Şirketin perşembe günü yayımladığı tehdit istihbaratı raporuna göre platform, yaklaşık 1000 sahte X hesabı, "Malaysia Pulse" adlı sahte bir haber sitesi ve uydurma dosyalardan oluşuyordu. Anthropic, platformun ücret karşılığında kamuoyunu etkileme hizmeti sunduğunu belirtti.

Raporda, seçmenlerin seçim bölgelerine göre profillendiği, sahte hesaplarla etkileşim rakamlarının şişirildiği ve bir muhalefet siyasetçisiyle sivil toplum kuruluşlarına yönelik asılsız iddialar üretildiği öne sürüldü.

Anthropic, ilgili hesabı kapattığını açıkladı. Ancak faaliyetin gerçek kullanıcı topluluklarında yaygınlık kazandığına ilişkin kanıt bulunmadığını ve platformun kendi araçlarında gösterilen etkileşim rakamlarını bağımsız olarak doğrulayamadığını da belirtti.

Türkiye bağlantılı faaliyet, şirketin raporda ele aldığı dokuz etkileme operasyonundan biri olarak yer aldı. Diğer örneklerin Rusya, İran, Körfez ülkeleri, Güney Asya, Afrika ve Avrupa kaynaklı olduğu bildirildi.

Anthropic, bu tür faaliyetlerde sıradan insanlara aitmiş gibi görünen sosyal medya hesaplarının aynı siyasi görüşü destekleyen içerikler yaymak için kullanıldığını belirtti. Şirket, sosyal medya platformlarının genellikle paylaşımlar dolaşıma girdikten sonra tespit edebildiği operasyonları, Claude üzerinden henüz hazırlık aşamasındayken görebildiğini ifade etti.

Siber saldırılar ve gözetleme de raporda

Aralık 2025 ile Ağustos 2026 arasındaki dönemi kapsayan raporda, yapay zekanın siber saldırılar, gözetleme ve biyolojik silah geliştirmeye hizmet edebilecek araştırmalar için kötüye kullanıldığı örnekler de yer aldı.

Anthropic, tespit edilen aktörlerin casus yazılım satıcılarından siyasi amaçlarla hareket eden kişilere ve devlet destekli gruplara kadar uzandığını açıkladı.

Şirkete göre yapay zeka modellerinin yetenekleri geliştikçe karmaşık siber saldırılar düzenlemek için gereken teknik uzmanlık azalıyor. Tek başına hareket eden kişiler bile bir yıl önce gerçekleştiremeyecekleri ölçekte tehditler oluşturabiliyor.

Anthropic, rapordaki vakaların sıradan kötüye kullanım örnekleri olmadığını, bugüne kadar tespit ettiği en dikkat çekici ve yeni tehdit faaliyetlerini yansıttığını belirtti. Raporda zararlı yazılımlardan ve modellere verilen komutlardan örneklere de yer verildi.

Şirket, hükümetlere ve diğer yapay zeka geliştiricilerine benzer kötüye kullanımları tespit etme ve önleme çağrısında bulundu.

Virüsü daha tehlikeli hale getirebilecek araştırma talebi

Rapordaki biyolojik risk örneklerinden birinde, Claude'dan bilimsel araştırma fonu almak için hazırlanacak bir başvuruya yardım etmesinin istendiği belirtildi. Anthropic, sistemlerinin bu talebi engellediğini açıkladı.

Şirkete göre başvuru, chikungunya virüsünün bulaşıcılığını ve bağışıklık sisteminden kaçma yeteneğini artırmaya yönelik bir araştırmayı konu alıyordu.

Sivrisinekler aracılığıyla bulaşan chikungunya virüsü, şiddetli ağrı ve ateş gibi belirtilere yol açıyor. Söz konusu çalışma, bir organizmanın genetik özelliklerini değiştirerek yeni ya da daha güçlü biyolojik özellikler kazandırmayı amaçlayan "işlev kazanımı" araştırmaları kapsamındaydı.

Anthropic, bu tür araştırmaların daha iyi aşılar ve tedaviler geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini, ancak hastalık etkenini daha tehlikeli hale getirmek için de kullanılabileceğini belirtti.

Yeni modeller için daha sıkı güvenlik önlemleri

Anthropic, 2025'te kullanıma sunulan Claude Opus 4 ve Claude Sonnet 4.5 gibi eski modellerinin, uzman bir kullanıcıya tehlikeli biyolojik araştırmalarda anlamlı destek verebilecek yetenek düzeyinin oldukça altında olduğunu savundu.

Bu nedenle eski modellerdeki önlemlerin ağırlıklı olarak, deneyimsiz kullanıcıların bilinen biyolojik silahları yeniden üretmesine yardımcı olabilecek içeriklere erişimi engellemeye odaklandığı belirtildi.

Şirket, karmaşık bilimsel araştırmalara destek verebilen yeni modeller için aynı güvenceyi veremediğini açıkladı. Claude Fable 5 gibi daha yeni modellerde, hem yararlı hem de zararlı amaçlarla kullanılabilecek geniş bir biyolojik araştırma grubuna yönelik daha sıkı kısıtlamalar uygulandığını bildirdi.

Raporda, bir modelin yeteneklerini izinsiz biçimde başka bir modele aktarmayı amaçlayan tek bir vaka dışında, incelenen kötüye kullanımlarda Claude Fable veya Mythos sınıfı modellerin kullanılmadığı belirtildi.

Araştırmacının istifasının ardından yayımlandı

Sonbaharda halka arz planlayan Anthropic'in raporu, araştırmacılarından Jacob Coxon'ın güvenlik kaygıları nedeniyle istifa edeceğini açıklamasından iki gün sonra yayımlandı.

Coxon, Anthropic ve rakibi OpenAI'ın "kendi kendini geliştirebilen süper zekaya doğru yarıştığını ve hayatlarımızla kumar oynadığını" savunmuştu. Bazı meslektaşlarının artık yapay zekanın on yılın sonuna kadar insan yaşamını tehdit edebileceğine inandığını belirtmişti.

Yapay zeka modelleri güçlenirken uzmanlar, denetimin yalnızca şirketlerin kendi kararlarına bırakılmaması ve hükümetlerin düzenleme yapması gerektiğini vurguluyor.

Cornell Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi John Thickstun, Anthropic ve OpenAI gibi şirketlerden güvenli ve tehlikeli davranışları ayırmalarının beklenmesinin sorunlu bir konum yarattığını söyledi. Thickstun, şirketlerin demokratik denetim ya da kamusal müzakere olmadan toplumun tamamını ilgilendiren değer yargılarında bulunmak durumunda kaldığını belirtti.

Anthropic ise tespit ettiği kötüye kullanım faaliyetlerini engellediğini, bu vakalardan elde ettiği bilgilerle güvenlik önlemlerini güçlendirdiğini ve yetkililerle sektör ortaklarına bilgi aktardığını açıkladı.

Ekonomim

OVP döneminde yaklaşık 2,1 milyon ilave istihdam oluşturulması ve işsizlik oranının dönem sonunda yüzde 7,6 düzeyine gerilemesi hedeflenmektedir. Ancak niceliksel hedeflerin kalıcı refah üretmesi, işgücünün ihtiyaç duyulan becerilerle donatılmasına, istihdamın kayıtlı ve verimli alanlara yönelmesine, ücret-verimlilik bağının güçlendirilmesine ve sosyal güvenlik kapsamının genişletilmesine bağlıdır. Bu nedenle programın gerçek değeri, yalnızca hedef rakamlarda değil, bu hedeflere götürecek kurumsal ve hukuki araçların tutarlılığı olacaktır.

İstihdam politikalarında nitelik, katılım ve uyum

Programın istihdam yaklaşımına bakıldığında, işgücü arzı ile işletmelerin talep ettiği yetkinlikler arasındaki uyumsuzluğu azaltmaya odaklandığı görülmektedir.

Zira, şu anda işletmelerin karşı karşıya kaldığı dijitalleşme, yeşil dönüşüm, yapay zekâ, otomasyon ve yeni üretim teknikleri bazı meslekleri dönüştürürken yeni beceri setlerine olan talebi artırmaktadır. Bu nedenle mesleki ve teknik eğitim programlarının sektörlerle daha yakın iş birliği içinde güncellenmesi, işbaşı eğitimlerinin ölçülebilir çıktılara bağlanması, hayat boyu öğrenme ile mikro yeterliliklerin yaygınlaştırılması kritik önem taşımaktadır. Eğitim-istihdam bağının güçlendirilmesi, hem işsizliğin yapısal boyutunu azaltacak hem de işletmelerin nitelikli çalışan bulma maliyetini düşürecektir.

Kadınların, gençlerin ve çalışma çağındaki dezavantajlı grupların işgücüne katılımının artırılmasının da programın merkezinde olduğu görülmektedir. Kadın istihdamında bakım sorumluluklarının etkisini azaltacak erişilebilir kreş, yaşlı ve engelli bakım hizmetleri ile güvenli ulaşım olanakları önemini korumaktadır. Gençler açısından eğitimden işe geçişi kolaylaştıracak staj, çıraklık, mentorluk ve ilk işe giriş programları öne çıkmaktadır.

Dolayısıyla, teşviklerin yalnızca işe giriş sayısına göre değil, istihdamın belirli bir süre korunması, ücret düzeyi, eğitim kazanımı ve kayıtlılık gibi sonuç göstergeleri üzerinden tasarlanması kamu kaynaklarının etkinliğini artıracaktır.

Esnek ve yeni nesil çalışma modelleri

OVP’de iş ve yaşam dengesini ve çalışan verimliliğini artırmak amacıyla çalışma günlerinin yeniden düzenlenmesi, esnek süreli istihdam modellerinin geliştirilmesi ve yeni nesil çalışma biçimlerinin etkin uygulanmasına yönelik mevzuat çalışması yapılacağı eylemler arasında yer almaktadır.

Geldiğimiz noktada artık uzaktan çalışma, hibrit çalışma, kısmi süreli çalışma, proje bazlı çalışma ve platform ekonomisi uygulamaları özellikle hizmet sektörlerinde kalıcı hale gelmiştir. Bu modeller, kadınlar, öğrenciler, emeklilik sonrası çalışmak isteyenler ve bakım sorumluluğu bulunan kişiler için işgücüne giriş imkânını genişletebilecektir.

Bununla birlikte esneklik, sosyal hakların aşınması veya iş ilişkisinin yanlış nitelendirilmesi anlamına gelmemelidir. Bu nedenle, çalışma süresinin tespiti, fazla çalışma, dinlenme hakkı, iş sağlığı ve güvenliği, veri güvenliği, iş ekipmanlarının maliyeti, işe bağlılık göstergeleri ve sosyal sigorta yükümlülükleri açık kurallara bağlanması gerekmektedir. Aksi halde esnek modeller kayıt dışılığın veya güvencesizliğin yeni alanlarına dönüşebilecektir.

Dolayısıyla, esnek ve yeni nesil çalışma modelleri teşvik edilirken çalışanların asgari koruma düzeyini güvence altına alan “güvenceli esneklik” boyutunun da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Kayıt dışı istihdamla mücadele ve teşviklerin etkinliği

Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından en hızlı sonuç alınabilecek alanlardan biri kayıt dışı istihdamın azaltılmasıdır.

Kayıt dışılık, çalışanların sağlık, emeklilik ve kısa vadeli sigorta haklarını zayıflatırken dürüst işverenler aleyhine haksız rekabet yaratmakta ve prim gelirlerini azaltmaktadır.

OVP’de yer verilen hedef ve politikalara bakıldığında veri analitiği, risk odaklı denetim ve kurumlar arası veri paylaşımı yaklaşımı, ücret, vergi, banka, teşvik ve sigortalılık verilerinin karşılaştırılmasına dayalı daha hedefli bir denetim modelinin hayata geçirileceğini göstermektedir.

İstihdam teşviklerinin yeniden değerlendirilmesi bu çerçevenin diğer önemli unsurudur. Çok sayıda, farklı koşullara bağlı ve sık değişen teşvik programları uygulamada karmaşıklık yaratabilmekte, işletmelerin kararlarını geçici desteklere göre şekillendirmesine yol açabilmektedir.

Dolayısıyla, teşvik mimarisinin sadeleştirilmesi, hedef kitlelerin netleştirilmesi ve her programın maliyet-etkinlik analizine tabi tutulması gerekmektedir. Yine, ilave istihdam, istihdamda kalıcılık, bölgesel ihtiyaç, kadın ve genç istihdamı, teknolojik dönüşüm ve kayıtlı ücret artışı gibi ölçütler teşvik tasarımının merkezine alınmalıdır.

Sosyal güvenliğin mali ve kurumsal sürdürülebilirliği

Sosyal güvenliğin sürdürülebilirliği ve mali yapısını, çalışan sayısı, ücretlerin kayıtlı düzeyi, aktif-pasif dengesi, tahsilat performansı, sağlık harcamalarının etkinliği, nüfusun yaşlanması ve istihdamın niteliği gibi parametreler belirlemektedir.

OVP’de sosyal güvenlik gelirlerinin korunmasına yönelik olarak prim borçlarının etkin takibi, tahsilat kapasitesinin güçlendirilmesi ve kayıt dışılıkla mücadele konusunda bazı hedefler konulmuştur. Bu yaklaşımın kalıcı etkisi için borçların oluşmasını önleyici erken uyarı sistemleri, ödeme kapasitesini dikkate alan yapılandırma ilkeleri ve suiistimali caydıran yaptırımların da işletilmesini gerekli kılmaktadır.

Diğer taraftan, nüfusun yaşlanması ve doğurganlık oranındaki gerileme, uzun vadede sisteme prim ödeyen aktif nüfus ile aylık alan pasif nüfus arasındaki dengeyi zorlayacaktır.

Bu nedenle ileri yaşlarda istihdam edilebilirliği artıran beceri yenileme programları, sağlıklı yaşlanma politikaları ve emeklilik sonrası kayıtlı çalışma seçenekleri önem kazanacaktır.

Dolayısıyla, sosyal güvenlik sisteminin sürdürebilirliği ile ilgili düzenlemeler yapılırken hem kazanılmış haklar ve sosyal devlet ilkesinin gözetilmesi hem de aktüeryal etki analizlerinin, öngörülebilir geçiş sürelerinin sosyal taraflarla istişare edilerek hazırlanmasında fayda vardır.

Sonuç olarak; sosyal güvenlik sisteminin mali dayanıklılığı, daha geniş ve daha verimli bir kayıtlı istihdam tabanı oluşturulmasını gerektirmektedir. Ayrıca, istihdam artışının sürdürülebilir olması da güçlü sosyal koruma, beceri yatırımı ve adil çalışma koşullarını gerekli kılmaktadır. Dolayısıyla, kadınların ve gençlerin işgücüne katılımı, yeni nesil çalışma modelleri, beceri dönüşümü, kayıt dışılıkla mücadele, teşviklerin etkinliği ve prim tahsilatının geliştirilmesi aynı politika mimarisinin parçaları olarak ele alınmalıdır.

Önümüzdeki dönemde belirleyici olacak husus, hedeflerin mevzuata aktarılması kadar uygulamanın kalitesi olacaktır. Öngörülebilir kurallar, ölçülebilir hedefler, güçlü kurumlar arası koordinasyon, sosyal diyalog ve düzenli etki analizi reformların güvenilirliğini artıracaktır. Bu çerçeve başarıyla hayata geçirildiğinde daha yüksek istihdam, daha düşük kayıt dışılık, daha güçlü bir prim tabanı ve sosyal risklere karşı daha dayanıklı bir sosyal güvenlik sistemi sağlayacaktır.

Bu nedenle OVP’nin, bir temenni belgesi olarak değil, kamu kurumları ve özel sektör için sonuç odaklı bir dönüşüm programı olarak uygulanması önem taşımaktadır.

PWC | Celal Özcan - Sosyal Güvenlik Hizmetleri, Direktör, PwC Türkiye

İlçedeki bazı minibüslere POS cihazı konuldu. Yeni düzenlemeyle birlikte müşteriler artık yolculuk ücretlerini kredi kartı ile ödeyecek.

Yolculardan kredi kartı ile ödemeleri durumunda komisyon alınmayacağı da öğrenildi.

Yüzde 10 zam gelmişti

Temmuz ayında İstanbul'da ulaşıma gelen yüzde 10'luk zammının ardından yeni minibüs ücret tarifesi de değişmişti.

Kent genelinde en çok kullanılan ulaşım araçlarından biri olan minibüslerde 0-4 kilometre arası minibüs indi-bindi ücret 43 TL seviyesine ulaştı.

Fiyat listesi

0-4 kilometre arası: 43 TL

4-7 kilometre arası: 45 TL

7-11 kilometre arası: 46 TL

11-15 kilometre arası: 47 TL

Daha önce 25 TL olarak uygulanan öğrenci biniş ücreti, yüzde 10'luk artışın ardından 28 TL olarak belirlendi.

Ekonomim

Ticaret satış hacmi hem yıllık hem aylık bazda gerilerken, perakende satışlarda her iki dönemde de artış kaydedildi.

Yıllık bazda perakende satışlar yüzde 10,4 arttı

Verilere göre, temmuzda toplam ticaret satış hacmi geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 0,6 azaldı.

Alt sektörlerde motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımına ilişkin satış hacmi yüzde 9,8, toptan ticaret satış hacmi ise yüzde 4,2 geriledi.

Perakende ticaret satış hacminde ise yüzde 10,4 artış gerçekleşti.

Aylık düşüşte toptan ticaret öne çıktı

Bir önceki ayla karşılaştırıldığında toplam ticaret satış hacmi yüzde 2,5 düştü.

Bu dönemde toptan ticaret satış hacmindeki azalış yüzde 4,5 oldu.

Motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımına ilişkin satış hacmi aylık yüzde 0,9 yükselirken, perakende ticaret satış hacmi yüzde 0,2 arttı.

Damla Kaya-Dünya

1-3 ay vadeli ortalama TL mevduat faizi, 2025 yılında yüzde 47,7 seviyesine kadar yükselmesinin ardından düşüş eğilimine girdi. Son haftalarda yüzde 37,6 seviyesine gerileyen mevduat faizi, 4 Eylül itibarıyla yüzde 37,3 olarak kaydedildi.

İhtiyaç kredisi faizi yeniden yükseldi

Bireysel kredi tarafında ise ihtiyaç kredisi faizleri dalgalı seyrini sürdürdü. 2025'te yüzde 57 seviyesine kadar yükselen ihtiyaç kredisi faizi, son dönemde yüzde 48,3'e kadar gerilemesinin ardından 4 Eylül itibarıyla yeniden yükselerek yüzde 49,8 oldu.

Ticari kredi faizi yüzde 40,8'e çıktı

Ticari kredi faizleri de yıl içindeki dalgalı seyrini sürdürdü. 2025'te yüzde 47,7 seviyesine kadar çıkan ticari kredi faizi, 2026'nın ilk yarısında gerilemesinin ardından yeniden yükselişe geçti.

Yakın dönemde yüzde 39,3 seviyesini gören ticari kredi faizi, 4 Eylül itibarıyla yüzde 40,8 olarak kayıtlara geçti.

Ekonomim

Ankette yıl sonu ve uzun vadeli enflasyon beklentilerinde yükseliş görülürken, 2026 ve 2027 yıllarına ilişkin büyüme tahminleri aşağı yönlü revize edildi.

Katılımcıların cari yıl sonu tüketici enflasyonu (TÜFE) beklentisi, bir önceki anket dönemindeki yüzde 29,43 seviyesinden yüzde 29,61'e yükseldi.

12 ay sonrası TÜFE beklentisi yüzde 23,69'dan yüzde 23,70'e çıkarken, 24 ay sonrası enflasyon beklentisi yüzde 18,03'ten yüzde 18,32'ye yükseldi.

12 ay sonrası için beklentiler yüzde 23-26 aralığında yoğunlaştı

Katılımcıların 12 ay sonrasına ilişkin olasılık tahminlerinde TÜFE'nin yüzde 36,40 olasılıkla yüzde 20,00-22,99, yüzde 47,05 olasılıkla yüzde 23,00-25,99 ve yüzde 11,21 olasılıkla yüzde 26,00-28,99 aralığında gerçekleşeceği öngörüldü.

Nokta tahminlere göre katılımcıların yüzde 55,74'ünün 12 ay sonrası enflasyon beklentisi yüzde 23,00-25,99 aralığında yer aldı.

24 ay sonrası enflasyon tahmini yüzde 18,32

24 ay sonrasına ilişkin olasılık tahminlerinde ise TÜFE'nin yüzde 30,89 olasılıkla yüzde 14,00-16,99, yüzde 35,26 olasılıkla yüzde 17,00-19,99 ve yüzde 19,18 olasılıkla yüzde 20,00-22,99 aralığında artış göstereceği tahmin edildi.

Nokta tahminlerde katılımcıların yüzde 37,74'ünün beklentisinin yüzde 17,00-19,99 aralığında olduğu görüldü.

Politika faizi beklentisi yüzde 37

Katılımcıların BIST Repo ve Ters-Repo Pazarı'nda oluşan cari ay sonu gecelik faiz oranı beklentisi, önceki anket dönemindeki yüzde 40,00 seviyesinden yüzde 37,00'ye geriledi.

Eylül ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısına ilişkin TCMB politika faizi beklentisi de yüzde 37,00 olarak kaydedildi.

Yıl sonu dolar/TL beklentisi geriledi

Katılımcıların cari yıl sonu dolar/TL beklentisi önceki anket dönemindeki 51,66 TL'den 51,57 TL'ye geriledi.

Buna karşılık 12 ay sonrası dolar/TL beklentisi 57,43 TL'den 58,60 TL'ye yükseldi.

Büyüme beklentileri aşağı çekildi

Katılımcıların Türkiye ekonomisine ilişkin 2026 yılı büyüme beklentisi yüzde 3,1'den yüzde 3,0'a geriledi.

2027 yılı büyüme beklentisi de bir önceki anket dönemindeki yüzde 4,0 seviyesinden yüzde 3,9'a indirildi.

Dünya

NTV'de yer alan habere göre bu gelişmelerin ardından benzinin litre fiyatına 3,20 lira zam yapılması bekleniyor.

Zammın yarından itibaren geçerli olması bekleniyor.

Zammın ardından benzin ne kadar olacak?

Zammın ardından benzinin litresinin İstanbul'da 80,21 lira, Ankara'da 81,18 lira, İzmir'de 81,46 lira, doğu illerinde ise 82,81 liradan satılması bekleniyor.

Ekonomim

1 trilyon dolardan fazla maliyet

Her vatandaşa 5 bin dolar ödeme yapılmasını öngören teklifin federal bütçeye 1 trilyon dolardan fazla yük getirebileceği hesaplanıyor.

Ancak Beyaz Saray tarafından daha sonra yayımlanan bilgi notunda, ödemelerin hangi kaynakla finanse edileceğine ilişkin net bir ayrıntı yer almadı.

Trump ise finansman için dış ticaret tarifelerinden elde edilecek gelirlerin kullanılabileceğini savundu. Bağımsız kuruluşların hesaplamaları ise yeni tarifelerden sağlanabilecek gelirin söz konusu maliyetin yalnızca yaklaşık onda birini karşılayabileceğine işaret ediyor.

Cumhuriyetçiler de temkinli

Trump’ın önerisi, birçok Cumhuriyetçi yasa koyucu ve parti ekonomisti tarafından gerçekçi bulunmadı. Bazı isimler, teklifin Cumhuriyetçi Parti’nin geleneksel ekonomik politikalarıyla da çeliştiğini savundu.

Yaklaşan kasım ayındaki ara seçimler öncesinde gündeme gelen ödeme planının, artan yaşam maliyetleri ve enflasyon nedeniyle seçmenlerde oluşan rahatsızlığı azaltmayı hedeflediği değerlendiriliyor.

Bütçe açığı ve enflasyon endişesi

Uzmanlar ve ekonomi gözlemcileri ise 5 bin dolarlık ödeme planının federal bütçe açığını daha da büyütebileceği ve enflasyonist baskıları artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Kongre Bütçe Ofisi verileri de bu büyüklükte bir ödemenin federal bütçe üzerinde ciddi bir yük oluşturabileceğine işaret ediyor.

Teklifin akıbeti belirsiz

Trump’ın planının hayata geçirilebilmesi için Kongre’nin onayının gerekip gerekmediği konusunda belirsizlik sürüyor.

Trump’a yakın müttefikler ve eski Cumhuriyetçi yetkililer ise böyle bir ödemenin kamuoyunda siyasi bir rüşvet olarak algılanabileceği uyarısında bulunuyor. Teklifin nasıl finanse edileceği ve uygulanacağına ilişkin ayrıntıların önümüzdeki dönemde netleşmesi bekleniyor.

Ekonomim

1211 sayılı Kanun'un verdiği yetki kapsamında tedavüle sunulan banknotlar, E9 Emisyon Grubu'nun 9. tertip 50 TL ve 8. tertip 5 TL kupürlerinden oluşuyor.

Banknotlardaki imzalar yenilendi

Yeni tertiplerin her ikisinde de TCMB Başkanı Dr. Fatih Karahan'ın imzası bulunuyor. Karahan'ın imzasına 50 TL'de Başkan Yardımcısı Dr. Gazi İshak Kara'nın, 5 TL'de ise Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Fatma Özkul'un imzası eşlik ediyor.

Önceki banknotlar da kullanılmaya devam edecek

TCMB, yeni banknotlarda imzalar dışında herhangi bir değişiklik yapılmadığını ve önceki tertiplerin de dolaşımda kalacağını belirtti. Duyuruda şu ifadelere yer verildi:

"Söz konusu banknotlar, üzerindeki imzalar dışında boyutları, ön ve arka yüz kompozisyonları ile genel nitelik ve görünümleri bakımından önceki tertiplerle tamamen aynıdır. Yeni tertip banknotlar önceki tertip banknotlar ile birlikte tedavül edecektir."

AA

Ayrıca, yeni "Uzun Ömürlülük" bölümünde yer alacak "Sağlık Yaşı" özelliğini ile kullanıcının sağlık göstergeleri de kronolojik yaşıyla karşılaştıracak. Böylece sistem, dinlenme, kalp atış hızı, uyku, kalp atış hızı değişkenliği ve vücudun kullanabildiği maksimum oksijen miktarı gibi ölçümleri değerlendirebilecek.

Kullanıcılar ayrıca, kan şekeri testi ve kolesterol ölçümleri dahil laboratuvar sonuçlarını da sağlık verilerine ekleyebilecek.

Mevcut duruma göre dinlenme veya aktiviteye devam konusunda yönlendirme sağlanacak"

Apple ayrıca son dönemdeki fiziksel aktivite, uyku ve diğer sağlık verilerini analiz ederek günlük değerlendirme yapan "Hazırlık" özelliğini de kullanıma sunmaya hazırlanıyor. Şirket, bu özelliğin kullanıcının mevcut durumuna göre dinlenme, tempoyu düşürme veya aktiviteye devam etme konusunda yönlendirme sağlayacağını belirtiyor.

Şirket, evde gerçekleştirilebilecek fiziksel değerlendirmeler için de yapay zeka teknolojisinden faydalanacak. Akıllı cep telefonu kameraları ve saatler ile esneklik, güç, denge, hareket biçimi gibi alanlarda değerlendirme yapılabilecek.

Apple, bu değerlendirmelerin cihaz üzerinde işlendiğini ve görüntülerin kaydedilmediğini, saklanmadığını veya paylaşılmadığını açıkladı. Şirket, yenilenen sağlık uygulamasının bu yıl içinde ilk olarak İngilizce diliyle kullanıma sunulacağını, daha sonra diğer dillerin ekleneceğini bildirdi.

Dünya

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan ve 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program (OVP), 06.Eylül.2026 tarihli ve 33362 sayılı (mükerrer) Resmî Gazete’de Cumhurbaşkanı Kararı olarak açıklandı.

OVP dönemi içerisinde Türkiye’de genel seçimlerin yapılacak olması nedeniyle, OVP bir taraftan seçimin olası gerçekleşeceği tarihi tahmin etmek, diğer taraftan da seçim gölgesinde ne kadar gerçekçi olduğunu değerlendirmek adına hafta başından bu yana hem yazılı hem de görsel basında tartışılan en önemli ekonomik konu oldu.

OVP, 2027-2029 döneminde makroekonomik ve finansal istikrarın güçlendirilmesini, mali disiplinin sürdürülmesini ve orta vadede kalıcı fiyat istikrarının tesis edilmesini temel öncelik olarak tanımlıyor. Bunun yanında verimlilik, Ar-Ge, beşerî sermaye, yeşil ve dijital dönüşüm, işgücü piyasasının etkinliği, yatırım ortamı ve kayıt dışılığın azaltılması da hedefler arasında yer alıyor.

Enflasyonun kademeli biçimde düşürülmesi, büyümenin yatırım ve verimlilik ağırlıklı hızlanması, dış dengenin enerji maliyetlerinin normalleşmesiyle iyileşmesi ve kamu maliyesinde faiz dışı dengenin güçlenmesi programın dayandığı temeller olarak göze çarpmakta.

Türkiye’de OVP aslında temelde bir iyi niyet manzumesidir. Her OVP döneminde en iyimser koşullar dikkate alınarak gerçekleştirilmesi düşünülen ara hedefler ortaya konulur. OVP’nin sonunda da bu hedeflerin gerçekleştirilmesi için öngörülen zaman belirlenir.

Aslında rakamlara girmeden önce, bence en çok eleştiri konusu olan şey bu takvim…

Her biri için ayrı ayrı kitapçıklar yazılabilecek olan hedeflerin ne kadarının şimdiye kadar gerçekleştirildiği ya da gerçekleştirilemediği, ne kadar zamanda ve hangi koşullarla bu hedeflere ulaşılacağı bu takvimde yer almaz. O nedenle geçmişte başlamış faaliyetlerin hangi aşamada olduğunu bilemiyoruz. Ölçemediğimiz bu hedefleri de yönetmek kolay olmuyor.

Yıllar önceki OVP’lerde orta konulmuş hedeflerin hangi aşamada olduğunu bilmeden yenilerini önermek OVP metninde hoş gözükse de bir yandan gereksiz kaynak israfına ya da yapılanların tekrarına dönüşüyor.

Bu küçük ama önemli eleştirinin mutlaka dikkate alınması ve önümüzdeki yıllarda hazırlanacak OVP’lerde gerçekleşme oranlarının ve gerçekleşmeye engel unsurların da yer alması en azından şeffaflık açısından daha doğru olacaktır.

2027-2029 Dönemi OVP’de rakamlara baktığımızda, ben kendimce hükümetin hedeflerini; görece gerçekleşmesi daha olası ve kolay hedefler ile yapılması zor ve gerçekleşmeme ihtimali yüksek hedefler olarak ayırdım.

Cari açığın GSYH’ye oranının 2026'daki yüzde 2,6'dan 2029'da yüzde 1,6'ya gerilemesi zor ama ulaşılabilir bir hedef gibi görünüyor. Mevcut durumda Türkiye'nin turizm gelirleri, hizmet ihracatı ve altın/enerji dışı dengesinde iyileşme göze çarpıyor. Cari işlemler dengesi açığında da kademeli bir iyileşme öngörülmüş. Ancak yine de unutmamak lazım ki bu iyileşme büyük ölçüde enerji fiyatlarına ve küresel finansman koşullarına bağlı. Turizm gelirlerinin ülke içi huzurla ve rekabetçi fiyatların etkilediği, yani son derece hassas bir sektör olduğunu belirtmek lazım. Öte yandan, dış ticaret hacminin GSYH’ye oranının 2027 yılında yüzde 36,7 iken, program sonunda, yani 2029 yılında yüzde 33,3 olacağı öngörülmüş. 2027 yılı için ihracat 292 milyar dolar olarak öngörülmüşken, 2029 için öngörü 316 milyar dolar. 3 yıllık ihracat artış oranı dolar cinsinden yüzde 8,2 olarak planlanmış. İthalatta planlanan 3 yıllık artış oranı ise yüzde 7,3. Program geneline yayılmış aşırı iyimserlik dış ticaret hedeflerinde çokça göze çarpıyor.

İhracatın program sonunda 316 milyar dolara yükselmesi, dolar bazında yıllık artışların görece sınırlı olması nedeniyle hedefin ulaşılabilir görünmesini sağlıyor. Ancak küresel ticaretin korumacılık, Avrupa'daki zayıf büyüme ve jeopolitik risklerle karşı karşıya olduğu unutulmamalı. Trump’ın 2028’de görevini tamamlaması küresel ticaret artışı beklentisi için güzel bir haber olabilir.

Sanırım benimle birlikte herkesin en çok takıldığı konulardan biri, enflasyonun programın sonunda (2029) yüzde 9’a nasıl indirileceği.

OVP’nin en yüksek riskli hedefi, enflasyon hedefi gibi görünüyor. OVP’de TÜFE’nin 2026’da yüzde 28,4’ten 2027’de yüzde 21’e, 2028’de yüzde 13,5’e ve 2029’da yüzde 9’a indirilmesi öngörülüyor. Bu, özellikle hizmet enflasyonu, kira, eğitim, ücret ayarlamaları, gıda arz şokları ve kur geçişkenliği nedeniyle son derece iddialı bir hedef. Tüm koşullar aynı kalarak hele hele programın içerisinde bir genel seçim yaşarken, nasıl kademeli olarak düşeceğinin cevabı programda yok.

Cevabı yok derken, programda büyüme ve enflasyon hedefleri ciddi bir tezat oluşturuyor.

Bu yönüyle OVP epey tutarsız

Enflasyonu hızla düşürmek için talep ve kredi koşullarının kontrollü kalması gerekirken, büyümeyi yüzde 5'e çıkarmak yatırım, üretim ve verimlilikte güçlü bir sıçrama gerektiriyor. Yıllarca gerçekleştirilemeyen üretimde verimlilik artışının, program döneminde nasıl bir anda gerçekleştirileceğini ben programda bulamadım. Hele hele küresel ölçekte yapay zekâ ve üretimde teknolojik dönüşüme milyarlarca dolar harcanırken, biz bu dönüşümün içerisinde yer almadan nasıl verimlilik artışı sağlayacağız diye düşünmüyor değil insan.

2026 yılsonu için yüzde 3,3’lük bir büyüme öngörüsü, 2027 yılına geldiğimizde yerini yüzde 4,2’lik sert bir büyümeye bırakıyor. Yüzde 27’lik bir artış... Bu arada enflasyon da yüzde 28,4’ten yüzde 21’e düşecek. 2028’de yüzde 4,6’lık bir büyümeye karşılık enflasyonun yüzde 13,5 olacağı öngörülmüş. Size ne kadar inandırıcı geldiyse, ben de o oranda bu öngörüye inandım.

Daha ilginci ise GSYH deflatörünün çok hızlı gerilemesi beklentisi. Deflatör artışının 2026'da yüzde 30,6'dan 2028'de yüzde 14,5'e ve 2029'da yüzde 9,5'e gerilemesi, ekonomideki genel fiyatlama davranışının hızla normalleşmesini gerektiriyor. Bu hedef, TÜFE hedefiyle birlikte değerlendirildiğinde, nominal gelir, ücret ve vergi dinamiklerinde çok güçlü bir uyum olması gerekir. Ekonomi yönetimi, bu uyumu içerisinde seçim olacak bir dönemde gerçekleştirmeyi düşünüyor.

OVP’nin harcama ve gelir öngörüsü bence seçimin zamanını da bize söylüyor

2026’dan 2027’ye geçtiğimizde faiz hariç harcamaların yüzde 37 artması öngörülmüşken, 2027’den 2028’e geçtiğimizde faiz hariç harcamaların artış beklentisi yüzde 19.
Harcamaların 2027’de yüksek oranda artacak olması, bence seçimin ilk habercisi.

Öte yandan gelirlere baktığımızda; 2026’dan 2027’ye geçerken yüzde 37 oranında gelir artışı öngörüsü, 2027’den 2028’e geçişte yerini yüzde 19’luk bir gelir artışı öngörüsüne bırakmış. Gelir kalemleri içerisinde vergi gelirlerinde de yüzde 36’lık bir artış öngörülmüş. 2027 yılındaki bu sert artışın, olası bir vergi barışı ya da yeniden yapılandırmadan kaynaklanma ihtimali kuvvetli. Bence seçimin ikinci habercisi burası...

Transfer harcamalarına baktığımızda, 2027 yılı için yüzde 33,1’lik bir artış öngörülmüş. 2028 yılı için artış yüzde 15,16, 2029 yılı için ise yüzde 12,4 olarak planlanmış. Bu da seçimin üçüncü habercisi. Emeklilerin gönlünün alınmak isteneceği gözüküyor.

Özelleştirme gelirleri konusunda da 2027 yılında ciddi bir beklenti var. 2026’dan 2027’ye geçerken 2027 yılı için özelleştirme gelirlerindeki artış beklentisi yüzde 70. Kamunun işlettiği köprü ve otoyolların özelleştirileceği bir yıl olacak gibi 2027. Bunu da seçim habercisi sayabiliriz bence.

Kamu yatırımlarının 2026'da yüzde 5,4 artıştan 2029'da yüzde 8,7 artışa çıkması, mali disiplin korunurken kaynakların çok etkin biçimde tahsis edilmesini gerektiren bir durum. Bütçe açığı azaltılırken, kamu yatırımının hızlanması ancak gelir performansı, harcama önceliklendirmesi ve özel sektör yatırımlarıyla tamamlayıcılık sağlanarak mümkün olabilir. Bu da çok ama çok zor bir hedef.

Küresel sorunların çözümüne bağlı

Petrol fiyatı ortalamaları bence aşırı iyimser kalmış. Program 2027 yılında küresel sorunların çözüleceğini öngörmüş olmalı ki Brent petrolün 2027 ortalamasının hızla 76 dolara düşeceği tahmin edilmiş. Umarım düşündükleri gibi olur. Fakat petrolün beklenenden yüksek kalması cari açık ve enfl asyon hedefl erini aynı anda bozabilir.İşsizlik rakamlarına baktığımızda, manşet işsizliğin yüzde 8,1’den yüzde 7,6’ya gerilemesi büyümenin yüzde 4-5 bandına yaklaşırsa ulaşılabilecek bir hedef gibi duruyor. Fakat bu oranda büyüme olmasa da mucizevi bir şekilde 2026 içerisinde işsizliğin yüzde 8,1 seviyesine düştüğünü gördük. Tabii, işin sevimsiz yanı olan ve aslında hepimizin baktığı, yüzde 30,6’ya yükselmiş atıl işgücü oranına ilişkin bir hedef konulmamış. Manşete baktığımızda, bir anda neredeyse Almanya’daki işsizliğe ulaştığımızı düşündüğümüz işsizliğin arka planındaki yüzde 30,6’lık atıl işgücü elbette kimsenin hoşuna gitmiyor. OVP’de öngörülen; işgücüne katılım oranının da yüzde 52,9’dan yüzde 54,7’ye yükselmesi, sadece iş yaratmak için yeterli değil. Rakamların hoşa giden kısmını görüp hoşa gitmeyeni reddetmediğimiz zaman, çözümü de arayacağız diye düşünüyorum.

Prof.Dr. Burak Arzova-Ekonomim

Uygulamada bazı görevlerin komisyon, komite, idare heyeti gibi organların toplantılarına iştirak edilmek suretiyle yapıldığı ve iştirak edenlere toplantı veya saat basına huzur hakkı adı altında para ödendiği durumlar ortaya çıkabilmektedir.

Bu kapsamda huzur hakkı adı altında yapılan ödemelerin prime tabii olup olmadığı hususu sigortalıların statüsüne göre belirlenecek olup huzur hakkı ödenen veya ödenecek yerde 5510 sayılı Kanunun 4-1/a maddesi kapsamında hizmet akdine bağlı olarak çalışıyorlarsa, bu kişilere yapılan huzur hakkı ödemeleri sigorta primine tabi tutulacaktır.

Maddedeki açıklamalar kapsamında;

Huzur hakkı adı altında yapılan ödemelerin prime tabii olup olmadığı hususu sigortalıların statüsüne göre belirlenecek olup huzur hakkı ödenen veya ödenecek yerde 5510 sayılı Kanunun 4-1/a maddesi kapsamında hizmet akdine bağlı olarak çalışıyorlarsa, bu kişilere yapılan huzur hakkı ödemeleri sigorta primine tabi olacaktır.

Gelir Vergisi Kanunu Açısından Değerlendirilmesi.

GVK’nın 61. maddesi uyarınca; yönetim kurulu başkanı veya üyesi olarak huzur hakkı elde eden kişi gerçek kişi ise bu kişilere yapılan ödemeler ücret olarak değerlendirilmektedir.

Bu nedenle GVK’nun “Vergi Tevkifatı’’ başlıklı 94. maddesinin 1. fıkrasına göre; huzur hakkı ücretleri üzerinden diğer çalışanlar gibi gelir vergisi kesintisi yapılması gerekir.

Damga Vergisi Kanunu Açısından Değerlendirilmesi.

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tablonun IV-1/b fıkrası uyarınca; yönetim kurulu başkan ve üyelerine yapılan brüt huzur hakkı tutarı üzerinden binde 7,59 nispetinde damga vergisi kesilmesi gerekir.

Asgari ücret vergi gelir ve damga vergisi istisnası.

Gelir vergisi Genel Tebliği (Seri No:319) Madde 4/(6) bendi kapsamında; yönetim kurulu üyelerine ödenen huzur hakkı ödemeleri vergilendirilmesinde, GVK’nun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen asgari ücret gelir vergisi istisnası uygulanabilir. (Damga vergisi istisnası ise brüt asgari ücrete isabet eden damga vergisi tutarı ile sınırlıdır.)

Bilgilerinize sunarız.

Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Marketing Türkiye adına Areda PİAR tarafın­dan 9-11 Haziran 2026 tarihlerinde Türkiye gene­linde C1, C2 ve E sosyoekonomik statü grupların­daki 402 kişiyle gerçekleştirilen araştırmada katı­lımcıların %59'u ev sahibi olmayı ve emeklilik için güvence oluşturmayı mümkün görmüyor. %58,2'si düzenli birikim yapmanın mümkün olmadığı gö­rüşünde, son üç yılda birikim yapmayı tamamen bıraktığını söyleyenlerin oranı ise %42,4. Örnek­lem nedeniyle bu sonuçları bütün Türkiye'ye ge­nellemek doğru olmaz ama ortaya çıkan davranış biçimi üzerinde düşünmeye değer.

Geçtiğimiz hafta Z kuşağının nasıl ev sahibi olacağını yazarken konuta giriş maliyetinin bü­yüdüğünü, özellikle peşinatın gençler açısından önemli bir eşiğe dönüştüğünü tartışmıştım. Şim­di karşıma orta sınıfın önemli bir bölümünün ev sahipliğini ulaşılması güç bir hedef olarak gördü­ğünü söyleyen başka bir araştırma çıkıyor. Ben bu noktada yalnızca orta sınıfın hangi evi satın alabi­leceğine değil, nasıl bir evde yaşamak istediğine de bakılması gerektiğini düşünüyorum.

Metrekare mi, konfor mu?

Türkiye'de konut projelerinde “lüks” kelimesi­ni uzun yıllardır kullanıyoruz. Büyük metrekare­ler, yüzme havuzları, spor alanları, peyzaj ve sosyal tesisler bu tanımın içine giriyor. Bunların her biri değerli olabilir ama hepsinin hem satın alma aşa­masında hem de sonrasında bir maliyeti var.

Bugün orta gelirli bir hane açısından 150m2 bir konuta ulaşmak giderek zorlaşıyorsa, bel­ki de 150m2’yi nasıl finanse edeceğimizi değil, 75-80m2’yi nasıl daha iyi yaşayacağımızı konuş­mamız hatta erişilebilir lüks kavramının konutta­ki karşılığını biraz burada aramak gerekiyor. Daha küçük ama iyi planlanmış, kullanılmayan alanla­rı azaltılmış, depolaması çözülmüş, küçük de olsa balkonu olan, iyi ses ve ısı yalıtımına sahip, enerji tüketimi düşük ve toplu taşımaya yakın bir konut orta sınıf açısından çok daha anlamlı olabilir.

Bu durumda lüksün tanımı da değişiyor. Yüz­me havuzundan daha iyi ses yalıtımı, gösterişli bir lobiden daha fazla gün ışığı veya büyük bir sosyal tesisten daha düşük aidat tercih edilebilir. Bunlar küçük ayrıntılar gibi görünüyor ama konutun gün­lük kullanım değerini doğrudan belirliyor.

Evin içindeki lüks

Marketing Türkiye araştırmasında katılımcıla­rın %71,8'i büyük hayaller yerine kendisini küçük keyiflerle mutlu etmeye çalıştığını söylüyor. Ken­dilerini mutlu etmek istediklerinde %18,6'sı eve küçük bir şey almayı tercih ediyor. Bu davranışı konuttan tamamen bağımsız düşünemiyorum. İn­san daha büyük bir eve ulaşamıyorsa yaşadığı evi daha iyi hale getirmeye çalışıyor olabilir. Metreka­reyi büyütemediğinde mevcut metrekarenin kulla­nım kalitesini yükseltiyor.

Burada gayrimenkul geliştiricisi açısından da önemli bir mesaj var. Tüketicinin istediği her za­man daha büyük bir konut olmayabilir. Bazen daha iyi planlanmış bir konuttur. Üstelik iyi planlama her zaman daha yüksek maliyet anlamına gelmez. Doğru cephe, kullanılabilir alanların artırılması, depolama çözümleri ve enerji verimliliği aynı metrekarenin yaşam kalitesini ciddi biçimde değiştirebilir.

Diğer taraftan, satın alma fiyatı makul görünen bir konutun aidatı yüksekse, enerji tüketimi fazlay­sa veya konumu nedeniyle haneyi ikinci bir otomo­bil kullanmaya zorluyorsa o konutun gerçekten ne kadar erişilebilir olduğunu yeniden düşünmek gere­kir. Bu nedenle erişilebilirliği yalnızca satış fiyatıy­la ölçmek bana eksik geliyor. Konutun toplam kulla­nım maliyeti de hesabın içinde olmalı.

Nasıl bir konut?

Doğal olarak, gayrimenkul sektöründe erişilebi­lirliği konuşurken çoğu zaman finansmana yoğunla­şıyoruz. Kredi faizleri, tasarruf finansmanı, serma­ye piyasası araçları bu tartışmanın farklı parçaları. Bunların hepsi önemli ama finansmanı çeşitlendi­rirken ürünü aynı bırakmak bana yeterli gelmiyor.

Marketing Türkiye araştırmasında katılımcı­ların %67,7'sinin bugün ile geleceği dengede tut­maya çalıştığını söylemesi de bana bu açıdan an­lamlı geliyor. İnsanlardan bugünkü yaşam kali­tesinden tamamen vazgeçerek gelecekte sahip olacakları bir ev için yıllarca beklemelerini iste­mek giderek zorlaşıyor.

Konut sektörünün orta sınıfa yeniden ulaşmak istiyorsa yalnızca “nasıl finanse ederiz?” sorusu­nu değil, “nasıl bir konut üretmeliyiz?” sorusunu da daha fazla tartışması gerekiyor. Ben erişilebilir lüks kavramını konut açısından biraz böyle oku­yorum: daha büyük veya daha gösterişli değil, gün­lük yaşamda karşılığı olan, kullanım maliyeti yö­netilebilir ve iyi düşünülmüş bir konut.

Prof. Dr. Ali Hepşen-Dünya

Elektrik ve Elektronik İhracatçıları Birliği (TET) Başkanı Mehmet Kavaklıoğlu ve Yönetim Kurulu üyeleri, sektörün mevcut performansı, yıl sonu hedefleri ve yeni dönemdeki büyüme alanlarını düzenledikleri basın toplantısında değerlendirdi. Yıl sonundaki 20 milyar dolarlık hedefin ulaşılabilir olduğunu belirten Elektrik ve Elektronik İhracatçıları Birliği (TET) Başkanı Mehmet Kavaklıoğlu, “Amacımız sadece ihracat rakamını artırmak değil. Daha üst segmentte, daha kaliteli ve yüksek katma değerli ürünlerle ihracatımızı büyütmeliyiz” diye konuştu.

Avrupa avantajını yeni modellerle büyütecek

Avrupa’nın sektörün ana pazarı olmaya devam ettiğini belirten Kavaklıoğlu, Türkiye’nin standartlara uyumu, Avrupa üretim zinciriyle entegrasyonu ve hızlı teslimat kabiliyetinin önemli avantaj sağladığını söyledi. İhracatta yeni büyüme modellerine ihtiyaç olduğunu vurgulayan Kavaklıoğlu, “Bazı pazarlarda her şeyi sıfırdan kurmak yerine şirket veya marka satın alarak, o pazarın bilgisini Türkiye’nin üretim gücüyle birleştirebiliriz. Kamudan beklentimiz de hibe yerine doğru projeleri destekleyecek uygun maliyetli ve uzun vadeli finansman modelleri” dedi.

Gelişmiş pazarlarda doğrudan dağıtım kanallarının kurulması gerektiğine de dikkat çeken Kavaklıoğlu, “Distribütör yerine doğrudan pazara ulaşmak hem katma değeri artırır hem de bizi müşteriye yaklaştırır. ABD bunun önemli örneklerinden biri. ABD pazarında alt sektörlerimizin ihtiyaçlarına göre farklı stratejiler geliştirmeliyiz” diye konuştu.

Yeni nesil enerji altyapısı ihracatın büyüme alanı olacak

EKONOMİ gazetesinin sektörün önündeki yeni yatırım ve dönüşüm alanlarına ilişkin sorusu üzerine TET Yönetim Kurulu üyeleri, enerji dönüşümünden veri merkezlerine, yerlileşmeden test altyapısına kadar Türkiye’nin önündeki fırsatları ve yatırım ihtiyaçlarını değerlendirdi. Enerji dönüşümü ve elektrifikasyonun elektrik şebekelerinde büyük bir yatırım ihtiyacı ortaya çıkardığına dikkat çeken Levent Fadıloğlu, ‘’Sadece Türkiye’de elektrik şebekesinin dönüşümü ve yönetimi için yaklaşık 80 milyar dolarlık yatırım yapılması gerekiyor. Bunu dünya ölçeğine taşıdığımızda yaklaşık 4 trilyon dolarlık bir pazardan söz ediyoruz’’ dedi.

Türkiye’nin trafo üretiminde önemli bir kapasiteye ulaşmasına rağmen bazı kritik girdilerde ithalat bağımlılığının devam ettiğini belirten Tarık Can Akbaş, yerlileşme yatırımlarının desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Trafolarda yoğun olarak kullanılan silisli sacı dışarıdan ithal etmek zorunda kaldıklarını ifade eden Akbaş, “Bu alanda büyük ölçekli yatırımlara ihtiyaç var. Bir diğer önemli eksikliğimiz yüksek güç test laboratuvarı. Test ve sertifikasyon altyapımızı güçlendirdiğimizde hem ihracatımızı hem de katma değerimizi daha yukarı taşıyabiliriz” diye konuştu.

Küresel ölçekte hızla büyüyen veri merkezi yatırımlarının Türk elektrik-elektronik sektörü açısından önemli bir ihracat potansiyeli taşıdığını belirten Burak Başeğmezler, şöyle devam etti: “2025’te yaklaşık 100 GW olan dünyadaki veri merkezi enerji kapasitesinin 2030’da 200 GW’a çıkması bekleniyor. 2030’a kadar yaklaşık 7 trilyon dolar, 2050’ye kadar ise 35 trilyon dolarlık yatırımdan söz ediyoruz. Bu pazar jeneratörden kabloya, panodan trafoya ve aydınlatmaya kadar sektörümüzün hemen her alanı için çok büyük bir fırsat. Türkiye olarak mutlaka bu pazarın içinde olmalı ve buradan daha fazla pay almalıyız.”

Kilogram değeri 9 doları aştı, rota 20 milyar dolar

Türkiye'nin en büyük üçüncü ihracatçı sektörü olan elektrik-elektronik, ihracatını son beş yılda istikrarlı şekilde artırdı. 2021'de 14,4 milyar dolar olan sektör ihracatı, 2025'te 18 milyar dolara yükseldi. Böylece beş yılda ihracata 5,6 milyar dolar eklendi. 2025'te ihracatın yüzde 66'sının AB ve diğer Avrupa ülkelerine yapılması ise Avrupa'nın sektörün ana pazarı olmayı sürdürdüğünü gösterdi. 200'ün üzerinde ülkeye ihracat yapan ve 4 binden fazla ihracatçıyı temsil eden TET'in 2026 Ocak-Ağustos dönemindeki ihracatı da yüzde 11 artışla 12,8 milyar dolara ulaştı. Kilogram başına ihracat değeri aynı dönemde 7,71 dolardan 9,16 dolara çıkarken, sektör 2026'yı 20 milyar dolarlık ihracatla kapatmayı hedefliyor.

İmam Güneş-Ekonomim

İşyeri bildirgesi, e-Devlet uygulamalarında yer alan “İşyeri Bildirgesi (4/a lı Sigortalı Çalıştıranlar Yönünden)” seçeneği vasıtasıyla gönderilir.

*İşyeri bildirgesini kimler düzenleyebilir?

İşyeri bildirgesi işverenin kendisi, şirket ortağı veya yöneticisi yahut işyerinin muhasebecisi veya çalışanı ya da bir yakını tarafından düzenlenebilir.

*İşyeri bildirgesi en geç ne zaman gönderilir?

İşyeri bildirgesi, en geç bildirgede yer alan “Sigortalı Çalıştırılmaya Başlanılacak Tarih” alanına yazılan tarih itibariyle SGK’ya gönderilmelidir.

Bununla birlikte bu alana yazılan tarihin Cumartesi veya Pazar gününe rastlaması halinde Pazartesi günü; resmî tatil gününe rastlaması halinde resmî tatili izleyen ilk iş günü içinde gönderilmesi halinde süresi içinde gönderilmiş sayılır.

*İşyeri bildirgesinde tüzel kişilik seçimi nasıl yapılmalı?

İşyeri bildirgesi işverenin tüzel kişiliğine göre “gerçek kişi”, “tüzel kamu”, “tüzel özel”, “adi ortaklık/iş ortaklığı” ve “konut kapıcılığı” seçeneklerinden uygun olanı işaretlenmek suretiyle düzenlenmelidir. Ev hizmetlerinde ayda 10 gün ve üzeri sigortalı çalıştıracak işverenler yönünden “gerçek kişi” seçeneği ile giriş yapılmalı, “Kolay İşverenlik Kapsamında İşyeri” seçeneği “EVET” olarak işaretlenmelidir.

*İşyeri bilgileri girilirken nelere dikkat edilmeli?

İşyeri bilgileri girilirken;

“İşyerinin Mahiyeti” bölümünde; tescil edilecek işyeri dosyası ofis, büro veya mağaza gibi faaliyeti belli bir süreye bağlı olmayan işyerleri yönünden “DEVAMLI” seçeneği, kamu kurumlarından ihale mevzuatına göre alınan işler, özel nitelikteki inşaat işleri, tamir tadilat işleri gibi faaliyeti belirli bir süreye ilişkin olan işyerleri yönünden “GEÇİCİ” seçeneği işaretlenmelidir.

“İhale kodu” bölümü; tescil edilecek işyeri dosyası için işyerinin mahiyeti bölümünde “DEVAMLI” seçeneği işaretlendiğinde açılmaktadır. İhale kodu bölümüne;

Kamu kurum ve kuruluşlarından alınan ihale konusu işler için veya uluslararası anlaşma hükümlerine göre yapılan işler için işin niteliğine göre “YAPIM İHALESİ”, “HİZMET İHALESİ”, “MAL ALIM İHALESİ” ya da” ULUSLARARASI İŞLER” seçeneklerinden biri,

Özel nitelikteki inşaatlar ile özelden özele sözleşmeyle verilen (alt işverenlik kapsamındaki işler hariç) işler için prim teşvik ve desteklerinden yararlanılması amacıyla “ÖZEL BİNA” veya “DİĞER” seçeneği işaretlenmelidir.

“Niteliği İtibariyle En Çok 30 İş Günü Süren Bir İştir” bölümünde; tescil edilecek işyerinde sigortalı istihdam edilecek süre 30 günden fazla ise “HAYIR”, 30 gün veya daha az ise “EVET” seçilmelidir.

“Çalışmaya Başlayacak Sigortalı Sayısı” bölümünde ilk defa sigortalı çalıştırılmaya başlanılacak tarih itibariyle istihdam edilecek sigortalı sayısının yazılması gerekmekle birlikte, bu alana girilen sayının altında veya üzerindeki bir sayı kadar sigortalı ile işe başlanılması da mümkündür.

“5335/30 Kapsamında İşyeri” seçeneği özel sektör işverenleri yönünden “HAYIR” olarak işaretlenmelidir.

*Nace bilgileri girilirken hangi belgeler esas alınır?

Tescil edilecek işyerinde yürütülen faaliyet alanına ilişkin NACE kodunun belirlenmesi sırasında vergi dairelerince belirlenmiş NACE kodu esas alınmaktadır. Bu bakımdan işyeri bildirgesinin işyeri merkezine yönelik düzenlenmesi halinde e-Vergi levhasındaki NACE kodu, şubeye yönelik düzenlenmesi halinde ise e-Yoklama fişindeki NACE kodu sisteme girilmelidir.

İhale konusu işyeri veya özel bina inşaatı yahut özelden özele sözleşmeyle verilen işlerde ise vergi dairesince e-Yoklama fişi düzenlenmediğinden faaliyet konusuna uygun NACE kodu sisteme girilmelidir.

*Yönetici bilgileri nasıl doldurulmalı?

Bu alana SGK nezdinde tescil edilecek işyerine ait işveren veya yönetici bilgileri girilmelidir. Ancak tescil edilecek işyerinin “anonim şirket” veya “limited şirket” olması halinde yönetici bilgileri MERSİS’ten çekilerek uygulamada gösterildiğinden, anonim şirket ve limited şirketler yönünden MERSİS’ten gelen bilgiler doğrultusunda yöneticilerin unvan, göreve başlama ve bitiş tarihleri ile mail adresi bilgileri yazılarak gerekli güncellemeler yapılmalıdır.

*E-bildirge kullanıcısı kimler olabilir?

e-Bildirge kullanıcısı olarak işverenin kendisi, şirket ortağı veya yöneticisi yahut işyerinin muhasebecisi veya çalışanı ya da bir yakınının belirlenmesi mümkündür.

*İşyeri bildirgesi ekinde sgk’ya hangi belgeler gönderilmeli?

İşyeri bildirgesi onaylandıktan sonra;

Merkez işyerleri için; ticaret sicil gazetesi, vergi levhası, imza sirküleri

Şube işyerleri için şube tesciline ilişkin ticaret sicil gazetesi e-Yoklama fişi, imza sirküleri

Kamu kurumlarından ihale suretiyle alınan işler ile özel bina inşaatı işyerleri ve özelden özele verilen işlerde sözleşme, vergi levhası, inşaat ruhsatı, ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri

Taranarak aynı uygulama üzerinden gönderilmelidir.

*İşyeri bildirgesinin iptali mümkün mü?

İşyeri bildirgesinin e-Devlet uygulaması üzerinden onaylanması sonrasında, SGK Müdürlüğünce işyeri tescil işlemi yapılmamış olmak kaydıyla bildirgenin yasal verilme süresinin sona erdiği tarihe kadar aynı uygulamadaki “Tecillerim” sekmesinden;

“GÜNCELLE” butonu vasıtasıyla güncellenmesi,

“İPTAL” butonu vasıtasıyla silinmesi

Mümkündür. Yukarıda belirtilen durumlar haricinde işyeri bildirgesinin silme ve düzeltme işlemleri, ilgili SGK müdürlüğünde görevli memurlar vasıtasıyla yapılmaktadır.

Karar Gazetesi | Eyüp Sabri DEMİRCİ

Sürekli gerçeği inkâr eden, kötü gidişatı halktan gizleyen birinin yalan söylediğini nasıl anlarsınız? Çok basit; konuşurken dudakları kıpırdıyorsa… Lütfen bakanı, bakmayanı bu testten geçirin derim

Bir kez dilimize dolanmayı görsün; artık dilde pelesenk olur çıkar. Toplam kalite sakızını onlarca yıl çiğnedik. Müşteri patrondur klişesi de öyle… Sonra biri endüstri bilmem kaç sıfır dedi; adeta havada kaptık ama gereğini yapmadık. Çevre, yeşil, CRM, sosyal sorumluluk, yapay zekâ. Uzar gider bu liste.

Ama benim en çok sorguladığım; sürdürülebilirlik kelimesidir. Öncelikle çok uzun bu yüzden telaffuzu da yazılışı da pratik değil. Ama en önemlisi; koca bir yalan… Durun hemen “abarttın” demeyin… Bana ilelebet payidar kalan bir şey söyleyin? Başlayan her şeyin mutlaka sonu vardır, ne sürdürülebilirliği…

ŞU ÖLÜMLÜ DÜNYADA GÜNEŞ BİLE SÜRGİT DEĞİL, SÖNECEK

Hangi aşk sonsuza dek sürmüş? Hangi imparatorluk ilk kurulduğundan bu yana yaşıyor ki? Ya şirketler? Asırlıkları arayalım dedik, 50’yi zor aştık. O da çoğu taşrada lokanta çıktı. Batılı; kurduğu yapıların kısa sürede dağılmasın diye aldığı tedbirleri böyle adlandırmış. Ne sürdürülebilirliği…

Sürdürülebilirlik her şeyin başına ekleniyor ya… Benim hiç anlamadığım; büyümenin önüne gelenidir. Sürdürülebilir büyüme için o kadar çok klişe, hiçbir yere götürmeyen slogan, boş laf üretildi ki süren sadece bu lafın gevezeliği oldu. Netice? Sanırım sürdürebildiğimiz bir tek; içi boş konuşmalarımızdır.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Yalan ezberlere dair…

Neden yalan söyleriz?

Zira gerçeğin çölünden geçmek yerine yalan vadisinde gezinmek, hoşumuza gider. Ekonomi krizi dahi aşmış, çürüme başlamıştır. Gerçek bu iken yalana sığın; “ekonomik tıkırında, dünya bizi kıskanıyor.”

En güçlü yalan?

Gerçeğin üzerine inşa edilendir. Biz her yalan söylediğimizde, gerçeğe borçlanırız. Gerçek ise eninde sonunda gelir, bizden hakkını alır. Ekonomik kriz olarak, yolsuzluk, çürüme, iflas, zam, zulüm olarak.

NOT

ATA BİNER ATAYI UNUTUR, ATTAN İNER ATI UNUTUR

Kurduğunu korumak… Sürdürülebilirlik diyoruz buna. Dilimizden düşmüyor bu kelime. İçini boşaltsak da… Cumhurbaşkanlığı forsunda 16 yıldız var. Tarihte kurup sürdüremediğimiz 16 devletimizi temsil ediyor. Bununla doğal olarak övünürüz de… Aslında kurduğumuza sahip çıkmak, kurmaktan da zor…

YALAN LÛGATI

Düz yalan: Gerçeğin maskelenmesi. Olguları inkâr edip temennileri olmuş gibi gösterme sanatı

Kuyruklu yalan: Alakasız olaylarla bezenmiş, sahte mesnetlerle donatılmış güçlendirilmiş yalan

İstatistik: Akıl ve vicdan ehlinde değer üreten ama yalancının elinde rakamlarla infaz becerisi

Acı gerçek: Yalancının yatsıya kadar yanan mumun geride bıraktığı gerçeğin bizzat kendisi

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Altının ons fiyatı cuma sabahı Asya işlemlerinde yaklaşık yüzde 0,4 yükselerek 4 bin 338 dolar çevresine çıktı. Hareket şimdilik dünkü kayıpların yalnızca bir bölümünün geri alınmasına işaret ederken piyasadaki temkinli bekleyiş sürüyor.

Yatırımcıların asıl odağında gün içindeki fiyat hareketinden çok, birkaç saat sonra açıklanacak ABD enflasyon verisinin faiz beklentilerini hangi yöne taşıyacağı bulunuyor.

Dünkü satışın fitilini üretici fiyatları ateşledi

ABD’de ağustos ayı üretici fiyatları aylık yüzde 0,4 yükselirken yıllık artış yüzde 5,4’e çıktı. Özellikle enerji maliyetlerindeki yükseliş, enflasyon baskısının henüz tamamen ortadan kalkmadığı görüşünü güçlendirdi.

Verinin ardından ABD tahvil faizleri ve dolar yükselirken faiz getirisi bulunmayan altın üzerindeki satış baskısı arttı. Böylece piyasanın bugünkü tüketici enflasyonu öncesindeki hassasiyeti daha da yükseldi.

Asıl veri bugün saat 15.30’da

ABD ağustos ayı tüketici enflasyonu Türkiye saatiyle 15.30’da açıklanacak. Veri, yalnızca dolar ve tahvil piyasası açısından değil, önümüzdeki haftaki Fed kararı öncesinde altın için de haftanın en önemli fiyatlama başlıklarından biri olacak.

Beklentiden küçük bir sapmanın bile faiz ihtimallerinde hızlı değişime yol açabilmesi nedeniyle açıklamanın ardından altın fiyatlarında oynaklığın artması bekleniyor.

Ekonomistlerin genel beklentisi tüketici fiyatlarının ağustosta aylık yüzde 0,4 artması yönünde. Yıllık enflasyonun ise temmuzdaki yüzde 3,4 seviyesinde kalacağı tahmin ediliyor.

Manşet enflasyonun beklentiyi aşması, enerji maliyetlerindeki yükselişin tüketici fiyatlarına beklenenden hızlı yansıdığı şeklinde yorumlanabilir. Daha düşük bir rakam ise faiz artışı beklentilerini yeniden zayıflatabilir.

Gıda ve enerji fiyatlarının dışarıda bırakıldığı çekirdek enflasyonda aylık yüzde 0,2 artış bekleniyor. Yıllık çekirdek enflasyonun yüzde 2,5’ten yüzde 2,4’e gerilemesi öngörülüyor.

Fed açısından enerji kaynaklı geçici fiyat hareketlerinden çok enflasyonun ekonominin geneline yayılıp yayılmadığı önem taşıyor. Bu nedenle çekirdek veride oluşabilecek sürpriz, altının ilk tepkisi açısından manşet rakam kadar belirleyici olabilir.

Fed’in bir sonraki para politikası toplantısı 15–16 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilecek. Bugünkü tüketici enflasyonu, karar öncesinde Fed’in göreceği en önemli fiyat göstergelerinden biri olacak.

Güçlü istihdam verileri ve üretici fiyatlarındaki artış zaten faiz cephesindeki beklentileri değiştirmiş durumda. Tüketici fiyatlarından gelecek yeni sinyal bu tabloyu güçlendirebilir ya da yeniden tartışmaya açabilir.

Faiz artışı ihtimali yüzde 70’e yaklaştı

Vadeli piyasalardaki fiyatlamalar Fed’in eylül toplantısında faiz artırma ihtimalinin yüzde 70’e yaklaştığını gösteriyor. Sadece birkaç hafta önce çok daha düşük olan bu olasılığın hızla yükselmesi altındaki son geri çekilmenin ana nedenlerinden biri oldu.

Faizlerin yükselmesi tahvil gibi getirili varlıkların cazibesini artırırken altının taşıma maliyetini göreli olarak yükseltiyor. Bu nedenle faiz artışı ihtimalindeki her değişim altın fiyatlarına doğrudan yansıyabiliyor.

Altını baskılayan üçlü güçlendi

Son dönemde altın aynı anda üç ayrı baskıyla karşı karşıya kaldı. Fed’den daha sıkı para politikası beklentisi güçlenirken dolar değer kazandı ve ABD tahvil faizleri yükseldi.

Bu üç hareketin aynı yönde ilerlemesi altın açısından kısa vadede zorlayıcı bir ortam yaratıyor. Bugünkü enflasyon verisi bu üçlü baskının devam edip etmeyeceği konusunda önemli bir işaret verecek.

Normal koşullarda yükselen faiz beklentileri altın üzerinde daha güçlü satış baskısı yaratabilirdi. Ancak Orta Doğu’daki gerilim ve enerji arzına ilişkin riskler güvenli liman talebinin tamamen ortadan kalkmasını engelliyor.

Bu nedenle altın piyasasında alışılmışın dışında iki yönlü bir fiyatlama oluşuyor. Aynı gelişmeler bir taraftan güvenli liman talebini desteklerken diğer taraftan enflasyonu ve faiz beklentilerini yükselterek altını baskılayabiliyor.

Petrol altın için iki ayrı sonuç yaratıyor

Brent petrolün yeniden 100 doların üzerine çıkması enflasyon endişelerini güçlendirdi. Enerji fiyatlarının uzun süre yüksek kalması durumunda merkez bankalarının faizleri daha uzun süre yüksek tutması veya yeni artışlara gitmesi gündeme gelebilir.

Buna karşılık petrol fiyatındaki yükselişin jeopolitik gerilimden kaynaklanması yatırımcıların güvenli varlıklara yönelmesini de destekliyor. Altının son günlerde zaman zaman faiz baskısına direnebilmesinin nedenlerinden biri bu ikili yapı.

UBS kısa vadede baskı bekliyor

UBS, 8 Eylül tarihli değerlendirmesinde altının ağustosun ilk üç haftasında yaklaşık yüzde 15 yükseldikten sonra iki haftada yüzde 5,5 gerilediğine dikkat çekti. Kurum, yükselen reel faizlerin ve güçlü doların kısa vadede altın üzerinde baskı yaratabileceğini belirtti.

UBS ayrıca Fed’in yıl sonuna kadar toplam 50 baz puanlık faiz artışına gidebileceğini öngörüyor. Bu senaryonun gerçekleşmesi durumunda altının kısa vadeli yükselişlerinin daha dalgalı ilerlemesi beklenebilir.

Uzun vadeli altın tezi ise değişmedi

UBS kısa vadeli faiz riskine rağmen merkez bankası alımlarının, kamu borçlarına ilişkin endişelerin ve jeopolitik risklerin altının uzun vadeli rolünü desteklemeyi sürdürdüğü görüşünde.

Kurum ağustos sonunda yayımladığı tahmininde altının ons fiyatı için 12 aylık dönemde 5 bin 400 dolar seviyesini öngörmüştü. Son değerlendirmesinde ise kısa vadeli baskıya rağmen altının stratejik yatırım aracı olma özelliğinin ortadan kalkmadığını vurguladı.

Goldman Sachs yıl sonu için 4 bin 900 dolar bekliyor

Goldman Sachs’ın son yayımlanan altın tahmininde yıl sonu hedefi ons başına 4 bin 900 dolar olarak bulunuyor. Kurumun temel gerekçelerinden biri merkez bankalarının rezervlerini çeşitlendirmek amacıyla sürdürdüğü altın alımları.

Goldman Sachs tarafında da kısa vadeli faiz belirsizliği temel risklerden biri olarak görülüyor. Buna rağmen güçlü merkez bankası talebinin altının yeniden tarihi zirvelere yönelmesini sağlayabileceği değerlendiriliyor.

Ağustos altın için tarihi aylardan biri oldu

Dünya Altın Konseyi verilerine göre altın ağustosta yüzde 13 değer kazanarak son 25 yılın en güçlü üçüncü aylık performansını gösterdi. Yükselişte yatırım fonlarına girişler, vadeli piyasalardaki pozisyon artışı ve dolar hareketi etkili oldu.

Aynı ay küresel altın fonlarına 18 milyar dolar girerken fonların elindeki altın miktarı 4 bin 189 tonla rekor seviyeye ulaştı. Bu tablo, kısa vadeli faiz baskısına rağmen yatırımcı talebinin tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.

Gram altında iki fiyat aynı anda izlenecek

Türkiye’deki yatırımcı açısından bugünkü hareket yalnızca altının ons fiyatına bağlı olmayacak. Gram altın üzerinde aynı anda hem küresel altın fiyatı hem de dolar/TL hareketi etkili olacak.

ABD enflasyonunun beklentiyi aşması ons altını baskılarken doları güçlendirebilir ve böylece gram altındaki kaybı sınırlayabilir. Daha düşük bir enflasyon ise ons altını desteklerken dolar üzerinde ters yönde etki yaratabileceğinden, saat 15.30 sonrasında iki piyasanın birlikte izlenmesi gerekecek.

Murat Ali Oral-Dünya

Bu büyük başarının ardından milli sporcularımıza verilecek ödül de belli oldu. Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından, Spor Hizmet ve Faaliyetlerinde Üstün Başarı Gösterenlerin Ödüllendirilmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında, şampiyonada yer alan her bir milli sporcumuza 112,5 Cumhuriyet altını karşılığı Türk lirası ödül verilecek.

Önce ödülün hukuki dayanağına bakalım:

3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun ek 3’üncü maddesine göre, ulusal ve uluslararası yarışmalarda üstün başarı gösteren sporculara ve kulüplere, ayrıca bu başarıda emeği geçen kişi, kurum ve kuruluşlara ayni ve/veya nakdi ödül verilebiliyor. Kanun, ödüllerin Gençlik ve Spor Bakanlığı bütçesinden karşılanacağını; ödül miktarları ile kimlere verileceğine ilişkin usul ve esasların ise yönetmelikle belirleneceğini hükme bağlıyor.

Bu hükme dayanılarak çıkarılan Spor Hizmet ve Faaliyetlerinde Üstün Başarı Gösterenlerin Ödüllendirilmesi Hakkında Yönetmelik de ulusal ve uluslararası spor faaliyetlerinde üstün başarı gösteren sporculara verilecek ödüllerin usul ve esaslarını düzenliyor. Yönetmelik, olimpik spor dallarındaki Dünya ve Avrupa şampiyonalarını da açıkça kapsamına alıyor.

Burada önemli bir ayrıntı var. Yönetmelikte “ödül”, sporculara verilecek ayni yardım veya Cumhuriyet Altını karşılığı Türk lirası olarak tanımlanmış. Yani kamuoyunda “112,5 Cumhuriyet altını verilecek” denilse de mevzuatın öngördüğü ödeme, 112,5 Cumhuriyet altınının kendisi değil, bunun Türk lirası karşılığıdır.

Peki 112,5 rakamına nasıl ulaşılıyor?

Voleybol olimpik bir spor dalı ve Filenin Sultanları’nın elde ettiği başarı Avrupa Şampiyonası büyükler kategorisinde bir takım sporu başarısı. Yönetmeliğin 7’nci maddesine göre, olimpik branşların Avrupa şampiyonalarında büyükler kategorisindeki takım müsabakalarında birinci olan takımın her bir sporcusuna en fazla 150 Cumhuriyet Altını karşılığı Türk lirası ödül verilebiliyor.

Ancak aynı maddenin dördüncü fıkrası bir sınırlama daha getiriyor. Buna göre şampiyona her yıl yapılıyorsa belirlenen ödülün en fazla yüzde 50’si, iki yılda bir yapılıyorsa yüzde 75’i, üç veya dört yılda bir yapılıyorsa tamamı verilebiliyor.

Avrupa Şampiyonası iki yılda bir yapıldığından hesap oldukça basit:

150 × %75 = 112,5 Cumhuriyet altını.

Dolayısıyla Filenin Sultanları’ndaki her bir milli sporcunun hak kazanabileceği ödül, 112,5 Cumhuriyet altını karşılığı Türk lirasıdır.

Peki, bu ödülün vergisi var mı?

Gelelim asıl meseleye. Filenin Sultanları’na ödenecek 112,5 Cumhuriyet altını karşılığı Türk lirasından vergi kesilecek mi?

İlk bakışta cevap çok açık değil. Çünkü Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinin altıncı bendine göre sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler ücret sayılıyor. Dolayısıyla bir sporcuya yapılan ödemenin “ödül”, “prim” ya da başka bir ad altında yapılması tek başına bu ödemeyi gelir vergisinin dışına çıkarmıyor.

Üstelik Gelir Vergisi Kanunu’nun 29’uncu maddesinin üçüncü bendinde, spor yarışmalarına katılan amatör sporculara ödenen ödül ve ikramiyelerin gelir vergisinden istisna olduğu açıkça belirtiliyor. Ancak Filenin Sultanları’nda yer alan sporcuların kulüplerinde ücret karşılığı spor faaliyetinde bulundukları dikkate alındığında, GVK m.29/3’teki “amatör sporcu” ifadesinin bu sporcuları kapsayıp kapsamadığı tartışmaya açıktır. Bu nedenle meseleyi yalnızca bu hüküm üzerinden çözmek kolay görünmüyor.

Fakat Gelir İdaresinin konuyla neredeyse birebir örtüşen oldukça önemli bir özelgesi var.

İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 23 Mart 2011 tarihli ve B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 61-186 sayılı özelgesi , 2010 yılında Türkiye’de düzenlenen Dünya Basketbol Şampiyonası’nda dünya ikincisi olan Erkek Basketbol Milli Takımı oyuncularına başarıları nedeniyle verilecek prim ve ödüllerin vergilendirilmesine ilişkin.

Yani bizim meselemize oldukça benziyor: Orada 12 Dev Adam, burada Filenin Sultanları; orada Dünya Şampiyonası’nda elde edilen başarı nedeniyle verilen ödül, burada Avrupa Şampiyonluğu nedeniyle verilen ödül.

Gelir İdaresi söz konusu özelgede önce, Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesi uyarınca sporculara yapılan ödemelerin ve sağlanan menfaatlerin ücret sayıldığını belirtiyor. Ancak ardından önemli bir başka hükme, Gelir Vergisi Kanunu’nun 29’uncu maddesinin birinci bendine gidiyor.

Bu hükme göre;

“Memleket bakımından faydalı olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik maksadıyla verilen ikramiyeler ve mükafatlar” gelir vergisinden istisnadır.

Gelir İdaresi de 2010 Dünya Basketbol Şampiyonası’nda elde edilen üstün başarı nedeniyle Türkiye Basketbol Federasyonu tarafından, ilgili ödül ve yardım düzenlemeleri çerçevesinde verilen prim ve ödüllerin GVK m.29/1 uyarınca gelir vergisinden istisna edilmesi gerektiği sonucuna ulaşmış.

İşte bu özelge Filenin Sultanları açısından da oldukça önemli.

Çünkü Filenin Sultanları’na yapılacak ödeme herhangi bir kulüp primi ya da olağan bir sporcu ödemesi değil. Avrupa Şampiyonluğu nedeniyle, doğrudan 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun ek 3’üncü maddesiile buna dayanılarak çıkarılan Spor Hizmet ve Faaliyetlerinde Üstün Başarı Gösterenlerin Ödüllendirilmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında verilen bir başarı ödülü. Kanun zaten ulusal ve uluslararası yarışmalarda üstün başarı gösteren sporculara ayni ve/veya nakdi ödül verilmesini açıkça düzenliyor. Yönetmelik de Avrupa şampiyonalarında takım halinde birinci olan sporculara verilecek ödülün miktarını ayrıca belirliyor.

Bu nedenle 2011 tarihli özelgedeki yaklaşım Filenin Sultanları’na uygulanırsa, 112,5 Cumhuriyet altını karşılığı Türk lirası tutarındaki ödülün GVK m.29/1 kapsamında gelir vergisinden istisna edilmesi gerekir.

Veraset ve intikal vergisi alınacak mı?

Aynı özelge bu soruya da doğrudan cevap veriyor.

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinde, bir malın veraset yoluyla veya herhangi bir suretle ivazsız, yani karşılıksız olarak bir kişiden diğerine intikali verginin kapsamına alınıyor.

Gelir İdaresi ise 2010 Dünya Basketbol Şampiyonası’nda dünya ikincisi olan milli sporculara başarıları nedeniyle ödenen primlerin veraset ve intikal vergisinin konusuna girmediğini açıkça belirtmiş.

Filenin Sultanları’na yapılacak ödemenin de sebebi belli: Avrupa şampiyonluğu. Başka bir ifadeyle ortada karşılıksız (ivazsız) bir kazandırmadan ziyade uluslararası bir sportif başarı nedeniyle mevzuat gereğince verilen bir ödül bulunuyor.

Bu nedenle aynı yaklaşım burada da geçerli olmalı ve 112,5 Cumhuriyet altını karşılığı Türk lirası üzerinden veraset ve intikal vergisi de alınmamalı.

Sonuç ve genel değerlendirme

Filenin Sultanları’nın Avrupa şampiyonluğu hepimizi gururlandırdı. Bu başarının karşılığında milli sporcularımıza verilecek 112,5 Cumhuriyet altını karşılığı Türk lirası ödülden elbette vergi alınmaması gerektiğini düşünüyorum.

Nitekim Gelir İdaresinin 23 Mart 2011 tarihli özelgesi de aynı yönde. İdare, 2010 Dünya Basketbol Şampiyonası’nda elde edilen başarı nedeniyle milli basketbolculara verilen prim ve ödülleri, Gelir Vergisi Kanunu’nun 29’uncu maddesinin birinci bendinde yer alan “memleket bakımından faydalı olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik maksadıyla verilen ikramiyeler ve mükafatlar” kapsamında değerlendirerek gelir vergisinden istisna etmiş. Aynı özelgede bu ödemelerin veraset ve intikal vergisinin de konusuna girmediği belirtilmiş.

Ancak burada bir parantez açmak gerekiyor.

Bana göre milli sporculara uluslararası başarıları nedeniyle verilen bu tür ödüllerden gelir vergisi alınmaması sonuç itibarıyla doğru. Ancak bu sonuca, GVK m.29/1’deki “memleket bakımından faydalı olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik” hükmünün geniş yorumlanması suretiyle ulaşılması oldukça zorlama görünüyor.

Çünkü Kanun’da sporcular bakımından ayrıca bir istisna hükmü var ve GVK m.29/3 yalnızca “spor yarışmalarına katılan amatör sporculara ödenen ödül ve ikramiyeleri” açıkça istisna ediyor. Profesyonel milli sporculara verilen başarı ödüllerinin ise gelir vergisinden istisna olduğuna ilişkin aynı açıklıkta özel bir düzenleme bulunmuyor.

Üstelik 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun ek 3’üncü maddesi, ulusal ve uluslararası yarışmalarda üstün başarı gösteren sporculara ödül verilmesini açıkça düzenlemesine rağmen bu ödüllerin vergiden istisna olduğuna ilişkin herhangi bir hüküm içermiyor. Buna dayanılarak çıkarılan Yönetmelik de ödülün kimlere ve ne miktarda verileceğini ayrıntılı biçimde belirliyor, ancak vergilendirme konusunda özel bir istisna getirmiyor.

Dolayısıyla bugün ulaştığımız “vergi alınmamalı” sonucu, milli sporculara verilen bu tür başarı ödüllerini açıkça ve doğrudan istisna eden özel bir kanun hükmünden ziyade, Gelir İdaresinin GVK m.29/1’e ilişkin geniş yorumuna dayanıyor. Üstelik bir özelgenin başka mükellefler bakımından bağlayıcı olmadığını da unutmamak gerekiyor. Yani Gelir İdaresi, bugün pekâlâ görüşünü değiştirerek bu ödüllerin vergiye tabi olduğunu da ileri sürebilir.

O nedenle yapılması gereken Gelir Vergisi Kanunu’na, milli sporculara ulusal ve uluslararası müsabakalarda elde ettikleri başarılar nedeniyle kanun veya ilgili mevzuat uyarınca verilen ödül ve ikramiyelerin gelir vergisinden istisna olduğuna ilişkin açık bir hüküm konulmasıdır.

Böylece ne “amatör sporcu” kavramının sınırlarını tartışmaya ne de ücret karşılığı spor faaliyetinde bulunan milli sporcuların başarı ödüllerini “memleket bakımından faydalı faaliyet” hükmünün içine sokmaya gerek kalır.

Ezcümle Filenin Sultanları’nın kazandığı 112,5 Cumhuriyet altını karşılığı ödülden vergi alınmamalı. Ama bunun güvencesi bir özelgedeki geniş yorum değil, açık bir kanun hükmü olmalı.

T24.com | Murat BATI

ECB Yönetim Konseyi, kararın enflasyonu orta vadede yüzde 2 hedefinde istikrara kavuşturacak para politikasını uygulama konusundaki kararlılığını gösterdiğini belirtti.

Kararla birlikte mevduat faizi yüzde 2,50'ye, ana refinansman işlemleri faizi yüzde 2,65'e ve marjinal borç verme faizi yüzde 2,90'a yükseltildi. Yeni oranlar 16 Eylül 2026'dan itibaren geçerli olacak.

Enflasyon tahminleri yukarı yönlü revize edildi

ECB çalışanlarının yeni temel senaryo tahminlerine göre manşet enflasyonun 2026'da ortalama yüzde 3,0, 2027'de yüzde 2,5 ve 2028'de yüzde 2,1 olması bekleniyor.

Enerji ve gıda hariç enflasyonun ise 2026'da yüzde 2,5, 2027'de yüzde 2,6 ve 2028'de yüzde 2,3 düzeyinde gerçekleşeceği öngörülüyor.

Haziran tahminleriyle karşılaştırıldığında 2026 enflasyon öngörüsü değiştirilmezken, 2027 ve 2028 tahminleri yukarı yönlü revize edildi.

Büyüme beklentileri yükseltildi

Temel senaryoda Euro Bölgesi ekonomisinin 2026'da yüzde 0,9, 2027'de yüzde 1,4 ve 2028'de yüzde 1,5 büyümesi bekleniyor.

Euro Bölgesi ekonomisinin tahmin edilenden daha dirençli seyretmesinin etkisiyle 2026 ve 2027 büyüme öngörüleri yukarı yönlü güncellendi.

ECB, görünümün yüksek derecede belirsizliğini koruduğunu, enflasyon risklerinin yukarı, ekonomik büyüme risklerinin ise aşağı yönlü olduğunu bildirdi.

Enerji şokunun şiddeti ve süresi ile dolaylı ve ikinci tur etkilerine ilişkin farklı varsayımlarla hazırlanan güncel senaryoların, büyüme ve enflasyon açısından geniş bir olası sonuç aralığına işaret ettiği belirtildi.

ECB Yönetim Konseyi, uygun para politikası duruşunu belirlerken verilere bağlı ve toplantı bazlı yaklaşımını sürdürecek. Faiz kararları; gelen ekonomik ve finansal veriler ışığında enflasyon görünümü ve çevresindeki riskler, çekirdek enflasyon dinamikleri ve para politikası aktarımının gücü temelinde alınacak.

Konsey, belirli bir faiz patikasına önceden taahhütte bulunmadığını yineledi.

APP ve PEPP portföyleri küçülüyor

Varlık Alım Programı (APP) ve Pandemi Acil Varlık Alım Programı (PEPP) portföyleri, vadesi dolan menkul kıymetlerden gelen anapara ödemelerinin yeniden yatırıma yönlendirilmemesi nedeniyle ölçülü ve öngörülebilir hızda küçülmeye devam ediyor.

Konsey, enflasyonun orta vadede yüzde 2 hedefinde istikrar kazanması ve para politikası aktarımının sorunsuz işlemesi için yetkisi kapsamındaki tüm araçları ayarlamaya hazır olduğunu bildirdi. Aktarım Koruma Aracı'nın, Euro Bölgesi ülkelerinde para politikası aktarımını ciddi biçimde tehdit eden haksız ve düzensiz piyasa hareketlerine karşı kullanılabileceği belirtildi.

Ekonomim

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.