Kurulca, dosya kapsamında ajans komisyon oranları ile hizmet koşullarını birlikte belirlemek ve rekabete hassas bilgi değişiminde bulunmak suretiyle kanunun ihlal edildiği gerekçesiyle soruşturma tarafı dernek ve 36 teşebbüse, 42 milyon 163 bin 586 lira idari para cezası uygulanması kararlaştırıldı.

Teşebbüslere getirilen yükümlülükler

Kurul, pazarda etkin rekabeti temin etmek amacıyla dernek ve teşebbüslere yönelik yükümlülükler de getirdi.

Buna göre, kast direktörlüğü ve kast ajansı/menajerlik faaliyetleri aynı ekonomik bütünlük kapsamında birlikte yürütülmeyecek. Faaliyetlerini birlikte yürüten teşebbüsler, bu faaliyetlerinden birini şirket ana sözleşmesinden çıkaracak ve fiilen sona erdirecek.

Yapımcılık, kast ajansı ve menajerlik faaliyetleri, aynı ekonomik bütünlük kapsamında birlikte gerçekleştirilmeyecek. Ayrıca kast ajansı ve menajerler, yetenek sağladıkları içeriklerde yapımcı adına başka herhangi bir faaliyette bulunmayacak.

Yapımcılık, kast ajansı ve menajerlik faaliyetlerini birlikte yürüten teşebbüsler, bu faaliyetlerden birini şirket ana sözleşmesinden çıkaracak ve aynı zamanda fiilen sona erdirecek.

Kast ajansı ve menajerler ile yapımcılar arasında yeteneklerin rol almasına ilişkin görüşmelerde bir yeteneğin içerikte rol alması, başka yeteneklerin de rol alması şartına bağlanmayacak.

KASTDER'in yapısı, yalnızca kast ajansı ve menajerlik faaliyeti yürüten teşebbüslerin üye olabileceği şekilde tasarlanacak. Dernek üyeleri, kast direktörlüğü ile kast ajansı ve menajerlik faaliyetlerinin birlikte yürütülemeyeceğine dair bilgilendirilecek. Yapımcılık ve kast ajansı/menajerlik faaliyetlerinin birlikte yürütülemeyeceğine ilişkin de yine dernek üyelerine bilgi verilecek.

Kast ajansları ve menajerler ile yapımcılar arasında yeteneklerin rol almasına ilişkin görüşmelerde, bir yeteneğin bir içerikte rol almasının başka yeteneklerin de rol alması şartına bağlanamayacağına dair de dernek üyelerinin bilgilendirilmesi sağlanacak.

KASTDER'in internet sitesinde anılan hususlardan kaynaklanan rekabet endişelerine ilişkin bilgilendirme metni yayımlanacak.

Kararda, idari para cezası verilen teşebbüsler şöyle sıralandı:

"Abdullah Bulut Menajerlik İletişim Dan. Ltd. Şti, Alkış Yapım Reklam Bilişim İnşaat Turizm ve Organizasyon Hiz. Ltd. Şti, Ali Sabuncugil Menajerlik Oyunculuk Seslendirme Hizmetleri Ltd. Şti, Ayça Kardeş Menajerlik ve İletişim Hiz. Ltd. Şti, Black Listt Menajerlik Halkla İlişkiler ve Org. Hiz. Tic. Ltd. Şti, Deniz Tüney Tanıtım Turizm ve Halkla İlişkiler Pazarlama Ltd. Şti, Ebru Acar Menajerlik Ltd. Şti, En Teknik Elektrik İnşaat Taah. Bilgisayar Ajans Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti, Esra Akkoyunlu Menajerlik Prodüksiyon Ltd. Şti, Gülay Çiko Yapım Org. ve Tic. Ltd. Şti, Icon Talent Org. Yap. San. ve Tic. Ltd. Şti, ID İletişim Danışmanlık AŞ, Kahraman Özden, Medyatek Film Yapım Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti, Neslihan Uzer Kast Danışmanlığı Film Prodüksiyon Yapım Ltd. Şti, Nimet Atasoy Menajerlik AŞ, Önem Günal Ajans ve Menajerlik AŞ, Özlem Duran (Özlem Duran Menajerlik), Özlem Oğuz Oyuncu Danışmanlığı San. Tic. Ltd. Şti, Pamuk Karakoç (Sofita Menajerlik), People Fotomodel Prodüksiyon ve Tic. Ltd. Şti, Perama Görsel Sanatlar Org. Yapım ve Tic. Ltd. Şti. Persona Sanat İletişim Hiz. Ltd. Şti, Renda Güner Film Yapım Tanıtım Hiz. Tic. Ltd. Şti, Rezzan Çankır Film Yapım Reklam Halkla İlişkiler Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti, RSD Yapım ve Kast Hizmetleri Ltd. Şti, Sahne Güzeli Menajerlik Oyunculuk Hiz. Tan. Reklam ve Danışmanlık Ltd. Şti, SM Menajerlik Tic. Ltd. Şti, Sökmen Ajans Reklamcılık ve Turizm Ltd. Şti, Şogen Film Müzik Prd. Org. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti, Talento Menajerlik Tic. Ltd. Şti, TB Sanatsal Yetenek Yön. Ve Dan. Ltd. Şti, Tümay Özokur Film-Reklam Tic. ve San. Ltd. Şti, Uğurcan Keleş, Vodvil Prodüksiyon ve Menajerlik Hiz. San. Tic. Ltd. Şti, Yüzde Yüz Oyunculuk Seslendirme ve Prodüksiyon Ltd. Şti ve KASTDER."

Ekonomim

Duyurulur.

Associated Press'in (AP), ulaştığı belgeler ve bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisine dayandırdığı haberine göre, ABD vize başvurularına ilişkin yeni bir pilot program hazırlanıyor.

Ek ücret ödeyenlere 10 gün içinde randevu

İddiaya göre program kapsamında, iş veya turizm amacıyla vize başvurusu yapan kişiler, mevcut başvuru ücretine ek olarak 750 dolar ödeyerek 10 gün içinde randevu alma imkanına sahip olacak.

Uygulamanın temmuz ayında başlaması bekleniyor

Pilot uygulamanın bu hafta içinde duyurulmasının beklendiği, 1 Temmuz-31 Aralık tarihleri arasında ise belirli büyükelçilik ve konsolosluklarda hayata geçirileceği öne sürüldü.

Vize garantisi vermeyecek

Öte yandan, söz konusu 750 dolarlık ücretin isteğe bağlı bir hizmet bedeli olacağı, bu ücreti ödeyen başvuru sahiplerine vize verilmesinin garanti edilmeyeceği belirtildi.

Dünya

Yapay zekânın benimsemesindeki bu artış yalnızca kullanıcı sayısındaki yükselişle sınırlı kalmıyor; kullanımın yoğunluğu da özellikle yüksek performans gösteren ekonomilerde dikkat çekici biçimde artıyor. Bugün itibarıyla 26 ülkede, çalışan nüfusun yüzde 30’undan fazlasının yapay zekâ araçlarını düzenli olarak kullandığı belirtiliyor.

Kuzey ve güney yarımküre arasındaki fark açılıyor

Raporda yer alan Microsoft Ulusal Yapay Zekâ Liderlik Tablosu, ülkelerin yapay zekâ yayılımındaki konumlarını ortaya koyuyor. Birleşik Arap Emirlikleri, yüzde 70,1’lik kullanım oranıyla küresel liderliğini sürdürürken; Amerika Birleşik Devletleri’nin de yüzde 31,3’lük bir oranla uzun bir sürenin ardından sıralamada yukarı yönlü bir hareket kaydederek 24. sıradan 21’inci sıraya yükseldiği görülüyor.

Asya bölgesi ise, güçlü dijital altyapısı, veri merkezlerine yapılan yatırımlar, yerel dil desteklerindeki gelişmeler ve hızla artan tüketici kullanımı sayesinde küresel büyümenin merkezine yerleşiyor. Rapora göre, Asya’daki birçok ekonominin hem kullanıcı sayısı hem de kullanım yoğunluğu açısından küresel ortalamanın üzerinde bir ivme yakaladığı gözlemleniyor.

Türkiye yüzde 30’luk büyüme hızıyla dikkat çekiyor

Asya, küresel büyümenin motoru konumuna gelirken; Türkiye de yapay zekâ kullanımını en hızlı artıran ülkeler arasında yer alıyor. Yapay zekânın yaygın kullanımında yüzde 30’luk bir artış kaydeden Türkiye’nin özellikle genç ve dijital yetkinliği yüksek nüfusu, büyüyen geliştirici (developer) ekosistemi ve artan kurumsal farkındalık sayesinde güçlü bir ivme yakalayan pazarlar arasında ön plana çıktığı belirtiliyor. Türkiye örneği, yapay zekânın yalnızca ileri düzey dijital ekonomilerde değil; doğru altyapı, yetkinlik ve ekosistem yatırımlarını yapan farklı pazarlarda da hızla ölçeklenebileceğini ortaya koyması bakımından önem arz ediyor.

Deneyden günlük kullanıma geçiş: Yapay zekanın yeni fazı

Rapor, yapay zekânın küresel ölçekte bir “deney” olmaktan çıkarak, günlük iş yapış şekillerini dönüştüren pratik bir araç haline geldiğini kanıtlıyor. Bu dönüşümün en net hissedildiği alanlardan biri ise yazılım geliştirme. Rapora göre, yapay zekâ destekli kodlama araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte GitHub üzerindeki kod yüklemeleri (Git pushes), dünya genelinde yıl bazında yüzde 80 oranında arttı. Bu artış, yapay zekânın üretkenliği, hızlanmayı ve daha çevik geliştirme süreçlerini nasıl mümkün kıldığını somut verilerle ortaya koyuyor.

Kapsayıcı ve sorumlu büyüme ihtiyacı

Raporda ayrıca, yapay zekânın benimsemesi konusundaki küresel eşitsizliklere de dikkat çekiliyor. Yüksek gelirli bölgelerde benimseme hızla artarken, altyapı ve dijital becerilere erişimdeki farklar globalde kuzey ve güney yarımküre arasındaki açığı büyütüyor. Uzmanlar, yapay zekânın sunduğu fırsatların daha adil şekilde yayılabilmesi için temel dijital altyapı yatırımlarının artırılmasının, dijital ve yapay zekâ becerilerin geliştirilmesinin ve yerel dil ve kapsayıcı yapay zekâ çözümlerinin desteklenmesinin gerekliliğine vurgu yapıyor.

Microsoft olarak bu dönüşüm sürecinde yapay zekâyı erişilebilir, sorumlu ve güvenilir bir şekilde yaygınlaştırmayı hedeflediklerini belirten Microsoft Genel Müdürü Levent Özbilgin, "Yapay zekâ ile birlikte yeni bir dönemin kapılarını aralıyoruz. İnsanlar artık Microsoft Copilot ve Cowork gibi günlük iş akışlarının içine entegre edilen yapay zekâ asistanlarıyla ve kendi geliştirdikleri ajanlarla neler başarabileceklerini her geçen gün daha net keşfediyor. Yapay zekâ yalnızca zaman kazandırmakla kalmıyor; aynı zamanda ilham veren yeni fikirler sunuyor, yaratıcılığı güçlendiriyor ve her alanda güçlü bir destek sağlayarak iş hayatımızı daha verimli, daha keyifli ve daha etkili hale getiriyor. Bu rapor, ülkelerin kısa sürede kat ettiği ilerlemeyi görünür kılması ve gelişimi karşılaştırmalı olarak ortaya koyması açısından son derece değerli bir rehber niteliği taşıyor. Microsoft Türkiye olarak bireyler, kurumlar ve toplum için uzun vadeli ve sürdürülebilir değer yaratma hedefiyle ilerlerken, Türkiye’nin yüzde 30’luk yükselişine tanıklık etmek bizler için büyük bir gurur ve ilham kaynağı” dedi.

Ekonomim

Söz konusu karar, Adalet Bakanlığı’nın “kanun yararına temyiz” başvurusu üzerine gündeme geldi. İncelemede, bir işçinin toplam 28 gün yıllık izin hakkı bulunduğu ve işveren kayıtlarında bu iznin iki ayrı dönemde kullandırıldığı tespit edildi.

Hafta tatili yıllık izinden sayılmayacak

Dosyada yapılan değerlendirmede, izin kullanılan tarihler arasında 4 hafta tatili gününün de yer aldığı belirlendi. Ancak 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca hafta tatili günleri yıllık izin süresine dahil edilemeyeceği için, Yargıtay işçinin fiilen 24 gün izin kullandığı sonucuna vardı. Bu nedenle işçinin 4 günlük kullanılmamış yıllık izin hakkı bulunduğu kabul edildi.

Kararda, işyerinde haftada 6 gün çalışma sistemi uygulandığı ve her hafta için 1 gün hafta tatili hakkı doğduğu da vurgulandı. Bu durumun, yıllık izin hesabında doğrudan etkili olduğu belirtildi.

Yargıtay, kullanılmayan yıllık izinlerin ücrete dönüşebilmesi için iş sözleşmesinin sona ermiş olması gerektiğini de hatırlattı.

Yargı içtihadı netleşti...

Kararda ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu’nun 56. maddesine atıf yapıldı. İlgili düzenlemeye göre, yıllık izin süresine denk gelen ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili günleri izin süresinden sayılmıyor.

Bu kararla birlikte, yıllık izin dönemine denk gelen hafta tatillerinin izin süresinden düşülemeyeceği bir kez daha yargı içtihadıyla netleşmiş oldu.

Ekonomim

Siri daha akıllı hale geliyor

iOS 27'nin en dikkat çeken yeniliklerinden biri, baştan sona yenilenen Siri oldu. Yeni nesil dil modelleriyle desteklenen dijital asistan, daha doğal diyaloglar kurabilecek, ekran üzerindeki içerikleri analiz edebilecek ve kullanıcı alışkanlıklarına göre daha isabetli öneriler sunabilecek.

Apple, Siri'nin tek komutla birden fazla işlemi yerine getirebilmesini sağlarken, üçüncü taraf yapay zeka servisleriyle entegrasyon seçeneklerini de genişletmeyi planlıyor. Kullanıcılar ayrıca Siri'nin sesini ve çalışma biçimini daha ayrıntılı şekilde kişiselleştirebilecek.

Fotoğraflar ve kameraya yapay zeka desteği

Apple, fotoğraflar uygulamasına üretken yapay zeka tabanlı yeni araçlar ekledi. "Extend" özelliği fotoğrafın mevcut sınırlarının dışına yeni içerikler oluşturarak görüntü alanını genişletebilirken, "Enhance" aracı renk, ışık ve görüntü kalitesini otomatik olarak optimize edecek.

"Reframe" özelliği ise özellikle uzamsal fotoğraflarda çekim sonrasında perspektif düzenlemelerine imkan tanıyacak.

Kamera uygulaması da görsel zeka özellikleriyle güçlendirildi. Kullanıcılar kamera aracılığıyla ürün etiketlerini analiz edebilecek, besin içeriklerine ulaşabilecek ve kartvizitlerdeki iletişim bilgilerini doğrudan rehberlerine kaydedebilecek.

Wallet ve sağlık uygulamalarında yeni dönem

iOS 27 ile birlikte Apple Wallet uygulamasına "Create a Pass" özelliği eklendi. Bu sayede kullanıcılar QR kodları ve çeşitli belgeler üzerinden kendi dijital kartlarını oluşturabilecek. Etkinlik biletleri, üyelik kartları ve giriş belgeleri tek platform altında toplanabilecek.

Sağlık uygulamasında ise yapay zeka destekli öneriler, gelişmiş beslenme takibi ve uzman içerikleri sunulacak. Apple'ın kullanıcıların günlük alışkanlıklarını analiz ederek daha kişisel sağlık tavsiyeleri vermesi hedefleniyor.

Safari ve klavyede üretken yapay zeka etkisi

Apple, klavye tarafında otomatik düzeltme sistemini geliştirerek yalnızca yazım hatalarını değil, dil bilgisi hatalarını da algılayabilen yeni bir yapı oluşturdu.

Safari'de ise Apple Intelligence destekli yeni araçlar devreye alındı. Tarayıcı, açık sekmeleri içeriklerine göre otomatik olarak gruplandırıp isimlendirebilecek. Ayrıca "Beni Bildir" özelliği sayesinde kullanıcı adına belirli web sayfalarını takip ederek gelişmeler hakkında bilgi verebilecek.

Performans ve tasarım iyileştirmeleri

Şirket, iOS 27 ile birlikte sistem performansında da önemli iyileştirmeler yaptığını açıkladı. Buna göre uygulamaların açılış hızında yüzde 30'a varan artış sağlanırken, AirDrop aktarım performansının da yüzde 80'e kadar iyileşmesi hedefleniyor.

Yeni CPU zamanlayıcısı sayesinde özellikle eski iPhone modellerinde daha akıcı bir kullanım deneyimi sunulması planlanırken, Liquid Glass arayüzüne eklenen yeni saydamlık ayarı ve güncellenen simge tasarımlarıyla görsel deneyim de geliştirildi.

Ayrıca Spotlight başta olmak üzere sistem genelindeki arama altyapısı yenilenirken, Mail uygulamasında kullanılan yeni sıralama algoritmalarıyla e-postalara daha hızlı erişim sağlanması amaçlanıyor.

Hangi iPhone modelleri güncelleme alacak?

Apple'ın paylaştığı bilgilere göre iOS 27 güncellemesi iPhone 11 serisi ve sonrasında piyasaya sürülen modeller ile iPhone SE'nin yeni nesil versiyonları için sunulacak. Bu kapsamda iPhone 11, iPhone 12, iPhone 13, iPhone 14, iPhone 15, iPhone 16 ve yeni iPhone 17 serisi güncellemeyi alabilecek cihazlar arasında yer alıyor.

Tim Cook'tan veda mesajı

WWDC 2026'nın kapanışında sahneye çıkan Apple CEO'su Tim Cook, geliştiricilere hitaben yaptığı konuşmada duygusal mesajlar verdi. Cook, bu etkinliğin görevini bırakmadan önce katıldığı son WWDC olduğunu belirterek, Apple'daki görev süresi boyunca en büyük motivasyon kaynaklarından birinin geliştirici topluluğuyla bir araya gelmek olduğunu söyledi.

Geliştiricilerin ortaya koyduğu çalışmaların kendisine her zaman ilham verdiğini ifade eden Cook, tanıtılan yeni teknolojilerle birlikte Apple'ın geleceğine ilişkin iyimserliğini koruduğunu dile getirdi.

Cook, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"CEO olarak geçirdiğim süre boyunca en büyük mutluluk kaynaklarımdan biri, bunun gibi etkinliklerde sizlerle bir araya gelmek ve güçlü yeni araçları paylaşmak oldu. Bu araçlarla ortaya koyduğunuz çalışmalar, hayal gücünün sınırı olmadığını bana sürekli hatırlattı.

Yıllar boyunca insanların üretmesine, öğrenmesine ve dünyayı yeni şekillerde deneyimlemesine yardımcı oldunuz. Bugün tanıttığımız inanılmaz yeteneklerle birlikte, en iyi günlerin hâlâ önümüzde olduğuna yürekten inanıyorum.

Apple'da dünyanın en iyi ürünlerini yaratmak ve insanlara olağanüstü deneyimler sunmak her zaman yol gösterici ilkemiz oldu. Yaratıcılıkları, özenleri ve kararlılıklarıyla insanların hayatlarında fark yaratmaya devam eden ekiplerle birlikte bu misyona katkı sağlayabilmek benim için bir ömür boyu sürecek bir onur oldu.

Hepinize teşekkür ederim. Harika bir WWDC geçirmenizi diliyorum."

Bu açıklamalar, teknoloji dünyasında uzun yıllardır Apple'ın liderliğini yürüten Cook'un görev süresinin sonuna yaklaşırken yaptığı en dikkat çekici mesajlardan biri olarak değerlendirildi.

Dünya

Bunun üzerine kanun koyucu konuya el atarak, Emlak Vergisi Kanunu'nun, geçmişte bu konuda yaşanmış tartışmaları çözmek üzere 7061 sayılı Kanun'la eklenmiş geçici 23. maddesini, 7566 sayılı Kanun'la değiştirerek konuya bir çözüm getirmeye çalışmıştır.

Ancak 7061 sayılı Kanun'la 2018 genel beyan dönemi için getirilen önceki çözüm ile 7566 sayılı Kanun'la içinde bulunduğumuz dönem için getirilen çözüm, adaletsizliklere yol açacak derecede farklı şekilde oluşturulmuştur.

Önceki 7061 sayılı Kanun, uygulanmakta olan arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin gelecek dönemler için en fazla yüzde 50 artırımlı olarak uygulanabileceğini öngörmüştü. Ancak 7566 sayılı Kanun'la getirilen düzenleme, arsa ve arazi metrekare birim değerleri ile hiç ilgilenmeksizin 2026 yılında alınacak emlak vergisinin tutarına yönelmiş ve 2026 yılının emlak vergisi tutarının, 2025 yılında alınan vergi tutarının iki kat fazlasını aşamayacağını hükme bağlamıştır.

Artış sınırı mı, üç kat vergi mi?

Görüldüğü gibi burada bir kelime oyunu yapılmış, “üç kat” denilmek yerine “iki kat fazlası” denilerek artış oranı dikkatlerden kaçırılmaya çalışılmıştır. Nihayetinde iki kat fazlası ve bir kat da kendisi olmak üzere toplam üç kat etmektedir. Nitekim belediyeler de böyle anlamış ve ortaya çok fahiş vergiler çıkmıştır. Çünkü hiç kimsenin taşınmazının değeri bir yılda yüzde 300 artmamıştır.

Bu arada vergi yargısı da arsa ve arazi metrekare birim değerlerine karşı açılan davaları, gelen iş yükü artışını, sokaklarda ve arazilerde bilirkişi incelemesi ile keşif yapılmasının getireceği yoğunluğu dikkate alarak, 7566 sayılı Kanun'la artışa zaten sınır çizildiği gerekçesiyle reddetmiş; istinaf mahkemeleri de bu kararları onamıştır.

Yargı, konuyu incelemeksizin kapatmıştır. Oysa açılan davalar emlak vergisi tutarlarına karşı değil, arsa ve arazi metrekare birim değerlerine karşıydı. Kanun ise bu değerleri değil, vergi artışını düzenliyordu. Vergi yargısı burada görevini yapıp belirlenen arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin hukuksal denetimini gerçekleştirseydi, belki de artışlar daha düşük seviyelerde kalacaktı.

Vergi adaleti ve çözüm önerisi

Emlak vergisi, yüksek oranlı bir tür servet vergisidir. Ancak bunun yalnızca yüklü servet sahiplerini, çok sayıda taşınmazı olanları veya çok yüksek kira geliri elde edenleri vergilendirdiği düşünülmemelidir. Zar zor ev sahibi olmuş, kredi kullanarak veya borçlanarak taksitle başını sokacak bir eve sahip olmuş ya da ev alacak gücü olmayıp babadan kalma bir eve sığınmış emekli ailelerin taşınmazları da bu kapsamda yer almaktadır.

Geçen seneye göre bu derece yüksek artış, vergi ödemeye giden pek çok kişi için sürpriz olmuştur. Üstelik birçok mükellef, sınırın aşılması nedeniyle önümüzdeki yıl değerli konutlar vergisi ödemek durumunda kalmıştır. Bu da vergiden yakınanların bir kısmı için ilave bir sürpriz olmuştur.

Vergiden şikâyet edenlerin ve bu konuda bana ulaşan yakınmaların sayısı azımsanmayacak düzeydedir.

Bu şikâyetler gelecek yıl geometrik dizi şeklinde artacaktır. Çünkü 7566 sayılı Kanun öncesinde emlak vergisi, izleyen yıllarda yeniden değerleme oranının yarısı kadar artarken, artık her yıl yeniden değerleme oranı kadar artacaktır.

Bu durumu kabaca bir örnekle açıklamak gerekirse; 2025 yılında 20 bin lira emlak vergisi ödeyen emekli bir mükellef, 2026 yılında 60 bin lira vergi ödemek durumunda kalmıştır. Taşınmazdan elde ettiği bir servet geliri gerçekleşmemiş, gelirlerinde de bu ölçüde bir artış olmamış olsa bile bu vergiyi ödemek zorundadır. Gelecek yıl yeniden değerleme oranının yüzde 35 olacağı varsayımıyla ödeyeceği vergi ise 81 bin lira olacaktır.

Bu konudaki mükellef tepkilerini dindirmek, ağır vergi yükünü hafifletmek ve vergi adaletini sağlamak için benim önerim; 7566 sayılı Kanun'la düzenlenen geçici 23. maddedeki “iki kat fazlasını” ibaresinde yer alan “iki” rakamının “bir” olarak değiştirilmesidir.

Bu değişiklikle birlikte belediyelerin mağdur olmaması için, emlak vergisinin birinci taksidinde alınan fazla tutarın nakden iade edilmeyip sonraki taksitlere mahsup edilmek suretiyle iade edileceğinin de yapılacak kanun değişikliğinde öngörülmesi mümkündür.

Benden söylemesi. Takdir ise Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Yüce Meclis’te.

Bumin Doğrusöz-Ekonomim

Pazar kriterleri yeniden şekillenecek

Gedik Yatırım Kıdemli Araştırma Analisti Burak Pırlanta, 15 Haziran itibarıyla fonlar üzerinden dolaylı tutulan ortaklık payları fiili dolaşımdan düşüleceğini endeks ağırlıkları ve pazar kriterleri yeniden şekilleneceğini belirtti. SPK’nın Borsa İstanbul’un şeffaflık, adil fiyat oluşumu ve likidite yapısını yakından etkileyecek teknik bir düzenlemeye gittiğini söyleyen Pırlanta, “Geçmiş dönemde bazı şirket sahiplerinin fiili dolaşım oranının yüksek olması için başvurduğu bir yöntem olan ‘özel veya serbest fonlar üzerinden pay tutma’ durumu, 15 Haziran itibarıyla yeni bir esasa bağlanıyor. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından günlük olarak hesaplanmaya başlayacak yeni sistemle birlikte, borsa endeks ağırlıklarında önemli değişimler meydana gelebilecekken, bu süreçte şirketlerden gelen ilgili KAP açıklamalarında da artış gözlenebilir” dedi.

Pırlanta, mevcut uygulamada bazı şirket sahipleri ve hakim ortakların, ellerindeki hisse senetlerini doğrudan kendi hesaplarında tutmak yerine, kurdukları veya kontrol ettikleri özel ya da serbest fonların içerisine dahil ettiğini hatırlatarak teknik tanımlar gereği, bu fonların içindeki payların dışarıdan bakıldığında piyasada serbestçe dolaşıyormuş gibi kabul edildiğini söyledi. Bu durumun şirketin fiili dolaşım oranının (FDO) ve buna bağlı olarak endeks ağırlıklarının olduğundan daha yüksek hesaplanmasına yol açtığını dile getiren Pırlanta, ancak bu paylar doğrudan piyasada işlem görmediği için serbest piyasa likiditesini tam olarak yansıtmadığına da işaret etti.

Gerçek fiili dolaşım oranı görülecek

Pırlanta, SPK’nın yayımladığı son kararla bu gri alanı netleştirerek ortadan kaldırdığını vurgulayarak bu karar doğrultusunda MKK’nın, 15 Haziran tarihinden itibaren kurumsal eşleşmelere bakarak ilgili ortakların kontrolündeki fonlarda bulunan hisseleri tespit edecek ve bunları fiili dolaşım paylarından düşeceğini söyledi. Böylece piyasadaki gerçek dolaşım ve likidite oranları daha şeffaf bir biçimde takip edilebileceğine dikkat çeken Pırlanta düzenlemenin yaratacağı matematiksel değişimi de şöyle örneklendirdi:

“Diyelim ki şirket sermayesi 100 milyon lot. Doğrudan ortaklık portföyündeki pay (Kilitli) 60 milyon lot yani yüzde 60 olsun, hakim ortağın özel/serbest fonundaki payı da 20 milyon lot yani yüzde 20 olarak düşünelim. Gerçek piyasadaki pay (halka açık kısım) aslında 20 milyon lot yani yüzde 20. Ama eski sistemde fonun içindeki 20 milyon lot da dolaşımda sayıldığı için şirketin fiili dolaşım oranı yüzde 40 olarak görünüyordu. 15 Haziran itibariyle yeni sistemin devreye girmesiyle birlikte, piyasada any bir hisse satışı gerçekleşmeksizin, fiili dolaşım oranı bir gecede yüzde 20’ye gerileyecektir. Çünkü fonun içindeki ortak payları artık dolaşım dışı kabul edilecektir.”

Oranı düşen şirketin endeks ağırlığı azalacak

Bu şeffaflık odaklı düzenlemenin, orta ve uzun vadede Borsa İstanbul’un kurumsal kalitesini artırırken, kısa vadede fon rotasyonlarını ve fiyatlama dengelerini etkileyebileceğine işaret eden Pırlanta şöyle konuştu: “Bugüne kadar piyasada yüksek likiditeye sahip olduğu düşünülen bazı şirketlerin, aslında ortaklık fonları üzerinden daha toplu bir yapıda olduğu çıplak gözle görülebilecektir. Tahtaların gerçek derinlik oranlarının netleşmesi, rasyonel analiz yapan kurumsal yatırımcılar için daha sağlıklı bir veri seti sunacaktır. Oranı sert düşen şirketlerin endeks ağırlıkları (BIST 30, BIST 100 vb.) azalacaktır. Bu durum, ilgili endeksleri baz alan pasif endeks fonlarının (ETF'ler ve kurumsal pasif portföyler) zorunlu portföy dengelemeleri yapmasına yol açacaktır. Bu doğrultuda endeks ağırlığı gerileyen paylarda teknik satışlar görülebilir. Pasif fonların bu zorunlu portföy ayarlamaları sonucunda boşa çıkan likidite, gerçek anlamda yüksek likiditeye ve kurumsal şeffaflığa sahip, çarpanları açısından makul seviyelerde kalmış şirketlere kayabilir. Sermaye yapısı temiz olan şirketlerin bu süreçte pozitif ayrışması olasıdır.”

Fonlara bir düzenleme daha bekleniyor

Hisse senedi piyasası yatırımcılarının en çok merak ettiği ise hangi şirket hisseleri ile serbest ve özel yatırım fonlarının bu yeni düzenlemeden etkileneceği. Bazı özel ve serbest fonlar tek bir hissedeki yüksek ağırlıkları ve miktarlarıyla dikkat çekiyor. Piyasa uzmanları 15 Haziran’a kadar Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda bu düzenlemeden kaçınabilmek için çok fazla özel durum açıklamasıyla karşı karşıya kalınabileceğine işaret ederken SPK’nın yine Kasım 2025’te gündeme gelen ve bu yılın ilk aylarında aracı kurumların görüşlerine açılan diğer fonlara yönelik düzenlemeyi ne zaman gündeme alacağının takip edileceğini vurguladı.

Gerçekçi bir fiyatlama zeminini destekleyebilir

Gedik Yatırım Kıdemli Araştırma Analisti Burak Pırlanta’ya göre düzenlemenin en çok dikkat edilmesi gereken teknik boyutu ise Borsa İstanbul’un pazar kategorizasyon kriterleri olacak. Resmi mevzuata göre, bir şirketin Yıldız Pazar veya Ana Pazar'da işlem görmeye devam edebilmesinin temel şartlarından birinin, fiili dolaşım oranının (FDO) yüzde 10'un üzerinde bulunması olduğunu hatırlatan Pırlanta, teknik düzenleme hayata geçirildiğinde, fonlardaki payların düşülmesiyle birlikte FDO'su yüzde 10'un altına gerileyecek şirketler için pazar değişiklik riski gündeme gelebileceğini söyledi.

Sürecin daha kritik boyutu ise, gerçek dolaşım oranının yüzde 5'in altına inmesi durumunda, bu sığ tahtaların doğrudan Piyasa Öncesi İşlem Platformu (PÖİP) kapsamına alınma riskinin doğacağı olduğunu kaydeden Pırlanta, “Böyle bir senaryo, kurumsal portföy yönetim şirketlerinin ve yatırım fonlarının ilgili hisselere olan yatırım kriterlerini doğrudan etkileyebilir. 15 Haziran 2026 tarihi Borsa İstanbul'un şeffaflık standartları açısından önemli bir dönüm noktasıdır. Yatırımcıların ve analistlerin önümüzdeki dönem değerlendirmelerinde şirketlerin sadece görünürdeki FDO'larına değil, bu oranların arkasında yatan fon sahiplik yapılarına ve kurumsal detaylara dikkat etmesi önem arz etmektedir. Yeni sistem, borsada daha rasyonel ve gerçekçi bir fiyatlama zeminini destekleyecektir” dedi.

Şebnem Turhan-Ekonomim

Sektörün geçen yıla göre yaklaşık yüzde 10,5 büyüdüğünü belirten Göl, büyümenin ana kaynağını bilgi teknolojilerinin oluşturduğunu ifade etti. Bilgi teknolojilerinde büyüme yüzde 13,3 seviyesinde gerçekleşirken, iletişim teknolojileri pazarının ise yaklaşık 1,8 trilyon dolar seviyesinde yatay seyrettiğini kaydetti.

Küresel sektör büyüklüğünün gelecek yıl 6,3 trilyon dolara, 2030 yılında ise 8,7 trilyon dolara ulaşmasının beklendiğini aktaran Göl, bu büyümenin temel itici gücünü yine bilgi teknolojilerinin oluşturacağını vurguladı. Sektörde büyümeyi destekleyen unsurlar arasında yapay zeka altyapı yatırımları, işletme belleği çözümleri, kurumların üretken yapay zeka yatırımları ve operasyonel verimlilik sağlayan otomasyon teknolojilerinin bulunduğunu belirten Göl, büyümenin önündeki riskler arasında ise yatırımların sürdürülebilirliği, gelir yaratma kapasitesi, teknopolitik ve jeopolitik gelişmeler ile kur dalgalanmalarının yer aldığını ifade etti.

Türkiye pazarı yüzde 47 büyüdü

Türkiye verilerini de paylaşan Göl, geçen yıl 37,6 milyar dolar olarak hesaplanan bilgi ve iletişim teknolojileri pazarının 2025 yılında 53,8 milyar dolara yükseldiğini açıkladı. Böylece sektör dolar bazında yüzde 47 büyüme kaydetti. Yeni dahil edilen şirketler hariç tutulduğunda ise büyüme oranının yüzde 33 seviyesinde gerçekleştiğini belirtti. TL bazında sektör büyüklüğünün yüzde 77 nominal büyümeyle 2,1 trilyon TL’ye ulaştığını ifade eden Göl, son 5 yılda sektörün nominal bazda yıllık ortalama yüzde 68 büyüdüğünü, dolar bazında ise yıllık bileşik büyümenin yüzde 16 olduğunu kaydetti. Enflasyondan arındırılmış reel büyümenin ise son beş yılda yüzde 11-12 bandında gerçekleştiğini dile getirdi.

İletişim teknolojilerini geçti

Sektörün alt kırılımlarına ilişkin bilgi veren Göl, pazarın yaklaşık yüzde 59’unun bilgi teknolojilerinden, yaklaşık 900 milyar TL’sinin ise iletişim teknolojilerinden oluştuğunu söyledi. Bilgi teknolojilerinin ilk kez 2022-2023 döneminde iletişim teknolojilerini geçtiğini hatırlatan Göl, bu eğilimin devam ettiğini ve iki alan arasındaki farkın açıldığını ifade etti.

Yazılım liderliğini güçlendirdi

Bilgi teknolojileri tarafında en büyük payın yazılımda olduğunu belirten Göl, yazılım pazarının 761 milyar TL’ye ulaşırken yıllık yüzde 124 büyüme kaydettiğini açıkladı. Donanımın 293 milyar TL’lik hacimle yüzde 27 büyüdüğünü, hizmet segmentinin ise 207-208 milyar TL seviyesine ulaşarak yüzde 183 büyüme gösterdiğini ifade etti. İletişim teknolojilerinde elektronik haberleşmenin 620 milyar TL büyüklüğe ve yüzde 112 büyüme oranına ulaştığını kaydeden Göl, iletişim donanımının ise 247 milyar TL hacimle yüzde 9 büyüdüğünü söyledi.

Teknokentler büyümenin merkezinde

Teknoloji geliştirme bölgelerinin sektör büyümesindeki önemine dikkat çeken Göl, teknokent sayısının yüzde 9, şirket sayısının yüzde 12, çalışan sayısının ise yüzde 10 arttığını belirtti. Teknokentlerin toplam cirosunun bir yılda iki katına çıkarak 371 milyardan 738 milyar TL’ye yükseldiğini söyleyen Göl, ihracatın da 98 milyardan 172 milyar TL’ye ulaştığını ifade etti. Şirket başına ciroda yüzde 77, çalışan başına ciroda yüzde 80 ve teknokent başına ihracatta yüzde 60 büyüme gerçekleştiğini belirten Göl, teknokentlerin toplam sektör cirosundaki payının yüzde 34,7’ye yükseldiğini kaydetti. Sektör ihracatının geçen yıl yüzde 76 artarak 196 milyar TL’ye ulaştığını belirten Göl, bunun 178 milyarının yazılım ihracatından geldiğini söyledi. İstihdam tarafında ise sektörün 2025 yılında 289 bin kişiye ulaştığını belirten Göl, bunun geçen yıla göre yüzde 17’lik artış anlamına geldiğini söyledi.

Tombalak: Sorunumuz ölçek eksikliği

TÜBİSAD Başkanı Mehmet Ali Tombalak, Türkiye bilişim sektörünün son 12 yılda önemli bir dönüşüm geçirdiğini ancak küresel pazardaki payının halen yüzde 1’in altında kaldıgını söyledi. İlk sektör raporunun yayımlandığı 2013 yılında pazar büyüklüğünün 32 milyar dolar olduğunu hatırlatan Tombalak, “Bugün geldiğimiz noktada sektörün yapısı tamamen değişti. İletişim teknolojileri ağırlıklı bir pazardan, bilgi teknolojileriyle büyüyen bir sektöre dönüştük. Donanım pazarı da 2 milyar dolardan 20 milyar dolara çıktı” dedi.

Türkiye’nin teknoloji, insan kaynağı ve yetkinlik açısından önemli avantajlara sahip olduğunu vurgulayan Tombalak, asıl sorunun ölçek eksikliği olduğunu belirterek, “Ekonomide dünyanın önde gelen ülkeleri arasındayız ancak teknoloji pazarından aldığımız pay yüzde 1’in altında. Daha fazla marka şirket çıkarmak ve ölçekli yapılar oluşturmak zorundayız” diye konuştu.

Tombalak, “ABD, Çin ve Polonya ölçek avantajını kullanıyor. Polonya tek başına 14,5 milyar dolar teknoloji ihracatı gerçekleştiriyor. Yeni dünya birlikte büyüyebilen, sermaye yaratabilen ve ekosistem kurabilenlerin dünyasıdır. Bugün teknoloji pazarı büyüklüğünde dünyada 20’nci sıradayız. Bölgenin potansiyelini kullanabilirsek dünyanın ilk 10 teknoloji pazarı arasına girebiliriz” dedi.

Yener Karadeniz-Ekonomim

Teminat güçlüğü çeken firmalara kefil oluyor

Bir dönemler sadece KGF’nin yer aldığı ardından İGE A.Ş ve Katılım Finans Kuruluşlarının eklendiği Hazine Destekli Kefalet Kuruluşları, teminat güçlüğü çeken firmalara kefil olarak finansman sıkıntılarını gidermelerini sağlıyorlar. Bunlar kendi öz kaynaklarını kullanabildikleri gibi, Hazine desteğiyle de kefalet verebiliyorlar. İGE A.Ş; TİM, Eximbank, İhracatçı Birlikleri ve bankaların ortaklığıyla kefalet desteği veren bir şirket. Bu kuruluşlar aracılığıyla kullanılan kredilerde faiz genellikle bankalar tarafından belirleniyor. Bazı programlarda ise TLREF’e endeksli faiz uygulanıyor. Kefalet kuruluşları vadeye göre yüzde 1-2 arasında kefalet komisyonu alıyor.

Destek programı sayısı 17'den 20’ye çıkarıldı

Hazine Destekli Kefalet Programı kapsamında yürürlükteki destek unsuru sayısı yılbaşında 17 iken, 15 Mayıs itibarıyla 20’ye çıkarıldı. 31 Aralık itibarıyla 196.8 milyar lira tutarındaki kredi limitinden 117.5 milyar lirası kullanılmıştı. Aradan geçen yaklaşık 5 aylık zaman diliminde bazı programlar yürürlükten kaldırılırken, yeni programlar da eklendi. Yeni programlar yanı sıra mevcut programların da limitleri artırıldı ve toplam kredi limiti 321.5 milyar liraya çıktı. 15 Mayıs itibarıyla bunun 137.2 milyar liralık kısmı kullanıldı. Bir başka ifade ile hâlen kullanılmayı bekleyen 185 milyar liralık kaynak bulunuyor.

İGE’den 30 milyar liralık ‘ihracatta atılım’ desteği

Yeni desteklerden en dikkat çekici olan İGE’nin ihracatta atılım desteği oldu. 30 milyar liralık limitin belirlendiği bu paketten henüz kullanım yapılmadı. Buna karşılık İGE’nin ‘destek’ programında 29.6 milyar liralık limitin 26.9 milyar lirası, ‘yeni’ başlıklı programında 24 milyar liralık limitin 19.3 milyar lirası, ‘exim’ başlıklı programın 21.1 milyar liralık limitinin 17.2 milyar liralık kısmı kullanıldı. Katılım Finans Kuruluşlarının işletme kredilerinde 29.4 milyar liralık limitin 10.8 milyar lirası kullanılırken, KGF’nin 29.4 milyar liralık yatırım işletme desteğinde 22.3 milyar liralık kullanım yapıldı.

Hüseyin Gökçe-Ekonomim

Finansallar gerçeği söylüyor mu?

Bir şirketin hazır olup olmadığını anla­manın ilk işareti finansal şeffaflıktır. Ge­lir tablosu, bilanço ve nakit akışı gerçeği ne kadar doğru yansıtıyor? Karlılık tek se­ferlik fırsatlardan mı geliyor, yoksa tekrar edilebilir bir iş modelinden mi besleniyor? Patron cebinden şirkete, şirketten patron cebine para akışı varsa; stok, alacak, borç ve maliyetler net izlenemiyorsa en büyük risk “bilinmezliktir”. Bilinmezlik de değer düşürür.

Patron olmadan sistem çalışır mı?

İkinci gösterge, şirketin patrona bağımlı­lık düzeyidir. Birçok KOBİ’de müşteri iliş­kileri, satın almalar, fiyatlama, banka ilişki­leri ve kriz çözme refleksi patronun omuz­larındadır. Bu durum şirketi bugün ayakta tutabilir, fakat yatırımcıya şunu düşündü­rür: “Bu şirket patron olmadan çalışır mı?” Eğer cevap net değilse, yatırımcı ya geri çe­kilir ya da ciddi iskonto ister. Çünkü satın alınan şey yalnızca varlıklar değil; sürdürü­lebilir yönetim kapasitesidir.

Ciro mu, gelir kalitesi mi?

Üçüncü alan müşteri ve gelir kalitesi­dir. Ciro büyüyor olabilir, fakat satışların önemli kısmı birkaç müşteriden geliyor­sa, tahsilat vadeleri uzuyorsa, kârlı görü­nen işler finansman yükü taşıyorsa değer tartışmalı hale gelir. Yatırımcı, “Ne kadar satıyorsunuz?” kadar “Kime, hangi marjla, hangi vadeyle satıyorsunuz?” sorusuna ba­kar. Sağlıklı büyüme, kaliteli müşteri port­föyü ve öngörülebilir nakit akışıdır.

Süreçler kişilere mi, sisteme mi bağlı?

Dördüncü gösterge süreçler, sistemler ve iç kontroldür. Şirketin ana süreçleri tanım­lı mı? Yetkiler, onay limitleri, raporlama düzeni, performans göstergeleri belli mi? ERP sistemi var ama kararlar hâlâ Excel ve hafızayla mı alınıyor? Süreç olgunluğu, şir­ketin ölçeklenebilirliğini gösterir.

Gizli riskler masaya gelince

Beşinci alan hukuki, vergisel ve kurum­sal temizliktir. Davalar, belirsiz ortaklık ya­pıları, eksik ruhsatlar, çevre ve iş güvenliği açıkları, kayıt altına alınmamış aile içi an­laşmalar, geçmişten gelen vergi riskleri sa­tış sürecinde masaya gelir. Bunlar çoğu za­man pazarlık konusu olmaz; doğrudan fiyat kırma veya işlemden vazgeçme sebebi olur.

Gelecek hikâyesi inandırıcı mı?

Altıncı konu büyüme hikâyesidir. Yatı­rımcı geçmiş performansa bakar ama gele­ceği satın alır. Şirket hangi pazarda büyüye­cek? Rekabet avantajı nedir? Yeni ürün, ih­racat, kapasite artışı ve kanal genişlemesi gibi fırsatlar rakamlarla destekleniyor mu? “Biz iyiyiz, daha da büyürüz” ifadesi yet­mez. İnandırıcı strateji ve finansal projek­siyon gerekir.

Hazırlık testi

Kendinize basit bir test uygulayın: Fi­nansallar bağımsız incelemeye açıldığında savunulabilir mi? Patron bir ay uzak kal­sa işler yürür mü? İlk 5 veya 10 müşterinin kaybı karşısında dayanıklılık var mı? Sü­reçler kişilere değil sisteme mi bağlı? Söz­leşme, ruhsat, dava, vergi ve insan kaynağı dosyaları düzenli mi? Stratejiler sayılarla anlatılabiliyor mu? Cevaplar tereddütlü ise şirket henüz “satışa hazır” değil, “hazırlık sürecine girmeye hazır” demektir.

Sonuç

Sermaye daha seçici, yatırımcı daha dik­katli, alıcı daha sorgulayıcı. Şirketini dü­zenleyen, verisini temizleyen, süreçlerini tanımlayan, yönetim takımını güçlendiren patronlar için bu bir fırsat. Çünkü şirketle­rin %90’ı buna hazırlık yapmaz. Hazır şir­ketler yalnızca daha yüksek değerle işlem görmez; daha iyi yönetilir ve geleceğe daha güvenle bakar. Bu konuda sorularınız olur­sa cevaplamaya çalışırım.

Dr. Bertan Kaya-Dünya

Mayıs ayını yüzde 30-35 ihracat kay­bıyla kapatan sektörlerimiz var…

***

Örneğin un sektörü…

İhracat için yaptığı üretim ile maliyet düşürebilen 400’e yakın (binlerce kişinin istihdam kapısı) fabrikada, dış satım için yaklaşık 12 gün mal yüklenemedi…

Sonuç mu?

Zaten yüzde 40 kapasite ile çalışan ve maliyetleri maksimum, karları minimum seviyede olan fabrikalarda, kapasite kulla­nımı daha da düştü…

***

Örneğin:

50 işçiyle 100 milyon dolarlık ihracata ulaşan yüksek teknoloji şirketlerin yanın­da, 5 bin işçiyle 100 milyon dolarlık ihraca­ta ulaşabilen fabrikalar, “düşük katma de­ğerli” diye eleştirilebilir…

***

Ancak…

Bu fabrikaların:

Bireysel tasarrufta da, büyük yatırımla­ra kapı açacak sermaye/bilgi birikiminde de, “vasıfsız işçi” için açtığı kapı ve bu saye­de sağladığı sosyal barışta da, üretim kültü­rünün gelişmesinde de/kaybedilmemesinde de katkısı olduğu/olacağı unutulmamalıdır…

***

Sermaye/tasarruf birikimi geliştirerek/ üreterek yapılabiliyor…

Geliştirmeyen/üretmeyen ise gelişti­renin/üretenin (yabancının) tasarrufuna (borçlanmaya) ihtiyaç duyuyor;

Ve geliştirmemenin, üretmemenin mali­yetine katlanıyor…

Dahası:

Maliyet arttığında veya tasarruf sahibi sermayesini çekmek istediğinde ise çok daha sıkıntılı durumlar yaşanıyor...

VELHASIL

Veriler:

Kamuda da, özelde de, vatandaşta da borçlanmanın arttığını ve artışın hızlandı­ğını gösteriyor…

***

Sadece kamuda:

Hazine’nin ocak-nisan dönemindeki faiz ödemelerinin 1 trilyon 115,7 milyar liraya ulaşarak ilk dört aylık dönemler itibarıyla rekor kırdığı da biliniyor…

***

Geliştirmeyenin/üretmeyenin, gelişti­renin/üretenin (yabancının) tasarrufuna (borçlanmaya) ihtiyaç duyduğu/duyaca­ğı da; geliştirenin/üretenin yorulup tatile ihtiyaç duyduğu da yüzyıllardır biliniyor…

Ferit Barış Parlak-Dünya

Yeni teşvikler ne getiriyor?

Teşvikler, “matrahın tespi­tinde kurum kazancından in­dirim” ve “kurumlar vergisi oranı indirimi” şeklinde iki gruba ayrılmaktadır. Kazanç indirimi %95-%100, oran in­dirimi ise %12,5’dur:

(i) Transit ticaret ve yurt dışı mal alım-satımına ara­cılık: Yurt dışından satın alı­nan malların Türkiye’ye ge­tirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dı­şında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilme­sinden elde edilen kazançla­rın %95’i kurum kazancından indirilebilecektir. 4737 sayı­lı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan endüst­ri bölgelerinden, bölgenin ya­bancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uy­gun bulunanlar ile 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Ka­nunu hükümlerine göre katı­lımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumlar bakımından bu oran %100 olarak uygulanacaktır. Bu in­dirimden yararlanılabilme­si için kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyanname­sinin verilmesi gereken tari­he kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olması; aracılık faali­yetine ilişkin malların satıcısı ve alıcısının ise Türkiye’de ol­maması gerekmektedir. Bura­da mal ihracatı değil, ticaretin organizasyon, finansman ve yönetim merkezinin Türkiye olması desteklenmektedir.

(ii) Nitelikli hizmet mer­kezi olarak faaliyet göster­me: 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamında nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyette bu­lunan kurumların, münhası­ran bu faaliyetleri kapsamın­da yurt dışından elde ettikle­ri kazançların %95’i kurum kazancından indirilebilecek­tir. 4737 SK kapsamında ku­rulan endüstri bölgelerinden, bölgenin yabancı yatırım yo­ğunluğuna göre Cumhurbaş­kanınca uygun bulunanlar ile 7412 SK hükümlerine göre ka­tılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde nitelikli hizmet merkezi ola­rak faaliyette bulunan kurum­lar bakımından bu oran %100 olarak uygulanacaktır. Bu in­dirim, kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıl­lık kurumlar vergisi beyanna­mesinin verilmesi gereken ta­rihe kadar Türkiye’ye trans­fer edilmesi şartıyla, nitelikli hizmet merkezinin faaliyete geçtiği hesap döneminden iti­baren yirmi hesap dönemi iti­barıyla uygulanacaktır. Bu düzenleme, grup içi yönetim, finans, muhasebe, insan kay­nakları, tedarik zinciri, ve­ri analitiği, mühendislik veya benzeri yüksek katma değerli hizmetlerin Türkiye’den su­nulmasını desteklemektedir.

(iii) Sınai ve zirai üretim faaliyetleri: Sanayi sicil bel­gesini haiz ve fiilen üretim fa­aliyetiyle iştigal eden kurum­lar ile zirai üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların mün­hasıran üretim faaliyetlerin­den elde ettikleri kazançla­rına kurumlar vergisi oranı %12,5 olarak uygulanacaktır. Bu fıkra kapsamında indirimli orandan faydalanılan kazanç­lar için ayrıca KVK m. 32/7 kapsamında ihracat indirimi uygulanmayacaktır. Bu dü­zenlemeyle, gerçek ekonomik faaliyet desteklenmektedir.

Küresel asgari vergi ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması etkisi

28 Nisan tarihli yazımda, yerel ve küresel asgari ku­rumlar vergisinin bu teşvik­leri boşa çıkarabileceği yö­nünde endişelerimi dile ge­tirmiştim. 7582 SK ile yeni indirimler KVK m. 32/C sis­temiyle ilişkilendirilerek, bu endişe önemli ölçüde dikkate alınmıştır. Ancak, küresel as­gari vergi bakımından durum farklıdır.

OECD’nin Sütun 2 düzen­lemeleri kapsamında, yıl­lık konsolide geliri 750 mil­yon Avro ve üzerindeki çok uluslu gruplar bakımından Türkiye’de sağlanan %95 ve­ya %100’lük indirim, Türki­ye’deki faaliyetler yönünden efektif vergi yükünü %15’in altına düşürürse, bu avantaj başka bir ülkede tamamlayıcı vergi olarak geri alınabilecek­tir. Bu nedenle, 7582 SK’nın en güçlü etkisi, Sütun 2 kap­samına girmeyen orta ölçek­li uluslararası işletmeler ile bölgesel ticaret veya hizmet faaliyetlerini Türkiye’den yö­netmek isteyen yatırımcılar bakımından ortaya çıkacak­tır. 4737 SK, 7412 SK ve 4875 SK’ya yapılan atıflar, belir­li bölge, merkez ve nitelikli hizmet fonksiyonlarının Tür­kiye’ye çekilmek istendiğini göstermektedir.

ÇVÖA’ya gelince; Türki­ye’de tam mükellef kurumun kazancı 7582 SK kapsamın­da indirimli vergilense bile, Sütun 2’nin yanı sıra yaban­cı ortak veya ana şirket düze­yinde iştirak kazancı istisna­sı, temettü vergilemesi, stopaj ve anlaşma oranları, istisna/ mahsup sistemi ve kontrol edilen yabancı kurum kural­ları ayrıca önem taşıyabilir. Bu nedenle teşvikin yaban­cı sermayeli Türkiye şirket­leri bakımından gerçek etki­si, yalnızca Türkiye’deki KVK avantajına değil, grup yapısı­na ve ana şirketin mukim ol­duğu ülkenin vergi rejimine göre belirlenecektir.

CEO’lar bakımından

7582 SK önemli teşvikler getirmektedir. Ancak CEO’la­rın ilgisi, sadece indirim ve oranların cazibesinde değil, bu teşviklerin iş modelinde gerçekten korunup koruna­mayacağında olacaktır. Yurt dışındaki ilişkili şirketler ara­sında yapılan transit ticarette Türkiye’deki merkeze bırakı­lacak aracılık veya organizas­yon kar marjı, Türkiye’deki merkezin hem grup içine hem de üçüncü kişilere hizmet vermesi halinde maliyet da­ğıtım anahtarları, transfer fi­yatlandırması belgelendir­mesi, Türkiye’de düşük vergi­lenen kazancın kar dağıtımı, stopaj, Sütun 2 veya ana ülke vergilemesi yoluyla daha son­ra vergilenip vergilenmeyece­ği belirleyici olacaktır.

Prof. Dr. Funda BAŞARAN YAVAŞLAR-Dünya

Şirket, başvurunun gizli yürütüldüğünü ancak sürecin sızdırılabileceği ihtimali nedeniyle kamuoyuna açıklama yapma kararı aldığını belirtti.

Kesin tarih henüz belli değil

OpenAI yönetimi, halka arz için henüz net bir takvim oluşturulmadığını açıkladı. Şirket, bazı stratejik hedeflerin özel şirket statüsünde daha kolay yürütülebileceğini belirtirken, piyasa koşullarının uygun olması halinde halka arz sürecinin hızlandırılabileceğinin sinyalini verdi.

Yapay zeka devleri yatırımcıların peşinde

OpenAI'nin hamlesi, yapay zeka sektöründe halka arz yarışının hızlandığı bir dönemde geldi. Şirketin en büyük rakiplerinden Anthropic de geçtiğimiz hafta SEC'e gizli halka arz başvurusu yaparken, Elon Musk'ın SpaceX şirketinin de yakın dönemde borsaya açılması bekleniyor.

Uzmanlara göre milyarlarca dolarlık sermayeye ihtiyaç duyan yapay zeka şirketleri, aynı kurumsal yatırımcıların fonları için rekabet edecek.

Değerleme 852 milyar dolara ulaştı

OpenAI, mart ayında tamamlanan son yatırım turunda yaklaşık 852 milyar dolar değerlemeye ulaşmıştı. Rakibi Anthropic ise mayıs ayında gerçekleştirdiği finansman turunda 965 milyar dolarlık değerleme elde etti.

CNBC'nin haberine göre OpenAI ayrıca çalışanlarının hisse satabilmesine imkan tanıyacak yeni bir hisse programı üzerinde çalışıyor. Şirketin halka arz hazırlıkları kapsamında Goldman Sachs ve Morgan Stanley gibi yatırım bankalarıyla iş birliği yaptığı da belirtiliyor.

Rekabet giderek sertleşiyor

ChatGPT ile yapay zeka devrimini başlatan şirketlerden biri olarak öne çıkan OpenAI, son dönemde Anthropic, Google ve Elon Musk'ın xAI şirketinden gelen yoğun rekabetle karşı karşıya bulunuyor.

Piyasa uzmanları, Anthropic ve SpaceX'in halka arz performanslarının OpenAI'nin halka açılma takvimini doğrudan etkileyebileceğini değerlendiriyor.

Altman: Üçüncü aşamaya geçiyoruz

OpenAI CEO'su Sam Altman, şirketin yeni bir döneme girdiğini belirterek, temel araştırma ve ilk tüketici ürünleri aşamasının ardından yapay zeka sistemlerinin ekonomiye daha geniş ölçekte entegre edildiği "üçüncü faza" geçtiklerini söyledi.

Bu açıklama, şirketin halka arz hazırlıklarının yanı sıra yapay zeka teknolojilerini daha geniş ticari alanlara taşımaya hazırlandığı şeklinde yorumlandı.

Mutluhan Yıldız-Dünya

Üretmeyene değil, üretene; veri taklitçisine değil, gerçek çözümler sunana destek vermeli. Üretkenliğini kanıtlayan zekâlar yükselmeli, zombiler batırılmalı. Yararlı fikirler yüceltilmeli

1- SORUN: Yapay zekâ çağında hâlâ “teşvik” denince akla ilk gelen, kimin ne kadar para alacağı oluyor. Oysa mesele artık sadece fon değil, fonun veriyle ilişkisidir. Teşvikler, zekâyla desteklenmeyen yapılar içinde boşa akıyor. Sonuç: “zekâsız destek” kavramıyla bütçe eriyor.

2- ETKİSİ: Bu, algoritması olmayan fikre yazılım bütçesi vermek gibidir. Kod yazmayan sistemin güncellenmesini beklemek gibi… Kaynağı olan ama zekâsı olmayan girişimler çoğaldıkça, sistem değil sadece kayıt defteri şişiyor. Bugünün yeni kâbusu: Veriyi taklit eden yapılar yapay zombi şirketler.

YZ ÇAĞINDA VERİ ÜZERİNDEN SOYGUN

3- ÇÖZÜM: Bunlar sistemde var gibi görünürler ama üretmezler. Destek alırlar ama dönüşüm sağlamazlar. Teşvik programlarına başvururlar, YZ yazılımları talep ederler, ama sonunda sadece “fatura” üretirler. Çünkü asıl dertleri, süreci akıllandırmak değil, veri yoluyla sistemi oyalamaktır.

4- YÖNTEM: Bu tür şirketler zekâyı değil, şekli kopyalar. Ama içerik boş kalır. Ve sistem bu boşluğu fark etmeden fon aktarmaya devam eder. Teşvikler, tıpkı tohumlar gibidir. Ancak doğru toprağa düşerse ürün verir. Zekâsız girişimlere verilen teşvik; “kodsuz tohum” ekmek gibidir. Ne yeşerir ne de iz bırakır.

2 SORU 2 CEVAP / YZ ile teşvike dair…

Teşvikleri kim, nasıl denetlesin?

Denetim, artık bakanlık yazışmalarıyla değil, sistem içi veri takibiyle yapılmalıdır. Her teşvik bir API’ye bağlanmalı, süreç gerçek zamanlı izlenmelidir. Teşvik sadece verilmesin; veriyle denetlensin.

Zombi şirketlerden nasıl arınırız?

“Zombi temizliği” bir ahlak meselesidir. Bu, sadece hukukla değil, sistem zekâsıyla mümkündür. YZ destekli teşvik analizleri, üretmeyeni itebilir. Her teşvik, “üretim-veri-etki üçgeni” ile ölçülmeli

not/ Zombiyi besleme, zekâyı boğma

Bugün hâlâ teşvik alan ama üretmeyen, kendini yenilemeyen yapılar, sadece kamu bütçesini değil, kolektif umudu da tüketiyor. Bu sistemden çıkış; “zombilere değil, zekâya kaynak” vermekle mümkün. Zombi bir sistemin yaşaması, üretken bir girişimin boğulması anlamına gelir.

ZOMBİ ŞİRKET LÛGATI

Zombi: Haiti kültüründe, hayattan beslenen ama değer üretmeyen ölü sistemleri anlatır

Zombi şirket: Teşvik kovalayan ama değer üretmeyen, kamu bütçesi asalağı yandaş oluşumlar

Akılsız teşvik: Topluma, ekonomiye, kalkınmaya faydası olmayan projelerin desteklenmesi

YZ destekli teşvik: Yapay zekâ marifetiyle teşviklerin etki analizi sonucu dağıtılması ve takibi

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Bu kapsamda, 19/09/2018 tarihli ve 30540 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 13/09/2018 tarihli ve 161 sayılı “TMS Uygulama Kapsamına İlişkin Kurul Kararı” ile bağımsız denetime tabi şirketlerin uygulayacağı finansal raporlama çerçevesi belirlenmiştir.

Söz konusu Kurul Kararının uygulanması aşamasında Kurumumuz paydaşlarından gelen görüş ve değerlendirmeler dikkate alınarak Kurul Kararının güncellenmesi gerekliliği tarafımızca değerlendirilmiş olup; 6434 sayılı “Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararı” ile uyumlaştırmak ve değişen mevzuat hükümleri doğrultusunda gerekli düzenlemelerin yapılması amacıyla "Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Finansal Raporlama Çerçevesinin Belirlenmesine Dair Kurul Kararı Taslağı" hazırlanmıştır.

Hazırlanan taslak metin kamuoyu görüşüne açılmıştır. Erişim aşağıdaki linkte sunulmuş olup, görüş ve önerilerinizin 08/07/2026 tarihine kadar muhasebe.standartlari@kgk.gov.tr e-posta adresine iletilmesi rica olunur. Taslak metne aşağıdaki linkten ulaşılabilirsiniz:

Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Finansal Raporlama Çerçevesinin Belirlenmesine Dair Kurul Kararı Taslağı

Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Finansal Raporlama Çerçevesinin Belirlenmesine Dair Kurul Kararı Taslağı Değişiklikler

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Tünel kalıp sistemiyle inşa edilen örnek konutların depreme dayanıklı olduğunu belirten Murat Kurum, Ankara’da 2+1 konutların 3 milyon 100 bin liradan, taksitlerin ise 21 bin 400 liradan başlayacağını aktardı.

Kampanya kapsamında satışlar 15-17 Haziran tarihleri arasında Halk Bankası ve Ziraat Bankası üzerinden yapılacak. Başvuruda, ikametgah, gelir, ön başvuru ve kura koşulları olmayacak. Tek şart evinin bulunmaması ve 18 yaşın üzerinde olunması.

Evler peşin alınması halinde yüzde 25 indirim uygulanacak, yüzde 50 peşinat halinde 72 ay vade için yüzde 8 indirim yapılacak. Üçüncü modelde ise yüzde 50’lik peşinatın yarısı sözleşmede, yarısı ise 12 ay sonra alınacak, kalan kısma 60 ay vade yapılacak.

Ekonomim

BBVA Research ekonomistleri Adem İleri, Berfin Kardaşlar Cuma günü yayınlanan bir notta, "Çatışmayı çevreleyen devam eden belirsizlik, artan enflasyon riskleri, son iç siyasi gelişmeler ve finansal istikrar endişeleri göz önüne alındığında, merkez bankasının politika faizini mevcut fonlama maliyeti olan yüzde 40'a yükseltmesini bekliyoruz" ifadelerini kullandı.

Yine de ekonomistler, yurtiçi yerleşiklerin dolarizasyonunun sınırlı olması ve Merkez Bankası'nın kredi büyümesini dizginlemeyi amaçlayan son önlemlerini gerekçe göstererek, bir duraklama olasılığını dışlamıyor.

Notta faiz artırımının mutlaka ek sıkılaştırma anlamına gelmeyeceğini, bunun yerine politika faizini Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyetiyle uyumlu hale getireceğini belirten ekonomistler "Bununla birlikte, mevcut koşullar para politikasının daha uzun süre sıkı kalması gerekeceğini gösteriyor." ifadelerine yer verdi.

Faiz toplantısı 11 Haziran'da gerçekleşecek.

Bloomberg HT

Raporda, hava yolu şirketlerinin kar beklentilerinin, Orta Doğu'daki çatışmalar ve artan yakıt maliyetleri nedeniyle Aralık 2025'teki öngörü olan 41 milyar dolardan aşağı yönlü revize edilerek 23 milyar dolara indirildiği belirtildi. Bu rakamın 2025 yılında elde edilen 45 milyar dolarlık net karın oldukça gerisinde kalması dikkati çekti.

Söz konusu düşüş, yolcu talebinin güçlü kalmasına ve uçakların daha yüksek dolulukla uçmasına rağmen sektörün jeopolitik şoklara ve yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı kırılganlığını yeniden ortaya koydu.

Havacılık sektöründe maliyet baskısı artıyor

Raporda, hava yolu şirketlerinin toplam yakıt giderlerinin bu yıl, 2025'teki 252 milyar dolar seviyesinden 350 milyar dolara yükseleceği öngörüldü. Yakıt maliyetleri, işletme giderlerinin neredeyse üçte birini oluşturuyor.

Maliyetlerdeki bu artış yolcu başına karlılığı da eritti. Şirketlerin yolcu başına elde edeceği net karın, geçen yılki 9,10 dolar seviyesinden bu yıl 4,50 dolara gerilemesi bekleniyor. Sektörün net kar marjının ise yüzde 2'ye düşeceği tahmin ediliyor.

Ciro yükseliyor

Olumlu tarafta ise IATA, istikrarlı seyahat talebi, bilet fiyatlarındaki artış ve koltuk yükseltme ile uçak içi hizmetler gibi ek gelirlerin etkisiyle sektör cirosunun bu yıl yüzde 9,4 artarak 1 trilyon 165 milyar dolara ulaşmasını bekliyor.

Yolcu doluluk oranının yüzde 84 ile tarihi rekor kırması, küresel yolcu sayısının yüzde 2,4 artışla 5,1 milyara, kargo hacminin ise 71,7 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor.

Havacılık sektöründe bölgesel ayrışma

Raporda, küresel görünümün bölgelere göre ciddi farklılıklar gösterdiği belirtildi.

Çatışmaların merkezinde yer alan Orta Doğu'daki hava yolu şirketlerinin, zayıflayan talep ve operasyonel aksaklıklar nedeniyle kolektif olarak zarar açıklaması bekleniyor. Diğer tüm bölgelerin ise azalan oranlarda da olsa kar elde etmeye devam edeceği öngörülüyor.

"Jet yakıtı fiyatlarındaki yüzde 70'lik artış karları eritiyor"

Raporda görüşlerine yer verilen IATA Genel Direktörü Willie Walsh, Orta Doğu'daki çatışmaların ve artan yakıt maliyetlerinin sektör görünümünü kötüleştirdiğini vurguladı.

Küresel ölçekte hava yolu şirketlerinin karlılığının 2025'e kıyasla yarı yarıya azalmasının beklendiğini belirten Walsh, "Karlar geçen yılki 45 milyar dolardan bu yıl 23 milyar dolara, marjlar ise yüzde 4,2'den yüzde 2'ye gerileyecek. Jet yakıtı fiyatlarındaki yüzde 70'lik hızlı yükseliş, tüm şirketlerin mali tablolarını olumsuz etkiliyor. Ek maliyetlerin bir kısmı fiyat ayarlamaları ve verimlilik artışıyla karşılansa da bu durum karlılığı geçen yılki seviyede tutmaya yetmiyor. Yıla zayıf bilançolarla başlayan küçük ölçekli taşıyıcılar zor bir süreçten geçiyor." değerlendirmesinde bulundu.

Walsh, Körfez bölgesindeki taşıyıcıların, hava sahalarının neredeyse tamamen kapanmasının ardından büyük bir operasyonel belirsizlikle karşı karşıya kaldığına dikkati çekerek, "Bu şirketler bağlantıları sürdürmek adına harika bir iş çıkarıyor ancak büyük finansal etkiler kaçınılmaz." ifadelerini kullandı.

IATA Genel Direktörü Willie Walsh, yolcu başına düşen 4,50 dolarlık karın mevcut şartlar altında bir direnç göstergesi olduğunu belirterek, "Ancak bu miktar, FIFA Dünya Kupası stadyumlarının çoğunda bir sosisli sandviç bile almaya yetmez ve diğer maliyetler ya da vergiler yükseldiğinde şirketlere yeterli bir tampon alanı bırakmaz." uyarısında bulundu.

AA

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.