DUYURU

Tarih: 04/11/2026
Sayı : 2026-45

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yapılan Bağımsız Denetçilik ve Sürdürülebilirlik Denetçiliği Sınavları, 23 Kasım 2026 tarihinden itibaren Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu A.Ş. (SPL) iş birliğiyle elektronik ortamda yapılacaktır. Yeni uygulamayla sınavların yılın belirli dönemleriyle sınırlı kalmaksızın daha sık düzenlenmesi ve adayların kendilerine uygun tarih ve seansı seçebilmeleri amaçlanmaktadır.

İş birliği, Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin 16’ncı maddesi ve Bağımsız Denetçilik Sınav Tebliğinin 11’inci maddesi çerçevesinde KGK ile SPL arasında imzalanan protokole dayanmaktadır. SPL, sınavların operasyonel ve teknik süreçlerini yürütecektir. Sınav konularının ve soruların belirlenmesi, sınav sonuçlarının kesinleştirilmesi, ile yetkilendirme ve tescil işlemleri ise KGK tarafından yürütülmeye devam edecektir.

Yeni sistemin başlıca özellikleri

• Sınav merkezleri: Sınavlar İstanbul (iki merkez), Ankara, İzmir, Gaziantep, Antalya, Samsun ve Erzurum’daki sekiz elektronik sınav merkezinde, sınav günlerinde günde altı seansa kadar yapılacaktır.

• Sınav formatı: Her modül, 45 dakikada cevaplanacak 25 adet beş seçenekli çoktan seçmeli sorudan oluşacaktır. Her modül için ayrı başvuru yapılacak; modüllere aynı gün veya farklı günlerde girilebilecektir.

• Başarı ölçütü: Mevcut başarı ölçütü aynen uygulanacaktır. Başarılı sayılmak için her sınav konusundan 100 puan üzerinden en az 60 puan alınması ve konu notlarının aritmetik ortalamasının en az 70 olması gerekir; yalnızca tek bir alandan yetki talep edilmesi hâlinde bu alandan en az 70 puan alınmalıdır. Bir konudan alınan not, sonucun ilan edildiği yılı izleyen üç takvim yılı boyunca geçerlidir (örneğin 2026 yılında ilan edilen bir sonuç 31 Aralık 2029 tarihine kadar geçerlidir). Bu süre içinde aynı konudan yeniden sınava girilmesi hâlinde alınan en yüksek not dikkate alınır.

• Yeniden sınava giriş: Aynı modülde yeniden sınava girebilmek için son sınav tarihinden itibaren en az bir ay beklenmesi gerekmektedir.

• Başvuru ve ödeme: Başvuru, seans seçimi ve ödeme işlemleri SPL Başvuru Sistemi (SBS) üzerinden elektronik ortamda yapılacaktır (https://basvuru.spl.com.tr).

• Sonuç ve itiraz: Adaylar, sınav sonuçlarını sınav tarihinden itibaren iki gün sonra SBS’ye giriş yaparak öğrenebileceklerdir. Sonuçlara 7 gün içinde itiraz edilebilecek, itirazlar en geç 10 gün içinde sonuçlandırılacaktır.

SCHAEFFLER AVRUPA’DA 3 BİN 460 POZİSYONU KALDIRACAK

Schaeffler, 3 Kasım’da açıkladığı programla Avrupa’da 3 bin 460 pozisyonu azaltacak. Kesintilerin 2 bin 660’ı Almanya’da gerçekleşecek; Berlin, Dortmund, Morbach ve Schwalbach’taki dört tesis kapatılacak.

Zayıf otomotiv talebi, elektrikli araçlara geçişteki yavaşlama ve yüksek personel maliyetleri gerekçe gösteriliyor. Ağırlıklı olarak 2027-2028’de uygulanacak programın tek seferlik maliyeti 480 milyon euro. Şirket, 2030’dan itibaren yıllık 300 milyon euro tasarruf hedefliyor.

VIRGIN MEDIA O2’DE 4 BİN POZİSYON RİSK ALTINDA

Virgin Media O2, 3 Kasım’da duyurduğu programla 2029’a kadar yıllık 800 milyon sterlin tasarruf planlıyor. Bunun 300 milyon sterlininin personel giderlerinden sağlanması hedefleniyor.

Yaklaşık 15 bin çalışanı bulunan şirkette kesintilerin 4 bine ulaşabileceği belirtiliyor; kesin sayı açıklanmadı. Yaklaşık 22 milyar sterlinlik borç, müşteri kayıpları ve rekabet, küçülmenin başlıca nedenleri arasında.

DISNEY’DE YÜZDE 20 TASARRUF HAZIRLIĞI

Bloomberg’in 3 Kasım tarihli haberine göre Disney, bazı yöneticilerinden yıllık giderleri yüzde 20 azaltacak planlar hazırlamalarını istedi. Binlerce çalışanı etkileyebilecek hazırlık, personel dışındaki harcamaları da kapsıyor.

Televizyon, film ve tema parkı faaliyetlerinin farklı ölçülerde etkilenmesi bekleniyor. Şirket henüz kesin çalışan sayısı veya uygulama takvimi açıklamadı.

BARCLAYS KÂRINI ARTIRIRKEN KADROSUNU AZALTIYOR

Barclays, 22 Ekim’de yıl genelinde yaklaşık 5 bin pozisyonu kaldıracağını açıkladı. Çalışanların yaklaşık yüzde 5’ini kapsayan azaltımın bin kişilik bölümü ilk yarıda tamamlandı; kalanının yıl sonunda bitirilmesi hedefleniyor.

Üçüncü çeyrek vergi öncesi kârı yüzde 12 artarak 2,3 milyar sterline ulaşan banka, yapay zekâ ve diğer teknolojilerle maliyetlerini düşürmeyi amaçlıyor. Kesintiler ağırlıklı olarak destek ve yazılım geliştirme görevlerini etkiliyor.

AMERICAN EXPRESS’TE 3 BİN 500 KİŞİLİK KESİNTİ

American Express, ekim ayında çalışan sayısını yaklaşık yüzde 5 azaltacağını duyurdu. Yaklaşık 3 bin 500 pozisyonu kapsayan yeniden yapılanma için 336 milyon dolar gider kaydedildi.

Şirketin üçüncü çeyrek net kârı yüzde 28 artarak 3,71 milyar dolara çıktı. Yönetim, küçülmeyi verimlilik ve organizasyonun sadeleştirilmesi hedefleriyle açıklıyor.

NETFLIX YAKLAŞIK BİN ÇALIŞANINI ÇIKARIYOR

Netflix, 14 Ekim’de küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 6’sını oluşturan bin civarında pozisyonu kaldıracağını açıkladı. Şirketin 2022’den bu yana en büyük kesintilerinden biri olan karar; ürün, teknoloji, hukuk ve insan kaynakları ekiplerini etkiliyor. Yönetim, kaynaklarını öncelikli faaliyetlere yönlendirmeyi hedefliyor.

EBAY’DE ÇALIŞAN SAYISI YÜZDE 9 AZALACAK

eBay, ekim ayında yaklaşık bin kişiyi etkilemesi beklenen yüzde 9’luk çalışan azaltımı açıkladı. Programın maliyetinin 130 milyon ila 150 milyon dolar olması, 2027’nin ilk çeyreği sonuna kadar büyük ölçüde tamamlanması bekleniyor.

Karar, üçüncü çeyrek sonuçlarının önceki beklentileri aşacağının duyurulduğu dönemde geldi. Şirket, kaynaklarını büyüme potansiyeli yüksek alanlara aktaracak.

AMAZON’DA OCAKTAN SONRA EKİMDE DE KESİNTİ

Amazon’un ocak ayında açıkladığı yaklaşık 16 bin kurumsal pozisyonluk azaltımı, 28 Ekim’de cihaz ve hizmetler birimindeki yeni kesinti izledi.

Reuters’a göre ağırlıklı olarak yazılım geliştirmede 250’ye kadar pozisyon kaldırıldı. Şirket kesintiyi doğruladı ancak sayı açıklamadı. Farklı dönemlerde alınan iki karar da organizasyonu sadeleştirme ve kaynakları öncelikli alanlara yönlendirme hedefi taşıyor.

DROPBOX YAKLAŞIK 200 POZİSYONU KALDIRIYOR

Dropbox, 28 Ekim’de çalışanlarının yaklaşık yüzde 9’una karşılık gelen 200 civarında pozisyonu kaldıracağını duyurdu. Program için 27 milyon ila 33 milyon dolar nakit harcama öngörülüyor.

Giderlerin ve ödemelerin büyük bölümünün 2026’nın son çeyreğinde, kalanının 2027’de gerçekleşmesi bekleniyor. Ürün ve büyüme önceliklerine odaklanmayı amaçlayan karar, 5 Kasım’da açıklanması planlanan bilanço öncesinde geldi.

COMCAST’TE PHILADELPHIA İÇİN 634 KİŞİLİK BİLDİRİM

Comcast’in ekim ayında Pennsylvania makamlarına yaptığı bildirim, Philadelphia’daki merkez binalarda 634 çalışanın işten çıkarılmasını kapsıyor. Kesintilerin 31 Aralık 2026 ile 31 Aralık 2027 arasında uygulanması öngörülüyor.

Faaliyetlerini ve maliyet yapısını yeniden düzenleyen şirketin açıkladığı bu sayı, küresel kesintilerin tamamını kapsamıyor.

Sayı: E-54211343-130[28-2026-2]-87381

Tarih: 29.10.2026

Konu: Öğrenci servis hizmetlerinde KDV oranı

İlgi: …

İlgi (a)’da kayıtlı özelge talep formunuzda, … İli … İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan ihale sonucu düzenlenen sözleşme uyarınca, kooperatif üyeleriniz vasıtasıyla servis taşımacılığı hizmeti ifa edileceği, Kooperatifiniz aktifine kayıtlı herhangi bir servis aracınızın bulunmadığı belirtilmiş ve Kooperatifinizce ilgili İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne düzenlenecek faturalarda hesaplanması gereken katma değer vergisi (KDV) oranı hususunda Defterdarlığımız görüşü sorulmuştur.

Söz konusu başvuru üzerine Kooperatifiniz adına ilgi (b)’de kayıtlı özelge düzenlenmiş, daha detaylı bilgiler verilmek suretiyle yapılan ilgi (c)’de kayıtlı başvurunuz üzerine konu Defterdarlığımızca yeniden değerlendirilmiştir.

Mal teslimi ve hizmet ifalarına uygulanan KDV oranları, 3065 sayılı KDV Kanununun 28 inci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak maddede yer alan sınırlar dahilinde, 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişmeden önce Bakanlar Kurulu, değişiklik sonrasında ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmektedir.

Bu kapsamda KDV oranları, 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (BKK) eki (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1, (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %10, bu listelerde yer almayan vergiye tabi işlemler için ise %20 olarak uygulanmaktadır.

Söz konusu BKK eki (II) sayılı listenin 15 inci sırası uyarınca; “Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği” kapsamında verilen öğrenci taşıma servis hizmetleri %10 oranında KDV’ye tabi bulunmaktadır.

Öte yandan, 60 No.lu KDV Sirkülerinin (5.3.) bölümünde; “Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği kapsamında verilen öğrenci taşıma servis hizmetinin fiilen alt yükleniciler tarafından gerçekleştirilmesi ve bunların okul idaresi, öğrenci veya organizatör şirkete düzenlediği faturalarda “öğrenci taşıma servis hizmeti” ibaresinin yer alması halinde alt yüklenici tarafından yapılan bu hizmete de %8 oranında katma değer vergisi uygulanacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.

Buna göre, Kooperatifiniz tarafından “Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği” kapsamında üyeleriniz vasıtasıyla verilen öğrenci servisi hizmeti için ilgili İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne düzenlenecek faturalarda %10 oranında KDV hesaplanması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413. maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Anılan yasal düzenlemeler uyarınca, 2026 yılında da (gerek 2026 yılı geçici vergi dönemlerinde gerekse yıllık beyannameye ilişkin kazancın tespitinde) bu imkân kullanılabilmekte ve istenirse bu kapsamda yeniden değerleme yapılabilmektedir.

Yapılan bu düzenlemelere göre;

Tam mükellefiyete tabi ve bilanço esasına göre defter tutan

- Kollektif, adi komandit ve adi şirketler de dâhil olmak üzere ferdi işletme sahibi gelir vergisi mükellefleri ile

- Kurumlar vergisi mükellefleri

(münhasıran sürekli olarak işlenmiş; altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden ve bu nedenle devamlı olarak enflasyon düzeltmesi yapanlar ile kayıtlarını Türk para birimi dışında başka bir para birimiyle tutmalarına izin verilenler hariç) bilançolarına kayıtlı amortismana tabi iktisadi kıymetlerini (sat-kirala-geri al işlemine veya kira sertifikası ihracına konu edilen taşınmaz ve iktisadi kıymetler hariç) yeniden değerleme hakkına sahip bulunmaktadırlar.

Anılan yeniden değerleme, cari yıla ilişkin olarak yapılabilecek yeniden değerleme olup, yeniden değerleme yapılırken o cari yıla ait olan yeniden değerleme oranı kullanılacaktır. Yeniden değerleme oranı ise, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim ayı dahil) bir önceki yılın aynı dönemine göre Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Genel Endeksi’nde meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır ve bu oran Hazine ve Maliye Bakanlığınca Resmî Gazete ile ilân edilmektedir. Kendilerine özel hesap dönemi tayin olunan mükelleflerin yapacakları yeniden değerlemede, özel hesap döneminin başladığı takvim yılına ait oran esas alınacaktır. (Geçici vergi dönemleri itibarıyla yapılacak değerlemede esas alınacak yeniden değerleme oranı, bir önceki yılın Kasım ayından başlamak üzere; 3, 6 ve 9’uncu aylarda bir önceki 3, 6 ve 9 aylık dönemlere göre Türkiye İstatistik Kurumu’nun Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranı esas alınmak suretiyle belirlenir.) 2026 yılı 3. Geçici vergi dönemi için belirlenen yeniden değerleme oranı Kurumlar Vergisi Kanunu 74 Nolu Sirküler ile %19,64 (yüzde ondokuz virgül altmış dört) olarak tespit edilmiştir. Dolayısıyla, 2026 yılı 3. Geçici vergi dönemi sonu itibariyle yapılacak yeniden değerlemede bu oran kullanılacaktır. (Ancak, 2026 yılının ilk ya da ikinci geçici vergi döneminde yeniden değerleme yapılmışsa, yeniden değerlenmiş iktisadi kıymetleri bu oranla yeniden değerlemek mükerrerliğe yol açar. Bu nedenle, 2026 yılında yapılmış yeniden değerlemeler yokmuş gibi, 2025 yılı sonu değerlerini baz alarak bu oranla hesaplama yapmak ve kayıtlarda yer alan değerlerle aradaki farkları kayıtlara ilave etmek gerekecektir.)

Uygulamaya ilişkin diğer önemli hususlar ise şöyledir:

- İktisadi kıymetlerin maliyet bedellerine eklenmiş bulunan (iktisadi kıymetlerin aktifleştirildiği hesap dönemine ilişkin olanlar hariç) kur farkları ve kredi faizleri (bunlara isabet eden amortismanlar dâhil) yeniden değerleme kapsamına girmez.

- Yeniden değerlemede, iktisadi kıymetlerin ve bunlara ait amortismanların, Vergi Usul Kanununda yer alan değerleme hükümlerine göre tespit edilen ve değerlemenin yapılacağı hesap dönemi sonu itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan değerleri dikkate alınır. Amortismanın herhangi bir yılda yapılmamış olması durumunda, yeniden değerlemeye esas alınacak tutar bu amortismanlar tam olarak ayrılmış varsayılarak belirlenir.

- İktisadi kıymetlerin yukarıdaki şekilde tespit edilen değerleri ve bunlara ilişkin amortismanların, yeniden değerlemenin yapılacağı hesap dönemine ait olan yeniden değerleme oranı ile çarpılması suretiyle yeniden değerleme sonrası değerleri bulunur.

- Yeniden değerleme neticesinde iktisadi kıymetlerin değerinde meydana gelen değer artışı, yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin her birine isabet eden değer artışı ayrıntılı olarak görünecek şekilde, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilir. Değer artışı, iktisadi kıymetlerin yeniden değerleme sonrası ve yeniden değerleme öncesi net bilanço aktif değerleri arasındaki farktır. Net bilanço aktif değeri, iktisadi kıymetlerin bilançonun aktifinde yazılı değerlerinden, pasifte yazılı amortismanların tenzili suretiyle bulunan değeri ifade eder. İktisadi kıymetler için amortismanın herhangi bir yılda yapılmamış olması durumunda söz konusu değer, bu amortismanlar tam olarak ayrılmış varsayılarak belirlenir.

- İktisadi kıymetlerini bu fıkra kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutan mükellefler bu kıymetlerini, yeniden değerleme sonrasında bulunan değerleri üzerinden amortismana tabi tutmaya devam ederler. Yeniden değerlemeye tabi tutulanların her birine isabet eden değer artışları ile bunların hesap şekilleri amortisman kayıtlarında ayrıntılı olarak gösterilir.

- Ortaya çıkacak değer artışları üzerinden vergi ödenmez. Ancak, pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışı tutarının, sermayeye ilave edilme dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen kısmı, bu işlemin yapıldığı dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu dönemde gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulur. Sermayeye eklenen değer artışları, ortaklar tarafından işletmeye ilave edilmiş kıymetler olarak kabul edilir. Bu işlemler kâr dağıtımı sayılmaz.

- Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması (satış, devir, işletmeden çekiş, tasfiye gibi) halinde, bunlara isabet eden pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışları aynen amortismanlar gibi muameleye tabi tutulur.

- Her yılın yeniden değerleme oranı ancak o yıla ait değerlemede nazara alınabilir. Yeniden değerlemenin herhangi bir yıl yapılmamasından veya değerleme oranının düşük uygulanmasından dolayı daha sonraki yıllarda geçmiş dönemlere ilişkin yeniden değerleme yapılamaz.

- Hesap dönemi içinde aktife giren iktisadi kıymetler için aktife girdiği hesap döneminde, yeniden değerleme yapılmaz.

- Enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluştuğu dönemlerde, bu yeniden değerleme yapılmaz.

- Bu kapsamda yeniden değerleme yapılan hesap döneminden sonra enflasyon düzeltmesi şartlarının yeniden oluşması durumunda, bu hükümlere göre yeniden değerlemeye tabi tutulmuş olan iktisadi kıymetler ile bunlara ilişkin amortismanlar düzeltilmiş son değerleri dikkate alınarak enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

- Yeniden değerlemenin herhangi bir yılda yapılmaması, enflasyon düzeltmesi yapma şartlarının gerçekleşmediği, sonraki hesap dönemlerine ilişkin olarak, anılan (Ç) fıkrası kapsamında yeniden değerleme yapılmasına engel teşkil etmez.

Ekonomim.com | Akif AKARCA / Dr.Mehmet ŞAFAK

e-Tebligat sistemine dahil olma zorunluluğu olanlar

Kurumlar vergisi mükellefleri, ticari, zirai ve mesleki kazançları dolayısıyla gerçek usulde vergilendirilen gelir ver­gisi mükellefleri, kollektif şirketler ile adi komandit şirketler ve Özel Tüketim Ver­gisi Kanununa ekli (II) sayılı listedeki yer alan kayıt ve tescile tabi taşıtları ilk kez iktisap edenler elektronik tebligat siste­mine dâhil olmak ve bu sistemi kullan­mak zorundadır. Belirtilen mükellefle­rin dışında isteğe bağlı olarak kendileri­ne elektronik tebligat yapılmasını talep eden kişiler de elektronik tebligat siste­minden yararlanabilir.

e-Tebligat sistemine dahil olma zorunluluğu olmayanlar

Gerçek kişilerde; engellilik oranı yüz­de 90 veya daha fazla olanlar ile 18 yaşı­nı doldurmamış kişiler sisteme katılmak zorunda değil. 65 yaşını doldurmuş kişi­ler talepleri üzerine elektronik tebligat sisteminden çıkarılabilecektir.

Tüzel kişiler ve tüzel kişiliği bulunma­yan teşekküllerde ise, tek kanuni temsil­ci veya idarecinin, birden fazla temsilci ya da idareci bulunması halinde ise bun­ların tamamının engellilik oranının yüz­de 90 veya üzerinde olması durumunda sisteme katılmak zorunlu değil. Engelli­lik oranı % 90 veya daha fazla olanların, durumlarına ilişkin sağlık kurulu rapo­runun ilgili vergi dairesine ibraz edilme­si gerekir.

Bazı kamu idareleri ve mahalli idareler, yabancı devletlerin diplomatik temsilci­likleri ve konsoloslukları, vergi muafiye­ti tanınan uluslararası kuruluşlar ile dü­zenlemede belirtilen diplomatik statüye sahip kişiler de sisteme dahil olmak zo­runda değil

Ay sonuna kadar başvuru şart

Tebliğin yayımlandığı tarih itibarıyla elektronik tebligat sistemine henüz dâhil olmayan ve sistemi kullanmak zorunda bulunan kurumlar vergisi mükellefleri, gerçek usulde vergilendirilen ticari, zirai ve mesleki kazanç sahipleri ile kollektif ve adi komandit şirketlerin 30.11.2026 tarihine kadar sisteme dâhil olmaları gerekmektedir. Başvurular, Dijital Ver­gi Dairesi üzerinden elektronik ortamda veya ilgili vergi dairesine durumlarına uygun Elektronik Tebligat Sistemine Dâ­hil Olma Talep Bildirimi ile yapılır.

Tebligat süresi beş gün

Elektronik ortamda tebligat, muha­tabın elektronik adresine ulaştığı tari­hi izleyen beşinci günün sonunda teb­liğ edilmiş sayılır. Mali idare tarafından mükelleflere defter belge ibraz yazısı, vergi inceleme raporu, vergi tekniği ra­poru, vergi /ceza ihbarnamesi, ödeme emri gibi önemli hukuki sonuçlar doğu­rabilecek belgeler tebliğ edilebilmekte­dir. Bu evraklar için ibraz ve dava açma sürelerinin tebliğ tarihinden sonra baş­ladığı ve bu yükümlülüklerin yerine ge­tirilmemesinden doğan hukuki sonuç­lardan muhatabın sorumlu olduğu unu­tulmamalıdır.

Dünya | Mahmut Bülent YILDIRIM

Bir vergi uyuşmazlığının çözülmesi ne kadar sürmeli? Altı ay mı, bir yıl mı, yoksa üç yıl mı? Peki, aynı gelir üzerinden iki farklı ülkede vergi istenirse mükellef ne yapmalı? Hangi ülkeye başvurmalı ve hakkını ararken ne kadar beklemeli?

OECD'nin yayımladığı 2025 yılı karşılıklı Anlaşma Usulü (Mutual Agreement Procedure-MAP) İstatistikleri, uluslararası vergi uyuşmazlıklarının çözümünde gelinen noktayı gösteriyor. Veriler, ülkelerin vergi uyuşmazlıklarını çözmek için önemli çaba gösterdiğini ancak sürecin hâlâ oldukça uzun sürdüğünü ortaya koyuyor.

Üstelik Türkiye'ye ilişkin veriler de üzerinde düşünülmesi gereken bir tablo sunuyor.

Karşılıklı anlaşma usulü nedir?

Bir şirketin hem Türkiye'de hem de başka bir ülkede faaliyet gösterdiğini düşünelim. Türkiye'deki vergi idaresi, şirketin belirli bir kazancının Türkiye'de vergilendirilmesi gerektiğini ileri sürerken diğer ülkenin vergi idaresi de aynı kazanç üzerinden vergi almak isteyebilir.

Böyle bir durumda aynı kazanç iki ülkede birden vergilendirilebilir.

İşte karşılıklı anlaşma usulü, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları kapsamında ortaya çıkan bu tür uyuşmazlıkların ilgili ülkelerin yetkili makamları arasında görüşülerek çözüme kavuşturulmasını amaçlayan bir mekanizmadır.

Bu süreçte vergi idareleri birbirleriyle görüşür ve anlaşmaya uygun bir çözüm bulmaya çalışır. Dolayısıyla mesele yalnızca iki devletin vergi alma yetkisiyle ilgili değildir. Aynı zamanda mükellefin hukuki güvenliği, öngörülebilirlik ve vergi adaletiyle de doğrudan ilişkilidir.

Dünyada binlerce vergi uyuşmazlığı çözüm bekliyor

OECD'nin 2025 yılı verilerine göre, yeni raporlama yöntemi kapsamında yılın başında 5.787 dosya bulunuyordu. Yıl içerisinde 2.891 yeni dosya açıldı ve 2.805 dosya sonuçlandırıldı. Buna rağmen yıl sonunda bekleyen dosya sayısı 5.873'e yükseldi.

Eski dönemlerden devreden dosyalar da eklendiğinde 2025 yılı sonunda dünya genelinde toplam 6.113 dosya bulunuyor.

Bu rakamlar önemli bir gerçeği gösteriyor: Vergi idareleri uyuşmazlıkları çözmeye çalışıyor ancak yeni uyuşmazlıklar da ortaya çıkmaya devam ediyor.

Daha önemlisi, dosyaların sonuçlandırılması kısa sürmüyor.

OECD verilerine göre 2025 yılında sonuçlandırılan transfer fiyatlandırması uyuşmazlıklarında ortalama çözüm süresi 30,29 ay (yaklaşık iki buçuk yıl). Diğer uyuşmazlıklarda ise bu süre 22,58 ay (yaklaşık 1 yıl 11 ay). Yani transfer fiyatlandırmasıyla ilgili bir uyuşmazlığın çözülmesi ortalama iki buçuk yıl sürüyor.

Bu süre boyunca mükellefin karşı karşıya kaldığı belirsizliği de düşünmek gerekiyor. Çünkü vergi uyuşmazlığı yalnızca ödenecek vergi tutarından ibaret değildir. Şirketin yatırım kararlarını, nakit akışını, finansman maliyetlerini ve geleceğe ilişkin planlarını da etkileyebilir.

Türkiye'de durum nasıl?

OECD'nin Türkiye'ye ilişkin erişilebilen ayrıntılı ülke istatistikleri 2024 yılına ait.

Bu verilere göre Türkiye'de 2024 yılı başında, 2016 ve sonrasında başlatılmış toplam 24 karşılıklı anlaşma dosyası bulunuyordu. Yıl içerisinde 7 yeni dosya açıldı, 3 dosya sonuçlandırıldı ve yıl sonunda bekleyen dosya sayısı 28'e yükseldi.

Buna 2016 öncesinden kalan bir dosya da eklendiğinde yıl sonundaki toplam dosya sayısı 29'a ulaşıyor.

Ancak burada asıl dikkat çekici olan dosya sayısından çok çözüm süreleri.

Türkiye’de 2024 yılında sonuçlandırılan transfer fiyatlandırması dosyasında çözüm süresi 46,19 ay (yaklaşık 3 yıl 10 ay) olarak gerçekleşmiştir. Diğer uyuşmazlıklarda ise ortalama çözüm süresi 56,22 ay (yaklaşık 4 yıl 8 ay) olmuştur.

Başka bir ifadeyle, sonuçlandırılan dosyalarda uyuşmazlıkların çözümü yaklaşık dört ila beş yıl sürmüş.

Aynı yıl OECD genelindeki ortalama çözüm süreleri ise transfer fiyatlandırması uyuşmazlıklarında 30,89 ay (yaklaşık 2 yıl 7 ay), diğer uyuşmazlıklarda ise 24,49 ay (yaklaşık 2 yıl) olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye'nin süreleri bu ortalamaların oldukça üzerinde.

Elbette burada önemli bir ayrıntı var. Türkiye'nin 2024 yılında sonuçlandırdığı dosya sayısı yalnızca üç. Bu nedenle söz konusu ortalamaları Türkiye'deki bütün uyuşmazlıkların aynı sürede çözüldüğü şeklinde yorumlamak doğru olmaz. Bununla birlikte sonuçlandırılan dosyaların ne kadar uzun sürdüğünü göstermesi bakımından veriler önem taşıyor.

Vergi uyuşmazlığında zaman da bir maliyettir

Vergi hukukunda genellikle verginin miktarına, tarhiyatın hukuka uygunluğuna ve uygulanacak cezalara odaklanıyoruz. Oysa uyuşmazlığın ne kadar sürede sonuçlandığı da en az bunlar kadar önemli.

Bir mükellefin haklı olup olmadığının dört veya beş yıl sonra belirlenmesi, özellikle ekonomik belirsizliklerin yüksek olduğu dönemlerde ciddi sonuçlar doğurabilir.

Dahası, çifte vergilendirme sorununun uzun süre çözülememesi uluslararası yatırımlar bakımından da önemli bir risk oluşturur.

Çünkü yatırımcı yalnızca hangi ülkede ne kadar vergi ödeyeceğini bilmek istemez. Bir uyuşmazlık çıktığında bunun hangi yöntemle ve ne kadar sürede çözüleceğini de bilmek ister.

Bu nedenle vergi sisteminin başarısını yalnızca ne kadar vergi toplandığıyla ölçmek yeterli değildir. Uyuşmazlıkların ne kadar sürede ve ne ölçüde adil biçimde çözüldüğü de dikkate alınmalıdır.

Türkiye açısından ne yapılmalı?

Türkiye'nin karşılıklı anlaşma usulüne ilişkin verileri, bu mekanizmanın etkinliğinin artırılması gerektiğini düşündürüyor.

Öncelikle uyuşmazlıkların neden uzun sürdüğünün incelenmesi gerekiyor. Gecikmeler başvuruların değerlendirilmesinden mi, ülkeler arasındaki görüşmelerden mi, yoksa idari kapasite sorunlarından mı kaynaklanıyor?

İkinci olarak, karşılıklı anlaşma usulünün mükellefler tarafından ne ölçüde bilindiği ve kullanıldığı üzerinde durulmalı. Çünkü bir hukuki mekanizmanın mevzuatta bulunması, onun uygulamada yeterince erişilebilir olduğu anlamına gelmez.

Üçüncü olarak, uyuşmazlıkların ortaya çıkmasını önleyen yöntemlere daha fazla önem verilmeli. Özellikle transfer fiyatlandırmasında peşin fiyatlandırma anlaşmaları bu açıdan önemli bir araçtır.

Nitekim OECD'nin Türkiye verilerine göre 2024 yılında bir peşin fiyatlandırma anlaşması sonuçlandırılmış ve bunun tamamlanması 72 ay sürmüş.

Bu da üzerinde ayrıca düşünülmesi gereken bir başka veri.

Son tahlilde

OECD'nin verileri bize uluslararası vergilendirmede yalnızca vergi oranlarının, matrahların ve tahsil edilen tutarların önemli olmadığını hatırlatıyor.

Vergi hukukunda belirlilik ve öngörülebilirlik de en az bunlar kadar önemli.

Bir vergi uyuşmazlığının yıllarca çözülememesi, sonunda mükellef lehine karar verilse bile geride ekonomik ve hukuki sonuçlar bırakabilir.

Türkiye'nin uluslararası yatırımları artırmayı ve vergi sistemini daha öngörülebilir hâle getirmeyi hedeflediği bir ortamda, karşılıklı anlaşma usulünün etkinliği de bu hedeflerin önemli bir parçası olmalı.

Çünkü iyi bir vergi sistemi yalnızca vergiyi doğru hesaplayan ve tahsil eden değil, ortaya çıkan uyuşmazlıkları da makul sürede çözen sistemdir.

İdari çözüm yollarından biri olan vergi hatalarının düzeltilmesine ilişkin düzenlemeler Vergi Usul Kanunu’nun 116 ve devamı maddelerinde yer alıyor.

Kanun’da vergi hatası, vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak tanımlanmış ve bu hatalar, hesap hataları ve vergilendirme hataları olarak gruplanmış durumda. Hesap hataları, hesaplarda matrah ve miktar hatası bulunması ya da mükerrer vergi istenmesi şeklinde, vergilendirme hataları ise mükellefin şahsında, mükellefiyette, verginin konusunda ve döneminde yapılmış hatalar olarak belirlenmiş.

Düzelmenin sınırı

Müessesenin adından da anlaşıldığı gibi düzeltme hatalarla sınırlı. Hukuksal olarak çözümlenmesi gereken, yoruma dayalı konularda düzeltme hükümlerinin uygulanması mümkün değil. Düzeltilebilecek vergi hataları, kendisinden düzeltme isteminde bulunulan idari makamın veya uyuşmazlık halinde yargı yerinin, Vergi Usul Kanunu’nun 3. maddesinde öngörülen yorum tekniklerine başvurmadan anlaşılabilecek açıklıktaki vergilendirme yanlışlıkları.

Böyle olunca, hangi konuların ihtilaf konusu yapılabileceği, hangi konuların düzeltme konusu olabileceği kritik öneme sahip. Çoğu zaman da açık değil. Gördüğüm kadarıyla, İdari uygulamada genellikle düzeltme işlemi çok yapılmıyor, yargı kararları da uzun vadede istikrarlı değil. İstikrarlı olmaması biraz da hangi konunun yorumu gerektirdiğinin kolayca tespit edilememesinden kaynaklanıyor.

Vergiye uyumlu mükellef indirimi

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 121. maddesinde yer alan düzenleme gereği;

• Vergiye uyumlu olarak tanımlanan bazı mükellefler, beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin % 5’ini ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirilebiliyor. 

• İndirilecek tutarın ödenmesi gereken vergiden fazla olması durumunda kalan tutar, beyannamenin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde, mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilebiliyor. Bu süre içinde mahsup edilemeyen tutarların red ve iadesi mümkün değil.

Beyannamede indirimden yararlanılmaması vergi hatası mıdır?

İndirimden yararlanma koşulları varken yararlanılmaması ve hesaplanan tutarda indirim yapılmaması, Vergi Usul Kanunu’nun 117. maddesinde tanımlanan hesap hatası (vergi miktarında hata) niteliğinde. Yasal düzenleme açıkça, koşulları sağlayanların indirimden yararlanmasını öngörüyor. Tercihe bağlı bir durum değil, indirimden yararlanmak. Dolayısıyla, yapılan hatanın fark edilmesi durumunda, öngörülen yasal prosedür çerçevesinde düzeltilmesi gerekir.

Yukarıda özetlediğim gibi;

• Uyumlu mükellef indirimi ödenmesi gereken vergiden mahsup ediliyor. Bu mahsup yapılmamışsa, normal düzeltme zamanaşımı süresinde hatanın düzeltilmesi ve fazladan ödenen verginin iadesi gerekiyor.

• İndirilecek tutarın ödenmesi gereken vergiden fazla olması durumunda indirilemeyen tutarın ise beyannamenin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsubu mümkün. Bu süre içinde mahsup talep edilmemiş ve yapılmamışsa, red ve iade mümkün değil.

Görüldüğü gibi düzeltmede, indirilecek vergi tutarının ödenecek vergi tutarından büyük olması halinde iki farklı süre söz konusu. Düzeltme de bu sürelere bağlı olarak yapılabilir.

Konuyla ilgili güncel bir yargı kararı

Konuyu yukarıda birkaç cümleyle özetledim. Konuyla ilgili güncel bir yargı kararı da var. Tekrardan kaçınarak ve ek bir yorum yapmadan, kararı da olabildiğince kısa özetleyeyim.

Dava konusu somut olayda, yasal süresinde 2018 hesap dönemi beyannamesini veren kurum, vergiye uyumlu mükellef indiriminden yararlanmamış. Durumun fark edilmesi üzerine, vergi hatasının düzeltilmesi ve fazladan ödenen verginin iadesi için, 17.08.2020 tarihinde vergi dairesinden düzeltme talebinde bulunmuş. Düzeltme talebi ve şikâyet yoluyla düzeltme talebinin cevap verilmeyerek zımnen reddi üzerine dava açılmış.

Konuyu inceleyen Vergi Mahkemesi, uyumlu mükellef indirimi koşullarının sağlandığı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığını tespit ettikten sonra, İdarenin, konunun vergilendirme hatalarına ilişkin düzenleme kapsamında incelenemeyeceğine ilişkin itirazını yerinde görmemiş. Ancak davacının iade talebinin, beyannamenin verilmesi gereken tarihi izleyen bir yıl içinde, en geç 25.04.2020 tarihine kadar yapılması gerektiği, süresinden sonra yapılan iade talebinin zımnen reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar vermiş.

İstinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesince reddi üzerine temyiz istemini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesi;

• Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu düzeltme başvurusunun, kurumlar vergisi beyannamesindeki ödenmesi gereken kurumlar vergisine isabet eden bölümünü aşan kısmına ilişkin hüküm fıkrasını hukuka uygun bularak, bu kısma ilişkin temyiz talebini reddetmiş.

• Vergi indirimine ilişkin şartların davacı şirketçe sağlanamadığına dair, davalı İdarece ileri sürülen bir iddia bulunmadığı gerekçesiyle, vergi indiriminden faydalanması gereken davacı kuruma ait olan vergi indiriminin, ödenmesi gereken kurumlar vergisinden indirilememesi sonucu, bu tutardaki ödenen kurumlar vergisinin fazla tahakkuk ettirildiği ve bu nedenle hesap hatası ortaya çıktığı sonucuna ulaşmış. Bu çerçevede, bu kısma ilişkin olarak normal düzeltme zamanaşımı süresi içinde (5 yıl) düzeltme başvurusunda bulunulduğunu dikkate alarak, Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısma ilişkin hüküm fıkrasını bozmuş. (Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 05.10.2023 tarih ve E:2022/1947 K:2023/3407 sayılı kararı.)

Bölge İdare Mahkemesinin, ilk kararının bozulan hüküm fıkrası yönünden ısrar etmesi üzerine konuyu inceleyen Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, Danıştay Dokuzuncu Dairesinin dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçeyle, davacı kurumun temyiz istemini kabul ederek Bölge İdare Mahkemesinin ısrar kararını bozmuş. (28.01.2026 tarih ve E:2024/69 K:2026/11 sayılı karar.)

Bu karar özetle, koşullar sağlanmasına rağmen uyumlu mükellef vergi indiriminden yararlanılmaması durumunda, hesaplanan indirim tutarının, kurumlar vergisi beyannamesinde ödenmesi gereken kurumlar vergisine isabet eden kısmının, iadesinin talep edilebileceğini söylüyor.

pwc.com.tr

Sayı: 2026-44

DUYURU

KONU: Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi Resmî Gazete’de Yayımlanmıştır.

Kurumumuz tarafından, TFRS 18 Finansal Tablolarda Sunum ve Açıklama (TFRS 18) standardıyla uyumlu olarak hazırlanan “Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi” (Rehber), 4/11/2026 tarihli ve 33420 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Bilindiği üzere, TFRS 18’in yürürlüğe girmesiyle birlikte TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu standardı yürürlükten kalkacaktır. Bu durum mevcut finansal tablo örnekleri ile kullanım esaslarının güncellenmesi ihtiyacını doğurmuştur. Bu doğrultuda hazırlanan ve kamuoyu görüşüne açılan Rehber, alınan görüş ve öneriler değerlendirilerek nihai hâline getirilmiştir.

Rehber ile finansal tabloların TFRS’ye uygun olarak hazırlanmasında uygulama birliğinin sağlanması, sunulan bilgilerin karşılaştırılabilirliğinin ve anlaşılabilirliğinin artırılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda; konsolide ve münferit finansal tablo örnekleri, dipnot başlıkları ve finansal tablo kalemlerine ilişkin açıklamalar TFRS 18 hükümleri doğrultusunda yeniden düzenlenmiştir.

Yapılan düzenlemelerle, kâr veya zarar tablosundaki gelir ve giderlerin sınıflandırılması ile ara toplamların sunumu güncellenmiş; dolaylı yöntemle hazırlanan nakit akış tablosunda başlangıç noktası esas faaliyet kârı veya zararı olarak belirlenmiştir. Ayrıca yönetimin tanımladığı performans ölçütleri, belirlenmiş ana faaliyetler ve çeşit esasına göre giderlere ilişkin dipnot açıklamalarına yönelik esaslar Rehber’e yansıtılmıştır.

Rehber, 1 Ocak 2027 tarihinde veya sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanmak üzere yürürlüğe girecektir. TFRS 18’i erken uygulamayı tercih eden işletmeler, bu hususu dipnotlarında açıklamak koşuluyla Rehber’de yer alan finansal tablo örneklerini de erken uygulayabilecektir. Söz konusu finansal tablolar, TMS 8 Finansal Tabloların Hazırlanmasına İlişkin Esaslar uyarınca geriye dönük olarak uygulanacaktır.

Rehber’in yürürlüğe girmesiyle birlikte, 7 Haziran 2019 tarihli ve 30794 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi”ne ilişkin Kurul Kararı yürürlükten kalkacaktır.

Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi’ne ulaşmak için tıklayınız.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Sayı : E-81724969-112.99-145563388

Tarih: 21.07.2026

Konu: Yabancı Ülke Vatandaşlarının Kronik Hastalıklarına İlişkin Sağlık Hizmeti Bedellerinin Ödenmesi

GENELGE

2026/17

1-Amaç ve Kapsam

Bu genelgenin amacı; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Kurumca finansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetleri” başlıklı 64 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre, Kurumca finansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetleri arasında yer alan yabancı ülke vatandaşlarının ilk defa genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayıldığı tarihten önce mevcut olan kronik hastalıklarına yönelik yapılması gereken iş ve işlemlerin usul ve esaslarının belirlenmesidir.

Bu genelge, 5510 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin yürürlüğe girdiği tarihten (08/05/2008) sonra genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılan yabancı ülke vatandaşlarını kapsar.

5510 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükmü aşağıda tanımlanan kişilerin kronik hastalıklarına uygulanmayacaktır;

a) 5510 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin yürürlüğe girdiği tarihten önce sağlık hizmetlerinin finanse edilmesine müstahak olan yabancı ülke vatandaşları (tescil tarihi tespit edilemeyen kişiler kendileri bilgi, belge ibraz ettikleri taktirde genelge hükümleri uygulanmayacaktır),

b) 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, Mültecilerin Hukuki Statüsüne Dair 28/07/1951 tarihli Birleşmiş Milletler Cenevre Sözleşmesi (Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme) ile Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin 1967 Protokolü hükümleri gereği; hukuken yabancı ülke vatandaşı statüsünde kabul edilemeyecek olan; “uluslararası koruma başvurusu veya statüsü sahibi ve vatansız” olarak tanınan kişiler ile Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a), (f) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı olan geçici koruma kapsamındaki kişiler ve bakmakla yükümlüsü olduğu kişiler,

c) 5510 sayılı Kanun kapsamında ilk defa genel sağlık sigortalısı sayıldığı tarihten önce ülkemizin uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzaladığı ülke vatandaşı olan ve Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (f) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı olan kişilerin sadece kendileri,

d) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu kapsamında genel sağlık sigortalısı olan yabancı ülke vatandaşları,

2- İlk Defa Genel Sağlık Sigortası Tescili Yapılan Yabancı Ülke Vatandaşları İçin Yapılacak İş ve İşlemler

a) EK-1’de yer alan taahhütname, sigortalı veya bakmakla yükümlü olduğu aile bireyi tarafından ıslak imza ile imzalanarak, Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne (SGİM), Sosyal Güvenlik Merkezine (SGM)/Sağlık Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğüne (SSGM) elden teslim edilecektir. Söz konusu taahhütname, SGİM/SGM/SSGM personeli tarafından Kurumun (SPAS) sistemine yüklenecektir.

b) Bu genelge kapsamında, genel sağlık sigortalısı olan yabancı ülke vatandaşları ve genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılan yabancı ülke vatandaşları için başvurmaları halinde 3 üncü madde ile açıklanan kurallar doğrultusunda EK-2 kronik hastalık listesinde yer alan tüm tanı kodları açısından değerlendirilerek tespit edilen kronik hastalıklar Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri tarafından MEDULA sistemi üzerinden Kurumumuza faturalandırılması engellenecektir.

c) Tüm bilgi işlem alt yapı çalışmalarının tamamlanması sonrasında ise GSS tescili yapılan yabancı ülke vatandaşları için tescil işlemi aşamasında EK-2 kronik hastalık listesinde yer alan tanı kodları MEDULA sistemi üzerinden Kurumumuza faturalandırılması engellenecektir.

3-Kronik Hastalıkların Değerlendirilmesi ve Komisyon Çalışma Usul ve Esasları

a) Yabancı ülke vatandaşlarının kronik hastalıklarının 5510 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında değerlendirilmesine ilişkin işlemler SSGM bünyesinde oluşturulan komisyonlarca yapılacaktır.

b) Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından oluşturulacak komisyon; başkan dahil en az biri hekim olmak üzere asgari üç kişiden oluşacaktır. Komisyon oluşturulurken öncelikle sağlık personelleri tercih edilecektir. Komisyon, SSGM müdürü ya da görevlendireceği müdür yardımcısı başkanlığında toplanacaktır.

c) Komisyon; kişinin başvurusunda Kurumca finansmanının sağlanmasını istediği kronik hastalıklara ilişkin tanı kodlarını incelerken; temin edebildiği değerlendirmeye esas olabilecek belgelere, kişinin MEDULA sistemindeki bilgilerine, bilimsel gerçeklere dayanarak, bilgi ve birikimleri ile objektif kurallar çerçevesinde, genel tecrübelere ve hayatın olağan akışında beklenen durumlara uygun olup olmadığına göre değerlendirerek tescil tarihi öncesinde tanı/tanıların kişide mevcut olup olmadığını tespit eder. Bu genelge kapsamında yer alan kişinin varsa tescil tarihinden önce ve tescil tarihinden sonraki tüm tıbbi geçmişine ait olan ve değerlendirmeye esas olabilecek bilgi ve belgeler; hastayla iletişime geçilerek kendisinden, kişinin ülkemize giriş yaptıktan sonra ikamet ettiği ve iş yeri adresleri de dahil olmak üzere bulunduğu tüm illerdeki sağlık hizmeti sunucuları ile aile hekimliklerinden temin edilebilir. Ayrıca gerekli görülmesi halinde komisyon resmi sağlık hizmet sunucularındaki ilgili branş uzmanlarından tıbbi görüş/sağlık raporu isteyecektir.

d) SSGM’de fatura, reçete inceleyen, tıbbi cihaz vb. şahıs ödemesi yapan birimler, bu Genelge kapsamına giren yabancı ülke vatandaşlarının, Kurum tarafından finansmanının sağlanması uygun olmayan kronik hastalıklarını Kanun kapsamında değerlendirilmek üzere komisyona bildirecektir.

e) Komisyon, kişilerin ilk defa genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayıldığı tarihin tespitinde tereddüt edilen durumlarda, ilgisine göre İl Müdürlüklerinde bulunan tescil, tahsis veya GSS/sağlık aktivasyon servislerinden görüş talep edecektir.

4-Kronik Hastalıkların Değerlendirilmesi Başvurusu ve Finansman Talep İşlemleri

a) Kurum tarafından finansman sağlanması talep edilen hastalıkların komisyonca değerlendirilmesi için sağlık tesisinden temin edeceği belgeler ve başvuru dilekçesi ile birlikte Kurumun SGİM veya SGM/SSGM’ne başvurulacaktır.

b) Bu genelgenin yayım tarihinden önce Kuruma faturalandırılmaması için tedbir alınan ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülke vatandaşlarının, kronik hastalıklarının Kurum tarafından finansmanının sağlanması talepleri, başvurmaları durumunda komisyon tarafından tekrar değerlendirmeye alınacaktır.

c) 08/05/2008 tarihi ile bu Genelgenin yayım tarihinden önce genel sağlık sigortası tescili yapılmış yabancı ülke vatandaşlarının kronik hastalıkları bu genelge kapsamındadır.

d) Geçici koruma kapsamında olup bu statüsünün devam ettiği İl Göç İdaresi Müdürlüğünden teyit edilen kişilerden, Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a), (f) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlüsü olduğu kişilerin; “Geçici Koruma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin Uygulanması Kapsamında Yapılacak İşlemlere İlişkin Usul ve Esaslar” ve “Geçici Koruma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin Uygulanması Kapsamında Yapılacak İşlemlere İlişkin Usul ve Esaslar”ın 5 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında tanımlananların, Sağlık Bakanlığı tarafından karşılanmayan sağlık hizmetleri Kurumumuz tarafından da karşılanmayacaktır.

5-Komisyon Karar Tutanağı ve Uygulanacak İşlemler

a) Komisyon tarafından düzenlenen karar tutanağı MEDULA sistemine yüklenecektir.

b)Komisyon tarafından Kurumca finansmanının sağlanması uygun görülen tanı kodlarının MEDULA sisteminde faturalandırılmasına izin verilecektir.

c) Kurumca finansmanının sağlanması uygun görülmeyen tanı kodları için kişilere önceden verilen sağlık hizmeti bedellerinin tahsiline yönelik gerekli işlemler ilgili SSGM’lerce yapılacaktır.

6- Yürürlükten Kaldırılan Genelge

Bu genelge ile 14/7/2021 tarih ve 2021/25 sayılı Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.

Yunus ELİTAŞ

Kurum Başkanı

Ek:

1 – Taahhütname (1 Sayfa)

2 – Kronik Hastalık Listesi

1. Giriş

Yıl sonunda ticari işletmelerin kontrol etmesi gereken konulardan biri, izleyen yılda işletme hesabı esasına mı yoksa bilanço esasına mı göre defter tutacaklarıdır. Bu belirlemede yalnızca yıllık ciroya bakılması yeterli değildir. Faaliyetin niteliği, alış ve satış hacmi, mevcut defter tutma usulü, önceki dönemler ve Vergi Usul Kanununun sınıf değiştirme hükümleri birlikte değerlendirilir.

Bu yazıda, 2026 hadlerine %27,83 uygulanarak 2027 için ön hesaplama yapılmıştır. Hesaplanan rakamlar resmen ilan edilmiş 2027 hadleri değildir. VUK mükerrer 414 kapsamındaki kesir uygulaması ve yetki kullanımı nedeniyle nihai tutarlar farklılaşabilir. Kesin sınıf değiştirme işlemleri, yayımlanacak 2027 hadleriyle kontrol edilmelidir.

2. Kimler için sınıf değiştirme değerlendirmesi yapılır?

VUK 176 uyarınca birinci sınıf tüccarlar bilanço, ikinci sınıf tüccarlar işletme hesabı esasına göre defter tutar. İş hacmine bağlı değerlendirme, özellikle gerçek kişi ticari işletmeleri ve faaliyet türüne göre hadlere tabi adi ortaklıklar bakımından önemlidir.

Anonim ve limited şirketler, iş hacimleri düşük olsa da VUK 177 kapsamında bilanço esasına tabidir. Bu şirketler yalnızca aşağıdaki hadlerin altında kaldıkları gerekçesiyle işletme hesabına geçemez.

Serbest meslek erbabının serbest meslek kazanç defteri ile basit usule ilişkin şartlar, burada incelenen birinci ve ikinci sınıf tüccar ayrımından farklı düzenlemelerdir.

3. Faaliyet türü doğru belirlenmelidir

Malı olduğu gibi veya işledikten sonra satanlarda yıllık alış ve satış tutarları dikkate alınır. Bu grupta alış veya satış ölçütlerinden birinin ilgili geçiş şartını sağlaması yeterlidir; ikisinin birlikte aşılması aranmaz.

Mal alım satımı dışındaki ticari faaliyetlerde yıllık gayrisafi iş hasılatı esas alınır. Bu tutar net kâr değildir.

Mal ticareti ve diğer ticari işlerin birlikte yürütüldüğü karma faaliyette ise aşağıdaki ölçüt kullanılır:

Karma iş hacmi = Yıllık mal satış tutarı + (diğer işlere ilişkin gayrisafi iş hasılatı × 5)

Faaliyetin gerçek niteliği belirlenmeden yalnız NACE koduna veya faturadaki genel açıklamaya dayanılarak sınıflandırma yapılması hataya yol açabilir.

4. 2027 temel hadlerinin ön hesabı

Formül: 2026 haddi × 1,2783.

Örneğin, yıllık alış haddi için 2.500.000 × 1,2783 = 3.195.750 TL bulunur. Bununla birlikte 3.195.750 TL, henüz ilan edilmiş bir yasal had değildir. Tebliğde belirlenecek tutar esas alınacaktır.

5. 2027 sınıfı belirlenirken dönem eşleştirmesi

Takvim yılı hesap dönemi kullananlarda 2027'de tutulacak defter değerlendirilirken 2026 faaliyet dönemi iş hacmi incelenir. Meslek kuruluşlarının sınıf değiştirme rehberlerindeki uygulamada, bu iş hacmi izleyen yıl için ilan edilen hadlerle karşılaştırılır. Bu nedenle 2027 için nihai değerlendirme, 2027 hadleri açıklandığında tamamlanmalıdır.

Birden çok yılın değerlendirildiği testlerde de her dönemin uygun karşılaştırma haddi ayrı kullanılmalıdır. Bütün yılların iş hacmini tek bir tahmini hadle kıyaslamak doğru değildir. Örneğin 2025 faaliyet dönemi için 2026 hadleriyle yapılan değerlendirme ile 2026 faaliyet dönemi için 2027 hadleriyle yapılacak değerlendirme birlikte ele alınır.

6. İşletme hesabından bilanço esasına geçiş

VUK 180 kapsamında iki ayrı yol bulunmaktadır:

• Bir hesap döneminin iş hacmi ilgili haddi %20'den fazla aşarsa izleyen hesap döneminde bilanço esasına geçilir.
• Art arda iki hesap döneminde ilgili hadler %20'ye kadar aşılırsa yine izleyen hesap döneminde bilanço esasına geçilir.

Tek yıllık testte hesaplama ilgili had × 1,20 şeklindedir. Aşımın %20'den fazla olması gerektiğinden, sınırın tam kendisine ulaşılması tek başına bu testi sağlamaz. Ancak iki yıllık test ayrıca incelenir.

Ham hadler üzerinden tek yıllık geçiş hesabı

Bu tabloda yer alan eşikler, yuvarlama öncesi ham hadlerden türetilmiştir. Nihai had değişirse %20 fazlası da yeniden hesaplanır.

Örnek 1 — Tek yılda %20'den fazla aşım

İşletme hesabı esasındaki bir mal ticareti işletmesinin 2026 mal alışları 4.000.000 TL olsun. Ham hesapta alış için %20 fazlalık sınırı 3.834.900 TL'dir. 4.000.000 TL bu sınırın üzerinde olduğundan, bu hesap varsayımı altında 2027'de bilanço esasına geçiş şartı oluşur. Nihai sonuç, 2027 resmi haddiyle tekrar doğrulanmalıdır.

Örnek 2 — Art arda iki yıl aşım

İşletme hesabı esasındaki bir hizmet işletmesinin 2025 iş hasılatı 1.300.000 TL, 2026 iş hasılatı 1.650.000 TL olsun.

2025 iş hacmi, 2026 haddi olan 1.200.000 TL'yi yaklaşık %8,33 aşar. 2026 iş hacmi ise tahmini 2027 haddi olan 1.533.960 TL'yi yaklaşık %7,57 aşar. Her iki dönemde de aşım bulunduğu ve her biri %20 içinde kaldığı için iki yıllık test kapsamında 2027'de bilanço esasına geçiş gündeme gelir. Nihai hadlerle yeniden hesap yapılmalıdır.

İki yıllık testte aşım yüzdelerinin toplamının %20'yi aşması şartı aranmaz. Esas olan, art arda iki dönemin her birinde ilgili haddin aşılmasıdır.

Örnek 3 — Karma faaliyet

Yıllık mal satışları 2.000.000 TL, diğer ticari iş hasılatı 400.000 TL olan işletmenin karma iş hacmi:

2.000.000 + (400.000 × 5) = 4.000.000 TL'dir.

Bu tutar, ham hesapla bulunan 3.834.900 TL'lik tek yıllık geçiş sınırını aşmaktadır. Faaliyetin VUK 177/3 kapsamında olması ve nihai hadlerle de koşulun sağlanması halinde 2027'de bilanço esasına geçiş gerekir.

7. Bilanço esasından işletme hesabına dönüş

VUK 179, iş hacmi nedeniyle birinci sınıfta bulunan tüccarlara şartlar gerçekleştiğinde ikinci sınıfa geçme imkânı tanır. İşletme hesabından bilanço esasına zorunlu geçişten farklı olarak, burada bir dönüş imkânı söz konusudur.

Bir hesap döneminde iş hacminin ilgili hadlerden %20'den fazla düşük olması veya art arda üç dönemde hadlere göre %20'ye kadar düşüklük bulunması değerlendirilir.

Ham hadler üzerinden tek yıllık dönüş hesabı

Mal ticaretinde yalnız alışın düşmesi yeterli görülmemeli; satış ölçütü de birlikte kontrol edilmelidir. Bilanço esasında kalmayı gerektiren diğer ölçüt veya hukuki statü varsa dönüş yapılamaz. Tam %20 düşüş, tek yıllık “%20'den fazla düşüklük” koşulunu sağlamaz.

Üç yıllık incelemede 2024, 2025 ve 2026 iş hacimleri, kendi dönemleriyle eşleştirilen hadlerle ayrı ayrı karşılaştırılmalıdır.

8. Hesaplamada dikkat edilecek hususlar

Kâr ile iş hacmi karıştırılmamalıdır. Düşük kâr veya zarar, tek başına işletme hesabında kalma hakkı vermez. Alış, satış ve gayrisafi hasılat esas alınır.

Demirbaş satışı ile ticari mal satışı ayrılmalıdır. GİB'in açıklamalarında sınıflandırma için mutat faaliyetin alım, satım ve hasılatı esas alınmakta; amortismana tabi iktisadi kıymetlerin alım ve satımları bu hesaplamadan ayrı tutulmaktadır.

İadeler otomatik netleştirilmemelidir. Sınıf değiştirme hesabı, gelir tablosundaki net satış tutarını doğrudan kopyalama işlemine indirgenmemelidir. Özellikle mal iadelerinde idarenin konuya ilişkin özelgeleri ve işlemin niteliği ayrıca incelenmelidir.

Bir yıllık eşik aşılmadı diye kontrol bitmez. İşletme hesabındaki mükellefte iki yıllık, bilanço esasından dönmek isteyende üç yıllık şartlar ayrıca kontrol edilmelidir.

Özel hesap dönemi ve yeni işe başlama ayrıca ele alınmalıdır. Bu yazının örnekleri öteden beri faaliyette bulunan, hesap dönemi takvim yılı olan işletmeler içindir.

9. Sınıf değişikliğinin uygulamaya etkisi

Bilanço esasına geçiş yalnız defter adının değişmesi değildir. Açılış envanteri, stoklar, alacaklar, borçlar, amortismana tabi kıymetler ve öz kaynaklar tespit edilerek açılış kayıtları hazırlanır.

Bilanço esasına geçecek mükellefin e-Defter yükümlülüğü, Defter-Beyan Sistemindeki durum değişikliği ve kullanılacak muhasebe yazılımı da geçiş öncesinde planlanmalıdır. Elektronik ortamda tutulan defterlerle kâğıt ortamında tasdike tabi defterlerin işlemleri birbirine karıştırılmamalıdır. Güncel e-Defter ve Defter-Beyan düzenlemeleri ayrıca uygulanır.

10. Sonuç

%27,83 oranıyla yapılan yuvarlama öncesi hesapta 2027 temel hadleri; alışta 3.195.750 TL, satışta 4.474.050 TL, gayrisafi iş hasılatında 1.533.960 TL ve karma faaliyette 3.195.750 TL'dir.

Bunlar kesinleşmiş yasal hadler değildir. İşletme hesabından bilanço esasına tek yıllık geçiş açısından yalnız temel haddin aşılması yeterli olmaz; %20'den fazla aşım aranır. Bunun yanında art arda iki yıllık aşım şartı da bağımsız olarak değerlendirilir.

Bu nedenle her mükellef için faaliyet türü, hukuki statü, mevcut sınıf ve dönem iş hacimleri birlikte incelenmeli; yayımlanacak 2027 tebliğindeki tutarlar kullanılarak nihai karar verilmelidir.

Kaynaklar

• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 176–181 ve mükerrer 414'üncü maddeler.
• GİB — VUK 177, birinci sınıf tüccarlar ve 2026 hadleri
• GİB — Vergi Usul Kanunu metni
• VUK Genel Tebliği (Sıra No: 588), 31.12.2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete, 5. mükerrer.
• ASMMMO — 2026 Yılı Defter Tutma Hadleri / Sınıf Değiştirme rehberi
• GİB — Artvin Defterdarlığı, 20.05.2014 tarihli sınıf değiştirme özelgesi
• GİB — Mutat faaliyet ve amortismana tabi kıymetlerin sınıflandırma hesabı
• TÜRMOB — Defter tutma usulünün tespiti ve elektronik defter açıklamaları

Gerçek usulde vergilendirme, defter kaydına ve belge esasına dayanır. Dolayısıyla, kanuni is­tisnalar hariç olmak üzere (213 sayılı VUK md. 228), tutulan defter kayıtlarının ve bu kayıtlara konu üçüncü kişilerle olan hukuki ve ticari ilişkilerin tevsiki mecburidir (213 sayılı VUK md. 227/1).

Fatura ticari ilişki ve işlemlerin tevsiki bakımından en temel belgedir. "Fatura; satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere, emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır. {VUK. Md: 229)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda da " ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf, kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir." Ayrıca "bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır" denmektedir. (TTK m d: 21/1ve 2). Bu yasal düzenlemelerle fatura isteme hakkı ile faturanın içeriğine itiraz süresi netleştirilerek alacak-borç ilişkisi yönünden bir çerçeve çizilmiş; aynı zamanda vergi hukukunda yer alan faturanın muhtevası ve nizamına ilişkin hükümler de zımnen benimsenmiştir.

Faturada bulunması zorunlu asgari bilgiler ile faturanın tanziminde uyulacak kurallar vergi usul hukukunda açıkça düzenlenmiştir (VUK m d: 230, 231). Bu kurallardan en önemlilerin ­ den biri olan; faturanın, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azamı yedi gün içinde düzenleneceğini ve "bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağını" öngören yasal amir hükmün (VUK md: 231/5), uygulamadaki hukuki mahiyeti ve doğurduğu sonuçları bakımından öteden beri tereddütlere yol açmaktadır.

Hukuki açıdan "... hiç düzenlenmemiş sayılır" ibaresinin yasal kapsamı nedir?

Bilindiği üzere bir hukuki işlem, kurucu ve tamamlayıcı unsurlardan teşekkül eder; bu unsurlardan birinin eksikliği veya emredici hukuk kurallarına aykırılığı, işlemi derecesine göre sakat hale getirir. Tamamlayıcı unsurlardaki hukuka aykırılıklar işlemi mutlak veya nispi butlanla malul kılarken, kurucu unsurlardaki eksiklik işlemin hukuken " yok" sayılması neticesini doğurur. Yoklukla makul bir işlemin geçersizliği için iptal davası açılmasına gerek bulunmayıp, bu durum ilgilisi olan herkes tarafından her zaman ileri sürülebilir. Nitekim yoklukla sakat bir işlem ve buna bağlı olarak tesis edilen diğer tüm işlemler, tesis edildikleri tarihten itibaren (extunc) hükümsüz­ dür. Muhtemel bir ihtilafta yokluk hali, hakim tarafından zaman aşımına tabi olmaksızın re'sen dikkate alınır.

Faturanın kurucu unsurları; maddi vakıa olarak mal tesliminin veya hizmet ifasının gerçek­ leşmiş olması ve belgenin bu hukuki/ticari işlemi tevsik etme vasfıdır. Dolayısıyla, fiilen bir mal teslimi veya hizmet ifasının mevcut olduğu hallerde, faturanın azami yedi günlük yasal süre geçtikten sonra tanzim edilmesi belgeyi hukuken yoklukla malul kılmaz; zira faturanın nizamına ilişkin süre şartına uyulmaması, işlemin kurucu unsurlarını ortadan kaldırmamak­ tadır. Esasen vergi hukukunda "hukuki biçimsellikten ziyade ekonomik ve fiili gerçekliğin esas alınması" ilkesi geçerli olduğundan, fiili teslim veya ifanın varlığı halinde faturanın süresinde düzenlenmemesi, esasa müessir olmayan şeklı bir usul hatası niteliğindedir. Bu doğrultuda, yasal süresinden sonra tanzim edilen faturaya istinaden gider veya maliyet kaydı yapılabi­ leceği gibi, faturada gösterilen KDV de indirim konusu yapılabilir. Nitekim Vergi İdaresi'nin yerleşik görüşü de bu doğrultudadır (Ankara VD Başkanlığı'nın 31/01/2007 tarihli ve 5893 sayılı özelgesi). Elbette, "sahte belge" (yanıltıcı belge) mahiyetinde olan belgelere dayanılarak gider veya maliyet kaydı yapılması veya faturada gösterilen KDV'nin indirim konusu yapılması mümkün değildir.

Mal teslimi veya hizmet ifasının ispatlanması kaydıyla, yasal süresinden erken veya geç tanzim edilmiş faturaya istinaden alacak iddiasında bulunulması hukuken mümkündür; zira bu nitelik­ teki faturalar da ispat vasfını ve delil olma mahiyetini haizdir (Yargıtay 11. HD'nin 03/04/1978 tarihli ve E.1978/1788, K.1978/1687; 16/03/1998 tarihli ve E.1998/199, K.1998/1772 ve 06/02/1998 tarihli ve E.1997/10728, K.1998/509 sayılı kararları).

Bu durumda yasadaki "...hiç düzenlenmemiş sayılır" ibaresinin hukuki mahiyeti ve doğurduğu sonuç nedir? Şüphesiz ki kanun koyucunun vazettiği hiçbir hüküm anlamsız veya işlevsiz kabul edilemez; yasa maddelerinin yorumlanmasında "söze ve amaca değer verilmesi" hukukun temel ilkelerindendir. Bu çerçevede "...hiç düzenlenmemiş sayılır" ibaresi, hukuki mahiyeti itibarıyla mutlak bir yokluğa değil, usule ve nizama aykırılıktan kaynaklanan "nispi bir şekil sa katlığına" işaret etmektedir. Diğer bir ifadeyle fatura, maddi vakıayı tevsik etmesi bakımından hukuken geçerliliğini korumakta, ancak faturanın nizamı açısından şeklen kusurlu sayılmak­ tadır. Söz konusu usule aykırılık, belgenin kurucu unsurlarını zedelemediği ve esasa müessir olmadığı için, işlemi kendiliğinden veya baştan itibaren geçersiz kılan mutlak bir butlan ya da yokluk sonucu doğurmaz. Faturanın nizamına ilişkin bu nispi sakatlık hali, vergi hukukunda doğrudan idari bir yaptırıma (özel usulsüzlük cezasına) bağlanmıştır. Ancak belgenin ispat gücü elinden alınmamıştır. Nitekim VUK'un 353/1 maddesi uyarınca; verilmesi ve alınması icap eden faturanın süresinde verilmemesi veya alınmaması halinde, bu belgeyi düzenlemek ve almak mecburiyetinde olanların her birine, yasal alt sınırdan az olmamak üzere belgede ya­ zılması gereken meblağın veya meblağ farkının %10'u nispetinde özel usulsüzlük cezası kesilir. Kanun metninde yer alan "verilmemesi ve alınmaması" ibaresi, faturanın azami yasal süresi geçtikten sonra tanzim edilmesi hallerini de şüpheye yer bırakmayacak şekilde kapsamakta­ dır. Nitekim Vergi İdaresi'nin yerleşik görüşü de bu doğrultudadır (Ankara VD Başkanlığı'nın 31/01/2007 tarihli ve 5893 sayılı özelgesi).

Bu yazımızda, yıl sonu yaklaşırken istisnadan yararlanmayı düşünen kişiler açısından önemli hatırlatmaları ele alacak ve Vergi İdaresi tarafından verilen son özelgede Türkiye’de yerleşmiş sayılma şartına ilişkin yapılan açıklamaları değerlendireceğiz.

Yasal düzenleme

Türkiye, 1 Ocak 2026 veya sonrasında Türkiye’de mukim olan gerçek kişiler için yurt dışı kaynaklı gelirleri Türk gelir vergisinden istisna edebilecek yeni bir vergi düzenlemesi getirdi. Bunun için söz konusu kişilerin, önceki üç yıl boyunca Türkiye’de vergi mükellefi olmamaları ve yine bu dönemde Türkiye kaynaklı ücret, ticari kazanç, zirai kazanç veya serbest meslek kazancı elde etmemiş olmaları gerekiyor.

Oldukça geniş kapsamlı olacak şekilde düzenlenen istisna, genel olarak temettü, faiz, kira geliri ve sermaye kazancı gibi yurt dışı kaynaklı pasif gelirleri kapsıyor.

Bununla birlikte, ödemeler yurt dışından yapılsa dahi, fiziken Türkiye’de gerçekleştirilen faaliyetlerden elde edilen gelirler genel olarak yurt dışı kaynaklı gelir olarak kabul edilmeyecek. Bu husus özellikle ücret gelirleri ve serbest meslek/hizmet gelirleri açısından önem taşıyor.

Dikkat edilmesi gereken diğer bir husus ise gerçek kişinin vatandaşlığına yönelik bir belirleme yapılmamış olması. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’ye yerleşmesi veya yabancı uyruklu bir gerçek kişinin de Türkiye’ye taşınarak yerleşik hale gelmesi durumlarında istisnadan yararlanmak mümkün.

Bu istisnadan 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin yararlanabileceği de unutulmamalı. Bu tarihten önce yerleşmenin gerçekleşmesi halinde istisnadan yararlanılması mümkün değildir.

Dikkat edilmesi gereken hususlar

Kişilerin bahse konu istisnadan yararlanabilmek için ülkemizin Vergi İdaresi’ne başvurması ve bir istisna belgesi almaları gerekiyor.

Başvurunun genel olarak kişinin Türkiye’de mukim olduğu takvim yılının sonuna kadar yapılması esastır. Bu bağlamda, 2026 yılında Türkiye’ye yerleşmiş olan gerçek kişilerin başvurularını 31 Aralık 2026’ya kadar tamamlamaları gereklidir.

Takvim yılının son iki ayında yerleşmiş olan kişiler ise takip eden takvim yılının ikinci ayının sonuna kadar başvuruda bulunabilirler.

Başvuru süresinin dışında başvurulması halinde istisna belgesi verilmeyecektir.

İstisna yalnızca gerçek kişilere tanınmış bir hak olup kurumlar vergisi mükellefleri bu istisnadan yararlanamayacaktır.

Başvuru sahiplerinin, özellikle önceki üç yıldaki ikamet geçmişleri ve vergi mükellefiyeti durumları bakımından gerekli şartları sağladıklarını kanıtlamaya hazırlıklı olmaları gerekir.

Kanun ve konuyla ilgili Tebliğ’de yer verilen diğer bir husus Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhının bulunmamasıdır. Aşağıdaki bölümde detaylı olarak yer verildiği üzere bu konuda Vergi İdaresi yakın tarihte görüşünü bir Özelge bünyesinde bildirmiştir.

Son olarak, istisnaya ilişkin şartları taşımamasına rağmen istisnadan faydalanan mükelleflerin ilgili kazançlarına ilişkin olarak eksik tahakkuk etmiş olan vergiler, vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle birlikte tahsil edilecektir.

Türkiye’de vergi mukimi nasıl olunur?

Vergi mevzuatımıza göre kişiler genel olarak Türkiye’de yerleşim yerlerinin bulunması veya bir takvim yılı içerisinde Türkiye’de altı aydan fazla kalmaları halinde, belirli istisnalar saklı kalmak üzere, Türkiye’de vergi mukimi kabul edilir.

Öte yandan, kişinin birden fazla ülkeyle bağlarının devam etmesi halinde, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları nihai sonucu etkileyebilir.

Türkiye’ye taşınmayı düşünen kişilerin taşınmadan önce hem Türk vergi mevzuatını hem de ilgili çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasını incelemeleri tavsiye edilir.

Vergi İdaresi 13.10.2026 tarihli özelgesinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/D maddesi hükmünde yer alan istisna uygulanmasında Türkiye'de yerleşmiş sayılma hususunun tespiti ile ilgili değerlendirmelerde bulunmuştur.

Söz konusu özelgede Vergi İdaresi, istisna başvurusunda bulunan gerçek kişinin Türkiye’de ikametgahının bulunması halinde, bu süreler içinde yurt dışında çalışma veya oturma izni ile ilgili takvim yıllarında altı aydan daha fazla bir süredir yurt dışında kalındığının tevsik edilmesi durumunda, istisna uygulaması için ikametgahın bulunmama şartının ihlal edilmemiş olacağını belirtmiştir.

Türkiye’de ikametgahı olmasına karşın yurt dışında uzun yıllardır çalışan ve ilgili yıllarda altı aydan daha fazla bir süre kalan gerçek kişilerin de istisna uygulaması kapsamında değerlendirilmeleri Kanun’un amacı ile uyumludur.

Konuya ilişkin son yorumlar

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/D maddesindeki istisna Türkiye’ye yeni yerleşen veya uzun yıllar yurt dışında yaşadıktan sonra Türkiye’ye dönen gerçek kişiler açısından önemli bir vergi avantajı sağlayabiliyor. Bununla birlikte, istisnadan yararlanılabilmesi için geçmiş yıllardaki ikamet ve vergi mükellefiyeti durumunun yanı sıra, başvuru süresine ilişkin şartların da dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.

Vergi İdaresinin son özelgesi, Türkiye’de ikametgahı bulunmakla birlikte uzun süredir fiilen yurt dışında yaşayan kişiler açısından önemli bir açıklık sağlıyor. Buna göre, somut durumun gerekli belgelerle tevsik edilebilmesi istisnadan yararlanma bakımından belirleyici olabilecek. Bu nedenle Türkiye’ye yerleşmeyi veya dönmeyi planlayan kişilerin, istisna şartlarını ve kendi durumlarını yerleşme tarihinden önce değerlendirmeleri önem taşıyor.

Vergidegundem.com | Didem Erdem

SGK ilgili mevzuatta belirtilen genelge ile özellikle yüze okunan trafik ceza tutanakları ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarından alınan belgelerden hizmet kazandırılması düzenlemesine gitmiştir. Buna göre;

1-) Yüze karşı tebliğ edilen trafik ceza tutanakları esas alınarak yapılan tespitler, tespite yarar bilgi ve belgeler KADİM servislerince incelenecektir. Yapılan inceleme sonucunda aynı işyerinde çalıştığı tespit edilenler dışındaki kayıtlar sosyal güvenlik denetmenleri servisine gönderilecektir.

2-) Kamu idarelerinden alınan bilgi ve belgelerde, Kurumun denetim ve kontrol ile görevli memurlarının yaptığı tespitler ile kamu idarelerinin denetim elemanları dışında kalan kolluk, zabıta, doktor, veteriner, mühendis gibi görevlilerce düzenlenen tutanaklarda sigortalının fiilen çalıştığının tespit edildiği her bir kayıt için, sigortalıya tutanağın düzenlendiği tarih itibarıyla 1 gün hizmet kazandırılacaktır.

3-) Sigortalının aynı işyerinde fiilen çalıştığına ilişkin birden fazla bilgi ve belgenin Kuruma intikal etmesi hâlinde; en eski tarihli tespit, işe giriş tarihi olarak değerlendirilecek; aynı ay içindeki ve sonraki aylardaki tespit edilen her gün için bir gün hizmet kazandırılacak ve çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma ilişkisi ele alınacaktır. Dolayısıyla sadece ilk tespit tarihi için 2 asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanacaktır.

4-) Tespit bulunmayan bir aydan sonra yapılan ilk tespit, yeni bir işe giriş olarak değerlendirilecek; bu durumda önceki çalışma ilişkisi, hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecektir. İlk ve son tespit arasındaki çalışmanın sürekli olduğu yönünde itiraz edilmesi hâlinde konu denetime sevk edilecektir. İkinci defa tespit olduğu için 5 asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanacaktır.

Genelgeye https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Kurum/22620739 linkteki “KURUM GENELGELERİ” kısmından ulaşabilirsiniz.

Bilgilerinize sunarız.

Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Bütçe teklifinde hem gelirlerin hem de giderlerin önceki yıla göre arttığı görülüyor. 2027 yılı için ret ve iadeler öncesinde 22 trilyon 139 milyar TL vergi geliri elde edilmesi hedefleniyor. Bu tutar, 2026 yılı için öngörülen 15 trilyon 631 milyar TL'lik hedefin yaklaşık 6 trilyon 508 milyar TL, yani yüzde 41,6 üzerinde.

Ancak bunlar ret ve iadeler öncesindeki rakamlar. Vergi gelirlerinden ret ve iadeler düşüldüğünde 2027 yılı için yaklaşık 19 trilyon 906 milyar TL, 2026 yılı için ise 13 trilyon 783 milyar TL net vergi geliri öngörülüyor.

Peki, bu gelirler nasıl elde edilecek? Elbette bütçe gelirlerinin tamamı maktu vergi, harç ve cezalardan oluşmuyor. Ancak bunların önemli bir kısmı da her yıl yeniden değerleme oranına bağlı olarak artırılıyor.

2027 yılında uygulanacak vergi, harç ve ceza tutarlarının hesaplanmasında esas alınacak yeniden değerleme oranı yüzde 27,83 olarak belirlendi. Bu oran, Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı veriler üzerinden hesaplanıyor. Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298'inci maddesi uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığınca Resmî Gazete'de ilan edilmesi gerekiyor. Yazının hazırlandığı tarih itibarıyla bu ilan henüz yapılmadı.

Buna göre aşağıda ele alacağım bazı maktu vergi, harç ve cezalar, 1 Ocak 2027'den itibaren yüzde 27,83 oranında artırılarak uygulanabilecek.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var. İlgili kanunlarda Cumhurbaşkanına, yeniden değerleme oranına göre yapılacak artışları belirli sınırlar içerisinde değiştirme yetkisi verilmiş olabiliyor. Dolayısıyla şimdiden bütün tutarların kesin olarak yüzde 27,83 oranında artacağını söylemek doğru değil.

Cumhurbaşkanı, kanunlarda kendisine tanınan yetkiyi kullanarak bazı tutarların daha düşük oranda artırılmasına karar verebilir ya da bu yetkisini hiç kullanmayabilir. Bu nedenle 2027 yılında uygulanacak kesin tutarları görmek için yıl sonuna kadar yayımlanacak Cumhurbaşkanı kararlarını ve ilgili tebliğleri beklemek gerekecek.

Yeniden değerleme oranı

VUK mükerrer m.298 uyarınca yeniden değerleme oranı, ekim ayında (ekim ayı dahil) bir önceki yılın aynı dönemine göre üretici fiyatları genel endeksinde (ÜFE) meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır. Bu oran Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca ilan edilmekte ve Resmi Gazete'de yayımlanmaktadır. Ancak henüz ilan edilmedi.

Aşağıdaki tabloda son 27 yılın yeniden değerleme oranları bulunmaktadır.

Sayı: 2026-43

DUYURU

KONU: TFRS Uygulama Bildirimi 2 “Önemlilik Muhakemelerinin Yapılması”na Yönelik Kurul Kararı’nın Yayımlanması

TFRS’lere uygun finansal tablolar hazırlanırken işletmelerin önemlilik muhakemelerinin desteklenmesi ve finansal tablo kullanıcılarının ekonomik kararlarını etkileyebilecek bilgilerin belirlenmesine rehberlik edilmesi amacıyla hazırlanan TFRS Uygulama Bildirimi 2 “Önemlilik Muhakemelerinin Yapılması”, Kurumumuz tarafından yayımlanarak mevzuata kazandırılmıştır. Bilindiği üzere önemlilik, işletmelerin finansal tablolarında hangi bilgilere yer vereceklerinin ve bu bilgileri nasıl sunacaklarının belirlenmesinde temel bir rol oynamaktadır. Bu değerlendirmede, bilgilerin tutarsal büyüklüklerinin yanı sıra niteliklerinin ve işletmeye özgü koşulların dikkate alınması, asli kullanıcıların bilgi ihtiyaçlarının karşılanması bakımından önem taşımaktadır. Bu doğrultuda söz konusu Bildirim, nicel ve nitel faktörleri birlikte ele alarak önemli olma potansiyeli taşıyan bilgilerin belirlenmesi, önemliliğinin değerlendirilmesi, finansal tablolarda düzenlenmesi ve finansal tabloların bir bütün olarak gözden geçirilmesinden oluşan dört adımlı pratik bir süreç sunmaktadır. Ayrıca önceki dönem bilgileri, hatalar, kredi sözleşmesi şartları, ara dönem raporlaması ve muhasebe politikası bilgileri bakımından uygulamaya yönelik açıklama ve örneklere yer vermektedir. Kurumumuz mevzuatına kazandırılan bu düzenlemeyle, önemli bilgilerin açık ve anlaşılır biçimde sunulması, önemsiz bilgilerin önemli bilgileri gizlemesinin önlenmesi ve kullanıcıların karar alma süreçlerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. İlgili düzenleme metnine internet sitemiz üzerinden ulaşılabilecektir.

TFRS Uygulama Bildirimi 2 “Önemlilik Muhakemelerinin Yapılması”, işletmelerin önemlilik muhakemelerine rehberlik etmekte olup uygulanması ihtiyaridir. Bildirimi uygulayacak işletmeler bakımından önemlilik muhakemelerinin sistematik ve tutarlı bir yaklaşımla yapılmasına, işletmeye özgü bilgilerin öne çıkarılmasına ve finansal raporlamanın kalitesinin artırılmasına katkıda bulunacağı değerlendirilmektedir. Kurumumuz internet sitesinde yayımlanan hâline ulaşmak için tıklayınız.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 19'uncu maddesi uyarınca, işveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.

Hüküm uyarınca fesih bildiriminde yalnızca genel ifadelerin kullanılması yeterli değildir. Fesih nedeni, yanlış veya eksik anlaşılmayacak şekilde açık, somut ve kesin olarak belirtilmelidir.

Örneğin, yalnızca "performans düşüklüğü", "uyumsuzluk" veya "verimsizlik" şeklinde genel bir ifade kullanılması yerine, feshe dayanak oluşturan somut nedenleri fesih bildiriminde ortaya konulmalıdır. İşverenin kanıt yükümlülüğü bağlamında, fesih nedenini kanıtlayıcı bilgi ve belgeler işçinin özlük dosyasında muhafaza edilmelidir.

Fesih bildiriminin şekline ilişkin önemli bir diğer düzenleme İş Kanunu'nun 109'uncu maddesinde yer almaktadır. Hüküm uyarınca, iş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bildirimler her halükarda yazılı yapılır. Yazılı bildirim yapılan kişi, fesih bildirimini imzalamazsa durum o yerde tutanakla kayıt altına alınmalıdır.

Dolayısıyla, iş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuran bildirimlerin her durumda yazılı yapılması esastır.

Diğer yandan, işçinin fesih bildirimini imzalamaması, işverenin fesih işlemini gerçekleştiremeyeceği anlamına gelmemektedir. Bu durumda bildirimin işçiye sunulduğu ve işçinin imzadan kaçındığı tutanakla kayıt altına alınmalıdır.

Fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiğinin ispat edilebilir olması önemlidir. Çünkü fesih tarihi, bildirim süreleri ve işe iade gibi birçok sürenin başlangıcı bakımından, fesih bildiriminin ne zaman yapıldığının tespiti önemlidir.

Fesih işleminin yalnızca bir fesih yazısının hazırlanmasından ibaret değildir. Özellikle geçerli nedenle gerçekleştirilen fesihlerde, fesih bildiriminde gösterilen neden ile işverenin kayıt ve belgelerinin birbiriyle uyumlu olması gerekir.

Örneğin, işçinin davranışlarına dayalı bir fesihte, fesih bildiriminde belirtilen olayların tutanak, savunma, ihtar veya diğer iş yeri kayıtlarıyla desteklenmesi önem taşımaktadır.

İş sözleşmesinin işveren tarafından geçerli nedenle veya haklı nedenle feshedilmesinin, feshe bağlı işçilik alacakları bakımından farklı sonuçları bulunmaktadır. İşveren tarafından iş sözleşmesinin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri nedenlerle feshedilmesi halinde kıdem tazminatı ve ihbar süresi gündeme gelmeyeceğinden ihbar tazminatı ödenmeyecektir.

İş sözleşmesi işveren tarafından, haklı bir neden bildirmeden, diğer bir ifadeyle geçerli bir nedenle feshedilmesi halinde kıdem tazminatı ödenmelidir. Ayrıca, iş sözleşmesinin feshi sürecinde ihbar sürelerine işveren tarafından uyulmazsa, işçiye kıdem süresine göre belirlenecek olan ihbar tazminatı ödenecektir.

Her türlü fesih halinde işçinin kullanmadığı yıllık izin süreleri bulunuyorsa, işçinin bakiye yıllık izin ücretinin ödenmesi gerekir.

Sonuç olarak, fesih bildiriminin yazılı yapılması, fesih nedeninin açık ve kesin biçimde belirtilmesi ve bildirimin işçiye usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesi gerekmektedir. Fesih gerekçesi ile tutanak, savunma, ihtar ve diğer özlük dosyası belgelerinin birbiriyle uyumlu olması, olası uyuşmazlıklarda işverenin ispat yükümlülüğü açısından önem taşımaktadır.

Bunun yanında, fesih türüne göre kıdem ve ihbar tazminatı hakları farklılık gösterebilir. Kullanılmamış yıllık izin ücretinin ise her türlü fesih halinde ödenmesi gerekmektedir. Bu nedenle fesih sürecinin hem bildirim usulü hem de feshe bağlı işçilik alacakları yönünden birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Star | Resul KURT