklaşık 160 milyon giriş ve çıkış kaydının oluşturulduğunu ve sistemin sınır güvenliği açısından önemli faydalar sağladığını belirtiyor.

Seyahat sektörü temsilcileri ise teknik sorunlar, yetersiz personel ve biyometrik kayıt işlemlerinin büyük havalimanlarında ani yoğunluk yaratabildiğini savunuyor.

Eylül sonrası kuyruk riski büyüyebilir

Havalimanlarına yoğun saatlerde verilen esneklik mevcut takvime göre eylül ayında sona erecek.

Ancak sekiz Avrupa Birliği ülkesi ile İsviçre’nin, yoğunluk yaşanan sınır noktalarında bu esnekliğin devam ettirilmesi için Avrupa Komisyonu’na başvurduğu belirtiliyor.

Komisyon da bazı ülkelerdeki sorunlar nedeniyle mevcut uygulamanın uzatılması seçeneğini değerlendiriyor.

Avrupa’ya seyahat edecek Türk yolcular açısından özellikle Frankfurt, Amsterdam ve Münih gibi büyük aktarma merkezlerinde pasaport kontrolü için daha geniş zaman bırakmak önem kazanıyor. Yaz sezonundaki son veriler, uçaktan indikten sonra sınır kontrolünün artık bazı yoğun saatlerde yolculuğun en uzun bölümlerinden birine dönüşebileceğini gösteriyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Fiyat güncellemesi, mevcut kullanıcıların abonelik yenileme dönemlerinde faturalarına yansımaya başladı. Böylece Google'ın Türkiye'deki abonelik ücretlerinde son bir buçuk yılda ikinci büyük artış gerçekleşmiş oldu.

Google AI Plus 359,99 TL'ye yükseldi

Yeni fiyatlandırmaya göre Google AI Plus paketinin aylık ücreti 204,99 TL'den 359,99 TL'ye çıktı. Böylece paketteki artış yüzde 75,6 olarak gerçekleşti.

5 TB depolama alanı sunan Google AI Pro paketinin aylık fiyatı 869,99 TL'den 1.519,99 TL'ye, 10 TB'lık paket ise 979,99 TL'den 1.709,99 TL'ye yükseldi.

20 TB depolama alanına sahip Google AI Ultra paketinin aylık ücreti de 1.989,99 TL'den 3.479,99 TL'ye çıktı. 100 GB ve 30 TB seçeneklerinin yeni fiyatları ise henüz açıklanmadı.

Zam başka ülkelere de yansıdı

Fiyat değişikliği Türkiye'nin yanı sıra Mısır, Cezayir, Pakistan ve Nijerya gibi ülkelerde de uygulamaya alındı.

Google, 2025'in ilk aylarında da Türkiye'deki 2 TB'lık standart planın aylık ücretini 49,99 TL'den 204,99 TL'ye yükseltmişti.

Şirketin Google hesaplarıyla ücretsiz sunduğu 15 GB'lık depolama alanında ise değişikliğe gidilmedi.

Google One'ın ücretli abone sayısı 150 milyonu geçti

Google One, Gemini'nin sisteme entegre edilmesiyle bulut depolamanın yanı sıra yapay zeka özelliklerinin de sunulduğu bir abonelik hizmetine dönüştü.

Yapay zeka özelliklerinin eklenmesiyle kullanıcı sayısını artıran Google One'ın dünya genelindeki ücretli abone sayısı 2025 yılında 150 milyonu aştı.

Dünya

Brent petrolün varil fiyatı 84-85 dolar seviyesine yükselirken, ABD Batı Teksas tipi ham petrolün (WTI) varil fiyatı da 78-79 dolar bandına çıktı. Petrol fiyatlarındaki yükselişin Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarına da yansıması bekleniyor.

Benzine 2 TL, motorine 6,85 TL zam beklentisi

Gazeteci Olcay Aydilek'in sosyal medya hesabından yaptığı paylaşıma göre, bu gece yarısından itibaren benzin ve motorin fiyatlarında yeni bir artış gündemde.

Zam gereksiniminin yaklaşık yüzde 25'inin ÖTV artışıyla karşılanması beklenirken, kalan tutarın pompa fiyatlarına yansıtılması öngörülüyor.

Buna göre benzinde yaklaşık 2 TL, motorinde ise 6,85 TL zam yapılması bekleniyor. Zamların pompaya yansıyacak kısmının benzinde 1,50 TL, motorinde ise 5,13 TL olması öngörülüyor.

Motorin 90 TL'ye yaklaşacak

Söz konusu zam gerçekleşirse motorin fiyatı litre başına 90 TL seviyesine yaklaşacak. Petrol fiyatlarındaki hareketlilik ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin gelişmelerin akaryakıt fiyatları üzerindeki etkisinin önümüzdeki günlerde de devam etmesi bekleniyor.

İşte il il güncel benzin ve motorin fiyatları…

İstanbul Avrupa yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 69.92 TL

Motorin litre fiyatı: 80.07 TL

LPG litre fiyatı: 33.79 TL

İstanbul Anadolu yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 69.77 TL

Motorin litre fiyatı: 79.93 TL

LPG litre fiyatı: 33.19 TL

Ankara akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 70.89 TL

Motorin litre fiyatı: 81.19 TL

LPG litre fiyatı: 33.89 TL

İzmir akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 71.17 TL

Motorin litre fiyatı: 81.46 TL

LPG litre fiyatı: 33.79 TL

Ekonomim

Spot altın yüzde 1 yükselerek ons başına 4.432,74 dolara çıkarken, ABD altın vadeli işlemleri de yüzde 1,7 artışla 4.492,60 dolara yükseldi.

Piyasalar ABD enflasyon verilerine kilitlendi: Fed’in faiz kararı merakla bekleniyor

Piyasaların odağında, yarın açıklanacak ABD tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile perşembe günü yayımlanacak üretici fiyatları verileri bulunuyor. Geçen hafta açıklanan zayıf istihdam verilerinin ardından yatırımcıların Fed’in eylülde faiz artıracağına ilişkin beklentileri zayıflarken, yeni enflasyon verilerinin para politikasının yönüne ilişkin ipuçları vermesi bekleniyor.

Daha düşük faiz beklentileri, faiz getirisi sunmayan altına olan talebi destekliyor. Analistler, enflasyonun yeniden hızlanmadığı ve ekonomide soğumaya işaret eden verilerin açıklanması halinde dolar üzerindeki baskının artabileceğini, bunun da altın fiyatlarını yukarı yönlü destekleyebileceğini ifade ediyor.

Altında 5 bin dolar beklentisi: Yükselişin arkasında üç güçlü etken

Bloomberg HT'de yer alan habere göre IG analisti Tony Sycamore, altındaki yükselişte 4.000 dolar seviyelerindeki düşüşü değerlendiremeyen yatırımcıların alımlarının, açığa satış pozisyonlarının kapatılmasının ve güvenli liman talebinin etkili olduğunu belirtti. Sycamore, altının orta vadede yükselişini güçlendirerek 5.000 dolar seviyesine doğru ilerleyebileceği öngörüsünde bulundu.

Trump-İran gerilimi tırmanıyor: Hürmüz Boğazı görüşmeleri riske girdi

Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump ile İran arasında barış anlaşmasının şartlarına ilişkin karşılıklı açıklamalar, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik müzakereleri zorlaştırabilecek yeni bir gerilimin ortaya çıkmasına neden oldu.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Diğer değerli metallerde ise gümüş yüzde 0,9, platin yüzde 0,7 ve paladyum yüzde 0,8 yükseldi.

Ekonomim

Adalet Bakanı Akın Gürlek sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi;
"Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan'ın liderliğinde, Adalet ve İçişleri Bakanlıklarımızın güçlü koordinasyonuyla suç ve suçlularla mücadelemizi sürdürüyoruz. Cumhuriyet başsavcılıklarımız, kolluk kuvvetlerimiz ve ilgili kamu kurumlarımız omuz omuza çalışıyor. Vatandaşlarımızın mağduriyetine yol açan, haksız kazanç sağlamayı amaçlayan ve kişisel verileri hukuka aykırı şekilde kullandığı değerlendirilen yapılara karşı tavizsiz mücadele ediyoruz.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımızca koordine edilen soruşturmada; İstanbul İl Jandarma Komutanlığımızca vize danışmanlığı adı altında faaliyet gösteren bazı kişi ve şirketlerin, konsolosluklar ile yetkili aracı kurumların çevrim içi randevu sistemlerine “bot” olarak tabir edilen yazılımlar aracılığıyla erişerek randevuları toplu şekilde aldıkları ve vatandaşlarımızın doğrudan randevu almasını fiilen imkânsız hâle getirdikleri hususu araştırılmıştır.

Soruşturma kapsamında; belirli sürelerde vize veya randevu temin etme garantisi verilerek vatandaşlardan “yazılım”, “danışmanlık” ve “hizmet bedeli” adı altında yüksek tutarlarda para tahsil edildiği, taahhüt edilen hizmetlerin yerine getirilmediği hâllerde ücret iadelerinin yapılmadığı ve başvuru sahiplerine ait kişisel verilerin özel dijital sistemlere aktarıldığı yönünde önemli bulgular elde edilmiştir.

41 bin kişiden 918 milyon TL tahsil edilmiş

Hazine ve Maliye Bakanlığımız Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınca yapılan incelemelerde; Ocak 2024-Temmuz 2026 döneminde soruşturmaya konu şirket yapılanmalarına ait hesaplarda 2 milyar 841 milyon TL’yi aşan para hareketi bulunduğu ve 41 bini aşkın kişiden yaklaşık 918 milyon TL tahsil edildiği tespit edilmiştir. Tahsilatların önemli bir bölümünün şirket ortakları ve çalışanlarının hesaplarına yönlendirildiği; yoğun nakit, kripto varlık ve kıymetli maden hareketleri bulunduğu belirlenmiştir.

Bu kapsamda bugün İstanbul, Ankara, Antalya, Balıkesir, Bursa ve İzmir’de 63 adrese eş zamanlı operasyon düzenlenmiş; 49 şüphelinin yakalanmasına yönelik adli işlemler gerçekleştirilmiştir. Aramalarda ele geçirilen dijital materyaller ve belgeler üzerindeki incelemeler devam etmektedir.

Soruşturmayı titizlikle yürüten İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımıza, İstanbul İl Jandarma Komutanlığımıza; operasyonlarda ve soruşturmada görev alan Cumhuriyet savcılarımıza, jandarma mensuplarımıza, Hazine ve Maliye Bakanlığımızın ilgili birimlerine ve emeği geçen tüm kamu görevlilerimize teşekkür ediyorum.

Vatandaşlarımızın yetkili kurumların sunduğu hizmetlere erişimini engelleyip bunu haksız kazanç kapısına dönüştürmeye çalışan yapılara karşı mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz. İnsanlarımızın emeğini, parasını ve kişisel verilerini istismar eden hiçbir girişimin adaletten kaçmasına müsaade etmeyeceğiz."

Ekonomim

Göçer ulus, pratik çözümler ustası olur ama gözleme, deneye dayanan bilim ve teknoloji üretemez. Ayrıca neyi beslersen onu büyütürsün. Biz betonu rantı besledik, çipi teknolojiyi önemsemedik

1- SORUN: Ülkemizde neden yeterince teknoloji üretilmediği tartışması sürüyor. Bilim ve yeniliğin, ekonomideki en belirleyici faktör olduğu bu ortamda, “bizlerin bu konudaki sıkıntısını” cesurca sorgulamak şart… Bilim çevreleri, kanaat önderleri tartışmalı. Sorunumuz gerçekte nedir diye.

2- ETKİSİ: Türkler özde hala göçebedir ve savaşarak başkalarının yaptıklarını elde ederler ve onları yönetirler. Kendileri çalışmaz, başkalarını çalıştırırlar. Türklerin şehirleşmesi, gecekondulaşma şeklindedir. Bu da çadır kültürünün devamıdır. Göçümüz hala durmadı, Göçebe de bilim üretemez.

GÖÇEBE TÜRKLER TEKNOLOJİ ÜRETEMEZ Mİ?

3- ÇÖZÜM: Türkler; İsviçreliler ve İsveçliler gibi bir toprağa yerleşip uzun yüzyıllar orada bir medeniyet geliştirip, şehirler kuracak ve sonunda da bilim ve teknolojide gelişme sağlayacak bir millet değildir. Rumlarla, Araplarla, Çinlilerle etkileşimle onları yönettiklerinde sorun çıkmamıştır.

4- YÖNTEM: Türkler yönetmiş bilim ve teknolojiyi ise diğerleri halletmiş... Fakat tek başlarına bir ülke kurduklarında, bilim ve teknolojiyi kendileri geliştirme zorunda kaldıklarında bu kültürel genlere aykırı durumu çözememişlerdir. Kendi işini yapamaz ama “ben başkan olsam” diye akıl verir durur.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Bilime dair…

Uzmanlık neden gelişmez?

Herkesin her işten anladığı insanların ülkesidir Türkiye. Uzmanlık hem para etmez hem de aşağı görülür. Her Türk doğuştan başkandır, milli takımlar teknik direktörüdür. Her Türk her işten anlar.

Tek icadımız yoğurt mu?

Göçebe ve teknolojide başarısızlığın kökeninde, göçebe hayattan kalan kültürel genlerin etkisi olduğu söyleniyor. Bu yüzden; “yoğurt Türklerin icadıdır” tesellisinden öte gidemiyoruz maalesef.

NOT

ÖNEMLİ OLAN ÖNCELİK DEĞİLSE UNUT GİTSİN

Bir şeyi önemli olmaktan öncelikli olmaya taşımıyorsanız, unutun gitsin. Türkiye’nin bilimsizliği de bu kuralın kapsama alanına giriyor. “Göçebe Türkler neden bilim üretemiyor?” gibi rahatsız edici sorunun cevabını ararken, ortaya atılan düşüncelerin temelinde yatan da bu olgu zaten…

BİLİMSİZLİK LÛGATI

Biat: Beynin öğrenmeye son vermesi, muktedirin kararlarına tabi olmak, yaratıcılığı öldürmek

Taklit: Başkasının yaptığını kopyalamak… Gelişim böyle başlar, sonra da taklidin yerini özgün alır

Farklı düşünce: Herkesin bildiğini bırakıp herkesin gördüğünden fazlasını görme feraseti

Yaratıcılık: Her insanda var olan tanrısal cevher ama bazılarımız bu kelimeye dahi rezerve koyuyor

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Başlıca değişikliklere aşağıda yer verilmiştir.

1. Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programına İlişkin Tanımlar Güncellendi

Kararda yer alan “Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı” ifadesi “Teknoloji Hamlesi Programı”, “Program Değerlendirme Komitesi” ifadesi ise “Teknoloji Hamlesi Programı Değerlendirme Komitesi” olarak değiştirilmiştir.

Ayrıca, yatırım teşvik belgesinin tanımında yer alan “Bakanlar Kurulu Kararı” ibaresi “Cumhurbaşkanı Kararı” olarak güncellenmiştir.

Karara ayrıca;

“Kalkınma ve yatırım bankası: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu hükümleri çerçevesinde Türkiye’de faaliyet gösteren kalkınma ve yatırım bankaları”

şeklinde yeni bir tanım eklenmiştir.

2. Proje Bazlı Desteklere Başvuru Süreci Değiştirildi

Kararın “Müracaat ve müracaatta aranacak belgeler” başlıklı 4 üncü maddesinin başlığı “Müracaat süreci ve müracaatta aranacak belgeler” olarak değiştirilmiştir.

Önceki düzenlemede Bakanlık, belirlediği yatırım konusunda bir veya birden fazla firmayı yatırım için davet edebilmekte veya duyuru yapmak suretiyle çağrıda bulunabilmekteydi.

Yeni düzenlemeyle Bakanlık;

• Bir veya birden fazla firmayı davet mektubu yoluyla yatırım için davet edebilecek,
• Bakanlığın resmî internet sitesi veya dijital platformlardaki resmî hesapları üzerinden duyuru yapmak suretiyle çağrıda bulunabilecek,
• Davet mektubunda veya çağrıda özel koşullar belirleyebilecektir.

Başvuru yönteminde de önemli bir değişiklik yapılmıştır.

Önceki uygulamada, başvuru kapsamında E-TUYS üzerinde tanımlı alanların doldurulması ve bağımsız danışmanlık kuruluşları veya Türkiye’de yerleşik kalkınma ve/veya yatırım bankalarınca hazırlanan EK-1’in E-TUYS üzerinden elektronik ortamda yüklenmesi öngörülmekteydi.

Yeni düzenlemeye göre ise yatırımcı, Genel Müdürlük ile protokol imzalayan bir kalkınma ve yatırım bankasınca EK-1’de yer alan formata uygun olarak hazırlanan fizibilite raporu ve dilekçe ile Bakanlığa müracaat edecektir.

Fizibilite raporunun hazırlanmasına ilişkin uygulama esasları, Genel Müdürlük ile kalkınma ve yatırım bankaları arasında imzalanacak protokol ile belirlenecektir.

Dolayısıyla, fizibilite raporunun bağımsız danışmanlık kuruluşlarınca hazırlanabilmesine ilişkin düzenleme kaldırılmış ve raporun Genel Müdürlük ile protokol imzalayan kalkınma ve yatırım bankalarınca hazırlanması öngörülmüştür.

Teknoloji Hamlesi Programı kapsamındaki yatırım başvuruları ise bu başvuru usulünden ayrı tutulmaya devam edecek; bu kapsamdaki başvurular Bakanlık tarafından belirlenecek özel usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilecektir.

3. Teknoloji Hamlesi Programı Kapsamındaki Yatırımların Değerlendirme Süreci Yeniden Düzenlendi

Proje bazlı destek kapsamına alınabilecek yatırımlar için uygulanan asgari yatırım tutarlarında değişiklik yapılmamıştır.

Buna göre;

• Öncelikli Ürün Listesindeki ürünlerin üretimine yönelik olup Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında Desteklenmesine karar verilen yatırımlarda asgari sabit yatırım tutarı 100 milyon TL,
• Diğer yatırımlarda ise asgari sabit yatırım tutarı veya Ar-Ge harcaması 2 milyar TL

olarak uygulanmaya devam edecektir.

Bununla birlikte, Teknoloji Hamlesi Programı kapsamındaki projelerin değerlendirilmesine ilişkin süreç değiştirilmiştir.

Yeni düzenlemeye göre Teknoloji Hamlesi Programı Değerlendirme Komitesi tarafından, destek bütçesi ve benzeri kısıtlar gözetilerek desteklenmesine karar verilen ve Bakanlık tarafından uygun bulunan yatırım projeleri, Bakanlık tarafından Cumhurbaşkanına sunulacaktır.

Cumhurbaşkanı tarafından desteklenmesi uygun görülen projeler için Destek Kararı alınacak ve Bakanlık tarafından yatırım teşvik belgesi düzenlenecektir.

Ayrıca, Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı kapsamında uygun görülen bazı projelerin 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında “stratejik yatırım” olarak desteklenmesine Program Değerlendirme Komitesince karar verilebilmesine ilişkin hüküm yürürlükten kaldırılmıştır.

4. Yatırım Tamamlama Vizesinden Sonra 5 Yıllık Raporlama Yükümlülüğü Getirildi

Kararın “Yetki ve denetim” başlıklı 10 uncu maddesinin başlığı “Yetki, denetim ve izleme” olarak değiştirilmiş ve maddeye yeni bir fıkra eklenmiştir.

Buna göre yatırımcılar, yatırım tamamlama vizesini müteakiben 5 yıl süreyle, yılda bir defa faaliyet raporunu Bakanlığa sunmakla yükümlü olacaktır.

Söz konusu faaliyet raporunda, yararlanılmaya devam edilen destek miktarlarına da yer verilecektir.

Bu düzenleme, 26 Kasım 2016 tarihinden geçerli olmak üzere 9 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

5. Yatırıma Başlanıldığının Tevsikine İlişkin Şartlar Değiştirildi

Destek Kararının yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde yatırıma başlanmasına ilişkin düzenleme yeniden ele alınmıştır.

Mücbir sebep ve fevkalade hâller nedeniyle yatırıma başlayamayanlar hariç olmak üzere, ilgili Destek Kararının yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde;

• Destek Kararında belirtilen yatırıma başlama tarihinden sonra gerçekleştirilmiş olmak kaydıyla,
• En az 200 milyon TL veya
• Destek Kararında belirtilen yatırım tutarının %10’u

kadar yatırım harcaması gerçekleştirildiğinin Bakanlığa tevsik edilmesi gerekecektir.

Böylece, söz konusu yatırım harcamalarının yalnızca üç yıllık dönem içinde yapılması yeterli olmayacak; harcamaların Destek Kararında belirtilen yatırıma başlama tarihinden sonra gerçekleştirilmiş olması da aranacaktır.

Diğer taraftan, önceki düzenlemede süresinde başlanamayan yatırımlar için Cumhurbaşkanı tarafından bir yıl ek süre verilebilmekteydi.

Yeni düzenlemeyle sabit bir yıllık ek süre kaldırılmış; Cumhurbaşkanı tarafından ilgili Destek Kararında belirlenecek süre kadar ilave süre verilebilmesine imkân sağlanmıştır.

Bu süreler sonunda gerekli yatırım harcamasının gerçekleştirildiğinin tevsik edilememesi halinde Destek Kararı yürürlükten kaldırılacaktır.

6. Enerji ve Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteklerinin Uygulamasında Değişiklik Yapıldı

Önceki düzenlemede yatırımın kısmen işletmeye geçmesi halinde belirli şartlarla enerji desteğine başlanabilmekteydi.

Yeni düzenlemeyle bu uygulamanın kapsamına sigorta primi işveren hissesi desteği de dahil edilmiştir.

Buna göre, yatırımcı tarafından talep edilmesi halinde enerji desteği veya sigorta primi işveren hissesi desteği uygulamasına, yatırımın kısmen işletmeye geçişinin Bakanlık tarafından görevlendirilen en az iki eksperce yerinde tespit edildiğine ilişkin ekspertiz raporunun onaylanması ve yatırım harcamalarına ilişkin YMM raporunun Bakanlığa gönderilmesi veya yatırım tamamlama vizesi yapılarak yatırımın tamamen işletmeye geçmesi sonrasında başlanabilecektir.

Kısmen işletmeye geçişe ilişkin tespit işlemi yılda en fazla bir defa yapılabilecek olup, yatırım tamamlama vizesinden önce yararlanılabilecek toplam enerji desteği, Destek Kararında belirlenen azami enerji desteğinin %50’sini geçemeyecektir.

7. Destek Kararında Düzenlenmeyen Hususlarda Esas Alınacak Mevzuat Netleştirildi

Kararda veya ilgili Destek Kararında düzenlenmeyen hususların hangi mevzuata göre sonuçlandırılacağına ilişkin hüküm değiştirilmiştir.

Buna göre söz konusu hususlarda, genel olarak yürürlükte bulunan mevzuat yerine, Destek Kararının yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte olan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ve/veya ilgili diğer mevzuat hükümleri dikkate alınacaktır.

Böylece uygulanacak mevzuat bakımından Destek Kararının yürürlüğe girdiği tarih esas alınmıştır.

8. Yabancı Yatırımcıların İştirakleriyle de Yatırım Proje Sözleşmesi İmzalanabilecek

Asgari 5 milyar TL sabit yatırım tutarındaki ve komple yeni yatırım niteliğindeki projelerde özel hukuka tabi yatırım proje sözleşmesi imzalanmasına ilişkin kapsam genişletilmiştir.

Önceki düzenlemede, 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununda tanımlanan yatırımcılar ile sözleşme imzalanabilmekteydi.

Yeni düzenlemeyle, söz konusu yatırımcılara ilave olarak, paylarının %100’ü Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununda tanımlanan yatırımcılara ait olan iştirakler ile de özel hukuka tabi yatırım proje (yatırım) sözleşmesi imzalanabilecektir.

Bu sözleşmeleri imzalamaya Sanayi ve Teknoloji Bakanı yetkilidir.

9. Proje Başvuru Formatı Yerine Proje Fizibilite Formatı Getirildi

Kararın EK-1’inde yer alan “Proje Başvuru Formatı”, kapsamlı şekilde değiştirilerek “Proje Fizibilite Formatı” haline getirilmiştir.

Yeni format beş ana bölümden oluşmaktadır:

• Firma ve Proje Künyesi,
• Teknik Değerlendirme,
• Ekonomik Değerlendirme,
• Mali Değerlendirme,
• Genel Değerlendirme ve Sonuç.

Yeni fizibilite formatında özellikle;

Yatırım konusu için NACE kodunun belirtilmesi,

Kullanılacak teknolojinin benzer üretim teknolojileri içerisindeki yerinin değerlendirilmesi,

• Dijital verimlilik uygulamaları,
• Enerji verimliliği ve çevreci uygulamalar,
• Firmanın Ar-Ge geçmişi ve yatırımın Ar-Ge potansiyeli,
• Yıllara göre kapasite kullanım oranları,
• Yerel kalkınmaya etki,
• Sektörel bağlantı analizleri,
• Ülke menfaatleri ve arz güvenliği,
• Teşvikli ve teşviksiz mali ve kârlılık analizleri,
• Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti,
• Teşvikli ve teşviksiz değerlere ilişkin karşılaştırmalı analizler

gibi konulara yer verilmiştir.

Önceki EK-1’de ayrı bölümler halinde düzenlenen “Etki Analizi” ile “Talep Edilen Destekler ve Gerekçeleri” bölümleri ise yeni formatta aynı şekilde ayrı başlıklar olarak yer almamakta; yatırımın ekonomik, teknik ve mali etkilerine ilişkin değerlendirmeler yeni fizibilite formatının ilgili bölümleri içerisinde ele alınmaktadır.

10. Yürürlük

Kararın;

• Yatırım tamamlama vizesinden sonraki beş yıllık faaliyet raporu yükümlülüğünü getiren 4 üncü maddesi, 26 Kasım 2016 tarihinden geçerli olmak üzere 9 Ağustos 2026 tarihinde,
• Diğer hükümleri ise 9 Ağustos 2026 tarihinde

yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu Karara aşağıdaki bağlantı yoluyla ulaşabilirsiniz.

Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar (Karar Sayısı: 11572)

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye

İstanbul'da riskli sürücü için azami prim 57 bin 213 TL

İstanbul'da sıfırıncı basamakta yer alan ve içten yanmalı motora sahip riskli sürücünün ağustos ayındaki azami trafik sigortası primi 57 bin 213 TL olarak açıklandı. Riski en düşük sürücülerin bulunduğu sekizinci basamakta ise azami prim 9 bin 535 TL seviyesinde olacak.

İstanbul'da ikinci basamaktaki otomobiller için azami prim 36 bin 235 TL, üçüncü basamak için 27 bin 653 TL, dördüncü basamak için 19 bin 71 TL, beşinci basamak için 18 bin 117 TL, altıncı basamak için 15 bin 257 TL ve yedinci basamak için 11 bin 443 TL olarak uygulanacak.

Elektrikli otomobillerde İstanbul için sıfırıncı basamak azami prim 51 bin 492 TL olarak belirlenirken, bu tutar birinci basamakta 40 bin 335 TL, ikinci basamakta 32 bin 611 TL ve sekizinci basamakta 8 bin 582 TL olacak.

Ankara'da sıfırıncı basamakta bulunan içten yanmalı motorlu riskli sürücünün azami primi 55 bin 594 TL olarak belirlendi. Sekizinci basamaktaki sürücünün primi ise 9 bin 266 TL seviyesinde bulunuyor.

İzmir'de aynı kategorideki sıfırıncı basamak sürücünün azami primi 53 bin 974 TL olurken, sekizinci basamakta bu tutar 8 bin 996 TL olarak uygulanacak.

Taksilerde azami prim 166 bin TL'yi geçti

Ticari amaçla kullanılan otomobillerde azami primler daha yüksek seviyelerde seyrediyor. İstanbul'da sıfırıncı basamakta bulunan ve diğer yakıt grubunda yer alan tüzel kişi otomobilleri için ağustos ayı azami primi 68 bin 655 TL olarak belirlendi. Sekizinci basamakta ise bu tutar 11 bin 443 TL'ye geriledi.

Taksilerde ise azami primler çok daha yüksek seviyelere ulaşıyor. İstanbul'da sıfırıncı basamakta bulunan taksiler için ağustos ayında uygulanacak azami trafik sigortası primi 166 bin 214 TL olarak açıklandı.

Azami primlerde aylık yükseliş devam etti

Haziran, temmuz ve ağustos aylarına ilişkin tarifeler karşılaştırıldığında zorunlu trafik sigortasında azami primlerin aylık bazda yükselmeyi sürdürdüğü görülüyor.

İstanbul'da sıfırıncı basamaktaki özel kişi otomobilleri için diğer yakıt grubunda belirlenen azami prim haziran ayında 55 bin 262 TL iken, temmuzda 56 bin 367 TL'ye, ağustosta ise 57 bin 213 TL'ye yükseldi.

Yeni tarife, 81 ilin tamamında farklı araç kategorileri için ayrı azami prim tutarlarını kapsıyor. Bu nedenle sürücünün ödeyeceği trafik sigortası primi; aracın kayıtlı bulunduğu il, araç türü, hasarsızlık basamağı ve tarifede yer alan diğer kriterlere bağlı olarak farklılık gösterecek.

İnternet ve mobil bankacılık kanalları üzerinden gerçekleştirilen yanlış IBAN transferlerinde, para alıcının hesabına ulaştığında sistem tarafından kendiliğinden iade işlemi gerçekleştirilmiyor. Transferin iptal edilmesi için gönderen banka ile alıcı banka arasında iletişim kurulması ve alıcının onayının alınması gerekiyor. Taraflar arasında anlaşma sağlanamaması halinde ise konu adli mercilere taşınabiliyor.

HATALI TRANSFERDE PARA OTOMATİK OLARAK GERİ DÖNMÜYOR

IBAN ya da alıcı bilgilerinin hatalı yazılması sonucunda transfer edilen tutarın aktif bir hesaba geçmesi durumunda, para otomatik şekilde göndericiye iade edilmiyor. Bankaların paranın geri alınması veya alıcı hesabına bloke konulması yönünde işlem yapabilmesi için karşı tarafın onayı gerekebiliyor.

İADE İÇİN HANGİ ADIMLARIN ATILMASI GEREKİYOR?

Yanlış transfer yapıldığının fark edilmesinin ardından gönderici bankanın müşteri hizmetleriyle gecikmeden iletişime geçilerek işlemin iptali için talep oluşturulması önem taşıyor. Bankalar arasındaki görüşmelerden sonuç çıkmaması halinde ise transfer dekontu ve banka başvurusuna ilişkin kayıtların muhafaza edilmesi gerekiyor. Bu belgelerle birlikte yasal yollara başvurularak paranın iadesi talep edilebiliyor.

TRANSFERİ ONAYLAMADAN ÖNCE 3 BİLGİYİ KONTROL EDİN

Yanlış para transferi ihtimalini azaltmak için işlem onaylanmadan önce IBAN, alıcının adı ve soyadı ile gönderilecek tutarın dikkatlice kontrol edilmesi gerekiyor. Dolandırıcılık riskine karşı özellikle tanınmayan kişiler tarafından paylaşılan IBAN bilgilerinin farklı ve güvenilir kanallardan doğrulanması önem taşıyor. Ayrıca gerçekleştirilen işlemlere ait dekontların saklanması, olası bir sorun yaşanması halinde sürecin yürütülmesini kolaylaştırıyor.

Kahve kapsülleri ambalaj atığı kapsamına alınıyor

Gündeme damga vuran ana düzenlemelerden biri kahve kapsülleri üzerine oldu. Yürürlüğe giren esaslar uyarınca kahve kapsülleri artık hukuken ambalaj atığı kategorisinde değerlendirilecek. Böylelikle söz konusu ürünlerin toplanması, dönüştürülmesi ve atık yönetimi süreçlerinin finansal yükü doğrudan üretici markaların sorumluluğuna geçecek.

AB’nin "kirleten öder" ilkesi çerçevesinde devreye giren bu adımla, imalatçıların çevre dostu ve geri dönüştürülmeye uygun ambalaj alternatiflerine ağırlık vermesi amaçlanıyor.

Kullan-at ürün dönemi kademeli olarak kapanıyor

Getirilen kısıtlamalar yalnızca kahve kapsülleriyle sınırlı kalmıyor. Konaklama tesislerinde sunulan küçük boy şampuan ve duş jeli ambalajlarının yanı sıra yeme-içme mekanlarında tercih edilen tek porsiyonluk sos, reçel, tereyağı ve şeker paketleri de zamanla tedavülden kaldırılacak.

Uygulama 2030 yılıyla birlikte tamamen yasaklanacak

AB standartları doğrultusunda, belirtilen tek kullanımlık ambalajların tüketimi 2030 senesinden itibaren tamamen engellenecek. İşletmelerin bu tarihe kadar doldurulabilir kaplara veya çoklu kullanıma imkan tanıyan çözümlere yönelmesi şart koşulacak.

Temel hedef ambalaj çöpünün önüne geçmek

Avrupa Birliği kayıtları, üye devletlerde birey başına üretilen ambalaj atığı miktarının son dönemde düzenli olarak tırmandığını ortaya koyuyor. Yapılan bu hukuki hamleyle ambalaj kullanımının aşağı çekilmesi, geri dönüşüm kapasitesinin artırılması ve hammadde kaynaklarının daha verimli işlenmesi hedefleniyor.

Sektör temsilcileri, devreye giren kriterlerin bilhassa yeme-içme, turizm ve gıda kollarında köklü dönüşümleri beraberinde getireceğini, firmaların ambalaj tasarımları ile atık yönetimi planlamalarını baştan aşağı yenilemek durumunda kalacağını vurguluyor.

Bu konudaki temel kurallar Gelir Vergisi Kanunu’nun 86. maddesinde yer almıştır. Bu düzenlemeye ilişkin idari yorum ise, 311 sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile yapılmıştır. Ücret gelirlerinin diğer gelirlerle birleşmesi olasılığının yarattığı karmaşayı şimdilik bir kenara bırakarak bu düzenlemelere ve 2025 parametrelerine göre tam mükellef gerçek kişilerin tevkif yoluyla vergilendirilmiş ücretlerini üç duruma göre ayrı ayrı değerlendirelim.

Üç ayrı durum

- Sadece bir işverenden elde edilmesi halinde ve yıllık brüt tutarının 2025 yılı için 4 milyon 300 bin lirayı geçmemesi

- Birden fazla işverenden ücret geliri elde edilmesi durumunda ise, birinci işverenden sonraki işverenden / işverenlerden alınan ücretlerin toplamının 2025 yılında 330 bin lirayı aşmaması halinde yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecektir.

Birden fazla işverenden ücret alınması halinde, birinci işverenden alınan ücretin hangisi olacağının belirlenmesi, mükellefin takdirine bırakılmıştır. Kısaca mükelleflere, bu hesaplamada en yüksek ücreti hesaplama dışı bırakma hakkı tanınmıştır. (Dikkat: Ücretlerden en düşüğünü vergi dışı bırakarak ücretlerini stopaj iadesi almak maksadı ile yıllık beyanname konusu yapmak, idare tarafından peçeleme olarak algılanmaktadır)

Bu koşullara göre bir işverenden alınan ücretin yıllık 2025 için 4 milyon 300 bin lirayı aşması veya birden fazla işverenden ücret geliri elde edilen hallerde, birden sonraki işverenden alınan brüt ücretlerin toplamının 2025 için 330 bin lirayı aşması durumunda (birinci işverenden alınan da dahil olmak üzere) ücret gelirlerinin tamamı yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

- Yukarıdaki koşullara göre yıllık beyanname verme koşulları gerçekleşmemiş olsa dahi bütün ücret gelirlerinin brüt toplamının 2025 yılı için 4 milyon 300 bin lirayı geçmesi halinde yine bütün ücret gelirlerini kapsayacak şekilde yıllık beyanname verilmesi gerekmektedir.

Bu açıklamalarımıza göre 2025 yılında bir anonim şirketin 4 milyon lira yıllık brüt ücret alan Genel Müdürü’nün, bir başka şirketten de 320.000 lira brüt huzur hakkı alması durumunda, toplam brüt ücret gelirinin 4.300.000 Lirayı aşması nedeniyle üçüncü duruma göre yıllık beyanname vermesi gerekecektir.

Stopaja tabi tutulmamış ücret gelirlerinin ise tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir.

İşveren sayısının tespiti

Burada dikkat edilmesi gereken husus, yıl içerisinde ücret alınan işveren sayısıdır. Birden fazla işverenden ücret almış olmak ibaresi, aynı anda birden fazla işverenden ücret almayı kapsadığı gibi, yıl içerisinde birden fazla işverenden ücret almayı da kapsamaktadır. Önemli olan takvim yılı içerisinde kaç işverenden ücret alındığıdır. Örneğin Nisan sonunda bir işyerinden ayrılan, Temmuz’da yeni iş bularak orada işe başlayan bir ücretli de, yıl içerisinde birden fazla işverenden ücret aldığından, yukarıdaki kurallara tabi olacaktır.

Birden fazla işverenden ücret geliri elde etme durumu, genellikle grup şirketlerde veya holding yapılanmalarında ve iştirak ilişkilerinde, bir şirkette görev yapan bir kişinin, iştirak konumundaki şirketlerde de yönetim kurulu üyeliklerini üstlenmesi ve bu ek görevleri karşılığında ücret veya huzur hakkı gibi gelir elde etmesi durumunda karşımıza çıkmaktadır.

Çalışılan şirketin bir başka şirketle birleşmesi veya bir başka şirket tarafından devralındığı hallerde ise, ücretlilere vergi oranı birleşme veya devir öncesi ödenen ücretler de nazara alınarak uygulanacağından ve ayrıca tüzel kişi işverenin tüzel kişiliği birleşilen veya devralan şirketin tüzel kişiliği içerisinde varlığını sürdüreceğinden, bize göre birden fazla işveren olgusu ve ayrıca vergi ziyaı oluşmayacaktır.

Birden fazla işverenden ücret alıp da beyanname vermek durumunda olanlar, Gelir Vergisi Kanunu’nun 89. maddesinde yazılı indirimlerden (örneğin kendilerine, eş ve çocuklarına ait özel sigorta primlerini, eğitim ve sağlık harcamalarını) yararlanma olanağına da kavuşmaktadırlar.

2025 yılında birden fazla işverenden ücret alıp da yukarıda aktardığım kurallara göre beyanname vermesi gerektiği halde beyannamesini vermemiş olanlar pişmanlık dilekçesi ile beyanda bulunarak cezadan kurtulabilirler. Beyanın pişmanlıkla yapılıyor olması, 89. maddedeki olanaklardan yararlanmaya engel değildir.

Türkiye’nin e-fatura ve e-ar­şiv fatura altyapısı düşünüldü­ğünde, bu sorunun Türkiye ba­kımından da uzak bir geleceğe ilişkin olmadığı görülmekte.

Avrupa Birliği’nin ViDA reformu ve Türk ihracatçılara etkisi

11 Mart 2025’de kabul edilen ViDA, AB KDV sistemini diji­tal çağın gereklerine uyarlama­yı amaçlayan kapsamlı bir re­form paketidir. Temel amacı, özellikle sınır ötesi işlemlerde KDV dolandırıcılığıyla müca­deleyi güçlendirmek, KDV uy­gulamalarını dijitalleştirmek ve uyumlaştırmak ve işletme­lerin KDV’ye ilişkin idari yük­lerini azaltmaktır.

ViDA bu doğrultuda üç ana alanda deği­şiklik getirmektedir: sınır öte­si B2B işlemlerde elektronik faturaya dayalı dijital raporla­ma, özellikle kısa süreli konak­lama ve karayoluyla yolcu taşı­macılığı hizmetlerine aracılık eden dijital platformlara yöne­lik KDV kurallarının genişle­tilmesi ve işletmelerin birden fazla AB üyesi devlette ayrı ayrı KDV kaydı yaptırma ihtiyacı­nın azaltılması.

Bu yazı bakımından asıl önemli değişiklik dijital ra­porlamadır. ViDA’nın yürürlü­ğe girmesiyle, üye devletlerin belirli koşullarla yurtiçi işlem­lerde zorunlu e-fatura uygula­ması getirmelerinin önü açıl­mıştır. 1 Temmuz 2030’dan itibaren ise AB içindeki sınır ötesi B2B işlemler dijital ra­porlama yükümlülüklerine tabi olacak; sistem elektro­nik faturaya dayanacak ve iş­lem bilgileri vergi idarelerine dönemsel KDV beyanname­sinden çok daha önce ulaşa­caktır. Mevcut yurtiçi gerçek zamanlı işlem raporlama sis­temlerinin de 1 Ocak 2035’e kadar AB sistemiyle uyumlaş­tırılması öngörülmektedir.

Türkiye’den bir AB ülkesine mal ihraç eden Türk işletme­si, sırf bu ihracat nedeniyle Vi­DA’nın AB içi sınır ötesi B2B dijital raporlama yükümlülü­ğüne tabi olmayacaktır. Ancak, AB’de KDV’ye kayıtlı olup AB içinde kapsama giren işlemler gerçekleştiren Türk işletmele­ri, bu işlemler bakımından yeni kurallara tabi olacaktır.

OECD’nin DCTR raporu ve Türkiye

DCTR, fatura veya işlem bil­gilerinin vergi idaresine gerçek zamanlı veya gerçek zamana yakın şekilde elektronik olarak iletilmesine dayanan sistem­leri ele almaktadır. Amaç, KDV uyumunu ve vergi idarelerinin risk yönetimini güçlendirmek­tir. Rapor, ülkelerin DCTR sis­temini benimseyip benimse­memeleri konusunda bir poli­tika önerisi getirmemekte; bu sistemi uygulayan veya uygu­lamayı değerlendiren ülkeler için sistemin tasarımı ve işle­tilmesine ilişkin rehberlik sun­maktadır.

Türkiye bu dijital dönüşü­mün dışında değildir. E-fatu­ra ve diğer elektronik belge uy­gulamaları sayesinde önem­li ölçüde işlem bazlı veri zaten elektronik ortamda vergi ida­resine aktarılmaktadır.

Bu­nunla birlikte, işlem verisine sahip olmak, bugünkü manada KDV beyannamesini bütünüy­le gereksiz hale getirmemekte­dir. Çünkü, beyannamede sa­tış faturalarında hesaplanan KDV’nin yanısıra, indirilecek KDV, istisnalar, tevkifatlar, devreden KDV gibi vergi mik­tarını etkileyen diğer unsurlar da bulunmaktadır.

Adım adım beyannamesizliğe doğru mu?

OECD’nin Tax Administra­tion Digitalisation and Digi­tal Transformation Initiatives 2025 verilerine göre, araştır­maya katılan vergi idareleri­nin yüzde 38’i KDV beyanna­melerini ellerindeki verilerle önceden doldurabilmektedir. Bu idarelerin yaklaşık üçte bi­ri ise bazı mükelleflere, her­hangi bir değişiklik yapılma­sına gerek kalmayacak ölçüde tamamen doldurulmuş KDV beyannameleri sunabilmekte­dir.

Elektronik fatura ve diğer dijital veriler yeterince kap­samlı ve güvenilir hale geldik­çe, gelir vergisinde olduğu gibi KDV bakımından da beyanna­menin idare tarafından önce­den doldurulduğu, mükellefin ise bilgileri kontrol edip gerek­tiğinde tamamladığı veya dü­zelttiği ve beyannamesini ver­diği sistemin yaygınlaştığı gö­rülebilecektir. Dolayısıyla şu aşamada sona yaklaşan, KDV beyannamesinin kendisinden çok bugün bildiğimiz hazırla­ma biçimidir.

Ancak dönüşüm bununla sı­nırlı kalmayabilir. Vergi idare­sinin temel görevlerinden biri, vergiyi doğuran olayı ve öden­mesi gereken verginin doğru­luğunu araştırıp tespit etmek­tir (re’sen araştırma ilkesi). Be­yana dayalı sistemde idare bu görevini büyük ölçüde mükel­lefin sunduğu bilgi, kayıt ve be­yanlardan hareketle yerine ge­tirmektedir. Dijitalleşme, ver­giyi doğuran işlemlerin idare tarafından mükellefin dönem­sel beyanı beklenmeden görül­mesini mümkün kıldıkça, bu bağımlılık azalacaktır.

Bu bağlamda, sonraki aşa­mada muhtemel gelişme, mü­kellef beyannamesinin ağırlı­ğını giderek kaybettiği, vergi idaresinin vergiyi doğuran ola­yı ve ödenmesi gereken vergiyi kendi dijital verileriyle re’sen tespit ettiği bir sisteme geçiş olacaktır. Böyle bir yapıda mü­kellefin işlevi, idarenin yaptığı tespiti kontrol etmek ve kabul etmediği hallerde buna karşı hukuki yollara başvurmak ola­caktır. Dijitalleşme, idarenin re’sen araştırma ilkesi kaynaklı araştırma ve tespit işlevini ne­redeyse tam olarak uygulana­bildiği bir vergi düzeninin ka­pısını aralamaya başlamıştır.

Not: Vergi Denetim Kurulu, 4 Ağustos'ta “İncelemeye Ha­zırlık Dosyası” uygulamasına ilişkin bir açıklama yayımladı. Açıklama, incelemenin henüz başlamadığı bir aşamada dos­yanın hazırlanacağını açıkça belirtiyor. Ancak, tam da bu ne­denle geçen hafta sorduğum te­mel hukuki soru daha da önem kazanıyor: inceleme başlama­dıysa, bu hangi hukuki süreç­tir? Konuyu gelecek haftaki ya­zımda ele alacağım.

Bu kapsamda işçinin işverene karşı temel borçları; iş görme borcu, işverenin talimatlarına uyma borcu, sadakat borcu, teslim ve hesap verme borcu ile rekabet etmeme borcu olarak ifade edilebilir.

İŞ GÖRME BORCU

İşçinin en temel borcu iş görme borcudur. İşçi, iş sözleşmesiyle üstlendiği işi kural olarak bizzat yerine getirmelidir. Bu nedenle işçi, iş görme borcunu başkasına devredemez ve yerine başka bir kişiyi çalıştıramaz.

İş görme borcu, yalnızca iş yerinde bulunmak anlamına gelmez. İşçi, işini özenle, işin niteliğine ve işverenin haklı beklentilerine uygun şekilde yerine getirmelidir.

İŞVERENİN TALİMATINA UYMA BORCU

İşveren, işin yürütülmesi ve iş yerindeki düzenin sağlanması amacıyla yönetim hakkına sahiptir. İşçi de bu kapsamda verilen hukuka uygun talimatlara uymakla yükümlüdür.

Ancak talimata uyma borcu sınırsız değildir. İşverenin talimatları kanuna, iş sözleşmesine, toplu iş sözleşmesine, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına ve işçinin kişilik haklarına aykırı olamaz.

İş yerine giriş-çıkış kontrolü, vardiya düzeni, mesai takibi, iş güvenliği ekipmanlarının kullanılması gibi kurallar talimata uyma borcunun uygulamadaki örneklerini oluşturmaktadır.

SADAKAT BORCU

İş sözleşmesi ile kurulan iş ilişkisi, aynı zamanda güven ilişkisine dayanmaktadır. Bu nedenle işçi, işverene karşı sadakat borcu altındadır. Sadakat borcu, işçinin işverene zarar verecek davranışlardan kaçınmasını ve işverenin haklı menfaatlerini korumasını beraberinde getirmektedir.

İşçinin işverenin ticari sırlarını açıklamaması, müşteri bilgilerini paylaşmaması, işverene ait araç ve ekipmanları amacı dışında kullanmaması gibi hususlar ise sadakat borcunun kapsamındadır.

İşverenin güvenini kötüye kullanma, gizli bilgileri açıklama, gerçeğe aykırı kayıt oluşturma veya müşterileri kendi yararına yönlendirme gibi haller somut olaya göre işverene haklı nedenle fesih yetkisi verebilmektedir.

TESLİM VE HESAP VERME BORCU

İşçi, işi sırasında işverene ait para, belge, araç, malzeme, cihaz veya müşteri bilgisi kullanabilir. Bu durumda kendisine teslim edilenleri korumak, amacı dışında kullanmamak ve gerektiğinde işverene iade etmekle yükümlüdür.

Teslim ve hesap verme borcu özellikle kasa, tahsilat, depo, muhasebe, finans, satış ve müşteri ilişkileri gibi görevlerde önem kazanır. İşçi, kendisine teslim edilen değerler hakkında doğru bilgi vermeli ve gerektiğinde hesap sunmalıdır.

Eksik teslim, hatalı kayıt, usulsüz tahsilat, zimmet veya işverene ait malzemelerin amacı dışında kullanılması bu borca aykırılık oluşturabilir. Bu haller, olayın niteliğine göre zarar tazmini veya iş sözleşmesinin feshi sonucunu doğurabilir.

REKABET ETMEME BORCU

İşçi, iş ilişkisi devam ederken işvereniyle rekabet etmemekle yükümlüdür. Bu borç, sadakat borcunun doğal sonucudur.

İşçinin işverenin müşterilerini kendisine veya başka bir işletmeye yönlendirmesi, işverenin ticari bilgilerini kullanarak rakip faaliyette bulunması veya rakip işletme lehine hareket etmesi rekabet etmeme borcuna aykırılık oluşturabilir.

İş sözleşmesi sona erdikten sonra rekabet yasağının devam edebilmesi için ayrıca geçerli bir rekabet yasağı sözleşmesi bulunmalıdır. Bu sözleşmenin yer, zaman ve konu bakımından sınırlandırılmış olması gerekir.

Rekabet yasağına aykırılık halinde cezai şart, zarar tazmini veya diğer hukuki sonuçlar gündeme gelebilir. Ancak işçinin çalışma özgürlüğünü ölçüsüz biçimde sınırlayan düzenlemeler geçerli kabul edilmemelidir.

Bugünkü yazımda bu konuda bana ulaşan bazı soruları cevaplandıracağım.

1- Banka ve aracı kurumlar taahhütname verenlere indirimli oranları uyguluyor mu?

Banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden, bildirilen varlıkların değeri üzerinden yüzde 5 oranında peşin olarak vergiyi tahsil etmek ve bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar vergi dairesine ödemek zorundalar.

Ancak kanunda banka veya aracı kurumlara bildirilen varlıkların; vadeli hesaplarda, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında belli sürelerle tutulacağının taahhüt edilmesi halinde vergi oranı indirimli uygulanıyor.

Taahhüt süresi ve bildirim tarihine göre uygulanacak vergi oranları şöyle:

Varlık barışından yararlanabilmek için vergi oranı kanunda bu şekilde düzenlenmiş olmasına rağmen bazı durumlarda banka ve aracı kurumların indirimli oranı uygulamadıkları yönünde duyumlar alıyorum.

Bu uygulamanın banka ve aracı kurumlara getirilen takip sorumluluğu nedeniyle yapıldığını düşünüyorum.

Öncelikle belirtmek isterim. Bildirilen varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Türkiye’ye getirilerek banka veya aracı kurumlara yatırılmaması ya da Türkiye’deki banka veya aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmemesi ile bildirilen tutarlara ilişkin tarh edilen vergilerin süresinde ödenmemesi, taahhütlere uyulmaması ve ilgili maddede yer alan diğer şartların yerine getirilmemesi hallerinde varlık barışı ile sağlanan vergi korumasından (vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmamasına ilişkin hükümlerden) yararlanılamıyor.

Tebliğe göre, bildirimde bulunanlar tarafından taahhüt süresine uyulmaması durumunda, varlığın bulunduğu banka veya aracı kurum tarafından, bildirim tutarı esas alınarak zamanında alınmayan vergi tutarının tespit edilerek bu tutara isabet eden vergi ve gecikme faizinin kesinti yoluyla tahsil edilmesi ve tahsil edildiği ayı takip eden on beşinci günü akşamına kadar vergi dairesine ödenmesi yükümlülüğü getirilmiş bulunuyor.

Banka ve aracı kurumlara, bir anlamda vergi dairesinin görevi olan taahhüt şartlarının ihlal edilip edilmediğini takip etme ve ihlal edildiğinin tespiti halinde eksik ödenen bildirim sahibinden tahsil ederek vergi dairesine ödeme yükümlülüğü getiriliyor.

Kanaatimce çoğu banka bu takip ve ödeme sorumluluğunu üzerine almaz, yani riske girmez. Bu nedenle yüzde 5 vergiyi peşin tahsil etme uygulamasını tercih etmelerini normal karşılıyorum. Maliye’nin bu konuyu biraz düşünmesi lazım.

2- İzaha davet uygulaması devam ederken varlık barışından yararlanılabilir mi?

Evet yararlanılabilir. Çünkü kanunda vergi incelemesine başlanılan veya takdir komisyonuna sevk edilen tarihten sonra yapılan bildirimler dolayısıyla vergi korumasından yararlanılamayacağı açıkça hükme bağlanmış bulunuyor.

İzaha davet sonucunda vergi incelemesine sevk edilmeden önce süreç devam ederken varlık barışından yararlanılması halinde vergi korumasından kesin olarak yararlanılabilecektir. Çünkü henüz vergi incelemesine başlanılmış veya takdir komisyonuna sevk edilmiş bir durum yoktur.

Tebliğde de vergi incelemesine başlanıldıktan veya takdir komisyonuna sevk edildikten sonra yapılan bildirimlerin, vergi inceleme veya takdir komisyonu kararı sonucunda tespit edilen matrah farkları üzerinden vergi tarhiyatı yapılmasına engel olmayacağı, bu kapsamda bildirime konu edilen tutarların, tespit edilen matrah farklarına mahsup edilemeyeceği açıklanmıştır.

Gelir İdaresi Başkanlığının web sayfasında yayımladığı varlık barışına ilişkin rehberde, vergi dairesi ya da vergi incelemesine yetkili olanların ıttılaına girmekle birlikte vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk işleminden önce bildirimde bulunulması durumunda ise vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmamasına ilişkin hükümden yararlanılabileceği açıkça ifade edilmiştir.

Bu açıklama da izaha davet sürecinde yapılan bildirimler dolayısıyla varlık barışının vergi koruması hükümlerinden yararlanılabileceğini teyit etmektedir.

İzaha davet süreci dışında henüz vergi incelemesi veya takdir süreci başlatılmamış, ancak vergi dairesi veya diğer birimlerin araştırma ve bilgi alma süreçlerini devam ettirdikleri durumlar için de vergi korumasından yararlanılabilir.

3- Gelir vergisi mükellefi bulunmayan kişiler Türkiye’de bulunan varlıkları için bildirimden yararlanabilir mi?

Kanuna göre, gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanların da gerek yurt dışında gerekse Türkiye'de bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları için bildirimde bulunmak suretiyle madde hükmünden yararlanabilmeleri mümkündür.

Bu kişilerin yurt dışındaki varlıklarını Türkiye’ye getirmeleri, yurt içindeki varlıklarını ise bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırmak suretiyle tevsik etmeleri zorunludur. Bu kişiler defter tutmadıkları için, bildirdikleri varlıkları kayıt altına alma gibi bir yükümlülükleri yoktur.

Rehber’de de varlık barışından yararlanan kişilerin, Türkiye’de bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlarda açılan hesaplara yatırmaları ve bu durumu tevsik edici belgelerle kanıtlamaları gerektiği belirtilerek kanuna uygun açıklamada bulunulmuştur.

Bu hükme göre gelir vergisi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişilerin, Türkiye’de bulunan paralarını (TL veya döviz) bildirim konusu etmeleri ve bildirimde bulundukları bankalarda mevcut veya yeni açacakları bir hesaba transfer ederek veya yatırarak tevsik etmeleri şartıyla vergi korumasından yararlanmaları mümkündür.

Örneğin gelir vergisi mükellefiyeti bulunmayan bir kişi geçen yıl yurt dışında elde ettiği menkul kıymet satışından doğan gelirlerini veya kar paylarını beyan etmemiş olsun. Bu kişi söz konusu tutarları geçen yıl Türkiye’ye getirmiş olsa bile yeni varlık barışından yararlanabilir. Bildirim tarihi itibarıyla söz konusu tutarları bildirimde bulunduğu bankadaki mevcut hesabına veya yeni açacağı bir hesaba yatırarak bu paraları kanuna uygun şekilde tevsik edebilir. Bu durumda, yurt dışında elde ettiği ve beyan etmediği bu gelirler için vergi korumasından yararlanabilir.

Kanuna göre böyle olmakla beraber Tebliğde yer alan açıklamalar bu konuda tereddüt yaratmıştır.

Tebliğde, gelir vergisi mükellefiyeti bulunmayan kişilerden varlık barışından yararlanmak isteyenlerin, Türkiye'de bulunan ancak hâlihazırda banka ve aracı kurumlarda bulunmayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları için bildirimde bulunmak suretiyle uygulamadan yararlanabilecekleri belirtilmiştir.

Tebliğde yer alan bu açıklama kanuna aykırıdır. Umarım en kısa sürede düzeltilir.

Çinli konteyner taşımacılığı şirketi Sea Legend, bu hafta Arktik Okyanusu üzerinden Avrupa ve Asya arasında ilk düzenli konteyner taşımacılığı hizmetini başlatacak.

FT’nin haber analizine göre, özellikle Türkiye ve Kuzey Afrika pazarlarına odaklanan Sea Legend’in haftalık seferleri, Çin’in doğu kıyısındaki Ningbo Limanı ile İngiltere’deki Felixstowe Limanı arasında gerçekleştirilecek.

Seferler, Rusya’nın kuzey kıyılarını takip ederek Arktik üzerinden ilerleyecek.

Şirket, yeni rotayı, geçmişte Çin ile Avrupa’yı birbirine bağlayan ticaret güzergahına atıfla “Buzdan İpek Yolu” olarak adlandırdı.

Sefer süresi yarıya inecek

Arktik bölgesinde yaz aylarında deniz üzerindeki buzun yeterince kuzeye çekilmesi, gemilerin buz kırıcı özelliğe ihtiyaç duymadan rotayı kullanmasına olanak sağlıyor.

Yeni güzergahın, Arktik Okyanusu'ndaki koşullara bağlı olarak Ningbo ile Felixstowe arasındaki yaklaşık 40 günlük seyir süresini yarıya indirmesi bekleniyor.

Arktik'teki buzulların erimesiyle birlikte bölge, Avrupa ve Asya arasındaki geleneksel deniz taşımacılığı rotalarına alternatif olarak öne çıkıyor.

Kuzey Kutbu'nun ticari rota yapılması planlanıyor

Pekin’in yıllardır gündeminde tuttuğu “Buzdan İpek Yolu” (Polar Silk Road), Kuzey Kutbu’ndaki buzların çekilmesiyle birlikte teorik bir projeden çıkıp ticari bir rotaya dönüşmeye başlıyor. Çin’in asıl hedefi ise yalnızca Avrupa’ya daha hızlı mal taşımak değil; enerji tedarikinden kritik hammaddelere, deniz ticaretinden jeopolitik nüfuza kadar uzanan daha geniş bir strateji kurmak.

Çin’in 2018 yılında yayımladığı Arktik politika belgesinde “Polar Silk Road” kavramı ilk kez resmi biçimde ortaya konuldu. Pekin, bu projeyi Kuşak ve Yol Girişimi’nin Arktik bölgesine uzatılması olarak tanımlarken, bölgedeki deniz yollarının geliştirilmesi, altyapı yatırımları ve ticari seferlerin artırılması hedefini açıkça ortaya koydu.

Bugün bu stratejinin merkezinde Rusya’nın kuzey kıyıları boyunca uzanan Kuzey Deniz Rotası bulunuyor. Asya ile Avrupa arasındaki bu güzergâh, Süveyş Kanalı üzerinden yapılan geleneksel rotaya kıyasla seyir mesafesini önemli ölçüde kısaltabiliyor. Özellikle Kızıldeniz, Babülmendep ve Süveyş gibi jeopolitik açıdan kritik geçiş noktalarının savaşlar ve güvenlik krizleri nedeniyle riskli hale gelmesi, Arktik rotanın Çin açısından değerini artırıyor. Financial Times'a göre Çinli Sea Legend şirketi, 12 Ağustos'ta Ningbo-Felixstowe arasında düzenli konteyner seferi başlatmaya hazırlanıyor.

Ancak Çin açısından mesele yalnızca zaman ve navlun maliyeti değil.

Pekin, enerji güvenliği açısından da Kuzey Kutbu'na büyük önem veriyor. Rusya'nın Arktik bölgesindeki petrol ve doğalgaz kaynakları, Çin'in enerji ithalatını çeşitlendirmesine yardımcı olurken, kuzey rotası bu kaynakların Çin'e taşınmasında alternatif bir koridor oluşturuyor. Çin ayrıca Rusya'nın kuzeyindeki liman, enerji ve altyapı projelerine yönelik ilgisini yıllardır artırıyor.

Kritik boğazlara bağımlılık azalacak

Buzdan İpek Yolu'nun bir başka önemli amacı ise küresel ticaretteki kritik boğazlara bağımlılığı azaltmak. Çin'in Avrupa ile ticaretinin önemli bölümü halen Güney Çin Denizi, Hint Okyanusu, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı gibi stratejik geçiş noktalarından geçiyor. Bu bölgelerden herhangi birinde savaş, ambargo veya büyük bir güvenlik krizi yaşanması Çin'in ihracat zincirini doğrudan etkileyebiliyor. Arktik rota, bu nedenle Pekin açısından alternatif bir ticaret kapısı anlamına geliyor.

Bu stratejinin jeopolitik boyutu da giderek belirginleşiyor. Çin, Arktik bir ülke olmamasına rağmen kendisini “Yakın Arktik Devleti” olarak tanımlıyor. Rusya ile geliştirilen ticari ve enerji ilişkileri de Pekin'in bölgede uzun vadeli bir varlık oluşturmasını kolaylaştırıyor. Çin'in yeni nesil buz kırıcı gemilere, kutup araştırmalarına ve Arktik deniz taşımacılığına yaptığı yatırımlar da bu yaklaşımın parçası.

Çin rotayı stratejik bir seçenek olarak görüyor

Öte yandan Buzdan İpek Yolu'nun önünde ciddi engeller bulunuyor. Kuzey Kutbu'ndaki sert hava koşulları, mevsimsel buzlanma, sınırlı liman ve kurtarma altyapısı, yüksek sigorta maliyetleri ve Rusya'nın rota üzerindeki güçlü kontrolü, bu güzergâhın Süveyş'in doğrudan alternatifi olmasını şimdilik zorlaştırıyor.

Yine de Çin açısından asıl değer, rotanın bugün ne kadar kullanıldığından çok gelecekte oluşturabileceği stratejik seçenek. Pekin, küresel ticaretin ana damarlarından birinin kesilmesi halinde kullanılabilecek yeni bir koridor oluştururken aynı zamanda Arktik'in enerji, maden ve lojistik potansiyeline daha fazla yaklaşmış oluyor.

Kısacası Buzdan İpek Yolu, Çin için yalnızca yeni bir deniz yolu değil; ticaret, enerji güvenliği ve jeopolitik nüfuzun birleştiği uzun vadeli bir strateji.

Deniz Güldağ-Ekonomim

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.