Türkiye genelinde birden fazla SGK işyeri dosyası bulunan işverenlerin, bu dosyalardan herhangi birinde vadesi geçmiş prim veya idari para cezası (İPC) borçlarının bulunması halinde, bu borçlar ödenmeden veya taksitlendirilmeden prim ve İPC borcu bulunmayan işyeri dosyaları da dahil olmak üzere herhangi bir SGK işyeri dosyasından 2/5 puanlık prim indiriminden yararlanılmasına, başka bir ifade ile MUHSGK’da 05510 kanun numarasının seçilmesine izin verilmemektedir.

05510 kanun numaralı prim teşviki dışındaki diğer sigorta prim teşviklerinde ise teşvik kanun numarasına göre faklı şekilde uygulama yürütülmektedir.

14857 kanun numaralı engelli teşvikinde uygulama

14857 kanun numaralı engelli teşvikinden yararlanılması sırasında vadesi geçmiş prim ve İPC borcunun bulunmama şartı aranılmamaktadır. Bu bakımdan vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunan işyeri de dahil olmak üzere % 40 ve üzeri engeli bulunan sigortalılardan dolayı MUHSGK’da 14857 kanun numarasının seçilmesine izin verilmektedir.

Ancak, Türkiye geneli ödeme vadesi geçmiş prim ve İPC bulunan işverenler yönünden 14857 kanun numaralı engelli teşvikinden yararlanılması sırasında ikili teşvik uygulaması yapılmamaktadır.

Haliyle vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunmayan işverenlere öncelikle sigortalının brüt kazancı üzerinden 05510 indirimi, ardından sigortalının asgari ücrete kadar olan kalan işveren hissesi prim oranı üzerinden (% 19,75 / %16,75’lik oran üzerinden) 14857 engelli desteği verilmektedir. Buna karşın, ödeme vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunan işverenlere yalnızca engelli sigortalının asgari ücrete kadar olan işveren hissesi prim oranı üzerinden (%21,75’lik oran üzerinden) 14857 engelli desteği verilmektedir.

06111, 05746, 25225/55225,03294, 02828 kanun numaralı prim teşviklerinde uygulama

Birden fazla SGK işyeri dosyası bulunan işverenlerin bir işyeri dosyasından dolayı vadesi geçmiş prim veya İPC borcu bulunsa bile, vadesi geçmiş borcunun bulunmadığı işyeri dosyalarından dolayı gerekli şartlar sağlanmış ise; “06111-Genç ve kadın işçi desteğinden”, “05746- Ar-Ge desteğinden”, “25225/55225- Kültür yatırım/girişim desteğinden”, “03294-Sosyal yardım alanların istihdamı halinde verilen destekten” ve “02828- Sosyal hizmetlerden yararlanılanların istihdamı halinde verilen destekten” yararlanılması mümkündür.

Bu durumda, bir veya birden fazla işyeri dosyasından dolayı vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunmasına rağmen, başka bir işyeri dosyasından vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunmayan işverenler, prim ve İPC borcu bulunmayan işyeri yönünden MUHSGK’da 06111- 05746-25225/55225-03294-02828 kanun numarası seçildiğinde, ikili teşvik uygulaması yapılmaksızın başka bir anlatımla 05510 kanun indirimi uygulanmaksızın yalnızca ilgili kanun numarasında belirtilen oranlar üzerinden prim teşvikinden yararlanabilmektedir.

Ödeme vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunan işyerlerinden dolayı ise 05510 kanun numarasında olduğu gibi MUHSGK’da 06111- 05746-25225/55225-03294-02828 kanun numarasının seçilmesine izin verilmemektedir.

15921 kanun numaralı prim teşvikinde uygulama

İşsizlik ödeneğine hak kazanmış sigortalılardan dolayı 15921 kanun numaralı prim teşvikinden yararlanılması sırasında ikili teşvik uygulanmadığı gibi prim ve İPC borcunun bulunmama şartı da aranılmamaktadır.

Bu bakımdan vadesi geçmiş prim ve İPC bulunan işverenler MUHSGK’da şartları sağlayan sigortalılar yönünden 15921 sayılı kanun numarasını seçebilecekleridir. Ancak 15921 kanun numarası ile tahakkuk işlemi yapılmış ayda işverenlerce ödenmesi gereken primler yasal süresi içinde ödenmediği takdirde söz konusu teşvikten yararlanılması mümkün olamayacaktır.

16322/26322/36322 kanun numaralı prim teşvikinde uygulama

Yatırım teşvik belgesinin alındığı işyeri için tescil edilmiş SGK işyeri dosyasından kaynaklanan prim ve İPC borcunun bulunmaması halinde MUHSGK’da 16322/26322/36322 kanun numarasının seçilmesine izin verilmektedir. Bu durumda, işverenin Türkiye genelinde tescil edilmiş diğer işyeri dosyalarından dolayı prim ve İPC borcunun bulunmaması halinde öncelikle 05510 kanun indirimi, ardından kalan işveren hissesi, ayrıca 26322 kanun numarasında sigortalı hissesinin tamamı kadar prim teşviki verilmektedir.

İşverenin Türkiye genelinde tescil edilmiş diğer işyeri dosyalarından dolayı prim ve İPC borcunun bulunması halinde ise 05510 kanun indirimi uygulanmaksızın yalnızca 16322/26322/36322 kanun numarasına ilişkin oranlar üzerinden prim teşviki verilmektedir.

Diğer taraftan, söz konusu teşvikten yararlanmış olan işverenlerin,

- Türkiye genelinde yasal ödeme süresi geçmiş prim, İPC ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarının toplamının aylık asgari ücretin brüt tutarından fazla olduğunun,

- Yasal ödeme süresi geçmiş vergi borçlarının bulunduğunun,

n Yapılandırılmış veya taksitlendirilmiş borçları ile ilgili ödeme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle yapılandırma veya taksitlendirme anlaşmalarının bozulması gerektiğinin anlaşıldığı durumlarda, söz konusu borçların bir aylık süre içinde ödenmesi hususu işverenlere bildirilmektedir.

Bahse konu borçların konuyla ilgili yazının tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde;

- Ödenmesi halinde, teşvikten usulüne uygun olarak yararlanıldığı kabul edilmekte,

- Ödenmemesi halinde ise yararlanılan teşvik tutarları geri alınarak, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte tahsil edilmektedir.

UZUN YILLAR SÜREN YORUMLAR DEĞİŞTİĞİNDE NE OLUR?

İdarenin uzun yıllar devam ettirdiği yorumu, yasal bir değişiklik yapılmaksızın farklı bir yöne evirmesi ya da yargının bu yorumu sorgular hale gelmesi, vergi hukukunun en tartışmalı alanlarından birini oluşturur. Bu durum iki farklı biçimde tezahür edebilir.

Birinci durumda, idarenin kendi yorumunu değiştirmesi söz konusudur. Bu takdirde yargı, ister önceki ister sonraki yorumu benimsesin, kanunun lafzını esas alarak bir karar verecektir. Buna somut bir örnek olarak geçtiğimiz günlerde yayımlanan bir yargı kararını gösterebiliriz. Söz konusu kararda, limited şirket iken anonim şirkete dönüşen bir ortaklık payının satışında iştirak kazançları istisnasına esas alınacak iki yıllık elde tutma süresinin başlangıcı tartışmaya açıldı. Yargı, idarenin görüş değişikliğinden önceki yorumunu doğrulayarak elde tutma süresinin limited şirket ortaklık payının iktisap edildiği tarihten itibaren işlemesi gerektiğine hükmetti. Bizim değerlendirmemize göre de idarenin sonradan yaptığı görüş değişikliği hem kanunun amacına hem de eşitlik ilkesine aykırı bir yorumdu. Bu nedenle yargının meseleyi netleştirmesi isabetli ve olumlu oldu.

BORCA KARŞILIK İŞTİRAK SATIŞINDA DANIŞTAY'IN YAKLAŞIMI

İkinci durum ise çok eski yıllardan bu yana süregelen bir meseleye ilişkindir: İştirak hissesi satışındaki kurumlar vergisi istisnasının, şirkete nakit girişi sağlanması koşuluna bağlanması.

Bu yorumun temelini oluşturan İdari görüşe göre, bir satışın istisnadan yararlanabilmesi için şirketin fiilen nakde kavuşması gerekir anlayışı vardır. Ne var ki Danıştay, borca karşılık iki yıldan fazla süreyle elde tutulmuş iştirak hissesinin satışına ilişkin bir ihtilaf üzerine verdiği son kararında borcun ortadan kalkmasının şirketin mali durumunu iyileştirdiğini ve dolayısıyla kanunun aradığı ödeme koşulunun bu durumda da gerçekleşmiş sayılması gerektiğini kabul etti. Bu çerçevede istisnanın uygulanması gerektiğine hükmetti; kanunun lafzını esas alan bu yaklaşım, İdarenin öteden beri gelen görüşü aksine bir sonuç doğurdu.

KANUNUN AMACI NAKİT GİRİŞİ Mİ, MALİ İYİLEŞME Mİ?

Peki, kanun koyucu bu istisnayı neden öngördü? Asıl amacın şirketin nakit değerlerini artırmaktan çok mali yapısını güçlendirmek olduğu değerlendirildiğinde, Danıştay'ın benimsediği yorumun kanunun ruhuna daha uygun düştüğü görülüyor. Zira borcun tasfiyesi de şirketin bilançosunu aynı zamanda da tahsilatın yapılması anlamına gelir. Bu iyileşmenin nakde dönüşme biçimi, istisnadan yararlanma hakkını ortadan kaldırmamalıdır.

Tebliğdeki nakit girişi şartının idarece uzun yıllar boyunca tartışma yaratmadan uygulanmış olması, muhtemeldir ki konunun Danıştay'a geç intikal etmesinin başlıca açıklaması olabilir. Bununla birlikte Danıştay, kanun hükmünü kendi yorumu doğrultusunda değerlendirerek bu kararına varmıştır. Tabii ki bu karar bir daire kararı olduğu için farklı kararlar da çıkması ihtimal dahilindedir. Öte yandan, Danıştay’ın aynı kararda uygun gördüğü iştirakin zararla kapanması sonucu iştirak hisselerine ilişkin kayıtlarda yer alan maliyetin gider yazılabileceğine ilişkin kararı ise bize göre daha tartışılmaya açıktır.

AÇIKLANAN TEŞVİKLER VE ÇERÇEVENİN ÖNEMİ

Bu tablonun ışığında tartışmalı alanlarda en sağlıklı yolun kanun maddesinin olabildiğince net bir biçimde kaleme alınması olduğunu özellikle vurgulamak gerekir. Bir sınırlama öngörülüyorsa bu sınırlamanın kanunda açıkça yer alması; sonradan böyle bir tercih benimsenmek isteniyorsa yine kanuna ekleme yapılmak suretiyle düzenlenmesi, hem mükellef hem de idare açısından çok daha sağlıklı bir hukuki zemin oluşturacaktır.

Bu bağlamda geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanımız tarafından açıklanan vergi teşvik paketinin yasalaşma sürecinde de aynı hassasiyetin gösterilmesini temenni ediyoruz. Söz konusu düzenlemelerin öngörülemeyen ve istenmeyen sonuçlara yol açmaması için çerçevenin doğru çizilmesi, maddelerin açık ve anlaşılır bir dille kaleme alınması büyük önem taşıyor. Kanun teklifinin TBMM’ye sevkinde acele edilmemesi, bu anlamda gerekli hassasiyetin gösterildiğinin bir işareti olarak değerlendirilebilir. Umarız bu özenli tutum, yasalaşma sürecinin tüm aşamalarında sürdürülür.

Özellikle fiziksel yorgunluk, dikkat dağınıklığı, mesleki risklerin artması ve iş kazası ihtimalinin yükselmesi nedeniyle bazı işlerde fazla çalışma yaptırılması çalışan sağlığı açısından ciddi tehlikeler doğurabilmektedir. Bu nedenle İş Hukuku mevzuatında, niteliği gereği daha riskli kabul edilen belirli işlerde fazla çalışma yasaklanmıştır.

4857 sayılı İş Kanunu ile İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği'nde, niteliği gereği riskli kabul edilen bazı işlerde çalışanların fazla çalışma yapamayacağı hüküm altına alınmıştır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 63'üncü maddesi uyarınca haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir. Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma uygulamaları da bu sınır esas alınarak belirlenmektedir.

İş Kanunu'nun 41'inci maddesine göre, haftalık çalışma süresinin 45 saat olarak uygulandığı işyerlerinde bu sürenin üzerindeki çalışmalar fazla çalışma sayılmaktadır.

Ancak her işyerinde haftalık sürenin 45 saat olması zorunlu değildir. Haftalık çalışma süresinin 45 saatin altında belirlendiği işyerlerinde, belirlenen süreyi aşan ve 45 saate kadar devam eden çalışmalar ise fazla sürelerle çalışma olarak kabul edilmektedir.

İş Kanunu'na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği'nin 7'nci maddesinde "Fazla Çalışma Yapılamayacak İşler" hüküm altındadır. Hüküm kapsamında aşağıdaki işlerde fazla çalışma yapılması mümkün değildir:

* Sağlık Kuralları Nedeniyle 7,5 Saat ve Daha Az Çalışılması Gereken İşler,

* Gece Döneminde Yürütülen İşler,

* Yer Altı ve Su Altı İşleri.

Hüküm altına alınan işleri teker teker açıklamak gerekirse;

Sağlık Kuralları Nedeniyle 7,5 Saat ve Daha Az Çalışılması Gereken İşler

Bahse konu işler Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik kapsamında hükme bağlanmaktadır.

İş sağlığı ve güvenliği bakımından bazı işlerde günlük çalışma süresi genel sınırlardan daha düşük belirlenmiştir.

Bu kapsamda kurşun ve arsenik işleri, cam, cıva, çimento, çinko, bakır, alüminyum, demir-çelik, döküm, kaplamacılık, karpit, asit, akümülatör sanayii, kaynak işleri, madenlere su verme işleri, kauçuk işlenmesi, yeraltı işleri, radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işler, gürültülü işler, pnömokonyoz yapan tozlu işler, tarım ilaçları ile su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerde günlük çalışma süresi azami 7,5 saat olarak uygulanmaktadır.

Ayrıca işin taşıdığı yüksek risk nedeniyle su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işler, cıva işleri, kurşun işleri, karbon sülfür işleri ve insektisitlerle ilgili işlerde ise günlük çalışma süresi 7,5 saatten de daha az belirlenebilmektedir. Bu düzenlemelerle çalışanların sağlıklarının korunması ve mesleki risklerin azaltılması amaçlanmaktadır.

Gece Döneminde Yürütülen İşler

İş mevzuatında gece dönemi, en geç saat 20.00'de başlayıp en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla on bir saat süren zaman dilimini ifade etmektedir. Gece döneminde yürütülen işlerde çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunması amacıyla çalışma süreleri bakımından özel sınırlamalar uygulanmaktadır.

Yalnızca, turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri kapsamında yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.

Yer Altı ve Su Altı İşleri

Maden ocakları, kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi işlerin yer altında veya su altında yürütülen kısımları, yüksek risk taşıyan çalışma alanları arasında yer almaktadır. Bu işlerde çalışma ortamının niteliği, fiziksel zorluklar ve iş kazası tehlikesi nedeniyle çalışanların korunması amacıyla özel çalışma süreleri uygulanmakta, fazla çalışma konusunda da daha sıkı sınırlamalar öngörülmektedir.

Sonuç olarak, fazla çalışma uygulaması her işkolunda serbestçe başvurulabilecek bir yöntem değildir. İşin niteliğine göre önemli yasal sınırlamalara tabidir. Özellikle sağlık açısından riskli işler, gece çalışmaları ile yer altı ve su altı işlerinde çalışanların korunması amacıyla fazla çalışma yasaklanmıştır.

Bu nedenle işverenlerin fazla çalışma planlaması yaparken yalnızca süre sınırlarını değil, işin niteliğine ilişkin yasakları da dikkate almaları; aksi halde idari yaptırımlar ve iş sağlığı güvenliği riskleriyle karşılaşabileceklerini unutmamaları gerekmektedir.

Hak kazanma anı önemli: Ücret ödemelerinde farklı dönemler belirlenebilir. Kanuna göre ücret en erken haftada bir, en geç ise ayda bir ödenebilir. Dolayısıyla, işveren çalışanın ücretinin iki ayda bir ödeneceğine ilişkin bir düzenleme yapamaz. Ücretin ayda bir ödeneceğine karar verilmesi halinde, işveren ödeme yapacağı ayda, önceki ayda ödeme yaptığı günden daha ileri bir günde ödeme yapamaz. Örneğin, bir önceki ay ücretler ayın 8’inde yatırılmışsa, bir sonraki ay en geç 8’inde ücretin ödenmesi gerekir.

Gecikme halinde iş bırakılabilir: Ücreti ödenmeyen işçiye çalışmaktan kaçınma hakkı tanınmıştır. Ücreti ödenmeyen çalışan işyerine gelip mutat işlerini yapmama hakkına sahiptir. Fakat ücretin ödenmediği ilk gün çalışmayı bırakmanın kötü niyetli bir davranış olacağı düşünülerek buna bir sınırlama getirilmiştir. İşçiler ancak 20 gün boyunca ücretleri ödenmezse, 20. günün sonunda çalışmaktan kaçınma hakkına sahiptirler.

Gününde ödenmeyen ücrete faiz talep edilebilecektir: Ücrete uygulanan faiz, yasal faizden daha yüksek olan mevduata uygulanan en yüksek faiz oranıdır. Hatta bu ücret toplu iş sözleşmesinden kaynaklanıyorsa, bu kez daha da yüksek olan işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanacaktır. Fakat bu faizlerin istenebilmesi için işverenin temerrüde düşürülmesi gerekmektedir. Bunun için de ücretin ödenmesi için işverene ihtar çekilmesi zorunludur.

Derhal talep: Çalışanların en çok karıştırdıkları konuların başında ödenmeyen ücretlerin en fazla ne kadar sürede talep edilebileceği gelmektedir. Ücretlere ilişkin zamanaşımı süresi 5 yıl olarak belirlenmiştir. Ücretin ödeme zamanından itibaren 5 yıl içinde dava veya diğer takip yollarıyla talep edilmeyen ücret zamanaşımına uğrayacaktır. İşçinin o işyerinde çalışmaya devam etmesi sonucu etkilemeyecektir. Örneğin, 15 yıldır aynı işyerinde çalışan bir işçi, 10 yıldır fazla çalışma yaptığını fakat bunların ücretinin ödenmediğini iddia ediyorsa, ancak dava açtığı tarihten önceki 5 yıl içinde ödenmeyen bir fazla çalışma ücreti varsa, onu talep edebilecektir.

Fesih kaçınılmaza kıdem hakkı doğurur: Ücretin ödenmemesi halinde çalışanların iş sözleşmelerini derhal feshetme hakları vardır. İşçi ücretin ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmesini derhal feshederse kıdem tazminatına hak kazanır. Fakat fesih kendisi tarafından gerçekleştirildiği için bu durumda ihbar tazminatına hak kazanamayacaktır. İşçinin ücretinin sadece ödenmemesi değil, geç ödenmesi de derhal fesih nedenidir. İşveren ücreti geç ödüyorsa, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı talep edebilir.

- “4063 – Tescilli Araçların Satışı ve Devrinde Tahsil Edilen Harç” satırı eklenmiştir. Bu bölümde sadece tescilli araçların satış ve devrine ilişkin olan harç tutarları girilmelidir.

- “4063 – Harç” satırına, tahsil edilen ve içerisinde araçların ilk tescil harçları da bulunan tüm harçlar (“Tescilli Araçların Satışı ve Devrinde Tahsil Edilen Harç” hariç olmak üzere) yazılacaktır.

“4063 Tescilli Araçların Satışı ve Devrinde Tahsil Edilen Harç” bölümüne yazılan tutar vergi dairelerince noter hissesi/beyiye aidatına konu edilmeyecektir.

Beyannamelerini e-Beyanname sistemi üzerinden verecek mükelleflerin Beyanname Düzenleme Programını güncellemeleri gerekmektedir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Tam Ekran Görüntülemek İçin Tıklayın...

Endeksin yıllık görünümünde ise artış eğilimi dikkat çekti. 2025 yılı Nisan ayına göre hesaplanan yıllık değişim oranı, İTO 2023=100 bazlı İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi’nde %36,83 olarak kaydedildi.

Söz konusu veriler, İstanbul özelinde perakende fiyatlardaki yükselişin sürdüğüne işaret ederken, aylık bazda gözlenen artışın özellikle temel tüketim kalemlerindeki fiyat hareketlerinden beslendiği değerlendiriliyor.

Ekonomim

1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü kutlu olsun.

Üreten, çalışan ve bu ülkeye değer yaratan herkesin emeğine saygıyla...

BDTurkey.com

Buna göre, 24 Nisan itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 870 milyon dolar azalışla 60 milyar 951 milyon dolara geriledi. Brüt döviz rezervleri, 17 Nisan'da 61 milyar 821 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bu dönemde altın rezervleri de 2 milyar 546 milyon dolar azalışla 112 milyar 647 milyon dolardan 110 milyar 101 milyon dolara indi.

Böylece Merkez Bankası'nın toplam rezervleri 24 Nisan haftasında bir önceki haftaya göre 3 milyar 415 milyon dolar azalışla 174 milyar 467 milyon dolardan 171 milyar 52 milyon dolara geriledi.

Dünya

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 1 trilyon 21 milyar 420 milyon lira artarak 28 trilyon 291 milyar 55 milyon liradan 29 trilyon 312 milyar 475 milyon liraya yükseldi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 153 milyar liraya geriledi

Tüketici kredilerinin tutarı bu dönemde 18 milyar 934 milyon lira azalarak 3 trilyon 153 milyar 78 milyon liraya geriledi. Söz konusu tutarın 758 milyar 9 milyon lirası konut, 45 milyar 5 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 350 milyar 64 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı 31 milyar 713 milyon lira artarak 3 trilyon 918 milyar 236 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 1,5 azalışla 2 trilyon 985 milyar 930 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 155 milyar 837 milyon lirasını taksitli, 1 trilyon 830 milyar 92 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 17 Nisan itibarıyla önceki haftaya göre 4 milyar 532 milyon lira artışla 693 milyar 164 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 525 milyar 232 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 5 milyar 837 milyon lira artarak 5 trilyon 550 milyar 119 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 29 milyon lira azalarak 1 milyar 473 milyon liraya düştü. Böylece KKM büyüklüğü, toplam mevduatın yüzde 0,01'ini oluşturdu.

AA

Çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 2,2, aylık bazda yüzde 0,9 seviyesinde gerçekleşti.

Nisan ayında en yüksek yıllık fiyat artışı yüzde 10,9 ile enerji ürünlerinde, yüzde 3 ile hizmetlerde, yüzde 2,5 ile gıda, alkol ve tütün ürünlerinde, yüzde 0,8 ile enerji dışı sanayi ürünlerinde gerçekleşti.

Yıllık enflasyon Almanya'da yüzde 2,9, Fransa'da 2,5, İtalya'da 2,9 ve İspanya'da yüzde 3,5 seviyesinde ölçüldü.

Avrupa Merkez Bankası'nın Euro Bölgesi enflasyon hedefi ise yüzde 2 seviyesinde bulunuyordu.

İlk çeyrekte yüzde 0,1 büyüme

Enflasyondaki artışa karşılık Euro Bölgesi ekonomisi, bu yılın ilk çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,1 büyüdü. Euro Bölgesi'nde GSYH, yılın ilk çeyreğinde geçen yılın ilk çeyreğine kıyasla da yüzde 0,8 yükseldi.

Piyasa beklentisi, GSYH'nin çeyreklik bazda 0,2, yıllık bazda yüzde 0,9 artacağı yönündeydi.

AB'de mevsimsellikten arındırılmış GSYH, yılın ilk çeyreğinde çeyreklik bazda yüzde 0,1, yıllık bazda yüzde 1 arttı. GSYH, ilk çeyrekte önceki çeyreğe kıyasla İrlanda'da yüzde 2, Litvanya'da 0,4, İsveç'te 0,2 azaldı. Fransa'da sabit kalan GSYH, İtalya'da yüzde 0,2, Almanya'da 0,3 ve İspanya'da yüzde 0,6 arttı.

GSYH'de, ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre İrlanda'da yüzde 6,3 azalış, Almanya'da yüzde 0,3, İtalya'da 0,7, Fransa'da 1,1 ve İspanya’da yüzde 2,7 artış görüldü.

Dünya

Mart ayında 32 bin 792 TL olan açlık sınırı, nisan ayında yaklaşık 1.794 TL artış gösterdi. Böylece açlık sınırı 35 bin TL seviyesine yaklaşmış oldu.

Aynı araştırmada, gıda harcamasının yanı sıra giyim, konut, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi temel ihtiyaçları kapsayan yoksulluk sınırı ise 112 bin 660 TL olarak hesaplandı. Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti de 44 bin 802 TL’ye yükseldi.

Dört aylık mutfak enflasyonu yüzde 14,74 oldu

TÜRK-İŞ verilerine göre, nisan ayında mutfak enflasyonu aylık bazda yüzde 5,47 olarak gerçekleşti. Son 12 aylık artış oranı yüzde 43,90 olurken, yıllık ortalama artış yüzde 40 seviyesinde hesaplandı.

Yılın ilk dört ayındaki birikimli artış oranı ise yüzde 14,74 oldu.

Asgari ücretle geçim açığı büyüyor

Konfederasyon, mevcut ekonomik koşullarda ücretli çalışanların önemli bir bölümünde hane gelirinin tek kişinin kazancına dayandığını vurguladı. Açıklamada, özellikle asgari ücret düzeyinin temel ihtiyaçları karşılamada yetersiz kaldığı ifade edildi.

TÜRK-İŞ’e göre, asgari ücretle geçinen bekâr bir çalışanın bütçesinde bir önceki aya göre 2.217 TL ek açık oluştu. Nisan itibarıyla bir kişinin aylık yaşama maliyeti ile asgari ücret arasındaki fark ise 16 bin 726 TL’ye ulaştı.

Ekmek ve temel yağlarda artış öne çıktı

Nisan ayında gıda kalemleri arasında özellikle ekmek fiyatındaki artış dikkat çekti. Ankara’da 200 gram standart ekmek fiyatı yüzde 14,50 yükselerek 17,50 TL’ye çıktı.

Temel yağ ürünlerinde de genel bir artış eğilimi izlendi. En yüksek artışların ayçiçek yağı ve margarin fiyatlarında görüldüğü, zeytinyağı ve tereyağında da yükseliş yaşandığı belirtildi. Pirinç ve bulgur fiyatları artarken, makarna ve un fiyatlarında önemli bir değişiklik görülmedi.

Et ve protein grubunda ise daha karmaşık bir tablo oluştu. Et fiyatlarında sınırlı gerileme yaşanırken, sezonun sonuna yaklaşan balıkta fiyatlar yükseldi. Tavuk eti ve yumurta fiyatlarında ise düşüş kaydedildi.

Meyve-sebze grubunda, martta gerileyen meyve fiyatları nisanda yeniden yükselirken, geçen ay artan sebze fiyatları bu dönemde geriledi. Ortalama sebze kilogram fiyatı 102,35 TL, meyve kilogram fiyatı 131,50 TL ve meyve-sebze ortalama kilogram fiyatı 104,93 TL olarak hesaplandı.

Dünya

Her cihazın geçmişi şeffaf olacak

Yeni düzenlemeye göre yenilenmiş ürünler, yalnızca uygun fiyatlı alternatifler olmaktan çıkıp neredeyse sıfır ürün güvenliğinde bir alışveriş deneyimi sunacak. Her cihaz için oluşturulacak dijital kimlik sayesinde tüketiciler, ürünün geçmişine kolayca erişebilecek.

Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) üzerinden; cihazda hangi parçaların değiştirildiği, hangi testlerden geçtiği ve yenileme sürecinin tüm detayları kayıt altına alınacak. Böylece ikinci el ürün alımındaki belirsizlikler büyük ölçüde ortadan kaldırılacak.

14 gün şartsız iade hakkı geliyor

Düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri ise 14 gün koşulsuz iade hakkı. Bu hak sadece internet alışverişlerinde değil, fiziksel mağazalardan yapılan alımlarda da geçerli olacak.

Ayrıca ödemeler doğrudan yenileme merkezlerinin sistemleri üzerinden gerçekleştirilecek. Böylece tüketiciler, olası bir sorun durumunda doğrudan kurumsal bir muhatapla iletişime geçebilecek.

Televizyonlar da listede

Mevcut uygulamada cep telefonu, tablet, akıllı saat, oyun konsolu ve modemler yenileme kapsamındayken, yeni düzenlemeyle birlikte televizyonlar da sisteme dahil ediliyor.

Bu adım, özellikle yüksek fiyatlı ürünlerde tüketicinin “bozulursa ne olur?” endişesini azaltmayı hedefliyor. Aynı zamanda pazar hacminin büyümesi açısından kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Sermaye şartı artırılıyor

Yenileme merkezleri için belirlenen asgari sermaye şartı da ciddi şekilde yükseltiliyor. 30 milyon lira olan alt limitin 100 milyon liraya çıkarılması planlanıyor. Bu adımla sektörde daha güçlü ve güvenilir firmaların faaliyet göstermesi amaçlanıyor.

Yeni sistemle birlikte hem tüketici haklarının genişletilmesi hem de denetim, şeffaflık ve hizmet kalitesinin artırılması hedefleniyor.

Ekonomiye ve çevreye çift yönlü katkı

Düzenleme yalnızca tüketiciyi korumakla sınırlı değil. Elektronik atıkların azaltılması, döngüsel ekonominin güçlendirilmesi ve milyonlarca cihazın yeniden ekonomiye kazandırılması gibi önemli hedefler de öne çıkıyor.

AA

Küresel ve yerel asgari vergi çerçevesi

Konuyu bu köşede değerlendirmedeki önce­likli amacımız, bu düzenlemeler yapılırken özel­likle 2024 yılında vergi sistemimize giren ve hâlihazırda Avrupa’nın birçok ülkesinde uygu­lanan küresel asgari tamamlayıcı kurumlar ver­gisi ile yine aynı dönemde vergi mevzuatımıza katılan asgari kurumlar vergisi çerçevesinde ba­zı hususlara dikkat çekmektir.

Zira artık küresel ve yerel asgari vergi uygu­laması; bazen vazgeçtiğiniz vergiyi başka ülke­lerin tamamlayıcı vergi kapsamında almasına imkân tanıyan bir mekanizmaya dönüşmüş du­rumda. Bu mekanizmanın iki temel kuralı var: Grubun uluslararası konsolide cirosunun 750 milyon Euro’yu geçmesi ve Türkiye dışında da iştiraki veya şubesi aracılığıyla faaliyet gösteri­yor olması.

Açıklanan teşvikler

Öncelikle açıklanan teşvikleri satır başlarıyla sıralayalım:

-İmalatçı ihracatçılara %9 kurumlar vergisi,

-İhracatçılara %14 kurumlar vergisi,

-İstanbul Finans Merkezi (İFM) kapsamın­da transit ticaret ve aracılık faaliyetlerinden el­de edilen gelirlere kurumlar vergisi istisnası,

-Bölgesel yönetim merkezlerini Türkiye’ye taşıyan uluslararası şirketlere 20 yıla kadar ver­gi avantajı,

-Mimarlık, mühendislik, tasarım ve yazılım gibi hizmet ihraçlarından elde edilen kazançlar­da %100 istisna,

-Son üç yılda Türkiye’de vergi mükellefi ol­mayan kişilere, Türkiye’ye yerleşmeleri kaydıy­la yurt dışı kaynaklı gelirlerine 20 yıl vergi istis­nası tanınması ve veraset ile intikal vergisinin %1 olarak uygulanması,

-Yurt dışındaki para, altın ve menkul kıy­metleri belirlenecek tarihte Türkiye’ye getiren­lere %2-3 gibi düşük bir vergi oranıyla kaynakla­rını sisteme kazandırma imkânı.

Teşviklerin asgari vergiyle çakışma riski

Başlıklar hâlinde değerlendirdiğimiz bu teş­viklerden bir kısmı, yurt içi asgari kurumlar vergisine tabi olabilecek ya da küresel asgari ta­mamlayıcı kurumlar vergisinin kapsamına gire­bilecektir. Teşviklerin anlamlı sonuçlar doğura­bilmesi için söz konusu gelirlerin yurt içi asgari kurumlar vergisinden istisna tutulması gereke­bilir. Örneğin İstanbul Finans Merkezi’ne böl­gesel merkezlerini taşıyan kurumlar ile imalat­çı ihracatçılara sağlanan teşvikler bu kapsamda vergileme dışında bırakılabilir.

Bununla birlikte, özellikle bölgesel operasyon merkezlerini Türkiye’ye taşıyan kurumlar ya Türkiye bakımından küresel asgari tamamlayıcı verginin kapsamına girebilecek ya da Türkiye’de istisna olmasına karşın ana merkezin bulundu­ğu ülkede küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisine muhatap olabilecektir.

ABD merkezli şirketler: Tek istisna

Bunun tek istisnası merkezi Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan küresel şirketler olacak­tır. Zira Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 147 ülke, merkezi ABD’de bulunan çok uluslu şirket­lere küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulamasında istisna tanımış durumdadır.

Sonuç: Kimler gerçekten yararlanır?

Sonuç olarak açıklanan teşvikler, son dönem­deki ihracat performansındaki olumsuz gidişat ile dış ticaret dengesindeki bozulmasının önlen­mesi bakımından her hâlükârda önemli sonuç­lar doğurabilecektir. Bu teşvikler özellikle tek­nik hizmetler alanında hizmet ihracı yapan ku­rumlar açısından değerli olacaktır.

İmalatçı ihracatçıların normal şartlarda baş­ka kazançları da bulunacağından, efektif vergi oranını %10 civarında tutmaları mümkün ola­bilecektir. Ancak bu avantaj; yurt dışı iştira­ki bulunmayan ya da küresel cirosu 750 milyon Euro’nun — bugünkü kurla yaklaşık 40 milyar TL’nin — altında kalan şirketler için geçerlidir. Yurt dışında yaşayıp Türkiye’ye yerleşen ve yurt dışı varlıklarını Türkiye’den değerlendiren ger­çek kişiler bakımından ise bu teşvikler önemli bir avantaj olmaya devam etmektedir.

Bağımsız yönetim kurulu üyeliklerine ilişkin usul ve esaslar, bu maddeye dayanılarak yayımlanan Kurumsal Yönetim Tebliği ile belirlenmiştir.

Söz konusu Tebliğe göre,

* Yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğu icrada görevli olmayan üyelerden oluşur.

* İcrada görevli olmayan yönetim kurulu üyesi, üyelik haricinde şirkette başkaca herhangi bir idari görevi veya kendisine bağlı icrai mahiyette faaliyet gösteren bir birim bulunmayan ve şirketin günlük iş akışına ve olağan faaliyetlerine müdahil olmayan kişidir.

* İcrada görevli olmayan yönetim kurulu üyeleri içerisinde, görevlerini hiçbir etki altında kalmaksızın yapabilme niteliğine sahip bağımsız üyeler bulunur.

* Yönetim kurulu içerisindeki bağımsız üye sayısı toplam üye sayısının üçte birinden az olamaz. Bağımsız üye sayısının hesaplanmasında küsuratlar izleyen tam sayı olarak dikkate alınır. Her durumda, bağımsız üye sayısı ikiden az olamaz.

* Bağımsız yönetim kurulu üyelerinin görev süresi üç yıla kadar olup, tekrar aday gösterilerek seçilmeleri mümkündür.

* Aşağıdaki kriterlerin tamamını taşıyan yönetim kurulu üyesi “bağımsız üye” olarak nitelendirilir.

a) Şirket, şirketin yönetim kontrolü ya da önemli derecede etki sahibi olduğu ortaklıklar ile şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran veya şirkette önemli derecede etki sahibi olan ortaklar ve bu ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu tüzel kişiler ile kendisi, eşi ve ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımları arasında; son beş yıl içinde önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda istihdam ilişkisinin bulunmaması, sermaye veya oy haklarının veya imtiyazlı payların yüzde 5 inden fazlasına birlikte veya tek başına sahip olunmaması ya da önemli nitelikte ticari ilişkinin kurulmamış olması.

b) Son beş yıl içerisinde, başta şirketin denetimi (vergi denetimi, kanuni denetim, iç denetim de dahil), derecelendirilmesi ve danışmanlığı olmak üzere, yapılan anlaşmalar çerçevesinde şirketin önemli ölçüde hizmet veya ürün satın aldığı veya sattığı şirketlerde, hizmet veya ürün satın alındığı veya satıldığı dönemlerde, ortak (yüzde 5 ve üzeri), önemli görev ve sorumluluklar üstlenecek yönetici pozisyonunda çalışan veya yönetim kurulu üyesi olmaması.

c) Bağımsız yönetim kurulu üyesi olması sebebiyle üstleneceği görevleri gereği gibi yerine getirecek mesleki eğitim, bilgi ve tecrübeye sahip olması.

ç) Bağlı oldukları mevzuata uygun olması şartıyla, üniversite öğretim üyeliği hariç, üye olarak seçildikten sonra kamu kurum ve kuruluşlarında tam zamanlı çalışmıyor olması.

d) Gelir Vergisi Kanununa göre Türkiye’de yerleşmiş sayılması.

e) Şirket faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabilecek, şirket ile pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarında tarafsızlığını koruyabilecek, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alarak özgürce karar verebilecek güçlü etik standartlara, mesleki itibara ve tecrübeye sahip olması.

f) Şirket faaliyetlerinin işleyişini takip edebilecek ve üstlendiği görevlerin gereklerini tam olarak yerine getirebilecek ölçüde şirket işlerine zaman ayırabiliyor olması.

g) Şirketin yönetim kurulunda son on yıl içerisinde altı yıldan fazla yönetim kurulu üyeliği yapmamış olması.

ğ) Aynı kişinin, şirketin veya şirketin yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların yönetim kontrolüne sahip olduğu şirketlerin üçten fazlasında ve toplamda borsada işlem gören şirketlerin beşten fazlasında bağımsız yönetim kurulu üyesi olarak görev almıyor olması.

h) Yönetim kurulu üyesi olarak seçilen tüzel kişi adına tescil ve ilan edilmemiş olması.

Görüldüğü üzere, halka açık şirketlerde bağımsız yönetim kurulu üyeliği belirli şartlar altında zorunlu tutulmuştur. Çok başarılı örnekleri bulunsa da ülkemizde bağımsız yönetim kurulu üyeliğinin ideal şekilde oluşturulduğunu ve başarılı bir şekilde uygulandığını söylemek güçtür.

Maalesef şirketlerin yönetim kontrolünü elinde bulunduran kişiler bu imkândan yeterince yararlanmıyorlar. Oysa değişik konularda ve sektörlerde deneyimi olan kişileri bu görevlere seçseler çok ciddi katkılar sağlayacaklarını göreceklerdir. Çünkü “bağımsızlık” çok önemli bir değerdir.

Türk Ticaret Kanununda bağımsız yönetim kurulu üyeliği düzenlenmemiş olduğu için halka açık olmayan şirketlerde bu zorunluluk yoktur. Ancak istenirse icrai yetki verilmeyerek fiilen bağımsız yönetim kurulu üyeliği seçilmesi mümkündür. Her ne kadar seçilen bağımsız üyeleri ticaret sicili bu unvanla tescil etmeseler de yönetim kurulu üyeliğine seçilmiş olmak da önemli bir aşamadır.

Özellikle bağımsız denetim, vergi denetimi ve danışmanlığı, hukuk, risk danışmanlığı, değerleme, kurumsal finans, bankacılık, bilgi sistemleri denetim ve danışmanlığı gibi alanlarda çalışmış olan yetkin kişiler bağımsız yönetim kurulu üyelikleri için ideal adaylardır.

Bu nedenle, bağımsız yönetim kurulu üyeliği konusunun Türk Ticaret Kanununda (TTK) acilen düzenlenmesi çok yararlı olacaktır.

Bu kurumu desteklemek amacıyla bağımsız yönetim kurulu üyelerinin sorumluluklarını sınırlandırmak da gereklidir. Özellikle bağımsız yönetim kurulu üyelerinin şirketlerin vergi ve sosyal sigorta borçlarından sorumlu olmayacağının vergi ve sigorta mevzuatında düzenlenmesi bu kurumu çok destekleyecektir.

Bu endişe ile bağımsız yönetim kurulu üyeliğine seçilmek istemeyenleri bu düzenlemeler rahatlatacaktır.

Yeminli mali müşavirler (YMM) ile serbest muhasebeci mali müşavirlerin (SMMM) çalışma usul ve esaslarına ilişkin Yönetmelikte yakın zamanda yapılan değişiklikle, YMM ve SMMM’lerin (meslek mensuplarının) anonim şirketlerde bağımsız yönetim kurulu üyesi seçilmelerinin ticari faaliyet sayılmayacağı düzenlenmiştir.

Böylece meslek mensuplarının bağımsız yönetim kurulu üyesi olmalarının önü açılmıştır.

Ancak, bu kapsamda görev alacak meslek mensupları, yönetim kurulu üyesi olacakları şirketlere ve bu şirketlerin doğrudan veya dolaylı hissedarı ya da iştiraki olduğu şirketlere hizmet (muhasebe, vergi danışmanlığı, tasdik vb.) veremezler. Mesleki şirketler ve bu şirketlerin ortakları için de bu sınırlama geçerlidir.

Umarım en kısa sürede TTK’da bağımsız yönetim kurulu üyeliği düzenlenir!

Sektörün dört büyük oyuncusu, piyasadaki artan kapasite ihtiyaçlarını karşılamak ve yeni teknolojilere uyum sağlamak amacıyla planlanan yapay zeka harcamaları miktarını yukarı yönlü revize etti. Çeyrek döneme girilirken piyasadaki beklentiler teknoloji devlerinin yatırımlarının sınırlı kalacağı yönündeydi.

Yılın başında bu grubun toplam harcamalarının yaklaşık 670 milyar dolar seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmişti. Çarşamba gecesi art arda yayımlanan raporlarla birlikte güncel yapay zeka harcamaları tahmini 725 milyar dolar sınırına yaklaştı. Şirketlerin yatırım iştahı, sektör genelindeki büyüme beklentilerini de doğrudan şekillendirdi.

Meta cephesinde yapay zeka harcamaları bütçesi artıyor

Meta, 2026 yılı için yeni yatırım öngörüsünü paylaşan ilk şirket oldu ve sermaye harcaması tahminini 125 milyar ile 145 milyar dolar arasına yükseltti. Şirket yönetimi, yayımlanan kazanç raporunda bu artışın temel nedenini veri merkezi maliyetleri ve parça fiyatlarındaki belirgin yükseliş olarak açıkladı. Kapasite artırımı ihtiyacının da maliyetleri etkilediği ifade edildi. Beklentilerin üzerindeki bu bütçe duyurusunun ardından Meta hisseleri piyasa kapanışından sonra yüzde 6 oranında değer kaybetti.

Alphabet, yatırımcılara yaptığı son açıklamada tam yıl sermaye harcaması beklentisini 180 milyar ile 190 milyar dolar aralığına çektiğini duyurdu. Google Cloud birimindeki büyümenin analist tahminlerini aşmasıyla birlikte Alphabet hisseleri rapor sonrası yüzde 7 oranında yükseldi. Şirket, 2027 yılına bakıldığında söz konusu donanım ve yazılım harcamalarının önemli ölçüde artmaya devam etmesini beklediğini yatırımcılarına aktardı.

Microsoft ve Amazon pazar payını korumayı hedefliyor

Microsoft, 2026 takvim yılı için sermaye harcamalarının 190 milyar dolara ulaşmasını beklediğini çarşamba gecesi düzenlenen toplantıda bildirdi. Microsoft yönetimi, yüksek talep sinyalleri ve artan ürün kullanımı nedeniyle bu yatırımların geri dönüşünden tam olarak emin olduğunu belirtti. Ocak ayında Microsoft'un yıllık bazdaki yapay zeka harcamaları oranı 150 milyar dolar seviyesinde seyretmişti. Yükselen parça fiyatlarının bu bütçe artışında yaklaşık 25 milyar dolarlık bir etkisi oldu.

Amazon, Ocak ayında 2026 yılı sermaye harcamalarının 200 milyar dolara yaklaşacağını pazar paydaşlarına öngörmüştü. Şirket son kazanç toplantısında bu geniş çaplı yapay zeka harcamaları planlarının büyük ölçüde aynı kaldığını yatırımcılara aktardı. Bahsedilen bu teknoloji devlerinin bütçelerinin önemli bir kısmı, Nvidia gibi endüstri lideri üreticilerden alınan yüksek performanslı çipler için harcanıyor. Çip üreticilerinden gelen son sinyaller, talebin hız kesmeden devam ettiğini doğruladı.

Donanım üreticileri ve çip pazarı taleple şekilleniyor

Bellek ve düşük güçlü çiplerdeki küresel arz sıkıntısı, Sandisk, Western Digital ve Intel gibi köklü şirketleri hisse senedi piyasasında yeniden öne çıkardı. Sektörün önemli oyuncularından Seagate hisseleri, açıklanan üç aylık finansal sonuçlarının ardından çarşamba günü yüzde 11 oranında sert bir yükseliş yaşadı. Ancak bu ağır maliyetli teknoloji yatırımları şirketler üzerinde belirgin bir finansal baskı da oluşturdu. Meta ve Microsoft'un mevcut ekiplerini sadeleştirme yolları aradığına dair raporlar geçtiğimiz hafta içinde piyasaya yansımıştı.

Büyük teknoloji şirketleri yıllardır elde ettikleri yüksek nakit akışlarına rağmen yeni yatırım projeleri için borç piyasalarına yönelmeye başladı. Yazılım hisselerine yönelik piyasa duyarlılığı azalırken, şirketlerin yetersiz yatırım yapma riskini aşırı yapay zeka harcamaları yapma riskinden daha tehlikeli görmesi, teknoloji sektöründeki yüksek bütçeli donanım ve altyapı büyüme stratejisinin yıl genelinde katlanarak süreceğine işaret ediyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Bu ne anlama geliyor?

Eskiden bir çalışan yıl boyun­ca düşük vergi diliminde kalabi­liyordu bugün ise aynı çalışan yı­lın çok daha erken döneminde üst vergi dilimlerine giriyor. Yani so­run sadece vergi oranlarının yük­sekliği değil verginin ne kadar er­ken devreye girdiğidir.

Başka bir ifadeyle sistem artık şöyle çalışıyor:

Aynı maaşı alıyorsunuz ama yıl ilerledikçe daha yüksek vergi öde­diğiniz için net geliriniz düşüyor.

Bu durumu somut görmek için farklı maaş seviyelerinden gerçek örneklere bakalım,

Brüt 50.000 TL maaş alan bir çalışan

Yılın başında net maaş yaklaşık 40.200 TL yıl sonunda net maaş yaklaşık 36.500 TL

Aylık kayıp yaklaşık 3.700 TL

Bu seviyede çalışan ilk 4 ay yüz­de 15 vergi diliminde kalıyor, yüz­de 27 dilime ise yılın son çeyre­ğinde giriyor.

Brüt 100.000 TL maaş alan bir çalışan

Ocak ayında net maaş yaklaşık 75.900 TL yıl içinde en düşük net yaklaşık 65.700 TL

Aylık kayıp yaklaşık 10.000 TL

Bu seviyede yüzde 15 dilim sa­dece 2 ay sürüyor, yüzde 27 dili­me geçiş Haziran ayında gerçek­leşiyor.

Brüt 150.000 TL maaş alan bir çalışan

Ocak ayında net maaş yaklaşık 111.700 TL yıl sonunda net maaş yakla­şık 95.400 TL

Aylık kayıp yaklaşık 16.000 TL

Bu seviyede yüzde 15 dilim yalnızca 1 ay sü­rüyor, yüzde 27 dilime geçiş Nisan ayında ger­çekleşiyor, yılın sonuna doğru yüzde 35 etkisi hissediliyor. Çalışan yılın büyük kısmını yük­sek vergiyle geçiriyor.

Brüt 200.000 TL maaş alan bir çalışan

Ocak ayında net maaş yaklaşık 147.400 TL, yıl sonunda net maaş yaklaşık 114.800 TL

Aylık kayıp 32.000 TL’nin üze­rinde

Bu seviyede yüzde 27 dilime ge­çiş Nisan ayında, yüzde 35 dilime geçiş Eylül ayında gerçekleşiyor. Yılın önemli kısmı yüksek vergi altında geçiyor.

Brüt 297.000 TL maaş alan bir çalışan

Ocak ayında net maaş yaklaşık 213.800 TL, yıl ortasından sonra net maaş yaklaşık 167.000 TL se­viyesine düşüyor.

Aylık kayıp yaklaşık 47.000 TL

Bu seviyede yüzde 27 dilime geçiş Mart ayında, yüzde 35 di­lim yıl ortasında, yüzde 40 dilim Temmuz’dan sonra devreye giri­yor. Çalışan yılın yarısından faz­lasını en üst vergi dilimlerinde geçiriyor.

Bu örnekleri birlikte düşün­düğümüzde ortaya çıkan tablo çok net

-50.000 TL maaşta yüzde 15 dilim 4 ay sürüyor

-100.000 TL maaşta yüzde 15 dilim 2 ay sürüyor

-150.000 TL ve üzeri maaşta yüzde 15 dilim sadece 1 ay sürü­yor

Yüzde 27 dilime geçiş

-50.000 TL’de yılın sonuna doğru

-100.000 TL’de yıl ortasında

-150.000 TL ve üzeri maaşta yılın ilk aylarında

Üst dilimler

Orta gelirde yıl sonuna doğru, yüksek gelirde yıl ortasında dev­reye giriyor

Buradaki en kritik gerçek şu ge­lir arttıkça sadece ödenen vergi artmıyor, verginin başlama zama­nı öne çekiliyor ve yüksek vergiye maruz kalınan süre uzuyor.

Bu durumun temel nedeni ise vergi dilimlerinin ücret artış­larını takip edememesi!

2000 yılında ilk vergi dilimi as­gari ücretin 21 katıyken, bugün 5,8 katına düşmüş olması

çalışanların çok daha erken üst vergi dilimlerine girmesine yol açıyor.

Vergi Diliminin Asgari Ücrete Göre Daralması (2000-2026)

Aşağıda, yıllar içinde ilk vergi diliminin asgari ücrete oranının nasıl düştüğünü sade ve net şekil­de görebilirsiniz:

2000 yılı

-Brüt asgari ücret: 118,8 TL

-İlk vergi dilimi: 2.500 TL

-Oran: 21 kat

-Çalışan: Neredeyse tüm yıl %15 vergi diliminde kalıyordu. Üst dilime geçmek çok zordu.

2005 yılı

-Brüt asgari ücret: 488 TL

-İlk vergi dilimi: 6.600 TL

-Oran: 13,5 kat

-İlk ciddi daralma burada baş­ladı

-Ama sistem hâlâ çalışanı ko­ruyordu

2010 yılı

-Brüt asgari ücret: 760 TL

-İlk vergi dilimi: 8.800 TL

-Oran: 11,5 kat

-Çalışan artık: Yıl içinde daha erken üst dilime geçmeye başladı.

2015 yılı

-Brüt asgari ücret: 1.273 TL

-İlk vergi dilimi: 12.000 TL

-Oran: 9,4 kat

-Üst dilime geçiş: Daha erken ve daha yaygın hale geldi.

2020 yılı

-Brüt asgari ücret: 2.943 TL

-İlk vergi dilimi: 22.000 TL

-Oran: 7,5 kat

2026 yılı

-Brüt asgari ücret: 33.030 TL

-İlk vergi dilimi: 190.000 TL

-Oran: 5,8 kat

-Çalışan: Yıl ortasında %20 di­lime, yıl içinde %27 dilime geçi­yor

Büyük resim

-2000 - 21 kat

-2005 - 13,5 kat

-2010 - 11,5 kat

-2015 - 9,4 kat

-202- 7,5 kat

-2026 - 5,8 kat

-25 yılda koruma alanı yakla­şık 4 kat daraldı

Bunun temel nedeni

-Vergi dilimleri:

-Her yıl yeniden değerleme oranı kadar arttı

-Yani artış sınırlı ve mekanik

-Asgari ücret:

-Enflasyon + ek artışlarla ver­gi dilimine göre çok daha hızlı bü­yüdü

Sonuç: Vergi sistemi ücret artı­şını yakalayamadı.

-Eskiden:

-Çalışan yıl boyunca %15 vergi ödüyordu

-Bugün:

-Kısa sürede %20 - %27’ye çı­kıyor

-Bu durumda:

-Net maaşın yıl içinde düşme­sine

-Çalışanın daha fazla vergi yü­kü hissetmesine neden oluyor

Sonuç: sistem neye dönüştü?

Bugünkü yapı artık şunu üre­tiyor, çalışan yılın başında daha yüksek net maaş alır yıl içinde vergi dilimi yükselir, hiç zam al­madan net maaşı düşer.

Bu sistem klasik anlamda çok kazanan çok öder yapısından uzaklaşmış durumda!

Bugün daha çok şu gerçek or­taya çıkıyor, maaş artıyor ancak cebine girmesi gereken para ver­giye gidiyor. Maaşın yükselmesi bu durumda olanlara bir şey ka­zandırmıyor, yüksek vergiyi daha erken ödemeye başlıyor ve daha uzun süre ödüyor. Yıl boyunca net gelir kaybı yaşıyor.

Çözüm önerileri

Bu tabloyu düzeltmek teknik olarak mümkündür ve birkaç te­mel adım yeterlidir

Birinci adım

Vergi dilimleri asgari ücrete ve­ya ortalama ücrete endekslenme­lidir Şayet ilk dilim yeniden en az asgari ücretin 15–20 katı seviye­sine çıkarılırsa, çalışan yıl boyun­ca makul vergi dilimde kalabilir ve sistem yeniden maaşı koruyu­cu hale gelir.

İkinci adım

Vergi dilimleri yılda bir değil yıl içinde güncellenmelidir.

Yüksek enflasyon dönemlerin­de yıllık güncelleme yetersiz kal­maktadır, en az 6 aylık güncelle­me mekanizması kurulmalıdır.

Üçüncü adım

Ücretliler için sabit bir “vergi tamponu” uygulanmalıdır

Örneğin her çalışan için belirli bir gelir kısmı yıl boyunca düşük dilimde sabit tutulabilir. Bu yön­tem, yıl içindeki net maaş düşüşü­nü engeller.

Dördüncü adım

Ücret gelirleri ile diğer gelir­ler ayrıştırılmalıdır. Bugün ücret­li çalışan ile sermaye geliri elde eden kişi aynı dilim yapısına ta­bidir. Oysa ücret geliri sabittir ve esnek değildir, bu nedenle daha koruyucu bir yapı gerektirir.

Beşinci adım

Net maaş istikrarı sağlanmalı­dır, çalışan için en önemli unsur öngörülebilirliktir. Aynı maaşın yıl içinde düşmesi çalışma barışını zedeler. Bu nedenle net maaşın yıl boyunca belirli bir bantta kalması­nı sağlayan model kurulmalıdır.

Sonuç:

Vergi sistemi sadece bütçe ge­liri üretmez, aynı zamanda gelir dağılımını belirler. Çalışma mo­tivasyonunu etkiler. Toplumdaki adalet algısını şekillendirir. Bu­gün gelinen noktada sorun vergi oranlarından çok vergi dilimleri­nin konumudur. 21 kattan 5,8 ka­ta düşen bu yapı düzeltilmeden ücretliler üzerindeki vergi baskı­sının azalması mümkün değildir.

Bu nedenle yapılması gereken nettir. Vergi sistemini yeniden ça­lışanı koruyan bir yapıya döndür­mek ve ücretliler için öngörülebi­lir, dengeli ve adil bir model kur­mak.

Özgür Erdursun-Dünya

Sayı: E-70660756-206.16.01-132184921

Konu: Tecil İşlemlerinde Tutar Güncellemeleri

Tarih: 19.12.2025

GENEL YAZI

Sosyal Güvenlik Kurumu Alacaklarının 6183 Sayılı Kanunun 48 inci Maddesine Göre Tecil ve Taksitlendirilmesinin Usul ve Esaslarının “Tecil yetki tutarları” başlıklı 4 üncü maddesinde “Söz konusu yetki tutarları, her yıl yeniden değerleme oranı kadar artırılır ve çıkan rakamda milyon basamağından sonraki rakamlar en yakın milyon basamağına yuvarlanır. Bu şekilde belirlenen yetki tutarları, takip eden takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü tarafından duyurulur.” ve “Çok zor durum incelemesi ve tecil süresi” başlıklı 5 inci maddesinde “Bu fıkrada belirtilen tutar, her yıl yeniden değerleme oranı kadar artırılır ve çıkan rakamda milyon basamağından sonraki rakamlar en yakın milyon basamağına yuvarlanır. Bu şekilde belirlenen tutarlar, Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü tarafından duyurulur.” düzenlemeleri yer almaktadır.

Söz konusu düzenleme gereğince, 2026 yılında 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında yapılacak tecil işlemlerinde uygulanacak tecil yetki tutarları ile çok zor durum raporu gerektiren borç haddi yeniden belirlenmiş olup aşağıda maddeler halinde açıklanmıştır.

1. Tecil Yetki Tutarları

Alacak tutarına göre tecil yetkisi aşağıdaki gibi olacaktır;

1) 63.000.001 TL ve üzerindeki alacaklar için Kurum Yönetim Kurulu,

2) 50.000.001- 63.000.000 TL arası alacaklar için Kurum Başkanı,

3) 38.000.001- 50.000.000 TL arası alacaklar için Sigorta Primleri Genel Müdürü,

4) 25.000.001- 38.000.000 TL arası alacaklar için İcra Daire Başkanı,

5) İstanbul, Ankara ve İzmir illerinde 18.000.001- 36.000.000 TL (dâhil) arası alacaklar için sosyal güvenlik il müdürleri, 18.000.000 TL ve altındaki alacaklar için ise icra takip işlemlerinin yürütüldüğü sosyal güvenlik merkez müdürleri,

6) Diğer büyükşehirlerde 15.000.001- 29.000.000 TL (dâhil) arası alacaklar için sosyal güvenlik il müdürleri, 15.000.000 TL ve altındaki alacaklar için ise icra takip işlemlerinin yürütüldüğü sosyal güvenlik merkez müdürleri,

7) Büyükşehir olmayan illerde 13.000.001- 25.000.000 TL (dâhil) arası alacaklar için sosyal güvenlik il müdürleri, 13.000.000 TL ve altındaki alacaklar için ise icra takip işlemlerinin yürütüldüğü sosyal güvenlik merkez müdürleri,
yetkilidir.

2. Çok zor durum raporu gerektiren borç haddi

2024/12 sayılı Genelgenin “17.2.1” ve “17.2.2” numaralı maddelerinde belirtilen 700.000 TL tutarı 900.000 TL olarak yeniden belirlenmiştir.

3. Yürürlük

Usul ve Esasların ilgili hükmü gereğince bu Genel Yazı ile getirilen değişiklikler, 01.01.2026 tarihinde yürürlüğe girecek olup tecil işlemleri bu doğrultuda yapılacaktır. Bu tarihten önce alınıp da karara bağlanmamış tecil talepleri, yeni tecil yetki tutarları dikkate alınarak ilgili makam/birim tarafından sonuçlandırılacaktır.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.

Mürsel BAKİ

Sigorta Primleri Genel Müdürü

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.