Türkiye’de başta futbol olmak üzere, basketbol, voleybol ve diğer branşlarda faaliyet gösteren sporcuların neredeyse tamamı “net ücret” üzerinden sözleşme imzalamakta ve ücret gelirleri üzerindeki tüm vergi yükünü kulüplerin üzerinde bırakmaktadır. Kanun değişikliği öncesinde “en üst ligler” için belirlenen tevkifat oranı % 15 ve nihai vergileme iken bu husus çok fazla sorun gibi görünmemekteydi. Örneğin, profesyonel bir futbolcu ile net 10.000.000 TL üzerinden sözleşme imzalanmışsa kulüplerin üzerindeki vergi yükü (10.000.000 / 0,85 * 0,15) 1.764.705-TL ve toplam sözleşme yükümlülüğü 11.764.705 TL olmaktaydı.

Ancak düzenleme sonrasında stopaj oranındaki artış ve sporculara getirilen beyanname verme yükümlülüğü sebebiyle, yine sporcuların vergiler hariç “net ücret” üzerinden anlaştığı kabulüyle spor kulüplerine ciddi bir maliyet getirmiştir. Yukarıdaki örneği devam ettirdiğimizde “net 10.000.000 TL” üzerinden sözleşme düzenlenen bir futbolcu için kulüp net ücreti brüte iblağ ederek % 20 gelir vergisi tevkifatı yapacak, ayrıca sporcu beyanname vereceğinden GVK 103. madde dördüncü diliminde yer alan yaklaşık % 40 oranında vergi tahakkuk ettirilecek ve kulüp tarafından ödenen % 20 tevkifat tutarı mahsup edilecektir. Dolayısıyla sözleşme gereği tüm vergi yükünün kulüplerin üzerinde kaldığı gerçeğiyle, kulüp üzerindeki vergi yükü toplamda 6.666.666 TL ve toplam sözleşme yükümlülüğü 16.666.666 TL olacaktır. Görüleceği üzere Kanun değişikliğinden sonra kulüplerin sporcuya ödeyeceği aynı “net 10.000.000 TL ücret” üzerinden katlanacağı vergi farkı 4.901.961 TL artmış olacaktır.

Buraya kadar yapılan açıklamalar, kulüplerin bütçe ve mali disiplin kriterleri altında ticari olarak verecekleri karar olduğundan detaya girilmeyecektir.

Son yıllarda spor kulüplerinin aşırı borçlanmasını önlemek, mali şeffaflık sağlamak ve sürdürülebilir bir finansal disiplin (denk bütçe) oluşturmak amacıyla önemli düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerden en önemlisi 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’dur.

Kulüplerin yaşadığı kronik borç krizlerini çözmek, mali disiplini sağlamak ve yöneticilerin kulüpleri aşırı borçlandırmalarının önüne geçmek, gelir-gider dengesinin sağlanması, bütçe sınırlarının netleştirilmesi ve kulüplerin finansal yapılarının sağlamlaştırılması, spor anonim şirketleri ile spor kulüpleri arasındaki hukuki ve mali ilişkilerin netleştirilmesi ve yönetimde kurumsallaşmanın artırılması, 7405 sayılı Kanun’un ana gerekçelerinden sayılmıştır. Düzenlemenin aksayan yanlarını bir yana koyduğumuzda genel olarak olumlu olduğunu söylemek mümkün.

Ancak aynı olumlu düşünceleri Türkiye Futbol Federasyonu (“TFF”) tarafından yapılan son düzenleme için söylemek mümkün değil!

TFF tarafından yapılan düzenlemeyi hatırlamakta fayda var!

TFF tarafından, Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı (“PFSTT”)’nın “IV. Profesyonel Futbolcu Sözleşmesi” başlıklı 19. maddesine “Sözleşmenin tarafları, Türk vergi mevzuatı kapsamında tarafların kendisine yüklenen vergileri karşı tarafa yükleyen hükümler kararlaştıramaz. Aksi düzenlemeler geçersiz olup ayrıca disiplin ihlali olarak değerlendirilir.” hükmünü içeren 8 no’lu bent eklenmiştir. Özetle TFF, sporcuların vergilerini kendilerinin ödemeleri yönünde düzenleme yapmıştır.

Düzenleme olumlu gibi görünse de öncelikle ülke gerçekliğini veri kabul etmemiz gerekiyor. Türkiye’de futbol liginin, Avrupa’nın 5 büyük ligi (Premier Lig, Bundesliga, La Liga, Seri A ve Ligue 1) ile kıyaslandığında reytinginin görece daha düşük olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Hal böyle olunca özellikle yıldız olarak tabir edilen yabancı futbolcuları transfer edebilmek için cazip tekliflerin sunulması gerekiyor. Avrupa’daki vergi oranları ve faaliyet gösteren sporcuların vergilerini kendi ödedikleri dikkate alındığında, bu futbolcuları Türkiye’ye transfer edebilmenin en önemli şartlarından birisi sporcu vergilerinin kulüpler tarafından üstlenilmesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Nitekim, Türkiye Süper Ligi’nde top koşturan sporcuların neredeyse tamamının vergileri kulüpleri tarafından üstlenilmektedir.

7194 sayılı Kanun ile sporculara beyanname verme yükümlüğü getirildiğinde birçok kulüp konuyu tam idrak edememiş, üstlendiği sporcu vergilerini de sözleşmede yer alan ücrete eklemiş başka bir deyişle ücreti brütleştirerek ödeme planı ve bordroya bağlamıştır. Ancak, bir süre sonra özellikle sözleşmesi tamamlanmadan ya da tamamlanarak ülkesine dönen sporculara, vergisini ödemesi için ödediği ücretin sporcunun “cebinde kaldığını!” fark eden kulüpler, sonraki sözleşmelere kulüp tarafından sporcu vergilerinin ödenebilmesi için beyanname verme şartı koymuştur.

Israrla savunduğumuz ve farklı platformlarda dile getirdiğimiz “beyannameni ver -vergini ödeyeyim” prensibi, gerek sporcuların beyanname vermeden ülkeyi terk etmesi durumunda kulüpleri gereksiz yük altına sokmaktan ve gerekse de Devlet Hazinesi’ni zarara uğratmaktan korumuştur. Zira sporcular, sözleşmelerinde yer alan özel bir madde ile beyannamesini verdiğinde verginin kulüp tarafından ödeneceğini bildiği için beyanname vermekten imtina etmemiştir. Başka bir deyişle kulüpler Hazine’nin vergi alacağını bir nevi garanti altına almıştır. Her ne kadar Gelir İdaresi Başkanlığı, ülkeler arasında bilgi değişimi ve ÇVÖA kapsamında söz konusu beyannamelerin verilmesini talep edebilecek olsa da tahsil başarı oranının ne olacağını kestirmek zor.

Hülasa, TFF’nin belki de kulüpleri korumak adına iyi niyetli olarak yaptığı düzenlemenin etki analizinin yeterince yapılmadığı ortada.

Peki düzenlemenin etkisi ne olacak!

Bir kere futbolcu sözleşmelerinde “net ücret” ve “vergi” kavramları yer almayacak. Sporcu vergilerini de üstlenen kulüpler bu vergileri brüt tutarlar üzerinden sözleşmelere derç ve ödeme planına bağlayacak. Son dönemde mali idarenin agresif ve hızlı yaklaşımı sebebiyle sözleşmesi devam eden sporcular için sorun yok. Ancak sözleşmesi biten ya da feshedilen sporcuların ülkeyi terk etmeleri durumunda işler karışacak gibi.

Örnek üzerinden ilerleyelim; (X) Spor Kulübü, (Z) isimli sporcu ile 2026-2027 sezonundan başlamak üzere 2030 sezonu sonuna kadar yıllık brüt 10 milyon Euro üzerinden 4 yıllık sözleşme imzaladığını, sporcunun sözleşmesinin Ocak/2029 yılında karşılıklı anlaşmak suretiyle feshedildiğini ve fesih tazminatı olarak brüt 5 milyon Euro ödendiğini varsayalım.

(X) Kulüp, Haziran-Aralık/2026 dönemi arasında ödediği 5 milyon Euro üzerinden % 20 oranında 1 milyon Euro gelir vergisi stopajı yapacak. (Z) Futbolcu ise Mart/2027 döneminde vereceği Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ile 5 milyon Euro üzerinden yaklaşık % 40 oranında 2 milyon Euro vergi tahakkuk ettirecek ve kulübün ödediği 1 milyon Euro vergiyi mahsup ederek kalan 1 milyon Euro’yu vergi dairesine ödeyecek. Bu açıdan bakıldığında 2026 yılı için sorun görünmüyor.

2027 yılına gelindiğinde (X) Kulüp, Ocak-Aralık/2027 dönemi arasında ödediği 10 milyon Euro üzerinden % 20 oranında 2 milyon Euro gelir vergisi stopajı yapacak. (Z) Futbolcu ise Mart/2028 döneminde vereceği Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ile 10 milyon Euro üzerinden yaklaşık % 40 oranında 4 milyon Euro vergi tahakkuk ettirecek ve kulübün ödediği 2 milyon Euro vergiyi mahsup ederek kalan 2 milyon Euro’yu vergi dairesine ödeyecek. Bu açıdan bakıldığında 2027 yılı için de sorun görünmüyor.

2028 yılına gelindiğinde (X) Kulüp, Ocak-Aralık/2028 dönemi arasında ödediği 10 milyon Euro üzerinden % 20 oranında 2 milyon Euro gelir vergisi stopajı yapacak. (Z) Futbolcu ise Mart/2029 döneminde Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ile 10 milyon Euro üzerinden yaklaşık % 40 oranında 4 milyon Euro vergi tahakkuk ettirecek ve kulübün ödediği 2 milyon Euro vergiyi mahsup ederek kalan 2 milyon Euro’yu vergi dairesine ödeyecek idi. Ancak, sözleşmenin feshi nedeniyle Ocak/2029 yılında ülkeyi terk ettiğinden Mart/2029 döneminde beyanı gereken Gelir Vergisi Beyannamesi verilmeyecek ve ödemesi gereken 2 milyon Euro futbolcunun cebinde kalacaktır.

Ocak/2029 döneminde karşılıklı fesih sebebiyle ödenen 5 milyon Euro üzerinden kulüp tarafından % 20 oranında 1 milyon Euro gelir vergisi stopajı yapılacak, ancak futbolcunun ülkeyi terk etmiş olması sebebiyle Mart/2030 döneminde beyanı gereken 1 milyon Euro da ödenmemiş olacaktır. Başka bir deyişle futbolcunun cebinde kalacaktır.

Yukarıdaki örnek kümülatif bazda değerlendirildiğinde ödenmeyen vergiler sebebiyle 3 milyon Euro tutarında Hazine zararı oluşacak, Kulüp de Hazine’ye intikal etmeyen vergiyi futbolcuya ödemek zorunda kalacaktır.

Sadece 2025-2026 sezonunda Türkiye Süper Ligi’ne yurtdışından 149 adet futbolcunun transfer edildiği dikkate alındığında hem kulüplerin hem de Devletin uğrayabileceği zararın boyutu korkutucu seviyede.

Özellikle son dönemde mali idarenin her türlü kayıt dışı kazancın üzerine gittiği, gri alan bırakmadığı ve vergi takip ve tahsil güvenliği için tüm önlemleri aldığı bir dönemde, TFF tarafından yapılan düzenlemenin çok da rasyonel olmadığı görünüyor. Zira mevcut düzenlemede kulüpler vergi tahsilatının teminatı olarak görev yapmaktadır.

Düzenleme Takım Harcama Limitlerini de Olumsuz Etkileyecektir!

Bilindiği üzere TFF Kulüp Lisans Kurulu, her futbol sezonu öncesinde (Haziran ayı) toplanarak 30.12.2022 tarihinde yürürlüğe giren Kulüp Lisans ve Finansal Sürdürülebilirlik Talimatı’nın 121. Maddesi kapsamında Süper Lig Takım Harcama Limitleri’ni belirlemektedir.

TFF tarafından PFSTT 19/8. bend eklenmeden önce “net ücret” üzerinden anlaşılan sözleşmelerde takım harcama limitinde kulübün ödediği gelir vergisi stopajları dahil tutar dikkate alınmakta, sporcu vergileri dahil edilmemektedir. Ancak düzenleme sonrasında sporcu vergileri de brüt ücrete ekleneceğinden kulüplerin takım harcama limitlerinden kullanacağı tutar da artacaktır.

Yine örnek üzerinden gidelim. Yıllık 10 milyon Euro ücret ile anlaşılan bir sporcu için TFF düzenlemesi öncesinde 10 milyon Euro ücret + 2,5 milyon Euro gelir vergisi stopajı olmak üzere 12,5 milyon Euro takım harcama limitinden kullanılmakta iken, düzenleme sonrasında 10 milyon Euro ücret + 6,6 milyon Euro vergiler olmak üzere toplam 16,6 milyon Euro harcama limitinden kullanılacaktır.

Özellikle uluslararası arenada kulüpleri rekabet anlamında zor durumda bırakacak düzenlemenin tekrardan gözden geçirilmesinde fayda görünüyor.

Konuya ilişkin teknik altya­pı esasında son on beş yılda büyük ölçüde kuruldu. OECD/ Avrupa Konseyi’nin Vergi Ko­nularında Karşılıklı İdari Yar­dım Sözleşmesi’ne (MAAC) bugün 145’ten fazla ülke taraf olmuş durumda. Çok sayıda ikili vergi anlaşması da tahsi­lat yardımına ilişkin hüküm­ler içeriyor. Buna rağmen uy­gulamada bir ülkenin, başka bir ülkedeki borçlunun var­lığını öğrendikten sonra ger­çekten ne yapacağı hususu ol­dukça problematik.

Operasyonel kapasite yeterince oluşmadı

Talep hangi idari birim tara­fından hazırlanacak? Yaban­cı ülkeye gönderilecek tahsilat talebi nasıl formüle edilecek? Gelen yanıt hangi prosedürle işleme alınacak? Pek çok ge­lişmekte olan ülke bakımından bu süreçler hâlâ yerleşmemiş durumda. Bilgi mevcut, ancak onu tahsilata dönüştürecek operasyonel kapasite yeterin­ce oluşmuş değil.

Küresel Forum verilerine göre üyeler, 2009’dan bu yana vergi şeffaflığı standartlarının uygulanması sayesinde en az 135 milyar Euro ek vergi geli­ri tespit etti. Bunun yaklaşık 48 milyar Euro’luk kısmı geliş­mekte olan ülkeler tarafından raporlandı. Ancak bu rakamlar aynı zamanda başka bir gerçe­ği de gösteriyor: Bilgi değişi­mi sistemi, vergi alacağını tes­pit etmeyi kolaylaştırıyor; fa­kat borçlunun malvarlığı başka bir ülkede bulunduğunda tah­silat aşaması hâlâ sistemin en kırılgan halkası olarak kalıyor. CBAR programı bu nedenle yalnızca teknik bir eğitim pro­jesi değil; uluslararası vergi iş­birliğinin eksik kalan tarafını tamamlama girişimi olarak gö­rülüyor.

Programın kökeni de aslın­da yeni değil. Küresel Forum, Afrika Girişimi kapsamında 2021-2023 döneminde sınır ötesi vergi tahsilatı konusun­da kapsamlı bir çalışma yü­rütmüştü. Önce mevcut so­runlar analiz edildi, ardından 2023’te bir araç seti, 2024’te ise uygulama kılavuzu yayım­landı. Yeni program bu belge­leri teorik düzeyde bırakma­mayı hedefliyor.

Yeni gelişmeler dikkat çekici

Yeni gelişmenin zamanlama­sı da oldukça dikkat çekici. Bir­leşmiş Milletler bünyesinde devam eden Uluslararası Ver­gi İşbirliği Çerçeve Sözleşme­si müzakerelerinde gelişmekte olan ülkeler uzun süredir ka­pasite geliştirme faaliyetleri­nin isteğe bağlı teknik destek olarak değil, uluslararası siste­min asli unsuru olarak görül­mesi gerektiği görüşündeler. CBAR’ın çıkış noktası bu yak­laşım ile örtüşüyor. Zira stan­dartların varlığı tek başına ye­terli olmadığından onları uygu­layabilecek idari kapasitenin de oluşması gerekliliği var.

Türkiye açısından bakıl­dığında konu yabancı değil. Türkiye, MAAC’a 2011 yılın­da taraf oldu ve çok sayıda çif­te vergilendirmeyi önleme an­laşmasında tahsilat yardımı­na ilişkin hükümlere yer verdi. Ancak uygulamada asıl mese­le artık bilgiye erişmekten çok, yurt dışındaki bir vergi alaca­ğını etkin biçimde takip edip tahsil edebilecek idari meka­nizmayı kurabilmekte düğüm­leniyor. Küresel Forum’un yeni programı, özellikle bu boşluğu kapatmak isteyen vergi idarele­ri için dikkatle izlenmesi gere­ken bir gelişme niteliği taşıyor.

Örneğin 1.000 m2 yüzölçümünde ve 4-A yapı sınıf/grubunda bulunan bir binanın yapımına 2024 yılında başlanılıp 2026 yılında bitirildiği varsayıldığında,

Yönetmelik değişikliği öncesinde 2025 yılı yapı yaklaşık birim maliyet tebliğinde yer alan 21.500 TL m2 maliyet bedeli esas alınarak; inşaatın toplam maliyeti 1.000 X 21.500 = 21.500.000 TL olarak hesaplanmakta ve SGK’ya da asgari 21.500.000 X 6,75 /100 = 1.451.200 TL tutarında işçilik bildirilmesi gerekmekte idi.

Yönetmelik değişikliği sonrasında 2024 ve 2025 yılı yapı yaklaşık birim maliyet tebliğinde yer alan 15.300 ve 21.500 TL’nin aritmetik ortalaması esas alınarak;

15.300 + 21.500 = 36.800

36.800 / 2 = 18.400 TL m2 maliyet bedeli üzerinden

1.000 X 18.400 = 18.400.000 TL inşaatın toplam maliyet bedeli olarak esas alınacak,

SGK’ya dai 18.400.000 X 6,75 / 100 = 1.242.000 TL işçilik bildirilmesi yeterli kabul edilecektir.

Birden fazla birim maliyet bedelinin yayımlandığı yıllarda ise o yıl içerisinde yayımlanan son birim maliyet bedeli dikkate alınacaktır.

Ancak, inşaat maliyetinin başlayıp bittiği yıllara göre hesaplanması gerektiği, ayrıca inşaat sektöründeki kayıt dışı istihdam oranları dikkate alındığında, bitirilen yıla ilişkin maliyet bedelinin aritmetik ortalamaya dahil edilmemiş olmasının pek de makul bir yaklaşım olmadığı değerlendirilmektedir.

Aynı işverence yaptırılan bitişik veya birbirine yakın parsellerdeki bina inşaatlarına ilişkin işlemlerinin tek dosyadan yürütülebilmesi için altı aylık süre içinde başvuru şartı getirildi.

Haliyle aynı işveren tarafından yaptırılan ve birden fazla ruhsatı bulunan özel nitelikteki inşaatlara ilişkin işlemlerinin tek dosyadan yürütülebilmesi için;

1-Parsellerinin bitişik ya da yakın olması

2-Sigortalıların birbirine karışması

3-İşveren tarafından ilk işin başlangıç tarihinden itibaren altı ay içinde Kuruma talepte bulunulması

Gerekecektir.

Eksik işçilikten kaynaklanan prim borcunun tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde ödenmemesi, taahhütname verilmesi veya itirazda bulunulmaması halinde borç kesinleşecek.

Bu bakımdan asgari işçilik araştırma işlemi sonrasında tebliğ edilen prim borcuna karşı asgari işçilik oranının yüksek belirlendiğine yahut faturalı işçilikler bulunduğu gerekçesiyle yapılacak itirazların, tebliğ tarihinden bir aylık hak düşürücü sürenin geçirilmeksizin yapılması ihmal edilmemelidir.

Son hak ediş ödenmeden de asgari işçilik araştırması yapılabilecek.

İhale konusu işler için yapılacak araştırma işlemi işverene ödenmesi gereken KDV hariç, malzeme fiyat farkı ve akreditif bedeli dâhil toplam istihkak tutarı dikkate alınarak yapılmaktadır.

Yönetmeliğe ilave edilen yeni düzenleme sonrasında işin geçici kabulünün noksansız yapılmış olmasına rağmen işverene ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının idare tarafından bildirilmemesi ve işverence talep edilmesi halinde, işverene ödenen mevcut hakediş tutarı üzerinden araştırma işlemi yapılacaktır.

Ancak bu durumda ilişiksizlik belgesi düzenlenmeyeceği gibi, ilerleyen süreçte ihale makamı tarafından ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının bildirildiğinde daha önce araştırma işlemi yapılan tutar, toplam istihkak bedelinden düşülerek kalan tutar üzerinden yapılacak araştırma işlemine göre ilişiksizlik belgesi düzenlenecektir.

İhale konusu işlerde işin bitiş tarihi, geçici kabul tutanağına veya ihale makamı tarafından beyan edilen işin bitiş tarihine göre belirlenecek.

İhale konusu işlerde işin bitiş tarihinden sonraki süreler için bildirilen işçilikler hesaplamaya dahil edilmemektedir. Yönetmelikte yapılan değişiklikler sonrasında işin bitiş tarihi olarak ihale makamı tarafından onaylanmış geçici kabul tutanağında;

İhale konusu işte eksik veya kusur bulunmadığının belirtilmesi halinde, tutanakta belirtilen iş bitim tarihi,

Tutanakta eksik veya kusur tespit edilmesi halinde ise eksik ve kusurların tamamlandığı tarih

Esas alınacaktır. İşin geçici veya kesin kabule tabi olmaması durumunda ise ihale makamı tarafından bildirilen işin bitirildiği tarihe göre işlem yapılacaktır.

İhale mevzuatına göre yaptırılan işlerin yarım kalması veya ihalenin feshedilmesi durumunda, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma işlemi yapılacak.

Herhangi bir hakediş ödemesi yapılmadığı durumlarda ise araştırma işlemi yapılmayacaktır.

Birden fazla yapı ruhsatı bulunan özel nitelikteki inşaatlarda işin bitirildiği tarihte geçerli olan yapı ruhsatı esas alınacak.

Dolayısıyla işin başladığı süreçte alınan yapı ruhsatında farklı, bitirildiği süreçte alınan yapı ruhsatında farklı yapı sınıf ve grubunda tasnif edilmiş özel nitelikteki inşaatlar için yapılacak asgari işçilik araştırma işlemi sırasında inşaatın bitirildiği tarihte geçerli olan ruhsatta kayıtlı yapı sınıf ve grubu esas alınacaktır.

Asgari işçilik araştırma işlemi re’sen yapılabilecek.

Kapanma, terk veya tasfiye olmadığı hâlde en az iki yıl süreyle sigortalı çalıştırılmadığı işverenlerce bildirilen veya Kurumca tespit edilen özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, sigortalı çalıştırılmaya son verilen tarih itibarıyla Kurumca re’sen araştırma işlemi yapılacaktır.

Bu çerçevede, bayram tatilinin süre hesaplarına nasıl yansıdığı, son günün tatile denk gelmesi halinde sürenin ne zamana uzadığı ve bu dönemlerde yapılacak olası gecikmelerin idari para cezası riskine yol açıp açmayacağı, 2026 Kurban Bayramı haftasında dikkatle yönetilmesi gereken başlıca konular arasında yer almaktadır.

Bu yazıda Kurban Bayramı haftasında söz konusu yükümlülüklerin sürelerine ilişkin temel hususlara değinilecektir.

4/a Kapsamındaki Sigortalılar İçin İşe Giriş Bildirgesi Ne Zaman ve Nasıl Verilir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 8. Maddesinde belirtildiği üzere “İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür.”

İşverenler sigortalı olarak çalıştıracakları her bir çalışan için Sosyal Güvenlik Kurumu’na “Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi” vermekle yükümlüdür.

Kanun uyarınca, hizmet akdine tabi çalışanlar için sigortalılık; fiilen çalışmaya, mesleki eğitime veya staja başlanan tarihte başlamaktadır. Mevzuata göre, 4/a kapsamındaki sigortalılar için işe giriş bildirgesinin sigortalının çalışmaya başlayacağı tarihten en geç bir gün önce, e‑Sigorta kanalı üzerinden elektronik ortamda Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi gerekmektedir.

Örnek: 21 Mayıs 2026 tarihinde çalışmaya başlayacak olan bir sigortalı için işe giriş bildirgesi en geç 20 Mayıs 2026 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmelidir.

İşe Giriş Bildirgesinin Zamanında Verilmemesi Durumu

Sigortalı işe giriş bildirgesini Sosyal Güvenlik Kurumu’nun belirlediği şekil ve usule uygun vermeyen, elektronik ortamda vermek zorundayken bu yükümlülüğe uymayan veya kanunda öngörülen süre içinde bildirmeyen işverenlere, 5510 sayılı Kanun’un 102. Maddesinde belirtildiği üzere her bir sigortalı için brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanmaktadır. 2026 yılı için bu tutar 33.030,00₺’dir.

İşe Giriş Bildirgesinin Verilmesi Gereken Son Günü Hafta Tatili, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerine Denk Gelmesi Durumu:

Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi gereken yasal sürenin son günü resmî tatile rastlıyorsa, bildirgenin resmî tatili izleyen ilk iş günü içinde verilmesi halinde süresinde verilmiş sayılmaktadır.

Örnek: 28 Mayıs 2026 tarihinde işe başlayacak olan bir sigortalı için işe giriş bildirgesi en geç 27 Mayıs 2026 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmelidir ancak 27 Mayıs 2026 tarihinin Kurban Bayramı’na denk gelmesi sebebiyle ilgili sigortalı için işe giriş bildirgesinin bayramı izleyen ilk iş günü olan 1 Haziran 2026 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi halinde işe giriş bildirgesi yasal süresinde verilmiş sayılacaktır.

4/a Kapsamındaki Sigortalılar İçin İşten Ayrılış Bildirgesi Ne Zaman ve Nasıl Verilir?

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 25. Maddesinde belirtildiği üzere, ‘’Sigortalılığın sona ermesine ilişkin bildirimler, Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) bentlerine tabi olanlar için sigortalı işten ayrılış bildirgesi sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içinde e-sigorta ile yapılır.’’

Bu kapsamda 4/a kapsamındaki sigortalılar için İşten Ayrılış Bildirgesi işveren tarafından sigortalılığın sona erdiği tarihi izleyen 10 gün içinde e‑Sigorta kanalıyla Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi gerekmektedir.

Örnek: 12 Mayıs 2026 tarihinde işten ayrılan bir sigortalı için, işten ayrılış bildirgesinin sigortalılığın sona erdiği tarihi izleyen 10 gün içinde, yani en geç 22 Mayıs 2026 tarihinde e‑Sigorta üzerinden Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi gerekmektedir.

İşten Ayrılış Bildirgesinin Zamanında Verilmemesi Durumu

Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesini Sosyal Güvenlik Kurumu’nun belirlediği şekil ve usule uygun vermeyen, elektronik ortamda vermek zorundayken bu yükümlülüğe uymayan veya kanunda öngörülen süre içinde bildirmeyen işverenlere, 5510 sayılı Kanun’un 102. maddesinde belirtildiği üzere her bir sigortalı için brüt asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanmaktadır. 2026 yılı için bu tutar 3.030,00₺’dir.

İşten Ayrılış Bildirgesinin Verilmesi Gereken Son Günü Hafta Tatili, Ulusal Bayram Ve Genel Tatil Günlerine Denk Gelmesi Durumu:

Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesinin verilmesi gereken yasal sürenin son günü resmî tatile rastlıyorsa, bildirgenin resmî tatili izleyen ilk iş günü içinde verilmesi halinde süresinde verilmiş sayılmaktadır.

Örnek: 18 Mayıs 2026 tarihinde işten ayrılan bir sigortalı için işten ayrılış bildirgesi en geç 28 Mayıs 2026 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmelidir ancak 28 Mayıs 2026 tarihinin Kurban Bayramı’na denk gelmesi sebebiyle ilgili sigortalı için işten ayrılış bildirgesinin bayramı izleyen ilk iş günü olan 1 Haziran 2026 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi halinde işten ayrılış bildirgesi yasal süresinde verilmiş sayılacaktır.

İş Kazası Nedir?

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesinde iş kazası : ‘’ Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle veya görevi nedeniyle, sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş veya çalışma konusu nedeniyle işyeri dışında, bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaydır.’’ şeklinde tanımlanmıştır.

İş Kazası Bildirim Süreleri

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesi ve 2016/21 Sayılı Kısa Vadeli Sigorta Kolları İşlemleri Genelgesinde belirtildiği üzere 4/a kapsamında sigortalı sayılanlar için iş kazası bildirimleri kazanın gerçekleştiği yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu’na ise kazanın gerçekleştiği günden sonraki 3 iş günü içerisinde bildirilmelidir.

Sigortalıların, işverenin kontrolü dışındaki yerlerde iş kazası geçirmeleri halinde ise, iş kazası ile ilgili bilgi almasına engel olacak durumlarda, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren bildirim süresi 3 iş günüdür.

Örnek 1: 12 Mayıs 2026 tarihinde iş kazası geçiren bir sigortalının iş kazası bildirimi kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu’na ise iş kazasının gerçekleştiği tarihten sonraki 3 iş günü içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmelidir. Bu kapsamda ilgili sigortalının iş kazası bildirimi Sosyal Güvenlik Kurumu’na en geç 15 Mayıs 2026 tarihinde bildirilmelidir.

Örnek 2: 26 Mayıs 2026 tarihinde iş kazası geçiren bir sigortalının iş kazası bildirimleri kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu’na ise en geç iş kazasının gerçekleştiği tarihten sonraki 3 işgünü içerisinde bildirilmelidir. Takip eden iş günü süresi Kurban Bayramı’nda işlemeyeceği için bildirimin son günü 3 Haziran 2026 tarihi olacaktır.

İş Kazası Bildirim Sürelerine Uyulmaması Durumunda Uygulanan İdari Para Cezaları

4/a sigortalılık statüsüne tabi sigortalıların iş kazası geçirmesi halinde, kanunda öngörülen süreler içinde işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirim yapılmaması durumunda, bildirimin Kuruma yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenmiş veya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından işverenden tahsil edilmektedir.

Ayrıca iş kazasını süresinde bildirmeyen işverenlere idari para cezası uygulanır. Bu idari para cezalarının tutarı; işyerinde çalışan sigortalı sayısına ve işyerinin az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta yer almasına göre farklılaşmakta, her takvim yılı başında da yeniden değerleme oranı dikkate alınarak artırılmaktadır.

Resmî Tatile Denk Gelen İş Kazalarının Bildirimi
2026/21 Sayılı Kısa Vadeli Sigorta Kolları Uygulamaları Genelgesinde belirtildiği üzere, İş kazası bildirim süreleri iş günü olarak belirlendiğinden cumartesi, pazar ile resmî tatil günleri hesaba katılmayacak, bu günlere rastlayan kazaların anılan günleri takip eden günden itibaren 3 iş günü içinde bildirilmesi gerekecektir. İş kazasının Kurban Bayramı’ndan hemen önce meydana gelmesi, bizzat bayram günleri içinde yaşanması ya da iş kazası bildirimi için tanınan 3 iş günlük sürenin son gününün resmî tatile denk gelmesi durumlarında, bildirim süresinin başlangıç ve bitiş tarihleri farklılık gösterebilmektedir. Aşağıda, bu farklı senaryolar örnek tarihler üzerinden ele alınarak, uygulamada bildirim sürelerinin nasıl hesaplanması gerektiği açıklanacaktır.

İş Kazasının Kurban Bayramı’nda Gerçekleşmesi: Sigortalının 28 Mayıs 2026 tarihinde iş kazası geçirmesi durumunda, 28 Mayıs günü Kurban Bayramı’na denk geldiği için bu sigortalı için iş kazası bildirimi kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu’na ise en geç 3 Haziran 2026 tarihinde bildirilmiş olması gerekmektedir.

İş Kazasının Bayramdan Önce Gerçekleşmesi: Sigortalının 22 Mayıs 2026 tarihinde iş kazası geçirmesi durumunda, 25 Mayıs 2026 Pazartesi günü ve 26 Mayıs 2026 arife günü iş kazası bildiriminde iş günü sayılarak bu sigortalı için iş kazası bildiriminin en geç 1 Haziran 2026 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmiş olması gerekmektedir.

İş Kazası Bildiriminin Son Günün Tatille Çakışması Durumu: Sigortalının 21 Mayıs Perşembe günü iş kazası geçirmesi durumunda bu sigortalı için iş kazası bildirimi en geç 26 Mayıs Salı günü olmalıdır. Bu kapsamda bu sigortalı için yapılacak iş kazası bildirimi en geç 26 Mayıs 2026 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmiş olması gerekmektedir.

Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamelerinin Verilmesi ve Ödenmesi

2026 Kurban Bayramı takvimi çerçevesinde, 26 Mayıs 2026 günü sonuna kadar verilmesi gereken Muhtasar ve Prim Hizmet, Konaklama Vergisi ve Damga Vergisi Beyannamelerinin verilme süreleri, resmî tatil nedeniyle 3 Haziran 2026 Çarşamba gün sonuna kadar uzatılmıştır. Aynı şekilde, bu beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin ödeme süreleri de 3 Haziran 2026 Çarşamba gün sonuna kadar ertelenmiştir.

Diğer yandan 20 Mayıs 2026 tarihinde SGK tarafından yayımlanan duyuru kapsamında; 2026/Nisan dönemi Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamelerinin verilmesine ilişkin son gün olan 26.05.2026 tarihinin Kurban Bayramı arifesine denk gelmesi ve 25.05.2026 ile 26.05.2026 tarihlerinin idari izin kapsamına alınmış olması nedeniyle, Türkiye genelinde 2026 yılı Nisan dönemine ait Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi’nin “Sigorta Bildirimleri”ne ilişkin kısmının verilme süresi 3 Haziran 2026 Çarşamba günü sonuna kadar uzatılmıştır. Söz konusu beyannameye istinaden tahakkuk eden sigorta prim tutarlarının ödeme süresi ise 5 Haziran 2026 tarihinin sonuna kadar uzatılmıştır.

Bütün bu süreçlerde yapılan küçük hataların farklı risk çıktıları olabilmektedir. İş ve sosyal güvenlik sürecini mevzuata uygun disiplinle takip etmeniz uygun olacaktır.

Değerli okurlar, varlık barışı ve önemli vergisel teşvikler içeren torba yasa teklifinin ilk beş maddesi Meclis Genel Kurulunun 14 Mayıs 2026 tarihli birleşiminde kabul edilmişti. Kalan maddeleri ise 20 Mayıs 2026’da başlayıp 21 Mayıs 2026’da sona eren birleşimde bazı değişikliklerle kabul edilerek kanunlaştı.

7582 sayılı Kanun Cumhurbaşkanının onayından sonra yürürlüğe girecek.

Yapılması öngörülen düzenlemeleri 6 Mayıs 2026 tarihli yazımda açıkladığım için burada tekrar etmeyeceğim. Sadece teklifte yapılan değişikliklere değinmekle yetineceğim.

1. Endüstri bölgelerine ilişkin değişiklikler

Teklifin aynen kabul edilen 6’ncı maddesi ile 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununa eklenen ek 1’inci maddeyle, nitelikli hizmet merkezleri tanımlanmakta, başka bir ifade ile bunların kurulmasına olanak sağlanmaktadır.

Teklifin 5’inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenmesi öngörülen 20 numaralı bent ile 4875 sayılı Kanuna eklenen ek 1’inci maddede tanımlanan nitelikli hizmet merkezlerinde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin üç katını aşmayan kısmının (katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezinde faaliyet gösteren nitelikli hizmet merkezleri açısından ise brüt asgari ücretin beş katının) gelir vergisinden istisna edilmesi öngörülmüştür.

Kabul edilen önergeyle bu bentte yer alan "katılımcı belgesi" ibaresi "9/1/2002 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan endüstri bölgelerinden bölgenin yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunanlar ile katılımcı belgesi" şeklinde değiştirilerek, endüstri bölgelerinden bölgenin yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunanlarda da bu istisnanın İstanbul Finans Merkezinde faaliyet gösteren nitelikli hizmet merkezlerinde olduğu gibi brüt asgari ücretin beş katı olarak uygulanmasına olanak sağlanmıştır.

Cumhurbaşkanı, bu bentte yer alan üç ve beş katlarını birlikte veya ayrı ayrı bir kata kadar belirlemeye, iki katına kadar artırmaya yetkilidir.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun (KVK) 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca, 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu hükümlerine göre katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumların, münhasıran bu faaliyet kapsamında yurt dışından satın alınan malları Türkiye'ye getirilmeksizin yurt dışında satmalarından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık etmelerinden sağladıkları kazancın %50'si kurum kazancından indirilebilmektedir.

Teklifin 7’nci maddesi ile ilgili bent değiştirilerek;

- İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumlar bakımından indirim oranının %50’den %100’e çıkarılması,

- İndirimin İstanbul Finans Merkezi dışındaki kurumlarda da %50 oranında uygulanması öngörülmüştür.

Kabul edilen önergeyle Teklifin 7'nci maddesiyle değiştirilmesi öngörülen KVK’nın 10'uncu maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde yer alan "22/6/2022 tarihli" ibaresinin "9/1/2022 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan endüstri bölgelerinden, bölgenin yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunanlar ile 22/6/2022 tarihli" şeklinde değiştirilerek, endüstri bölgelerinden bölgenin yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunanlar için de %100 oranında kazanç indirimi uygulanması olanağı sağlanmıştır.

Teklifin 7’nci maddesi ile KVK’nın 10 uncu maddesine eklenmesi öngörülen (j) bendi ile 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamında nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyette bulunan kurumların, münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların %95’i (katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyette bulunan kurumlar için ise %100’ü) kazançtan indirilebilecektir.

Kabul edilen önergeyle bu bentte de yapılan değişiklikle, 4737 sayılı Kanun kapsamında kurulan endüstri bölgelerinden, bölgenin yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunanlar için de %100 oranında kazanç indirimi uygulanması olanağı getirilmiştir.

Görüldüğü üzere, Cumhurbaşkanınca belirlenecek endüstri bölgelerinde faaliyet gösteren kurumlar için İstanbul Finans Merkezinde faaliyet gösteren kurumlara tanınan teşvikler aynen tanınmış bulunmaktadır.

2. Nitelikli hizmet merkezlerine ilişkin değişiklik

Teklifin 6’ncı maddesi ile 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununa eklenen ek 1’inci maddeyle, ülkemizin nitelikli hizmet ihracatını artırmaya, yatırımcı görünürlüğünü güçlendirmeye ve uluslararası firmalar için Türkiye'yi bölgesel bir merkez haline getirmeye yönelik olarak nitelikli hizmet merkezlerinin kurulmasına imkân sağlanması öngörülmüştür.

Bu maddede nitelikli hizmet merkezlerinin yapacakları hizmetler sayılmış, bunlar arasında “hukuk danışmanlığı” hizmetine de yer verilmiştir.

Kabul edilen önergeyle 4875 sayılı Kanun'a eklenen ek 1'inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "hukuk danışmanlığı" ibaresinden sonra gelmek üzere "(yurtiçi faaliyetlere veya Türk hukukuna yönelik hukuk danışmanlığı, sadece 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu kapsamında hizmet verebilecek avukat veya avukat ortaklığından alınmak suretiyle)" ibaresi eklenmiştir.

Bu değişiklikle, nitelikli hizmet merkezlerinin yurt içi faaliyetlere veya Türk hukukuna yönelik sunacakları hukuk danışmanlığı hizmetinin sadece 1136 sayılı Avukatlık Kanunu kapsamında alacakları hizmet suretiyle verilebileceği düzenlenmiştir.

3. Varlık barışında indirimli oran uygulamasının kapsamı genişletildi

Teklifin 10’uncu maddesinde, banka ve aracı kurumların, varlık barışı kapsamında kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden, varlıkların değeri üzerinden yüzde 5 oranında vergi kesmeleri ve vergi dairesine yatırmaları öngörülmüştür.

Söz konusu maddede vergi oranının, bildirilen varlığın vadeli hesaplarda, 4749 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında;

- En az 5 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 0,

- En az 4 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 1,

- En az 3 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 2,

- En az 2 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 3,

- En az 1 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde ise yüzde 4 olarak uygulanacağı ifade edilmiştir.

Kabul edilen önergeyle, bu indirim kapsamına girişim sermayesi yatırım fonları da dahil edilmiştir.

Ayrıca bildirilecek varlıkların elde tutulmasına ilişkin verilecek taahhütnamelerden damga vergisi alınmayacağı da hükme bağlanmıştır.

4. Yapılandırma düzenlemesine acil ihtiyaç var!

Maalesef torba yasaya Komisyonda ve Genel Kurulda kamu borçlarının yapılandırılmasına ilişkin düzenlemeler eklenmedi.

Bunu anlamak mümkün değil!

Mükelleflerin yaşadığı ekonomik sıkıntılar ve finansmana erişimde yaşanan sorunlar görmezlikten geliniyor.

Tecil süresini uzatmak mükelleflere biraz zaman kazandırmak dışında fayda sağlamaz. Çünkü tecil faizi oranı çok yüksek.

Eğer yapılandırma düzenlemesi yapılmayacaksa; tecil şartları kolaylaştırılmalı, tecil için aranan rasyolar değiştirilmeli, taksit süreleri herkese eşit olarak ve maksimum süreyle uygulanmalıdır.

Bu zorunlu düzenlemeyi yapmak için illa seçim sath-ı mailine girmek mi gerekiyor?

Ülkemizdeki sosyal güvenlik sistemi; iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigorta kollarını kapsayan “kısa vadeli sigorta kolları”, malullük, ölüm ve yaşlılık sigorta kollarını kapsayan “uzun vadeli sigorta kolları” ile sağlık hizmetlerini kapsayan “genel sağlık sigortası”’ndan oluşmakta, bunun dışında işsizlik sigortası kapsamında da çeşitli yardımlar sağlanmaktadır.

Türk sosyal güvenlik sistemi, sosyal sigorta tekniğine dayalı yapısı içerisinde çalışanlar yaptıkları faaliyetlere göre; “iş sözleşmesine göre çalışma”, “kendi adına ve hesabına serbest çalışma” ve “memur veya kamu görevlisi olarak çalışma”, şeklinde gruplara ayrılmış ve her bir grup yönünden farklı sosyal sigorta programı ve yararlanma şartları öngörülmüştür.

Yine, sosyal güvenlik mevzuatında, işverenler ve sigortalılar için çeşitli yükümlülükler getirilmiş ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi belli kurallara bağlanmıştır.

Örneğin; bir kişinin SGK’ya 4/a (SSK) kapsamında sigortalı olarak bildirilebilmesi için, işçi ve işveren arasındaki ilişkinin kural olarak iş sözleşmesine/hizmet akdine dayanması ve iş sözleşmesinin bütün unsurlarının (işçinin iş görme ediminin yerine getirilmesi, işverenin ücret ödemesi, işverene bağımlılık, süreklilik) bulunması gerekmektedir.

Aynı şekilde, bir sigortalının SGK’dan emekli olabilmesi için, kanunda belirtilen şartları (sigortalılık süresi, prim gün sayısı, yaş) yerine getirmiş olması ve sigortalılık hizmetlerinde gerçeğe aykırı olarak nitelenebilecek bir durumun olmaması gerekmektedir.

Diğer taraftan, kayıt dışı istihdam (sigortasız çalışma/çalıştırma) sosyal güvenlik sisteminin mali yapısını nasıl olumsuz etkiliyorsa, gerçeğe aykırı sigortalılık ve gerçeğe aykırı işlemler de aynı şekilde olumsuz etkilemektedir.

Uygulamada zaman zaman çeşitli amaçlarla SGK’ya gerçeğe aykırı belge, bildirge ve beyanname verilebilmektedir.

Buradaki amaç;

• Daha az sigorta primi ödemek,
• Yararlanılamayacak olan sigorta primi teşvik, destek veya indirimlerinden yararlanmak veya daha fazla yararlanmak,
• Özel nitelikteki inşaat isleri ve ihale konusu islerde asgari isçilik tutarını tamamlamak,
• İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık, analık, genel sağlık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından haksız olarak yararlanmak,

Şeklinde olabilmektedir.

Gerçeğe aykırı bildirimler ve yaptırımlar

Sosyal güvenlik mevzuatına göre, SGK’ya verilmesi gereken belge, bildirge ve beyannamelerin (sigortalı işe giriş bildirgesi, aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi) daha az sigorta primi ödemek, yararlanılamayacak olan sigorta primi teşvik, destek veya indirimlerinden yararlanmak veya daha fazla yararlanmak, özel nitelikteki inşaat isleri ve ihale konusu islerde asgari isçilik tutarını tamamlamak, iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık, analık, genel sağlık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından haksız menfaat sağlamak gibi amaçlarla kasten gerçeğe aykırı olarak düzenlendiği hususunun mahkeme kararıyla, SGK’nın denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca,(Müfettiş ve Denetmenlerce) fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden tespit edilmesi halinde;

• Gerçeğe aykırı işlemler (yararlanılan teşvikler, bağlanan emekli aylığı, verilen ilişiksizlik belgesi, ödenekler vd. ) iptal edilmekte,
• SGK tarafından yapılan yersiz harcamalar (sağlık harcamaları, ödenen emekli aylıkları yersiz yararlanılan teşvikler vd.) faiziyle geri alınmakta,
• İlgili kişiler hakkında SGK hukuk birimleri tarafından 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 204 üncü (Resmi belgede sahtecilik), 206 ncı (Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan) ve 207 nci ( Özel belgede sahtecilik) maddeleri kapsamında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulmakta,
• Gerçeğe aykırı bildirimler sonucunda SGK’ya prim ödenmiş olduğunun tespiti halinde, ödenen primler Kuruma irat kaydedilmektedir.

Örneğin: Yapılan bir denetim neticesinde, (X) işverenine ait bir işyerinden, A kişisinin fiilen çalışmadığı halde, 2020/Ocak-2025/Aralık döneminde SGK’ya bildirildiği ve bu sigortalılık hizmetleri de dikkate alınarak ilgili kişiye 2026/Ocak ayından itibaren SGK tarafından yaşlılık aylığı bağlandığının denetim raporu ile tespit edildiğini varsayalım.

Bu durumda, SGK tarafından bu kişinin 2020/Ocak-2025/Aralık dönemine ait sigortalılık hizmetleri iptal edilecek, gerçeğe aykırı bu sigortalılık hizmetinden dolayı sigorta primi ödenmişse, bunlar SGK tarafından irat kaydedilecek, 2026/Ocak ayından itibaren ödenmiş olan emekli aylıkları ve varsa yapılmış olan sağlık harcamaları faiziyle geri alınacak, ayrıca hem işveren, hem de ilgili kişi hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacaktır.

Kasten haksız menfaat elde etme amacı olmadan yapılan hatalı işlemler

Diğer taraftan, haksız menfaat elde etme amacı güdülmeden, aynı işverene ait birden fazla işyerinin bulunması ve sigortalıların fiilen çalıştırıldığı tespit edilen işyerinden değil de aynı işverene ait (fiilen çalışmadığı) diğer bir işyerinden bildirim yapıldığının tespit edilmesi ve düzenlenen raporda sigortalılara ait belgelerin, fiilen çalıştırıldığı işyerine aktarılmasının önerilmesi halinde; bildirim yapılan işyerinden yasal süresinde verilen belgeler ile bu belgelere ilişkin tahsilatların aktarım işlemi yapılmaktadır.

Örneğin; (A) ve (B) işyerlerinin aynı işverene ait olduğu, (A) işyeri hakkında yapılan denetim sonucunda düzenlenen denetim raporunda, (A) işyerinden bildirilen 3 sigortalının, (B) işyerinde fiilen çalıştırıldığının muvazaalı bir durum söz konusu olmadan tespit edildiği ve bu bildirimlerin (B) işyerine aktarılmasının önerildiği varsayıldığında; sigortalılara ilişkin yükümlülüklerin (A) işyerinden yasal süreler içinde yerine getirildiğinin anlaşılması halinde, her hangi bir idari para cezası, gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanmadan, sigortalı hizmetleri ile varsa bu hizmetler karşılığında yapılan tahsilatlar (B) işyerine aktarılacaktır.

Sonuç olarak; daha az sigorta primi ödemek, yararlanılamayacak olan sigorta primi teşvik, destek veya indirimlerinden yararlanmak veya daha fazla yararlanmak, özel nitelikteki inşaat isleri ve ihale konusu islerde asgari isçilik tutarını tamamlamak, iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık, analık, genel sağlık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası kollarından sağlanan yardımlardan (geçici iş göremezlik ödeneği, emekli aylığı, sağlık hizmeti vd.) haksız menfaat sağlamak amacıyla SGK’ya gerçeğe aykırı belge, bildirge ve beyanname (sigortalı işe giriş bildirgesi, aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi) verilmesinin hem mali, hem de cezai ağır yaptırımları bulunduğundan işverenlerin ve ilgili kişilerin gerçeğe aykırı olarak kabul edilen bu işlemlere başvurmadan önce bir kere daha düşünmelerinde fayda vardır.

a) Bir yıl­dan beş yıla ka­dar (beş yıl da­hil) olan­la­ra on­dört gün­den,

b) Beş yıl­dan faz­la on­beş yıl­dan az olan­la­ra yir­mi gün­den,

c) On­beş yıl (da­hil) ve daha faz­la olan­la­ra yir­mi­al­tı gün­den az ola­ma­ya­cak­tır.

Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.

An­cak on­se­kiz ve daha kü­çük yaş­ta­ki iş­çi­ler­le elli ve daha yu­ka­rı yaş­ta­ki iş­çi­le­re ve­ri­lecek yıl­lık üc­ret­li izin sü­re­si yir­mi gün­den az ola­maz. Yıl­lık izin sü­re­le­ri iş söz­leş­me­le­ri ve top­lu iş söz­leş­me­le­ri ile ar­tı­rı­la­bi­lir.

Asıl işveren, alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamakla, alt işveren ise tutmak zorunda olduğu izin kayıt belgesinin bir örneğini asıl işverene vermekle yükümlüdür.

Alt işveren işçilerinden, alt işvereni değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık ücretli izin süresi, aynı işyerinde çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanır.

Yıl­lık üc­ret­li izin iş­ve­ren ta­ra­fın­dan bö­lü­ne­mez. Öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.

İşve­ren ta­ra­fın­dan yıl için­de ve­ril­miş bu­lu­nan di­ğer üc­ret­li ve üc­ret­siz izin­ler veya din­len­me ve has­ta­lık izin­le­ri yıl­lık izne mah­sup edi­le­mez. Yıl­lık üc­ret­li izin gün­le­ri­nin he­sa­bın­da izin sü­re­si­ne rast­la­yan ulu­sal bay­ram, haf­ta ta­ti­li ve ge­nel ta­til gün­le­ri izin sü­re­sin­den sa­yıl­maz.

Yıl­lık Üc­ret­li İzin­den Geç Dö­nen İş­çi

Yıl­lık üc­ret­li izin­den geç dö­nen iş­çi­le­rin, ka­bul edi­le­bi­lir bir ma­ze­re­ti ol­ma­ma­sı veya bunu bel­ge­le­ye­me­me­si ha­lin­de de­vam­sız sa­yı­la­rak ge­rek­li ka­nu­ni iş­lem ya­pı­la­bi­lir. İşçi­nin de­vam­sız­lık ha­li­nin bir iş günü ol­ma­sı ha­lin­de, sa­de­ce o gü­nün üc­re­ti ile haf­ta ta­ti­li üc­re­ti­nin ke­sil­me­si ge­re­kir.

Fa­kat de­vam­sız­lık ha­li­nin 2 iş günü veya daha faz­la ol­ma­sı ha­lin­de 4857 sa­yı­lı iş Ka­nu­nu­'­nun 25/II-(g) ben­di uya­rın­ca, ola­yın öğ­re­nil­di­ği ta­rih­ten son­ra 6 iş­gü­nü için­de işçi taz­mi­nat­sız ola­rak iş­ten çı­kar­tı­la­bi­lir. Bu ne­den­le izin dö­nü­şü­ne dik­kat et­mek ge­re­ki­yor.

Yıllık İzinde Çalışmak Yasak

Yıl­lık üc­ret­li iz­ni­ni kul­lan­mak­ta olan iş­çi­nin izin sü­re­si için­de üc­ret kar­şı­lı­ğı bir işte ça­lış­tı­ğı an­la­şı­lır­sa, bu izin sü­re­si için ken­di­si­ne avans ola­rak ve­ri­len veya pe­şin öde­nen izin üc­re­ti iş­ve­ren ta­ra­fın­dan geri alı­na­bi­lir. İşve­ren, is­ter­se bu per­so­ne­lin hiz­met ak­di­ni, 4857 sa­yı­lı iş Ka­nu­nu­'­nun 25/II-(e) ben­di uya­rın­ca taz­mi­nat­sız ola­rak fes­he­di­le­bi­le­cek­tir.

Yıllık izinde iken hastalananlar

İşçi, yıl­lık üc­ret­li izni kul­la­nır­ken has­ta­la­na­cak veya kaza ge­çi­recek olur ve bu ne­den­le ken­di­si­ne il­gi­li sağ­lık ku­ru­luş­la­rı ta­ra­fın­dan sağ­lık izni ve­ri­lir­se, sağ­lık izni ile yıl­lık iz­nin iç içe gir­me­me­si için yıl­lık üc­ret­li izin hak­kı as­kı­ya alı­na­cak­tır.

Bu­ra­da, kaza veya has­ta­lık ne­de­niy­le ve­ri­len sağ­lık iz­ni­nin bi­ti­mi ha­lin­de, yıl­lık üc­ret­li iz­nin de­vam edip et­me­ye­ce­ği yö­nün­de bir be­lir­siz­lik bu­lun­mak­ta­dır. Sağ­lık izni ne­de­niy­le as­kı­ya alı­nan yıl­lık izin hak­kı­nın ge­ri­ye ka­lan kıs­mı­nın kul­la­nıl­ma­sı­na, sağ­lık iz­ni­nin bi­ti­min­den iti­ba­ren tek­rar baş­la­nıp baş­la­nıl­ma­ya­ca­ğı hu­su­su hiz­met akit­le­ri veya top­lu iş söz­leş­me­le­riy­le ön­ce­den be­lir­le­ne­bi­le­ce­ği gibi ta­raf­lar ara­sın­da özel ola­rak da ka­rar­laş­tı­rı­la­bi­lir. An­cak, sağ­lık iz­ni­nin, yıl­lık izin sü­re­sin­den uzun ol­ma­sı ha­lin­de, sağ­lık iz­ni­nin bi­ti­min­de işin ak­sa­tıl­ma­ma­sı ama­cıy­la iş­çi­nin işe baş­la­ma­sı ve bi­la­ha­re iş­ve­ren­le an­la­şa­rak ka­lan iz­ni­ni kul­lan­ma­sı daha uy­gun ola­cak­tır.

İzin tarihini kim belirler?

Yıl­lık üc­ret­li iz­nin ne za­man kul­la­nı­la­bi­le­ce­ği­ne, iş­ve­re­nin yö­ne­tim yet­ki­si ge­re­ğin­ce iş­ve­ren ka­rar ve­re­cek­tir. İşçi hak et­ti­ği yıl­lık üc­ret­li iz­ni­ni, kul­lan­mak is­te­di­ği za­man­dan en az bir ay önce iş­ve­re­ne ya­zı­lı ola­rak bil­di­rir. İşve­ren veya iş­ve­ren ve­kil­le­ri, bu is­tek­le­ri izin ku­ru­lu­na veya izin ku­ru­lu­nun gö­rev­le­ri­ni ye­ri­ne ge­ti­ren ki­şi­le­re bil­di­rir.

İşçi yıl­lık izin is­te­min­de, adı­nı so­ya­dı­nı, var­sa si­cil nu­ma­ra­sı­nı, iz­ni­ni han­gi ta­rih­ler ara­sın­da kul­lan­mak is­te­di­ği­ni ve üc­ret­siz yol izni is­te­yip is­te­me­di­ği­ni ya­zar.

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) tarafından geçtiğimiz haftalarda yayımlanan “Ücretlerin Vergilendirilmesi” raporu tam da bu sorunun peşine düşüyor. Rapor, yalnızca gelir vergisini değil; çalışan ve işveren sosyal güvenlik primlerini de dikkate alarak “vergi takozu” (tax wedge) adı verilen bir göstergeyi inceliyor. Bu gösterge, işverenin bir çalışan için katlandığı toplam maliyet ile çalışanın eline geçen net ücret arasındaki farkı ifade ediyor. Başka bir ifadeyle, emeğin üzerindeki toplam yükü gösteriyor.

Yüksek vergi takozu

OECD verilerine göre 2025 yılında bekar ve çocuksuz ortalama ücretli bir çalışan için OECD ortalamasında vergi takozu yüzde 35,1’e yükseldi. Bu oran son yılların en yüksek seviyelerinden biri. Belçika, Almanya ve Fransa gibi Avrupa ülkeleri hâlâ en yüksek vergi yüküne sahip ülkeler arasında yer alıyor.

Türkiye açısından dikkat çekici olan nokta Türkiye’de vergi takozunun yüzde 40,3 seviyesi ile OECD ortalamasının belirgin biçimde üzerinde olması. Bu tablo, bize önemli bir gerçeği gösteriyor: Türkiye’de ücretli çalışmanın maliyeti yüksek; buna rağmen çalışanların eline geçen net gelir aynı ölçüde güçlü değil.

Aslında sorun yalnızca vergi oranlarının yüksek olması değil. Sorunun temelinde, ücretlerin enflasyon karşısında hızla aşınması ve vergi dilimlerinin bu hızla güncellenememesi yatıyor. Çalışan yıl içinde nominal olarak daha yüksek ücret alsa bile, daha üst vergi dilimine girdiği için reel gelir artışı sınırlı kalabiliyor.

Üç önemli risk

OECD raporunun en önemli mesajlarından biri de şu şekilde: Pek çok ülkede devletler artan kamu harcamaları, yaşlanan nüfus ve sosyal güvenlik baskıları nedeniyle gelir yaratmak için hâlâ en kolay alan olarak emek gelirlerine yöneliyor. Ancak emeğin aşırı vergilendirilmesi, uzun vadede üç önemli risk doğuruyor.

Birincisi, kayıt dışılığı teşvik ediyor. İşveren açısından işgücü maliyeti arttıkça, özellikle küçük işletmeler için kayıtlı istihdamın sürdürülebilirliği zorlaşıyor. Özellikle Türkiye gibi hâlâ kayıt dışılıkla mücadele eden ülkelerde bu konu daha da kritik.

İkincisi, çalışanların çalışma motivasyonunu etkiliyor. Çalışanın maaş artışı büyük ölçüde vergi ve prim kesintilerine gidiyorsa, “çalıştıkça daha fazla kazanma” hissi zayıflıyor. OECD’nin de vurguladığı gibi yüksek vergi takozu, çalışma ve işe alım teşviklerini azaltabiliyor.

Üçüncüsü ise nitelikli işgücü hareketliliği. Bugün yalnızca ücret seviyesi değil, net elde edilen gelir de küresel rekabetin konusu haline gelmiş durumda. Özellikle genç ve yüksek becerili çalışanlar, vergi-sonrası yaşam standartlarını giderek daha fazla dikkate alıyor.

Sosyal güvenlik

Sosyal güvenlik sistemlerinin finansmanı açısından mesele yalnızca “vergiyi düşürelim” kadar basit değil. Yaşlanan nüfus, sağlık harcamaları ve emeklilik sistemleri tüm dünyada kamu maliyesi üzerinde baskı oluşturuyor. OECD ülkelerinde çalışma üzerindeki vergilerin yükselmesinin önemli nedenlerinden biri de bu. Dolayısıyla asıl ihtiyaç duyulan şey, ücretlileri korurken kayıtlı istihdamı teşvik edecek daha dengeli bir yapı kurabilmek.

Türkiye açısından burada birkaç başlık öne çıkıyor:

■ Vergi dilimlerinin enflasyon karşısında daha dinamik güncellenmesi,

■ Düşük ve orta gelirli çalışanlar üzerindeki yükün azaltılması,

■ İşveren prim teşviklerinin daha hedefli kullanılması,

■ Kadınlar, gençler ve ilk kez işe girenler için maliyet azaltıcı modeller geliştirilmesi,

■ Kayıtlı çalışmayı ödüllendiren sosyal politika araçlarının güçlendirilmesi.

Özellikle kadın istihdamı açısından konu daha da önemli. Çünkü bakım yükümlülükleri, düşük ücret ve yüksek işgücü maliyetleri birlikte düşünüldüğünde, kadınların işgücü piyasasına giriş ve dönüş kararları doğrudan etkileniyor.

OECD’nin 2026 raporu bize şunu söylüyor: Ücret artışı tek başına refah artışı anlamına gelmiyor. Çalışanın cebine giren net gelir, işverenin katlandığı maliyet ve devletin topladığı yük arasındaki denge bozulduğunda hem çalışan hem işveren hem de ekonomi uzun vadede baskı altında kalıyor.

Tam Ekran Görüntülemek İçin Tıklayın...

HAKKINDA DUYURU

22.5.2026

Bilindiği üzere 213 Sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 242 ve 257 nci maddelerinin Hazine ve Maliye Bakanlığına vermiş olduğu yetkiler çerçevesinde Bakanlık, ticari defter ve belgelere ilişkin olarak farklı usul ve esaslar belirlemeye yetkili kılınmıştır.

Bu yetkilere istinaden Başkanlığımızca yayımlanan 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nin “V.5.5. e-Müstahsil Makbuzunun Düzenlenmesi ve Teslimi” başlıklı bölümünde;

“e-Müstahsil Makbuzunun, çıktısının muhatabı tarafından ıslak imza ile imzalanarak düzenlenmesi yerine, Başkanlık tarafından faaliyet konusu, mükellefiyet süresi, vergi, şirket veya mükellefiyet türü, aktif ya da öz sermaye büyüklüğü, brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı), sektör ve düzenlenen belge sayısı gibi kriterler ayrı ayrı veya birlikte dikkate alınarak belirlenen mükellefler için uygulanmak üzere, müstahsil makbuzunun muhataplarının bilgilerinin bilgi teknolojileri ve/veya iletişim araç ve ortamları üzerinden doğrulanması ve gerekli olan bilgilerin e-Müstahsil Makbuzunda yer alması suretiyle düzenlenmesi de mümkündür. Başkanlık, bu uygulamadan yararlanabilecek mükellefleri, mükellefler tarafından yapılacak başvuruya ilişkin hususları, bu uygulama kapsamında düzenlenecek e-Müstahsil Makbuzunda bulunması gereken bilgiler ile bu makbuzun düzenlenmesinde uyulacak usul ve esasları ve uygulamaya yönelik diğer hususları ebelge.gib.gov.tr adresinde yayımlanacak kılavuzlarla belirlemeye, bu uygulamadan yararlanacak mükelleflere bu kapsamda düzenledikleri e-Müstahsil Makbuzlarına ilişkin olarak düzenli bilgi verme yükümlülüğü getirmeye yetkilidir.”

düzenlemesine yer verilmiştir.

Söz konusu düzenleme çerçevesinde e-Müstahsil Makbuzunun çıktısının muhatabı tarafından ıslak imza ile imzalanarak düzenlenmesi yerine malları satan tarafın (müstahsilin) telefonuna gönderilecek SMS kodunun, telefon numarasının ve SMS’i gönderen operatör bilgisinin e-Müstahsil Makbuzunda yer almasına yönelik zorunluluk getirilmiştir. Belirtilen düzenlemeye yönelik teknik detayların açıklandığı “e-Müstahsil Makbuzu Teknik Kılavuzu” Başkanlığımızca 22.5.2026 tarihinde güncellenerek ebelge.gib.gov.tr internet sitesinde yayımlanmıştır.

e-Müstahsil Makbuzu Teknik Kılavuzunda belirtilen geliştirmelerin 5.11.2026 tarihinden itibaren düzenlenecek tüm e-Müstahsil Makbuzlarında uygulanması zorunlu olup, gerekli geliştirmeleri yapan mükellefler tarafından belirtilen tarihten önce de kullanılabilecektir.

Zorunluluk tarihi olarak belirtilen tarihten önce ilgili tüm mükelleflerin ve özel entegratörlerin gerekli geliştirmeleri yapması önem arz etmektedir.

Duyurulur.

Tam Ekran Görüntülemek İçin Tıklayın...

]]> E-FATURA / E-ARŞİV https://www.bdturkey.com/e-gider-pusulasi-paketi-yayinlanmistir Sat, 23 May 2026 09:05:00 +0300 https://www.bdturkey.com/e-arsiv-basvuru-kilavuzu-guncellenmistir-2 Tam Ekran Görüntülemek İçin Tıklayın...

Başta aileleriniz olmak üzere tüm sevdiklerinizle birlikte sağlık, mutluluk ve esenlik dolu bir bayram geçirmenizi dileriz.

Kurban Bayramınız mübarek olsun.

bdturkey.com ailesi

İran’daki savaş ve küresel enerji piyasalarında artan jeopolitik gerilimler, Avrupa’nın enerji bağımsızlığı arayışını yeniden gündeme taşıdı. Bu süreçte yenilenebilir enerji kaynakları, AB ülkeleri için stratejik öneme sahip alanlardan biri haline geldi.

Yenilenebilir enerjinin payı yüzde 50’ye yaklaştı

Eurostat verilerine göre Avrupa Birliği’nde yenilenebilir enerji kullanımı 2024 itibarıyla toplam enerji tüketiminin yaklaşık yarısına ulaştı. Avusturya ve İsveç gibi bazı ülkeler ise enerji ihtiyaçlarının yüzde 90’ını yenilenebilir kaynaklardan karşılamaya başladı.

AB’de yenilenebilir enerji üretiminde en büyük payı yüzde 38 ile rüzgar enerjisi alırken, hidroelektrik yüzde 26 ile ikinci sırada yer aldı. Ancak en hızlı büyüyen alan güneş enerjisi oldu.

2008 yılında toplam üretimde yalnızca yüzde 1 seviyesinde bulunan güneş enerjisinin payı, 2024’te yüzde 23’ün üzerine çıktı. Uzmanlar, fotovoltaik güneş panellerinin önümüzdeki birkaç yıl içinde hidroelektrik üretimini geride bırakabileceğini belirtiyor.

En kârlı sektör atık yönetimi oldu

AB verilerine göre yeşil ekonominin en yüksek gelir sağlayan sektörü atık yönetimi olarak öne çıktı.

2023 yılında atık yönetimi sektörünün ekonomik çıktısı 200 milyar euroyu aşarken, bu rakam son 10 yılda yüzde 78 artış gösterdi. Böylece sektör, atık su yönetimi ve malzeme geri kazanımı gibi diğer çevreci faaliyetlerin yaklaşık iki katı büyüklüğe ulaştı.

Atık yönetimi aynı zamanda istihdam açısından da ilk sırada yer aldı. Avrupa genelinde bu alanda yaklaşık 1 milyon kişi çalışıyor.

Yeşil istihdam hızla artıyor

Eurostat verileri, AB’de yeşil ekonomide çalışan sayısının son 10 yılda 2 milyondan fazla arttığını ortaya koydu.

2014 yılında 3,6 milyon olan yeşil iş sayısı, 2023 itibarıyla 5,8 milyona yükseldi. Böylece sektörde yıllık ortalama büyüme yüzde 5,5 seviyesinde gerçekleşti.

Enerji tasarrufu alanı 800 binden fazla çalışanla ikinci sırada yer alırken, yenilenebilir enerji sektöründe yaklaşık 785 bin kişi istihdam edildi. Toprak ve yeraltı suyu koruma faaliyetlerinde çalışan sayısı ise 680 bine yaklaştı.

Şirketlerde “çevre lideri” dönemi

Yeşil dönüşüm sürecinde “environmental lead” yani çevre lideri pozisyonlarının da önem kazandığı belirtiliyor.

Bu görevde çalışan kişiler, şirketlerin çevresel etkilerini denetliyor, karbon salımını ölçüyor ve sürdürülebilirlik politikalarının uygulanmasını sağlıyor. Ayrıca döngüsel ekonomi uygulamaları geliştirerek çevresel ayak izinin azaltılmasına katkı sunuyor.

AB’de yeşil politikaların geleceği tartışılıyor

AB yeşil ekonomisi 2014’ten bu yana yıllık ortalama yüzde 8 büyüme kaydetti. Üye ülkelerin toplam yeşil ekonomi çıktısı 2023 yılında 1,33 trilyon euroya ulaştı.

Ancak 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinin ardından çevreci politikaların geleceği tartışma konusu oldu. Yeşillerin güç kaybetmesiyle birlikte daha muhafazakâr ve rekabet odaklı politikaların öne çıktığı değerlendiriliyor.

Bu kapsamda Avrupa Komisyonu’nun 2025 yılında sunduğu “Omnibus I” paketi dikkat çekti. Düzenleme ile şirketler üzerindeki çevresel yükümlülüklerin azaltılması hedeflenirken, bazı çevre örgütleri bunu “sadeleştirme adı altında kuralsızlaştırma” olarak değerlendirdi.

AB ayrıca “greenwashing” olarak bilinen yanıltıcı çevreci reklamları önlemeyi amaçlayan Green Claims Directive görüşmelerini de askıya aldı. Pestisit kullanımını azaltmayı hedefleyen düzenlemeler ile Doğa Restorasyon Yasası’ndaki bazı maddeler de yumuşatıldı.

Dünya

T.C.
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı

VERGİ USUL KANUNU SİRKÜLERİ/201

Konusu: Deprem nedeniyle 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 13 ve 15 inci maddeleri kapsamında değerlendirilerek mücbir sebep hali ilan edilen Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya illeri ve Gaziantep ilinin İslahiye ve Nurdağı ilçelerindeki mükelleflerden mücbir sebep hali, 10/1/2025 tarihli ve 180 sayılı Vergi Usul Kanunu Sirküleri ile gib.gov.tr adresinde 30/5/2025 tarihinde yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığı Tarafından Deprem Bölgesindeki Cirosu 2,5 Milyon Liranın Altında Olan Mükelleflerin Mücbir Sebep Halinin Uzatılmasına İlişkin Duyuru kapsamında, 30/11/2025 tarihinde sona erenler tarafından oluşturulması ve imzalanması gereken e-Defterlerin oluşturulma ve imzalanma ile aynı sürede Gelir İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Sistemine yüklenmesi gereken defter ve berat dosyalarının yüklenme süresinin uzatılması.

Tarihi: 22/5/2026

Sayısı: VUK-201/2026-7

1. Giriş:

6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde yaşanan depremler nedeniyle mücbir sebep hali ilan edilen Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya illeri ve Gaziantep ilinin İslahiye ve Nurdağı ilçelerindeki mükelleflerden mücbir sebep hali 30/11/2025 tarihinde sona eren mükellefler ile ilgili olarak Bakanlığımıza iletilen talepler nedeniyle, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 242 nci maddesindeki yetkiye dayanılarak; bu mükelleflerden elektronik defter uygulamasına dâhil olanlar tarafından 5/6/2026 (bu tarih dâhil) ile 10/8/2026 (bu tarih dâhil) tarihleri arasında oluşturulması ve imzalanması gereken e-Defterlerin oluşturulma ve imzalanma süresi ile aynı sürelerde Gelir İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Sistemine yüklenmesi gereken elektronik defter ve berat dosyalarının yüklenme süresinin uzatılması, bu Sirkülerin konusunu oluşturmaktadır.

2. Elektronik Defterlerin Oluşturulma ve İmzalanma Süresi ile Elektronik Defter ve Berat Dosyalarının Yüklenme Süresinin Uzatılması:

Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya illeri ile Gaziantep ilinin İslahiye ve Nurdağı ilçelerindeki mükelleflerden mücbir sebep hali 30/11/2025 tarihinde sona eren ve elektronik defter uygulamasına dâhil olanlar tarafından 5/6/2026 (bu tarih dâhil) ile 10/8/2026 (bu tarih dâhil) tarihleri arasında oluşturulması ve imzalanması gereken e-Defterlerin oluşturulma ve imzalanma süresi ile aynı sürede Gelir İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Sistemine yüklenmesi gereken elektronik defter ve berat dosyalarının yüklenme süresi 14/8/2026 Cuma günü sonuna kadar uzatılmıştır.

Duyurulur.

Raporda, sıkı para politikası ve makroihtiyati tedbirlerin finansal sistem üzerindeki etkilerine dikkat çekilirken, özellikle teminatsız bireysel krediler ve şirketlerin dış borçlanma eğilimi öne çıktı.

Hanehalkı borçluluğu yeniden yükselişe geçti

Rapora göre Türkiye’de hanehalkı finansal borcunun GSYİH’ye oranı 2026’nın ilk çeyreğinde yüzde 10,1 seviyesine çıktı. Bu oran hâlâ gelişmekte olan ülke ortalamalarının belirgin şekilde altında kalsa da, 2025’ten itibaren yeniden artış eğilimine girdi. Özellikle ihtiyaç kredileri, kredi kartları ve kredili mevduat hesaplarında yaşanan büyümenin milli gelir artışının üzerine çıktığı belirtildi.

TCMB, buna rağmen sıkı para politikası ile BDDK düzenlemelerinin borç artışını dengeleyici rol oynadığını vurguladı. Raporda, kısa vadeli ve teminatsız bireysel kredilerin toplam borç içindeki payındaki yükselişin son dönemde yavaşladığına dikkat çekildi.

Kredi kartlarında yapılandırma etkisi

Raporda kredi kartı borçlarına yönelik yapılandırma adımlarının gecikmiş ödeme oranlarını düşürdüğü ifade edildi. 2025 ve 2026’da devreye alınan yeni yapılandırma imkanlarıyla birlikte asgari ödeme altına düşen kart borçlarında gerileme gözlendiği kaydedildi. Buna rağmen gecikmeye düşen toplam kredi kartı borcunun tarihsel ortalamanın üzerinde kaldığı belirtildi.

TCMB ayrıca bireysel kredi kartı ve KMH limitlerine getirilen büyüme sınırlarının ardından limit artışlarının belirgin şekilde yavaşladığını, bunun da harcamaları frenleyici etki oluşturduğunu aktardı.

Konut kredileri canlandı, taşıt kredileri zayıf kaldı

Raporda konut piyasasında dikkat çeken bir hareketlenme olduğu vurgulandı. Reel olarak gerileyen konut fiyatları ve ilk ev alımına yönelik kredi kolaylıklarının ipotekli konut satışlarını desteklediği belirtildi. Konut kredilerinde son dönemde sınırlı da olsa canlanma yaşandığı ifade edildi.

Buna karşılık taşıt kredilerinde sıkı kredi-değer oranı uygulamalarının etkisiyle zayıf görünümün sürdüğü kaydedildi. Özellikle elektrikli araçlar dışındaki otomobil finansmanında kredi kullanımının belirgin şekilde baskılandığı vurgulandı.

Raporda ayrıca tasarruf finansman şirketlerinin taşıt finansmanındaki ağırlığının hızla arttığına dikkat çekildi. Mart 2026 itibarıyla bu şirketlerin taşıt kredi bakiyesindeki payının yüzde 60’ı geçtiği belirtildi.

Vatandaş TL mevduat ve yatırım fonlarına yöneldi

Hanehalkının finansal varlık tercihlerinde TL mevduat ve yatırım fonlarının öne çıktığı görüldü. Rapora göre toplam finansal varlıkların yaklaşık yüzde 60’ı TL mevduat ve yatırım fonlarında tutuluyor. Kur korumalı mevduat hesaplarının ise hızlı şekilde eridiği ve 2026 itibarıyla neredeyse sıfırlandığı belirtildi.

Öte yandan altın ve kıymetli maden hesaplarında güçlü yükseliş dikkat çekti. Kıymetli maden mevduatının toplam finansal varlıklar içindeki payı yüzde 15,2’ye ulaştı. TCMB, küresel jeopolitik riskler ve yükselen altın fiyatlarının vatandaşın tercihlerinde etkili olduğunu ifade etti.

Şirketler dış finansmana yöneliyor

Raporda reel sektör tarafında ise dikkat çeken gelişme şirketlerin dış borçlanmaya yönelmesi oldu. Reel sektörün toplam finansal borcunun GSYİH’ye oranı yüzde 34 seviyesinde kalırken, bu oran emsal ülke ortalamalarının oldukça altında gerçekleşti.

Ancak sıkı iç finansman koşulları nedeniyle şirketlerin yurt dışı kaynak kullanımının arttığı belirtildi. Son bir yılda yurt dışından sağlanan yabancı para kredilerin yüzde 23,5 büyüdüğü, dış tahvil ihraçlarının da artışını sürdürdüğü kaydedildi.

Raporda, jeopolitik risklere rağmen reel sektörün dış borç yenileme oranının yüzde 200’e yakın seviyelerde seyretmesinin dikkat çekici olduğu vurgulandı. Bu durumun Türkiye’nin dış finansmana erişim kapasitesinin sürdüğüne işaret ettiği ifade edildi.

Döviz riski için “doğal koruma” vurgusu

TCMB, reel sektörün döviz açık pozisyonunun artmasına rağmen ihracat gelirlerinin önemli bir tampon görevi gördüğünü belirtti. Raporda yapılan analizde, son iki yıldaki yabancı para kredi artışının büyük bölümünün ihracat geliri bulunan şirketlerden kaynaklandığı ifade edildi.

Merkez Bankası değerlendirmesinde, şirketlerin önemli kısmının döviz gelirleri sayesinde kur riskine karşı “doğal koruma” sağladığı ve bu durumun finansal istikrar açısından olumlu görüldüğü kaydedildi.

Dünya

“Reserved” adı verilen sistemle birlikte platform, belirli sanatçıları en çok dinleyen ve onlarla en fazla etkileşim kuran kullanıcıları tespit ederek bu kişilere öncelikli bilet erişimi sunacak.

Yeni uygulama kapsamında ayrılan konser biletleri, genel satış başlamadan yaklaşık 24 saat önce seçilmiş kullanıcılara açılacak.

Kullanıcılar, bilet satın alma işlemlerini Spotify’ın iş ortaklığı yaptığı bilet satış platformları üzerinden gerçekleştirecek.

Şirket, değerlendirme sürecinde kullanıcıların sanatçıyı dinleme sıklığı, şarkı paylaşımı ve platform üzerindeki diğer etkileşimlerinin dikkate alınacağını bildirdi.

İlk aşamada ABD’de kullanıma sunulacak

Özellik ilk etapta, 18 yaş üstü uygun Spotify Premium kullanıcıları için ABD’de devreye alınacak.

Şirket, sistemin ilerleyen dönemde diğer ülkelerde de kullanıma sunulacağını duyurdu. Türkiye için ise henüz resmi bir tarih paylaşılmadı.

Spotify açıklamasında, “Siz sanatçıyı destekliyorsunuz, Spotify da sizi destekliyor” ifadelerine yer verdi.

Konum bilgisi de dikkate alınacak

Şirket, uygunluk kriterlerinin yalnızca dinleme alışkanlıklarıyla sınırlı olmayacağını, kullanıcıların konum bilgilerinin de değerlendirileceğini açıkladı.

Dünya

Kira sözleşmelerinde öyle maddeler var ki adeta yaşam talimatı veriliyor. Bir vatandaşın sitede tutmak istediği 3+1 ev için talep edilen kira sözleşmesi bu kadar da olmaz dedirtiyor. Eve yaşayacak kişi sayısının sınırlandırıldığı sözleşmede belirli saatten sonra misafir kabulü de yasaklanıyor. Örneğin karıkoca ve bir çocuk evi tuttu. Ancak bu evli çiftin ailesinden birinin annesi onlarla yaşamak zorunda kaldı. Bu durumda kira sözleşmesi ihlal edildiği gerekçesiyle tek taraflı feshedilerek tahliyesi talep ediliyor.

Yine diyelim ki kiracı bir kedi ya da köpek sahiplenmek istedi. Sözleşmede yer alan evcil hayvan dairede olmaz maddesi nedeniyle sözleşmeye aykırılık olarak değerlendirilip mülk sahibi tahliye isteyebiliyor. Bu tür hükümler, kiracının özel hayatına doğrudan müdahale tartışmasını beraberinde getiriyor.

BİNA GİDERİ DE KİRACIDA

Sabah'tan Betül Alakent'in haberine göre, sözleşmelerde dikkat çeken bir diğer taraf da binanın tüm mali ve idari yükünü kiracılara yüklemesi... Buna göre binanın temel giderlerindeki yapılacak tadilat vs gibi işlemlerin ücretleri kiracıdan talep ediliyor. Örneğin sitede havuz bakımı ya da asansör tadilatı gerekiyor. Bu ücret de sözleşmeyle kiracıya yükleniyor. Oysa ki avukatlar bu tür giderlerin mülk sahibi tarafından ödenmesi gerektiğini vurguluyor.

FAİZDE BANKALARI SOLLUYOR

Bazı kira sözleşmelerinde kira ve yan giderlerin zamanında ödenmemesi halinde kiracıya aylık yüzde 5 gecikme faizi uygulanıyor. Bu faiz oranıyla mülk sahipleri bankaları dahi solluyor. Sözleşmede ayrıca "ihtara gerek olmaksızın temerrüt" şartı yer alıyor. Bu da kiracının herhangi bir uyarı yapılmadan doğrudan hukuki süreçle karşı karşıya kalabileceği anlamına geliyor.

5 MİLYONLUK KEFALET

Son dönemde sözleşmelerde en dikkat çeken konuların başında kefil geliyor. Kiracıya kefil olacak kişiden talep edilenlerle artık kefil de esaret anlaşmasına imza atıyor. Öyle ki 5 milyon TL'ye kadar kefalet ücretine imza attıran da var kefilden banka dekontu isteyen de...

Dikkat çeken bir diğer düzenleme ise kiracının evi haftada bir gün kiraya verenin gösterebilmesine izin verme zorunluluğu. Üstelik kiracı bu durum nedeniyle kira indirimi ya da tazminat talep edemiyor.

ÖZEL HAYAT SINIRI İHLALİ

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Av. Ali Güvenç Kiraz, mülk sahiplerinin kanuna aykırı düzenlemeleri kira sözleşmelerine yazamayacaklarını söyledi. Kiraz, "Örneğin emlak vergisini kiracı ödeyecektir diye bir durum yazılamaz. Ya da taşınmazın güçlendirilmesi, boyanması, yine çalışanların maaşı dışında kıdem tazminatları gibi, özlük haklarının ödenmesi gibi giderleri asla ödemek zorunda değiller" dedi.

Kiracıların kanuna aykırı durumları kabul etmemesi gerektiğini belirten Kiraz, "Bu tür durumlarda itiraz etmeleri halinde açılacak davalarda da kiracı lehine karar çıkacaktır. Çünkü bu tür sözleşmeler özel hayat sınırlarının ihlaline girer" ifadelerini kullandı.

Patronlar Dünyası

Glassnode'un analizi, Bitcoin blok zinciri üzerinde hangi coin'lerin genel kriptografik anahtarlarının (public key) daha önce ifşa edildiğini belirlemiş ve 6 milyon 40 bin BTC'nin (toplam arzın yüzde 30,2’si) kuantum riskine maruz kalabileceğini açıkladı. Geriye kalan 13 milyon 990 bin BTC ise herhangi bir genel anahtar ifşası göstermiyor.

Shor algoritması ve kuantum tehdidinin teknik temeli

Risk, Bitcoin güvenliğinin temelindeki mimariden kaynaklanıyor. Her bir Bitcoin, blok zinciri üzerinde yalnızca belirli koşullar altında görülebilen bir genel anahtarla eşleştirilmiş özel bir anahtar (private key) tarafından kontrol ediliyor.

Kuantum endişesinin kaynağı, Shor algoritması olarak bilinen bir yöntemle yeterli kapasiteye sahip bir kuantum bilgisayarın, bilinen bir genel anahtardan özel anahtarı teorik olarak geri çözebilmesidir. Bu senaryoda, genel anahtarı blok zincirinde zaten ifşa olmuş herhangi bir Bitcoin, herhangi bir işleme gerek kalmaksızın anında hedef alınabilir duruma geliyor.

Yapısal maruziyet ve kayıp cüzdanlar

Glassnode, risk altındaki Bitcoin arzını iki ayrı kategoriye ayırıyor. Yapısal maruziyet (structural exposure) 1 milyon 920 bin BTC ile toplam arzın yüzde 9,6’sını oluşturuyor. Bu coin'ler, genel anahtarı tasarım gereği ifşa eden script formatlarında kilitlenmiş durumda. Bu kategoriye, Bitcoin'in sözde kurucusu Satoshi Nakamoto ile ilişkilendirilen erken dönem "pay-to-public-key" çıktıları, eski çoklu imza (multisignature) yapıları ve daha yeni Taproot çıktıları da dahil. Söz konusu coin'lerin önemli bir kısmı taşınamaz durumda olabilir; bunlar kayıp cüzdanlar veya daha güvenli adres formatlarına gönüllü olarak taşınamayan atıl varlıklar.

Glassnode'un operasyonel maruziyet (operational exposure) olarak adlandırdığı ikinci ve daha büyük kategori ise 4 milyon 120 bin BTC ile toplam arzın yüzde 20,6’sına karşılık geliyor. Bu Bitcoin'ler doğuştan güvenlik açığı taşımıyor, ancak adres tekrar kullanımı (address reuse) nedeniyle risk altına giriyor. Bu uygulama, bir cüzdanın aynı adrese birden fazla işlem alması ve bir harcama sırasında genel anahtarı yayınlayarak kalan bakiyeyi ifşa etmesi sonucunda oluşuyor.

Borsalardaki Bitcoin maruziyet dağılımı

Operasyonel risk altındaki coin'lerin önemli bir kısmı borsalarda yoğunlaşıyor. Bu kategorideki 1 milyon 660 bin BTC (toplam arzın yüzde 8,3’ü) borsalarla ilişkilidir. Bu miktar, operasyonel açıdan risk altındaki tüm Bitcoin'lerin yaklaşık yüzde 40’ına denk geliyor. Maruziyet, platformlar arasında belirgin farklılıklar gösteriyor. En büyük borsalar arasında Coinbase'in etiketli bakiyeleri büyük ölçüde risk dışı yapılarda yoğunlaşmış durumda (sadece yüzde 5 risk altında). Buna karşılık Binance (yüzde 85) ve Bitfinex (yüzde 100) görece yüksek oranda risk altındaki bakiyeler sergiliyor.

Glassnode, bulguların herhangi bir kurum için risk derecelendirmesi veya ödeme gücü sinyali olarak okunmaması gerektiğini vurguluyor. Verilerin, yakın tehlikeyi değil saklama tasarımı tercihlerini yansıttığı belirtiliyor. Egemen Bitcoin varlıkları ise kayda değer ölçüde daha iyi durumda: Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve El Salvador sıfır kuantum maruziyeti gösteriyor.

Bitcoin geliştirici topluluğu, BIP-360 olarak bilinen ve kuantuma dirençli işlem formatları getirmeyi öneren bir güncelleme de dahil olmak üzere protokol düzeyinde yanıtları tartışıyor.

Bitcoin varlıklarının yaklaşık 469 milyar dolarlık kısmı teorik olarak gelecekteki kuantum riskine maruz kalabilecek durumda ve bu riskin azaltılması, sektördeki adres yönetimi uygulamalarına ve olası protokol güncellemelerine bağlı olacak.

Murat Ali Oral-Dünya

Tüketicilerin yalnızca bayram ihtiyaçlarını karşılamakla kalmayıp aynı zamanda seyahat planlamalarını, hediye alışverişlerini ve yaz sezonuna yönelik ihtiyaçlarını da aynı süreç içerisinde yönettiğini söyleyen Çevikoğlu, bu durumun alışveriş davranışlarında daha geniş bir kategori çeşitliliğini beraberinde getirdiğini dile getirdi.

Çevikoğlu, özellikle tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarında son yıllarda önemli bir değişim gördüklerini kaydederek, "Artık kullanıcılar yalnızca fiyat avantajı nedeniyle değil hız, kolaylık, ürün çeşitliliği ve zaman tasarrufu gibi nedenlerle de e-ticareti tercih ediyor. Mobil uygulama kullanımındaki artış, hızlı teslimat çözümleri, kampanya dönemleri ve kişiselleştirilmiş alışveriş deneyimleri de bu süreci destekliyor" diye konuştu.

Bu yıl bayram alışverişlerinde özellikle doğrudan bayram hazırlıklarıyla ilişkili ürünlerin öne çıktığını söyleyen Çevikoğlu, şu ifadeleri kullandı:

"Mutfakta işlevsellik sağlayan ürünlere yönelik talepte belirgin bir artış söz konusu. Derin dondurucular, kıyma makineleri, bıçak setleri, düdüklü tencereler, saklama ürünleri ve çeşitli mutfak ekipmanları yoğun talep gören ürünler arasında yer alıyor. Bu nedenle özellikle küçük ev aletleri kategorisi, dönemsel ihtiyaçların etkisiyle öne çıkan alanlardan biri haline geldi. Diğer taraftan bayram kültürünün önemli unsurlarından biri olan ziyaretleşme ve hediyeleşme alışkanlıkları alışveriş tercihlerini şekillendiriyor. Şekerleme, çikolata, kahve çeşitleri, ikramlık ürünler ve hediye setleri yoğun ilgi görüyor."

Çevikoğlu, moda tarafında geleneksel bayram alışveriş alışkanlıklarının etkisini sürdürdüğünü belirterek, özellikle çocuk giyimi, aile alışverişleri, ayakkabı ve aksesuar kategorilerinin yoğun talep gördüğünü aktardı.

Yaz sezonunun yaklaşmasıyla birlikte tatil giyimi, plaj ürünleri ve seyahat odaklı ürünlerdeki hareketliliğe dikkati çeken Çevikoğlu, "Elektronik kategorisinde tüketicilerin günlük yaşamı kolaylaştıran kişisel teknolojik ürünler ve ev kullanımına yönelik cihazlara yöneldiğini gözlemliyoruz. Genel olarak tüketicilerin artık tek bir ihtiyaca yönelik değil, farklı ihtiyaçlarını aynı alışveriş deneyimi içerisinde karşılamaya yöneldiğini görüyoruz. Bu durum hem ürün çeşitliliğini hem de sepet büyüklüklerini artıran önemli unsurlar arasında yer alıyor" değerlendirmesini yaptı.

"Dijital hizmetler e-ticaret ekosistemine önemli katkı sağlıyor"

ETİD Başkanı Çevikoğlu, geçen yılın aynı dönemine kıyasla hem sipariş adetlerinde hem de sepet büyüklüğünde artış beklendiğini belirterek, bunun temel nedenlerinden birinin tüketicilerin ihtiyaçlarını daha bütüncül şekilde karşılaması olduğunu dile getirdi.

Önceden tüketicinin belirli bir ihtiyaç için alışveriş yaparken bugün aynı sipariş içerisinde hem bayram hazırlıklarını hem kişisel ihtiyaçlarını hem de hediye alışverişlerini tamamlayabildiğini söyleyen Çevikoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu durum doğal olarak sepet büyüklüklerini artırıyor. Bayrama yakın dönemde ortalama sepet büyüklüğünün 3-5 bin lira bandında şekillenmesini bekliyoruz. Bazı kategorilerde bunun daha üzerine çıkılması mümkün. Özellikle elektronik ürünler, beyaz eşya ve yüksek fiyatlı küçük ev aletlerinin tercih edildiği alışverişlerde sepet tutarlarının daha yüksek seviyelere ulaşabildiğini görüyoruz. Mayıs ayında Türkiye genelinde yaklaşık 400 milyar lira seviyesinde e-ticaret hacmi oluşmasını bekliyoruz. Bayram alışverişleri, tatil planlamaları, hediyeleşme ve kampanya dönemlerinin aynı süreçte birleşmesi bu büyümenin temel nedenleri arasında yer alıyor. Bunun yanında uçak bileti, otel rezervasyonu ve araç kiralama gibi dijital hizmetler de e-ticaret ekosistemine önemli katkı sağlıyor. Bayram dönemleri artık yalnızca perakende alışverişi değil, dijital hizmetleri de kapsayan çok daha geniş bir ekonomik hareketlilik oluşturuyor."

AA

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.