ABD’de tarım sektörü son yılların en zorlu dönemlerinden birini yaşıyor.

Ülkede çiftlik iflasları 6 yılın zirvesine çıkarken, düşen ürün fiyatları, yükselen maliyetler, ticaret gerilimleri ve iklim riskleri kırsal ekonomide domino etkisi yaratıyor. Uzmanlara göre sorun artık yalnızca çiftçinin değil, tüm kırsal ekonominin meselesine dönüşmüş gözüküyor.

Pandemi döneminde yükselen emtia fiyatları çiftçilere nefes aldırmıştı. Ancak bu tablo hızla tersine döndü. Bugün ABD’de birçok tarımsal ürünün fiyatı son zirvelerine göre yüzde 40’a varan oranlarda gerilemiş durumda. Buna karşılık mazot, gübre, işçilik ve finansman maliyetleri yükselmeye devam ediyor.

Tam da bu nedenle ABD’de tarımsal iflaslar son 6 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Bloomberg'in haberine göre, sektördeki finansal sıkışmanın en görünür göstergesi olan bu gelişme, kırsal bölgelerdeki endişeyi artırıyor.

Mevcut tablo, birbirini besleyen çok sayıda riskin aynı anda devreye girmesiyle oluştu.

Bir tarafta Çin, Kanada ve Meksika ile yaşanan ticaret gerilimleri ihracat pazarlarını daraltıyor. Diğer tarafta İran kaynaklı jeopolitik gerilimler enerji ve gübre maliyetlerini yukarı çekiyor. Göçmen işgücüne yönelik sıkı politikalar ise tarım sektöründeki işgücü maliyetlerini artırıyor.

Sonuç olarak çiftçiler daha fazla borçlanmak zorunda kalıyor. Tohum, gübre ve yakıt gibi temel girdileri finanse etmek için kullanılan işletme kredilerinin hacmi ve tutarı hızla yükselirken, yüksek faiz ortamı geri ödeme yükünü daha da ağırlaştırıyor.

Sorun çiftlikten taşarak kentlere yayılıyor

Uzmanlara göre asıl risk, krizin yalnızca çiftçilerle ve kırsal bölgelerle sınırlı kalmaması. Tarımın güçlü olduğu bölgelerde yerel bankalar, tarım makinesi bayileri, yem ve girdi tedarikçileri, perakende işletmeleri ve küçük esnaf doğrudan çiftçinin ekonomik gücüne bağlı çalışıyor.

Bu nedenle çiftçinin harcamalarını kısmaya başlaması zincirleme etki yaratıyor.

Minnesota’da tarım makineleri satıcılarının kapanmaya başlaması dikkat çekici bir gösterge olarak görülüyor. Çiftçiler yeni ekipman almak yerine mevcut makineleri tamir ederek kullanmaya çalışıyor. Benzer şekilde gübre kullanımında da tasarruf eğilimi artıyor.

Bu durum yalnızca yerel işletmeleri değil, küresel tarım makinesi üreticilerini de etkiliyor. Son iki yılda büyük ekipman üreticilerinin binlerce kişiyi işten çıkarması talepteki yavaşlamanın yansıması olarak değerlendiriliyor.

1980'lerin tarım krizi yeniden mi dönüyor?

Kırsal Amerika’da birçok kişi yaşananları 1980'lerdeki büyük tarım krizine benzetiyor.

O dönemde yüksek faizler ve düşük ürün fiyatları yüz binlerce çiftliği iflasa sürüklemiş, kırsal nüfus azalmış, okullar kapanmış ve birçok kasaba ekonomik olarak ciddi yara almıştı.

Bugünkü tablo henüz o ölçekte görülmese de benzer sinyaller dikkat çekiyor.

Arazi değerlerinin güçlü seyretmesi ve devlet destekleri şimdilik tampon görevi görüyor. Ancak uzmanlar mevcut desteklerin kalıcı çözüm üretmekten uzak olduğunu düşünüyor.

Belirsizlik en büyük maliyet haline geldi

Sektörün en önemli taleplerinden biri ise öngörülebilirlik. 2023 yılında süresi dolan ve hâlâ yenilenemeyen Tarım Yasası'nın (Farm Bill) çıkarılması yönündeki çağrılar giderek güçleniyor. Çiftçiler önümüzdeki yıllarda hangi destek mekanizmalarının devrede olacağını bilmek istiyor.

Çünkü tarım uzun vadeli planlama gerektiren bir sektör. Ürün deseninden yatırım kararlarına kadar birçok başlık yıllar öncesinden şekilleniyor.

Küresel etkileri olabilir

ABD, dünyanın en büyük tarımsal üreticilerinden ve ihracatçılarından biri. Bu nedenle ülkedeki finansal sıkışmanın yalnızca Amerikan çiftçisini değil, küresel tarım piyasalarını da etkileme potansiyeli bulunuyor.

Özellikle enerji maliyetleri, gübre fiyatları, ticaret politikaları ve iklim kaynaklı risklerin aynı anda arttığı bir dönemde, ABD tarımındaki kırılganlık küresel gıda sistemi açısından da yakından izlenmesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor. Çünkü bugün çiftçinin bilançosunda başlayan sorun, yarının gıda arzı ve fiyatları üzerinde belirleyici olabilir.

Bloomberg HT

Verilere göre Türkiye'nin kısa vadeli dış borç stoku, nisanda bir önceki aya kıyasla yüzde 3 artarak 171,6 milyar dolar seviyesine çıktı.

Orijinal vadesine bakılmaksızın, vadesine 1 yıl veya daha az kalan borçları gösteren kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stoku ise 242 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Bankalar kaynaklı borç stoku arttı

Bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku, nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 5,8 artışla 75,5 milyar dolara yükseldi.

Bu dönemde yurt içi bankaların yurt dışından kullandıkları kısa vadeli kredi ve menkul kıymet yükümlülükleri yüzde 4,1 artarak 8,7 milyar dolar oldu.

Yurt dışı yerleşik bankaların yurt içindeki mevduatı yüzde 6,7 artışla 18,6 milyar dolara çıktı. Banka hariç yurt dışı yerleşiklerin döviz tevdiat hesabı yüzde 1,9 artarak 22,2 milyar dolar olurken, TL cinsinden mevduatlar yüzde 9,2 yükselişle 26 milyar dolara ulaştı.

Diğer sektörlerin borcu 71,4 milyar dolar

Diğer sektörler kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku da nisanda yüzde 2,8 artarak 71,4 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Dış ticaret işlemlerinden kaynaklanan ticari kredi yükümlülükleri yüzde 1,3 artışla 64,4 milyar dolar oldu. Nakit kredi kaynaklı yükümlülükler ise yüzde 19,6 artarak 7 milyar dolara yükseldi.

Borç stokunda dolar ve Euro'nun payı azaldı

Kısa vadeli dış borç stokunun döviz kompozisyonunda ABD doları ve Euro'nun payı azalırken, Türk lirası ve diğer döviz cinslerinin payı arttı.

Buna göre stokun yüzde 34,8'i ABD doları, yüzde 26,7'si Euro, yüzde 24,5'i Türk lirası ve yüzde 14'ü diğer döviz cinslerinden oluştu.

Kalan vadeye göre stok 242 milyar dolar

Kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stokunda mevduat yükümlülükleri 66,8 milyar dolara yükseldi.

Aynı dönemde kredi ve menkul kıymet yükümlülükleri ise 74,9 milyar dolar seviyesine çıktı.

Dünya

Nakdi kredilerin 25.795 milyar TL'si 65 banka tarafından kullandırılırken, 423 milyar TL'si 22 finansal kiralama şirketi, 345 milyar TL'si 54 faktoring şirketi ve 320 milyar TL'si 26 finansman şirketi tarafından kullandırıldı. Bankaların toplam nakdi krediler içindeki payı yüzde 96 olarak gerçekleşti.

Tasfiye olunacak alacakların oranı yükseldi

Tasfiye olunacak alacaklar Nisan 2026 itibarıyla 880 milyar TL oldu. Bu tutarın 845 milyar TL'si bankalara, 14 milyar TL'si finansal kiralama şirketlerine, 13 milyar TL'si faktoring şirketlerine ve 7 milyar TL'si finansman şirketlerine ait bulunuyor. Tasfiye olunacak alacakların toplam kredilere oranı bir önceki yıla göre 0,7 puan artarak yüzde 3,2 seviyesine yükseldi.

Kredilerde artış

Ticari krediler yüzde 37 artarak 20,3 trilyon TL'ye ulaştı ve toplam krediler içindeki payı yüzde 76 olarak gerçekleşti. Nakdi krediler içinde TL krediler önceki yıla göre yüzde 40 artarak 10.623 milyar TL'ye çıkarken, YP krediler yüzde 33 artışla 9.712 milyar TL'ye yükseldi; YP kredilerin nakdi krediler içindeki payı yüzde 48 oldu. Toplam gayri nakdi krediler ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 46 artışla 10.253 milyar TL'ye ulaştı.

Kredilerde imalatın payı yüksek

Sektörel dağılımda imalat sanayi, ticari krediler içinde yüzde 31'lik payla en yüksek paya sahip sektör olurken, toptan ve perakende ticaret sektörü yüzde 19'luk payla bu sektörü takip etti. Nisan 2026 itibarıyla tasfiye olunacak alacak oranı en yüksek olan sektör yüzde 4,1 ile inşaat sektörü oldu. Yabancı para nakdi kredilerin toplam nakdi krediler içindeki payı en yüksek olan sektör ise yüzde 85 ile enerji sektörü olarak belirlendi.

Banka dışında taşıt finansmanı lider

Bankalar ve banka dışı finansal kuruluşlar tarafından kullandırılan bireysel krediler yüzde 48 artarak 6.548 milyar TL'ye yükseldi. Bireysel kredilerin yüzde 99'u bankalar tarafından kullandırılırken, finansman şirketleri tarafından kullandırılan 33 milyar TL'lik bireysel kredinin 19,1 milyar TL'si taşıt kredilerinden oluştu. Bireysel kredilerin yüzde 50'sini kredi kartları, yüzde 24'ünü ihtiyaç kredileri, yüzde 12'sini konut kredileri, yüzde 1'ini taşıt kredileri ve yüzde 13'ünü kredili mevduat hesabı oluşturdu. Bireysel kredilerde tasfiye olunacak alacak oranı yüzde 4,3 seviyesinde gerçekleşti.

Ortalama kredi 148 bin TL

Bireysel kredi kullanan kişi sayısı (takipteki krediler hariç) son bir yılda yaklaşık 1,9 milyon kişi artarak 44,2 milyon kişiye yükseldi, ortalama kredi bakiyesi ise 148 bin TL düzeyinde gerçekleşti.

Nisan ayında ilk defa kredi kullananlar arasında 203 bin kişi kredili mevduat hesabı, 182 bin kişi kredi kartı ve 123 bin kişi tüketici kredisi kullandı. İlk defa konut kredisi kullanan kişi sayısı 15 bin olurken, ilk defa taşıt kredisi kullanan kişi sayısı 9 bin oldu.

Kredi kartlarının limitleri

Bireysel kredi kartlarında 0-100.000 TL limit aralığındaki kişi sayısının oranı yüzde 38 olurken, bu aralığın tutar olarak payı yüzde 5 ile sınırlı kaldı. Nisan ayı itibarıyla bireysel kredi kartlarındaki 14,9 trilyon TL'lik toplam limitin kullanım oranı yüzde 22 olarak gerçekleşti.

İl bazında değerlendirildiğinde, İstanbul yüzde 27'lik payla bireysel kredide en yüksek paya sahip il olurken, Ankara yüzde 10 ve İzmir yüzde 7'lik payla bu ili takip etti. Adıyaman, Kahramanmaraş ve Hatay son 12 ayda bireysel kredi bakiyesi en çok artan iller olarak kayıtlara geçti. Kişi başına ortalama bireysel kredi bakiyesinde ise sırasıyla Ankara, İstanbul ve İzmir ilk üç sırayı aldı.

Ekonomim

Yeni dönemde tarımsal faaliyetlerin daha etkin bir şekilde izlenebilmesi amacıyla Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) üzerine önemli düzenlemeler yapıldı. Bu değişiklikler, çiftçilerin kayıt süreçlerini, denetim yöntemlerini ve sistemin güncellenmesine ilişkin esasları kapsıyor.

**

HEPSİ TEK TEK İPTAL EDİLECEK
Yapılan yenilikler doğrultusunda, taahhütname kapsamında yer alan arazilerin kaydı, üretim yılına ait uydu görüntüleri veya belirlenen tespit komisyonlarının yönlendirmeleriyle gerçekleştirilecek. Eğer mirasçılar ya da hissedarlar, bu arazilere yönelik itirazda bulunurlarsa, itiraz edilen hisse oranına denk gelen alanların kayıtları iptal edilecektir.

GEÇERSİZ HALE GELECEK
Ayrıca, verasetten gelen hisselerle taahhütnameye dahil edilen araziler için de benzer bir durum söz konusu. Hissedar ya da mirasçılar itirazda bulunursa, bu arazilere ait kayıtlar, içinde bulunulan üretim yılından itibaren taahhütname süresinin sona ermesine kadar itiraz edilen alanlar için geçersiz hale gelecektir. Bu değişikliklerle tarımsal faaliyetlerin daha şeffaf ve düzenli bir şekilde yürütülmesi hedefleniyor.

15 GÜN SÜRE VERİLDİ
İstenilen belgenin temin edilmesi için 15 gün süre verildi. Veraset yoluyla iştirak edilen ve taahhütname ile başvurulan arazilere hissedarlar ya da mirasçılar tarafından yapılan itirazlar, kayıtların geçerliliğini etkileyerek, taahhütname süresinin sona ermesine kadar geçerli olacak. Mirasçılar ve hissedarlar dışındaki itirazlar ise sonraki aşamalarda dikkate alınmayacak.

BU BELGE GEREKECEK
Mirasçılık belgesinin temin edilmesi, belirli bir süre içinde sunulması gereken zorunlu bir işlem. Tapu sicilinde kayıtlı malik vefat ettiğinde, miras hakkı henüz tescil edilmemiş olan araziler, intikali yapılmamış araziler olarak değerlendirilecektir. Eğer mirasçılar, intikali henüz gerçekleştirilmemiş arazilere dair taahhütname başvurularına itiraz ederse, mirasçılık belgesi talep edilecektir.

KİRA SÖZLEŞMESİ YA DA TAAHHÜTNAME İSTENEBİLİR
Kendi hissesi olmayan kişiler için başvurulan arazilerde, hissedarlarla yapılmış kira sözleşmesi veya taahhütname talep edilecektir. Veraset yoluyla iştirak edilen arazilerde, hisse oranlarının belirsiz olduğu durumlarda ise, tüm hissedarlarla yapılmış kira sözleşmesi veya taahhütname istenecektir.

Açıklamada, yeni kuralların 2 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek Yapay Zeka Yasası'nın şeffaflık yükümlülüklerinin uygulanmasına yardımcı olacağı belirtildi.

Söz konusu tarihten itibaren deepfake içeriklerin yanı sıra kamuoyunu ilgilendiren konularda yayımlanan yapay zeka üretimi veya yapay zeka tarafından manipüle edilmiş metinlerin açık şekilde etiketlenmesinin gerekeceği kaydedilen açıklamada, vatandaşların sohbet robotları gibi yapay zeka sistemleriyle iletişim kurduklarında karşılarında bir insan olmadığı konusunda da bilgilendirileceği ifade edildi.

Açıklamada, yeni kuralların insanların internette gördükleri veya okudukları içeriklerin yapay zeka tarafından oluşturulup oluşturulmadığını daha kolay anlamalarına yardımcı olacağına işaret edildi.

Özellikle son dönemde hızla yayılan deepfake içeriklerin yanlış bilgilendirme ve manipülasyon amacıyla kullanılmasının önüne geçilmesinin hedeflendiği belirtilen açıklamada, kuralların yapay zeka sistemlerini geliştiren şirketlerin yanı sıra bu sistemlerle içerik üreten medya kuruluşları, internet siteleri ve diğer kullanıcıları da kapsadığı bildirildi.

AB'nin Yapay Zeka Yasası kapsamında, yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin gerçek içeriklerden ayırt edilebilmesi için çeşitli şeffaflık kuralları getiriliyor.

Böylece vatandaşların özellikle sahte görüntü, video ve ses kayıtlarından kaynaklanabilecek yanıltıcı içeriklere karşı daha iyi korunması amaçlanıyor.

Söz konusu düzenleme, EU AI Act’in temel yapısını ve risk temelli yaklaşımını muhafaza etmekle birlikte, ilgili mevzuatta öngörülen yükümlülükleri sadeleştirip hukuki belirliliği arttırırken ve EU AI Act’e uymakla yükümlü aktörlere yüklenen mevzuata uyum yükünü hafifletmeyi amaçlamaktadır.

İlk el konut satışları yüzde 27,9 geriledi

Türkiye genelinde ilk el konut satış sayısı Mayıs ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27,9 azalarak 30 bin 196 oldu. İkinci el konut satışları ise yüzde 32,7 düşüşle 63 bin 137 olarak gerçekleşti.

Toplam konut satışları içerisinde ilk el konutların payı yüzde 32,4 olurken, ikinci el konutların payı yüzde 67,6 olarak kaydedildi.

İpotekli satışlar sınırlı geriledi

Mayıs ayında ipotekli konut satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,8 azalarak 19 bin 754'e düştü. Diğer satış türlerinde ise daha belirgin bir gerileme görüldü. Diğer konut satışları yüzde 36,2 azalarak 73 bin 579 oldu.

Toplam satışlar içinde ipotekli satışların payı yüzde 21,2, diğer satışların payı ise yüzde 78,8 olarak gerçekleşti.

Arındırılmış veriler de düşüşe işaret etti

Takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ilk el konut satışları yıllık bazda yüzde 3,6, ikinci el konut satışları ise yüzde 11,3 azaldı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ise bir önceki aya kıyasla ilk el konut satışları yüzde 3,4, ikinci el konut satışları yüzde 0,5 geriledi.

Yabancılara konut satışında düşüş devam etti

Yabancılara yapılan konut satışları Mayıs ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27 azalarak bin 387 oldu. Böylece yabancılara yapılan satışların toplam konut satışları içindeki payı yüzde 1,5 seviyesinde gerçekleşti.

Ocak-Mayıs döneminde yabancılara yapılan konut satışları da yıllık bazda yüzde 15,1 azalarak 7 bin 68'e geriledi.

Mayıs ayında yabancılara en fazla konut satışı 268 adet ile Rusya Federasyonu vatandaşlarına yapıldı. Rusya'yı 125 konutla İran ve 88 konutla Ukrayna vatandaşları takip etti.

İş yeri satışlarında da gerileme yaşandı

Türkiye genelinde ilk el iş yeri satışları Mayıs ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24,8 azalarak 3 bin 255'e düştü. İkinci el iş yeri satışları ise yüzde 33,1 gerileyerek 8 bin 179 olarak kaydedildi.

İpotekli iş yeri satışları arttı

İpotekli iş yeri satışları yıllık bazda yüzde 22,9 artışla 536'ya yükselirken, diğer iş yeri satışları yüzde 32,4 azalarak 10 bin 898 oldu.

Takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ilk el iş yeri satışları yıllık bazda yüzde 0,4, ikinci el iş yeri satışları ise yüzde 12,9 azaldı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serilerde ise bir önceki aya göre ilk el iş yeri satışları yüzde 2,8, ikinci el iş yeri satışları yüzde 6,2 düşüş gösterdi.

Mutluhan Yıldız-Dünya

Spot altın, ons başına yüzde 1,4 artışla 4.316,42 dolara yükseldi. Altın, çarşamba günü yüzde 1,7 değer kaybetmişti. Ağustos vadeli ABD altın kontratları ise yüzde 1 düşüşle 4.336,70 dolara geriledi.

"Altın, sert düşüşün ardından toparlandı"

Bloomberg HT'de yer alan habere göre OANDA Kıdemli Piyasa Analisti Kelvin Wong, “Dünkü sert düşüşün ardından altın tarafında kısa pozisyon kapatma hareketleri görüyoruz. Bu kısa pozisyon kapatmalarının nedeni de Orta Doğu’dan gelen olumlu haberler; çünkü bu gelişmeler petrol fiyatlarının düşmesine yol açtı” dedi.

ABD ile İran arasında mutabakat imzalandı

ABD ve İran, çarşamba günü geçici anlaşmanın metnini kamuoyuyla paylaştı. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yükümlülüklerine uymaması halinde askeri operasyonların yeniden başlatılabileceğini ve İranlı yetkililerin hedef alınabileceğini belirterek sert bir uyarıda bulundu.

14 maddelik anlaşma, taraflara kalıcı bir ateşkes için müzakereleri sürdürme imkânı tanımak amacıyla nisan ayında sağlanan ateşkesin 60 gün süreyle uzatılmasını öngörüyor.

Trump’ın İran yönetiminin “uslu durmaması” durumunda bombardımanın yeniden başlatılabileceği yönündeki açıklamalarının ardından petrol fiyatları, çarşamba günkü kazanımlarını geri vererek düşüşe geçti.

Altının yukarı yönlü hareketi sınırlı kalır mı?

Wong, “Piyasa katılımcılarının artık ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yeniden faiz artırımı döngüsüne başlama olasılığını daha yüksek fiyatladığını göz önüne alırsak, altının yukarı yönlü hareketinin sınırlı kalmasını bekliyorum” dedi.

Fed’de faiz artışı beklentisi güçlendi

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) çarşamba günü politika faizini yüzde 3,50–3,75 aralığında sabit tutmasının ardından yayımlanan projeksiyonlar, kurum içinde faiz artırımı beklentilerinin güçlendiğini ortaya koydu. 19 politika yapıcısından 9’u, yıl içinde ek bir faiz artışının gerekli olabileceği görüşünü paylaştı.

CME FedWatch verilerine göre ise piyasalar, Fed’in aralık ayında faiz artırma ihtimalini yüzde 85 olarak fiyatlıyor. Bu oran, karar öncesinde yüzde 61 seviyesindeydi.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Diğer değerli metallerde ise; spot gümüş %1,8 yükselerek ons başına 69,18 dolara çıktı. Platin %1,2 artışla 1.757,53 dolara yükseldi. Paladyum %1,3 değer kazanarak 1.329,99 dolara ulaştı.

Ekonomim

Küresel piyasalardaki dalgalanma, döviz kurundaki oynaklık ve art arda gelen ÖTV zamları, akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıyı sürdürüyor.

Motorinde litre başına 1,83 liralık indirim uygulanırken, eşel mobil sistemi nedeniyle indirimin 46 kuruşu pompa fiyatlarına yansıdı.

İstanbul, İzmir ve Ankara'da güncel benzin, motorin ve otogaz fiyatları ne kadar?

İstanbul Avrupa Yakası:

Benzin: 63.15 TL
Motorin: 64.42 TL
LPG: 31.99 TL

İstanbul Anadolu Yakası:

Benzin: 62.99 TL
Motorin: 64.26 TL
LPG: 31.39 TL

Ankara:

Benzin: 64.10 TL
Motorin: 65.52 TL
LPG: 31.97 TL

İzmir:

Benzin: 64.38 TL
Motorin: 65.79 TL
LPG: 31.79 TL

Cihan Oruçoğlu-Dünya

Ticaret Bakanlığı'nca hazırlanan Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre ön izin başvurusu uygun bulunan ve mağaza/depo açma izni başvurusunda bulunacak kişilerin, ön izin başvurusu sırasında sundukları dışında vereceği belgelerde düzenlemeye gidildi.

Bu kapsamda, sermaye ve kurumlar vergisi şartının karşılandığını gösteren belgeler ile yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu talep edilecek.

Parfüm ve kozmetik numunelerinin, antrepo stok kayıtlarından ve antrepo beyannamelerinden düşümünün yapılabilmesi için söz konusu numunelerin boş şişelerinin birer aylık dönemler itibarıyla aylık satış listesi gereken süre içinde gümrük müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekecek. Boş şişesi gümrük idaresine ibraz edilmeyen her parfüm numunesi ve kozmetik ürün için gümrük vergileri tahsil edilecek.

Dünya

Krizin en önemli sonuçlarından biri ise alternatif yakıtlara yönelik ilginin hızlanması oldu. Özellikle metanol, etanol ve LNG, sadece karbon emisyonlarını azaltan çevreci seçenekler olarak değil, aynı zamanda enerji arzını çeşitlendiren stratejik yakıtlar olarak görülmeye başlandı.

Dünyanın en büyük denizcilik şirketlerinden Maersk, bu yıl yüzde 100 etanol kullanan ilk ticari seferlerini tamamladı. Şirket, etanolü metanolün tamamlayıcısı olarak değerlendirirken, mevcut metanol motorlarında büyük teknik değişiklik gerektirmemesi önemli avantaj sağlıyor. Brezilyalı madencilik devi Vale de hem etanol hem metanol hem de geleneksel yakıtla çalışabilecek yeni nesil gemiler sipariş etti. Singapur merkezli X-Press Feeders ise etanol-metanol karışımı yakıt denemelerini sürdürüyor. Uzmanlara göre alternatif yakıt yatırımlarını hızlandıran tek unsur karbon düzenlemeleri değil. Jeopolitik krizlerin yarattığı arz riski de şirketleri farklı yakıt seçeneklerine yöneltiyor.

Etanol maliyet avantajı sunuyor

Etanolün öne çıkmasının en önemli nedenlerinden biri küresel üretim kapasitesi. ABD ve Brezilya'nın mısır üretimindeki artış sayesinde etanol arzı güçlü seyrederken, fiyatı da yeşil metanole göre daha rekabetçi durumda bulunuyor. Sektör verilerine göre etanolün enerji yoğunluğu metanolden yaklaşık yüzde 35 daha yüksek. Ton başına yaklaşık 700-800 dolar seviyesinde işlem gören etanol, bugün düşük kükürtlü deniz yakıtlarıyla benzer maliyet sunarken yeşil metanolden belirgin şekilde ucuz kalıyor.

LNG’nin ve metanolün rekabet gücü arttı

Petrol fiyatlarının yükseldiği dönemlerde LNG ve metanol gibi alternatiflerin rekabet gücü daha da artıyor. Kurulu altyapının genişlemesiyle birlikte alternatif yakıtların önümüzdeki birkaç yıl içinde denizcilik sektöründe çok daha büyük pay alması bekleniyor. Uzmanlar, Hürmüz krizinin enerji piyasasına verdiği en önemli mesajın açık olduğunu vurguluyor: Geleceğin rekabeti yalnızca en ucuz yakıtı değil, en güvenli ve en sürdürülebilir yakıtı bulabilen şirketler arasında yaşanacak.

Petrol piyasası ‘düşük talep bol arz’ dönemine giriyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 2026 yılı için talep tahminini bir kez daha düşürerek, tüketimdeki büyük düşüşlerin, başlangıçta ABD-İran savaşından en çok etkilenen sektörlerin ve bölgelerin ötesine yayıldığını belirtti. 2027 için ilk tahmini ise küresel çapta geniş bir petrol fazlası öngörüyor.

■ Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Petrol Piyasası Raporu'nda, 2026 yılı için talep tahminini mayıs ayındaki raporundaki 104 milyon varil/gün rakamına kıyasla 103,3 milyon varil/gün olarak belirledi.
■ Bu 2025 yılına göre 3,9 milyon varil/günlük bir düşüş anlamına geliyor.
■ Ön verilere göre, ikinci çeyrekteki talep, yüksek fiyatlar ve ürün tedarikindeki aksamalar nedeniyle bir önceki yıla göre 5 milyon varil/gün daha düşük olacak.
■ Ajans, 2027'de talebin "nispeten mütevazı" bir şekilde 105,3 milyon varil/güne yükseleceğini öngörüyor.
■ Ancak 2027'de Orta Doğu Körfezi üretiminin toparlanması ve OPEC+'ın üretim hedeflerini yükseltmesiyle arzda 8 milyon varil/günlük bir artışla 110,3 milyon varil/güne ulaşacağını tahmin ediyor. Bu arz ve talep tahminleri, 2027'de geniş bir petrol fazlası olacağını gösteriyor.

Evrim Küçük-Ekonomim

Çiplerdeki ilişkin mevcut durumun "sürdürülemez" hale geldiğini ifade eden Cook, fiyat artışlarının kaçınılmaz olduğunu söyledi.

Apple'ın ürün fiyatlarında ne zaman değişikliğe gidileceğine veya hangi ürünlerin bundan etkileneceğine ilişkin bilgi vermeyen Cook, eylül ayında tanıtılması beklenen iPhone 18 modelinin de olası fiyat artışlarından etkilenip etkilenmeyeceği konusunda açıklama yapmadı.

"Durum sürdürülemez hale geldi"

Cook, artan maliyetlerin tüketicilere yansımaması için çaba gösterdiklerini belirterek, "Bize yansıtılan büyük maliyet artışlarını azaltmak için elimizden geleni yapıyoruz. Müşterilerimizi bu artışlardan korumaya çalıştık ancak durum sürdürülemez hale geldi." ifadelerini kullandı.

Bellek çipi arzının talebi karşılamakta zorlandığını kaydeden Cook, tüketicilerin cihazlara olan ilgisinin sürdüğünü, çip üreticilerinin ise önemli fiyat artışlarını teknoloji şirketlerine yansıttığını söyledi.

Eylül ayında görevini devredecek

Eylül ayında görevini John Ternus'a devretmeye hazırlanan Cook, tüketici elektroniği ürünleri için bellek çipi fiyatlarının ve arz koşullarının makul seviyelere dönmesi gerektiğini vurguladı.

Ekonomim

Batı dillerinde “hatır, gönül, vefa” kelimeleri yoktur zira o sosyolojilerde bunların karşılığı yoktur. Bizde plan, vizyon yoktur. Kervan yolda düzülür, gözümüzle düşünür, önce ateş edilir, sonra nişan alınır

1- SORUN: İnsan, gelecek körüdür. Ama onu merak etmekten vazgeçmez. Ülkede günde 2 milyon kahve falı, geleceğe dair bir işaret umuduyla açılır... Yarın, hiç kimseye vaat edilmemiştir. Yarını tahmin etmenin en garanti yolu, onu inşa etmekten geçer... Bunun da kendi içinde riskleri vardır.

2- ETKİSİ: Yarını merak edenin en büyük yanılgısı (Parmenides yanılgısı) gelecek körlüğüdür. Zira insan, yarını tahmin ederken; bugünü geleceğe uzatır. Yarını bugünün tekrarı ya da doğrusal devamı sanır. Yanılgı, kırılmaları görememesidir. Zira her gün yeni bir başlangıçtır ve belirsizliklerle doludur.

TÜRKİYE “UÇACAK” DEDİK AMA KANAT GEREKTİĞİNİ UNUTTUK

3- ÇÖZÜM: Ülke için “10 yıl içinde uçacak” tahmini, yüzlerce fırsatın (siyasi, ekonomik, çevre, şartlar, savaş, yenileşim, doğal kaynak vs.) oluşturacağı kırılmaya göre şekilleniyordu. Ancak 15 yıl öncesi anlı şanlı tahmin modelleri ve uzmanlarca yarın öngörülerine bakıp, gelecek körlüğünü kavrayabiliriz.

4- YÖNTEM: Cumhuriyet’in 100’üncü yılında 2 trilyon $ milli gelir, 500 milyar $ ihracat, turist başına 1000 $ gelir, Ar-Ge’ye %3 pay, savunmada 25 milyar $ ve bu liste uzar gider. Enflasyon mu? Yüzde 5 tabii ki… İşsizlik; varla yok arası %5. Tahmini temenniye dönüştüren yöntemsizliktir, bize plan gerekir.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Gelecek körlüğüne dair…

Tahminlerin tutmamasının nedeni nedir?

Aslında her gelecekçinin (futurist) tutmayacak bir tahmini vardır. Bırakın falcılık tekniklerini, 2026 bütçesini planlayanları dahi çuvallamasına, “öngörülemeyen gelişmeler” yol açar ve açıyor da…

Kulvar atlatacak fırsatları nasıl yakalarız?

Fırsatlar gelirken ve önü kesilerek yakalanır. Fakat fırsat görülemez ardından koşulursa yakalanamaz. Sözde değil özde yapısal reform yapmaz, hukuktan verimliliğe ahlak inşa edemezseniz, asla olmaz.

NOT

TAHTINI YAPARSIN DA BAHTINI YAPAMAZSIN

Tahtın; öngördüğün, tahminindir; bahtın ise hayatın sana sunduğu… Tahminler kataloğu olmanın ötesinde geleceği tasarlayan beş yıllık kalkınma planlarımız vardı; DPT’miz vardı. Bunları işlevsiz kıldık ve şimdi enflasyonun pençesinde, orta gelir tuzağında debelenip duruyoruz. Ah şu plansızlığımız…

GELECEK KÖRLÜĞÜ LÛGATI

Tahmin: Mevcut verilere, deneyim ve sezgilere dayanarak gelecekteki durumu kestirme

Temenni: Bir şeyin gerçeklemesini dileme, arzu etme, eylemsiz gelecek rüyaları görme

Parmenides körlüğü: Yarını tahmin ederken bugünü değiştirmeden geleceğe uzatma yanılgıs

Gelecek planları: Yarın ulaşılmak İstenen hedefi belirleyip ona uygun stratejik adımlar tasarımı

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Rehberin “G. Alım Satım Aracılığı Faaliyeti” başlığı altına, bankaların yurt dışı emir iletimine aracılık faaliyetlerini düzenleyen yeni bir hüküm eklendi.

Yeni düzenlemeye göre mevduat ve katılım bankaları, yurt dışında paylar ile paya ve pay endekslerine dayalı türev araçlara ilişkin emirlerin iletimine doğrudan aracılık edemeyecek.

Bununla birlikte bankalar, söz konusu araçlarda yurt dışında işlem yapmak isteyen müşterilerinin, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yurt dışı işlem aracılığı faaliyeti için yetkilendirilmiş aracı kurumlar nezdinde hesap açmasına aracılık edebilecek.

Ayrıca bankalar, emir iletimine aracılık sözleşmesi imzaladıkları yetkili aracı kurumlara müşteri emirlerini iletebilecek.

Sayı:E-64597866-130-528691

17.04.2026

Konu:Güneş Enerjisi Santrali (GES)'nden üretilen elektriğin tüketilen elektrikten mahsuplaşması ve beyanı hk.

İlgi:

a)… tarihli özelge talep formunuz.

b)… tarihli ek dilekçeniz.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eki dilekçenin incelenmesinden, Şirketinizin un üretimiyle iştigal ettiği, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik kapsamında, …'de güneş enerji sisteminden üretim yapılarak elektrik üretimine geçildiği, üretilen elektriğin … A.Ş. ye verildiği, İstanbul'da bulunan fabrikalarınızda ise tüketim için … A.Ş. den elektrik alındığı, söz konusu Yönetmelik kapsamında üretilen elektriğin tüketilen elektrikten mahsubu yapılarak farka ait ödemenin yapılmasının öngörüldüğü belirtilerek, yıl içerisinde üretim ve tüketim miktarları eşit olmadığından bahisle üretim ve tüketim arasında farklılık durumuna göre, Yönetmelik kapsamında mahsuplaşma yapılmadan toplam üretim ve tüketim tutarları üzerinden mi yoksa mahsuplaşma yapıldıktan sonra kalan bakiyeler üzerinden mi fatura düzenleneceği ve fatura döneminin ne olacağı hususlarında Başkanlığımız görüşünün talep edildiği anlaşılmaktadır.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun,

- 1/1 maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV'ye tabi olduğu,

- 2/3 maddesinde, su, elektrik, gaz, ısıtma, soğutma ve benzeri şekillerdeki dağıtımların da mal teslimi niteliğinde olduğu,

- 2/5 maddesinde, trampanın iki ayrı teslim olduğu,

- 10/g maddesinde, vergiyi doğuran olayın, su, elektrik, gaz, ısıtma, soğutma ve benzeri enerji dağıtım veya kullanımlarında bunların bedellerinin tahakkuk ettirilmesi anında meydana geleceği,

- 29/1 maddesinde, mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergilerini indirebilecekleri,

- 29/3 maddesinde ise, indirim hakkının vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılını takip eden takvim yılı aşılmamak şartıyla, ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme döneminde kullanılabileceği

hüküm altına alınmıştır.

KDV Genel Uygulama Tebliğinin, "Vergiyi Doğuran Olayın Meydana Gelmesi" başlıklı (I/Ç-1.) bölümünde;

"... Su, elektrik, gaz, ısıtma, soğutma ve benzeri enerji dağıtım veya kullanımlarında bunların ilgili müesseselerce bedellerinin tahakkuk ettirilmesi ile vergiyi doğuran olay meydana gelir. Kanunun (2/3) üncü maddesi uyarınca su, elektrik, gaz, ısıtma, soğutma ve benzeri dağıtımlar mal teslimi sayılmıştır.

Ancak, bu tür malların teslimi önceden gerçekleştirildiği halde bu aşamada vergilendirilmesi mümkün olmadığından Kanunun bu maddesine dayanılarak vergilendirme, bunların bedellerinin hesaplandığı anda yapılır. Ayrıca vergiyi doğuran olay bu malların bedellerinin tahakkuk ettirildiği, yani bedelin hesaplanarak tahsil edilebilir hale geldiği anda meydana gelmiş sayılır. Bu mükelleflerin mal bedellerini tahsil edip etmemeleri vergiyi doğuran olay açısından önemli değildir. Sonradan tahakkuk tutarlarında meydana gelebilecek değişiklikler Kanunun 35 inci maddesi hükmüne göre düzeltilir..."

açıklamaları yer almaktadır.

KDV Kanununun 2/3 üncü maddesi uyarınca elektrik dağıtımı mal teslimi niteliğinde olup her bir teslim işlemi bağımsız bir vergiyi doğuran olay teşkil etmektedir. Bu itibarla, Şirketiniz tarafından Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.ye verilen elektrik ile CK Boğaziçi Elektrik A.Ş. tarafından Şirketinize teslim edilen elektrik, KDV uygulaması bakımından birbirinden bağımsız iki ayrı teslim işlemi niteliği taşımaktadır.

KDV Kanununun 2/5 inci maddesinde trampanın iki ayrı teslim hükmünde olduğu açıkça düzenlenmiş olup bu hüküm, birbirinden farklı taraflar arasında gerçekleşen karşılıklı teslim işlemlerinin hiçbir koşulda tek bir işlem olarak değerlendirilemeyeceğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla üretilen elektriğin tüketilen elektrikle mahsuplaştırılması suretiyle tek bir net tutar üzerinden işlem tesis edilmesi, KDV Kanununun teslim ve vergiyi doğuran olaya ilişkin temel hükümleriyle bağdaşmamaktadır.

Nitekim Şirketinizin elektrik üretim tesisi … A.Ş. bölgesinde, tüketim tesisi ise … A.Ş. bölgesinde bulunmakta olup söz konusu tesisler farklı dağıtım şirketi bölgelerinde yer almaktadır. Bu durumda üretim ve tüketim aynı şebeke üzerinden gerçekleşmemekte; üretilen elektrik fiziksel olarak tüketim noktasına iletilememekte ve tüketilen elektrik de üretilen elektrikten karşılanmamaktadır. Bu itibarla, KDV uygulaması bakımından karşılıklı teslimler arasında herhangi bir mahsuplaşma yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Buna göre;

-Şirketiniz tarafından … A.Ş.ye verilen elektrik için, bedelin tahakkuk ettiği tarih itibarıyla vergiyi doğuran olay gerçekleşeceğinden, tahakkuk eden tutar üzerinden KDV hesaplanarak ilgili dönem KDV beyannamesinde beyan edilmesi ve tahakkukun kesinleştiği tarihten itibaren 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 231/5 inci maddesi uyarınca yedi gün içinde … A.Ş. adına fatura düzenlenmesi gerekmektedir.

-…A.Ş. tarafından Şirketinize teslim edilen elektrik için ise bedelin tahakkuk ettiği tarih itibarıyla vergiyi doğuran olay gerçekleşeceğinden, … A.Ş. tarafından Şirketiniz adına fatura düzenlenmesi gerekmekte olup söz konusu faturada gösterilen KDV, kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme döneminde genel esaslara göre indirim konusu yapılabilecektir.

- Her iki teslim işlemi bakımından da üretilen elektrik ile tüketilen elektrik miktarları arasında KDV uygulaması kapsamında mahsuplaşma yapılması mümkün bulunmamakta olup işlemlerin toplam üretim ve tüketim tutarları üzerinden ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Uygulama esasları için Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 26 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği Taslağı ile 334 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği Taslağı hazırlanmıştır. 26 Seri No.lu Taslak kurumlar vergisi indirimini; 334 Seri No.lu Taslak ise nitelikli hizmet personeline sağlanan ücret istisnasını açıklamaktadır.

Nitelikli hizmet merkezlerine ilişkin teşvikler iki ana başlıktadır: Yurt dışından elde edilen kazançlara yönelik kurumlar vergisi indirimi ve çalışan nitelikli hizmet personeline sağlanan ücret istisnası. Bu yönüyle düzenleme, hem kurum kazancı hem de istihdam maliyeti bakımından önemli avantajlar içermektedir.

Nitelikli hizmet merkezi nedir?

Nitelikli hizmet merkezi kavramı, 7582 sayılı Kanun ile 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’na eklenen düzenleme ile mevzuata girmiştir. Genel olarak nitelikli hizmet merkezi; en az üç farklı ülkede faaliyet gösteren bir şirketler topluluğunun parçası olan ve Türkiye’de sermaye şirketi olarak kurularak grup içindeki ilişkili şirketlere nitelikli hizmet sunan yapıdır.

Bu merkezlerin temel özelliği, Türkiye’den yurt dışındaki grup şirketlerine finans, hukuk, risk, strateji, yönetim, nakit ve likidite yönetimi gibi fonksiyonlara ilişkin hizmet sunmalarıdır.

Bu nedenle her hizmet şirketinin kendisini nitelikli hizmet merkezi olarak kabul etmesi mümkün değildir. Merkezin gerçekten 4875 sayılı Kanun’daki tanıma girmesi, grup yapısının ve verilen hizmetlerin bu kapsama uygun olması gerekir.

Kurumlar vergisi indirimi nasıl uygulanacak?

7582 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10. maddesine eklenen düzenleme uyarınca, 4875 sayılı Kanun kapsamında nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyet gösteren kurumların, münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların %95’i kurum kazancından indirilebilecektir.

Bu oran bazı bölgelerde daha da avantajlıdır. Yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunan endüstri bölgelerinde faaliyet gösteren merkezler ile katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyet gösteren nitelikli hizmet merkezleri bakımından indirim oranı %100 olarak uygulanacaktır.

Teşvik 20 hesap dönemi boyunca uygulanacak

Nitelikli hizmet merkezlerine tanınan kurumlar vergisi indiriminin en dikkat çekici yönlerinden biri süresidir. Düzenlemeye göre bu indirim, nitelikli hizmet merkezinin faaliyete geçtiği hesap dönemi dahil olmak üzere yirmi hesap dönemi boyunca uygulanacaktır. Faaliyete geçilen hesap döneminin kıst dönem olması halinde, bu dönem de bir hesap dönemi olarak dikkate alınacaktır.

Bu nedenle teşvik kısa süreli bir avantaj değil, yatırım kararlarını etkileyebilecek uzun vadeli bir düzenleme niteliğindedir.

Kazancın yurt dışından elde edilmesi şart

İndirimden yararlanılabilmesi için kazancın münhasıran nitelikli hizmet merkezi faaliyeti kapsamında ve yurt dışından elde edilmesi gerekir. Nitelikli hizmet merkezi olarak kurulan bir şirketin bütün gelirleri otomatik olarak indirim kapsamına girmez. Sadece bu faaliyet kapsamında yurt dışındaki ilişkili şirketlerden elde edilen kazançlar indirim konusu yapılabilir.

Şirketin Türkiye içindeki müşterilere verdiği hizmetlerden elde ettiği gelirler, esas faaliyet dışı gelirleri, faiz gelirleri, kur farkları, duran varlık satış kazançları veya olağan dışı gelirleri bu kapsamda değerlendirilemez. Bu nedenle hizmet sözleşmeleri, fatura açıklamaları ve muhasebe kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.

Türkiye’ye transfer ve kayıt şartı

İndirimden yararlanmanın bir diğer önemli şartı, yurt dışından elde edilen kazancın ilgili hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesidir. Süresinde Türkiye’ye transfer edilmeyen kazançlar, daha sonra Türkiye’ye getirilse dahi bu indirimden yararlanamayacaktır.

Nitelikli hizmet merkezi kazanç indirimi, doğru bir muhasebe altyapısı da gerektirir. İndirim kapsamındaki hasılat, maliyet ve gider unsurları ile indirim kapsamı dışında kalan unsurların ayrı izlenmesi gerekir. Aynı şirket bünyesinde farklı faaliyetlerin yürütülmesi halinde, teşvik kapsamındaki kazancın diğer gelir unsurlarıyla karıştırılmaması önem taşır.

26 Seri No.lu Tebliğ Taslağında, bu indirimin yurt içi asgari kurumlar vergisi hesabında kurum kazancından düşülebilecek indirimler arasında sayılması da öngörülmektedir. Böylece teşvikin asgari kurumlar vergisi nedeniyle fiilen etkisini kaybetmesinin önüne geçilmek istenmiştir.

Ücret istisnası da var

Nitelikli hizmet merkezlerine ilişkin teşvik sistemi yalnızca kurumlar vergisi indirimiyle sınırlı değildir. 334 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği taslağında, bu merkezlerde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerine ilişkin gelir vergisi istisnasına da yer verilmiştir.

Buna göre, nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisna edilmektedir. İstanbul Finans Merkezi ve belirli endüstri bölgelerinde bu sınır 5 kat olarak uygulanmaktadır. Gelir vergisinden istisna edilen ücret kısmı bakımından damga vergisi istisnası da söz konusudur.

Sonuç

Nitelikli hizmet merkezi düzenlemesi, Türkiye’nin yüksek katma değerli hizmet ihracından daha fazla pay alma hedefi açısından önemli bir adımdır. Bu merkezlerin yurt dışından elde ettikleri kazançlara %95, İstanbul Finans Merkezi ve uygun endüstri bölgeleri bakımından ise %100 kurumlar vergisi indirimi tanınması, düzenlemeyi uluslararası şirket grupları için cazip hale getirmektedir.

Bununla birlikte teşvikin güvenli şekilde uygulanabilmesi için merkezin gerçekten nitelikli hizmet merkezi tanımına girmesi, kazancın münhasıran bu faaliyetten ve yurt dışından elde edilmesi, süresinde Türkiye’ye transfer edilmesi ve muhasebe kayıtlarının bu ayrımı gösterecek şekilde tutulması gerekir.

Bir vergi türünde belli bir dönemi incelenmekte olan mükelleflerin, inceleme türü vergiye ilişkin olarak incelenenden farklı vergilendirme dönemleri için pişmanlıkla beyanda bulunabileceklerini düşünüyorum.

Vergi Usul Kanunu’nun 371. maddesinde düzenlenen pişmanlık müessesesi, iştirak halinde işlenenler de dahil mükellefler (veya vergi sorumluları) hakkında vergi ziyaı cezası kesilmesini, kaçakçılık suçlarının kovuşturulmasını, bu suçları işleyenler hakkında cezaya hükmolunmasını önleyen bir vergi ceza hukuku müessesesidir. Müessesenin amacı, vergi uyuşmazlıklarının baştan ortadan kaldırılması veya barışçıl çözüm yolları içerisinde giderilmesini sağlamak olduğu kadar vergi idaresinin ıttılaı dışında kalan hadiseleri öncelikle öğrenmesini ve hazinenin kaybının giderilmesini de sağlamaktır.

Pişmanlık müessesesinin şartları ve kapsamı

Anılan maddeye göre; “beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren fiilleri işleyen mükelleflerle bunların işlenişine iştirak eden diğer kişilerin kanuna aykırı hareketlerini ilgili makamlara kendiliğinden dilekçe ile haber vermesi hâlinde haklarında vergi ziyaı cezası kesilmez”. Ancak bu hükmün uygulanması aşağıdaki koşullara bağlı kılınmıştır.

1- Mükellefin keyfiyeti haber verdiği tarihten önce bir muhbir tarafından haber verilen husus hakkında ihbarda bulunulmamış olması,

2- Haber verme dilekçesinin mükellef nezdinde haber verilen olayın ilgili olduğu vergi türüne ilişkin bir vergi incelemesine başlandığı veya olayın ve ilgili olduğu vergi türünün takdir komisyonuna intikal ettirildiği günden evvel verilmiş olması,

3- Hiç verilmemiş veya eksik yahut yanlış verilmiş vergi beyannamelerinin mükellefin haber verme dilekçesinin verildiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde verilmesi veya tamamlanması yahutdüzeltilmesi,

4- Mükellefçe haber verilen ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, gecikme zammı oranında bir zamla birlikte haber verme tarihinden başlayarak onbeş gün içinde ödenmesi.

Pişmanlık müessesesinin sadece beyana dayalı vergilerde uygulanabilirliği nedeniyle emlâk vergisi, motorlu taşıtlar vergisi gibi vergilerde uygulanması mümkün değildir.

2008 yılında yeniden düzenlenen bu müessesede bugüne kadar yapılan tek değişiklik, yukarıda 2 no.lu koşul olarak belirttiğimiz koşulu karşılayan bentte 7338 sayılı (14.10.2021) Kanun ile yapılmıştır. Bu değişiklikten önce her hangi bir vergi incelemesine başlanılmasından sonra, bütün konuların vergi idaresinin ıttılaına girdiği görüşü ile pişmanlık talepleri kabul edilmemekteydi. Ancak 7338 sayılı Kanunla “haber verilen olayın ilgili olduğu vergi türüne ilişkin bir vergi incelemesine başlandığı” şeklinde ibare değişikliği yapılmıştır. Bu değişiklik sonucunda vergi incelemesine alınan mükelleflerin sadece vergi incelemesine alındığı vergi türünde incelemeye başlanılmasından sonra pişmanlık talebinde bulunamayacakları, inceleme kapsamı dışında kalan vergi türlerinde ise pişmanlık talebinde bulunabilecekleri kabul olunmuştur.

Vergi incelemesi dönemi pişmanlık hakkını sınırlar mı?

İncelemenin pişmanlık uygulamasına etkisi inceleme konusu vergi türü itibariyle açıklığa kavuşmuş olmakla birlikte bu defa dönem sorunu ortaya çıkmıştır. Sorunu “incelemenin, vergi türü itibariyle pişmanlık uygulamasına engel olmasının yanı sıra inceleme dönemi dışında da pişmanlığa engel olup olmadığı” şeklinde ortaya koyabiliriz.

Bu soruna “Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükümlerinden hareketle yaklaşarak bir çözüme ulaşmak mümkündür. Yönetmeliğin tam incelemeyi tanımlayan 3. maddesinde tam incelemenin ancak belli bir vergilendirme dönemi” için yapılabileceği, 6. maddesinde “Vergi incelemesinin, sadece inceleme görev yazısında belirtilen konu ve döneme ilişkin olarak yapılacağı”, 11. maddesinde “incelemeye başlama bildiriminde inceleme dönemimin de belirtileceği”, 19. maddesinde “inceleme raporlarının her bir vergilendirme dönemi için ayrı ayrı düzenleneceği” hükme bağlanmıştır. Yönetmeliğin bu düzenlemelerine göre incelemelerde dönem esası geçerlidir. Bu nedenle incelemenin incelenen dönemle ilgili sonuç doğurmasının asıl olması gerekir. İncelemelerin sonuç ve etkilerinin incelenen dönem dışına taşmaması asıldır.

Aktardığım düşüncelerle bir vergi türünde belli bir dönemi incelenmekte olan mükelleflerin, inceleme türü vergiye ilişkin olarak incelenenden farklı vergilendirme dönemleri için pişmanlıkla beyanda bulunabileceklerini düşünüyorum. Ancak uygulamada gördüğüm bu konuda vergi dairelerinin söz konusu pişmanlık taleplerini değerlendirmekte tereddüt ettiği veya beyanı kabul etse dahi sonradan ceza tarh ederek tebliğ yönüne gittiği şeklinde. Bu nedenle uygulama birliğini sağlamak adına bir görüş açıklaması yapılması, pek çok ihtilafı ortadan kaldıracak nitelikte olacaktır. Daha önce de bu sorunu gündeme getirdimse de maalesef ilgilenen olmadı. Ben de bir daha yazayım dedim.

2026/Mart vergilendirme döneminden itibaren geçerli olmak üzere;

• Zayi olan mallara ait daha önce indirim konusu yapılan KDV’nin 507.
• Konaklama işletmelerinde kullanılan alkollü içecekler dolayısıyla yüklenilen KDV’nin 508.
• Kanunen kabul edilmeyen giderler nedeniyle indirim konusu yapılan KDV’nin 509.

numaralı satırlara yazılması öngörülmüştür. Söz konusu gelir kayıt alt tür seçenekleri ile oluşturulacak gelir kayıt işlemlerinin 1 no.lu KDV beyannamesinin “Matrah-Diğer İşlemler” tablosuna otomatik aktarımının sağlanacağı da belirtilmiştir.

Bu satırlara, mükelleflerin faaliyetlerine ilişkin olarak satın aldığı mal ve hizmetler için ödediği ve KDV indirimi yapılmasına engel bir durum olmadığı için indirim konusu yaptığı KDV’nin, daha sonra indirilemeyecek KDV’ye dönüşmesi üzerine indirimin düzeltilmesi amacıyla kayıt yapılacaktır.

Mal veya hizmetlerin satın alındığı dönemde KDV’sinin indirim konusu yapılması mümkün olmayan, ancak hataen indirilecek KDV satırlarında beyan edilen tutarların, hatanın ortaya çıktığı dönem KDV beyannamesinin 507, 508 veya 509 no.lu satırlarına yazılmak suretiyle düzeltilmesi söz konusu değildir. Bu durumda düzeltme, hatalı olarak indirim konusu yapılan dönem için düzeltme beyannamesi verilmek suretiyle yapılmalıdır.

Nitekim Gelir İdaresi Başkanlığı 13 Nisan 2026 tarihinde internet sitesinde yayınladığı açıklamada, KDV Kanununun 30/d maddesi uyarınca, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen KDV’nin indirimi mümkün olmadığından, cari dönemde bu kapsamda olduğu açık olan giderlere ait KDV’nin, 1 no.lu KDV beyannamesinde “İndirimler” kulakçığı altındaki “Diğer İndirimler” tablosundaki 108- yurtiçi alımlara ilişkin KDV satırında beyan edilmeyeceği, dolayısıyla bu dönemde “Matrah” kulakçığı altındaki “Diğer İşlemler” tablosundaki 509- KKEG nedeniyle indirim konusu yapılan KDV satırına herhangi bir kayıt yapılmayacağını belirtilmiştir.

İndirim düzeltilmesi amacıyla 1 no.lu KDV beyannamesine eklenen satırların açıklamaları aşağıdadır.

507- Zayi Olan Mallara Ait Daha Önce İndirim Konusu Yapılan KDV satırı

Satın alınan ve KDV’si indirilen malların daha sonraki dönemlerde hırsızlık, kaza, yangın gibi nedenlerle kısmen veya tamamen zayi olması veya son kullanma tarihinin geçmesi gibi nedenlerle imha edilmesi halinde, daha önce indirilmiş olan KDV’nin zayi olan veya imha edilen mala isabet eden kısmı, zayi ya da imha olayının meydana geldiği döneme ait 1 no.lu KDV beyannamesinin 507 no.lu satırına yazılmak suretiyle düzeltilecektir.

Deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlığının yangın sebebiyle mücbir sebep ilân ettiği yerlerdeki yangın sonucu zayi olan mallara ait KDV’nin indirim konusu yapılmasına izin verildiğinden, bu şekilde zayi olan mallar için indirim düzeltilmesi, dolayısıyla bu satırlara kayıt yapılmayacaktır.

Öte yandan, zayi olan malların amortismana tabi iktisadi kıymet niteliğinde olması ve Maliye Bakanlığınca belirlenen faydalı ömürlerini tamamlamış bulunması halinde yüklenilen KDV’nin indirim konusu yapılmasına izin verdiğinden, faydalı ömrünü tamamlamış olan ATİK’lerin zayi olması halinde de bu satıra kayıt yapılmasına gerek olmayacaktır. Faydalı ömrünü kısmen tamamlamış olan ATİK’lerin zayi olması halinde ise, faydalı ömrün tamamlanan kısmına isabet eden KDV düzeltilmeyecek, faydalı ömrün tamamlanmadığı kısma isabet eden KDV 507 no.lu satıra yazılacaktır.

508- Konaklama İşletmelerinde Kullanılan Alkollü İçecekler Dolayısıyla Yüklenilen KDV satırı

Alkollü içecek bedelleri için ayrı fatura düzenlemek veya faturada ayrıca göstermek suretiyle KDV hesaplayan konaklama tesisinin, “her şey dahil” sistemi uyguladığı müşterileri için alkollü içecek bedelinin de dahil olduğu konaklama faturası düzenlemesi halinde, her şey dahil sistemi çerçevesinde sunulan alkollü içecekler için ödediği ve indirim konusu yapmış olduğu KDV’yi, hizmetin sunulduğu döneme ait KDV beyannamesinin 508 no.lu satırına yazmak suretiyle düzeltmesi gerekecektir.

Tamamen her şey dahil sisteme göre hizmet veren konaklama işletmeleri ise bu hizmetlerinde sunduğu alkollü içeceklere ödediği KDV’yi indirim hesaplarına almaları mümkün olmadığından, 508 no.lu satırda herhangi bir beyan yapmayacakları tabiidir.

509 KKEG Nedeniyle İndirim Konusu Yapılan KDV satırı

Mükelleflerin önceki dönemlerde gerçekleşen alımlarına ilişkin olarak ilgili dönemlerde KDV’si indirilen mal veya hizmetlerin, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre kısmen veya tamamen indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen KDV olarak ortaya çıkması halinde, indirim konusu yapılmış olan KDV, bu durumun ortaya çıktığı döneme ait 1 no.lu KDV beyannamesinin "Matrah" kulakçığının "Diğer İşlemler" tablosundaki "509- KKEG Nedeniyle İndirim Konusu Yapılan KDV" satırında beyan edilecektir.

Örneğin işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere satın alınan ve KDV’si indirim konusu yapılan malların, gelir veya kurumlar vergisi mevzuatına göre gider yazılmasına imkân vermeyecek şekilde ayni olarak bağışlanması halinde, kanunen kabul edilmeyen gidere dönüşen bu teslimle ilgili indirilmiş olan KDV, teslimin yapıldığı dönem KDV beyannamesinin 509 no.lu satırına yazılmak suretiyle düzeltilecektir.

Malların satın alındığı dönemde gelir veya kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılmasına imkân vermeyecek şekilde bağışlanması halinde ise ödenen KDV indirim hesaplarına alınmaksızın KKEG yapılacağından, 509 no.lu satırda bir beyan yapılmayacaktır.

Gider yansıtılması

2026/Nisan vergilendirme döneminden itibaren geçerli olmak üzere, kendisine ait olmayan giderler dolayısıyla adına düzenlenen faturada gösterilen KDV’yi indirim konusu yapan mükellefler, ilgili kişi veya kuruluşlara aktardıkları giderleri 510 no.lu satırda beyan edeceklerdir.

Örneğin adına düzenlenen su faturasındaki KDV’yi, limanda faaliyet gösteren mükelleflerin süzme saatlerine göre bu işletmelere dağıtan liman işletmesi, dağıttığı tutarları 1 no.lu KDV Beyannamesinin 510 no.lu satırlarına yazmak suretiyle beyanda bulunacaktır.

13.06.2026 tarihli ve 33279 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kamu alacaklarının tecilinde teminat isteme sı­nırı 1 milyon TL'den 10 milyon TL'ye çı­karılmıştır. Böylelikle 10 milyon liraya kadar vergi borçları teminat istenilme­den, Vergi İdaresinin değerlendirmeleri neticesinde 72 aya kadar taksit yapılabi­lecek. Konuya ilişkin Tahsilat Genel Teb­liği 16 Haziran tarihli Resmi Gazetede ya­yımlandı.

Tecil taksitlendirme nedir?

Vergi borçlarının vadesinde ödenme­si esas olmakla birlikte, ekonomik güç­lükler nedeniyle zaman zaman bu borç­lar vadesinde ödenememektedir. Mükel­leflerin zor durumda olmaları nedeniyle vergi borçlarını ödeyememeleri halinde 6183 Sayılı Amme Alacakları Kanununun 48. Maddesinde “tecil” müessesesi dü­zenlenmiştir. Buna göre, kamu borcunun vadesinde ödenmesi veya haczin uygu­lanması veya haczolunmuş malların pa­raya çevrilmesi borçluyu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile is­tenmesi ve teminat gösterilmesi şartıyla, kamu alacağı 72 ayı geçmemek üzere faiz alınarak tecil edilebilecektir.

Taksitlendirme kapsamına girmeyen vergiler

Özel Tüketim Vergisi, 2026 yılı gelir vergisine mahsup edilecek geçici vergi, 2026 yılı kurumlar vergisine mahsup edi­lecek geçici vergi taksitlendirme kapsa­mında değil. Ayrıca; bunlara bağlı vergi ziyaı cezaları, Gecikme faizleri, Gecikme zamları, Beyanname damga vergileri de kapsam dışı.

Son başvuru tarihi 31 Ağustos 2026

Taksitlendirmeden yararlanmak için 31 Ağustos 2026 (dahil) tarihine kadar başvuru yapılması gerekiyor. Başvuru­lar; GİB internet sistemi, Dijital Vergi Da­iresi, e-Devlet, Doğrudan Vergi Dairesi, Posta aracılığıyla yapılabilir. Birden fazla vergi dairesine borç varsa her vergi daire­sine ayrı ayrı başvuru yapılacak. Başvuru tüm vergi borçları için yapılabilir. İlk tak­sit ödemesi Eylül 2026’da yapılacak.

10 milyona kadar teminat yok

10 milyon liraya kadar vergi borçları te­minat istenilmeden, tecil faizi alınarak 72 aya kadar taksitlendirilebilecek. Bor­cun 10 milyonu aşması halinde aşan kıs­mın yarısı kadar teminat istenecek. Tak­sit sayısı borçlunun likidite oranına göre belirlenecek. Likidite oranının; 0,50 ve­ya 0,50’den büyük olması durumunda 36 eşit taksitte, 0,50’den küçük ve 0,30’dan büyük olması durumunda 48 eşit taksit­te, 0,30 veya 0,30’dan küçük olması duru­munda 72 eşit taksite bölünebilecektir.

KDV ile BSMV ve bunlara ait gecikme zammı, gecikme faizi ve damga vergisi en fazla 12 taksit yapılabilecektir.

Taksitlendirilmiş borçlar için de başvurulabilir

Tebliğin yayımlandığı tarih itibariyle; taksitlendirilmiş ve düzenli ödenen borç­lar için de 31 Ağustos 2026 tarihine kadar başvuru yapılması halinde yeni düzenle­meden yararlanılabilir. Bu sürede başvu­ru yapılması halinde, kalan borçlar için yüzde 29 tecil oranına göre ödeme planı oluşturulacaktır.

Tecil faizi 31 Ağustos’a kadar başvuranlara yüzde 29 uygulanacak

Tebliğ kapsamında taksitlendirilen vergi borçlarına yıllık yüzde 29 oranında tecil faizi uygulanacak. 31 Ağustos sonra­sı yapılacak başvurularda tecil faizi yüzde 39 olarak uygulanmaya devam edecek.

2026 Yılı SPK Halka Arz Eşikleri

Ortaklıkların Kanun Kapsamından Çıkarılması ve Paylarının Borsada İşlem Görmesi Zorunluluğuna İlişkin Esaslar Tebliği (II-16.1)'nin 8. maddesi uyarınca; 2026 yılı içinde yapılacak başvurularda, özel bağımsız denetimden geçmiş 2024 ve 2025 yıllarına ait finansal tablolar itibarıyla aşağıdaki eşiklerin sağlanması gerekmektedir:

Kayıtlı Sermaye Sistemi Tebliği (II-18.1)'nin 5. maddesi uyarınca 2026 yılı itibarıyla kayıtlı sermaye sistemine geçiş için asgari sermaye tutarı 200.000.000 TL olarak belirlenmiştir (2025 yılında 150.000.000 TL idi). Bunlara ek olarak şirketin 2 dönem üst üste kâr elde etmiş olması da zorunludur.

Halka Arz Süreci: Adım Adım Kronoloji

Halka arz, birden fazla kurumu ve uzmanlık alanını kapsayan, paralel yürütülen bir süreçtir. Aşağıdaki adımlar genel olarak bu sırayla ilerler:

• Aracı Kurum Seçimi: Yetkili bir Lider Aracı Kurum ile sözleşme imzalanır. Aracı kurum, sürecin koordinasyonundan, izahname hazırlığından ve talep toplama aşamasından sorumludur.
• Bağımsız Denetim: Şirketin BOBİ FRS formatındaki finansal verileri, SPK onaylı bir denetim firması tarafından TFRS (Türkiye Finansal Raporlama Standartları) formatına dönüştürülür ve son 3 yıl denetlenir.

Bağımsız Denetim Raporunun Kapsamı

Bu aşamada hazırlanan rapor bir Özel Amaçlı Bağımsız Denetim Raporu'dur. SPK, başvuru tarihine en yakın çeyrek sonu verileriyle hazırlanan raporlarda şu dönemleri ister:

• Yıl sonu raporları: 3 dönem bilanço, 3 dönem gelir tablosu.
• Çeyrek raporlar: 4 dönem bilanço, 5 dönem gelir tablosu.

Önemli Not: SPK inceleme sürecine bağlı olarak denetim süreci 2-3 yılı aşabilmektedir.

• Esas Sözleşme Tadili: Şirketin esas sözleşmesi halka açık şirket statüsüne uygun hale getirilmek üzere SPK onayına sunulur. Bu adım kayıtlı sermaye sistemine geçişi de kapsar.
• Gayrimenkul Değerleme: Şirket aktifinde yer alan gayrimenkul, tesis ve makine varlıkları için SPK tarafından lisanslandırılmış yetkili bir değerleme şirketine ekspertiz yaptırılır.
• Bağımsız Hukukçu ve Raporu: SPK, şirketin yalnızca finansal değil hukuki sağlığının da yerinde olduğunu görmek ister. Şirketle organik bağı bulunmayan, sermaye piyasası mevzuatına hakim bağımsız bir hukuk bürosu tarafından kapsamlı bir hukuki durum tespiti raporu hazırlanır.

Bağımsız Hukukçu Raporu Neleri İnceler?

• Kuruluş ve Esas Sözleşme: Şirketin geçerli biçimde kurulup kurulmadığı ve SPK mevzuatına uygunluğu.
• Pay Yapısı ve İmtiyazlar: Hisseler üzerindeki rehin, haciz veya devir kısıtlamaları.
• Gayrimenkul ve Varlık Analizi: Fabrika, arsa ve makine parkuru üzerindeki mülkiyet sorunları ve ağır ipotekler.
• Dava ve İhtilaflar: Şirketin taraf olduğu tüm davaların risk analizi; bilançoyu sarsabilecek büyüklükteki davalar detaylandırılır.
• Lisans ve Ruhsatlar: Üretim izni, ÇED raporu, marka tescili gibi belgelerin geçerliliği.
• Önemli Sözleşmeler: Tedarikçi, bayi ve banka sözleşmelerindeki "kontrol değişimi" maddeleri — halka arzın sözleşme ilişkilerini nasıl etkileyeceği analiz edilir.

• İzahname Hazırlığı: Şirketin tüm finansal, hukuki ve operasyonel bilgilerini içeren ve yatırımcıya sunulan resmi bilgilendirme belgesidir. İzahnamenin temel içeriği:

İzahname İçeriğinin Ana Başlıkları

• 3 yıllık TFRS'ye uygun finansal tablolar
• İhraççıya ilişkin bilgiler: sektör, rekabet ortamı, şirketin konumu
• Risk faktörleri: döviz kuru riski, hammadde tedariki vb.
• Fon Kullanım Yeri Raporu: Halka arz gelirinin ne amaçla kullanılacağı (borç ödeme, fabrika yatırımı, işletme sermayesi vb.)
• Yönetim yapısı, yönetim kurulu, maaş ve huzur hakları
• İlişkili taraf bilgileri ve bağlı ortaklıklar

• SPK ve Borsa İstanbul Başvurusu: Taslak izahname ile eş zamanlı iki kuruma başvurulur:
  • SPK Başvurusu: İzahnamenin onaylanması ve payların kurul kaydına alınması için.
  • Borsa İstanbul Başvurusu: Payların ilgili pazarda (Yıldız Pazar, Ana Pazar vb.) kote edilmesi için.
• İnceleme ve Durum Tespiti: SPK ve Borsa uzmanları şirketi yerinde ziyaret eder; fabrika ziyareti, aracı kurum görüşmesi, dış denetçi görüşmesi ve şirket içi görüşmeler gerçekleştirilir.
• İzahnamenin Onaylanması ve İlanı: İncelemeler tamamlandıktan sonra izahname onaylanır ve şirketin web sitesinde, aracı kurumun sitesinde ile KAP'ta (Kamuyu Aydınlatma Platformu) yayımlanır. Bu belge yatırımcı için en temel başvuru kaynağıdır.
• Fiyat Belirleme ve Fiyat Tespit Raporu: Aracı kurum şirketin değerine ilişkin bir Fiyat Tespit Raporu hazırlar. Kullanılan başlıca yöntemler:
  • İndirgenmiş Nakit Akımları (İNA): Şirketin önümüzdeki 5-10 yılda yaratacağı nakitlerin bugünkü değeri hesaplanır.
  • Piyasa Çarpanları Analizi: Benzer sektördeki halka açık şirketlerle kıyaslama yapılır (F/K ve FD/FAVÖK oranları).
  • Defter Değeri: Şirketin özkaynaklarının hisse başına düşen değeri hesaplanır.
• Talep Toplama (Book Building): Belirlenen tarihlerde (genellikle 2-3 iş günü) yatırımcılardan talepler toplanır. Bireysel, kurumsal ve şirket çalışanı gruplarına önceden belirlenen oranlarda pay dağıtılır.
• Sonuçların İlanı ve Pay Dağıtımı: Talepler analiz edilir, halka arz fiyatı kesinleşir ve paylar yatırımcı hesaplarına aktarılır. Sonuçlar KAP üzerinden kamuoyuna duyurulur.
• Borsada İşlem Başlangıcı (Gong Töreni): Pay dağıtımından birkaç gün sonra Borsa İstanbul'da düzenlenen gong töreniyle paylar işlem görmeye başlar. Şirket artık resmi olarak "Halka Açık Şirket" statüsündedir.

Borsa İstanbul Pazar Kriterleri

Halka arz edilen şirket, piyasa değerine göre Borsa İstanbul'daki üç pazardan birine yerleştirilir:

Hangi Pazara Girilir?

Halka arz oranının düşük tutulması (%10 gibi) veya muhafazakâr bir değerleme yapılması durumunda, Yıldız Pazar kriterlerini karşılayan bir şirket Ana Pazar'da işlem görmeye başlayabilir. Borsa yükseldikçe daha üst pazara geçiş mümkündür.

Halka Arz Maliyetleri

Halka açılmanın başlıca maliyet kalemlerini üç başlık altında inceleyebiliriz:

A) Yetkili Kuruluşlara Ödenen Aracılık Komisyonu

İhraçcı şirket, halka arz tutarının büyüklüğüne ve aracılık hizmetinin türüne göre değişen oranlarda Lider Aracı Kurum'a ve varsa konsorsiyum üyelerine komisyon öder. Oran, ihraçcı ile aracı kurum arasında imzalanan sözleşmeyle belirlenir.

B) Kurul'a Ödenen Ücretler

• Standart kurul ücreti: Onaylanan ve satışı yapılacak payların ihraç değerinin binde ikisi (%0,2).
• İlk halka arzda indirimli uygulama: Payların halka arz fiyatı ile nominal değeri arasındaki farka ilişkin kısım için kurul ücreti binde bir (%0,1) olarak uygulanır.
• Satılmayan paylar için: Ortaklığın satışı yapılmayacak paylarının nominal değeri üzerinden binde iki kurul ücreti alınır.

C) Diğer Maliyet Kalemleri

• Borsa İstanbul, MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu) ve Rekabet Kurulu ücretleri
• SPK onaylı bağımsız denetim kuruluşuna ödenen denetim raporu ücretleri
• Yurt içi ve yurt dışı tanıtım (roadshow) masrafları
• Reklam, basın ve diğer pazarlama giderleri

2026 SPK Halka Arz Eşikleri — Hızlı Başvuru Tablosu

Sonuç

Halka arz, şirketler için yalnızca sermaye artırma değil; kurumsal kimlik kazanma, güven inşa etme ve büyüme hedeflerini hızlandırma fırsatıdır. SPK'nın 2026 eşiklerini karşılayan şirketler için süreç; doğru aracı kurum, deneyimli bağımsız denetçi ve uzman hukuki destek bir araya geldiğinde başarıyla yönetilebilir. Her aşamanın birbiriyle paralel yürüdüğü bu süreçte erken hazırlık, zaman ve maliyet tasarrufu sağlamanın en kritik adımıdır.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. SPK mevzuatında değişiklik olması hâlinde güncel tebliğleri incelemeniz ve uzman hukuki/finansal danışmanlık almanız tavsiye edilir.

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE