Bu ne anlama geliyor?

Eskiden bir çalışan yıl boyun­ca düşük vergi diliminde kalabi­liyordu bugün ise aynı çalışan yı­lın çok daha erken döneminde üst vergi dilimlerine giriyor. Yani so­run sadece vergi oranlarının yük­sekliği değil verginin ne kadar er­ken devreye girdiğidir.

Başka bir ifadeyle sistem artık şöyle çalışıyor:

Aynı maaşı alıyorsunuz ama yıl ilerledikçe daha yüksek vergi öde­diğiniz için net geliriniz düşüyor.

Bu durumu somut görmek için farklı maaş seviyelerinden gerçek örneklere bakalım,

Brüt 50.000 TL maaş alan bir çalışan

Yılın başında net maaş yaklaşık 40.200 TL yıl sonunda net maaş yaklaşık 36.500 TL

Aylık kayıp yaklaşık 3.700 TL

Bu seviyede çalışan ilk 4 ay yüz­de 15 vergi diliminde kalıyor, yüz­de 27 dilime ise yılın son çeyre­ğinde giriyor.

Brüt 100.000 TL maaş alan bir çalışan

Ocak ayında net maaş yaklaşık 75.900 TL yıl içinde en düşük net yaklaşık 65.700 TL

Aylık kayıp yaklaşık 10.000 TL

Bu seviyede yüzde 15 dilim sa­dece 2 ay sürüyor, yüzde 27 dili­me geçiş Haziran ayında gerçek­leşiyor.

Brüt 150.000 TL maaş alan bir çalışan

Ocak ayında net maaş yaklaşık 111.700 TL yıl sonunda net maaş yakla­şık 95.400 TL

Aylık kayıp yaklaşık 16.000 TL

Bu seviyede yüzde 15 dilim yalnızca 1 ay sü­rüyor, yüzde 27 dilime geçiş Nisan ayında ger­çekleşiyor, yılın sonuna doğru yüzde 35 etkisi hissediliyor. Çalışan yılın büyük kısmını yük­sek vergiyle geçiriyor.

Brüt 200.000 TL maaş alan bir çalışan

Ocak ayında net maaş yaklaşık 147.400 TL, yıl sonunda net maaş yaklaşık 114.800 TL

Aylık kayıp 32.000 TL’nin üze­rinde

Bu seviyede yüzde 27 dilime ge­çiş Nisan ayında, yüzde 35 dilime geçiş Eylül ayında gerçekleşiyor. Yılın önemli kısmı yüksek vergi altında geçiyor.

Brüt 297.000 TL maaş alan bir çalışan

Ocak ayında net maaş yaklaşık 213.800 TL, yıl ortasından sonra net maaş yaklaşık 167.000 TL se­viyesine düşüyor.

Aylık kayıp yaklaşık 47.000 TL

Bu seviyede yüzde 27 dilime geçiş Mart ayında, yüzde 35 di­lim yıl ortasında, yüzde 40 dilim Temmuz’dan sonra devreye giri­yor. Çalışan yılın yarısından faz­lasını en üst vergi dilimlerinde geçiriyor.

Bu örnekleri birlikte düşün­düğümüzde ortaya çıkan tablo çok net

-50.000 TL maaşta yüzde 15 dilim 4 ay sürüyor

-100.000 TL maaşta yüzde 15 dilim 2 ay sürüyor

-150.000 TL ve üzeri maaşta yüzde 15 dilim sadece 1 ay sürü­yor

Yüzde 27 dilime geçiş

-50.000 TL’de yılın sonuna doğru

-100.000 TL’de yıl ortasında

-150.000 TL ve üzeri maaşta yılın ilk aylarında

Üst dilimler

Orta gelirde yıl sonuna doğru, yüksek gelirde yıl ortasında dev­reye giriyor

Buradaki en kritik gerçek şu ge­lir arttıkça sadece ödenen vergi artmıyor, verginin başlama zama­nı öne çekiliyor ve yüksek vergiye maruz kalınan süre uzuyor.

Bu durumun temel nedeni ise vergi dilimlerinin ücret artış­larını takip edememesi!

2000 yılında ilk vergi dilimi as­gari ücretin 21 katıyken, bugün 5,8 katına düşmüş olması

çalışanların çok daha erken üst vergi dilimlerine girmesine yol açıyor.

Vergi Diliminin Asgari Ücrete Göre Daralması (2000-2026)

Aşağıda, yıllar içinde ilk vergi diliminin asgari ücrete oranının nasıl düştüğünü sade ve net şekil­de görebilirsiniz:

2000 yılı

-Brüt asgari ücret: 118,8 TL

-İlk vergi dilimi: 2.500 TL

-Oran: 21 kat

-Çalışan: Neredeyse tüm yıl %15 vergi diliminde kalıyordu. Üst dilime geçmek çok zordu.

2005 yılı

-Brüt asgari ücret: 488 TL

-İlk vergi dilimi: 6.600 TL

-Oran: 13,5 kat

-İlk ciddi daralma burada baş­ladı

-Ama sistem hâlâ çalışanı ko­ruyordu

2010 yılı

-Brüt asgari ücret: 760 TL

-İlk vergi dilimi: 8.800 TL

-Oran: 11,5 kat

-Çalışan artık: Yıl içinde daha erken üst dilime geçmeye başladı.

2015 yılı

-Brüt asgari ücret: 1.273 TL

-İlk vergi dilimi: 12.000 TL

-Oran: 9,4 kat

-Üst dilime geçiş: Daha erken ve daha yaygın hale geldi.

2020 yılı

-Brüt asgari ücret: 2.943 TL

-İlk vergi dilimi: 22.000 TL

-Oran: 7,5 kat

2026 yılı

-Brüt asgari ücret: 33.030 TL

-İlk vergi dilimi: 190.000 TL

-Oran: 5,8 kat

-Çalışan: Yıl ortasında %20 di­lime, yıl içinde %27 dilime geçi­yor

Büyük resim

-2000 - 21 kat

-2005 - 13,5 kat

-2010 - 11,5 kat

-2015 - 9,4 kat

-202- 7,5 kat

-2026 - 5,8 kat

-25 yılda koruma alanı yakla­şık 4 kat daraldı

Bunun temel nedeni

-Vergi dilimleri:

-Her yıl yeniden değerleme oranı kadar arttı

-Yani artış sınırlı ve mekanik

-Asgari ücret:

-Enflasyon + ek artışlarla ver­gi dilimine göre çok daha hızlı bü­yüdü

Sonuç: Vergi sistemi ücret artı­şını yakalayamadı.

-Eskiden:

-Çalışan yıl boyunca %15 vergi ödüyordu

-Bugün:

-Kısa sürede %20 - %27’ye çı­kıyor

-Bu durumda:

-Net maaşın yıl içinde düşme­sine

-Çalışanın daha fazla vergi yü­kü hissetmesine neden oluyor

Sonuç: sistem neye dönüştü?

Bugünkü yapı artık şunu üre­tiyor, çalışan yılın başında daha yüksek net maaş alır yıl içinde vergi dilimi yükselir, hiç zam al­madan net maaşı düşer.

Bu sistem klasik anlamda çok kazanan çok öder yapısından uzaklaşmış durumda!

Bugün daha çok şu gerçek or­taya çıkıyor, maaş artıyor ancak cebine girmesi gereken para ver­giye gidiyor. Maaşın yükselmesi bu durumda olanlara bir şey ka­zandırmıyor, yüksek vergiyi daha erken ödemeye başlıyor ve daha uzun süre ödüyor. Yıl boyunca net gelir kaybı yaşıyor.

Çözüm önerileri

Bu tabloyu düzeltmek teknik olarak mümkündür ve birkaç te­mel adım yeterlidir

Birinci adım

Vergi dilimleri asgari ücrete ve­ya ortalama ücrete endekslenme­lidir Şayet ilk dilim yeniden en az asgari ücretin 15–20 katı seviye­sine çıkarılırsa, çalışan yıl boyun­ca makul vergi dilimde kalabilir ve sistem yeniden maaşı koruyu­cu hale gelir.

İkinci adım

Vergi dilimleri yılda bir değil yıl içinde güncellenmelidir.

Yüksek enflasyon dönemlerin­de yıllık güncelleme yetersiz kal­maktadır, en az 6 aylık güncelle­me mekanizması kurulmalıdır.

Üçüncü adım

Ücretliler için sabit bir “vergi tamponu” uygulanmalıdır

Örneğin her çalışan için belirli bir gelir kısmı yıl boyunca düşük dilimde sabit tutulabilir. Bu yön­tem, yıl içindeki net maaş düşüşü­nü engeller.

Dördüncü adım

Ücret gelirleri ile diğer gelir­ler ayrıştırılmalıdır. Bugün ücret­li çalışan ile sermaye geliri elde eden kişi aynı dilim yapısına ta­bidir. Oysa ücret geliri sabittir ve esnek değildir, bu nedenle daha koruyucu bir yapı gerektirir.

Beşinci adım

Net maaş istikrarı sağlanmalı­dır, çalışan için en önemli unsur öngörülebilirliktir. Aynı maaşın yıl içinde düşmesi çalışma barışını zedeler. Bu nedenle net maaşın yıl boyunca belirli bir bantta kalması­nı sağlayan model kurulmalıdır.

Sonuç:

Vergi sistemi sadece bütçe ge­liri üretmez, aynı zamanda gelir dağılımını belirler. Çalışma mo­tivasyonunu etkiler. Toplumdaki adalet algısını şekillendirir. Bu­gün gelinen noktada sorun vergi oranlarından çok vergi dilimleri­nin konumudur. 21 kattan 5,8 ka­ta düşen bu yapı düzeltilmeden ücretliler üzerindeki vergi baskı­sının azalması mümkün değildir.

Bu nedenle yapılması gereken nettir. Vergi sistemini yeniden ça­lışanı koruyan bir yapıya döndür­mek ve ücretliler için öngörülebi­lir, dengeli ve adil bir model kur­mak.

Özgür Erdursun-Dünya

Sayı: E-70660756-206.16.01-132184921

Konu: Tecil İşlemlerinde Tutar Güncellemeleri

Tarih: 19.12.2025

GENEL YAZI

Sosyal Güvenlik Kurumu Alacaklarının 6183 Sayılı Kanunun 48 inci Maddesine Göre Tecil ve Taksitlendirilmesinin Usul ve Esaslarının “Tecil yetki tutarları” başlıklı 4 üncü maddesinde “Söz konusu yetki tutarları, her yıl yeniden değerleme oranı kadar artırılır ve çıkan rakamda milyon basamağından sonraki rakamlar en yakın milyon basamağına yuvarlanır. Bu şekilde belirlenen yetki tutarları, takip eden takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü tarafından duyurulur.” ve “Çok zor durum incelemesi ve tecil süresi” başlıklı 5 inci maddesinde “Bu fıkrada belirtilen tutar, her yıl yeniden değerleme oranı kadar artırılır ve çıkan rakamda milyon basamağından sonraki rakamlar en yakın milyon basamağına yuvarlanır. Bu şekilde belirlenen tutarlar, Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü tarafından duyurulur.” düzenlemeleri yer almaktadır.

Söz konusu düzenleme gereğince, 2026 yılında 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında yapılacak tecil işlemlerinde uygulanacak tecil yetki tutarları ile çok zor durum raporu gerektiren borç haddi yeniden belirlenmiş olup aşağıda maddeler halinde açıklanmıştır.

1. Tecil Yetki Tutarları

Alacak tutarına göre tecil yetkisi aşağıdaki gibi olacaktır;

1) 63.000.001 TL ve üzerindeki alacaklar için Kurum Yönetim Kurulu,

2) 50.000.001- 63.000.000 TL arası alacaklar için Kurum Başkanı,

3) 38.000.001- 50.000.000 TL arası alacaklar için Sigorta Primleri Genel Müdürü,

4) 25.000.001- 38.000.000 TL arası alacaklar için İcra Daire Başkanı,

5) İstanbul, Ankara ve İzmir illerinde 18.000.001- 36.000.000 TL (dâhil) arası alacaklar için sosyal güvenlik il müdürleri, 18.000.000 TL ve altındaki alacaklar için ise icra takip işlemlerinin yürütüldüğü sosyal güvenlik merkez müdürleri,

6) Diğer büyükşehirlerde 15.000.001- 29.000.000 TL (dâhil) arası alacaklar için sosyal güvenlik il müdürleri, 15.000.000 TL ve altındaki alacaklar için ise icra takip işlemlerinin yürütüldüğü sosyal güvenlik merkez müdürleri,

7) Büyükşehir olmayan illerde 13.000.001- 25.000.000 TL (dâhil) arası alacaklar için sosyal güvenlik il müdürleri, 13.000.000 TL ve altındaki alacaklar için ise icra takip işlemlerinin yürütüldüğü sosyal güvenlik merkez müdürleri,
yetkilidir.

2. Çok zor durum raporu gerektiren borç haddi

2024/12 sayılı Genelgenin “17.2.1” ve “17.2.2” numaralı maddelerinde belirtilen 700.000 TL tutarı 900.000 TL olarak yeniden belirlenmiştir.

3. Yürürlük

Usul ve Esasların ilgili hükmü gereğince bu Genel Yazı ile getirilen değişiklikler, 01.01.2026 tarihinde yürürlüğe girecek olup tecil işlemleri bu doğrultuda yapılacaktır. Bu tarihten önce alınıp da karara bağlanmamış tecil talepleri, yeni tecil yetki tutarları dikkate alınarak ilgili makam/birim tarafından sonuçlandırılacaktır.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.

Mürsel BAKİ

Sigorta Primleri Genel Müdürü

Tüm eğitim içeriklerine bu bağlantıdan erişebilirsiniz: VDK ROME Risk Odaklı Mükellef Eğitimleri

Uygulamanın Amacı

VDK-ROME uygulamasının temel amacı;

• mükelleflerin vergisel riskler hakkında önceden bilgi sahibi olmasını sağlamak,
• sık karşılaşılan hata ve uyumsuzlukların azaltılmasına katkıda bulunmak,
• vergiye gönüllü uyumu artırmak,
• denetim süreçlerinin daha etkin ve verimli hale gelmesini desteklemektir.

Bu yönüyle uygulama, klasik denetim yaklaşımından farklı olarak önleyici ve eğitici bir mekanizma olarak konumlanmaktadır.

OECD Perspektifi ile Değerlendirme

VDK-ROME uygulaması, OECD tarafından geliştirilen modern vergi idaresi yaklaşımları ile uyumlu bir yapı sergilemektedir.

OECD’nin vergiye uyum modelinde:

• mükelleflerin riskler konusunda önceden bilgilendirilmesi,
• doğru davranışa yönlendirilmesi,
• eğitim ve iletişim yoluyla uyumun artırılması

temel politika araçları arasında yer almaktadır.

Bu kapsamda VDK-ROME:

• “nudge” (davranışsal yönlendirme) yaklaşımını destekleyen,
• “compliance by design” anlayışına hizmet eden,
• risk temelli eğitim modeli sunan

bir uygulama olarak öne çıkmaktadır.

Eğitim İçerikleri

VDK-ROME kapsamında hazırlanan eğitimler:

• risk analizi sonuçlarına dayalı olarak belirlenmekte,
• belirli bir konuya veya sektöre odaklanmakta,
• uygulamaya dönük ve somut örnekler içermektedir.

Eğitimlerde özellikle:

• yüksek riskli işlemler,
• sık yapılan hatalar,
• denetimlerde öne çıkan bulgular,
• mevzuatın kritik uygulama noktaları

detaylı şekilde ele alınmaktadır.

Ayrıca eğitimlerde, ilgili risk alanına ilişkin denetim istatistikleri de paylaşılmakta; böylece mükelleflerin riskin boyutunu somut veriler üzerinden değerlendirmesi sağlanmaktadır.

Uygulama Modeli

VDK-ROME eğitimleri:

• video formatında hazırlanmakta,
• yaklaşık 25–45 dakika süreyle sunulmakta,
• kamuya açık olarak dijital platformlar üzerinden yayımlanmaktadır.

Hazırlanan içerikler, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının resmi YouTube kanalı üzerinden paylaşılmakta ve tüm mükelleflerin erişimine sunulmaktadır.

Bu yapı sayesinde eğitimler:

• geniş kitlelere ulaşmakta,
• zaman ve mekân bağımsız öğrenme imkânı sağlamaktadır.

Ayırt Edici Özellikler

VDK-ROME uygulaması;

• doğrudan risk analizi sonuçlarına dayanan eğitim modeli sunar,
• denetimden elde edilen bulguları eğitim içeriğine dönüştürür,
• konu ve sektör bazlı hedefli eğitimler içerir,
• veri ve istatistik destekli anlatım kullanır,
• kamuya açık ve erişilebilir bir yapıdadır.

Bu yönleriyle uygulama, klasik eğitim faaliyetlerinden ayrılarak veri odaklı ve hedefli bir öğrenme modeli ortaya koymaktadır.

VDK-ROME, vergi denetiminde rehberlik ve eğitim fonksiyonlarını güçlendiren yenilikçi bir uygulamadır.

Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından yürütülen bu model ile:

• mükelleflerin risk farkındalığı artırılmakta,
• uyum davranışı güçlendirilmekte,

denetim süreçlerinin etkinliği desteklenmektedir.

Gayrimen­kul Yatırım Fonları ise nitelikli yatırımcı­lardan toplanan parayla gayrimenkul port­föyü yöneten tüzel kişiliği olmayan fonlardır. GYO ve GYF lerin vergisel yükümlülüklerine ilişkin çok önemli değişiklikler yapıldı.

Söz konusu kurumların 1.1.2025 tarihinden iti­baren elde edilen kazançları için istisna uy­gulaması, kârın % 50 sinin dağıtım şartına bağlandı ayrıca, bu kurumların taşınmazlar­dan elde edilen kazançlar için % 10 asgari ku­rumlar vergisi uygulaması getirildi.

Kâr dağıtımı yapmayan GYO ve GYF’ler istisnadan faydalanamaz

GYO ve GYF lerin kazançları herhangi bir şarta bağlı olmaksızın 2025 yılına kadar ku­rumlar vergisinden istisna idi. Ancak, 7524 Sayılı Kanunla kurumlar vergisinde yapılan değişiklikle, 2025 hesap döneminden başla­mak üzere GYO ve GYF lerin kurumlar ver­gisi istisnasından yararlanmaları, sahip ol­dukları taşınmazlardan elde ettikleri ka­zançların en az yüzde 50’sini dağıtım şartına bağlanmış oldu. Düzenlemeye göre kazancın % 50 sinin kazancın elde edildiği hesap döne­mine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesi­nin verilmesi gereken ayı izleyen ikinci ayın (hesap dönemi takvim yılı olanlarda haziran ayı) sonuna dağıtılması şart. Kâr dağıtımı yapmayan GYO ve GYF ler kurumlar vergisi ödemek zorunda kalacak.

Taşınmaz kazancının hesaplanması

Konuyla ilgili olarak Gelir İdaresi Başkan­lığınca 25 Seri Nolu Kurumlar Vergisi Tebliğ Taslağı Nisan ayı başında kamuoyuyla pay­laşıldı. Kâr dağıtımına esas taşınmaz kazan­cı hesaplanırken, taşınmazlardan elde edilen hasılattan, bu faaliyet nedeniyle yüklenilen gider ve maliyet unsurlarının düşülmesi so­nucu bulunacak kazanç dikkate alınacaktır. Taşınmazlara ilişkin faaliyetin veya toplam­da tüm faaliyetlerin zararla sonuçlanması halinde, istisna uygulamasında kar dağıtımı şartının söz konusu olmayacağı tabiidir. Öte yandan, taşınmazlara ilişkin faaliyetlerin karla, diğer faaliyetlerin ise zararla sonuç­lanması ve toplam kazancın taşınmazlardan elde edilen kazançtan düşük olması halinde, kazancın yarısının dağıtılması istisna açısın­dan yeterli sayılacaktır.

Taşınmazlara ilişkin faaliyetler ile bu kap­sama girmeyen işlerin birlikte yürütülmesi halinde müşterek genel giderlerin, bu faali­yetler ile ilgili olarak cari yılda oluşan mali­yetlerin birbirine oranı esas alınarak dağıtıl­ması gerekmektedir.

Dağıtılacak kârın hesabı

Dağıtılması gereken kazancın tespitinde, kurumların Türk Ticaret Kanunu uyarınca ayırması zorunlu olan kanuni yedek akçeler dikkate alınabilecek ve taşınmaz gelirleri­ne isabet eden kanuni yedek akçe tutarı dü­şüldükten sonraki kazancın %50’si dağıtıma konu edilecektir. Karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmadığından, kar paylarının sermayeye eklenmesi suretiyle kar dağıtım şartının sağlanması söz konusu değildir. Ser­maye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir kar esas alınarak kar dağıtı­mı yapılması mümkündür. Ancak net dağıtı­labilir karın, Vergi Usul Kanununa göre tutu­lan kayıtlar kapsamında tespit edilen kar tu­tarını aşmaması gerekir.

Mahmut Bülent Yıldırım-Dünya

Depodaki yakıt, (dinamik nüfus, jeopolitik önem, kaynaklar) boşa giderse avara kasnak olur, ülke zamanını harcarsın. Böylece hızlanmak yerine orta gelir asfaltında patinaja devam eder dururuz

*****

1- SORUN: Türkiye, yüksek gelir grubu ülkeler arasında yer alabilir mi? Bugün hormonlu kurla fiktif parametrelerle değil, gerçekçi kurla... Tabii ki evet... Yeter ki bu tercihin gereğini yapsın... Bizlere düşen, sosyal hayattan ekonomiye dek, her alanda zihin yapısını bu yeni irtifaya ayarlamak aslında...

2- ETKİSİ: Hele ki şu ekonomik sıkıntıda, hiperenflasyon sürecinde ve kur çılgınlığında bunu düşünmek, daha da anlamlı olacaktır. Zira işler kötü giderken her şeyin daha da kötü olacağı bir gelecek hayal etmek, daha beter bir gelecek inşa eder. Nitekim insanlarımız yarınsızlık açmazında...

KURU BASKILAMAK YERİNE ZİHNİNİ GÜNCELLE

3- ÇÖZÜM: Bilinen gerçek şudur ki krizler daima fırsat barındırmıştır. Eğer o kriz içindeki fırsatı görebiliyor ve gereğini yapabiliyorsan… Aksi halde günü kurtarma gayretiyle ancak ömrünü milim milim uzatır, hayatta kalma çabasına mahkûm olursun. Zihin yapını değiştir, dünyan değişiversin.

4- YÖNTEM: İnsan, kanatları kadar hafif, prangaları kadar ağırdır der şair. Yüksek irtifaya çıkacak isen, jet motorların gücü gereklidir ama safralarını atmadan bunu başaramazsın. Safralar, artık değer üretmeyen her şeydir. Bünyede ağırlık, işletmede hantallık, yüksek irtifa uçaklarında sorun oluşturur.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Hızlı yol almaya dair…

Türkiye ekonomide ilk 10’a girebilir mi?

Elbette… Goldman Sachs’ın 2035 dünyasına yönelik gelecek araştırmasını hatırlıyorum: “Nüfus dinamikleri, yatırım debisi ve siyasi istikrarı kalıcı, güçlü liderliği kurumsallaştırırsa” ilk 9’da olur.

Yarına inanmak nasıl mümkün olur?

Gördüğüm şudur; daha iyi bir yarına “hayır” diyenler, el freni çekilmiş bir otomobilden hızlı gitmesini bekleme ikilemine gömülmüş… Hantallık atılmadan nasıl büyük ülke olunabilir ki? Önce yarına inan.

NOT/ YENİ DÜNYADA TEK SORUN BÜYÜKLÜK DEĞİL, HIZDIR

Büyük balığın küçük balığı yuttuğu dünya giderek geride kalıyor ve yerini; hızlı balığın yavaşı yuttuğu dünya alıyor. Türkiye’nin bir yandan gelecek yolundaki hız tümseklerini aşmak diğer yandan arabanın içinde vesayetin, bürokrasinin, çifte direksiyonun “çekili tuttuğu el frenini boşaltmak” zorundadır.

YÜKSEK HIZ LÛGATI

Hızlı kalkınma: Mevcut stratejilerin dışına çıkabilmek için farklı zenginlik kaynak ve yöntemleri bütünü

Zıplayarak büyüme: Satın almak, birleşmek ve organik işbirlikleri yöntemiyle kalkınmada atılım

Dinamik nüfus: Eğer eğitir ve yönlendirirsen hızla kalkınırsın, değilse toplumsal bomba haline gelir

Aynı ufka bakmak: Uçmak isteyene gökyüzü limit… Uçamayana da yeryüzü zindan… Aynı ufka bak

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Atıl işgücü oranı geçen yılın haziranından sonra bu yılın mart ayında da yüzde 31,5 olarak gerçekleşti.

İşsizliğin gerçek göstergesi bu; atıl işgücü oranı. İşte o yüzden işsizliği buz dağına benzetiyorum ya…

Görünür işsizlik oranı mart ayı itibarıyla yüzde 8,1 düzeyinde. Bu orana, çalışmakla birlikte daha iyi iş bulduğunda yeni işe geçmeyi düşünenler, çeşitli nedenlerle iş aramayanlar gibi gizli işsizler de eklendiğinde toplam oran yüzde 31,5’e ulaşıyor.

Yani görünen işsizlik ile gerçek işsizlik arasında 23,4 puanlık bir fark var. Ya da başka bir ifadeyle gerçek işsizlik oranı olan yüzde 31,5’in yalnızca dörtte birine denk düşen yüzde 8,1’ini görüyoruz.

Dörtte üçe karşılık gelen 23,4 puan suyun altındaki buz dağı gibi, görünmüyor. Ama bu kısım yalnızca görünmüyor; oysa orada duruyor.

Dolayısıyla acemi kaptanlar gibi suyun üstündeki buz dağına bakıp küçük sanarak yola öyle devam etmeye çalışmamak gerekiyor.

Hele hele suyun üstündeki işsizlik oranı bindeli hanelerde küçülünce gerçek oranı tümden göz ardı ederek sorunun nasıl da çözülmekte olduğuna ilişkin nutuklar!

Makas giderek açılıyor

Atıl işgücü oranının görünen işsizlik oranından yüksek olması gayet normal. Çalışmakla birlikte daha iyi koşullarda iş bulabildiği takdirde işini değiştirmek isteyenler, çeşitli nedenlerle iş aramayanlar her zaman vardır ve dolayısıyla atıl işgücü ile gerçek işsizlik oranı arasında makas hep var olacaktır.

Ama bu ölçüde olması normal değil.

Grafikte de somut olarak görüldüğü gibi 2014 yılından bu yana olan dönemde söz konusu iki oran arasındaki makas hiç bu kadar açılmamıştı.

2022’nin sonbahar aylarından bu yana olan üç buçuk yıllık dönem boyunca görünür işsizlik oranı genel olarak aşağı giderken, gerçek işsizliği gösteren atıl işgücü oranı tam tersi bir eğilimle arttı.

Atıl işgücünün artma eğiliminde olması üstünde çok önemle durulması gereken bir konu. Görünür işsizlik oranı ilk bakışta çok yüksek değil gibi, hele hele zaman zaman yaşanan inişler çok önemliymiş gibi lanse ediliyor ama o görünmeyen kısım yok mu; o sorun giderek büyüyor.

Görünen de çok düşük değil ki

İşsizlik oranı mart ayında yüzde 8,1 oldu ve bu oran görece düşükmüş gibi niteleniyor. Hele hele bir ay önceye göre ortaya çıkan 0,3 puanlık gerileme kimilerince çok önemseniyor.

Bir kere aylık inişlerin de, çıkışların da çok önemi yok. Önemli olan uzun dönemli seyrin ne yönde olduğu.

2019 ve 2020’de pandeminin de etkisiyle yüksek seyreden ve kimi aylarda yüzde 14’ü aşan işsizlik oranının şimdi yüzde 8’lere gerilemesi tabii ki kayda değer bir gelişmedir ve önemlidir. Ama bu oranın, işgücüne katılım oranının düşük olmasının etkisiyle bu düzeyde seyrettiği de gözardı edilmemelidir.

Kaldı ki atıl işgücünün artması görünür işsizlikteki gerilemeyi gölgeleyen bir unsurdur. Eğer atıl işgücünde aynı dönemde çok ciddi bir artış yaşanmasa “Demek ki iş aramayanlarda ya da daha iyi koşullarda iş bulduğunda işini değiştirmek isteyenlerde bir artış yok, herkes çalışma koşullarından memnun” diyebilecektik. Oysa şimdi öyle bir durum yok.

Daha da artabilir

Savaş yalnızca Türkiye ekonomisinde değil, tüm ülkelerin ekonomilerinde dengeleri fena halde sarstı. Ve öyle anlaşılıyor ki bu savaş epeyce uzayacak. Daha da önemlisi savaş yarın tümüyle bitse bile etkileri aylar boyu hissedilecek.

Bir kere enerji fiyatları öyle birden bire eski düzeye inmeyecek.

Dünya ekonomilerinde daralan talep, bir anda savaş öncesindeki düzeye gelmeyecek.

Bütün bu etkenler işsizliğin daha da artması demek.

Dolayısıyla önümüzdeki dönemde görünür işsizlik oranının da, atıl işgücü oranının da daha yukarı çıkması beklenmeli.

Alaattin Aktaş-Ekonomim

İndirime konu istisna 193 sayılı kanunun 22’nci maddesinde şöyle tanımlanıyordu:

“4. (Ek: 27/12/2023-7491/8 md.) Kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki kurumlardan elde edilen, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı kâr paylarının yarısı, bu kurumların ödenmiş sermayesinin en az %50’sine sahip olunması ve kâr payının elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla gelir vergisinden müstesnadır”

Merkezi yurt dışında olanlara verilen hizmette istisna yüzde 100’e çıkarıldı

Türkiye'de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi gibi hizmetlerden elde edilen gelirlere uygulanan yüzde 80’lik vergi istisnası yüzde 100’e çıkarıldı.

Aynı indirim Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamında elde edilen bu gelirler için de geçerli olacak.

İlgili madde şöyle:

“Türkiye'de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi ve ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenen mesleki eğitim alanlarında faaliyette bulunan hizmet işletmeleri ile ilgili bakanlığın izni ve denetimine tabi olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere hizmet veren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın, elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, %80’i. Bu indirimden yararlanılabilmesi için fatura veya benzeri belgenin yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi şarttır. Bu bentte yer alan oranı, hizmet alanları ve kazanç tutarları itibarıyla sıfıra kadar indirmeye veya %100’e kadar artırmaya ve Türkiye’ye transfer edilecek kazanç tutarını sıfıra kadar indirmeye veya kanuni seviyesine kadar artırmaya Cumhurbaşkanı, bu bendin uygulamasına ve denetime ilişkin usul ve esasları belirlemeye ilgili bakanlıkların görüşünü almak suretiyle Maliye Bakanlığı yetkilidir”

İştirak kazancına istisnadan yararlanma kolaylaştırıldı

Kurumlar Vergisi Kanununun 5’inci maddesinin 1’nci fıkrasının b bendinin üçüncü paragrafında yer alan iştirak kazancına ilişkin istisnadan yararlanmak için gerekli olan yurt dışındaki şirkete iştirak oranı yüzde 20’ye indirildi. Bu koşulu taşıyan şirketlere uygulanacak istisna yüzde 80 olacak.

Ekonomim

Bu çerçevede, 2025 hesap dönemine yönelik beyannameler 30 Nisan Perşembe günü (bugün) sonuna kadar Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) verilebilecek. Beyannamelere ilişkin ödemelerin de aynı tarihe kadar yapılması gerekiyor.

Öte yandan, özel hesap dönemi tayin edilen kurumlar ise vergilerini, beyannamelerini verdikleri ilgili ayın sonuna kadar ödeyebiliyor.

Mükellefler, vergilerini GİB'e ait "gib.gov.tr" internet sitesinden, Dijital Vergi Dairesi ve GİB mobil uygulaması üzerinden, anlaşmalı bankaların banka-kredi kartı veya hesaplarından, yabancı ülkede faaliyet gösteren bankaların kartlarıyla ödeyebiliyor. Ayrıca anlaşmalı bankaların şubeleri, internet, telefon ve mobil bankacılık gibi alternatif kanallar ile PTT şubelerinden de ödeme gerçekleştirilebiliyor.

Uyumlu mükelleflere yüzde 5 indirim

Beyannamelere, bilanço, gelir tablosu, işletme hesabı özeti, kesinti yoluyla ödenen vergiler, serbest bölgelerde elde edilen kazançlar, teknogirişim ve teknokent sermaye destekleri, yabancı ülkelerde ödenen vergiler, temel mali tablolar, kurum ortaklarına ve yönetim kurulu üyelerine ilişkin bildirimler gibi bilgi ve belgelerin eklenmesi gerekiyor.

AR-GE, tasarım, nakdi sermaye artışı, sınai mülkiyet hakkı istisnası gibi indirim ve istisnalara ilişkin bilgi ve belgelerin de beyannameyle sunulması önem taşıyor.

Kurumlar vergisi mükelleflerinden (finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç) belirlenen şartları taşıyanların beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin yüzde 5'i indirime tabi tutuluyor.

Bunun için indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergilerin kanuni süresinde ödenmesi ve belirtilen sürede kesinleşmiş olması koşuluyla beyannamelerdeki vergi türleri itibarıyla ikmalen, resen veya idarece yapılmış tarhiyatın bulunmaması gibi şartlar aranıyor.

Ekonomim

Kaynaklar, tüketicilerin taşıt alımlarının yarısı peşin ödemeyle sunulan tasarruf finansmana yöneldiğine işaret ederken 2024 yılında toplam TL kredilerin yüzde 1,06’sını oluşturan taşıt kredileri 2025’te yüzde 0,6’sını, 2026’da ise yüzde 0,3’ünü oluşturuyor.

Büyüme 2023’ten sonra başladı

BDDK verileri taşıt kredilerinde sektörün bakiyesinin düşüşünü ortaya koyarken tasarruf finansman verileri ise ilginin yön değiştirdiğini gösteriyor. Tasarruf finansmanı sektöründe müşteri tabanı ve işlem hacminde sıçrama 2023’ten yani sıkı para politikasıyla birlikte yaşanmaya başladı. Sektörde 2023 yılında 370 bin 445 müşteri tasarruf finansmanı modeliyle ev, araç ya da çatılı işyeri almak için sistemde yer aldı. 2023 yılında tasarruf finansmanı sektöründeki şirketlerin işlem hacmi yaklaşık 84 milyar lira idi. 2024 yılına gelindiğinde müşteri sayısı 533 bin 734’e çıktı, toplam işlem hacmi yaklaşık 335 milyar liraya yükseldi. 2023’ten 2024’te işlem hacmindeki büyüme yüzde 298 oldu. Yani tasarruf finansmanı şirketlerinde işlem hacmi artışı 4 katı buldu.

İşlem hacminin %75’i taşıt için

2025 yılında ise tasarruf finansmanı sektöründe müşteri sayısı 1 milyon 157 bin 958’e çıktı ve sektör temsilcilerinin verdiği bilgiye göre bu rakam bir rekora işaret ediyor. Tasarruf finansman şirketlerinin işlem hacmi, 2024 yılına göre yüzde 262 artarak 1 trilyon 211 milyar liraya ulaştı. Yine dört kata varan bir büyüme gerçekleşti. Sektör kaynaklarından edinilen bilgiye göre tasarruf finansmanına en çok başvuru otomobil alımı için yapılıyor ve önceden konut/işyeri alımı lehine olan yüzde 75 düzeyindeki ağırlık artık taşıt kalemi tarafına döndü. Sektörün verileri açıklanmıyor, BDDK’da ve bağlı oldukları Finansal Kurumlar Birliği’nde de istatistiki veriler yok. Ancak sektör temsilcilerinin yaptığı açıklamalardan sağlıklı veriye ulaşılabiliyor.

Zirveden %53’lük düşüş oldu

BDDK’nın bankacılık sektörüne yönelik verileri 29 Aralık 2023 haftasında 95.8 milyar lira ile tarihi en yüksek seviyesini gören taşıt kredi bakiyesinin 17 Nisan haftası itibariyle 45 milyar liraya gerilediğini ortaya koyuyor. Tarihi zirvesini gördüğü 29 Aralık 2023 haftasında taşıt kredilerinin toplam krediler içindeki payı yüzde 1,22, tüketici kredileri içindeki payı ise yüzde 3,6 seviyesindeydi. Tarihi zirvesinden yüzde 53 kayıp yaşadı taşıt kredi bakiyesi bankacılık sektöründe. Nisan 2026 itibariyle sektörde taşıt kredileri geçen yılın aynı haftasına göre yüzde 29,52, 2 yıl öncesine göre ise yüzde 50,12 düştü.

En sert düşüş ise kamu mevduat bankalarında gerçekleşti. Kamu mevduat bankalarında taşıt kredi hacmi 2 yıl öncesine göre yüzde 75,2, geçen yıla göre ise yüzde 55,2 geriledi ve 6.2 milyar liraya kadar indi. Yabancı mevduat bankalarında taşıt kredi bakiyesi 2024 yılına göre yüzde 17,95, geçen yıla göre ise yüzde 20,57 düştü. Yabancı mevduat bankalarında taşıt kredi hacmi 12.55 milyar liraya geriledi. Yerli özel mevduat bankalarında 2 yıl öncesine göre yüzde 39,8, geçen yıla göre yüzde 10,9 azalan taşıt kredi bakiyesi 16.5 milyar lira ile sektörde en yüksek hacme işaret etse de oldukça düşük seviyeye geldi.

Krediler içindeki payı eridi

Böylece toplam TL krediler içinde bireysel taşıt kredilerinin payı yüzde 0,3’e gerilerken tüketici kredileri içindeki payı da yüzde 0,73’e düştü. 2023 sonunda tarihi zirvesini gördüğüne göre düşüş toplam kredilerde 0.92 puan tüketici kredilerinde ise 2.87 puan oldu. Geçen yıla göre de toplam TL krediler içinde bireysel taşıt kredilerinin payı yüzde 0,6, tüketici kredileri içindeki payı da yüzde 1,53 idi.

Bir yılda da tüketici kredileri içinde taşıt kredilerinin payı 0.8 puan birden azaldı. Bankacılık sektörü kaynakları taşıt kredisi için talep görmediklerine dikkat çekerken zaten BDDK verilerinin de bunu ortaya koyduğunu belirtti. Katılım bankalarında az da olsa bir hareketlilik yaşandığını söyleyen bankacılık sektörü kaynakları mevduat bankalarının taşıt kredilerindeki payının da hızla gerilediğine işaret etti.

BDDK’nın taşıt kredisi regülasyonları tasarruf finansmanda yok

BDDK’nın bankacılık sektörünün taşıt kredilerine yönelik regülasyonları bulunuyor. Tasarruf finansmanı sektöründe ise taşıt alımları için peşinat şartı veya taksit sınırlaması gibi bir regülasyon şimdilik yok. BDDK’nın bankalara yönelik regülasyonlarının başında taşıt kredisinde aylık yüzde 2 büyüme sınırı ile taşıt kredisi büyüklüğüne yönelik vade kısıtı geliyor. 2.5 milyon lira ve altında olan taşıt kredilerinde 48 ay, 2.5 milyon üzeri 5. Milyon lira altı olan kredilerde 36 ay, 5 milyon lira üzeri 6.5 milyon lira altı taşıt kredilerinde 24 ay, 6.5 milyon lira ve üzeri taşıt kredilerinde ise 12 ay taksit yapılabiliyor.

Taşıt değerinin hepsini banka kredisi ile karşılamak da mümkün değil. BDDK regülasyonlarına göre 2.5 milyon lira ve altındaki taşıt değerinin yüzde 70’ini, 2.5-5 milyon lira arası taşıt değerinin yüzde 50’sini, 5-6.5 milyon lira değerindeki taşıtın yüzde 30’unun, 6.5 milyon lira üzeri taşıt değerinin ise sadece yüzde 20’sini kredi olarak kullanabiliyorsunuz. Tasarruf finansmanında taşıt alımı için peşinat isterseniz ödüyorsunuz aylık taksitleri de siz belirleyebiliyorsunuz. Tasarruf finansmanı şirketlerinin internet sitelerinde yer alan bilgilere göre 1 milyon lira taşıt finansmanı için 61 ay vade yapabiliyorsunuz ve aylık ödemeniz sabit oluyor. Çekilişli modelde almak isterseniz taşıtınızı 1.5 milyon lira finansman için 100 ay vade sağlanabiliyor. Her iki modelde de peşinat isteğe bağlı olarak alınıyor.

Şebnem Turhan-Ekonomim

Gelir Vergisi Kanununun (“GVK”) mükerrer 121 inci maddesinde düzenlenen uyumlu mükellef indirimi sıkı şartlarına ve Maliye'nin bu şartları daha da sıkı uygulamasına rağmen, halen gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri için en önemli teşviklerden birini oluşturuyor.

Neyse ki vergi yargısı bu konuda Maliye gibi düşünmeyip, pek çok konuda yasal düzenlemenin amacını dikkate alarak kararlar veriyor ki, bu teşvik kağıt üzerinde bir teşvik olarak kalmıyor.

Vergiye Uyumda Vergi İndirim Bilgisi Sorgulama

Bu teşvikten yararlanmanın şartları maddede sıralanıyor. Maliye geçtiğimiz yıllarda, mükelleflerin bu düzenlemedeki şartları sağlayıp sağlamadığını kontrol edebilmeleri amacıyla interaktif vergi dairesi uygulamasına “Vergiye Uyumda Vergi İndirim Bilgisi Sorgulama” bilgisini ekledi. Mükellefler bu sorgulama üzerinden bu teşvik karşısındaki durumlarını sorgulayabiliyorlar.

Bu sorgulama Maliye'nin mükelleflerin işini kolaylaştırmak amaçlı iyi niyetle getirdiği bir uygulama ve bu sorgulamada hatalar olabiliyor. Ancak buna rağmen pek çok mükellef, bu sorgulama indirim şartlarının sağlanmadığı uyarısı verdiğinde, bu uyarıyı kesin doğru bir uyarı gibi kabul edip, bu önemli indirimden yararlanmamayı tercih edebiliyor.

Oysa bu sorgulama sonuçlarında hatalar olabileceğini bizzat Maliye'nin kendisi de kabul ediyor. Zira, beyanname düzenleme programı, bu uyarıya rağmen beyannamede uyumlu mükellef indiriminden yararlanmaya izin veriyor. Yani bu uyarı, indirimden yararlanarak beyannameyi vermeye sistemsel bir engel yaratmıyor.

Sorgulama sonuçlarındaki hatalar, sorgulamada görünen bazı bilgilerin yanlış olmasından kaynaklı olabileceği gibi, eksik olmasından, yani sorgulamada hiç görünmemesinden de kaynaklanabiliyor. Örneğin, mahsup işlemleri devam eden bir borç sorgulamada ödenmemiş görünebiliyor veya kesinleşen bir tarhiyat sorgulama sonuçlarında hiç yer almayabiliyor. O yüzden, beyanname verilmeden önce bu sorgulama sonuçlarının ve maddedeki şartların tek tek haricen teyit edilmesini mutlak surette öneriyorum. Önceki yıllarda, şartları sağladıkları halde sırf bu uyarıyı kesin doğru kabul ettikleri için bu haklarını kullanmamış mükelleflerle zaman zaman karşılaştık.

Uyumlu mükellef indiriminde kesinleşmiş tarhiyat bulunmaması şartı

Bu indirim uygulamasında gözlemlediğim hatalardan biri de, mükellef adına ikmalen, re’sen veya idarece yapılan her tarhiyatın uyumlu mükellef indirimi hakkını ihlal edeceğinin düşünülmesi. Ancak maddede belirlenen kapsama girse bile her tarhiyat uyumlu mükellef indirimine engel olmuyor. Bunlara aşağıda değineceğim ama önce ilgili şartı bir hatırlatmak isterim.

Mükellef adına yapılmış kesinleşen bir tarhiyat bulunmaması şartı GVK’nın mükerrer 121 nci maddesinde aşağıdaki şekilde belirtiliyor:

“...Söz konusu indirimden faydalanabilmek için;

1. İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş (Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmaz.) olması,

2. (1) numaralı bentte belirtilen süre içerisinde kesinleşmiş olması koşuluyla vergi beyannamelerindeki vergi türleri itibarıyla ikmalen, re'sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması (Kesinleşen tarhiyatların, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl için geçerli olan, birinci fıkradaki indirim tutar sınırının %1'ini aşmaması durumunda bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.),

...”

Buna göre;

a) Kesinleşmeyen tarhiyatlar

b) İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıldan 3 yıl veya daha çok önce kesinleşmiş tarhiyatlar

c) Kapsama girmeyen vergi türlerine (damga vergisi vs) yönelik yapılan kesinleşen tarhiyatlar

d) İndirim tutar sınırının %1'ini aşmayan kesinleşen tarhiyatlar

uyumlu mükellef indiriminden yararlanmaya engel oluşturmuyor.

Bunlar maddede sayıldığı için uygulayıcılar tarafından genellikle biliniyor. O yüzden yazımı uzatmamak için bunların detaylarına girmiyorum. Ama uyumlu mükellef indirimine engel olmayan bunlardan başka tarhiyatlar da var.

1) 7440 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanılarak kesinleşen tarhiyatlar

7440 sayılı Kanunun ortak hükümler başlıklı 10 uncu maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca, bu Kanunun 3 üncü ve 4 üncü maddelerine göre yapılandırılarak kesinleşen tarhiyatlar, yapılandırmanın ihlal edilmemesi şartıyla uyumlu mükellef indirimine engel tarhiyatlar kapsamında değerlendirilmiyor.

İlgili hüküm aynen şu şekilde: “Bu Kanunun 3 üncü ve 4 üncü maddelerine göre yapılandırılarak kesinleşen tarhiyatlar, yapılandırmanın ihlal edilmemesi şartıyla 193 sayılı Kanunun mükerrer 121 inci maddesinin ikinci fıkrasının (2) numaralı bendi kapsamında değerlendirilmez...”

7440 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi “kesinleşmemiş veya dava safhasında bulunan alacaklar”; 4 üncü maddesi ise “inceleme ve tarhiyat safhasında bulunan işlemler” için yapılandırma hükümlerini düzenliyor.

Buna göre; örneğin 7440 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte hakkında 2021 yılı hesap dönemine ilişkin devam eden bir vergilemesi yürütülen bir mükellef, bu inceleme sonucunda hakkında yapılan tarhiyat için 2023 yılında bu kanunun 4 üncü maddesi hükümlerinden yararlanmışsa; bu yapılandırma sonucunda kesinleşerek ödenen tutar 120.000 TL’nin üzerinde dahi olsa, bu tarhiyat uyumlu mükellef indirimden yararlanmaya engel teşkil etmeyecektir.

2) Haksız alınan KDV iadesinin geri alınmasına yönelik yapılan kesinleşen tarhiyatlar

2019/1 sıra no’lu Gelir Vergisi Kanunu İç Genelgesinde, uyumlu mükellef indirimine yönelik aşağıdaki önemli bir açıklama yer alıyor.

“...Ayrıca, mükelleflerin nakden iade taleplerinin gerçekleştirilmesinden sonra fazladan iade edildiği "KDV İadesi Kontrol Raporu" veya diğer suretlerle tespit edilen tutarların kendilerinden geri alınmasına ilişkin olarak yazılı talepte bulunmaları (KDV iade uygulamasında kullanılan haliyle mükelleflerin tenzil dilekçesi vermeleri) halinde, bu talepleri Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde yer alan vergi indirimi açısından kanuni süresi içerisinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen beyanname olarak değerlendirilecektir. Dolayısıyla, haksız yapılan iadenin geri alınmasına yönelik olarak mükelleflerin söz konusu yazılı taleplerine istinaden yapılan ikmalen, resen veya idarece tarhiyatlar vergiye uyumlu mükelleflere vergi indiriminden yararlanılmasına engel teşkil etmeyecektir...”

Bu açıklamadaki en önemli kısım sanırım mükellef talebi üzerine bu tarhiyat işlemlerinin başlatılmış olması. Maliye burada mükellef talebi üzerine başlatılarak yapılan tarhiyatı kanuni süresi içerisinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen beyanname olarak değerlendiriyor. Dolayısıyla, her ne kadar haksız alınan KDV iadesinin mükellefin yazılı talebi üzerine geri alınmasına yönelik tarhiyatlardan bahsetse de, İç Genelgedeki bu açıklamaların mükellefin talebi üzerine yapılan diğer benzer tarhiyatlar için de geçerli olması gerektiğini düşünüyorum.

3) VUK’un 369 uncu maddesindeki yanılma hükümleri uygulanarak yapılan kesinleşen tarhiyatlar

VUK’un 369 uncu maddesine göre; yetkili makamların mükellefin kendisine yazı ile yanlış izahat vermiş olmaları veya bir hükmün uygulanma tarzına ilişkin bir içtihadın değişmiş olması halinde vergi cezası kesilmiyor ve gecikme faizi hesaplanmıyor.

Bu konuda yasal veya idari herhangi bir düzenleme veya açıklama yok ama şahsen VUK’un 369 uncu maddesi uyarınca yanılma hükümleri uygulanan tarhiyatların uyumlu mükellef indirimine engel olmaması gerektiğini düşünüyorum.

Çünkü bu durumlarda, mükellef kendisine yazılı olarak verilen görüşe veya içtihada uygun hareket etmekte iken idare veya yargı görüşünü sonradan değiştiriyor. Mükellefe atfedilebilecek bir uyumsuzluk iradesi bu durumlarda söz konusu değil. Bu nedenle, bu hükümler uygulanarak mükellef adına yapılan tarhiyatların, uyumlu mükellef indirimini engellememesi gerektiği kanaatindeyim.

4) Beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ilişkin olmayan kesinleşen tarhiyatlar

Peşinen söyleyeyim, bu konu yukarıdaki konular kadar net değil. Ama bilinmesinde fayda gördüğüm için yazıma eklemek istedim.

Maddenin ikinci fıkrasının ikinci bendinde düzenlenen “(1) numaralı bentte belirtilen süre içerisinde kesinleşmiş olması koşuluyla vergi beyannamelerindeki vergi türleri itibarıyla ikmalen, re'sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması” şartındaki tarhiyatın bir dönem sınırlaması öngörüp öngörmediği hususunda uygulamada farklı görüşler var.

Aslında bu konuda Maliye'nin görüşü çok açık. Maliye bu şarttaki tarhiyatın herhangi bir dönem sınırı içermediğini düşünüyor. Yani Maliye’ye göre, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıl içerisinde ikmalen, re'sen veya idarece yapılmış ve kesinleşmiş bir tarhiyat, hangi vergilendirme dönemine ait olduğuna bakılmaksızın indirim şartlarını ihlal ediyor. Bir mükellef hakkında 2022 yılına ilişkin yapılan bir tarhiyat örneğin 2025 yılında kesinleşirse Maliye'ye göre mükellef bu indirimden yararlanamıyor. Düzenlemeye lafzen bakıldığında Maliye bu görüşünde haksız değil.

Diğer görüş sahipleri ise; bu indirimin aslında beyannamenin verildiği yıl ile bu yıldan önceki iki yıl içerisinde vergiye uyum gösteren mükelleflere yönelik olarak getirilmiş olduğunu; bu nedenle, indirim şartlarına mükelleflerin son 3 yıldaki fiilleri yönüyle yönüyle bakılmasının doğru olacağını; son 3 yıldan önceki fiillerin uygulamadan yararlanmaya engel olmaması gerektiğini ileri sürüyorlar. Dolayısıyla, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıl içerisinde kesinleşmiş olsa bile, bu dönemlere ilişkin olmayan tarhiyatların indirim hakkını etkilemeyeceğini söylüyorlar. Bu görüşe göre yukarıdaki mükellefin bu indirimden yararlanabilmesi gerekiyor.

Nitekim bu ikinci görüş Danıştay Dokuzuncu Dairesinde de karşılık buldu ve bu görüş ileri sürülerek ihtirazi kayıtla açılan bir davada, Daire bu görüşü kabul etti (1). O yüzden, bu görüş yabana atılır bir görüş değil. Ama Danıştay’ın diğer bir vergi dava dairesi olan Üçüncü Dairesi ise bu konuyu da ilgilendiren başka bir davada Maliyeyi haklı buldu (2). Anlayacağınız konu üzerinde Danıştay daireleri de henüz mutabık değiller. Uyumlu mükellef indiriminde vergi yargısının lafza bağlı kalmadan amacı önceleyen yorumlarını da dikkate alınca, bu konunun ilerleyen dönemlerde Danıştay nezdinde mükellefler lehine istikrar kazanması şaşırtıcı olmaz diye düşünüyorum.

Ez cümle...

Yazımın başlangıcında belirttiğim gibi, uyumlu mükellef indirimi halen gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri için en önemli teşviklerden birini oluşturuyor. O yüzden, bu teşviğin şartlarını değerlendirirken, sorgulama ekranlarına bağlı kalarak ezbere hareket edilmemesini ve düzenlemenin amacının da göz önünde bulundurulmasını öneriyorum. Vergi yargısının bu konuya dair kararlarında -diğer konularda olmadığı kadar- lafza sıkı sıkıya bağlı kalmayıp düzenlemenin amacına uygun yorumlar yapması da bu hususu daha da önemli kılıyor.

(1) Danıştay Dokuzuncu Dairesi’nin 27.01.2022 tarihli ve E. 2021/2119 K. 2022/110 sayılı kararı

(2) ) Danıştay Üçüncü Dairesi’nin 18.10.2022 tarihli ve E. 2019/7612 K. 2022/3885 sayılı kararı

YMM Erdal Güleç

AÇIKLAMA:

Sınava, başvuru süresi içerisinde müracaat eden ve sınav ücretini yine başvuru esnasında kredi kartından on-line olarak ödeyen ancak açıklanan listelerde adı bulunmayan adayların 04 Mayıs 2026 tarihine kadar Kuruma yazılı dilekçe ile müracaat etmeleri gerekmektedir. Bu tarihten sonra yapılacak müracaatlar kabul edilmeyecektir.

Adayların sınava girecekleri yerler ve saati daha sonra açıklanacaktır.

UYARI:

Bağımsız Denetçi Belgesi için sadece sınavı kazanmak yeterli değildir. Ayrıca adayların Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinde yer alan diğer şartları da taşımaları gerekir.

Aday listesine ulaşmak için tıklayınız.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Açıklanan düzenlemelerle birlikte İstanbul Finans Merkezi'nde faaliyet gösteren kurumların transit ticaret ile yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlara uygulanan kurumlar vergisi indirim oranı yüzde 50'den yüzde 100'e çıkarılıyor.

Bununla birlikte, asgari kurumlar vergisi uygulamasına ilişkin istisna kapsamı genişletilerek, İstanbul Finans Merkezi'nde elde edilen ve teşvik kapsamında değerlendirilen gelirlerin de bu kapsama dahil edilmesi planlandı. Öte yandan, yalnızca İstanbul Finans Merkezi bünyesinde gerçekleştirilen finansal hizmet ihracatına yönelik teşvik ve vergisel avantajların 2047 yılına kadar yüzde 100 oranında uygulanacak olması ve finansal faaliyet harçları muafiyet süresinin 20 yıla çıkması, uzun vadeli öngörülebilirlik sağlayarak uluslararası yatırımcılar açısından güçlü bir güven unsuru teşkil edecek.

Vergi avantajları

Küresel şirketlerin bölgesel yönetim merkezlerini Türkiye'ye taşımalarını destekleyen yeni vergi avantajları da devreye alındı. Bu kurumlardaki nitelikli çalışanlara yönelik ücret istisnası uygulamaları da genişletilecek. Ayrıca yatırım süreçlerini hızlandırmak amacıyla İstanbul Finans Merkezi bünyesinde hayata geçirilen 'Tek Durak Büro' uygulamasıyla şirket kuruluşundan izin süreçlerine kadar birçok işlem tek merkezden yürütülebilir hale getirilecek.

İstanbul Finans Merkezi Genel Müdürü Ahmet İhsan Erdem, bu düzenlemelerin İstanbul Finans Merkezi'nin uluslararası rekabet gücünü artıran önemli bir adım olduğunu belirterek şunları söyledi:

"Sayın Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu vizyon ve İstanbul Finans Merkezi özelinde açıkladığı düzenlemeler, İFM'nin uluslararası finans ve ticaret ekosistemindeki konumunu daha da güçlendirecektir. Önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi planlanan ilave düzenlemelerle birlikte, Türkiye Yüzyılı hedefleri doğrultusunda İstanbul Finans Merkezi olarak sorumluluğumuzun daha da artacağının farkındayız.

Türkiye Varlık Fonu iştiraki olmanın verdiği güçle, İstanbul Finans Merkezi'nin ülkemizin uzun vadeli yatırım, finans ve kalkınma hedeflerine katkısını güçlendirmek için kararlılıkla çalışmaya devam edeceğiz."

Yeni düzenlemelerin mevcut teşviklerle birlikte İstanbul Finans Merkezi'nin sunduğu bütüncül yapıyı daha da güçlendireceğini vurgulayan Erdem, "Uluslararası kuruluşlar karar süreçlerinde güçlü hukuki ve operasyonel altyapı, rekabetçi teşvik yapısı ve nitelikli insan kaynağına erişim ile geniş pazarlara ulaşım imkanlarını birlikte değerlendiriyor. İFM Kanunu ile sağlanan hukuk seçimi ve yabancı para birimiyle defter tutabilme gibi kolaylıklar, finansal hizmet ihracatına yönelik vergi avantajları ve Türkiye'nin genç yetenek havuzu, bu ilgiyi destekleyen temel unsurlar arasında yer alıyor. İstanbul'un dört saatlik uçuş mesafesinde 1,3 milyar kişilik nüfusa erişim imkânı da kurumlara geniş bir operasyon alanı sunuyor. Açıklanan yeni teşviklerin, bu güçlü yapıyı tamamlayarak İstanbul Finans Merkezi'ne yönelik mevcut ilgiyi daha da artıracağına inanıyoruz" dedi.

Ekonomim

TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen yeni düzenleme ile doğum izni sürelerinin uzatılmasına ilişkin yöneltilen soruya ilişkin Bakan Göktaş, "Bu akşam Resmi Gazete’de yayımlanmasını bekliyoruz. Hemen yürürlüğe girecek. 10 gün içinde anneler başvurularını yapabilecek. Tüm detayları da biz kendi sayfalarımızda paylaşacağız. Bütün anneler sayfamızdaki açıklamalarımızı takip edebilirler" ifadelerini kullandı.

Adalet Bakanı Akın Gürlek ile yaptığı görüşmenin içeriğine ilişkin Bakan Göktaş,

"Çocuk koruma kanunları ile ilgili bazı düzenlemelerimiz var. Malum, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da yaşanan elim olaylar sonrası bazı düzenleme ihtiyacı duyduk. Bunları da yasal mevzuat kapsamına almamız gerekmekte. Bu kapsamda da bu görüşmeyle onu netleştirmiş olduk. Görüşmeler hala devam ediyor. Bazı komisyonlarda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının doğrudan dahil edilmesi, bazı tedbir kararlarının doğrudan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının dahil edilmesi ve bilgisi dahilinde olması gibi güçlü adımlar atıyoruz.

Bu kapsamda da koruyucu ve önleyici mekanizmalarımız açısından çok kıymetli. Sosyal risk haritası yürüttüğümüz dönemde vaka oluşmadan önleyici tedbirleri alabilmemiz elzem" şeklinde konuştu.Düzenlemeyle, kamu ve özel sektörde çalışan tüm anneler için doğum izni süresi uzatılırken kanun hakkında merak edilen 5 soru ve yanıtı şöyle:

1- Doğum izni sürelerinin uzatılmasına yönelik yeni düzenleme ne getiriyor?

Kamu ve özel sektörde çalışan tüm annelerin doğum iznini uzatan düzenleme kapsamında doğum izni süresi doğumdan önce 8 hafta, doğum sonrası 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftaya çıkarıldı.

2- Yasa, doğum öncesi çalışma süresine ilişkin ne öngörüyor?

Beklenen doğum tarihinden 8 hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadınlar, isteği halinde doğumdan önceki 3 haftaya kadar kurumunda çalışabilmekteydi. Düzenlemede bu sürenin 2 haftaya kadar çekilmesi ile doğum sonrası aktarılabilecek süre 1 hafta daha uzamış oldu.

3- Düzenlemeden doğum iznini tamamlayanlar yararlanabilecek mi?

Analık izni süresi dolmuş ancak doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 24 haftalık süreyi 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla tamamlamamış olan personele talepleri halinde 8 hafta ilave analık izni verilecek.

4- Babalık izni kaç gün olacak?

Düzenlemeyle özel sektör çalışanlarının babalık izni memurlarda olduğu gibi 10 gün olacak.

5- Yasayla, koruyucu ailelere yönelik nasıl bir düzenleme öngörülüyor?

Koruyucu aile olmanın teşvik edilmesi, koruyucu aile sayısının artmasıyla daha fazla çocuğun aile yanında bakımının sağlanması, koruyucu aileliğin çocuk koruma mekanizmasındaki yerinin güçlendirilmesi ve koruyucu aile ile çocuğun birbirine alışma sürecine destek olunması amacıyla bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olanlara, çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine 10 gün izin verilecek.

İHA

Işıkhan, "Kurban bayramı ikramiyelerini ramazan bayramında olduğu gibi aynı miktarda vereceğiz. Yine 4 bin TL ödenecek. Erken ödenmesi ile ilgili çalışma yapılır" dedi.

Ayrıntılar geliyor...

UTTS Kapsamında YİMF Teknik Servis Bedelleri

* Yukarıda belirtilen fiyatlar tavan fiyatlardır.

Uygulama Esasları

Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) kapsamında, akaryakıt istasyonlarında Yetkili İstasyon Montaj Firmaları (Y-İMF) tarafından gerçekleştirilecek teknik servis ve saha hizmetlerine ilişkin bedeller; istasyona olan tek yön mesafeye göre belirlenen servis bedeli ile müdahale edilen her bir TİM ve her bir TTO için ayrı ayrı ve adet bazlı olarak uygulanan işçilik bedellerinden oluşmaktadır. Servis bedeli; ulaşım, personel ve lojistik giderlerini kapsamakta olup, tabloda yer alan tutarlar tavan fiyat niteliğindedir. Servis ziyaretinin kapsamı ve müdahale edilen donanım sayısı esas alınır; tabloda belirtilen kalemler dışında yol, yakıt, ek işçilik veya benzeri herhangi bir ad altında ilave bedel talep edilemez.

Yıl içerisinde akaryakıt fiyatlarında toplamda %25’in üzerinde artış gerçekleşmesi ve/veya asgari ücrette artış yapılması hâlinde bedeller güncellenecektir.

Bu tablo, UTTS kapsamında sunulan teknik servis ve saha hizmetleri bakımından tek referans doküman niteliğindedir.

Pay Defteri Nedir ve Ne İşe Yarar?

Pay defteri; şirket ortaklarının kimlik bilgilerini, sahip oldukları payları, pay devirlerini ve bu devirlere ilişkin tarihleri gösteren resmi bir ticari defterdir. Şirketin ortaklık yapısının izlenmesi ve pay sahipliği haklarının belirlenmesi için kritik önem taşır.

Bu defter sayesinde şirket, ortaklık yapısını şeffaf ve düzenli şekilde kayıt altına alır. Pay devri, oy hakkı ve kar payı gibi hakların kime ait olduğu bu kayıtlar üzerinden belirlenir.

Pay Defteri Neden Önemlidir?

Pay defteri, şirketin hukuki güvenliğinin temel dayanaklarından biridir. Pay sahipliğine ilişkin ihtilaflarda ilk başvurulan kaynaklardan biridir.

Ayrıca şirket yönetimi açısından önemli bir kontrol mekanizmasıdır. Ortaklık yapısındaki değişimlerin düzenli ve doğru şekilde izlenmesi, kurumsal yapının sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Pay Defteri ile Pay Senedi Arasındaki İlişki

Pay sahipleri defteri ile pay senedi birbirini tamamlayan iki unsurdur.

• Pay senedi, mülkiyeti temsil eder.
• Pay defteriyse bu mülkiyetin kaydını tutar.

Pay Devri Yapıldığında Deftere İşlenmesi Zorunlu mu?

Evet. Özellikle nama yazılı paylarda, devir işleminin geçerli olması için pay defterine kaydedilmesi gerekir.

Pay Defteri Artık Elektronik Ortamda mı Tutuluyor?

2025 yılında yapılan düzenlemelerle birlikte pay defteri belirli şirketler için elektronik ortamda tutuluyor.

2025 Düzenlemeleri Pay Defteri Açısından Neyi Değiştirdi?

İlk düzenlemelerde birden fazla ticari defterin elektronik ortamda tutulması öngörülüyordu. Yapılan değişiklikle kapsam sadeleşti. Buna göre:

• Pay defteri
• Genel kurul toplantı ve müzakere defteri

zorunlu elektronik ortamda tutuluyor.

Hangi Şirketler Pay Defterini Elektronik Ortamda Tutmak Zorunda?

Mevzuata göre aşağıdaki şirketler elektronik pay defteri tutmakla yükümlüdür.

• 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren kurulan şirketler
• 15/11/2012 tarihli ve 28468 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anonim ve Limited Şirketlerin Sermayelerini Yeni Asgari Tutarlara Yükseltmelerine ve Kuruluşu ve Esas Sözleşme Değişikliği İzne Tabi Anonim Şirketlerin Belirlenmesine İlişkin Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında sayılan anonim şirketler. Bu kapsamdaki anonim şirketler; kuruluşu ve esas sözleşme değişiklikleri izne tabi olan, genellikle finans, sigorta ve benzeri düzenlemeye tabi sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerdir.

Bunun dışında kalan şirketler için zorunluluk yok; ancak isterlerse elektronik ortama geçebiliyorlar.

1 Ocak 2026 Sonrası Kurulan Şirketler İçin Yükümlülükler Neler?

1 Ocak 2026 itibarıyla kurulan şirketlerde defterler, ticaret siciline tescil ile sistem üzerinden oluşturuluyor ve aktif hale geliyor.

Bu şirketler için pay defterini elektronik ortamda tutmak bir tercih değil, doğrudan yükümlülük.

Şirketler İsteğe Bağlı Olarak Elektronik Pay Defterine Geçebilir mi?

Evet. Zorunluluk kapsamında olmayan şirketler isterlerse elektronik deftere geçebiliyor.

Ancak önemli bir detay var: Şirket elektronik deftere geçerse, ilgili defterleri elektronik ortamda tutmak zorunda.

İhtiyari Geçişte Hangi Defterler Elektronik Tutulmak Zorundadır?

İhtiyari geçiş yapan şirketler için pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri elektronik ortamda tutulmak zorundadır.

Bu, kısmi değil bütüncül bir geçiş anlamına gelir.

Fiziki Pay Defterinden Elektronik Ortama Geçiş Nasıl Yapılır?

Fiziki defter tutan bir şirket elektronik ortama geçmek için bu yönde bir karar alır. Ardından noter işlemleri yapılır ve mevcut fiziki defter kapatılarak elektronik sistem devreye alınır.

Geçiş Sürecinde Süreler ve Noter İşlemleri Nelerdir?

Elektronik ortama geçiş yükümlülüğü doğan şirketler için belirli süreler var. Şirketler, yükümlülüğün doğduğu tarihten itibaren belirlenen süre içinde noter işlemlerini tamamlayarak fiziki defterlerini kapatır.

Son düzenlemeye göre bu süre altı ay.

Elektronik Pay Defteri Hukuken Geçerli midir?

Elektronik ortamda tutulan defterler kanuni defter olarak kabul edilir. Yani fiziki defterlerle aynı hukuki geçerliliğe sahiptir.

Açılış ve Kapanış Onayı Gerekli midir?

Elektronik defterler için açılış ve kapanış onayı gerekmez. Bu da uygulamada önemli bir kolaylık sağlar.

Elektronik Deftere Geçtikten Sonra Tekrar Fiziki Deftere Dönülebilir mi?

Genel kural olarak elektronik deftere geçen şirketler tekrar fiziki deftere dönemez. Ancak son düzenleme ile bazı istisnai durumlarda dönüş imkanı tanındı.

Hangi Şirketler Bu Zorunluluğun Dışında Bırakılmıştır?

Bazı özel nitelikli şirketler bu kapsamın dışında tutulur. Özellikle savunma sanayii alanında faaliyet gösteren ve belirli şartları sağlayan şirketler muaf tutulabilir.

Şirketler Elektronik Pay Defterine Geçerken Nelere Dikkat Etmeli?

Şirketlerin geçiş sürecinde şu konulara dikkat etmesi gerekir:

• Sürelerin doğru takip edilmesi
• Noter işlemlerinin zamanında yapılması
• Alınan kararların mevzuata uygun düzenlenmesi

Bu süreçte yapılacak hatalar ileride sorun yaratabilir.

Eski Pay Defterleri Ne Olacak?

Elektronik ortama geçişte fiziki defterler kapatılır ve sistem üzerinden yeni kayıt düzenine geçilir.

Elektronik Pay Defteri İçin Noter Gerekir mi?

Elektronik defterler için açılış ve kapanış onayı gerekmez. Ancak fiziki defterden geçişte noter işlemleri yapılır. Bu nedenle noter tamamen devreden çıkmış değildir.

Sonuç

Pay defteri şirketin ortaklık yapısını güvence altına alan kritik bir evraktır.

Doğru tutulması;

• Hukuki güvenlik sağlar.
• Pay devirlerini geçerli kılar.
• Kurumsal şeffaflığı artırır.

Rutin görev felakete dönüştü

Araç kiralama şirketlerine hizmet veren PocketOS, altyapı tarafında Railway adlı bulut sağlayıcısını kullanıyordu. Olayın dikkat çeken kısmı ise silme işleminin tek bir API çağrısıyla gerçekleşmesi ve bu işlemin geri döndürülemez olması oldu.

Yaşanan olay, aslında oldukça sıradan bir görev sırasında meydana geldi. Yapay zeka ajanı, staging (test) ortamında bir işlem yürütürken bir engelle karşılaştı. Ancak sistem, bu sorunu çözmek için kendi inisiyatifiyle son derece riskli bir karar alarak Railway üzerinde bir depolama birimini silmeye yöneldi.

Jer Crane, olayın ardından yapay zekaya neden böyle bir işlem yaptığını sordu. Gelen yanıt, sistemin hatalarını açıkça ortaya koydu. Yapay zeka, varsayımda bulunduğunu, gerekli doğrulamaları yapmadığını ve sistem dokümantasyonunu incelemeden yıkıcı bir komut çalıştırdığını kabul etti.

Ayrıca, kullanıcıdan onay almadan hareket ettiğini ve daha güvenli alternatifler aramak yerine doğrudan silme işlemini tercih ettiğini de itiraf etti. Bu durum, yapay zeka sistemlerinin karar alma süreçlerinde halen ciddi riskler olduğunu gözler önüne serdi.

Tek sorumlu Claude değil

Crane’e göre felaketin tek sorumlusu yapay zeka değil. Asıl büyük sorun Railway’in altyapı mimarisinde yatıyor. Şirketin sisteminde bu tip işlemler için ek doğrulama mekanizması bulunmuyor. Ayrıca yedekler ana veriyle aynı depolama biriminde tutuluyor. Buna ek olarak, kullanılan CLI token’larının tüm ortamlar üzerinde geniş yetkilere sahip olması da hatanın etkisini büyüten bir diğer unsur oldu.

Verilerin tamamen silinmesinin ardından PocketOS ekibi, müşterilerinin kayıtlarını yeniden oluşturmak için yoğun bir manuel kurtarma sürecine girdi. Crane, müşterilerin Stripe ödeme kayıtları, takvim entegrasyonları ve e-posta onayları üzerinden rezervasyonları yeniden inşa etmeye çalıştığını belirtti. Şirketin elinde 3 ay öncesine ait bir yedek bulunması veri kaybının kapsamını sınırlasa da son üç aylık veriler tamamen kaybedilmiş durumda.

İş Geliştirme Desteğinde, girişimcilere 1.5 milyon liraya kadar yüzde 80 oranında geri ödemeli destek sağlanacak. Girişimcinin; kadın, genç, engelli, gazi veya birinci derece şehit yakını olması durumunda üst limit 150 bin lira artırılacak.

Bu çerçevede; personel, makine, teçhizat, kalıp, yazılım ve hizmet alımı giderleri karşılanacak. Diğer paket olan Kredi Finansman Desteği kapsamında ise girişimcilere 1 milyon liraya kadar işletme sermayesi desteği verilecek. Destek anlaşmalı bankalar tarafından kullanılacak ve finansman maliyetinin yarısı KOSGEB tarafından karşılanacak. Burada vade azami 36 ay olacak.

Hangi sektörler desteklenecek?

İmalat, Telekomünikasyon, Bilgisayar Programlama, Danışmanlık ve ilgili faaliyetler, Bilişim altyapısı, ve işleme, barındırma ve diğer bilgi hizmet faaliyetleri, Bilimsel araştırma ve geliştirme. Başvuran projelerden ilk 1000 tanesi, il bazında ise 6 proje jüri değerlendirmesi için davet edilecek. Jüri, bunların yarısını eleyerek ülke genelinde ilk 500, il bazında ise ilk 3 projeyi belirleyecek. Desteklerden yararlanacak şirketler en fazla 1 yaşında olacak.

Hüseyin Gökçe-Ekonomim

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.