COP31 Başkanlığını üstlenen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Kopenhag İklim Bakanları Toplantısı’nda “elektrifikasyon konusunda küresel tartışma başlatma” çağrısı yaptı. Kurum, dünya ekonomisinin elektrifikasyon hızının acilen artırılması gerektiğini belirterek, bunun hem iklim değişikliğiyle mücadele hem de önceki COP’larda verilen taahhütlerin uygulamaya geçmesi açısından kritik olduğunu söyledi.

Kurum’un ifadesiyle elektrik, bugün nihai enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sini oluşturuyor. Yani binaları ısıtmak ve soğutmak, aydınlatma, cihazlar, makineler, araçlar ve üretim süreçleri dahil olmak üzere son kullanıcıların tükettiği toplam enerjinin yalnızca beşte biri elektrikten geliyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın 2050 Net Sıfır Emisyon senaryosuna göre bu oranın 2030’a kadar yüzde 27’nin üzerine, yüzyılın ortasına kadar ise yüzde 50’nin üzerine çıkması gerekiyor.

Mevcut enerji krizinin yenilenebilir enerji üretiminin ve ulusal enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinin önemini ortaya koyduğunu vurgulayan Kurum, Kopenhag’da yaptığı konuşmada, şunları söyledi: “Hükümetler, uluslararası kuruluşlar ve özel sektör, enerji dönüşümünün kritik bir sınırı olarak elektrifikasyona giderek daha fazla odaklanıyor. Bugün nihai enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 20’si elektrikle karşılanıyor. Birlikte bu oranı mümkün olan en hızlı şekilde artırmayı hedeflemeliyiz. Bu misyona ulaşmak için elektrik üretimini karbonsuzlaştırmak şart. Ancak bu tek başına yeterli değil. Aynı zamanda yaşamlarımız boyunca süreçleri de elektrifiye etmemiz gerekiyor.”

Yeni bir kalkınma meselesi

Kurum’un çağrısı, teknik bir oran tartışması değil. Ekonominin nasıl çalışacağına, şehirlerin nasıl ısınacağına, ulaşımın nasıl dönüşeceğine ve enerji güvenliğinin hangi kaynaklara dayanacağına ilişkin yeni bir kalkınma meselesi konusu.

Kurum’un “Küresel ölçekte elektrifikasyon üzerine bir tartışma başlatmak istiyoruz” sözleri, COP31’in Antalya’da yalnızca hedeflerin konuşulduğu bir zirve değil, uygulama araçlarının masaya yatırıldığı bir platform olacağı mesajını da güçlendiriyor. Çünkü elektrifikasyon, ancak temiz elektrik üretimiyle birlikte anlam kazanıyor. Fosil kaynaklarla üretilen elektriğin kullanımını artırmak, iklim hedefleri açısından kalıcı çözüm değil.

2025’te temiz elektrik üretimi küresel talep artışının tamamını karşıladı

Ember’in Global Electricity Review 2026 raporu da, Bakan Kurum’un yaptığı çağrının neden kritik olduğunu rakamlarla ortaya koyuyor: 2025’te düşük karbonlu elektrik üretimi 887 TWh arttı ve 849 TWh’lik küresel elektrik talebi artışının tamamını karşılamaya yetti. Başka bir ifadeyle dünya ekonomisi elektrik talebini büyütürken, fosil yakıtlardan elektrik üretimini artırmak zorunda kalmadı. Fosil elektrik üretimi 38 TWh, yani yüzde 0,2 geriledi.

Rapora göre, 2025’te yenilenebilir kaynaklar modern elektrik sisteminde ilk kez kömürü geçti. Güneş, rüzgâr, hidroelektrik ve diğer yenilenebilir kaynakların toplam payı yüzde 33,8’e ulaşırken, kömürün payı yüzde 33’e geriledi. Kömür üretimi 2025’te 63 TWh azaldı. Bu, yalnızca sembolik bir eşik değil; yüz yılı aşkın süredir küresel elektrik sisteminin omurgasında yer alan kömürün pay kaybettiği yeni bir dönemin işareti.

Elektrik sisteminin esnekliği kritik

Ancak bu hikâyenin yalnızca güneş ve rüzgârla yazılamayacağı da açık. Elektrifikasyon arttıkça, elektrik sisteminin esnekliği daha kritik hale geliyor. Çünkü güneş enerjisi gün ortasında rekor üretim yaparken, talep günün farklı saatlerine yayılıyor. Bu nedenle bataryalar enerji dönüşümünün belirleyici aktörü haline geliyor.

Ember, bataryaların güneşi “gündüz elektriği” olmaktan çıkarıp günün diğer saatlerine taşıyabilecek yeni bir eşiğe geldiğini vurguluyor. Rapora göre depolama, özellikle güneş payı yükselen sistemlerde, temiz elektriğin güneşsiz saatlere aktarılması ve fosil üretimin azaltılması açısından temel araçlardan biri olacak. Bu noktada, elektrifikasyon başlığını yalnızca elektrikli araçlar ya da ısı pompaları üzerinden değerlendirmek eksik kalır. Temiz üretim, güçlü şebeke, depolama, talep tarafı yönetimi, bina verimliliği, sanayi elektrifikasyonu ve şehir planlaması dahil, kapsayıcı bir sistem oluşturulması şart.

Antalya’da yapılacak COP31, Türkiye’ye iklim diplomasisinde yalnızca ev sahibi olma değil, uygulama mimarisi kurma fırsatı sunacak. Bakan Kurum’un Kopenhag’tan yaptığı çağrı, elektrifikasyonu bu mimarinin ana başlıklarından biri olarak gündeme getiriyor. Dolayısıyla, yalnızca bir iklim çağrısı değil, yeni enerji ekonomisine uyum çağrısı olarak değerlendirilebilir.

Dider Eryar Ünlü-Ekonomim

İşsizlik ödeneği alırken çalışmaya başlayanların (bir gün dahi olsa) işe girdiği tarihi takip eden günden başlayarak 15 gün içinde Türkiye İş Kurumu'na bilgi vermeleri gerekmektedir. İşsizlik ödeneği almakta iken işe giren ve bunu 15 gün içinde bildirenlerin ödenekleri 'yeni işe başlama' nedeniyle kesilir ve yeni bir işsizlik ödeneğine hak kazanamayacak şekilde işlerini kaybetmeleri halinde kalan işsizlik ödenekleri, başvurdukları tarih itibarıyla yeniden başlatılır. İşsizlik ödeneği alırken bir veya birden fazla işverene bağlı olarak ücret karşılığı veya kendi nam veya hesabına çalışılması ve yapılan bu çalışmanın, başladığı tarihi izleyen günden itibaren 15 günden daha sonra tespit edilmesi halleri gelir getirici bir işte çalışma olarak değerlendirilmekte. 'Gelir getirici işte çalışıyor olma' nedeni ile kesilen işsizlik ödenekleri tekrar başlatılmamakta. Hak kaybına uğramamak için işe girmeniz halinde durumu muhakkak bildirin.

Bir fabrikada iki yıldır çalışıyorum. Maaşım asgari ücretten çok daha yüksek ancak asgari ücretten gösteriliyor, üstü zarfla elden veriliyor. İşverenin bu şekilde bir uygulamaya gitmesi, işçiye iş akdini feshetme hakkı veriyor mu?

İş Kanunu'na göre, işveren işçinin ücretini kanun ve sözleşme hükümlerine göre hesap edip ödemezse işçi iş sözleşmesini bildirimsiz olarak fesh edebilir ve işverenden tazminat talep edebilir. Ayrıca işveren vergi ve sigorta primi kaybına sebebiyet verdiği için de devlet tarafından cezalandırılır. Bunun için size elden ücret ödendiğini ispatlamanız gerekir.
Bunu ispatlayamazsanız iş sözleşmenizi feshedip tazminatınızı alamazsınız.

İş yerinde sigortamı hemen göstermediler. Epey bir süre sigortasız çalıştım. Tabii ihtiyaçtan dolayı ses çıkartmadım. Aradan 9 ay geçtikten sonra sigortam başlatıldı. Şimdi işten ayrılsam o sigortasız geçen günlerin tazminatını da alabilir miyim?

İş sözleşmenizin kıdem tazminatı almanızı gerektirecek sebeplerden biri ile sona ermesi halinde kıdem tazminatına hak kazanabilirsiniz.
Tazminatınız hesaplanırken sigortalı çalışmış olduğunuz süreler dikkate alınır. Sizin de sigortanız 9 ay sonradan yapıldıysa bu tarihten sonraki sürelerin tazminatını alabilirsiniz. Ancak önce arabulucuya, sonuç alınamazsa iş mahkemesine hizmet tespit davası açıp kazanmanız durumunda işe girişiniz geriye çekilecek ve hem sigortasız çalışmış olduğunuz sürenin sigorta sürelerini hem de tazminat süresini kazanmış olacaksınız. Aksi durumda sigortasız geçen sürelerin tazminatını alamazsınız.

Elektronik defter uygulamasında muhasebe kayıtlarının düzeltilmesi, klasik kağıt defter mantığından farklı olarak teknik bütünlük, berat onayı, zaman damgası, mali mühür veya elektronik imza süreçleriyle birlikte değerlendirilir. Özellikle e-Defter dosyaları ve beratları oluşturulup Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine süresinde yüklendikten sonra, ilgili defter dönemindeki kayıtların silinmesi, değiştirilmesi veya geriye dönük olarak yeniden yazılması doğru bir uygulama değildir.

Bu nedenle beratlı ve kesinleşmiş bir e-Defter döneminde hata fark edildiğinde izlenecek temel yöntem; hatalı kaydın muhasebe tekniğine uygun şekilde sonradan ters kayıtla iptal edilmesi, ardından doğru kaydın yapılmasıdır. Bu işlem, Vergi Usul Kanunu, e-Defter uygulama düzenlemeleri ve muhasebe kayıt düzeni açısından kayıtların izlenebilirliğini sağlar.

Beratı Yüklenmiş e-Defterde Eski Kayıt Silinebilir mi?

Beratı oluşturulmuş, imzalanmış veya mali mühürlenmiş ve Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklenmiş bir e-Defter dosyasında yer alan kayıtların sonradan silinmesi veya değiştirilmesi mümkün değildir. Çünkü e-Defter dosyası ile berat arasında teknik bütünlük ilişkisi bulunmaktadır. Defter dosyasında yapılacak sonradan müdahale, beratın doğrulama fonksiyonunu ve defterin hukuki ispat gücünü zedeleyebilir.

Bu sebeple, e-Defter kayıtlarında hata tespit edildiğinde, hatanın niteliğine göre izlenecek muhasebe yöntemi genellikle ters kayıt ve doğru kayıt sürecidir. Burada amaç, eski kaydı yok saymak değil, hatalı kaydın muhasebe sistemi içinde iz bırakacak şekilde düzeltilmesidir.

e-Defter Düzeltmesinde Ters Kayıt Ne Anlama Gelir?

Ters kayıt, daha önce yapılmış hatalı muhasebe kaydının borç ve alacak yönleri ters çevrilerek iptal etkisi doğuracak şekilde kayda alınmasıdır. Ters kayıt yapıldıktan sonra, işlemin gerçek mahiyetine uygun doğru muhasebe kaydı ayrıca oluşturulur.

Örneğin bir gider yanlış hesaba kaydedilmişse, önce yanlış kaydın ters kaydı yapılır. Daha sonra giderin ait olduğu doğru hesap kullanılarak yeni kayıt oluşturulur. Böylece hem ilk hatalı işlem hem düzeltme işlemi hem de doğru kayıt defter kayıtlarında izlenebilir hale gelir.

2025 Yılında 4. Dönem Geçici Vergi Beyannamesi Var mı?

Evet 2025 yılı 4. Dönem Gelir vergisi ve kurumlar vergisi mükellefleri bakımından 4. dönem geçici vergi beyannamesi uygulaması yeniden getirilmiştir.

2025 hesap dönemine ilişkin hatalı kayıtların yıllık gelir vergisi beyannamesi veya daha önce verilmiş geçici vergi beyannameleri üzerinde etkisi varsa, beyannameler yönünden ayrıca değerlendirme yapılmalıdır. Gelir vergisi mükellefleri bakımından 2025 yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesi genel olarak 2026 yılının Mart ayında verilmiştir.

e-Defter Hatası Beyannameyi Etkiliyorsa Ne Yapılmalı?

e-Defterde yapılan hatalı kayıt sadece muhasebe hesapları arasında sınıflandırma hatası olabilir. Ancak bazı hatalar gelir, gider, KDV, maliyet, amortisman, stok veya dönem karı üzerinde doğrudan etki doğurabilir. Böyle bir durumda yalnızca muhasebe kaydı yapmak yeterli olmayabilir; ilgili vergi beyannamelerinin de düzeltilmesi gerekebilir.

Matrahı artıran bir düzeltme söz konusuysa, vergi aslı, gecikme faizi ve olası vergi cezası riskleri dikkate alınmalıdır. Matrahı azaltan bir düzeltmede ise düzeltmenin dayanağı olan belge, açıklama ve muhasebe kayıtlarının tutarlı olması önemlidir. Bu süreçte düzeltme beyannamesi verilmesi gerekip gerekmediği, hatanın dönemine ve vergi türüne göre ayrıca analiz edilmelidir.

e-Defter Düzeltmesinde Vergi Usul Kanunu Açısından Dayanaklar Nelerdir?

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre defter kayıtlarının belgeye dayanması, doğru, zamanında ve düzenli şekilde yapılması esastır. VUK kapsamında defterlerin kayıt nizamı, kayıt zamanı, belge düzeni ve ispat fonksiyonu mükellefler için temel yükümlülükler arasında yer alır. Elektronik defter uygulaması ise Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu dayanağıyla yayımlanan e-Defter Genel Tebliği ve Gelir İdaresi Başkanlığı teknik düzenlemeleri çerçevesinde yürütülmektedir.

e-Defter uygulamasında temel yaklaşım; defter dosyalarının ve beratlarının bütünlüğünün korunmasıdır. Bu nedenle beratlı defter dönemlerinde sonradan kayıt silme veya değiştirme yerine, muhasebe tekniğine uygun düzeltme kaydı yapılması gerekir. Bu yaklaşım, denetim izi, kayıt güvenliği ve elektronik defter bütünlüğü açısından daha sağlıklı sonuç verir.

Beratlı Dönemden Sonra Düzeltme Kaydı Hangi Tarihle Yapılır?

Beratı yüklenmiş bir döneme geriye dönük müdahale edilmemesi gerektiğinden, düzeltme kaydı genel olarak hatanın fark edildiği ve kayıt yapılması mümkün olan dönemde oluşturulur. Bununla birlikte hatanın ilgili olduğu hesap dönemi, finansal tablo etkisi, vergi matrahı etkisi ve beyanname durumu ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Özellikle yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi verilmeden önce hata tespit edilmişse, muhasebe kayıtları, mali tablolar ve beyanname uyumu sağlanmalıdır. Yıllık beyanname ve e-defter verildikten ve kesinleştirildikten sonra hata tespit edilmişse, muhasebe kayıtları yanında düzeltme beyannamesi ihtimali de değerlendirilmelidir.

e-Defter Düzeltmesinde Uygulama Adımları Nelerdir?

e-Defter düzeltmelerinde rastgele kayıt yapılması yerine, sistematik bir kontrol süreci izlenmelidir. Önce hatanın belge, hesap, tutar, dönem ve vergi etkisi belirlenmeli; ardından düzeltme muhasebe fişi hazırlanmalı ve beyanname etkisi analiz edilmelidir.

e-Defter Düzeltmelerinde Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Uygulamada en sık karşılaşılan hata, beratlı dönemdeki kaydı muhasebe programından silerek yeni kayıt oluşturulmasıdır. Muhasebe programları e-defter verilmiş dönemlere ilişkin düzeltmeye izin vermemektedir. Ancak bu kilitleme işlemine karşın kilidin devre dışı bırakılarak defteri verilmiş dönem için düzeltme yapılması e-Defter dosyası ile muhasebe programı kayıtları arasında uyumsuzluk oluşturabilir. Ayrıca ileride yapılacak vergi incelemesi, bağımsız denetim veya iç denetim süreçlerinde kayıt güvenilirliği açısından sorun doğurabilir.

Diğer bir hata, sadece muhasebe kaydı yapılmasına rağmen beyanname etkisinin kontrol edilmemesidir. Özellikle gelir, gider, maliyet ve KDV hesaplarını etkileyen kayıtlar için düzeltme kaydının beyannamelere yansıması titizlikle değerlendirilmelidir.

Sonuç: e-Defterde Düzeltme Silerek Değil, İz Bırakarak Yapılmalıdır

E-Defter kayıtları süresinde oluşturulup beratları yüklenmişse, sonradan fark edilen hatalarda eski kayıtların silinmesi doğru yaklaşım değildir. Doğru yöntem, hatalı kaydın ters kayıtla iptal edilmesi ve işlemin gerçek mahiyetine uygun yeni kaydın yapılmasıdır. Düzeltmenin yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamesi, KDV beyannamesi veya önceki geçici vergi dönemleri üzerindeki etkisi ayrıca incelenmelidir.

e-Defter Düzeltme Süreci Hakkında Soru ve Cevaplar

Duyuruda, nihai ana işletmesinin konsolide finansal tablolarındaki yıllık konsolide hasılatı, gelirin raporlandığı hesap döneminden önceki dört hesap döneminin en az ikisinde 750 milyon Avro karşılığı Türk lirası sınırını aşan çok uluslu işletme gruplarının yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulaması kapsamına girdiği belirtilmiştir.

Ayrıca, küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin; gelirin dâhil edilmesi esası (IIR) ve yetersiz vergilendirilmiş ödemeler esası (UTPR) kapsamında belirlendiği ifade edilmiştir.

Gelirin dâhil edilmesi esası kapsamında küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin mükellefi; kapsama giren çok uluslu işletme gruplarına bağlı ve diğer ülkelerde yerleşik işletmeler bakımından Türkiye’de yerleşik nihai ana işletme, ara ana işletme veya kısmen sahip olunan ana işletme olarak açıklanmıştır.

Duyuruda ayrıca, ilgili beyannameleri test etmek isteyen mükelleflerin, kurumlar vergisi yönünden bağlı bulundukları vergi dairesi müdürlüklerinde kendi adlarına "0064 - Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi" mükellefiyeti tesis ettirmeleri gerektiği belirtilmiştir.

Mükellefiyet tesis işlemini tamamlayan kullanıcılar, mevcut kullanıcı kodu ve şifreleri ile Dijital Vergi Dairesi’ne giriş yaptıktan sonra “e-Beyan Test” modülüne erişim sağlayarak ilgili beyannameleri test edebilecektir.

Bunun yanında, mükellefler ve meslek mensupları, beyannameye ilişkin soru ve önerilerini GloBE@gelirler.gov.tr elektronik posta adresine iletebilecektir.

Söz konusu Duyuruya aşağıdaki bağlantılar üzerinden ulaşabilirsiniz.

Duyuru - e-Beyan Test

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye

Tahran yönetimi bu yeni yapı üzerinden kendisini, Hürmüz’den geçen transit trafiğin “resmi ve yasal otoritesi” olarak tanımlıyor. Gemilere gönderilen yeni düzenlemelerde “izinsiz geçişin yasa dışı kabul edileceği” mesajı veriliyor.

Bu yaklaşım, fiilen uluslararası deniz ticaretine paralel bir izin mekanizması oluşturma girişimi anlamına geliyor.

Tahran’ın Bitcoin ve veri kabloları hamlesi

Ancak asıl dikkat çekici unsur, İran’ın meseleyi yalnızca askeri veya enerji güvenliği ekseninde değil, finansal ve dijital altyapı boyutuyla da genişletmesi oldu.
İran Ekonomi Bakanlığı’nın devreye aldığı Hürmüz Güvenliği (Hormuz Safe) sistemi, Hürmüz’den geçen gemilere Bitcoin üzerinden sigorta ve güvence hizmeti sunmaya başladı. Hürmüz Güvenliği sistemi, boğazdan geçen ticari gemilere alıkonma, denetim ve el koyma risklerine karşı mali güvenceler sunuyor. Tahran yönetimi böylece dolar merkezli denetim mimarisinin dışında hareket eden Bitcoin tabanlı bir alternatif oluşturmayı amaçlıyor.
İran’ın bir başka hamlesi ise çok daha stratejik bir alanı, veri kablolarını hedef alıyor.
Hürmüz Boğazı’nın altından yedi büyük uluslararası fiber hat geçiyor. Bu hat, internet trafiği, finansal mesajlaşma sistemleri ve SWIFT ağının önemli bölümlerini taşıyor. İranlı yetkililerin Hürmüz’ün altından geçen “internet kablolarından ücret alınması” fikrini açık şekilde dillendirmesi, dijital altyapının da artık enerji hatları gibi jeopolitik baskı aracına dönüşebileceğini gösteriyor.
İran’ın bu hamleleri, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in 4 Mayıs’ta kullandığı “Hürmüz üzerinde mutlak kontrol” söylemine karşı Tahran’ın yanıtları olarak da tarihe geçmiş durumda.

Körfez bastırdı, ABD durdu

Tahran’ın bu kritik adımlarına karşı ABD’nin tavrı İran’a yönelik saldırılara yeniden başlamak olacaktı ki, devreye Körfez’deki Arap ülkeleri girdi.
17 Mayıs’ta Arap dünyasının tek aktif nükleer santraline yönelik drone saldırısı sonrası Körfez ülkelerinin alarm seviyesi yükseldi. Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Sani, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayed ortak bir girişimle, ABD Başkanı Trump’dan İran’a yeni saldırıların “ertelenmesi” çağrısında bulundular.
Bu tablo, İran’ın stratejisinin -en azından şimdilik- işlediğini gösteriyor. ABD, enerji altyapıları, deniz yolları, veri kabloları ve ticaret koridorlarının “silah” haline geldiği böyle bir ortamda, artık o kadar da rahat hareket edemiyor.

Görüşmelerde format üzerinde uzlaşma önemli

İran-ABD görüşmelerinde de görece bir ilerleme sağlandı. Pakistan aracılığıyla yürütülen görüşmelerde iki taraf arasında İran’ın nükleer programından Hürmüz meselesine kadar kritik sorunlarda hâlâ uzlaşma olmamasına rağmen, en azından “format” bazında bir ortaklaşma ortaya çıktı.
İran’ın ABD’ye gönderdiği 9 maddelik yanıt sonrası Washington’ın 14 paragraflık karşı metin hazırlaması, ardından Tahran’ın kendi teklifini aynı 14 paragraflık yapıya dönüştürerek Pakistan üzerinden iletmesi diplomatik açıdan önemli.
Diplomaside çoğu zaman format, kelimelerden daha kritiktir. İki taraf da artık -en azından- aynı belge mimarisini kullanmaya başlamış görünüyorlar.

Çin-Rusya zirvesi ve çok kutuplu düzene geçiş

İran’ın Hürmüz üzerinden deniz yollarının kontrolü konusunda art arda hamleler yaptığı dönemde, iki yakın müttefiki Çin ve Rusya’nın bir zirvede bir araya gelmeleri de zamanlama açısından dikkat çekici.
ABD Başkanı Trump Pekin’de geçen hafta Çin Lideri Şi Jinping ile görüşmesinde pek beklediğini bulamamıştı. Şimdi dünyanın yeni yükselen gücü Çin’i “etkilemeye çalışma” sırası Rusya’ya gelmiş durumda. Putin’in Pekin’de Şii ile görüşmesindeki ana gündem maddeleri arasında da Amerikan dolarını uluslararası para birimi olmaktan çıkaracak yeni hamleler var. Çin ve Rusya zirvesinin asıl başlıkları, alternatif ödeme mekanizmaları, yeni transit koridorları ve bölgesel egemenlik alanları oluşturmak gibi duruyor.

Türkiye’den kritik ticaret hamleleri

Bu tablo Türkiye açısından da doğrudan stratejik sonuçlar üretiyor.
Türkiye de son dönemde Kalkınma Yolu, Orta Koridor, Türkiye-Suriye-Irak lojistik hattı ve Türk Devletleri Teşkilatı ekseninde geliştirdiği hamlelerle, yeni dönemin ana rekabet başlığı haline gelen uluslararası ticaret yollarında söz sahibi olmaya çalışıyor.
Burada kritik ülkelerden biri Suriye;

Suriye üzerinden Irak’a uzanan ve Kuzey Irak’taki Kürt yönetimini bypass eden yeni transit yol bunun önemli işaretlerinden biri. Ankara böylece hem alternatif ticaret güzergahları oluşturuyor, hem de Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ne olan yapısal bağımlılığını azaltıyor. (Bu gelişmeyi, “Terörsüz Türkiye” sürecinin fiilen donmuş olmasıyla da birlikte okumak yerinde olur. Türkiye, Kuzey Irak üzerinden Kürtlere aba altından sopa gösteriyor gibi.)
Yine geçen hafta Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Kazakistan’da katıldığı gayriresmi Türk Devletleri zirvesi ve zirvede KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın da “aile fotoğrafına girmesi” önemli; Türkiye, Karadeniz-Hazar-Orta Asya hattında giderek daha bağımsız bir jeopolitik güç merkezi oluşturma hedefinde oldukça yol almış görünüyor. Kıbrıs ise Doğu Akdeniz ticaret ve enerji yolları açısından kritik önemde.
Aynı dönemde Libya-İtalya-Türkiye-Katar formatının göç ve güvenlik ekseninde yeniden aktifleşmesi de dikkat çekici;
Avrupa artık Akdeniz’de meseleleri sadece Brüksel merkezli mekanizmalarla yönetemeyeceğini görüyor. Türkiye ise sahadaki etkisi nedeniyle giderek “zorunlu ortak” konumuna geliyor. Bu başlığa elbette, daha birkaç hafta önce Türkiye’yi Rusya ve Çin’le birlikte Avrupa açısından “tehlikeli ülke” sınıfına dahil eden AB Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in Cumhurbaşkanı Erdoğan’la yaptığı telefon görüşmesini de eklemek gerek.

Türkiye, Batı’nın parçası mı, gönüllü askeri gücü mü?

Bitcoin’in, sınır aşan veri kablolarının, ticaret ve enerji yollarının artık “mühimmat” haline geldiği bir ortamda Türkiye’nin dikkat etmesi gereken ise, bölgesel etki alanını genişletmeye çalışırken, Batı’nın “gönüllü askeri gücü” haline gelmemek elbette. ABD, “Amerikan askerinin ayağı sahaya değmeyecek” doktrini uyarınca Avrupa’dan da Ortadoğu’dan da çekilme eğiliminde. Boşluğu ise bölge ülkelerinin askerlerinin doldurması için çalışıyor.
Avrupa ise, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana konforunu yaşadığı Amerikan savunma şemsiyesini adım adım kaybederken, bunun yerine koyabileceği yeni sistemin peşine düşmüş durumda. Avrupalılar açısından “en az maliyetli” olan ise, eski kıtadan çekilmekte olan NATO’nun en büyük ordusunun yerine, ikinci büyük orduyu, yani Mehmetçiği koymak gibi görünüyor. Türkiye’nin önünde önemli fırsatlar olduğu gibi büyük tehlikeler de var. Önemli olan iç politika hırsları uğruna, ülkenin geleceğini etkileyecek olan fırsatları kaybetmemek...

İTO Mali Müşavirlik Meslek Komitesi Üyesi Numan Sağ, yıllık tecil maliyetinin yüzde 44'leri bulduğunu vurgulayarak taksitlendirmenin ‘gerçek bir yapılandırma’ olmadığını savunurken; TESK Başkanı Bendevi Palandöken esnafın yüksek faiz nedeniyle ödeme planlarını sürdüremediğini ve krediye erişimde tıkandığını belirtti. İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel de, “Merkez Bankası’nın para politikası doğrultusunda faiz indirim sürecine girilecekse, biz reel sektör olarak niye uzun vadeli ve yüksek sabit faizli bir borçlanma maliyetine girelim? Eğer amaç reel sektörü korumak ve güçlendirmekse, bu model koruyucu olmuyor” ifadelerini kullandı.

72 ay tek başına çözüm değil

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan İTO Mali Müşavirlik Meslek Komitesi Üyesi Numan Sağ, düzenlemenin içeriğine bakıldığında, vatandaşın ve şirketlerin beklediği gerçek bir yapılandırma modeli olmadığının çok net ve açık olduğunu ifade etti. Düzenlemenin uygulama esaslarına ilişkin verdiği örnekle açıklama yapan Sağ, “Şu anda 1 milyon lira vergi borcu olan bir mükellefi düşünelim. 2 yıllık ödemediği süreleri de eklersek, 1 milyon liralık bir vergi borcu gecikme zammıyla önce 3 milyon liraya çıkacak. Bu 3 milyon lirayı 72 ay, yani 6 yıl tecil ile taksitlendirdiğinde ise mükellefin borcu 10 milyon lirayı bulacak” dedi.

Kamu alacaklarında taksit süresinin 72 aya çıkarılmasının tek başına bir çözüm olmadığını söyleyen Sağ, “Teminatsız tecil sınırının 1 milyon TL'ye çıkarılması da aslında bu sorunu ortadan kaldırmıyor. Çünkü 1 milyon lira sınırına inebilmek için, örneğin 2 milyon liralık bir vergi borcunun önce 1 milyon lirasını ödemeniz lazım. Yani o aradaki 1 milyon lirayı peşinen kapatmanız gerekiyor” diye konuştu.

Gecikme maliyeti yıllık yüzde 44

Kamu alacaklarında gecikme zammının aylık yüzde 3,7 olduğunu, bunun da yıllık maliyetinin yüzde 44 seviyesinde, tecil faizinin ise yüzde 39 dolayında olduğuna işaret eden Sağ, şöyle devam etti: “Piyasada nakit sıkışıklığı bu kadar derinleşmişken KOBİ'lerin, üreticilerin ve işverenlerin geçmiş dönem vergi borçlarını, SSK primlerini, güncel vergi ödemelerini, maaşları, kirayı, enerjiyi ve diğer kredi giderlerini bu taksitlerle aynı anda ödemeye çalışmasını beklemek bile yanlıştır. Kamu borçlarının, önceki yapılandırma yasalarında olduğu gibi borç aslının üzerine Yurt İçi ÜFE (Yİ-ÜFE) farkı eklenerek, gerekirse yine 72 ay vadeyle yeniden yapılandırılmasına şiddetle ihtiyaç var."

Vergisel anlamda faydası yok

İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel de, yeni düzenlemeye ilişkin açıklamasında, firmaların halihazırda kamu borçlarını ödemekte büyük sıkıntılar yaşadığını, piyasanın işleri sürdürmekte zorlandığını hatırlattı. “Vergilendirme kurum kazancından, yani kar marjından olur. Oysa reel sektörün son 3-4 yıldır kar marjları inanılmaz derecede düştü” diyen Önel, “Dolayısıyla bu düzenlemenin mevcut işleyişe vergisel anlamda bir faydası olmayacak. Orada vadeyi yaymalarına rağmen faiz oranı çok yüksek kaldı” dedi. KOSGEB’in istihdamı koruma destek kredisinde faiz oranının yüzde 26 olduğunu hatırlatan Önel, bu yapılandırmada da faiz oranının en azından yüzde 26-28 bandına çekilmesi gerektiğini dile getirdi.

Bu model koruyucu olmuyor

Yapılandırmada bir faiz tezatlığı olduğuna dikkat çeken Önel, “Merkez Bankası’nın para politikası doğrultusunda faiz indirim sürecine girilecekse, biz reel sektör olarak niye uzun vadeli ve yüksek sabit faizli bir borçlanma maliyetine girelim? Eğer amaç reel sektörü korumak ve güçlendirmekse, bu model koruyucu olmuyor. Bazı KOSGEB kredilerinde de bu sabit faiz sorununu yaşıyoruz. Eğer faiz oranları aşağı gidecek, enflasyon düşecek diyorsak; kamu borçlanmasında niye sabit faizle ödeme yapıyoruz? En azından değişken bir maliyet yapısı kurulmalıydı. Faizler bu seviyede yüksek kaldığı sürece, reel sektörün bu yapılandırmayı çok yoğun bir şekilde kullanacağını düşünmüyorum” ifadelerini kullandı. SGK ve vergi borçlarında yapılacak gerçek bir yapılandırmanın piyasaya can suyu olacağını vurgulayan Önel, “72 ay vade fena bir süre değil. Ancak kredi/borç maliyetinin kesinlikle güncellenmesi ve düşürülmesi gerekiyor. Gerçek bir yapılandırma, faiz yükünün silinmesi ya da çok sembolik yüzde 3-5 gibi oranlarla ana paraya eklenmesiyle olur” dedi. Önel, aynı zamanda yapılacak düzenlemede vergisini doğru ve zamanında ödeyen kurumlara mutlaka bir teşvik, bir prim verilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

“Yüksek maliyetli yapılandırmanın altından kalkmak mümkün değil”

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken de yeni düzenleme teklifini eleştirdi. Sosyal medya hesabından "Yüksek faizli yapılandırma esnafı rahatlatmıyor" diyen Palandöken, şu ifadeleri kullandı: "Hem Maliye Bakanlığı hem de Sosyal Güvenlik Kurumu, Bağ-Kur ve SSK borçlarını 72 aya kadar yapılandırıyor. Ancak faiz oranı yüzde 39 seviyesinde. İnsanlar bırakın borcunu ödemeyi faizini bile karşılayamaz hale geliyor. Bu nedenle esnaf bu yapılandırmaları cazip bulmuyor. Vergi dairesine ve sosyal güvenlik kurumuna olan borçların 72 aya bölünmesi olumlu bir adım gibi görünse de yüksek faiz nedeniyle ödeme planları sürdürülebilir olmuyor. İnsanlar zaten mevcut taksitlerini ödemekte zorlanıyor. Böyle bir ortamda yüksek maliyetli yapılandırmaların altından kalkmaları mümkün değil. Esnaf borcunu ödemek istiyor ancak mevcut ekonomik şartlar buna izin vermiyor. Bir yapılandırma yapılmalı ve insanlar rahatlatılmalı. Faiz oranları mutlaka düşürülmeli, esnaf çalışıp borcunu ödemek istiyor ancak mevcut şartlarla bunun gerçekleşmesi mümkün değil. Bu sıkıntının bir an önce çözülmesi gerekiyor. Aksi halde ne esnaf ayağa kalkabilir ne de piyasalar yeniden canlanabilir."

17 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7577 sayılı Kanun ve sonrasında yayımlanan SGK’nın 2026/12 sayılı Genelgesi ile bu alanda önemli bir değişiklik yapıldı.

SGK Genelgesi ile birlikte yemek yardımına ilişkin kurallar yeniden tanımlandı.

Aslında yapılan düzenleme yalnızca bir “istisna artışı” değil. Aynı zamanda SGK’nın yemek yardımına bakışının da değiştiğini gösteriyor.

Eski Sistem Neden Tartışılıyordu?

2025 yılına kadar uygulamada en büyük sorun, nakit yemek yardımı ile yemek kartı uygulamaları arasındaki farklılıktı.

Yemek kartı kullanıldığında SGK primi avantajı daha geniş yorumlanırken, aynı yardım çalışana nakit verildiğinde daha sınırlı bir istisna uygulanıyordu. Bu durum işverenleri doğal olarak belirli ödeme modellerine yönlendiriyordu.

Oysa çalışanın cebine giren menfaat açısından bakıldığında, yardımın kartla mı yoksa nakit mi verildiği çoğu zaman ikincil bir konuydu. Çalışan açısından önemli olan, günlük yemek ihtiyacının karşılanmasıydı.

Yeni düzenleme tam da bu noktada yaklaşımı değiştirdi.

7577 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun’un 80’inci maddesi değiştirildi ve işyerinde yemek verilmediği durumlarda, çalışılan günlere ait günlük 300 TL’ye kadar yemek yardımının SGK priminden istisna olacağı açık şekilde kanuna yazıldı.

Bu düzenleme artık yalnızca yönetmelik veya genelge seviyesinde değil, doğrudan kanun seviyesinde koruma altına alınmış oldu.

Daha önemlisi ise SGK Genelgesi’nin uygulamayı oldukça geniş yorumlaması oldu.

Artık Nakit, Kart ve Kupon Arasında Büyük Fark Yok

Yeni Genelge’ye göre;

• Yemek hizmetinin restoran aracılığıyla sağlanması,

• Yemek kartı veya kupon kullanılması,

• Yardımın doğrudan nakit verilmesi,

durumlarının tamamında günlük 300 TL’ye kadar olan kısım SGK priminden istisna olacak.

Bu aslında uygulamada önemli bir zihniyet değişimi anlamına geliyor.

SGK artık şekilden çok yardımın amacına odaklanıyor. Genelgede açık şekilde “sigortalının beslenme ihtiyacının karşılanması” vurgulanıyor.

Yani sistem şunu söylüyor:

“Çalışana gerçekten yemek amacıyla bir menfaat sağlanıyorsa, yöntemi ikinci plandadır.”

Bu yaklaşım özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından önemli bir rahatlama sağlayacak.

Çünkü her işletmenin yemek kartı sistemi kurması veya organize yemek hizmeti sunması mümkün olmayabiliyor. Özellikle saha çalışanı bulunan işletmelerde, şantiyelerde, küçük üretim işletmelerinde veya esnek çalışma modellerinde nakit destek çok daha pratik bir yöntem olarak tercih ediliyordu.

Yeni düzenleme bu fiili durumu kabul etmiş görünüyor.

Ancak Her Ödeme Otomatik Olarak İstisna Değil

Düzenlemenin en kritik noktası ise burada başlıyor.

SGK bir taraftan istisnayı genişletirken, diğer taraftan muvazaalı işlemler konusunda da oldukça net bir uyarı yapıyor. Genelgede açık şekilde, yemek yardımı adı altında yapılan gerçeğe aykırı ödemelerin tespiti halinde primlerin gecikme cezası ve zammıyla tahsil edileceği belirtiliyor.

Aslında SGK’nın temel kaygısı şu:

Ücretin bir kısmının “yemek yardımı” adı altında gösterilerek prim matrahının düşürülmesi.

Bu nedenle uygulamada artık yalnızca bordro kaydı yeterli olmayacak. Yardımın gerçekten yemek amacı taşıyıp taşımadığı, fiili çalışma günleriyle uyumu, çalışan bazında tutarlılık ve ödeme sistematiği daha fazla önem kazanacak.

Özellikle her ay standart şekilde yüksek tutarlı “nakit yemek yardımı” ödemeleri yapan işletmelerin dikkatli olması gerekiyor.

Çünkü SGK artık yalnızca belgeye değil, ödemenin ekonomik gerçekliğine de bakıyor.

Bu yönüyle yeni sistem, vergi idaresinde son yıllarda gördüğümüz “şekilden çok işlemin gerçek mahiyetine odaklanan” yaklaşımın sosyal güvenlik alanına da taşındığını gösteriyor.

İşverenler İçin Yeni Dönemin Mesajı

Yeni düzenleme teknik olarak işveren lehine görünüyor.

Çünkü;

• Nakit yardım üzerindeki baskı azalıyor,

• Bordro planlaması kolaylaşıyor,

• Vergi ve SGK uygulamaları birbirine yaklaşıyor,

• Yemek kartı zorunluluğu fiilen zayıflıyor.

Ancak bu avantajın doğal sonucu, denetim refleksinin de güçlenmesi olacak.

Nitekim Genelgede dikkat çeken bir başka unsur da yeniden değerleme mekanizmasının sisteme bağlanmış olması. Günlük 300 TL’lik tutar artık her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılacak.

Bu da yemek yardımı uygulamasını geçici bir idari düzenleme olmaktan çıkarıp kalıcı bir sisteme dönüştürüyor.

Dolayısıyla artık mesele yalnızca “kaç lira istisna uygulanacağı” değil.

Asıl mesele, bu ödemenin gerçekten sosyal yardım niteliğinde mi olduğu, yoksa ücretin farklı isim altında parçalanması mı olduğu sorusu olacak.

Önümüzdeki dönemde SGK denetimlerinde yalnızca bordroların değil; yemek kartı hareketlerinin, banka ödemelerinin, çalışan bazlı uygulamaların ve fiili çalışma düzeninin birlikte değerlendirildiği daha analitik bir denetim yaklaşımını görmemiz sürpriz olmayacaktır.

Çünkü yeni dönemde sistemin baktığı şey yalnızca ödeme değil, ödemenin gerçek mahiyetidir.

"Bilindiği üzere, TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmekte olan 270 sıra sayılı Kanun Teklifi’nin 10. Maddesinde Varlık Barışı’nda vergi oranı, yüzde 5 olarak belirlenmiş, vergi oranının, bildirilen varlığın vadeli hesaplarda veya 4749 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında;

- En az 5 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 0,

- En az 4 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 1,

- En az 3 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 2,

- En az 2 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 3,

- En az 1 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 4

olarak uygulanması öngörülmüştü.

Ancak TBMM Genel Kurulu’ndaki görüşmelerde verilen ve kabul edilen bir önerge ile, banka ve aracı kurumlara bildirilen varlıkların belirli sürelerde Türkiye’de tutulmasını teşvik eden indirimli vergi uygulamasının kapsamına girişim sermayesi yatırım fonları da dahil edildi.

Ayrıca, bildirecek varlıkların elde tutulmasına ilişkin verilecek taahhütnamelerden damga vergisi alınmaması öngörüldü. Yukarıda belirtilen sürelerde girişim sermayesi yatırım fonlarında tutulacağının taahhüt edilmesi halinde de indirimli vergi oranları uygulanacak. Ayrıca, yapılan diğer bir düzenleme ile de, bildirecek varlıkların elde tutulmasına ilişkin verilecek taahhütnamelerden damga vergisi alınmaması sağlandı."

TEKLİF TBMM GENEL KURULU'NDA KABUL EDİLDİ

Vergiye yönelik düzenlemeleri de içeren, Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.

Teklifle, Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye'de yerleşmiş sayılmasından önceki son 3 takvim yılında Türkiye'de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla ülke dışında elde ettiği kazançların 20 yıl boyunca gelir vergisi alınmayacak.

Kamu alacağına ilişkin tecillerde azami taksit süresi 36 aydan 72 aya, teminatsız tecil tutarı 1 milyon liraya çıkarılacak.

Nitelikli hizmet merkezlerinde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı için gelir vergisi istisnası uygulanacak. Gerçek veya tüzel kişilerce, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının 31 Temmuz 2027'ye kadar banka veya aracı kurumlara bildirilmesi halinde, söz konusu varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak.

İstanbul Finans Merkezinde katılımcı belgesi alarak finansal faaliyette bulunan kuruluşların kazançları için yüzde 100 olarak uygulanan kurumlar vergisi indirimi uygulaması 2047 yılına kadar uzatılacak, bu kuruluşlara kuruluş ve izinleri için finansal faaliyet harçları yönünden 5 yıl süreyle sağlanan muafiyet 20 yıla çıkarılacak.

TBMM Dilekçe Komisyonu bünyesinde kurulan, Türkiye'de Finansal Okuryazarlığın Yaygınlaştırılması ve Düzeyinin Artırılması Alt Komisyonu toplanacak. Çarşamba günü, Meclis'te grubu bulunan siyasi partilerin grup toplantıları gerçekleştirilecek. Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, partisinin TBMM Grup Toplantısı'nda milletvekillerine hitap edecek.

Nitelikli hizmet merkezlerinde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı için gelir vergisi istisnası uygulanacak.

Vergi levhaları sistem tarafından internet vergi dairesi hesaplarına aktarıldıktan sonra, mükellefler, internet vergi dairesinden bizzat kendileri veya 3568 sayılı Kanun uyarınca yetki almış olup bağımsız çalışan serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirler (meslek mensupları) aracılığıyla, gelir vergisi mükellefleri için 1 Nisan’ dan itibaren, kurumlar vergisi mükellefleri için 1 Mayıstan itibaren, 2025 vergilendirme dönemine ait vergi levhalarını MAYIS AYI sonuna kadar yazdırmaları gerekmektedir.

Vergi levhası almak mecburiyetinde olan mükellefler Tebliğde sayılan bilgileri ihtiva eden levhaları iş yerlerinin;

a) Merkezlerinde,

b) Şubelerinde,

c) Satış mağazalarında,

ç) Çiftçilerin doğrudan doğruya zirai faaliyetleri ile ilgili alım satım işlerinin tedviri için açtıkları yazıhanelerinde,

d)Taşıt işletmeleri ayrıca taşıtlarında, yetkililerce istenildiğinde ibraz etmek üzere bulunduracaklardır. Ancak işyeri duvarına asılma mecburiyeti kaldırılmıştır.

İş yerinde birden fazla kat veya reyon olması halinde her kat veya reyon için ayrı birer levha alma ve bulundurma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Birden fazla yerde vergi levhası bulundurmak mecburiyetinde olan mükellefler ile levhalarını başka kurumlara ibraz edecek mükellefler vergi levhalarını internet vergi dairesinden ihtiyaç duydukları adet kadar çıktı alabileceklerdir.

Vergi levhası bulundurma mecburiyetine uyulmaması halinde uygulanacak ceza; Tebliğe göre vergi levhası almak ve bulundurmak mecburiyetinde olan mükelleflerin vergi levhasını bulundurmak mecburiyetinde oldukları yerlerde yapılan denetimlerde bulundurma mecburiyetine uyulmadığının tespit edilmesi halinde her bir tespit için Vergi Usul Kanununun 353’üncü maddesinin (4) numaralı bendine istinaden özel usulsüzlük cezası kesilmesi gerekmektedir.

Bilgilerinize sunarız.
Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Mükelleflerin, hem uluslararası hukuk hem de Anayasa hukuku açısından güvence altına alınmış olan savunma haklarını tam olarak kullanabilmeleri için, aleyhinde yapılan işlemin içeriğini, gerekçesini tam olarak öğrenme hakkı vardır.

Savunma hakkının vazgeçilmez unsuru

Bu maksatla da Vergi Usul Kanununu 34 ve 366. maddelerinde cezalı tarhiyat sebebini içeren vergi inceleme raporlarının ihbarname ekinde mükellefe tebliği zorunluluğunu getirmiştir. Kanun koyucunun buradaki maksadı, cezalı tarhiyata muhatap olan kişinin hakkında uygulanan işlemin sebeplerine tam olarak vakıf olması ve haklarını buna göre kullanması ve yargı önünde kendisini eksiksiz olarak savunabilmesi ve böylece idari işlemin hukuka uygunluk denetiminin tam olarak yapılabilmesini sağlamaktır.

Ancak uygulamada şekil olarak hazırlanmış ve esasen mükellefin işlemlerinin ne sebeple kusurlandırıldığını göstermeyen, Vergi Tekniği Raporu (VTR) adı verilmiş raporlara atfın dışında hiçbir bilgi içermeyen vergi inceleme raporlarının (VİR) mükellefe tebliği, ancak ardındaki vergi tekniği raporlarının gizlenmesi, anayasal güvence altına alınmış savunma hakkının gereklerinin yerine getirildiği anlamına gelmemektedir.

Kanunlarda olmayan VTR’nin düzenlenme amacı Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği’nde; “yürütülmekte olan incelemelerde her türlü delil ve ispat vasıtası toplanarak somut bir şekilde maddi vakıayı ortaya koymak, ve/veya birden fazla mükellefi veya vergi türünü ya da aynı mükellefin birden fazla vergilendirme dönemini kapsayan ve eleştiri konusu yapılabilecek hususların tespitini gerektiren durumlarda, konunun tek bir raporda ifade edilebilmesi” olarak ifade edilmiştir. Bu raporların, müteakiben düzenlenecek VİR’lerin ekini oluşturması amaçlanmıştır. VTR; içeriğinde tarhiyat önerisi yer almayan, ancak mükellef hakkında tarhiyat önerisi içeren VİR’e dayanak teşkil eden raporlardır.

Mükelleflerin haklarındaki suçlamayı tam olarak öğrenmeleri, haklarında yapılan tarhiyatın sebebini bilmeleri sadece yargı huzurunda savunma hakları ile ilgili değildir. Mükellefler bunlara bakarak belki idari yollara başvurarak uzlaşma müessesesinden yararlanıp yararlanmamayı veya orada uzlaşıp uzlaşmamayı tercih edebileceklerdir.

Vergi mahremiyeti gerekçesi ne kadar geçerli?

Bütün bunları boşverin, bir hukuk devletinde idarenin mükelleflerden sebep unsurunu gizleyerek tarhiyat yapması, hangi delillere, hangi tespitlere veya hangi ifadelere dayandığını mükelleften gizleyerek hakkında ceza uygulaması, kabul edilemez.

Yargılama aşamasında, re’sen araştırma ilkesinden hareketle VTR’nin getirtilmesi de bu hukuki eksikliği ortadan kaldırmaz.

VTR’nin tebliğ edilmemesinin sebebi idari anlayışta, diğer mükelleflerle ilgili bilgiler de içermesi ve bu bilgilerin vergi mahremiyeti kapsamında yer alması şeklinde açıklanmaktadır. İdare, Vergi Usul Kanununun 5. maddesinde yazılı vergi mahremiyeti maddesine sığınmaktadır. Oysa bu konunun vergi mahremiyeti ile ilgisi yoktur, dolayısıyla gerekçe yanılgındır. Bir mükellefin işlemleri bir başka mükellefe göre kusurlandırılıyorsa, kusurlandırılan mükellefin bunu bilmek en tabii hakkıdır. “Gizli emsal” adı altında ceza hukukunun “gizlik tanık” benzeri uygulamalar vergi hukukuna taşınamaz.

Mali idare eğer üçüncü şahıs durumundaki mükelleflerin mahremiyetine önem veriyorsa, tarhiyatı yapmayacaktır. Hayır, tarhiyat yapmak istiyorsa, hakkında cezalı tarhiyat yapacağı mükellefin, tarhiyatın sebep unsurunu tüm gerekçe ve delilleri ile tam olarak öğrenmesini sağlamak durumundadır. Bu idarenin yapacağı ve yapması gereken bir tercihtir.

Yargının vermesi gereken karar

Kaldı ki son zamanlarda VİR’lerin atıf yaptığı ve mükellefe tebliğden imtina edilen VTR'lerin ilgili mükellef dışında üçüncü şahıs durumunda olan kişilerle ilgili hiçbir bilgi içermediği de görülmektedir. Dolayısıyla bu gibi durumlarda “vergi mahremiyeti” gerekçesi de çökmektedir. Örneğin bir serbest meslek mükellefinin giderlerini faaliyeti ile illiyet bağı olmaması sebebiyle reddeden VTR, vergi mahremiyeti ile hiç ilgisi olmamasına rağmen mükelleften gizlenmektedir. Bir başka olayda bir mükellefin hasılatını eleştiren, kendisinin başkaca faaliyet gelirleri ile kıyaslanarak, oranlanarak kayıt dışı gelir elde ettiğini iddia eden VTR, o mükelleflen, yine 3. şahıslarla ilgili hiç bir bilgi içermemesine rağmen gizlenmektedir.

Bu da mali idarenin giderek VTR uygulamasını, tarhiyat sebep ve delillerinin mükelleflerden gizlenmesinin aracı olarak kullanmaya başladığını göstermektedir. Bu yanlış bir yoldur. Bu yola yargının cevaz vermemesi, VTR’lerin tebliğ edilmemesi halinde tebligatın geçersizliğine karar vermesi gerekir.

Emlak vergisi oranı meskenlerde binde bir, diğer binalarda binde iki, arsalarda binde üç tür. Bu oranlar, büyük şehir be­lediye sınırları ve mücavir alanlar için­de % 100 artırımlı uygulanır. Ayrıca belli şartlar dahilinde emlak vergisi oranı in­dirimli (yüzde sıfır) olarak uygulanmak­tadır. Emlak vergisi kanunun 8. Madde­sine göre bir adet meskeni olan Emekli­ler için Emlak Vergisi oranı sıfır olarak uygulanır ve vergi ödenmez. Muafiyet şartlarının ihlali halinde emlak vergisi cezalı olarak tahsil edilmektedir.

Emlak vergisi muafiyet şartları nelerdir?

Emeklilerin indirimli emlak vergisin­den yararlanabilmeleri için aşağıdaki şartların sağlanması gereklidir.

1 Türkiye Cumhuriyeti sınırları içe­risindeki mesken niteliğindeki ta­şınmazın brüt yüzölçümünün 200 met­rekareyi aşmamış olması gerekmektedir.

2 İndirimden yararlanacak Emekli­nin tek bir meskene sahip olması, gereklidir. Bu hüküm, emeklilerin bizzat oturmaları şartıyla tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde, hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Ancak kişi­nin birden fazla meskeni varsa ya da bir­den fazla mesken üzerinde hisseleri bu­lunuyorsa indirimden yararlanamaz ve sahip oldukları meskenlerin tamamı için ayrı emlak vergisine tabii tutulur.

3 Emlak vergisi indirimi konutlar için geçerlidir. Bu konutlarda ika­met etmek ve başka bir konutlarının bu­lunmaması koşulu vardır. Ayrıca yılın sadece belli dönemlerinde kullanılan yazlık konutlar için indirimli emlak ver­gisi uygulamaz.

Çalışan emekliler indirimden yararlanamaz

Sosyal güvenlik kurumlarından emek­li, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylı­ğı alanların, bu aylıkları dışında baş­ka gelirlerinin bulunması halinde indi­rimli vergiden yararlanılamaz. Yabancı bir sosyal güvenlik kurumundan emek­li olanlar da bu uygulamadan yararlana­maz. Mükelleflerin gelir getirmeyen iş­yeri, arsa ve araziye sahip olmaları, indi­rimli vergi oranından yararlanmalarına engel teşkil etmemektedir.

Kira geliri elde eden emeklilerin durumu

İndirimli bina vergisi oranı uygulan­masından yararlanmak için mesken­de bizzat oturma şartı aranmamaktadır. Sahip olduğu tek meskeni kiraya veren ancak kendisi de kirada oturan emekli­ler indirimli emlak vergisi uygulamasın­dan yararlanabilirler. Kira ödemeksizin bir başkasının yanında oturan emekliler kiraya verdikleri mesken için indirim­li bina vergisi oranından faydalanamaz­lar. Eşlerin her ikisi adına gayrimenkul bulunması halinde birinde oturulması diğerinin ise kiraya verilmemesi ve bu meskenden gelir elde edilmemesi duru­munda ise her iki mesken için de indi­rimli emlak vergisi oranı (sıfır) uygulan­ması gerekmektedir.

Şartların ihlali halinde cezalı tahsilat

Emlak vergisi muafiyet şartlarının ihlali durumunda, ilgili mükellef sı­fır oranlı emlak vergisi hakkını kaybe­der. Şartların kaybedildiği yılı izleyen yıldan itibaren emlak vergisi ödemeye başlar ve muafiyetin haksız uygulandı­ğı yıllar için geriye dönük cezalı vergi tahsilatı yapılır.

Ev hizmetlerinde bir veya daha fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanındaki çalışma gün sayısı 10 günden az olanlar için ise sadece kısa vadeli sigorta kolları uygulanır. Bu kişileri çalıştıranlardan bir günlük asgari ücretin yüzde 2’si oranında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi alınır. 2026 yılı için günlük prim tutarı 22,02 TL’dir.

“Gerçek kişi” ibaresine dikkatinizi çekerim. Gündelikçiyi 22,02 TL prim ile sigortalamak için gerçek kişinin yanında çalıştırılması gerekir. Şirketlerin haftada 1-2 gün temizlik için çağırdığı işçilerin yaptığı iş ev hizmetleri sayılmaz. Şirketlerce çalıştırılan gündelikçiler ayda kaç gün çalıştılarsa o günlerin primi tam ödenmelidir.

SAAT HESABINA DİKKAT!

Ev hizmetlerinde çalıştırılan işçilerin hangi sigortaya tabi olacağı belirlenirken 10 gün hesabı aynı kişi yanında ay içindeki çalışma saati süresine göre hesaplanır. Her 7,30 saat 1 gün sayılır. On günden az çalışmanın tespitinde günlük 7,5 saatin altındaki çalışmalar ise 1 gün kabul edilir. On günden az çalışılan süreler birbirini takip eden günler olabileceği gibi ayın farklı günleri de olabilir. Dolayısıyla, çalışma süresinin on günün altında olup olmadığı konusunda saat hesabına dikkat edilmelidir.

BAŞVURU NASIL YAPILIR?

Ev hizmetlerinde 10 günden az çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumuna sigorta tescili, en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar yapılmalıdır. Ay sonunun hafta tatili, genel veya resmi tatil günlerine denk gelmesi halinde başvurunun bu günleri takip eden ilk iş günü sonuna kadar yapılması gerekir.

Başvuru SGK’ya doğrudan ya da internet yoluyla yapılabilir. E-Devlet üzerinden başvuru yaparken “Ev Hizmetlerinde 10 Günden Az Sigortalı Çalıştırılacaklara İlişkin Başvuru Formu” doldurulur. Formda çalışmanın her ay devam edeceğinin işaretlenmesi halinde izleyen aylarda tekrar bildirim yapılması gerekmez.

EMEKLİLİK PRİMLERİNİ KENDİLERİ ÖDEYEBİLİRLER

Ayda on günden az süreyle ev hizmetlerinde çalıştırılanlar, isterlerse o ayın uzun vadeli sigorta primlerini kendileri ödeyerek emekliliğe saydırabilirler. Prim tutarı brüt asgari ücretin yüzde 33,5’i oranındadır. 2026 yılı için 11.065,05 TL ödenmesi gerekir. Bu şekilde ödenen primler 4/a statüsünde sayılır.

Prim ödemesinin, çalışılan ayı takip eden ayın sonuna kadar yapılması gerekir. Aksi takdirde prim ödeme hakkı düşer.

İŞ KAZASINDAN YARARLANMAK İÇİN EN AZ 10 GÜN ÖNCE SİGORTA YAPILMALI

Ayda 10 günden az süreyle ev hizmetlerinde çalıştırılanlar için ödenen sigorta iş kazası ve meslek hastalığına karşı hem işçiye hem de çalıştıranlara koruma sağlar. İş kazasından kaynaklı tedavi giderleri SGK tarafından karşılanır. Raporlu olduğu süreler için geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Kalıcı engellilik halinde engellilik oranına göre sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.

Ancak, iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan bu yardımlardan yararlanabilmek için, iş kazasının olduğu tarihten en az 10 gün önce sigorta tescilinin yapılması, sigortalılığın sona ermemiş olması, işçinin kendi sorumluluğunda prim borcu bulunmaması gerekir.

Burada haksız bir uygulamaya dikkat çekmek istiyorum. SGK normal bir işçinin uğradığı iş kazasında sigorta tescilinin yapılıp yapılmadığına veya ne zaman yapıldığına bakmaksızın iş kazasına ilişkin her türlü yardımları sağlıyor. İşçi işe başladığı gün kaza geçirse bile yardımları alabiliyor. Sadece sigortayı hiç yaptırmayan veya zamanında yaptırmayan işverene cezai yaptırımlar uyguluyor, yapılan masrafları işverene rücu ediyor.

Ev hizmetlerinde 10 günden az çalıştırılan işçilerin uğradığı iş kazalarındaki masraflar bu işçileri çalıştıranlara hiçbir şekilde rücu edilmiyor. Ancak, on gün önceden sigorta bildirimi yapılması zorunluluğu işçileri mağdur ediyor. Bu durum, ev hizmetlerinde çalışanlar açısından haksızlık oluşturuyor.

NEDEN SİGORTA YAPTIRMALI?

Ev hizmetlerinde 10 günden fazla çalıştırılanların sigortalarının yapılmaması halinde uygulanacak cezai yaptırımlar kanunda yer alıyor. Fakat 10 günden az çalıştırılanların sigortalarının yapılmaması halinde ne tür bir ceza uygulanacağına dair hüküm bulunmuyor. Bu nedenle 10 günden az çalıştırılanların sigortası ihmal ediliyor.

Bununla birlikte, cezai yaptırım olmasa bile yukarıda da anlattığım gibi, yapılan bu sigorta, evde çalışırken olası bir iş kazası durumunda işçinin gerekli tedaviyi almasını sağlarken, işvereni de tedavi masraflarına veya olası tazminatlara karşı koruyor.

20 MİLYONDAN FAZLA İŞSİZ

Raporda, petrol fiyatlarının 2026 yılı ocak-şubat başlarındaki ortalama seviyesinin yaklaşık yüzde 50 üzerine çıkması durumunda, küresel çalışma saatlerinin 2026 yılında yüzde 0,5, 2027 yılında ise yüzde 1,1 oranında azalmasının beklendiği kaydedildi. Bunun sırasıyla 14 milyon ve 38 milyon tam zamanlı eşdeğer işe denk geldiği belirtildi. Yani, 38 milyon kişinin bir yıllık çalışma süresine eşdeğer kayıp anlamına geliyor.

Rapora göre, işsizlik oranı 2026’da 0,1 puan, 2027 yılında ise 0,5 puan artacak. Bu da 2026 yılında ilave 5 milyon, 2027’de ise 20 milyondan fazla işsiz anlamına geliyor.

Raporda yer alan bir başka tespit ise petrol fiyatlarındaki yükselişin kalıcı olması halinde reel işgücü gelirlerinin 2026’da yüzde 1,1, 2027 yılında ise yüzde 3 oranında düşebileceği oldu. Bu da işgücü gelirlerinde sırasıyla yaklaşık 1,1 trilyon ve 3 trilyon dolar kayba denk geliyor.

Brent petrolün varil fiyatı 2026 ocak – şubat aylarında ortalama 68-69 dolar olarak gerçekleşti. Mart ayında 102-103 dolar, nisan ayında 117-124 dolar olan Brent petrolün varil fiyatı mayıs ayında ise ortalama 109 dolar oldu. Petroldeki mevcut fiyatlar yıl başındaki seviyenin yaklaşık yüzde 58 üzerinde seyrediyor.

EN ÇOK ARAP ÜLKELERİ VE ASYA – PASİFİK BÖLGESİ ETKİLENİYOR

Savaşın en çok Arap devletleri ile Asya – Pasifik bölgesini etkilemesi bekleniyor. Arap devletlerinde işgücü piyasasına yönelik risklerin hem acil hem de büyük olduğu belirtilen raporda, savaşın daha hızlı ve daha geniş etkilerini ölçmek amacıyla tasarlanan modele dayanan simülasyonlar yapıldı. Buna göre, çalışılan saatler, gerilimin hızlı bir şekilde azaldığı senaryoda yüzde 1,3, uzun süreli kriz senaryosunda yüzde 3,7 ve ciddi tırmanma senaryosunda yüzde 10,2 oranında azalacak.

Ciddi tırmanma senaryosunun gerçekleşmesi halinde çalışılan saatlerde COVID-19 salgını dönemindekinin iki katından daha büyük bir kayıp yaşanacak.

Arap devletlerinde istihdamın yaklaşık yüzde 40’ının ticaret, inşaat, imalat sanayii, tarım, ulaştırma, konaklama ve yiyecek gibi yüksek riskli sektörlerde bulunduğu vurgulandı.

Asya ve Pasifik bölgesinde ise petrol şoku senaryosuna göre çalışma saatlerinin 2026’da yüzde 0,7, 2027’de ise yüzde 1,5 azalabileceği kaydedildi. Bölge ülkelerindeki reel işgücü gelirlerinin ise yüzde 1,5 ve yüzde 4,3 düşebileceği tahmin edildi.

Asya – Pasifik ülkelerinin savaştan yüksek oranda etkilenmesinin sebebi olarak Körfez ülkelerine en fazla işçinin bu bölge ülkelerinden gelmesi gösterildi. Savaşın başından beri işçi sayısında keskin bir düşüş yaşandığı, Körfez’den kendi ülkelerine dönüşlerin arttığı ifade edildi. Güney ve Güneydoğu Asya’daki birçok aile ve topluluk için hane halkı gelirinin önemli kaynağı olan işçi dövizlerindeki akışların zayıflamaya başladığı, bazı ülkelerde daraldığı vurgulandı. Raporda, “Kriz hem askeri operasyonları hem de havale akışlarını aksatırsa, etkileri menşe ülkelerdeki tüketime, yoksulluğa ve yerel istihdama da yayılabilir” denildi.

Raporda, geçici bir enerji şokunun istihdamda uzun süreli etkiye yol açmasını önlemek için kayıt dışı çalışanlar, göçmen işçiler, mülteciler ve küçük işletmeler başta olmak üzere en çok etkilenen işçileri ve işletmeleri kapsayacak şekilde politikalar geliştirilmesi gerektiği belirtildi.

Proje kapsamında, pilot uygulamanın kapsamının genişletilmesi amacıyla, “Katma Değer Vergisi Beyannameleri (KDV1, KDV2, KDV2B, KDV4, KDV9015)” 2026/Mayıs döneminden başlamak üzere Antalya, Kayseri, Manisa ve Kütahya illerinde de belirtilen vergi türlerinden mükellefiyeti bulunan mükellefler için 1/6/2026 tarihinden itibaren e- Beyan uygulaması üzerinden alınacaktır.

Antalya, Kayseri, Manisa ve Kütahya illerinde belirtilen vergi türlerinden mükellefiyeti bulunan mükelleflerimizin 2026/Mayıs ve takip eden dönemlere ait beyannamelerinin, Dijital Vergisi Dairesi üzerinden “e-Beyan” uygulamasına erişim sağlanarak “+ Yeni Beyanname” butonu altında yer alan “0015-KDV1, 4017-KDV2, 4018-KDV2B, 0016-KDV4 ve 9015-KDV9015” başlıklı Katma Değer Vergisi Beyannameleri kullanılarak verilmesi gerekmektedir.

Ayrıca meslek mensupları tarafından, pilot uygulama kapsamında bulunan illerdeki mükelleflerinin beyannamelerinin, 2026/Mayıs vergilendirme döneminden itibaren, kullandıkları muhasebe programlarının e-Beyan sistemine entegre olması durumunda (entegrasyon için gerekli olan tüm bilgi ve belgeler entegrasyon talebinde bulunan muhasebe programları ile paylaşılmıştır) entegrasyon (web servis) yoluyla da “e-Beyan” sistemi üzerinden verilmesi mümkündür.

e-Beyan uygulamasının ana sayfasındaki sağ üst köşesinde yer alan kullanıcı ünvanına ait simgeye basıldığında açılan “Yardım -> e-Beyanname Dokümanlar -> Hemen Başla” başlıklarına sırasıyla tıklanarak katma değer vergisi beyannamelerinin sayfalarına ilişkin ayrıntılı açıklamaların bulunduğu modüllere erişim sağlanabilecektir.

Duyurulur.

Bu amaçla hazırlanan “Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Beyannamesi” ile “Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Bilgi Beyannamesi” mükelleflerimizin ve meslek mensuplarımızın veri girişi ve hesaplama süreçlerini deneyimleyebilmeleri amacıyla yeni “e-Beyan Test” sisteminde uygulamaya açılmıştır.

Nihai ana işletmesinin konsolide finansal tablosundaki yıllık konsolide hasılatı, gelirin raporlandığı hesap döneminden önceki dört hesap döneminin en az ikisinde 750 milyon Avro karşılığı Türk lirası sınırını geçen çok uluslu işletme grupları, yerel ve küresel ATV uygulaması kapsamına girmektedir.

Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi, gelirin dâhil edilmesi esası ve yetersiz vergilendirilmiş ödemeler esasına göre belirlenir. Gelirin dâhil edilmesi esası kapsamında küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin mükellefi, kapsama giren çok uluslu işletme gruplarına bağlı ve diğer ülkelerde yerleşik olan işletmelerin; Türkiye’de yerleşik nihai ana işletmesi, ara ana işletmesi veya kısmen sahip olunan ana işletmesidir. Bu kapsamda bahse konu mükelleflerin ilgili beyannameleri test edebilmeleri için kurumlar vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairesi müdürlüklerinde kendi adlarına “0064 - Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi” mükellefiyeti tesis ettirmeleri gerekmektedir.

Mükellefiyetini tesis ettirmiş olan kullanıcılar, Dijital Vergi Dairesi’ne mevcut kullanıcı kodu ve şifreleri vasıtasıyla giriş yaptıktan sonra, “e-Beyan Test” modülüne erişim sağlayarak ilgili beyannameyi test amacıyla kullanma imkânı bulacaklardır. Bu süreçte, mükelleflerimiz ve meslek mensuplarımız, beyannameye ilişkin sorularını veya önerilerini GloBE@gelirler.gov.tr elektronik posta adresine iletebilirler.

Duyurulur.

Hisarcıklıoğlu, kredi büyümesine getirilen kısıtlamalarla yüksek faiz oranlarının özellikle KOBİ’lerin “ayağına pranga” olduğunu söyledi. Bu cümle aslında Anadolu’daki işletmenin günlük hayatını özetliyor.

Son dönemde siyaset cephesinden gelen açıklamalar ve kulis bilgileri, rahatsızlığın artık iktidar çevrelerine de yayıldığını gösteriyor. Bazı kurmaylar ekonomi programının revize edilmesi gerektiğini belirterek “Enflasyonla mücadele, ekonomiyi rayına oturtmak için tek yöntem olamaz” değerlendirmesinde bulunuyor.

Ekonomi yönetimi uzun süre topluma sabır tavsiye etti. “Dezenflasyon başladı”, “program çalışıyor”, “geçici etkiler var”, “önümüzdeki aylar daha iyi olacak” denildi. Fakat vatandaşın hayatında “iyi” olan kalemler sınırlı kaldı. Enflasyon oranı kağıt üzerinde düşse bile hayat pahalılığı düşmedi.

Enflasyonla mücadele programı ilk açıklandığında toplumun önemli bir kısmı, “belki bu kez olur” diyerek sabretti. İş dünyası, yüksek faize rağmen programı tümden karşısına almadı. Vatandaş, hayat pahalılığına rağmen “önümüzdeki aylar daha iyi olacak” cümlesini defalarca dinledi. Ancak bugün gelinen noktada mesele sadece fiyatların yüksekliği değil; insanların bu reçeteye, bu anlatıya ve bu ekonomi yönetimi diline artık inanmaması.

Bu hoşnutsuzluk yalnızca sokakta değil, iş dünyasının açıklamalarında da görülüyor. İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan’ın “Sebebi olmadığımız enflasyonun çok üzerinde kredi faizleriyle büyük ve haksız bir bedel ödüyoruz” sözleri, sanayicinin artık sabır sınırına geldiğini gösteren en açık çıkışlardan biri oldu. Bahçıvan’ın mesajı basitti: Sanayi üretim tarafında zaten üzerine düşeni yaptı, fakat yüksek faiz ve kredi kısıtları yüzünden enflasyonla mücadelenin faturası haksız biçimde üreticiye kesiliyor.

TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu’nun sözleri de aynı sıkışmayı başka bir yerden anlatıyor. Hisarcıklıoğlu, kredi büyümesine getirilen kısıtlamalarla yüksek faiz oranlarının özellikle KOBİ’lerin “ayağına pranga” olduğunu söyledi. Bu cümle aslında Anadolu’daki işletmenin günlük hayatını özetliyor. Krediye ulaşamayan, ulaşsa maliyetini taşıyamayan, maliyetini fiyata yansıtsa müşterisini kaybeden bir işletme düzeninden bahsediyoruz.

Bankacılık tarafında ise İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran’ın çıkışı tartışmayı daha görünür hale getirdi. Aran, ekonomi programına desteğinin sürdüğünü söylese de programda revizyon ihtiyacına dikkat çekti; basına yansıyan ilk ifadelerinde de İran savaşı ve petrol fiyatlarındaki yükselişle birlikte mevcut programın fiilen zorlandığını belirttiği aktarıldı. Sonradan sözlerinin bağlamından koparıldığını söyledi, fakat ilk çıkış piyasanın duyduğu rahatsızlığın artık finans sisteminin merkezinden de dile geldiğini gösterdi.

Mesele sadece ekonomik değil, aynı zamanda siyasi

Daha önce bu eleştiriler çoğunlukla iş dünyası, ekonomistler ve vatandaşlar üzerinden okunuyordu. Ancak son dönemde siyaset cephesinden gelen açıklamalar ve kulis bilgileri, rahatsızlığın artık iktidar çevrelerine de yayıldığını gösteriyor. Bazı kurmaylar ekonomi programının revize edilmesi gerektiğini belirterek “Enflasyonla mücadele ekonomiyi rayına oturtmak için tek yöntem olamaz” değerlendirmesinde bulunuyor. Ayrıca yerli üretim ve yatırımcı desteklenmeden ekonominin toparlanamayacağı görüşünün parti içinde dile getirildiği aktarılıyor.

Bu eleştirilerin parti içindeki tartışmaları büyüttüğü de görülüyor. Çeşitli kulis haberlerinde, yüksek faiz ve sıkı para politikasının sahada siyaset yapmayı zorlaştırdığı belirtiliyor. Buradaki mesele sadece ekonomik değil, aynı zamanda siyasi. Çünkü yüksek faiz, pahalı kredi, yavaşlayan üretim ve geçim sıkıntısı nihayetinde sandıkta karşılığı olan başlıklar.

Eski milletvekili olan köşe yazarlarının çıkışı da bu açıdan dikkat çekici. Basına yansıyan değerlendirmelerde, enflasyon açıklamalarındaki gerekçelerin artık “kabak tadı verdiğini” söyleyen ve yüksek enflasyonun faturasını mevcut ekonomi politikalarına bağlayanlar var. Bu tür açıklamalar, uzun süre örtülü kalan rahatsızlığın artık daha açık biçimde konuşulmaya başladığını gösteriyor.

Bazı medya organlarında da benzer bir ton görülüyor. Bir çok mecrada yüksek faiz politikasını hedef alan manşetler, “yüksek faizle üretim olmaz” yaklaşımının öne çıkması dikkat çekici. Bu tür yayınlar, ekonomi yönetimine dönük eleştirinin artık her yönden geldiğini gösteriyor.

Vatandaşın iktisadı, sepetteki ürün sayısıyla ölçülür

Vatandaş tarafında ise tepki çok daha doğrudan. Çünkü vatandaş teknik kavramlarla konuşmuyor; market poşetiyle, kira ödemesiyle, kredi kartı ekstresiyle konuşuyor. “Dezenflasyon başladı” denildiğinde insanlar fiyatların düşmesini beklemiyor belki, ama en azından alım gücünün daha fazla erimemesini istiyor. Oysa günlük hayatın içinde görülen tablo başka. Et, süt, kira, okul masrafı, ulaşım ve enerji giderleri vatandaşın bütçesini kemirmeye devam ediyor. İnsanlar “Biz neden bu kadar pahalı yaşıyoruz?” diye sormaya başlamışsa, orada artık teknik sunumların etkisi azalır. Çünkü vatandaşın iktisadı, sepetteki ürün sayısıyla ölçülür.

Ekonomi yönetimi uzun süre topluma sabır tavsiye etti. “Dezenflasyon başladı”, “program çalışıyor”, “geçici etkiler var”, “önümüzdeki aylar daha iyi olacak” denildi. Fakat vatandaşın hayatında “iyi” olan kalemler sınırlı kaldı. Enflasyon oranı kağıt üzerinde düşse bile hayat pahalılığı düşmedi. Elbette, insanlar oranlara değil, fiyat seviyesine bakıyor. Geçen ay satın aldığını bugün alamıyorsa, “enflasyon düşüyor” cümlesi ona teselli vermiyor.

Burada ekonomi yönetiminin en büyük hatası sadece politika tercihi değil, iletişim dili oldu. Üstten bakan, azarlayan, fedakârlığı hep vatandaştan ve üreticiden bekleyen bir dil, toplumsal desteği tüketti. İnsanlara sabır tavsiye edilirken, aynı ölçüde kamuda tasarruf, vergi adaleti, kayıt dışılıkla mücadele ve yapısal reform kararlılığı yeterince hissettirilmedi. Böyle olunca program sadece ekonomik olarak değil, psikolojik olarak da yıprandı.

Bugün oluşan hoşnutsuzluğu hafife almak büyük hata olur. Çünkü güven kaybı bir anda ortaya çıkmaz; yavaş yavaş birikir. Önce hedeflere inanılmaz. Sonra açıklamalara inanılmaz. Daha sonra rakamlara bile şüpheyle bakılır. En sonunda insanlar kendi yaşadığını tek ölçü kabul eder. Türkiye’de bugün birçok vatandaş, KOBİ, sanayici ve hatta siyaset çevresindeki bazı isimler tam bu noktaya gelmiş görünüyor.

Bu kadar farklı kesim aynı rahatsızlığı farklı kelimelerle anlatıyorsa, mesele sadece iletişim kazası değil, politika yorgunluğudur.

Ekonomide güven bir kez kırıldığında geri kazanmak zordur. Hele ki bu güven sadece rakamlarda değil, üslupta da kaybedilmişse daha da zordur. Bugün Türkiye’nin önündeki mesele yalnızca enflasyonu düşürmek değildir. Asıl mesele insanları yeniden ikna edebilmektir.

Çünkü ekonomi sadece faiz, kur ve bütçe değildir. Ekonomi aynı zamanda inançtır. Bugün o inanç ciddi şekilde zedelenmiştir.

Emre Alkin-Ekonomim

2026 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1,8 oranında artan KFE, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 26,6 oranında artarken, reel olarak ise yüzde 4,3 oranında azaldı.

Türkiye'deki konutların kalite etkisinden arındırılmış fiyat değişimlerini izlemek amacıyla hesaplanan Konut Fiyat Endeksi (KFE), 2026 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1,8 oranında artarak 223,4 seviyesinde gerçekleşti.

Bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 26,6 oranında artan KFE, aynı dönemde reel olarak yüzde 4,3 oranında azaldı.

2026 yılı Nisan ayında, İstanbul, Ankara ve İzmir'de bir önceki aya göre, sırasıyla yüzde 1,6, 2,6 ve 2,1 oranlarında arttı. Endeks değerleri bir önceki yılın aynı ayına göre, İstanbul, Ankara ve İzmir'de sırasıyla yüzde 26,2, 29,9 ve 26,7 oranlarında arttı.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflamasına göre bölgelerin yıllık konut fiyat endeksi değişimleri incelendiğinde, Nisan 2026 döneminde en yüksek yıllık artış yüzde 33,6 ile Erzurum, Erzincan, Bayburt, Ağrı, Ardahan, Kars, Iğdır bölgesinde, en düşük yıllık artış ise yüzde 16,7 ile Aydın, Denizli, Muğla bölgesinde oldu.

Yeni Kiracı Kira Endeksi (YKKE)

2026 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1,7 oranında artan YKKE, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 31,7 oranında artarken, reel olarak ise yüzde 0,5 oranında azaldı.

YKKE 2026 yılı Nisan ayında, İstanbul, Ankara ve İzmir'de bir önceki aya göre, sırasıyla yüzde 1,4, 2,8 ve 1,2 oranlarında arttı. Endeks değerleri bir önceki yılın aynı ayına göre, İstanbul, Ankara ve İzmir'de sırasıyla yüzde 36,2, 36,7 ve 29,4 oranlarında arttı.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflamasına göre bölgelerin yıllık yeni kiracı kira endeksi değişimleri incelendiğinde, Nisan 2026 döneminde en yüksek yıllık artış yüzde 36,7 ile Ankara bölgesinde, en düşük yıllık artış ise yüzde 21,5 ile Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye bölgesinde oldu.

Ekonomim

HSBC CEEMEA Kur Stratejisti Murat Toprak tarafından hazırlanan raporda, revizyonun arkasındaki temel nedenler olarak, beklenenden yüksek seyreden enflasyon verileri ve genişleyen cari işlemler açığı gösterildi.

Rapora göre, 2026 yılının ilk dört ayında enflasyonun yüzde 14,6 oranında artış göstermesi, mevcut döviz politikası üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 18'den yüzde 26'ya çıkarmış olması, dezenflasyon sürecindeki zorlukları ortaya koyuyor.

Ekonomim

Uluslararası yatırımcılar Londra’da buluşacak

BBVA Corporate & Investment Banking tarafından düzenlenecek konferans, uluslararası yatırımcılar, politika yapıcılar, şirket yöneticileri ve BBVA üst yönetimini bir araya getirecek.

Konferansın ana gündem maddeleri arasında Türkiye ekonomisinin görünümü, yatırım fırsatları ve piyasa beklentileri yer alacak.

Şimşek ve Karahan konuşma yapacak

Etkinlikte Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan ve BBVA CEO’su Onur Genç’in açılış konuşmaları yapacağı açıklandı.

Konferansta ayrıca yatırımcılara yönelik özel birebir görüşmelerin de gerçekleştirileceği belirtildi.

Türkiye ekonomisine odaklanacaklar

BBVA tarafından yapılan açıklamada organizasyonun, Türkiye’nin makroekonomik görünümüne ilişkin stratejik değerlendirmelerin paylaşılacağı üst düzey bir yatırım platformu olarak tasarlandığı ifade edildi. Londra’da düzenlenecek zirvenin, yabancı yatırımcıların Türkiye piyasalarına yönelik ilgisini artırması bekleniyor.

Dünya

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.