Diğer yandan, iş dünyasına gümrük birliği uygulamasına dahil Türkiye’nin şüpheye yer vermeyecek şekilde bu yasanın kısıtlayıcılığı dışında kalmasını temin etmek için çalışmaların sürdüğü, genel düzenlemelere ilişkin de bir pozisyon belgesi hazırlandığı belirtilerek, bunun için de görüşler istendi. Bu arada Bakanlık düzenlemenin çerçevesi ve olası etki kanallarına yönelik bir bilgi notu da gönderdi. Buna göre “Made in Europe” yaklaşımı doğrultusunda AB menşeli sayılmada gümrük birliğine dahil olan ülkeler atıfı görünüyor ancak bakanlık bunu kesinleştirmek istiyor. Diğer tüm ülkelerin kapsam dışı sayılmasına yönelik belirlenen kriterde ise, karşılıklılık ilkesi gözetiliyor.

Yabancı yatırımlara kontrol

Düzenleme, 100 milyon doların üzerindeki yabancı yatırımlar ile yenilenebilir enerji, batarya teknolojileri gibi özel alanlardaki yatırımlarda kontrol oluşturulmasını düzenliyor. Diğer bir düzenleme ise Birlik üyesi tüm ülkelerin her birinin bir “yatırım otoritesi” kurması; ayrıca yabancı yatırımları onaylarken 6 ayrı şart sayılırken, yatırım onaylarında bunlardan en az 4’ünün karşılanması kuralı getiriliyor.

Bilgi notunda 6 şart şöyle sıralandı:

• (1) yabancı yatırımcının kontrol payının yüzde 49’u aşmaması,
• (2) yatırımların AB’li ortaklarla ortak girişim şeklinde ve etkin teknoloji transferi ile gerçekleştirilmesi,
• (3) fikri mülkiyet ve know-how’ın AB’deki varlıklara lisanslanması,
• (4) AB içinde Ar-Ge harcaması yapılması (en az yüzde 1 ciro oranında),
• (5) iş gücünün en az yüzde 50’sinin AB çalışanlarından oluşması ve istihdamın korunması,
• (6) üretim girdilerin Birlik ülkelerinden temin edilmesine öncelik stratejisi hazırlanması ve en az yüzde 30’unun Birlikten temin edilmesinin hedeflenmesi.

Mehmet Kaya-Ekonomim

Trump, sosyal medya paylaşımında İran’ın “tüm medeniyetini” yok etmeye yönelik kendi koyduğu son tarihten iki saatten az bir süre kala bombardımanı askıya almayı kabul ettiğini belirtirken, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının ateşkes için temel şart olduğunu vurguladı. İran ise boğazdan güvenli geçişin iki hafta boyunca “mümkün” olduğunu açıkladı.

Petrol 100 doların altına indi

Petrol fiyatları varil başına 100 doların altına düşerken, dolar da geriledi; bu durum ABD doları cinsinden fiyatlanan altını destekledi.

Hisse senetleri ise yüzde 2’nin üzerinde yükseldi.

Enerji fiyatları arttı, enflasyon riskleri arttı

Altıncı haftasına giren savaş, enerji fiyatlarında sıçramaya ve enflasyon risklerinin artmasına yol açarak merkez bankalarının faiz indirimlerini ertelemesi ya da hatta artırması olasılığını güçlendirdi. Tahvil yatırımcıları, Fed'in yılın geri kalanında borçlanma maliyetlerini sabit tutmasını bekliyor.

Altın şubattan bu yana yüzde 10 değer kaybetti

Altın, 28 Şubat'ta başlayan savaştan bu yana yaklaşık yüzde 10 değer kaybetti. Bloomberg HT'de yer alan habere göre son günlerde görülen sınırlı toparlanma, ateşkes beklentilerinin güçlenmesi ve küresel ekonomik büyümede olası bir yavaşlamanın, faizlerin sabit kalacağı ya da daha yüksek seviyelerde seyredeceği beklentisini dengeleyeceği görüşünden destek buldu.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Singapur saatiyle 08:02 itibarıyla spot altın yüzde 3 artışla ons başına 4.849,01 dolara yükseldi. Gümüş yüzde 5,4 artışla 76,92 dolara çıktı. Platin ve paladyum da yükseldi. ABD dolarının gücünü ölçen Bloomberg Dolar Spot Endeksi ise yüzde 0,8 geriledi.

Ekonomim

Motorinin litre fiyatına 8 Nisan tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 7,76 TL zam yapıldı. Bu zamla birlikte İstanbul Avrupa yakasında motorinin litre fiyatı 85,26 TL ile rekor düzeye yükseldi.

Benzinde de zam kararı geldi. Benzinin litre fiyatına 60 kuruşluk zam yapıldı. Benzinin İstanbul Avrupa yakasındaki fiyatı da 63,24 TL'ye çıktı.

Savaşın başlamasından sonra ekonomi yönetimi eşel mobil uygulamasına geri dönmüş, ancak fiyatlarda yaşanan hızlı artışın etkisiyle ayrılan limitlerin dolmasıyla zamlar pompa fiyatlarına yansımaya başlamıştı.

Savaşın başından bu yana motorin fiyatlarında 25 TL'ye yakın zam gerçekleşti. Zam oranı da yüzde 41 olarak kaydedildi.

Bloomberg HT

Özellikle İran merkezli jeopolitik gerilimler, ABD ve İsrail ile yaşanan çatışma riski üzerinden sadece enerji piyasala­rını değil; bireylerin günlük yaşa­mını ve şirketlerin finansal sürdü­rülebilirliğini doğrudan etkileyen yeni bir ekonomik gerçeklik yarat­maktadır. Bu yeni dönemde pet­rol fiyatlarının hızla yükselmesi, küresel ticaretin sekteye uğrama­sı, finansal piyasalarda oynaklığın artması ve gelişmekte olan ülke­lerden sermaye çıkışının hızlan­ması gibi etkiler, ekonomiyi sadece makro düzeyde değil mikro düzey­de de dönüştürmektedir.

Artık sorulma­sı gereken temel soru şudur: Bu yeni ve belirsiz ekonomik dü­zende birey ve şirket nasıl hare­ket etmeli, nasıl korunmalı ve nasıl fırsat yaratmalıdır?

Bireysel finansal davranış ile ku­rumsal finans yönetimini tek bir bütünsel çerçevede ele alarak, kriz dönemlerinde uygulanması gere­ken stratejileri detaylı ve analitik bir bakış açısıyla aşağıdaki madde­ler çerçevesinde oluşturulmalıdır.

1 Jeopolitik şokun ekonomiye etkisi

İran merkezli bir savaşın ekono­mik etkileri yalnızca bölgesel kal­maz; enerji fiyatları üzerinden kü­resel enflasyonu tetikler, finansal piyasalarda risk algısını artırır ve sermaye hareketlerini doğrudan etkiler. Petrol fiyatlarının 80 dolar seviyelerinden 110–130 dolar ban­dına çıkması, sadece enerji mali­yetlerini artırmakla kalmaz; aynı zamanda üretim, lojistik ve ulaşım maliyetlerini yukarı çeker. Bu du­rum özellikle Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler­de enflasyonun yeniden hızlanmasına neden olur.

Enflasyonun yüksel­mesi, merkez bankalarını daha sıkı para politikala­rına yönlendirirken, faiz oranlarının artması hem bireylerin kredi maliyet­lerini hem de şirketlerin finansman yükünü ciddi şekilde artırır. Kur tarafında ise ge­lişmekte olan ülkelerden çıkan ser­maye, yerel para birimlerinde de­ğer kaybına yol açarak maliyet bas­kısını daha da derinleştirir.

2 Ortak gerçek: Nakit akışı yönetimi

Bu yeni ekonomik düzende hem birey hem de şirket için en kri­tik unsur nakit akışıdır. Birey açı­sından bakıldığında, gelir ile gider arasındaki dengenin korunması ve tasarruf yaratılması hayati önem taşırken; şirketler açısından tah­silat ve ödeme dengesi, yani nakit döngüsünün sağlıklı yönetilmesi sürdürülebilirliğin temelini oluş­turur. Artık sadece kârlı olmak ye­terli değildir; önemli olan bu kârın nakde dönüşebilmesidir.

Bu nedenle yeni dönemde kaza­nanlar, yüksek ciro yapan ya da bi­lanço üzerinde kâr gösterenler de­ğil; nakit üretebilen, likiditeyi ko­ruyabilen ve finansal esnekliğini sürdürebilen aktörler olacaktır.

3 Bütçe disiplini: Birey ve şirket için ortak model

Bireylerin bütçe yönetiminde artık klasik harcama planlarının ötesine geçmesi gerekmektedir. Zorunlu harcamaların önceliklen­dirildiği, değişken giderlerin kont­rol altına alındığı ve tasarruf oranı­nın artırıldığı bir model benimsen­melidir. Özellikle lüks tüketimin azaltılması ve gereksiz harcama­ların ortadan kaldırılması, finan­sal dayanıklılığı artıran temel un­surlar arasında yer alır. Şirketler açısından ise bütçe artık statik bir plan olmaktan çıkmalı, dinamik ve sürekli güncellenen bir yapıya dö­nüşmelidir. Dinamik bütçeleme yaklaşımıyla, değişen ekonomik koşullara hızlı adaptasyon sağlan­malı ve tüm finansal planlama na­kit akışı odaklı yapılmalıdır. EBIT­DA gibi muhasebesel göstergeler yerine, gerçek nakit giriş ve çıkış­ları karar alma süreçlerinin mer­kezine yerleştirilmelidir.

4 Tüketim ve satış davranışı: Aynı döngünün iki yüzü

Bireyler açısından tüketim dav­ranışı, kriz dönemlerinde önemli bir dönüşüm geçirir. İhtiyaç ile is­tek arasındaki farkın net bir şekil­de ortaya konulması, panik tüke­timden kaçınılması ve fiyat-per­formans odaklı harcama yapılması bu dönemin temel prensipleridir.

Şirketler açısından ise satış stra­tejisi köklü bir değişim geçirir. Artık satışın başarısı ciro ile de­ğil, tahsilat kalitesi ile ölçülmeli­dir. Vadeli satışların kontrol altına alınması, riskli müşteri segment­lerinden uzak durulması ve nakit satışların teşvik edilmesi gerek­mektedir. Bu yaklaşım, şirketlerin likidite riskini azaltırken finansal sürdürülebilirliğini güçlendirir.

5 Fiyatlama davranışı: Dinamik ve esnek yapı

Bireyler açısından fiyat farkın­dalığı artmalı, alternatif ürünlere yönelme ve karşılaştırmalı alışve­riş alışkanlığı geliştirilmelidir. Şir­ketler için ise sabit fiyatlama döne­mi sona ermiştir. Artan maliyetler karşısında fiyatların düzenli olarak güncellenmesi, segment bazlı fiyat­lama yapılması ve maliyet artışla­rının satış fiyatlarına kontrollü şe­kilde yansıtılması gerekmektedir. Bu noktada en kritik gerçek şudur: Fiyatını güncellemeyen şirket, maliyetini finanse etmek zorun­da kalır.

6 Yatırım stratejileri: Koruma ve sürdürülebilirlik

Bireyler yatırım kararlarında risk dağılımına odaklanmalı, al­tın, döviz ve likit varlıklar arasında dengeli bir portföy oluşturmalıdır. Bu yaklaşım, hem enflasyon karşı­sında koruma sağlar hem de piyasa oynaklığına karşı esneklik kazan­dırır.

Şirketler açısından ise yatırım kararları daha seçici hale gelme­lidir. Nakit üretmeyen, geri dönüş süresi uzun olan projeler ertelen­meli; verimlilik artıran, maliyet düşüren ve dijital dönüşüm sağla­yan yatırımlara öncelik verilmeli­dir.

7 Stok ve tasarruf yönetimi

Bireylerin gereksiz stoklama yap­ması, nakit akışını olumsuz etkile­yen bir davranıştır. Şirketler için ise stok yönetimi stratejik bir ko­nudur. Kritik ürünlerde stok sevi­yesinin artırılması, tedarik riskini azaltırken; gereksiz stok birikimi finansman yükü yaratır. Bu neden­le stok devir hızının optimize edil­mesi ve ABC analizi ile stok yapısı­nın yeniden düzenlenmesi gerek­mektedir.

8 Borç ve kredi yönetimi

Bireylerin tüketici kredi­lerine olan bağımlılığı azaltma­sı, faiz riskine karşı korunmaları açısından önemlidir. Şirketler ise kredi kullanımında vade uyumuna dikkat etmeli, kısa vadeli borçlan­maların uzun vadeli yatırımları fi­nanse etmesinden kaçınmalıdır. Ayrıca sabit faizli finansman araç­larının tercih edilmesi, faiz artışı riskine karşı koruma sağlar.

9 Gelir ve pazar çeşitlendirme

Bireylerin tek gelir kaynağına bağlı kalması, kriz dönemlerinde ciddi risk oluşturur. Ek gelir yarat­ma, freelance çalışma ve yatırım gelirleri bu riski azaltır. Şirketler açısından ise yeni pazar arayışı, ih­racat kanallarının geliştirilmesi ve müşteri portföyünün çeşitlendi­rilmesi sürdürülebilir büyümenin anahtarıdır.

10 Personel ve verimlilik yönetimi

Bireylerin kendilerini geliştir­mesi, yeni beceriler kazanması ve değişen iş gücü piyasasına uyum sağlaması gerekmektedir. Şirketler ise personel yönetiminde maliyet odaklı değil, verimlilik odaklı bir yaklaşım benimsemelidir. Perfor­mans bazlı sistemler, esnek çalış­ma modelleri ve outsource çözüm­ler bu dönemde öne çıkarılmalıdır.

11 Krizde fırsat: Yatırım ve satın alma

Kriz dönemleri aynı zamanda fırsat dönemleridir. Bireyler düşük fiyatlı varlıkları değerlendirebi­lirken, şirketler zor durumda olan ancak operasyonel olarak güçlü fir­maları satın alarak büyüme fırsatı yakalayabilir. Bu süreçte doğru de­ğerleme ve güçlü finansman yapısı kritik rol oynar.

12 Senaryo bazlı yaklaşım

İyimser senaryoda savaş kısa sürede sona ererken, baz senaryo­da uzun süren bir belirsizlik döne­mi yaşanır. Kötümser senaryoda ise küresel resesyon riski ortaya çı­kar. Her senaryo için farklı aksiyon planlarının önceden hazırlanması, hem birey hem de şirket için stra­tejik avantaj sağlar.

13 Sonuç: Yeni ekonominin kazananları

İran savaşı gibi jeopolitik kırıl­malar, ekonomik sistemde güç­lü bir eleme mekanizması yaratır. Bu süreçte finansal disipline sahip olan, nakit akışını doğru yöneten ve hızlı adaptasyon sağlayan birey­ler ve şirketler ayakta kalır.

-Ekonomi artık sadece rakam­lar değil; doğru karar alma sanatı­dır

Ve en kritik gerçek şudur:

-Bireyler için, Finansal okurya­zarlık artık bir tercih değil, zorun­luluktur.

-Firmalar için, Şirket yönet­mek, sadece satış yapmak değildir. Finansı yönetemeyen, şirketini yö­netemez

Son sözler: “Hiçbir şey yapmaya­rak da adaletsizlik yapabilirsiniz” Marcus Aurelius

“Mutlu olmak için iki şeyi orta­dan kaldırmanız gerekir; Kötü bir gelecek korkusu ve kötü bir geçmi­şin hatırası” Seneca

Şevket Sayılgan-Dünya

SGK, 2016’dan bu yana yürüttüğü “Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi” ile bu tür uygulamaların önüne geçmeyi hedefliyor.

Sabah'ın haberine göre, 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4.6 milyon iş yeri incelemeye alındı. Projenin 2025 yılına kadar süren 16 aşamasında dikkat çeken sonuçlar elde edildi. Toplamda 3 bin 273 sahte iş yeri üzerinden bildirilen 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi.

Faiziyle geri alınıyor

SGK, sahte sigortalılık tespit edilen durumlarda sadece sigortayı iptal etmekle kalmıyor. Emekli olan kişilerin maaşlarını kesiyor ve bugüne kadar yapılan ödemeleri faiziyle geri talep ediyor.

Ayrıca bu kişilerin sağlık harcamalarını da tahsil ediyor. Süreçte hem sigortalı görünen kişiler hem de bu sistemi kuranlar hakkında adli işlem başlatılıyor.

Yaşadığımız dönemdeki anormal fiyat ar­tışlarında, kira artışlarının etkili olduğu da biliniyor…

Konut ve kira fiyatlarının yüksekliği ise “yüksek talebe” bağlanıyor…

★★★

Ancak…

Veriler arzın da yüksek olduğunu belgeli­yor…

TÜİK verileri ve nüfus sayımı bilgileri, boş (kiralanmayan) konut sayısının 9 mil­yona yaklaştığını söylüyor…

★★★

Ama…

Atıl bıraktığımız yüksek potansiyele rağ­men, aşırıya kaçmış fiyatlarda dahi “katılık” kırılamıyor…

★★★

Nasıl kırılacak fiyatlardaki katılık?

Eşi doktor olan bir bürokrat anlattı:

“2022 yılında tamamlanıp satılmış bir ko­nutun, 3’üncü sahibi oldum…

Önceki alanlar evi kullanmamış…

2024 yılında satın alan arkadaşım da, kul­lanmadı, kiraya da veremedi; aldığı fiyattın yüzde 10 altına satışa çıkardığını söyleyin­ce, düşünüp/hesap yapıp aldık…

2 yıllık reel kaybını siz hesap edin…”

★★★

Bu örnek, öncelik verilmesi gereken nok­tayı da açığa çıkarıyor:

Konut/kira fiyatlarındaki katılığın kırıl­ması için, öncelikle, “Konut fiyatlarının, di­ğer yatırım/üretim araçlarına göre, kat kat fazla yükselebileceğine olan inancın” kırıl­ması gerekiyor…

★★★

Bunun tek yolu ise:

Maalesef, (kullanılmayan, atıl bıraktığı­mız arza rağmen) arzı, daha da artırmaktan geçiyor…

VELHASIL

Arzı ise düşük maliyetle, daha da önemlisi yerli kaynakları kullanarak artırmak gerekiyor…

★★★

Dün Orta Anadolu İhracatçılar Birliği Koordinatör Başkanı Erdem Çenesiz de dikkat çekti:

“Kalıcı enflasyon düşüşü için iç piyasada konut üretiminin hızlanmasının, büyük önem taşıdığına inanıyoruz.”

★★★

Konut arzını artıracak destekler mi?

Hem yüzde 82 yerli (işçilik, hammadde, tasarım…) girdi kullanarak, ihracatta 5 milyar doları aşan çimento, seramik, cam sektörlerine, yaşanılan sıkıntılı süreçte cansuyu olur…

Hem de, “Konut arzı artacak, fiyatlar düşecek” algısı oluşturur…

Ferit Barış Parlak-Dünya

Tarım ve gıdada alarm

Türkiye’de oldukça güçlü görünen alanların başında inşaat geliyor. Fakat arka planda işler çok da göründüğü gibi gitmiyor. Kişisel olarak ev sahibi olmak zorlaştıkça, krediye ulaşmada maliyetler arttıkça talep düşüyor. Böylece projeler yavaşlarken, şirketlerin kasasına giren para da eriyor. Son bir yılda inşaat sektöründe 137 şirket bu süreçten geçerek konkordato talebinde bulundu.

En kritik alan sanayi. Maliyet sorunu ile boğuşan sektörde 53 firma konkordato için başvuruda bulundu. Veriler yaşanan krizin sadece sektörlerle sınırlı kalmadığını sanayinin omurgasını oluşturan alanlara da sıçradığını gösteriyor.

Son 1 yılda otomotiv yedek parça 42, makine üretimi 39, elektrik ve elektronik 38, plastik sanayi 36, ana kimyada ise 36 konkordato ilanı gerçekleştirildi.

Tarım ve gıda da alarm veren sektörlerden. Girdi maliyetlerindeki artış ve burada da yer alan finansman sorunları üreticide baskı yaratmaya devam ediyor. Listenin en üst sıralarında yer alan tarım 56 konkordatoyla dikkat çekerken, gıda da ise son 1 yılda konkordato sayısı 53 olarak gerçekleşti. Toptan ve perakende ticarette 49’a ulaşan konkordato sayısı, lojistik, sağlık, turizm ve çeşitli hizmet alanlarında da daha sınırlı ancak yaygın bir artış dikkat çekiyor. Uzmanlar bu durumu, ekonomik yavaşlamanın reel sektörün tamamına yayıldığını gösterdiğini paylaşıyor.

Otomotivde ‘gizli stres’ dikkat çekiyor

Türkiye’de sıfır araç satışları tam gaz devam ediyor. Pazar her ne kadar mart ayında hafif frene bassa da 10 yıllık görünüm oldukça iyi. Ancak sektör temsilcileri kârsızlıktan şikayet ediyor. Yan sanayideki konkordato artışı da bunun en yakın örneklerinden. Bu sektörde son 1 yılda 42 dosyaya ulaşan başvurular, sektörün görünmeyen tarafında finansal sıkışıklığın arttığını ifade ederken, özellikle ihracata çalışan tedarikçilerin maliyet baskısı ve sipariş dalgalanmaları nedeniyle zorlandığı görülüyor.

Ali Yıldırım-Dünya

★★★

Ancak…

Veriler arzın da yüksek olduğunu belgeli­yor…

TÜİK verileri ve nüfus sayımı bilgileri, boş (kiralanmayan) konut sayısının 9 mil­yona yaklaştığını söylüyor…

★★★

Ama…

Atıl bıraktığımız yüksek potansiyele rağ­men, aşırıya kaçmış fiyatlarda dahi “katılık” kırılamıyor…

★★★

Nasıl kırılacak fiyatlardaki katılık?

Eşi doktor olan bir bürokrat anlattı:

“2022 yılında tamamlanıp satılmış bir ko­nutun, 3’üncü sahibi oldum…

Önceki alanlar evi kullanmamış…

2024 yılında satın alan arkadaşım da, kul­lanmadı, kiraya da veremedi; aldığı fiyattın yüzde 10 altına satışa çıkardığını söyleyin­ce, düşünüp/hesap yapıp aldık…

2 yıllık reel kaybını siz hesap edin…”

★★★

Bu örnek, öncelik verilmesi gereken nok­tayı da açığa çıkarıyor:

Konut/kira fiyatlarındaki katılığın kırıl­ması için, öncelikle, “Konut fiyatlarının, di­ğer yatırım/üretim araçlarına göre, kat kat fazla yükselebileceğine olan inancın” kırıl­ması gerekiyor…

★★★

Bunun tek yolu ise:

Maalesef, (kullanılmayan, atıl bıraktığı­mız arza rağmen) arzı, daha da artırmaktan geçiyor…

VELHASIL

Arzı ise düşük maliyetle, daha da önemlisi yerli kaynakları kullanarak artırmak gerekiyor…

★★★

Dün Orta Anadolu İhracatçılar Birliği Koordinatör Başkanı Erdem Çenesiz de dikkat çekti:

“Kalıcı enflasyon düşüşü için iç piyasada konut üretiminin hızlanmasının, büyük önem taşıdığına inanıyoruz.”

★★★

Konut arzını artıracak destekler mi?

Hem yüzde 82 yerli (işçilik, hammadde, tasarım…) girdi kullanarak, ihracatta 5 milyar doları aşan çimento, seramik, cam sektörlerine, yaşanılan sıkıntılı süreçte cansuyu olur…

Hem de, “Konut arzı artacak, fiyatlar düşecek” algısı oluşturur…

Bankalarla yapılan swap hacmi 13 milyar dolar arttı

QNB Türkiye ekonomistlerinin hesaplamalarına göre geçen hafta toplam rezervler 6.7 milyar dolar arttı ve 162.1 milyar dolara yükseldi. 3 Nisan haftası içerisinde bankaların TCMB’de zorunlu karşılık ve teminat depo çerçevesinde tuttukları döviz miktarının 4.4 milyar dolar azalması, brüt rezervi olumsuz etkiledi. Bunu hariç tutan net rezerv ise 11.2 milyar dolar artışla 46.2 milyar dolara çıktı. Swap hariç net rezerv ise önceki haftaya göre 1.8 milyar dolar azalışla 18.4 milyar dolara indi.

Analize göre net rezerv içinde değerlendirilen yurt içi bankalarla yapılan swap hacminin 3 Nisan haftasında 13 milyar dolar artması, net rezervi olumlu etkiledi. Altın fiyatlarının yükselmesinin ise net rezervde 2.9 milyar dolarlık artışa yol açtığı hesaplandı. Kamunun döviz mevduatı da incelenen hafta içerisinde 0.2 milyar dolar yükseldi. QNB Türkiye ekonomistleri “Sonuç olarak, bu saydığımız işlemler net rezervin geçen hafta 16.1 milyar dolar yükselmesine neden olmuştur. Net rezervdeki değişimi dikkate aldığımızda, bunun dışında kalan işlemlerle toplamda 5 milyar dolar döviz satışı gerçekleştiğini hesaplıyoruz” dedi.

Yabancının 2025’ten bu yana girişi büyük ölçüde çıktı

QNB Türkiye Baş Ekonomisti Erkin Işık, yabancı yatırımcıların 2025 başından beri portföy girişlerinin büyük ölçüde çıktığını hesapladıklarını belirterek “Diğer taraftan yurtiçi yerleşiklerin döviz talebi sınırlı kaldı ve yüksek faiz seviyelerinin etkisiyle bu şekilde devam edebilir. Bu yüzden döviz satışlarının önümüzdeki dönemde yavaşlamasını bekleriz. Ayrıca mevcut rezerv seviyeleri halen geçmiş yıllardaki dip seviyelerinin oldukça üzerinde, yani döviz müdahalesine devam etmek için hala döviz rezervlerinde alan var” diye konuştu.

İlk dalga geride kaldı, yerlinin tavrı önemli

EKONOMİ’ye konuşan bir ekonomist 28 Şubat’ta başlayan savaş döneminde TL varlıklardan çıkışın yüzde 70’inin yabancı yatırımcı kaynaklı olduğunu vurgularken geçen yıl 19 Mart’ta İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na yapılan operasyon döneminde yabancı kaynaklı satışın yüzde 48 seviyesinde olduğunu hatırlattı. Bankalarla yapılmaya başlanan döviz karşılığı TL swap ihalelerinin brüt ve net rezervli yükselttiğini, Merkez Bankası’nın piyasayı sıkılaştırmasından dolayı bu ihalelerin bankaları da rahatlattığını dile getiren ekonomist, TL satışta ilk dalganın geçmiş gibi göründüğünü dile getirdi. Ekonomist bundan sonra en önemli durumun yerli yatırımcının talebini iyi tutmak olduğunu vurgulayarak yerlinin dövize yönelmesinin daha sıkıntı yarattığına işaret etti.

Not görünümleri durağandan negatife dönebilir

Bir yabancı analist ise şu anda dünyada yazılan raporların büyük çoğunluğunda TCMB rezerv durumunun ana gündem maddesi olduğuna işaret ederek İngiltere’den Mısır’daki araştırma şirketine herkesin Türkiye’nin rezervlerine bakmaya başladığını vurguladı. Rezervler eksi olsa da yönetilebilir olduğuna işaret eden analist 220 milyar doları bulan yabancı para mevduat durduğu sürece bir sorun görmediğini vurguladı. Analist, yabancının çoğunlukla çıktığına dikkat çekerek yeni sorunun ise beklenen not artışlarının ertelenmesi olduğuna işaret etti. Bu yıl Türkiye için beklenen not artışlarının artık gündemden düştüğünü söyleyen analist kredi not görünümlerinde rezerv pozisyonu nedeniyle durağandan negatifi bir geçiş yaşanabileceğini vurguladı.

Şebnem Turhan-Ekonomim

Türkiye’nin bu dönemde bebek giyim ürünleri ithalatı da artmaya devam etti. 2024’te yüzde 47 artışla 43 milyon dolara çıkarken geçen yıl ise 46 milyon dolara yükseldi.

Sektör ihracatından daha sert daraldı

İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) tarafından hazırlanan “Türkiye Bebek Giyim İhracat Raporu” sektörde son yıllarda belirgin bir küçülmeye işaret ediyor. Daralma yalnızca uzun vadeli bir eğilim ile sınırlı kalmayıp geride bıraktığımız yıl çok daha derinleşti. 2025 döneminde bebek giyimde ihracat yüzde 13,2 düşerken, aynı dönemde hazır giyim ve konfeksiyon ihracatındaki gerileme yüzde 5,6 ile sınırlı kaldı. Bu tablo, bebek giyimin sektör ortalamasına göre daha kırılgan bir yapıya sahip olduğunu ortaya koydu. Sektörün toplam hazır giyim ihracatı içindeki payı da yüzde 1,9’dan yüzde 1,2’ye geriledi.

Tüm kategorilerde düşüş yaşandı

Ürün bazında pamuklu ürünler ağırlığını korusa da düşüş tüm kategorilere yayıldı. 2025 yılında 136,7 milyon dolarle pamuklu örme ürünler ilk sırada yer alırken, pamuklu dokuma ürünler 39,3 milyon dolar, sentetik ürünler ise 16,3 milyon dolar seviyesinde kaldı. Özellikle pamuklu ürünlerde son 5 yılda yüzde 40’ın üzerinde gerileme yaşanması dikkat çekti. Pazar tarafında ise Avrupa’daki kayıplar öne çıktı. Türkiye’nin en büyük pazarı İspanya’da ihracat son bir yılda yüzde 32,2 düşerken, Almanya’da yüzde 34,7, İngiltere’de yüzde 27,5 gerileme yaşandı. Irak ve Lübnan gibi alternatif pazarlarda artış görülse de bu yükseliş toplam kaybı telafi edemedi.

ABD’ye ihracat yüzde 65 arttı

Küresel rekabette de Türkiye’nin konumu zayıflama sinyali veriyor. Türkiye, bebek giyim ihracatında dünya sıralamasında 10. sırada yer alırken, Çin, Bangladeş ve Hindistan liderliğini sürdürdü. ABD gibi büyük pazarlarda ise Türkiye’nin payı yüzde 0,3 seviyesinde kaldı. Ancak Türkiye’nin 2023-2024 yılları arasındaki 5 yıllık süreçte ABD’ye bebek giyim ihracatını yüzde 65,7 arttırdığı görülse de ABD pazarındaki varlığının oldukça sınırlı olduğu görüldü.

Buradaki en büyük engellerden biri de ABD tarafından Türkiye menşeili ürünlere uygulanan vergi oranı oldu. ABD’nin bu kapsam uyguladığı vergi ürüne göre değişmekle birlikte yüzde 11,8’den başlayıp yüzde 28,2’ye kadar çıkıyor. Son dönemde sıfır vergi uyguladığı Mısır’da artan Türk yatırımlarının bölgeye ihracatı artırması bekleniyor.

■ İkinci el ürün pazarı daha hızlı büyüyor

Sektördeki en güçlü dönüşüm ise ikinci el giyim trendinde yaşanıyor. Bir başka veri analiz şirketi Dataintelo’ya de göre bebek giyimde ikinci el pazarının önümüzdeki yıllarda üç kat büyümesi beklenirken, Market Report Analytics verileri ise küresel ikinci el giyim pazarının 500 milyar doları aşacağını ortaya koyuyor. Kısa süre kullanılan bebek kıyafetleri, bu segmenti ikinci el için en uygun alanlardan biri haline getiriyor.

Business Insider analizleri, genç ebeveynlerin ikinci el ürünleri artık ana alışveriş kanallarından biri olarak gördüğünü ortaya koyarken, sürdürülebilirlik eğilimi de bu yönelimi güçlendiriyor. Tüm bu gelişmeler, bebek giyim sektöründe yapısal bir dönüşüme işaret ediyor. Talep tamamen ortadan kalkmasa da yeni ürün satışları üzerinde ciddi bir baskı oluşurken, ikinci elin yükselişi ve değişen tüketici davranışı, geleneksel üretim ve ihracat modelini zorlayan temel faktörler olarak öne çıkıyor.

Yener Karadeniz-Ekonomim

İşyeri tesciline ilişkin düzenlemeler başta 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ve uygulamaya yön veren 2020/20 sayılı SGK Genelgesi olmak üzere çeşitli mevzuat hükümleri ile belirlenmiştir. Söz konusu düzenlemeler; işverenlerin işyeri bildirim yükümlülüklerini, tescil işlemlerinin nasıl yürütüleceğini ve Kurumun denetim yetkilerini ayrıntılı şekilde ortaya koymaktadır.

Sosyal Güvenlik Hukukunda İşyeri Kavramı

Sosyal güvenlik mevzuatında işyeri, yalnızca sigortalıların çalıştığı fiziksel mekânı değil; işin yürütüldüğü yer ile bu yere bağlı eklenti, araç ve organizasyon bütünlüğü içindeki tüm birimleri kapsayan geniş bir kavramdır. 5510 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde işyeri şu şekilde ifade edilmektedir:

“Sigortalı sayılanların maddî olan ve olmayan unsurlar ile birlikte işlerini yaptıkları yerler işyeridir. İşyerinde üretilen mal veya verilen hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya meslek eğitimi yerleri ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır.”

Bu düzenleme ile işyeri kavramının olabildiğince geniş yorumlanması amaçlanmış ve sigortalıların çalıştıkları alanların tamamının sosyal güvenlik koruması kapsamında değerlendirilmesi sağlanmıştır. Özetle; sigortalı çalıştırılan her faaliyet alanı, işverenin yönetim ve denetimi altında yürütülmesi şartıyla işyeri sayılır. Bu nedenle depo, şantiye, şube, servis ve şirket araçları ile geçici çalışma alanları da sosyal güvenlik mevzuatı açısından işyeri kapsamında değerlendirilmektedir.

İşyeri Bildirgesi Verme Yükümlülüğü

5510 sayılı Kanun’a göre sigortalı çalıştırılmaya başlanılan anda işyeri kurulmuş sayılacak ve işverenin SGK’ya işyeri bildirgesi verme yükümlülüğü doğacaktır. İşyeri tescil işlemlerinin ilk aşaması işveren tarafından işyeri bildirgesinin Kuruma verilmesidir. İşverenlerin bu bildirimi belirli süreler içerisinde yapmaları yasal bir zorunluluktur.

5510 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde bu yükümlülük şu şekilde düzenlenmiştir:

“Sigortalı çalıştırmaya başlayan işveren, işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte Kuruma vermekle yükümlüdür.”

Bu hüküm doğrultusunda işverenlerin;

• Sigortalı çalıştırmaya başlamadan önce veya
• En geç sigortalının çalışmaya başladığı tarihte işyeri bildirgesini Kuruma vermeleri gerekmektedir.

Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde işverenler hakkında idari para cezası uygulanması ve geriye dönük sigortalılık işlemleri söz konusu olacaktır. 2026 yılı için belirlenmiş idari para cezaları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

İşyeri Bildirgesi İşlemlerinde Gerekli Bilgi ve Belgeler

İşyeri bildirgesi, işveren ve işyerine ilişkin temel bilgileri içeren resmi bir belgedir. Bu belgede işveren tarafından beyan edilen bilgiler işyerinin Kurum nezdinde tanımlanmasını sağlamaktadır. Bu kapsamda işyeri bildirgesi öncesinde aşağıdaki bilgiler hazırlanarak Kuruma e-sigorta sistemi üzerinden iletilmelidir:

• Ticaret Sicil Gazetesi
• Vergi Levhası
• İmza Sirküleri
• Kira Sözleşmesi veya Tahsis Belgesi
• Yetkili kişiye ait kimlik fotokopisi
• Faaliyet Belgesi

Ağustos 2025 döneminde SGK, e-SGK sistemi üzerinden yapılan işyeri tescil başvurularında eksik veya hatalı bilgi girişlerinin sistem tarafından otomatik olarak reddedileceğini duyurmuş olup aşağıda belirtilmiş olan durumlar başvurunun reddedilmesine sebep olacaktır:

• Adres bilgilerinin hatalı yazılması,
• E-posta ve telefon bilgilerinin eksik olması,
• Yanlış faaliyet kodu (NACE) seçimi.

İlgili duyuruda ayrıca başvuru sırasında,

• Tapu belgesi,
• Kira kontratı,
• Yapı kullanım izin belgesi gibi adres gösterir belgelerin mutlaka sisteme eklenmesi gerektiği vurgulanmıştır.

İlk Defa İşyeri Bildirgesi Verilecek İşyerlerinde İşe Başlatılacak Sigortalılar Bakımından Yapılacak İşlemler

İlk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerleri açısından sigortalı bildirim süreçleri, uygulamada dikkatle takip edilmesi gereken konuların başında gelmektedir.

Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilen işyerlerinde, sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay içinde işe alınacak sigortalıların, sigortalı işe giriş bildirgesinin en geç işyerinin tescil tarihinden itibaren bir ay içinde verilmesi halinde sigortalı işe giriş bildirgesi yasal sürede verilmiş sayılacaktır. Bu hüküm, yeni tescil edilen işyerlerine belirli bir esneklik tanımakta ve başlangıç sürecindeki idari işlemleri kolaylaştırmaktadır.

Örneğin: 5 Şubat 2026 tarihinde sigortalı çalıştırmaya başlayan ve aynı gün için tescil işlemleri yapılan bir işyeri için:

Kanun kapsamına alınış tarihi: 5 Şubat 2026,

İPC uygulanmaksızın işe giriş bildirgesi verilecek en son tarih: 5 Mart 2026 olacaktır.

Bir başka deyişle; 5 Şubat 2026-5 Mart 2026 döneminde işe alınacak tüm sigortalıların işe giriş bildirgelerinin en geç 5 Mart 2026 tarihine kadar verilmesi halinde, yasal süresinde verilmiş sayılacak ve herhangi bir İPC uygulanmayacaktır.

Ayrıca, şirket kuruluş aşamasında ticaret sicil müdürlüklerince elektronik ortamda aktarılan bilgilere göre (gerekli belgelerin işverence sunulması halinde) otomatik işyeri tescili yapılan işyerleri için, sigortalı çalıştırılacağına ilişkin bildirimler, şirket kuruluşu aşamasında da alınabilmekte ve alınan bu bilgilere göre sigortalı tescil işlemleri yapılabilmektedir. Bu uygulama ile dijitalleşmenin sağladığı avantajlar bürokratik süreçleri önemli ölçüde hızlandırmaktadır.

Şirket kuruluş aşamasında çalıştırılacak sigortalılara ilişkin sigortalı tesciline esas olan bilgileri, ticaret sicil memurluklarınca Kuruma elektronik ortamda aktarılan sigortalıların tescil işlemleri otomatik olarak yapıldığından, bu sigortalılar için ayrıca sigortalı işe giriş bildirgesi istenmeyecektir. Bu düzenleme sayesinde de mükerrer bildirimlerin önüne geçilerek işverenler açısından işlem yükü azaltılmaktadır.

Ancak, otomatik tescil yapılan işyerleri için şirket kuruluş aşamasında çalıştıracağı sigortalılara ilişkin bildirimde bulunulmayan işyerlerinde çalıştırılacak sigortalıların işe giriş bildirimleri cari usullere göre yapılacaktır. Dolayısıyla, kuruluş aşamasında yapılan bildirimlerin kapsamı dikkatle kontrol edilmeli, eksik kalan durumlarda yasal süreler kaçırılmadan işlem yapılmalıdır.

Devir ve İntikal Hallerinde İşyeri Bildirgesi

İşyeri devri ve intikal halleri, sigortalıların haklarının korunması ve işveren yükümlülüklerinin devamlılığı açısından özel olarak düzenlenmiştir.

Kanunun 11 inci maddesinde sigortalı çalıştırılan bir işin veya işyerinin başka bir işverene devredilmesi veya intikal etmesi halinde yeni işveren, işi veya işyerini devraldığı tarihi takip eden 10 gün içinde, işyerinin miras yoluyla intikali halinde ise ölüm tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde işyeri bildirgesini Kuruma vermekle yükümlü olup, bu işlerde çalışan sigortalıların, sigorta hak ve yükümlülükleri devam etmektedir.

Bu hüküm, işyeri devri ve intikali hallerinde sigortalıların haklarının kesintisiz şekilde güvence altında kalmasını sağlamaktadır.

Nakil Hallerinde İşyeri Bildirgesi

İşyerinin faaliyette bulunduğu ilden başka bir ile nakledilmesi halinde, nakil tarihini takip eden 10 gün içinde işyeri bildirgesi verilmelidir. Düzenlenen işyeri bildirgesine istinaden yeni işyeri dosyası tescil edilecek olup, tescil edilen işyeri dosyasından dolayı işverenlerce yeni e-sigorta kullanıcı kodu ve şifresi alınması gerekmektedir.

İşyerinin naklinde işyeri sicil numarası değiştiğinden dolayı, nakil tarihi itibariyle hizmet akdi devam eden sigortalılar için eski işyeri dosyasından sigortalı işten ayrılış bildirgesi, yeni işyeri dosyasından sigortalı işe giriş bildirgesi düzenlenmesi gerekecektir.

İşyerinin aynı il içinde başka bir SGK ünitesinin görev bölgesine nakledilmesi hâlinde ise işyeri bildirgesi verilmesine gerek bulunmamaktadır. Nakil tarihini takip eden 10 gün içinde durum, işverence eski ve yeni üniteye bir dilekçe ile bildirilecek, yapılan yazılı bildirim üzerine Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından yeni bir işyeri dosyası tescil edilecektir. Yeni ünite, nakil bilgilerine dayanarak işverene işyeri sicil numarasını bildirecektir.

Burada yeni tescil edilen işyeri dosyasından dolayı yeni bir e-Sigorta kullanıcı kodu ve şifresi alınması ve nakil tarihi itibariyle hizmet akdi devam eden sigortalılar için eski işyeri dosyasından sigortalı işten ayrılış bildirgesi, yeni işyeri dosyasından sigortalı işe giriş bildirgesi düzenlenmesi gerekmektedir.

İşyerinin aynı il içinde aynı ana SGM’ye bağlı başka bir alt SGM’nin görev alanına nakledilmesi halinde ise işyeri bildirgesi verilmesine gerek bulunmamaktadır. Bu durum eski ve yeni üniteye bir dilekçe ile bildirilecektir. Yazılı bildirime istinaden 15 gün içerisinde, işyeri dosyası, eski adresin bağlı bulunduğu alt SGM tarafından ana SGM’ye, ana SGM tarafından da yeni adresteki işyerinin bağlı bulunduğu alt SGM’ye transfer edilecektir. Özetle, nakil işlemi değil dosya transfer işlemi gerçekleştirilecektir. Eski işyeri dosyasına ait sicil numarasına ait yalnızca ilçe kodu ve SGM numarası değiştirileceğinden, nakil tarihinden sonraki işlemler, eski işyeri dosyasından verilen e-Sigorta kullanıcı kodu ve şifresi ile yapılmaya devam edilebilecektir.

Alt işverenlerin Tescil İşlemleri

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında asıl işveren-alt işveren ilişkisi şu şekilde tanımlanmıştır:

“Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur.”

Asıl işveren – alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için kanun hükmünde belirtilen tüm şartların tamamının gerçekleşmesi gerekmektedir.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 31/1. fıkrasında “Alt işveren, mevzuattan doğan yükümlülüklerini asıl işverene ait işyeri sicil numarasına ilave olarak verilecek üç haneli alt işveren numarası ile asıl işverenin işyeri dosyası üzerinden yerine getirir. Alt işveren adına işyeri dosyası açılmaz.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme istinaden alt işverenler asıl işverene ait işyeri dosyasından alt işveren dosyalarını tescil etmeleri gerekmektedir.

Tescil için vergi levhası, imza sirküleri, alt işverenlik sözleşmesi gibi belgelerin tescil işlemi sırasında sisteme taranarak gönderilmesi gerekmektedir.

Kuruma yapılacak bildirimlerin, işçiler çalışmaya başlamadan önce yapılması büyük önem taşımaktadır. Bildirimin geç yapılması nedeniyle işe giriş bildirgelerinin süresinde verilememesi durumunda, her bir sigortalı için bir aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanmaktadır.

İnşaat, balıkçılık veya tarım sektörlerinde bildirgeler en geç çalışmaya başlanılan gün; diğer sektörlerde ise en geç bir gün öncesinden verilmelidir. Asıl işverenin ilk defa sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihten itibaren tanınan bir aylık istisnai süre, belirli şartlarla alt işverenler için de geçerlidir.

Sonuç olarak tüm yönleriyle işyeri tescili, sosyal güvenlik sisteminin temelini oluşturan ve işveren yükümlülüklerinin doğru şekilde yerine getirilmesini sağlayan kritik bir işlemdir. Devir, nakil, intikal, adres değişikliği veya alt işverenlik gibi işyeri yapısını etkileyen her durumda SGK nezdindeki kayıtların güncel ve doğru tutulması; sigortalılık haklarının korunması, prim ödeme sorumluluğunun doğru belirlenmesi ve idari yaptırım risklerinin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle işverenlerin yalnızca fiili durumu değil, sosyal güvenlik mevzuatı karşısındaki hukuki durumu da eş zamanlı olarak değerlendirmesi ve gerekli

bildirimleri süresi içinde yapması, olası uyuşmazlıkların ve mali risklerin önüne geçilmesinde belirleyici rol oynamaktadır.

İşyeri tescil işlemi, Sosyal Güvenlik Kurumu ile işverenliğin bağdaştığı ilk adım olup Kurum ile ilişkinin doğru kurulabilmesi adına oldukça önemli bir aşamadır. Bu nedenle tüm süreçte profesyonel danışmanlık desteği alınması tavsiye edilmektedir.

KPMG Türkiye

İş ve Sosyal Güvenlik Hizmetleri

“Ne kendi etti rahat / Ne aleme verdi huzur / Yıkıldı gitti dünyadan / Dayansın ehli kubur…” Trump çekip gidince ardından huzursuz bir dünya, dengesiz küresel ekonomi ve kalıcı kaygılar bırakacak

****

İran’ın rejimini değiştirmek için yola çıkan Trump, bugün, kendi rejiminin dönüşümüyle karşı karşıya… Taç giyen baş akıllanır derler ama Trump da tersi tecelli etti. Eşek saraya çıkınca kral olmaz, saray ahıra dönermiş. Beyaz Saray, bugün dünyanın başını belaya sokan, Epstein kokuşmuşu ahır adeta…

Trump 2.0’ın görev süresi sona erer mi bilinmez ancak sadece dünyaya değil kendi ülkesine de zarar veren bu delinin azledileceğini düşünüyorum. İran’a yönelik blöfleri de boşa çıkıyor hep. Ancak şurası gerçek; bu deli çekip gitse dahi, bozduğu dengelerden bazıları düzelmeyecek, kalıcı hasar bırakacak.

PETRO-YUAN GELİYOR

ABD, petrol ticaretini dolara bağlayıp petro-doları icat etmiş ve buna riayet etmeyen ülkelere, “demokrasi getiriyorum” diyerek baş belası olmuştu. Ancak Trump’ın akılsızlığı petro-doları çatlattı. Şu anda Hürmüz Boğazı’nın para birimi petro-yuan. Trump’tan geriye belki de petro-yuan kalacak.

1974 petrol şoku; yeni bir enerji düzeni getirmişti. İran’ın savaşı bölgeye yayması ile piyasaların tepesine varil bombası düşmüş oldu. Trump piyasadan çekilse dahi varil fiyatı 100 $ civarında seyredecek, Türkiye dâhil pek çok ülkeye cari açık üretecek, navlun, emtia enflasyon tırmanacak.

İki soru iki cevap / trump sonrasına dair…

ABD’nin kredibilitesi?

Büyük ölçüde sarsılmış durumda. Amerikalılar Trump’tan kurtulsa dahi, artık dünyanın süper lideri karizması kalmayacak. Askeri, siyasi ve ekonomi liderliği sorgulanacak, Çin’in kredibilitesi tırmanacak

İran’ın kredibilitesi?

Trump’ın hazmedemeyeceği kadar iri bir lokmayı ısırması, Ortadoğu’da İran’ın konumunu değiştirdi. İran halkı, rejimin baskılarına rağmen ABD karşısında dik durarak bölgede itibar kazandı.

not/ Davut ile Golyat’ın savaşındaki gibi; “kanıyorsa, ölebilir de…”

Trump’ın en büyük kalıcı hasarı, küreden ziyade ABD’ye olacak. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olmaktan ziyade Amerikan Birleşik Şirketleri CEO’su gibi davrandı ve tutamayacağı sözler, yağamayacağı gürlemeler ile kürenin madarası oluverdi. Artık şimdi İran değil, Amerika düşünsün.

KÜRESEL HASAR LÛGATI

Petro-dolar: ABD’nin petrolün yalnızca Amerikan dolarıyla satılması için dünyayı baskılaması

Petro-Yuan: Hürmüz’ün yeni para birimi. Güç, Çin’e geçince petrol ticaretinin yeni baskısı

Enflasyon tsunamisi: Trump’ın tetiklediği savaşın ardından küreyi saran yeni enflasyon dalgası

Dünya barışı: Yükselen otorite özlemi ve artan jeopolitik riskler sebebiyle riske giren küresel huzur

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.

İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin nitelikleri, hangi işlerde çalıştırılabilecekleri, bunların işyerlerinde genel hükümler dışında bağlı olacakları özel çalışma ile mesleğe yöneltilmeleri, mesleki yönden işverence nasıl işe alınacakları, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamaz ve yukarıdaki hükümler uyarınca işyerlerindeki işçi sayısının tespitinde yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.

Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp da sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçiler eski işyerlerinde tekrar işe alınmalarını istedikleri takdirde, işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye altı aylık ücret tutarında tazminat öder”.

Yurtiçinde işe yerleştirme hizmetleri hakkında yönetmelik hükümlerine göre; engelli ile işçi sayısının tespitinde;

(1) Zorunlu çalıştırılacak engelli, eski hükümlü veya terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralanan işçi sayısının tespitinde belirli veya belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan tüm işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür ve işyerindeki tam süreli çalışan işçi sayısına ilave edilir. İşyerinde kısmi süreli olarak çalıştırılan engelli ve eski hükümlü veya terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralanan işçi bulunması halinde bunlar da çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür ve toplam işçi sayısından düşülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz. Yarım ve daha fazla olan kesirler tama dönüştürülür.

(2) Fıkradaki hükümler uyarınca işyerlerindeki işçi sayısının tespitinde yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.

(3) 10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanuna göre kurulan özel güvenlik şirketleri ile kurumların kendi ihtiyacı için kurduğu güvenlik birimlerinde güvenlik elemanı olarak çalışan işçiler engelli, eski hükümlü veya terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralanan işçi sayısının tespitinde dikkate alınmaz.

(4) Engelli, eski hükümlü veya terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananların talebi halinde, işyerlerinde kısmi süreli çalışma yapan işveren tarafından engelli, eski hükümlü veya terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananlar kısmi süreli iş sözleşmesiyle de istihdam edilebilir. Zorunlu çalıştırma yükümlülüğü, kısmi süreli çalıştırma ile karşılanmak istendiğinde, kısmi süreli işçi sayısı birinci fıkrada belirtilen usul ile belirlenir.

(5) Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.

(6) Çalıştırılan engelli, eski hükümlü ve terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralanan işçiler, toplam işçi sayısının hesabında dikkate alınmaz.

Diğer taraftan mesleki anlamda geçici iş ilişkisi ile istihdam edilen işçiler de en az 50 işçi sayısının tespitine dahil edilmezler.

Nitekim Anayasa Mahkemesi’nin 28.02.2018 tarih ve 2016/141, 2018/41 RG:29.03.2018 No:30375 sayılı kararına göre,” Kanun’un 30. maddesinde özel sektör işyerleri için öngörülen engelli çalıştırma yükümlülüğünün belirlenmesinde işverenlerin iş sözleşmesi yaparak kendi işyerlerinde çalıştırdıkları işçi sayısı dikkate alınmaktadır.

Özel istihdam büroları aracılığıyla kurulan geçici iş ilişkisinde, geçici işçi özel istihdam bürosu ile iş sözleşmesi yapmaktadır. Geçici işçi ile geçici işveren arasında bir iş sözleşmesi ise bulunmamaktadır. Geçici işçi, özel istihdam bürosunun geçici işverenle işçi sağlama sözleşmesi yaparak işçisini geçici işverenin işyerinde görevlendirmesiyle geçici işverenin işyerinde geçici olarak çalışmaktadır. Bu bağlamda geçici işçinin, geçici işverenin Kanun’un 30. maddesinde öngörülen engelli çalıştırma yükümlülüğünün belirlenmesindeki işçi sayısına dâhil edilmemesi, geçici işçinin geçici işverenin işyerinde geçici olarak çalışması ve geçici işçi ile geçici işveren arasında bir iş sözleşmesinin bulunmamasının bir sonucudur.

Diğer taraftan geçici işçinin işvereni özel istihdam bürosu olmakla birlikte özel istihdam bürosu geçici işçiyi kendi işyerinde çalıştırmamakta ve geçici işverenin işyerinde çalışmak üzere görevlendirmektedir. Dolayısıyla geçici işçinin, özel istihdam bürosunun Kanun’un 30. maddesinde öngörülen engelli çalıştırma yükümlülüğünün belirlenmesindeki işçi sayısına dâhil edilmemesi de geçici işçinin özel istihdam bürosuna ait bir işyerinde çalışmamasından kaynaklanmaktadır.

Öte yandan özel istihdam bürolarının ve geçici işverenlerin işyerlerinde çalıştırdıkları kendi işçilerinin sayısının elli veya daha fazla olması hâlinde ise engelli çalıştırma yükümlülükleri bulunmaktadır.

Bu itibarla kuralla işverenlerin engelli çalıştırma yükümlülüğü ile ilgili olarak özel istihdam büroları ve geçici işverenlere ayrıcalık ve imtiyaz tanınması söz konusu olmadığı gibi kuralın engellilerin çalıştırılmasına yönelik devletin koruma yükümlülüğünü ortadan kaldıran bir düzenleme olarak nitelendirilmesi de mümkün değildir”.

Yargıtay 19. Ceza Dairesinin (Y12CD.25.09.2017, E.2016/13066, K.2017/7223) bir kararına göre de çok tehlikeli işyerlerinde engelli çalıştırılması mümkündür. Nitekim, “Dosya kapsamına göre, Kdz. Ereğli Sulh Ceza Hakimliğince kabahatli şirketin ağır sanayi iş kolunda engelli işçi çalıştırılmasının uygun olmadığı ve bu nedenle bu kısımda çalıştırılan işçi sayısının engelli işçi nisabında dikkate alınmaması gerektiği gerekçesi ile başvurusu kabul edilerek idari para cezası kaldırılmış ise de, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30/1. maddesinde yer alan “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli .. işçiyi .. meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.” şeklindeki düzenleme uyarınca engelli işçi çalıştırma yükümlülüğünün toplam işçi sayısı üzerinden belirlenmesi gerektiği, ağır sanayi iş kolunda çalışan işçilerin hesap dışında tutulacağına dair mevzuatta bir düzenleme bulunmadığı gözetilmeden, idari para cezasının iptaline ilişkin Kdz. Ereğli Sulh Ceza Hakimliğinin kararına yönelik itirazın kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla gereği görüşülüp düşünüldü;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görüldüğünden, Zonguldak Sulh Ceza Hakimliğiin 09/09/2014 tarihli ve 2014/350 değişik iş sayılı kararının CMK’nın 309/4-c maddesi uyarınca aleyhe tesir etmemek üzere BOZULMASINA, 25.09.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi”.

Sonuç olarak, özel sektör işyerleri bakımından engelli işçi istihdamı yükümlülüğünde en az 50 işçi sayısı tespitinde aşağıda sayılar hesaba dahil edilmezler.

1. Ücretsiz izinde olan işçiler ile mevsimlik işlerde sözleşmesi askıda olanlar.
2. İşçi sıfatı taşımayan çırak ve stajyerler.
3. Alt işveren işçileri.

4.Özel istihdam bürosu işçileri.

5. Özel Güvenli Hizmetleri Kanununa göre çalışan güvenlik görevlileri.

6.Yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar.

7.İşyerinde çalıştırılan engelliler

www.incirogludanimanlik.com sayfasında yayımlanan blog yazıları, hakemli makale formatında olmayıp bilgi verme amaçlıdır. Kesinlikle hukuki mütalaa ya da tavsiye niteliğinde değildir.

Lütfi İNCİROĞLU

Anayasa Mahkemesi’ne taşınan itirazın konusu, Vergi Usul Kanunu'nun 107/A maddesinin;

- Üçüncü fıkrasında yer alan" ...her türlü teknik altyapıyı kurmaya..." ibaresinin,

- Üçüncü fıkrasının " ...tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye..." bölümünün,Anayasa'nın 2., 13., 36. ve 38. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

Olayın Anayasa Mahkemesi’ne taşınma nedeni ise, sanık hakkında defter ve belgeleri gizleme suçundan açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, yukarıdaki hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştur. Bakılmakta olan davanın konusu defter ve belgeleri gizleme suçuna ilişkindir. Bu bağlamda davada elektronik ortamda yapılan tebligatın muhatabına ulaşıp ulaşmadığının, başka bir deyişle vergi mükellefinin defter ve belgelerini ibraz etmesi gerektiği hususunda haberdar edilip edilmediğinin ve buna ilişkin usule uyulup uyulmadığının tespiti gerekmektedir

213 sayılı Kanun'un 107/A maddesinin birinci fıkrasında bu Kanun hükümlerine göre tebliğ yapılacak kimselere Kanun'un 93. maddesinde sayılan usullerle bağlı kalınmaksızın tebliğe elverişli elektronik bir adres vasıtasıyla elektronik ortamda tebliğ yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.

VUK 107/A maddesinin üçüncü fıkrasında ise Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın (Bakanlık) elektronik ortamda yapılacak tebliğle ilgili olarak her türlü teknik altyapıyı kurmaya veya kurulmuş olanları kullanmaya, tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu belirtilmiştir. Bu itibarla itiraz konusu " ...her türlü teknik altyapıyı kurmaya..." ibaresinin bakılmakta olan davada uygulanma imkanı bulunmamaktadır. Bu ibareye ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Hukukumuzda tebligata ilişkin esasları düzenleyen genel kanun 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'dur. Ancak vergi işlemlerinin taşıdığı önem ve özellikler nedeniyle vergilendirmeyle ilgili tebligat hükümleri 213 sayılı Kanun'da özel olarak düzenlenmiştir.

Öte yandan 7201 sayılı Kanun'un 51. maddesinde, mali tebliğlerin kendi kanunlarında açık hüküm bulunmayan hallerde anılan Kanun hükümlerine göre yapılacağı belirtilmiştir. Bu nedenle vergilendirme işlemlerine ilişkin belgelerin tebliğinde 213 sayılı Kanun hükümleri, bu Kanun'da hüküm bulunmaması durumunda 7201 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

213 sayılı Kanun'un 21. maddesine göre tebliğ, vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların yetkili makamlar tarafından mükellefe veya ceza sorumlusuna yazı ile bildirilmesidir.

Anılan Kanun'un 93. maddesinde -tahakkuk fişi dışında- vergilendirmeyle ilgili olup hüküm ifade eden her türlü belge ve yazının, adresleri bilinen gerçek ve tüzel kişilere posta yoluyla ilmühaberli taahhütlü olarak, adresleri bilinmeyenlere ise ilan yoluyla tebliğ edileceği belirtilmiştir. Söz konusu madde uyarınca ilgilinin kabul etmesi durumunda tebliğin daire veya komisyonda yapılması da mümkündür.

Kanun'un 107/A maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise bu Kanun hükümlerine göre tebliğ yapılacak kimselere 93. maddede sayılan usullerle bağlı kalınmaksızın tebliğe elverişli elektronik bir adres vasıtasıyla elektronik ortamda tebliğ yapılabileceği ve elektronik ortamda tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Bu itibarla idareye Kanun kapsamındaki kişilere 93. maddede sayılan usullerle veya elektronik adres vasıtasıyla tebliğ yapılması hususunda takdir yetkisi tanınmıştır.

107/A maddesinin üçüncü fıkrasında da Bakanlığın elektronik ortamda yapılacak tebliğle ilgili olarak her türlü teknik altyapıyı kurmaya veya kurulmuş olanları kullanmaya, tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmüne yer verilmek suretiyle hak arama özgürlüğü güvence altına alınmıştır.

Hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri mahkemeye erişim hakkıdır. Mahkemeye erişim hakkı, hukuki bir uyuşmazlığın bu konuda karar verme yetkisine sahip bir mahkeme önüne götürülmesi hakkını da kapsar. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesinin ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesinin, zararını giderebilmesinin en etkili ve güvenceli yolu yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir.

İdari mercilerin ilgililere tebligat yapmasıyla birlikte tebliğe konu işleme karşı hak düşürücü nitelikte olan dava açma süresi işlemeye başlamakta ve bu süre geçirildikten sonra yargı mercileri nezdinde dava açma hakkı yitirilmektedir.

İdarece elektronik tebligat adresi alma zorunluluğu getirilen ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılanlar -213 sayılı Kanun'un 107/A maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen beş günlük sürenin sonundan başlamak üzere- ancak kanunda belirtilen süreler içinde dava açabilirler. Bu süre vergi mahkemelerinde genel olarak otuz gün olmakla birlikte, ödeme emrine karşı açılan davalarda on beş gündür. Anılan sürelerden sonra açılan davalar süre aşımı nedeniyle reddedilir.

Dolayısıyla mükelleflerin elektronik adres kullanmaya ve vergi idaresince yapılacak tebligatları elektronik posta yoluyla kabule zorlanması ve elektronik posta adresine yapılan tebligata hukuki sonuç bağlanması mahkemeye erişim hakkına sınırlama getirmektedir.

Anayasa'nın 13. maddesinde "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz." denilmektedir. Buna göre mahkemeye erişim hakkına sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması, Anayasa'da öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olması gerekir.

Anayasa'nın anılan hükmü uyarınca temel hak ve özgürlüklere yönelik sınırlamalarda dikkate alınacak öncelikli ölçüt, sınırlamanın kanunla yapılmasıdır. Anayasa Mahkemesi’nin sıkça vurguladığı gibi temel hakları sınırlayan kanunun şeklen var olması yeterli olmayıp temel esasları, ilkeleri ve çerçeveyi belirlemiş olması gerekmektedir.

Temel hakları sınırlayan bir kanunun bu niteliklere sahip olması Anayasa'nın 7. maddesiyle güvenceye alınan yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesinin de bir gereğidir. Nitekim türevsel nitelikteki düzenleyici işlemler bakımından yürütmenin düzenleme yetkisi; sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve çerçevesi çizilmeksizin yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir kanun kuralı ile sınırsız, belirsiz, geniş bir alanın yürütmenin düzenlemesine bırakılması, Anayasa'nın belirtilen maddesine aykırılık oluşturur. Dolayısıyla Anayasa'nın 13. maddesinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik, Anayasa'nın 7. maddesinde güvenceye alınan yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesi ışığında yorumlanmalıdır.

Vergilendirme geniş bir düzenleme alanını ilgilendirmektedir. Vergilendirmeye ilişkin olarak hüküm ifade eden işlemlerin elektronik ortamda tebliği konusunda kimlere elektronik ortamda tebligat yapılabileceği, elektronik adres kullanma imkanının geniş olmadığı yer, faaliyet ve sektörlerin durumunun gözetilip gözetilmeyeceği, elektronik adres kullanma zorunluluğunun hangi koşullarda başlayacağı ve sona ereceği gibi hususların Kanun'da açıkça düzenlenmediği görülmektedir. Kanun, tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğunu getirme ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirleme hususlarında Bakanlığın yetkili olduğunu hüküm altına almakta ancak bu yetkinin sınırlarına ilişkin temel ilkeleri ortaya koymamaktadır.

Bu itibarla temel ilke ve esaslar kanunda belirlenmeksizin elektronik adres kullanma zorunluluğu getirme, kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirleme hususlarında idareye yetki tanınmasının mahkemeye erişim hakkının kanunla sınırlanması ilkesiyle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 213 sayılı Kanun'un 107/A maddesinin üçüncü fıkrasının " ...tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye..." bölümü Anayasa’nın 13. Ve 36. Maddelerine aykırı olduğundan iptal edilmiştir.

İptal nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanuıı'uıı 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince iptal hükmünün kararın ResmiGazete'de yayımlandığı 03.04.2026 tarihinden başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

Sonuç olarak, e tebligatta 5 günlük tebliğ edilmiş sayılma süresi dava açma süresi olan 30 günlük sürenin başlangıcı olduğundan ve çok sayıda mükellefin de e tebligattan haberdar olmadıkları için dava açma haklarını kaybettiklerinden yeni yapılacak düzenlemede bu konuya dikkat edilmesi çok önemlidir. Vergilendirmenin en önemli konularından biri şüphesiz ki tebligat konusudur ve mükelleflerin haklarında yapılan vergilendirme işlemlerinden haberdar olarak dava açma haklarını kullanmaları en doğal anayasal haklarıdır.

Söz konusu Broşürlerde mükelleflerin;

• Hak ve ödevleri,
• Düzenlemesi gereken belgelerin neler olduğu,
• Vergi beyannamelerine ilişkin yükümlülükleri,
• Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz (YN ÖKC) kullanma zorunluluğu,
• Gerçek Faydalanıcı Bildirim Formuna ilişkin yükümlülükler,
• Kullanabileceği elektronik uygulamaların neler olduğu,
• Yararlanabileceği genç girişimci kazanç istisnası ve % 5 vergi indirimi,

gibi konulara yer verilmiştir.

İşe Yeni Başlayan Ticari Kazanç Mükelleflerinin Hak ve Ödevleri Broşürüne ulaşmak için tıklayınız.

İşe Yeni Başlayan Serbest Meslek Erbaplarının Hak ve Ödevleri Broşürüne ulaşmak için tıklayınız.

İşe Yeni Başlayan Kurumlar Vergisi Mükelleflerinin Hak ve Ödevleri Broşürüne ulaşmak için tıklayınız.

Detaylı bilgi için Vergi İletişim Merkezini VİMER-189 arayabilirsiniz.

Yürürlük Tarihi:8/4/2026

Günün ilk yarısında yatay seyirle hareket eden BIST 100 endeksi, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 2,76 puan ve yüzde 0,02 artışla 13.115,07 puana yükseldi.

Jeopolitik gerilim arttı

Günün ikinci yarısında, ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımlarda sert ifadeler kullandı.

"Bu gece koca bir medeniyet yok olacak ve bir daha asla geri getirilmeyecek. Bunun olmasını istemiyorum ama muhtemelen olacak" ifadelerini kullanan Trump'a İranlı yetkililerden de yanıt gecikmedi. "ABD, mesaj alışverişinde tonunu değiştirmedi" diyen İran tarafı "Durum kontrolden çıkarsa İran'ın müttefikleri Bab-El Mandeb'i de kapatacak. ABD İran'ın elektrik tesislerini vurursa tüm bölge ve Suudi Arabistan karanlığa gömülür" karşılığını verdi.

Açıklamalarla bu gece karşılıklı çatışma ihtimali güçlenince piyasalarda da düşüşler görüldü. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi 13 bin puanın altına sarkarak gelen satışların hızlanmasıyla yüzde 1'in üzerinde negatif seyir izliyor. 16:35 itibarıyla yüzde 1,25 oranında değer kaybıyla 12.947 puandan işlem görüyor.

Günün ilk yarısında en çok işlem gören hisseler

Günün ilk yarısında mali endeks yüzde 0,09 ve sanayi endeksi yüzde 0,03 değer kaybederken hizmetler endeksi yüzde 0,18 ve teknoloji endeksi yüzde 0,50 değer kazandı.

Bankacılık endeksi yüzde 0,39 değer kaybederken, holding endeksi yüzde 0,22 değer kazandı.

Sektör endekslerde en fazla yükselen yüzde 1,79 ile orman kağıt basım, en çok düşen yüzde 0,93 ile madencilik oldu.

Önceki kapanışa göre, günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 38'i yükselirken 59'ü düştü. 3 hisse yatay seyretti. En çok işlem gören hisse senetleri Türk Hava Yolları, Gülermak Ağır Sanayi, Tüpraş, Akbank ve Türkiye İş Bankası (C) oldu.

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,36 değer kazanarak 13.112,31 puandan tamamlamıştı.

BIST 100 endeksinde teknik olarak 13.100 ve 13.000 puan seviyeleri destek, 13.200 ve 13.300 puan seviyeleri de direnç konumunda izleniyor.

Güne başlarken yön arayışı öne çıktı

Küresel piyasalarda, güne başlarken Orta Doğu’da ateşkes sağlanabileceğine dair iyimserlik çatışmaların yeniden şiddetlenebileceğine yönelik risklerle fiyatlamalar üzerinde etkili olurken, günün ikinci yarısında Trump yeniden tansiyonu yükseltti.

ABD Başkanı Donald Trump, dün Paskalya töreninde yaptığı açıklamada, İran'daki petrolü elde tutmak istediğini ancak Amerikan halkının eve dönülmesini talep ettiğini söyledi.

Basın toplantısında İran'a yönelik sert mesajlarını sürdüren Trump, "Onlarla görüşüyoruz. Yarın, ABD doğu saati ile akşam saat sekize kadar süreleri var ama görüşmeler devam ediyor. Sanırım iyi gidiyor ama sonucu göreceğiz." ifadelerini kullandı.

Analistler, günün geri kalanında yurt içinde hazine nakit dengesinin, yurt dışında ise ABD'de dayanıklı mal siparişlerinin takip edileceğini belirtti.

Ekonomim

Birol, Fransız Le Figaro gazetesine verdiği röportajda, "Dünya hiçbir zaman bu büyüklükte bir enerji arzı kesintisi yaşamadı. Mevcut kriz; 1973, 1979 ve 2002 krizlerinin toplamından daha ciddi bir boyutta" ifadelerini kullandı.

Birol, krizin coğrafi etkilerine değinirken, ciddi zorluklarla karşılaşacak ülkeler olarak Avrupa, Japonya ve Avustralya’yı işaret etti. Ancak en büyük riskin gelişmekte olan ülkeler üzerinde yoğunlaştığını söyledi.

Enerji fiyatlarındaki sert yükselişin gıda fiyatlarını tetiklediğini ve küresel enflasyonist baskıyı hızlandırdığını kaydeden UEA Başkanı, düşük gelirli ekonomilerin bu "çifte şok" karşısında savunmasız kaldığını vurguladı.

Hürmüz Boğazı küresel enerjinin şahdamarı

İran’ın, İsrail ve ABD’nin saldırılarına misilleme olarak dünya petrol ve doğalgaz trafiğinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı neredeyse tamamen kapatması, emtia piyasalarında fiyatların hızlı bir şekilde yükselmesine neden oldu.

Uzmanlar, bu stratejik rotanın kapalı kaldığı her günün küresel enerji maliyetlerini kalıcı olarak yukarı çektiğini belirtiyor.

Enerji piyasalarını stabilize etmek adına atılan adımlara da değinen Birol, UEA üyesi ülkelerin geçtiğimiz ay stratejik petrol rezervlerinin bir kısmını kullanıma açma konusunda anlaştığını hatırlattı.

Rezervlerin bir kısmının piyasaya sürüldüğünü ve bu sürecin planlandığı şekilde devam ettiğini belirten Birol, arz açığını kapatmak için tüm enstrümanların masada olduğunu ifade etti.

Ekonomim

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.