Örtülü sermaye düzeltmesinde ödeme koşulu

Yasal düzenleme gereği, örtülü sermaye üzerinden hesaplanan veya ödenen faiz ve benzerleri, hesap döneminin son günü itibariyle dağıtılmış kâr payı sayılıyor, daha önce yapılan vergilendirme işlemlerinin buna göre düzeltilmesi gerekiyor.

Düzeltmenin yapılması, yine yasal düzenleme gereği, örtülü sermaye kullanan kurum adına tarh edilen verginin kesinleşmiş ve ödenmiş olması koşuluna bağlı.

Borç alan kurumun örneğin zararlı olduğu, dolayısıyla bu kurum nezdinde tarh edilen ve ödenen bir vergi olmadığı durumda, borç veren kurumda düzeltme yapılıp yapılmayacağı, bir başka ifadeyle elde edilen faizin, kâr payı olarak iştirak kazançları istisnasına konu edilip edilemeyeceği, yirmi yıldan beri tartışılıyor.

Gelir İdaresi’nin görüşü

Gelir İdaresinin görüşü farklı şekillerde anlamaya müsait. Ancak uygulaması açık denebilir. Borç verilen şirkette matrah oluşmaması nedeniyle yapılan bir tarhiyat ile kesinleşen ve ödenen bir vergi yoksa borç veren şirket tarafından da düzeltme yapılarak iştirak kazançları istisnasından yararlanılmasın kabul etmiyor.

Yargı kararları

Konuyla ilgili bugüne kadar çok sayıda yargı kararı çıktı. Daha önce yazdığım makalelerde kararları zaman zaman özetledim, üzerine yorumlar yaptım. Kısaca yeniden özetleyeyim.

Yargı kararları, uzun süre istikrar kazanmadı. 2023 ve 2024 yıllarında çıkan dört Danıştay Veri Dava Daireleri Kurul (Danıştay VDDK) Kararı, beyanname süresi içinde yapılan düzeltmelerde, ödeme koşulunun aranmayacağı yönünde oldu. Bu kararlar sonrasında ben de artık İdarenin konuyu bu çerçevede netleştirmesinde ve uygulamayı bu kararlar doğrultusunda yönlendirmesinde yarar olduğunu yazdım.

İdare görüşünü kararlar doğrultusunda değiştirmedi ancak Danıştay içtihadı değişti. Danıştay VDDK, örtülü sermaye düzeltmesinde, örtülü sermaye kullanan kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması şartının, hesap dönemi kapanmadan önce yapılacak düzeltme işlemleri bakımından da gerçekleşmesi gerektiği sonucuna ulaştı ve bu yönden içtihat değişikliğine karar verdi. (Danıştay VDDK’nın 05.02.2025 tarih; E:2023/398 K:2025/1 ve E:2024/774 K:2025/2 sayılı kararları.)

Bu kararlar sonrasında yazdığım makalede ben de, içtihat değişikliği kararının İçtihadı Birleştirme Kararı olmadığını, hukuken bağlayıcılığının bulunmadığını, ancak pratikte artık farklı bir karar çıkacağını zannetmediğimi, dolayısıyla düzeltme için borç alanın matrah beyan etmesini ve vergi ödemesini bekleyip geriye doğru düzeltme talebinde bulunmaktan başka yol olmadığını yazmıştım.

Son Danıştay kararları

Nihayet geçtiğimiz günlerde, borç alan kurumda vergiye tabi kazanç ortaya çıktığı ve tarh edilen verginin kesinleşerek ödendiği dönemde, borç verenin ilgili dönem beyannamesinin düzeltilip ödenen verginin iade edilmesi gerektiği yönünde, Danıştay Üçüncü Daireye ait 16 Aralık 2025 tarihli ondan fazla karar Danıştay’ın internet sitesine kondu (K:2025/5555, K:2025/5556, K:2025/5557, K:2025/5558, K:2025/5559, K:2025/5560, K:2025/5574 K:2025/5576, K:2025/5577, K:2025/5580 ve K:2025/5603 sayılı kararlar).

Kararların tam metnine Danıştay’ın sitesinden ulaşmak ve incelemek mümkün. Ben kararların gerekçelerinin kısa bir özetini yapmakla yetineyim.

- Örtülü sermaye düzenlemesi, öz sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizlere benzer etkilerin giderilmesine yönelik, bir vergi güvenlik müessesesidir. Bu husus gözetilerek yasal düzenlemenin; Vergi Usul Kanunu’nun 3. maddesinde çerçevesi çizilen yorum sistematiği içerisinde, öz sermayeye ilişkin faiz kısıtlamaları ve değerleme müessesesine ilişkin hükümlerle birlikte ve hükmün konuluşundaki maksadı kavrayacak biçimde yorumlanması gerekmektedir.

- Örtülü sermaye düzenlemesiyle, borç veren kurumlar için bazı koşullarda sağlanan düzeltme hakkıyla, hem mükerrer vergilendirme önlenmekte, hem de cezalandırma ile karşılaşılmadan işlemlerin düzeltilmesine olanak sağlanmaktadır.

- Örtülü sermaye niteliğindeki borcu kullanan şirketin ilgili yılda faiz giderini kanunen kabul edilmeyen gider olarak kaydetmesi, sonradan kâra geçerek kurumlar vergisi ödemesi durumunda bu gideri kendi bünyesinde vergilendirdiği anlamına geleceğinden, faiz gelirini daha önce kurumlar vergisi matrahına dahil etmiş olan borç veren nezdinde iade hakkı doğuracaktır.

- Aksi yorum, borcu kullanan şirketin ilgili yıldan sonraki yıllara aktarabileceği zararının azalması ve borç veren şirketin de matrahına dahil olması nedeniyle, aynı faiz gelirinin her iki şirket bünyesinde de vergilendirilerek mükerrer vergilendirmeye yol açacak ve yasal düzenlemenin amacına aykırı olacaktır.

Danıştay Üçüncü Dairesi, özetlediğim gerekçelerle, örtülü sermaye niteliğindeki borcu kullanan şirketin daha sonra kâra geçerek, tahakkuk eden kurumlar vergisini ödediği durumda, koşulların sağlanmasıyla birlikte kâr payı sayılacak faiz geliri için önceden ödenen kurumlar vergisinin iadesi isteminin reddi işleminde hukuka uygunluk görmemiş, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararlarını bozmuş.

Sonuç olarak;

Bir vergi güvenlik önlemi olan örtülü sermaye uygulamasında mükerrer vergilemenin önlenmesi için borç verende düzeltme işlemi, ya borç alanın vergi ödeyip ödemediğine bakılmaksızın, beyanname verme süresi içinde yapacağı düzenlemeye bağlı olarak aynı dönemde yapılabilir ya da borç alan kurumun vergi ödediği dönemde borç veren kurumun ilgili dönem beyannamesi düzeltilerek yapılabilir.

Birinci seçenek, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 2025 yılında verdiği içtihadı değiştirme kararları ile fiilen olanaksız hale geldi. Böylece borç verende sonradan düzeltme dışında mükerrer vergiyi önleme olanağı fiilen kalmadı. Geldiğimiz noktada, yukarıda bahsettiğim kararlarla, sonradan geriye dönük düzeltme yolunun hukuken açık olduğu görülüyor.

Yukarıda belirttiğim Danıştay Üçüncü Daire kararları, kesinleşmiş kararlar değil. Kararların tamamı bozma kararları. Şimdi bu kararların akıbetini ve Danıştay Dokuzuncu Daire kararlarını beklerken, bir taraftan da Mali İdarenin düzeltme başvuruları konusundaki tutumunu beklememiz gerekecek.

Örneğin iş akdi 21/5/2023 tarihinde feshedilmiş ve 2023/5. Ayda 21 günlük hizmet bildirimi yapılmış olan bir sigortalı için geriye yönelik düzenlenecek 120 günlük ek bildirgelerin;

2023/5. Ay için 9 gün

2023/6. Ay için 30 gün

2023/7. Ay için 30 gün

2023/8 Ay için 30 gün

2023/9. Ay için 21 gün üzerinden düzenlenmesi gerekmektedir.

Ancak sigortalının iş akdinin feshedildiği ayda istirahat, ücretsiz izin, devamsızlık gibi nedenlerle eksik gün bildiriminde bulunulmuş olması halinde, bu defa akdin feshedildiği aydaki prim gün sayısı ayın çektiği gün sayısından eksik gün sayısı düşülerek hesaplanmalıdır.

Bu bağlamda 21/5/2023 tarihinde iş akdi feshedilmiş sigortalının, 2023/5. Ayda 01-istirahat eksik gün koduyla 4 gün eksik gününün bulunması nedeniyle SGK’ya 17 prim gün sayısı ve 4 gün eksik gün sayısı bildiriminde bulunulduğu varsayıldığında, öncelikle 21/5/2023 tarihli işten ayrılış bildirgesi iptal edilecektir. Bu durumda;

2023/5. Ayın 31 gün çekmesi ve sigortalının bu ayda 4 gün eksik gününün bulunması nedeniyle, prim gün sayısı toplamının 31- 4 = 27 olması icap etmektedir. Haliyle evvelce 17 günlük bildirimde bulunulmuş olması nedeniyle işe iade kararı sonrasında 2023/5. Ay için düzenlenecek ek bildirgenin 27-17 = 10 gün üzerinden düzenlenmesi gerekecektir. Bu durumda 120 günlük süreye ilişkin ek bildirgenin;

2023/5. Ay için 10 gün

2023/6. Ay için 30 gün

2023/7. Ay için 30 gün

2023/8 Ay için 30 gün

2023/9. Ay için 20 gün üzerinden düzenlenmesi gerekecektir.

18 YAŞINI DOLDURMADAN ANNE/BABASINA AİT İŞYERİNDEN SİGORTALI OLANLAR

Gerek 506 sayılı yasada, gerekse 5510 sayılı yasada hizmet akdine tabi çalışmakla birlikte 18 yaşından küçük olanların 4/a kapsamında sigortalı olamayacaklarına yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır.

5510 sayılı Kanuna göre 18 yaşından önce sigortalı olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başladığı kabul edilmektedir. 18 yaşından önceki süreler için ödenen primler ise sadece prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilmektedir. Ayrıca sigortalıların aylığa hak kazanma koşullarının belirlenmesinde 506 sayılı Kanunun geçici 81.maddesine göre 18 yaş uygulamasına bakılmaksızın, ilk işe giriş tarihine göre yaş, prim günü ve sigortalılık süresi koşulları tespit edilmektedir.

18 yaşından önce anne/babasına ait işyerinden bildirilen sigortalılıklar geçerli sayılmıyor.

2013/11 sayılı SGK Genelgesinde, ana/babasına ait işyerinde çalışan mümeyyiz küçüklerin vasinin iştiraki ile yazılı olarak yapılmış ve hâkim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi mevcut olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkân bulunmadığı; işverenin 18 yaşını bitirmiş veya 18 yaşından evvel evlendiği için reşit sayılmış çocuklarının hizmet akdine tabi çalışmaları halinde sigortalı sayılacakları açıklanmıştır.

Bu bakımdan ana/ babasına ait işyerinden 18 yaşını doldurmadan bildirilen hizmet süreleri yukarıda belirtilen şartlar sağlanmamış ise emekli aylığı başvurularında prim gün sayısının hesabına dahil edilmemektedir.

Yargı kararına dikkat!

18 yaşından önce annesine ait inşaat işyerinden bildirilen sigortalılık süresinin iptal edilmesi nedeniyle yargı yoluna başvuran bir sigortalı için özetle;

*İlk derece mahkemesince, hakim onayı olmaksızın çocuğun hizmet akdi ile ana veya babaya ya da 3. şahsa ait işyerinde fiilen çalıştırılması halinde, bu durum ana, baba ve 3. şahsın hukuki ve cezai sorumluluğunu gerektirir ise de çocuğun fiilen gerçekleşmiş olan çalışmasının iptal edilmesi ve çocuğun sosyal güvenlik hakkının elinden alınmasının mümkün bulunmadığı ve dinlenen tanık beyanları, dosya kapsamı ve belirtilen kanun hükümleri dikkate alınarak 18 yaş altındaki çalışmalarının geçerli olduğunun tespitine karar verilmiş,

*Kurum tarafından yapılan istinaf başvurusuna istinaden Bölge Adliye Mahkemesince, gerek mülga 506 Sayılı Kanunda gerekse 5510 Sayılı Kanunda; davalı Kurumun işlemine dayanak yaptığı mülga 743 Sayılı Medeni Kanun’un 271. maddesine veya halen yürürlükte bulunan TMK’nin 345. maddesine yapılmış herhangi bir atıf bulunmadığı gibi anılan madde hükümlerine aykırı davranılması halinde sigortalılık koşullarının oluşamayacağına yönelik herhangi bir düzenlemeye de yer verilmemesi, esasen çocuk yararına konulmuş olan hukuk kurallarının; çocuk aleyhine yorumlanmasının ve böylece vazgeçilmesi, devredilmesi, feragat edilmesi mümkün olmayan ve kişiye sıkı sıkıya bağlı sosyal güvenlik hakkından çocuğun mahrum bırakılmasının hukuk ve adalet ilkeleri ile de bağdaşmaması nedeniyle , İlk Derece Mahkemesi’nin kararında isabetsizlik görülmeyerek davalı Kurumun yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş,

*Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararına Kurum tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtayın 23/2/2023 tarihli kararı ile Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmeyerek, Bölge Adliye Mahkemesinin kararının onanmasına karar verilmiştir.

Eurobond yatırımlarında çoğu zaman yalnızca kupon gelirleri üzerinde durulmakla birlikte, yatırımcının ekonomik getirisi bundan ibaret değildir. Bir Eurobond yatırımından elde edilen sonuç üç farklı şekilde ortaya çıkabilmektedir. Bunlardan ilki kupon ödemeleri nedeniyle elde edilen faiz gelirleri, ikincisi kıymetin vadesinden önce elden çıkarılması halinde oluşan alım satım kazancı veya zararı, üçüncüsü ise Eurobondun itfa tarihinde nominal bedeli üzerinden geri ödenmesi sonucunda ortaya çıkan gelir unsurudur.

Bu nedenle Eurobond yatırımının vergisel analizinde yalnızca kupon ödemelerine değil, satın alma fiyatı ile nominal değer arasındaki ilişkiye ve kıymetin ne şekilde elden çıkarıldığına da bakılması gerekir.

Konunun somut biçimde ele alınabilmesi için yazı boyunca tek bir örnek Eurobond esas alınacaktır. Buna göre nominal değeri 100.000 ABD Doları olan, yıllık %6,5 kupon oranına sahip ve yılda iki kez kupon ödeyen bir Eurobond dikkate alınacaktır. Bu kıymetin her bir kupon ödemesi 3.250 ABD Doları tutarındadır.

Temiz fiyat ve kirli fiyatın anlamı

İkincil piyasada gerçekleştirilen Eurobond işlemlerinde yatırımcının ödediği toplam bedel yalnızca kıymetin piyasa değerinden oluşmaz. Satın alma tarihinde son kupon ödeme tarihinden itibaren oluşmuş işlemiş faiz de alış bedelinin içerisinde yer alır.

Bu nedenle uygulamada temiz fiyat ve kirli fiyat ayrımı yapılmaktadır. Temiz fiyat, kıymetin piyasa değerini ifade ederken, kirli fiyat temiz fiyat ile işlemiş faizin toplamından oluşmaktadır.

Dolayısıyla yatırımcı Eurobondu satın alırken bir taraftan tahvilin piyasa değerini, diğer taraftan ise satıcının tahsil etmediği ancak hak kazandığı faiz kısmını ödemektedir.

Nitekim 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nde de kuponlu bir tahvilin satın alınmasında işlemiş faizin bulunması halinde, işlemiş faiz tutarının kupon alış bedeli, temiz işlem fiyatının ise tahvilin alış bedeli olarak kabul edileceği belirtilmiştir. Aynı düzenlemede temiz fiyatın, sözleşme fiyatından işlemiş faizin düşülmesi suretiyle bulunacağı ifade edilmektedir.

Vergisel açıdan bakıldığında bu iki unsurun birbirinden ayrıştırılması gerekir. Çünkü işlemiş faiz, tahvil maliyetinden ziyade ileride tahsil edilecek ilk kuponun bir bölümünün peşinen satın alınmasını ifade etmektedir.

İşlemiş faizin kupon gelirine etkisi

İki kupon tarihi arasında satın alınan bir Eurobondda, alış sırasında ödenen işlemiş faiz ilk kupon ödemesinin bir kısmının yatırımcı tarafından önceden finanse edilmesi anlamına gelir.

Tebliğ uyarınca işlemiş faiz, temiz işlem fiyatı üzerine eklenmesi gereken ve son kupon tarihinden sonra tahvili elde tutma süresiyle orantılı kupon faizini ifade etmekte olup, son kupon tarihinden valör tarihine kadar geçen gün sayısının kupon dönemi gün sayısına oranlanması suretiyle hesaplanır.

Örnek Eurobondumuzun satın alınması sırasında yatırımcı tarafından 1.500 ABD Doları işlemiş faiz ödendiğini varsayalım. Yatırımcı daha sonra ilk kupon döneminde 3.250 ABD Doları tahsil edecektir.

Ancak tahsil edilen 3.250 ABD Dolarının tamamı ekonomik anlamda faiz geliri olarak değerlendirilemez. Çünkü bunun 1.500 ABD Dolarlık kısmı yatırımcı tarafından satın alma sırasında satıcıya ödenmiştir.

Bu durumda, yalnızca işlemiş faiz dikkate alındığında ilk kupon döneminde değerlendirilecek tutar:

3.250 − 1.500 = 1.750 ABD Doları

olacaktır.

Böylece yatırımcının fiilen elde etmediği bir gelirin ikinci kez vergileme konusu yapılmasının önüne geçilmiş olur.

Kupon gelirlerinde beyan esası

Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen Eurobondlardan elde edilen kupon faizleri menkul sermaye iradı niteliğinde olup, bu gelirler üzerinden yapılan tevkifatın oranı sıfırdır. Bu nedenle yatırımcı bakımından kaynakta kesilen ve nihai vergi niteliği taşıyan bir stopaj söz konusu değildir. Verginin doğması ise doğrudan yıllık beyan esasına bağlanmıştır.

Bununla birlikte, elde edilen her kupon gelirinin tek başına beyan edilmesi gerekmez. Kupon faizleri, ancak ilgili yılda elde edilen tutarın belirlenen beyan sınırını aşması halinde beyana konu edilir. Bu sınır, Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesinde yer alan tarifenin ikinci gelir dilimindeki tutar (2026 yılı için 400.000 TL) olup, her yıl yeniden belirlenmektedir.

Önemli olan bir diğer husus, bu sınırın yalnızca Eurobond kupon gelirleri için ayrı olarak değil, yatırımcının aynı yıl içinde elde ettiği ve beyana tabi olan diğer menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile birlikte dikkate alınmasıdır. Yani beyan yükümlülüğünün doğup doğmadığı belirlenirken, kupon gelirleri tek başına değil, aynı kategoride değerlendirilen diğer gelir unsurları ile toplanarak sınır ile karşılaştırılır.

Bu toplam tutarın ilgili yıl için belirlenen sınırı aşması halinde, kupon gelirinin tamamı yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecektir. Sınırın altında kalınması halinde ise söz konusu gelirler için beyanname verilmesi gerekmez. Kupon faizinin döviz cinsinden olması nedeniyle, beyana esas tutar tahsil tarihindeki Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek hesaplanır.

Primli olarak satın alınan Eurobondlar

Eurobondlar her zaman nominal değerleri üzerinden işlem görmezler. Özellikle kupon oranının piyasa faizlerinin üzerinde olduğu dönemlerde yatırımcılar aynı nakit akımına ulaşabilmek için nominal değerin üzerinde bedeller ödeyebilmektedir.

Örnek Eurobondumuzun temiz fiyatının 108.000 ABD Doları olduğunu varsayalım. Bu durumda yatırımcı tarafından ödenen prim tutarı:

108.000 − 100.000 = 8.000 ABD Doları olacaktır.

Buradaki önemli husus, yatırımcının itfa tarihinde geri alacağı tutarın yine 100.000 ABD Doları olmasıdır. Başka bir ifadeyle yatırımcı tarafından ödenen 8.000 ABD Dolarlık ilave tutar itfada geri alınacak bir unsur değildir.

Bu ödeme esasen daha yüksek kupon getirisinden yararlanabilmek amacıyla yapılmaktadır. Bu nedenle söz konusu farkın ekonomik mahiyeti gelecekte tahsil edilecek kupon gelirleri ile ilişkilidir.

Prim tutarının kupon dönemleriyle ilişkilendirilmesi

Nominal değerin üzerinde ödenen tutarın nasıl dikkate alınacağı hususunda tebliğ açık bir çerçeve sunmaktadır. 257 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin "Tahvil alış bedelinin itfa bedeli ve işlemiş faiz tutarının üzerinde olması" başlıklı bölümünde, satın alma bedelinin itfa bedeli ile varsa işlemiş faiz tutarının üzerinde olması, başka bir deyişle temiz fiyatın itfa bedelini aşması durumunda, fazla olan kısmın izleyen dönemlere ilişkin faiz kuponlarının maliyeti olarak dikkate alınacağı belirtilmiştir.

Bu düzenleme uyarınca nominal değeri aşan tutarın tamamı tek bir döneme yüklenmemekte, yatırımın kalan kupon dönemlerine yayılmaktadır.

Örnek Eurobondumuzun itfasına kadar 8 adet kupon ödemesi kaldığını varsayalım. Bu durumda her kupona düşen prim tutarı şu şekilde hesaplanacaktır:

8.000 / 8 = 1.000 ABD Doları

Dolayısıyla her kupon döneminde elde edilen ekonomik getiri hesaplanırken 1.000 ABD Dolarlık prim payı dikkate alınacaktır.

Buna göre satın alma sonrasında tahsil edilen ilk kupon döneminde hem alışta ödenen işlemiş faiz hem de o kupona isabet eden prim payı birlikte dikkate alınacaktır:

3.250 − 1.500 − 1.000 = 750 ABD Doları

Takip eden kupon dönemlerinde ise işlemiş faiz unsuru ortadan kalkacak, ancak ilgili kupona düşen 1.000 ABD Dolarlık prim payı dikkate alınmaya devam edecektir. İkinci kupon döneminde de tahsil edilecek tutar yine 3.250 ABD Doları olacağından net gelir:

3.250 − 1.000 = 2.250 ABD Doları olarak hesaplanacaktır.

Bu yaklaşım, tebliğde öngörülen "izleyen dönemlere ilişkin faiz kuponlarının maliyeti" anlayışının pratikteki yansımasıdır ve yatırımcının satın alma sırasında ödediği ilave bedel ile sonraki dönemlerde elde ettiği kupon gelirleri arasında ekonomik bir eşleştirme sağlamaktadır.

İskontolu olarak satın alınan Eurobondlar

Uygulamada daha az tartışılmakla birlikte, Eurobondların nominal değerlerinin altında satın alınması da mümkündür. Özellikle piyasa faiz oranlarının yükseldiği dönemlerde bazı Eurobondların önemli iskontolarla işlem gördüğü bilinmektedir.

Bu kez aynı Eurobondun, farklı piyasa koşullarında nominal değerinin altında, 94.000 ABD Doları temiz fiyatla satın alındığını varsayalım.

Bu durumda yatırımcı yalnızca kupon gelirlerinden faydalanmayacak, aynı zamanda kıymeti nominal değerinin altında satın almış olması nedeniyle ek bir getiri elde etme potansiyeline de sahip olacaktır.

İtfa tarihinde tahsil edilecek tutar 100.000 ABD Doları olacağından, alış bedeli ile itfa bedeli arasındaki fark:

100.000 − 94.000 = 6.000 ABD Doları olarak ortaya çıkacaktır.

Bu fark yalnızca kur hareketlerinden kaynaklanan bir unsur değildir. Yatırımcının nominal değerin altında yaptığı alımdan kaynaklanan ekonomik getiriyi ifade etmektedir.

Dolayısıyla iskontolu alınan Eurobondlarda, kupon gelirlerinin yanı sıra itfa tarihinde ortaya çıkan bu farkın da yatırımın toplam sonucunun bir parçası olarak değerlendirilmesi gerekir. İdarenin son dönemde verdiği görüşlerde de nominal değerin altında alınan Eurobondların itfasında ortaya çıkan bu farkın faiz geliri niteliğinde değerlendirildiği görülmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta, itfada ortaya çıkan bu farkın vergilendirme yönteminin, değer artış kazancından farklı olmasıdır. İlgili tutarın faiz geliri olarak değerlendirilmesi nedeniyle, itfa gününün Merkez Bankası döviz alış kuru ile Türk Lirasına çevrilmesi gerekir. Alım tarihi ile itfa tarihi arasındaki fark döviz cinsinden bulunacağından ve alım tarihindeki tutar Türk Lirası olarak hesaba katılmayacağından, burada bir endeksleme yapılması söz konusu değildir.

İskontolu alınan Eurobondun satılması

İskontolu alınan bir Eurobond her zaman itfaya kadar elde tutulmayabilir.

Yatırımcının yukarıdaki örnekte olduğu gibi Eurobondu 94.000 ABD Dolarına satın aldığını ve daha sonra piyasadaki faiz düşüşü nedeniyle fiyatın 98.000 ABD Dolarına yükseldiğini varsayalım.

Yatırımcı kıymeti bu aşamada satarsa ekonomik olarak:

98.000 − 94.000 = 4.000 ABD Doları

getiri elde etmiş olacaktır.

Ancak burada ortaya çıkan gelir, artık itfa gelirinden değil satış işleminden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla söz konusu tutar, kupon gelirlerine ilişkin kurallardan farklı bir çerçevede değerlendirilmekte ve alım satım kazancının vergilendirilmesine ilişkin esaslara tabi olmaktadır.

Bu örnek, aynı ekonomik değerin farklı şekillerde elde edilmesinin farklı vergisel sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir.

Ara dönemde satışta işlemiş faizin durumu

Eurobondun iki kupon tarihi arasında elden çıkarılması halinde dikkat edilmesi gereken bir başka husus, satış sırasında tahsil edilen işlemiş faizdir. Yatırımcı Eurobondu ara dönemde sattığında, alıcı yalnızca kıymetin piyasa değerini değil, son kupon tarihinden satış tarihine kadar oluşmuş işlemiş faizi de ödemektedir. Başka bir ifadeyle satıcı da tıpkı alışta olduğu gibi kirli bir fiyat üzerinden tahsilat yapmaktadır.

Burada dikkat çeken husus, alış aşamasında işlemiş faiz için öngörülen ayrıştırmanın satış aşaması bakımından aynı şekilde düzenlenmemiş olmasıdır. Tebliğde temiz alış fiyatı kavramı tanımlanmış olmakla birlikte, satış tarafında benzer bir ayrıştırmaya yer verilmemiştir.

Uygulamada, Eurobondun ara dönemde elden çıkarılması halinde tahsil edilen işlemiş faiz ayrı bir menkul sermaye iradı olarak değil, satış bedelinin bir unsuru olarak değer artış kazancının hesabında dikkate alınmaktadır.

Konuyu somutlaştırmak için, hiç kupon tahsil edilmeden gerçekleştirilen bir ara dönem satışını ele alalım. Nominal değeri 100.000 ABD Doları olan örnek Eurobondumuzun temiz fiyatla 99.000 ABD Dolarına satın alındığını ve alış sırasında 500 ABD Doları işlemiş faiz ödendiğini varsayalım. Bu durumda kirli alış bedeli 99.500 ABD Doları olmaktadır.

Yatırımcının bu kıymeti henüz hiçbir kupon tahsil etmeden ara dönemde sattığını ve satış anında temiz fiyatın 100.500 ABD Doları, tahsil edilen işlemiş faizin ise 2.000 ABD Doları olduğunu kabul edelim. Bu durumda satış anında elde edilen kirli bedel 102.500 ABD Doları olacaktır.

Değer artış kazancının hesabında satış bedeli olarak, tahsil edilen kirli tutarın tamamı, yani içindeki 2.000 ABD Dolarlık işlemiş faiz de dahil olmak üzere 102.500 ABD Doları dikkate alınacaktır. Alış maliyeti olarak ise temiz alış fiyatı olan 99.000 ABD Doları esas alınacaktır. Buna göre kazanç:

102.500 − 99.000 = 3.500 ABD Doları olarak ortaya çıkacaktır.

Görüldüğü üzere bu tutarın içinde hem kıymetin gerçek fiyat artışı hem de satışta tahsil edilen işlemiş faiz birlikte yer almakta ve tamamı değer artış kazancı olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, satış sırasında tahsil edilen işlemiş faizin ekonomik niteliği itibarıyla faiz sayılıp sayılmayacağı hususu teorik olarak tartışmaya açık olup, konuya ilişkin açık bir idari düzenleme bulunmamaktadır.

Alım satım kazancında enflasyon etkisi ve endeksleme

Eurobondların vadesinden önce elden çıkarılması halinde elde edilen kazanç veya zararın belirlenmesinde yalnızca döviz bazındaki alış ve satış fiyatlarına bakılması yeterli değildir.

Vergisel hesaplama Türk Lirası bazında yapılmaktadır. Bu nedenle satış tarihinde elde edilen TL tutarı ile alış tarihindeki maliyetin TL karşılığı karşılaştırılmaktadır. Ayrıca mevzuatta yer alan şartların gerçekleşmesi halinde alış maliyetinin Yİ-ÜFE artış oranı dikkate alınarak endekslenmesi de mümkün olabilmektedir.

Örneğin yatırımcının alış maliyetinin TL karşılığının 3.000.000 TL, satış tarihinde ise satış bedelinin TL karşılığının 4.800.000 TL olduğunu varsayalım. Alış ve satış tarihleri arasındaki dönemde Yİ-ÜFE artışının mevzuatta öngörülen şartları sağladığını ve maliyetin 3.000.000 TL'den 4.100.000 TL'ye endekslendiğini kabul edelim.

Bu durumda vergisel kazanç:

4.800.000 − 4.100.000 = 700.000 TL

olarak hesaplanacaktır.

Görüldüğü üzere endeksleme uygulaması enflasyon nedeniyle ortaya çıkan nominal artışın tamamının vergileme konusu yapılmasını önlemekte ve reel kazanca daha yakın bir sonuç elde edilmesini amaçlamaktadır.

Değerlendirme

Eurobond yatırımlarından elde edilen sonuçların doğru analiz edilebilmesi için yatırımın yalnızca kupon gelirlerinden ibaret olmadığı unutulmamalıdır. Bir Eurobond yatırımı; dönemsel kupon gelirleri, kıymetin vadesinden önce elden çıkarılması halinde doğan alım satım kazancı ve itfa tarihinde ortaya çıkan sonuç olmak üzere üç farklı gelir unsuru doğurabilmekte olup, bunların her biri kendi niteliği içerisinde değerlendirilmelidir.

Özellikle ikincil piyasada yapılan işlemlerde temiz fiyat, kirli fiyat, işlemiş faiz, prim ve iskonto unsurlarının doğru ayrıştırılması büyük önem taşımaktadır. Primli alımlarda nominal değerin üzerinde yapılan ödeme ile kupon gelirleri arasında, iskontolu alımlarda ise alış bedeli ile itfa bedeli arasındaki fark arasında güçlü bir ekonomik ilişki bulunmaktadır. İşlemiş faizin kupon alış bedeli, temiz fiyatın tahvilin alış bedeli olarak kabul edilmesi ve itfa bedelini aşan kısmın izleyen kupon dönemlerine yayılması esasları da bu ayrımın mevzuattaki karşılığını oluşturmaktadır.

Kupon gelirleri bakımından tevkifat oranının sıfır olması, tek başına bir vergisiz gelir anlamına gelmemektedir. Bu gelirler, ilgili yılda elde edilen ve beyana tabi diğer menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile birlikte belirlenen sınırı aşması halinde yıllık beyanname ile beyan edilmektedir. Dolayısıyla beyan yükümlülüğü, kupon gelirinin tek başına değil, aynı kapsamdaki diğer gelirlerle birlikte değerlendirilmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır.

Bir diğer önemli husus, elde edilen gelirlerin döviz cinsinden değil Türk Lirası bazında hesaplanmasıdır. Bu noktada gelir unsurunun niteliği belirleyici olmaktadır. Faiz geliri sayılan kupon ödemeleri ile iskontolu alımlarda itfada doğan farkta, döviz cinsinden bulunan tutar yalnızca tahsil ya da itfa günündeki Merkez Bankası döviz alış kuru ile Türk Lirasına çevrilmekte ve bu gelirlerde endeksleme uygulanmamaktadır. Buna karşılık vadeden önce satıştan doğan değer artış kazancı, alış ve satış bedellerinin ilgili tarihlerdeki kurlarla Türk Lirasına çevrilmesi ve şartların oluşması halinde alış maliyetinin Yİ-ÜFE artış oranında endekslenmesi suretiyle hesaplanmaktadır.

Öte yandan, alış aşamasında işlemiş faiz için öngörülen ayrıştırmanın satış aşamasında aynı şekilde düzenlenmemiş olması, ara dönem satışlarında tahsil edilen işlemiş faizin değer artış kazancı içerisinde değerlendirilmesi sonucunu doğurmaktadır. Bu husus, uygulamada dikkate alınması gereken, ancak niteliği itibarıyla tartışmaya açık bir alan olarak öne çıkmaktadır.

Kanaatimizce Eurobond yatırımlarında sağlıklı bir vergi analizinin temel şartı, yatırımın tüm yaşam döngüsüne birlikte bakılmasıdır. Kupon gelirleri, itfa sonucu ve alım satım kazançları bir bütün olarak ve her biri kendi vergileme rejimi içerisinde değerlendirildiğinde, yatırımcının gerçek ekonomik getirisi daha doğru ortaya çıkmakta ve vergisel sonuçlar daha sağlıklı biçimde analiz edilebilmektedir.

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), “2026 yılında gençler için küresel istihdam trendleri” başlıklı bir rapor yayımladı. Raporda, dünyada genç istihdamı ve işsizliği bölgeler bazında ele alındı. Yapay zekanın gençler üzerinde yarattığı risklere dikkat çekildi.

Rapora göre, COVID-19 pandemisinin ardından genç işsizliğinde görülen temkinli ve kısa ömürlü toparlanma durma noktasına geldi. Küresel ekonomik büyümedeki yavaşlama, istihdam yaratmadaki azalma, jeopolitik gerilimler ve hızlı teknolojik değişim gençler için okuldan insana yakışır işe geçişi giderek zorlaştırıyor.

2023 yılında yüzde 12,3’le son yirmi yılda en düşük seviyeye ulaşan 15-24 yaş arası gençlerin küresel işsizlik oranı, 2025 yılında yüzde 12,4’e yükseldi. Bu oran dünya çapında 67 milyon işsiz gence karşılık geliyor.

EĞİTİMDE İSTİHDAMDA YER ALMAYAN (NEET) GENÇLERİN ORANI YÜZDE 20’YE ÇIKTI

İstihdamda, eğitimde veya mesleki eğitimde yer almayan (NEET) gençlerin küresel oranı da yeniden yükselişe geçerek, 2023’teki yüzde 19,7’den 2025’te yüzde 20’ye ulaştı. 2023’ten bu yana NEET statüsündeki genç sayısı 9 milyon artarak 257 milyona çıktı. Raporda, gençler arasında NEET oranındaki artış eğiliminin endişe verici olduğu vurgulandı.

Rapora göre dünyanın neredeyse tüm bölgelerinde genç işsizlik oranları artıyor. 2023 ile 2025 yılları arasında, 11 alt bölgenin 8’inde ve ayrıca yüksek gelirli, alt-orta gelirli ve düşük gelirli ülkelerde genç işsizlik oranı yükseldi.

En büyük artışlar Kuzey Afrika, Kuzey Amerika ile Kuzey, Güney ve Batı Avrupa’da kaydedildi. Orta ve Batı Asya ile Doğu Avrupa’da ve üst-orta gelirli ülkelerde, genç işsizlik oranında iyileşme sağlanırken, NEET kapsamındaki genç sayısında artış yaşandı.

Latin Amerika ve Karayipler bölgesindeki ülkeler, hem genç işsizlik oranında hem de genç NEET oranında düşüş gösteren tek bölge oldu. Ancak, bu sonuçların alınmasında genç nüfusun azalmasının da katkısı oldu.

Rapora göre, genç erkekler işgücü piyasasına giriş konusunda hâlâ avantajlı konumdalar. NEET sorunu dünyanın hemen hemen tamamında daha çok kadınları etkiliyor. 2025 yılında, NEET durumundaki her üç gençten ikisini kadınlar oluşturdu. Gençlerde NEET oranı kadınlarda yüzde 27,4 , erkeklerde yüzde 13,1 olarak gerçekleşti. İstihdam edilen genç erkeklerin nüfusa oranı yüzde 43,3 olurken, genç kadınlarda bu oran yüzde 30,6’da kaldı.

GENÇLER KAYIT DIŞI ÇALIŞMAK ZORUNDA KALIYORLAR

Raporda, düzenli iş bulamayan gençlerin kayıt dışı çalışmaya yönelmesinin, insana yakışır işlere erişmelerini de zorlaştırdığı belirtildi. Rapora göre, düşük ve alt-orta gelirli ülkelerdeki genç işçilerin yaklaşık onda dokuzu kayıt dışı istihdamda yer alıyor. Üçte ikisi 25-29 yaş aralığındaki genç yetişkinlik döneminde hâlâ güvencesiz işlerde çalışıyor.

Yüksek gelirli ülkelerde gençlerin işgücü piyasasına girişinin giderek zorlaşmasının nispeten yeni bir olgu olduğu vurgulandı. Genç işsizlik oranındaki artışın özellikle Kuzey Amerika’da belirgin olduğu, 2023’te %8,3 olan genç işsizlik oranının 2025’te yüzde 9,8’e yükseldiği kaydedildi. Avrupa’da ise bu oran ortalama yüzde 15.

TÜRKİYE’DE DURUM NE?

Türkiye’de ise pandemi öncesi 2019 yılında yüzde 25,2’ye kadar çıkan genç işsizlik oranı, 2022 yılında yüzde 20’nin altına indi, 2025 yılında ise yüzde 15,3 olarak gerçekleşti. Ne eğitimde ne istihdamda olan 15-24 yaş grubundaki gençlerin oranı ise 2020 yılında yüzde 28,4 iken, 2023 yılında yüzde 22,5’e geriledikten sonra 2025 yılında yüzde 23,3’e yükseldi.

Rapora göre, tüm dünyada genç istihdamı azalırken, yetişkin istihdamı artmaya devam ediyor. Küresel genç işsizlik oranı 2023’teki yüzde 12,3’ten 2025’te yüzde 12,4’e yükselirken, 25 yaş ve üzeri yetişkinlerin işsizlik oranı yüzde 3,7’den yüzde 3,6’ya düştü.

GENÇLER İÇİN ORTA VASIFLI İŞLER AZALIYOR

Genç istihdamının azaldığı görülen yerlerde, en çok etkilenenler orta vasıflı mesleklerdeki işler oldu. Bunlar arasında büro destek işleri, hizmet ve satış işleri, vasıflı tarım, ormancılık ve balıkçılık işleri, zanaat ve ilgili meslekler. Ayrıca tesis ve makine operatörleri ile montajcılar da bu grupta yer alıyor.

GENÇ İSTİHDAMINA YAPAY ZEKA TEHDİDİ

Şu anda 15 ile 29 yaş arası gençlerin sahip olduğu işlerin yüzde 6,1’inin, yapay zekaya en fazla maruz kalan işler olduğu belirtildi. Yapay zekaya maruz kalan işlerin yalnızca yüzde 10’u tamamen ortadan kalkarsa, bu durumun büyük ölçüde yüksek gelirli ülkelerde 5,6 milyon genç çalışanın işsizlikle karşı karşıya kalması, iş değiştirmesi veya işgücünden ayrılması anlamına geleceği kaydedildi.

İnşaat, imalat ve gıda hazırlama gibi meslekleri de kapsayan operasyonel teknik mesleklerdeki gençler için iş görünümünün de bir ölçüde sorunlu olduğu belirtildi.

Bilim, mühendislik, sağlık, bilgi ve iletişim teknolojileri gibi yüksek vasıflı, bilgiye dayalı teknik alanlarda gençler için iş imkânlarının daha iyi bir performans sergilediği ve çoğu ülkede istikrarlı bir büyüme gösterdiği vurgulandı. Bu alanlardaki istihdam artışının, tüm ülke gelir gruplarında olumlu olduğu ancak özellikle düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde daha belirgin olduğu dile getirildi.

Raporda, genç istihdamını artırmak ve genç işsizliğini önlemek için tavsiyelere yer verildi. Kaliteli eğitim, çıraklık programları ve yaşam boyu öğrenme yoluyla gençlerin üretken katılım için hazırlanması, etkili istihdam hizmetleri ve aktif işgücü piyasası politikaları yoluyla işgücü piyasasına geçişin kolaylaştırılması önerildi.

Hatta açıklanan bazı rakamlar birkaç maaşa denk gelecek seviyelere ulaşmış durumda. Gerek basında gerek sosyal medyada, şu üniversitenin, bu belediyenin veya başka bir kamu kurumunun belirli bir bankayla yaptığı promosyon anlaşmaları gündemden düşmüyor.

Bu promosyon anlaşmaları çoğunlukla üç yıllık süreyle yapılıyor. Bankalar maaş ödemelerini kendi bünyelerinde gerçekleştirebilmek, kredi kartı ve diğer bankacılık ürünlerini kullandırabilmek amacıyla çalışanlara belirli bir tutarda promosyon ödemesi yapıyor. Böylece hem banka yeni müşteri kazanıyor hem de çalışanlar önemli bir ekonomik avantaj elde ediyor.

Örneğin bazı üniversiteler veya kamu kurumları 2026 yılı başında personeline 100 bin TL civarında promosyon ödemesi yaptı.

Peki bu 100 bin liralık promosyon ödemesi üzerinden gelir vergisi kesilecek mi? Promosyonu alan kişinin ayrıca beyanname vermesi gerekecek mi? Başka bir vergi söz konusu olabilir mi?

Daha da önemlisi, emeklilerin bankalardan alacağı promosyon ödemeleri vergiye tabi mi?

Gelin birlikte bakalım.

Gelir vergisi açısından

Gelir Vergisi Kanunu'nun 61'inci maddesi uyarınca bir ödemenin ücret sayılabilmesi için öncelikle çalışan ile işveren arasında bir hizmet ilişkisinin bulunması gerekir. Banka ile kamu kurumu çalışanı arasında ise böyle bir ilişki bulunmamaktadır. Bu nedenle promosyon ödemesinin banka tarafından doğrudan çalışanın hesabına yatırılması halinde söz konusu ödeme ücret niteliği taşımayacak ve gelir vergisine tabi olmayacaktır.

Aynı şekilde bankanın promosyon tutarını önce kuruma aktarması, kurumun da bu tutarı hiçbir şekilde gelir kaydetmeden aynen personele dağıtması halinde kurum yalnızca aracı konumunda olacağından yapılan ödeme ücret sayılmayacak ve gelir vergisi hesaplanmayacaktır.

Buna karşılık promosyon ödemesi banka tarafından kuruma yapılır, kurum da bu tutarı kendi gelirlerine dahil ettikten sonra personele ödeme yaparsa artık yapılan ödeme banka promosyonu niteliğini kaybedecektir. Bu durumda çalışanlara yapılan ödeme ücret kapsamında değerlendirilecek ve gelir vergisine tabi olacaktır.

Emeklilerin bankalardan aldığı promosyonlarda da sonuç değişmemektedir. Emekli ile banka arasında herhangi bir hizmet ilişkisi bulunmadığından, emekli aylığının belirli bir süre ilgili bankadan alınması karşılığında banka tarafından yapılan promosyon ödemesi ücret niteliğinde değildir. Bu ödeme Gelir Vergisi Kanunu'nda sayılan diğer gelir unsurlarından herhangi birinin kapsamına da girmediğinden gelir vergisine tabi olmayacak ve emeklinin bu promosyon nedeniyle ayrıca yıllık gelir vergisi beyannamesi vermesi gerekmeyecektir. Daha basit bir ifadeyle emeklilerin bankalardan alacakları promosyonlardan gelir vergisi alınmayacaktır.

Veraset ve intikal vergisi açısından

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu uyarınca karşılıksız (ivazsız) olarak edinilen mal ve haklar veraset ve intikal vergisine tabidir.

Ancak banka promosyonları karşılıksız bir kazandırma değildir. Banka bu ödemeyi maaş ödemelerini kendi bünyesinde gerçekleştirmek, müşteri portföyünü genişletmek ve çeşitli bankacılık hizmetlerini kullandırmak amacıyla yapmaktadır. Başka bir ifadeyle promosyon ödemesi bankanın ticari faaliyetinin bir parçasıdır.

Dolayısıyla banka promosyonları ivazsız bir intikal niteliğinde olmadığından veraset ve intikal vergisi de söz konusu olmayacaktır.

Daha basit bir ifadeyle emeklilerin bankalardan alacakları promosyonlardan veraset ve intikal vergisi de alınmayacaktır.

Damga vergisi açısından

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca ancak Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yer alan kâğıtlar damga vergisine tabidir. Maaş, ücret ve benzeri ödemeler nedeniyle düzenlenen ve Kanunda belirtilen kâğıtlar da damga vergisinin konusuna girmektedir.

Banka promosyonları ise hizmet karşılığı yapılan bir ücret ödemesi değildir. Bu nedenle banka tarafından doğrudan çalışana veya emekliye yapılan promosyon ödemeleri nedeniyle düzenlenen kâğıtlar üzerinden damga vergisi hesaplanmayacaktır.

Daha basit bir ifadeyle emeklilerin bankalardan alacakları promosyonlardan damga vergisi de alınmayacaktır.

KDV açısından

KDV Kanunu'nun 1, 4 ve 20'nci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, banka promosyonu karşılığında çalışan veya emekli tarafından bankaya KDV'nin konusuna giren bir mal teslimi veya hizmet ifasında bulunulmadığından, yapılan promosyon ödemesi KDV'ye tabi değildir.

Nitekim Samsun Vergi Dairesi Başkanlığının 07.04.2014 tarihli özelgesinde de farklı bir noktaya dikkat çekilmiştir. Buna göre şirketin promosyon ödemesinden komisyon alması veya promosyonun bir kısmının şirkete bırakılması halinde, şirket tarafından bankaya sunulan bu hizmet nedeniyle alınan tutar üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir. Dolayısıyla KDV doğuran işlem promosyonun çalışana ödenmesi değil, şirketin bankaya sunduğu hizmet karşılığında elde ettiği menfaattir.

Ezcümle

Son dönemde gerek çalışanlara gerekse emeklilere ödenen banka promosyonlarının ulaştığı tutarlar azımsanmayacak seviyelere geldi. Ekonomik şartların giderek ağırlaştığı bir dönemde, özellikle emeklilerin bazı ihtiyaçlarını karşılamalarına katkı sağlayan bu ödemeler, banka promosyonlarının önemini daha da artırıyor.

Vergisel açıdan ise durum oldukça net. Bankalar tarafından doğrudan çalışanlara veya emeklilere ödenen promosyonlar gelir vergisine, veraset ve intikal vergisine ve KDV'ye tabi değildir; bu ödemeler nedeniyle düzenlenen kâğıtlar üzerinden de damga vergisi hesaplanmayacaktır. Promosyon nedeniyle ayrıca yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmesi de gerekmemektedir.

Kısacası emeklilerin bankalardan aldıkları promosyonlardan herhangi bir vergi kesilmeyecek; bankanın ödediği promosyonun tamamı emeklinin cebinde kalacaktır.

Ancak emeklilerin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için banka promosyonlarını bekler hâle gelmesi de üzerinde düşünülmesi gereken ayrı bir mesele. Emekliyi promosyonlara muhtaç bırakan ekonomik koşulların ortaya çıkması, herhâlde yalnızca bankaların cömertliğiyle açıklanamaz; bunun arkasında uygulanan ekonomi ve gelir politikalarının, dolayısıyla siyasi tercihlerin de payı olsa gerek.

Kıdem tazminatı hesabında esas alınacak süre belirlenirken, işçinin işe başladığı tarih ile iş sözleşmesinin sona erdiği tarih arasındaki tüm takvim süresinin doğrudan kıdeme esas süreye dahil edileceği kabul edilmemelidir. İş sözleşmesinin askıda kaldığı bazı dönemler, iş ilişkisi hukuken devam etse de kıdem tazminatına esas sürenin hesabında dikkate alınmayabilmektedir.

Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında, işçinin kendi talebiyle kullandığı ücretsiz izin sürelerinin kıdem tazminatına esas süreye dahil edilmeyeceği kabul edilmektedir (Yargıtay 9.HD. 14.10.2019 gün, 2016/7714 Ε, 2019/18059 Κ.; Yargıtay 22. HD. 11.09.2017 gün, 2015/16706 E, 2017/17208 Κ.).

Bu yaklaşım gereğince, işçinin yazılı talebiyle kullandığı ücretsiz izin dönemleri için ücret, ikramiye ve benzeri haklar doğmadığı gibi, bu süreler kural olarak kıdem tazminatına esas hizmet süresine de eklenmez. Örneğin işçi 3 ay ücretsiz izin kullanmışsa, iş sözleşmesi bu sürede devam etmekle birlikte, kıdem tazminatı hesabında bu 3 aylık sürenin dışlanması gündeme gelecektir.

Pandemi döneminde uygulanan ücretsiz izinler bakımından ise farklı bir değerlendirme yapılmıştır. 7244 sayılı Kanun ile işverene geçici olarak tek taraflı ücretsiz izin uygulama imkanı tanınmış, bu durum klasik anlamda işçinin talebine dayalı ücretsiz izinden ayrılmıştır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 29.05.2025 tarihli, 2025/3201 E. ve 2025/4965 K. sayılı kararında, Covid-19 döneminde işveren tarafından tek taraflı uygulanan ücretsiz izin sürelerinin tamamının kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabından dışlanmasının işçi aleyhine ağır sonuç doğuracağı; tamamının dikkate alınmasının ise işveren açısından hakkaniyete aykırı sonuçlara yol açabileceği belirtilmiştir.

Bu kapsamda Yargıtay, hak ve menfaat dengesini gözeterek pandemi döneminde işveren tarafından tek taraflı uygulanan ücretsiz izin sürelerinin, işçinin bildirim süresi ve buna eklenecek altı haftalık süreyi aşmamak üzere kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabında dikkate alınması gerektiği sonucuna varmıştır. Bu süreyi aşan kısmın ise kıdeme esas süreye eklenemeyeceği kabul edilmiştir.

Dolayısıyla ücretsiz izin, kural olarak işçinin yazılı talebi ve işverenin bu talebi kabul etmesiyle uygulanabilecektir. Ücretsiz izin talebinin yazılı alınması ve işveren tarafından onaylanan bu talebin işçinin özlük dosyasında saklanması, uygulamanın ispatı bakımından önemlidir. İş Hukuku kapsamında ücretsiz izin için genel bir üst süre sınırı öngörülmemiştir. Sürenin uzunluğu işçi ve işverenin anlaşmasına göre belirlenebilmektedir.

Buna karşılık, işverenin işçiyi tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkarması kural olarak mümkün değildir. Yargıtay uygulamasında, işverenin tek taraflı ücretsiz izin uygulamasına gitmesi ve işçinin bunu kabul etmemesi, işveren feshi olarak değerlendirilmektedir. Bu durumda kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve ücret farkı talepleri ile işe iade davası riski gündeme gelebilecektir.

Sonuç olarak, ücretsiz izin iş sözleşmesini sona erdirmeyen bir askı hali olmakla birlikte, bu sürede işçinin fiilen çalışmaması ve işverenin ücret ödeme borcunun bulunmaması nedeniyle kıdem tazminatına esas sürenin hesabında ayrıca değerlendirilmelidir. İşçinin kendi talebiyle, kanundan gelen haklarından bağımsız ve işverenin onayıyla kullandığı ücretsiz izin süreleri kural olarak kıdem tazminatına esas hizmet süresine dahil edilmemelidir.

Borsa İstanbul'da işlem gören dört kulübün KAP'a açıkladığı Haziran 2025-Mayıs 2026 hesap dönemine ilişkin finansal durum raporlarına göre kulüplerin reklam, sponsorluk ve isim hakkı gelirleri toplam 10,8 milyar lira olurken, stat, loca, kombine, bilet ve VIP gelirlerinden oluşan maç hasılatı 11,3 milyar lirayı buldu.

Dört büyüklerin mağazacılık ve lisanslı ürün satışlarından elde ettiği gelir de 13,8 milyar liraya ulaştı. Böylece mağazacılık ve lisanslı ürün satışları, kulüplerin toplam gelirleri içinde önemli bir pay oluşturdu.

Kulüplerin UEFA organizasyonları, katılım ve performans gelirleri ise aynı dönemde 4,6 milyar lira olarak kayıtlara geçti. Dört büyükler aynı dönemde 2,6 milyar liralık naklen yayın gelirini kasaya ekledi.

En fazla gelir mağazacılık ve lisanslı ürün satışlarından

Dört büyüklerin bu dönemdeki en önemli gelir kaynağı mağazacılık ve lisanslı ürün satışları oldu. Bu kalemden elde edilen 13,8 milyar liralık gelir, kulüplerin toplam gelirlerinin yüzde 30'una karşılık geldi.

Bu dönemde dört büyükler arasında en yüksek gelire sahip kulüp 20,7 milyar lirayla Galatasaray oldu. Bu takımı 13,6 milyar lira gelirle Fenerbahçe, 7 milyar lira gelirle Beşiktaş, 4,1 milyar lira gelirle Trabzonspor izledi.

Galatasaray'da mağaza satışları 6,2 milyar lirayı aştı

Dört büyükler arasında 20,7 milyar lirayla en yüksek geliri elde eden Galatasaray'da en büyük pay mağaza satışlarından geldi. Sarı-kırmızılı kulüp bu kalemden 6,2 milyar lira, loca, VIP ve kombine satışlarından ise 5,2 milyar lira gelir sağladı.

Sponsorluk, reklam ve isim hakkı gelirleri 4,8 milyar liraya yaklaşırken, Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi'nden elde edilen UEFA gelirleri 3,1 milyar lirayı aştı. Yayın haklarından 757 milyon lira, sporcu transferi, kiralama ve yetiştirmeden ise 584 milyon lira gelir elde edildi.

Fenerbahçe'de lisanslı ürün satışları ilk sırada

Toplam geliri 13,6 milyar liraya ulaşan Fenerbahçe'de en büyük gelir kaynağı lisanslı ürün satışları oldu. Sarı-lacivertliler bu alandan 4,3 milyar lira kazanırken, söz konusu kalem toplam hasılatın yüzde 31,6'sını oluşturdu.

Reklam, sponsorluk ve isim hakkı gelirleri 3,7 milyar lira, stat gelirleri ise 3,2 milyar lira olarak gerçekleşti. Katılım ve performans gelirleri 1,3 milyar lirayı aşarken, naklen yayından 688 milyon lira, transferlerden ise 314 milyon liraya yakın gelir sağlandı.

Beşiktaş'ta maç ve kombine gelirleri öne çıktı

Beşiktaş'ın 7 milyar lirayı aşan toplam hasılatında ilk sırayı maç hasılatı ile kombine ve loca gelirleri aldı. Siyah-beyazlıların bu kalemden elde ettiği gelir 2,25 milyar liraya ulaşırken, lisanslı ürün satışları da 2,17 milyar lirayla hemen arkasında yer aldı.

Kulüp sponsorluk ve reklamdan 900 milyon lira, isim ve lisans haklarından 857 milyon lira gelir elde etti. Yayın gelirleri 561 milyon lirada kalırken, UEFA gelirleri 127 milyon lira olarak kaydedildi.

Trabzonspor'da en büyük gelir sponsorluktan

Toplam hasılatı 4,1 milyar liraya yaklaşan Trabzonspor'da en yüksek gelir reklam ve sponsorluklardan geldi. Bordo-mavili kulüp bu kalemden 1,4 milyar liraya yakın gelir sağladı.

Mağazacılık gelirleri 1,16 milyar lirayı bulurken, maç, kombine, loca ve bilet satışlarından 651 milyon lira elde edildi. Naklen yayın gelirleri 622 milyon lira olurken, UEFA gelirleri ise 41 milyon lirada kaldı.

AA

Google CEO’su Sundar Pichai, Gemini’nin ulaştığı kullanıcı sayısıyla şirketin “şimdiye kadarki en hızlı büyüyen ürünü” haline geldiğini belirtti.

Google'ın 1 milyarı geçen 14'üncü ürünü

Gemini, 1 milyar kullanıcı seviyesine ulaşan Google ürünleri arasına da katıldı. Yapay zeka uygulaması; Chrome, Gmail, Google Maps ve YouTube gibi servislerin ardından şirketin bu sınırı aşan 14’üncü ürünü oldu.

OpenAI da kısa süre önce ChatGPT’nin dünya genelinde 1 milyardan fazla kişi tarafından kullanıldığını açıklamıştı.

Ancak Gemini’nin büyüme hızında önemli bir ayrıntı öne çıktı. ChatGPT’den yaklaşık dört ay sonra, ilk olarak Bard adıyla piyasaya çıkan Gemini, 2024 yılında bağımsız bir uygulamaya dönüştü. Böylece Gemini, 1 milyar kullanıcı seviyesine ulaşma süresi açısından ChatGPT’nin önüne geçti.

Günde 150 milyondan fazla görsel üretiliyor

Google’ın paylaştığı bilgilere göre Gemini kullanıcılarının önemli bir bölümü uygulamanın sesli modundan yararlanıyor. Canlı kamera görüntüsü ve ekran paylaşımı gibi özelliklerin gerçek zamanlı sorunların çözümünde kullanımı da artıyor.

Gemini üzerinden günlük 150 milyondan fazla görsel üretildiği belirtilirken Google, yapay zeka asistanını diğer uygulama ve hizmetlerine de giderek daha fazla entegre ediyor.

Google'ın veri avantajı tartışılıyor

Gemini’nin hızlı yükselişi, Google’ın internette sahip olduğu erişim gücüne ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme getirdi.

Siber güvenlik şirketi Cloudflare’ın paylaştığı verilere göre Google’ın yapay zeka modelleri için kullandığı web tarayıcıları, şirketin arama motoru tarayıcılarıyla benzer erişim imkanlarına sahip.

Veriler, Google’ın OpenAI’a kıyasla yüzde 300’ün üzerinde, Anthropic ve Meta’ya göre ise yüzde 400’ün üzerinde daha fazla web içeriğine erişebildiğini ortaya koyuyor.

Cloudflare CEO’su Matthew Prince de daha önce yaptığı değerlendirmede, yapay zeka yarışında veri erişiminin belirleyici olması halinde Google’ın rakiplerine karşı önemli bir yapısal avantaja sahip olduğunu savunmuştu.

Prince, Gemini’nin yükselişinin yalnızca çipler veya araştırmacılarla açıklanamayacağını, Google’ın internette daha geniş verilere ulaşabilmesinin de bunda önemli rol oynadığını öne sürmüştü.

Dünya

Türkiye genelinde 1 milyon 215 bin 24 mükellef tarafından verilen kurumlar vergisi beyannameleri ile 6 trilyon 971 milyar 232 milyon 11 bin 841 TL matrah beyan edildi. Beyan edilen bu tutar üzerinden toplam 1 trilyon 614 milyar 791 milyon 537 bin 584 TL kurumlar vergisi tahakkuk ettirildi.

Vergilendirme dönemi için her bir mükellef kurum ortalama 5 milyon 737 bin 526 TL matrah beyanında bulunurken, bu matrah üzerinden mükellef başına ortalama 1 milyon 329 bin 20 TL kurumlar vergisi tahakkuk etti.

En fazla vergi tahakkuk ettirilen ilk 100 mükellefin illere göre dağılımında zirvede 80 mükellef ile İstanbul yer aldı. İstanbul'u 14 mükellef ile Ankara takip ederken; İzmir, Antalya, Konya, Kocaeli, Muğla ve Kastamonu'dan 1'er mükellef ilk 100 listesine girmeyi başardı.

Bankalar listeye damga vurdu

Açıklanan ilk 20 kişilik listede ilk sırayı 70 milyar 394 milyon 682 bin 568 TL tahakkuk eden vergi tutarı ile Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası A.Ş. aldı.

2. ve 5. sırasındaki kurumlar isimlerinin açıklanmasını istemezken, 3. sırada 22 milyar 908 milyon TL ile Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O., 4. sırada ise 20 milyar 77 milyon TL ile Türkiye Garanti Bankası A.Ş. yer buldu.

Bankacılık sektörünün ağırlığını koruduğu listenin devamında 6. sırada QNB Bank A.Ş., 7. sırada LC Waikiki Mağazacılık Hizmetleri Ticaret A.Ş., 8. sırada Emin Evim Tasarruf Finansmanı A.Ş., 9. sırada Citibank A.Ş. ve 10. sırada Allianz Sigorta A.Ş. sıralandı.

İlk 20 sıralamasının geri kalanında ise sırasıyla Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş., Türkiye Sigorta A.Ş., Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş., Unilever Sanayi ve Ticaret Türk A.Ş., BİM Birleşik Mağazalar A.Ş., Türkiye Emlak Katılım Bankası A.Ş., Fuzul Tasarruf Finansman A.Ş., Türkiye Hayat ve Emeklilik A.Ş., Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü ve Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. yer aldı.

Üç büyük ilin verilerine bakıldığında; İstanbul 437 bin 754 mükellef ile Türkiye genelinin yüzde 36,03'ünü oluştururken, beyan ettiği 3 trilyon 987 milyar TL matrah ile toplam matrahın yüzde 57,20'sini ve tahakkuk eden 977 milyar 860 milyon TL vergi ile toplam verginin yüzde 60,51'ini tek başına sağladı.

Ankara, 127 bin 7 mükellef ve yüzde 10,45'lik pay ile 977 milyar 52 milyon TL matrah beyan ederek toplam verginin yüzde 13,73'üne denk gelen 221 milyar 750 milyon TL vergi tahakkuk ettirdi.

İzmir ise 75 bin 18 mükellef ile yüzde 6,17 pay alarak 280 milyar 804 milyon TL matrah beyan etti ve 64 milyar 278 milyon TL vergi tahakkuk ettirerek toplam vergi içinden yüzde 3,98 pay aldı.

Diğer iller ise toplamda 575 bin 245 mükellef ile tahakkuk eden verginin yüzde 21,78'ini oluşturdu.

Ekonomim

Kaynaklara göre anlaşma henüz kesinleşmedi ve görüşmelerin sonuçsuz kalma ihtimali de var.

Kaynaklardan biri, Decart’ın ekibinin Anthropic’in sonuç çıkarma ve performans birimine katılacağını söyledi.

Decart’ın dünya modelleri, otonom sürüş ve e-ticaret gibi çeşitli uygulama alanlarında işletmelere yardımcı olmayı amaçlıyor. Örneğin, şirketin Lucy AI modeli, bir kişinin canlı videosunu alarak bunu, sanki o kişi gerçekten bir elbiseyi veya çantayı deniyormuş gibi gösteren gerçek zamanlı, yüksek çözünürlüklü video oluşturmak için kullanabilir. Şirkete yatırım yapan e-ticaret platformu eBay, aynı zamanda Decart’ın müşterilerinden biri.

Bir kaynak, Decart’ın yapay zekayı kullanarak canlı video akışlarını anında değiştirebilme yeteneğinin, yüksek kaliteli altyapı yeteneklerine sahip olduğunu gösterdiğini belirtti.

Girişim, 2023 yılında üç İsrailli mühendis, Dean ve Orian Leitersdorf kardeşler ile Moshe Shalev tarafından kuruldu.

Bloomberg HT

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 8 milyar 533 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Yıllıklandırılmış verilere göre, haziran ayında cari açık yaklaşık 38,9 milyar dolar olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 76,5 milyar dolar açık verdi. Aynı dönemde hizmetler dengesi 63,7 milyar dolar fazla, birincil ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 24,2 milyar dolar ve 2 milyar dolar açık kaydetti.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler haziranda 6 milyar 851 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu kalem altında taşımacılık hizmetleri ve seyahat kalemlerinden kaynaklanan net gelirler sırasıyla 2 milyar 597 milyon dolar ve 4 milyar 857 milyon dolar oldu.

Ekonomim

Bu süreçte cinsiyetler arasındaki dijital makas da hızla kapandı. 2017’de erkeklerde yüzde 75,1, kadınlarda yüzde 58,7 olan kullanım oranları; 2026’ya gelindiğinde erkeklerde yüzde 94,8’e, kadınlarda ise yüzde 89,9’a ulaştı. Böylece 10 yıl önce 16,4 puan olan cinsiyetler arası fark 4,9 puana kadar geriledi.

Güneydoğu, İstanbul’a yetişmek üzere

Bilişim altyapısının yaygınlaşmasıyla birlikte hanelerin evden internete erişim imkanı 2017’deki yüzde 80,7 seviyesinden 2022’de yüzde 94,1’e, 2026’da ise yüzde 96,9’a yükseldi. Bölgesel verilere göre, hanelerde internet erişim oranında yüzde 99,6 ile İstanbul zirvedeki yerini korurken, en büyük sürprizi Güneydoğu Anadolu yaptı. 2017’de yüzde 71,5 ile alt sıralarda yer alan Güneydoğu Anadolu, 10 yılda 26,3 puanlık sıçramayla erişim oranını yüzde 97,8’e çıkararak İstanbul’un ardından ikinci sıraya yerleşti. Ege yüzde 97,5 ile üçüncü sırada yer alırken, internet erişim oranının en düşük kaldığı bölgeler ise yüzde 93,1 ile Kuzeydoğu Anadolu, yüzde 93,6 ile Doğu Karadeniz ve yüzde 93,7 ile Batı Karadeniz oldu.

E-devlet’i en çok gençler kullandı

Kamu hizmetlerinin dijitalleşme hızı da istatistiklere yansıdı. İnternet üzerinden e-devlet hizmetlerinden yararlanan bireylerin oranı 2017’deki yüzde 42,4 seviyesinden 2022’de yüzde 68,7’ye, 2026’da ise yüzde 76’ya yükseldi. Kullanım amaçları incelendiğinde bireylerin e-devleti artık bir bilgi edinme portalından ziyade doğrudan işlem merkezi olarak kullandığı görüldü. Nitekim 2017’de ilk sırada yer alan bilgi edinme faaliyetinin aksine, 2026 verilerinde ilk sırayı yüzde 65,6 ile kişisel bilgilere erişim alırken, bunu yüzde 52,6 ile randevu alma işlemleri ve yüzde 45,7 ile bilgi edinme takip etti. Yaş gruplarında ise en yüksek e-devlet kullanımı yüzde 93 ile 25-34 yaş aralığında gerçekleşti.

E-ticaret, tarihte zirvede

Tüketim pratiklerinde en radikal dönüşüm ise e-ticaret kanalında yaşandı. 2004 yılında Türkiye’de internet üzerinden alışveriş yapanların oranı yüzde 0,88 ile yüzde 1’in bile altındayken, 2017’de yüzde 24,9’a, 2026 yılında ise yüzde 60’a ulaşarak tarihi bir rekor kırdı. Genel e-ticaret oranlarında erkekler yüzde 63,4, kadınlar ise yüzde 56,6 ile öne çıksa da, ‘son 3 ayda aktif sipariş verenler’ dikkate alındığında cinsiyetler arası makas tamamen kapandı. 2017’de son 3 ayda internetten alışveriş yapan erkeklerin oranı yüzde 17,1, kadınların yüzde 13,2 seviyesindeyken; 2026’da erkeklerde yüzde 48,4, kadınlarda ise yüzde 48,2 olarak gerçekleşti. E-ticarette en çok tercih edilen ürün gruplarında giyim, ayakkabı ve aksesuar yüzde 71,3 ile ilk sırada yer alırken, bunu yüzde 50,2 ile hazır yemek teslimatları ve yüzde 41,9 ile gıda ürünleri takip etti. Dijital içerik tarafında ise yüzde 26,4 ile film ve dizi izleme platformu abonelikleri başı çekti.

İnternet üzerinden 'öğrenme'ye hâlâ uzağız

Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarındaki ivme de son yıllarda artarak sürdü. 2022 yılında yüzde 82 olan WhatsApp kullanımı 2026'da yüzde 90'a çıkarken, YouTube kullanımı yüzde 67,2'den yüzde 77,6'ya, Instagram kullanımı ise yüzde 57,6'dan yüzde 71,1'e tırmandı. Öte yandan dijitalleşme hane içi teknolojilere de yansıdı. 2026 itibarıyla internet kullanan bireylerin yüzde 62'si internet bağlantılı TV, yüzde 18,6'sı robot süpürge ve akıllı ev aletleri, yüzde 16,7'si ise giyilebilir teknolojiler kullandığını belirtti. İnternet üzerinden öğrenme faaliyeti gerçekleştirenlerin oranı ise 2022'deki yüzde 15,9 seviyesinden yüzde 22,9'a yükseldi. Tüketicilerin donanım satın alma tercihlerinde yüzde 89,3 ile fiyat ilk sırada yer alırken, donanım özellikleri yüzde 74,7 ve cihazın enerji verimliliği yüzde 69,9 oranında bir kriter olarak öne çıktı.

Merve Yiğitcan-Ekonomim

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan yapılan açıklamaya göre; liderliğini Alihan Kuriş'in yaptığı çıkar amaçlı suç örgütüne yönelik, 'Suç örgütü kurma ve yönetme, suç örgütüne üye olma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık, vergi usul kanununa muhalefet' suçlarından soruşturma başlattı.

17 ilde operasyon, Alihan Kuriş'in de bulunduğu çok sayıda gözaltı

Soruşturma kapsamında bir kısmı yurt dışında olduğu tespit edilen toplam 49 şüphelinin gözaltına alınmasına, şüphelilere ait 43 adres ile 33 şirkete ait 80 adreste arama ve el koyma işlemi yapılmasına karar verildi.

u kapsamda 'Alihan Kuriş' suç örgütüne yönelik İstanbul, Ankara ve Antalya başta olmak üzere 17 ilde eş zamanlı operasyon yapıldı. Operasyonda, aralarında Alihan Kuriş'in de bulunduğu 30 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı. 3 şüphelinin yurt dışında olduğu tespit edilirken, diğerlerinin yakalanmasına yönelik çalışmaların devam ettiği belirtildi.

Şirketlerin finansal hacimlerinde belirgin artış

Şüpheliler ve suç örgütüne ait şirketler hakkında alınan MASAK raporunda; şirketlerin birçoğunun 2020 yılı ve sonrasında finansal işlem hacimleri ve mal alış-satış hacimlerinin belirgin şekilde arttığının gözlemlendiği, söz konusu artışlara paralel olarak şirketlerin birçoğunun bölünme ve devir işlemi gerçekleştirdiği, şirket bölünmelerinde genellikle oldukça yüksek sermaye ile yeni şirket kurulması yoluna gidildiği ve kurulan yeni şirketlerin bölünmeyi gerçekleştiren şirketlerden farklı ilde ve bölünülen şirketin faaliyet alanından farklı faaliyet alanlarına sahip olduğunun gözlemlendiği, bazı şirketlerin sermaye dışında herhangi bir öz kaynağının, mal alış-satış ve transfer kaydının bulunmadığı tespit edildi.

Ayrıca, aktif ticari hayatının olmadığı, buna rağmen söz konusu sermayenin büyük çoğunluğu ile bağlı ortaklıklar kaleminin finanse edildiği, suç örgütünün bu yöntem ile şirketlerin kayıtlarına ulaşılmasını engellemeyi ve finansal işlemlerinin takibini zorlaştırmayı amaçladığı, şirketlerin birçoğunda çeşitli ödeme kuruluşları aracılığı ile transfer alımları bulunduğu, bununla birlikte şirketlerin büyük çoğunluğunun yüksek nakit sirkülasyonu bulunduğu saptandı.

Yüksek miktarlı transferler dikkat çekti

Özellikle şirket ortakları tarafından şirketlere kaynağı izaha muhtaç yüksek montanlı nakit girişleri gerçekleştirildiği ve şirket ortakları tarafından ortak olunan şirketlerin sermaye artırımlarında bu nakit girişlerinin kaynak olarak kullanıldığı, yine benzer şekilde şirket hesaplarına nakit yatırılan/transfer alınan yüksek montanlı tutarların analiz konusu şirketlere ve/veya çeşitli şirketlere dikkat çekici şekilde aktarıldığı, ödeme kuruluşlarından gelen transferlerden, nakit yatırılan tutarlardan çeşitli şirketlere yüksek montanlı transferler gönderildiği, şirketlerin mal alış-satış kayıtlarında diğer tüzel kişiler ile yüksek montanda işlem yapıldığının gözlemlendiği, bununla birlikte çeşitli tüzel kişiler ile yüksek montanlı mal alış-satış işlemlerinin bulunmasının sahte faturalaşma açısından dikkat çekici bulunduğu, ayrıca şirket hesaplarına mal alış-satış kayıtları ile uyumsuz şekilde yurtdışında mukim çeşitli şirketlerden döviz cinsi transfer girişlerinin bulunduğu, yine şirketlerden bazılarının yüksek vergisel iadeler aldığı ve bu finansal işlemlerin organize şekilde çalışılması sonucunda gerçekleştirilmiş olabileceği tespit edildi.

Ekonomim

Bu çalışmada, 2019 yılında 1.000 TL olarak belirlenen en dü­şük emekli aylığının, her ay gerçekle­şen enflasyon kadar artırılması halin­de bugün hangi seviyeye ulaşacağı he­saplandı. Hesaplama yapılırken tek bir enflasyon serisi kullanılmadı. Enflas­yon Araştırma Grubu (ENAG), aylık enflasyon verilerini 2020 yılının Eylül ayında yayımlamaya başladığı için bu tarihe kadar TÜİK’in aylık TÜFE ve­rileri esas alındı. Eylül 2020’den son­ra ise hesaplamaya yalnızca ENAG’ın açıkladığı aylık enflasyon oranları dahil edildi. Buna göre, 2019 yılında 1.000 TL olarak belirlenen en düşük emekli aylığının satın alma gücünü ko­ruyabilmesi için bugün yaklaşık 49 bin 808 TL olması gerekiyor.

Başka bir ifadeyle, 2019 yılında 1.000 TL ile satın alınabilen mal ve hizmet sepetini bugün satın alabilmek için yaklaşık 50 bin TL gerekiyor.

Bugünkü tablo ne söylüyor?

1 Temmuz 2026 itibarıyla en düşük emekli aylığı 23.552 TL olarak uygula­nıyor.

Mevcut en düşük emekli aylığı: 23.552 TL

TÜİK’in açıkladığı yüzde 1,78’lik Temmuz enflasyonu eklendiğinde: 23.971 TL

ENAG’ın açıkladığı yüzde 3,07’lik Temmuz enflasyonu eklendiğinde: 24.275 TL

İki hesap arasındaki fark yalnızca bir aylık enflasyonda bile 304 TL’ye ulaşıyor.

Ancak asıl dikkat çeken fark, bugün­kü en düşük emekli aylığı ile 2019’da­ki satın alma gücünü koruyacak tutar arasında ortaya çıkıyor.

Bugün ödenen 23.552 TL, enflasyo­na göre korunmuş olması gereken yak­laşık 49.808 TL’nin yüzde 47’sine kar­şılık geliyor.

Bir başka ifadeyle, 2019 yılında be­lirlenen taban aylığın satın alma gü­cü korunmuş olsaydı bugün en düşük emekli aylığının yaklaşık 50 bin TL se­viyesinde olması gerekecekti.

Peki ya 2019’da 5 bin lira maaş alan emekli?

Aslında tablo, taban aylığın üzerinde maaş alan emekliler açısından daha da dikkat çekici.

2019 yılında en düşük emekli aylığı 1.000 liraydı. Aynı dönemde bunun beş katı, yani 5.000 TL emekli aylığı alan çok sayıda kişi bulunuyordu.

Bu kişinin maaşını üç farklı yöntem­le bugüne taşıdığımızda üç farklı so­nuç ortaya çıkıyor.

Birinci hesap: SGK’nın uyguladı­ğı zamlar

2019 yılından bugüne kadar SSK ve Bağ-Kur emeklilerine uygulanan altı aylık zamlar ile 2023 ve 2024 yılların­da yapılan ilave artışlar dikkate alın­dığında, 2019 yılında 5.000 TL alan bir emeklinin aylığı bugün yaklaşık: 66.988 TL seviyesine ulaşıyor.

Bu rakam, yıllar içinde emeklilere fiilen uygulanan zamların teorik sonu­cunu gösteriyor.

İkinci hesap: Yalnızca TÜİK enf­lasyonu

Aynı 5.000 TL, yalnızca TÜİK’in açıkladığı enflasyon kadar artırılmış olsaydı bugün yaklaşık:

53.439 TL olacaktı.

Bu sonuç, SGK’nın bazı dönem­lerde yalnızca enflasyonun üzerin­de yaptığı ilave artışların da maaş­lara yansıdığını gösteriyor.

Üçüncü hesap: TÜİK-ENAG ge­çişli enflasyon hesabı

Bu çalışmada kullanılan yöntem­le, yani ENAG’ın veri yayımlamadı­ğı dönemde TÜİK, sonrasında ise ENAG enflasyonu esas alındığında ise 2019 yılındaki 5.000 TL’nin satın alma gücünü koruyabilmesi için bugün yaklaşık: 249.042 TL olması gerekiyor. Aradaki fark oldukça dikkat çekici.

2019’da 5.000 TL olan bir emekli ay­lığı; SGK zamlarıyla yaklaşık 66.988 TL’ye, yalnızca TÜİK enflasyonuyla 53.439 TL’ye, TÜİK-ENAG geçişli he­sapla ise 249.042 TL’ye ulaşıyor. Baş­ka bir ifadeyle, SGK zamlarıyla oluşan teorik aylık bile ENAG’a göre satın al­ma gücünü koruyacak tutarın yaklaşık dörtte biri seviyesinde kalıyor.

Sonuç olarak:

Bu çalışma herhangi bir maaş artışı önerisi ya da hukuki hak hesabı niteli­ği taşımıyor. Amaç, emekli aylıklarının yıllar içinde enflasyon karşısında satın alma gücünü ne ölçüde koruyabildiğini sayısal verilerle ortaya koymak.

Ortaya çıkan tablo ise oldukça çar­pıcı. 2019 yılında 1.000 TL olarak be­lirlenen en düşük emekli aylığının sa­tın alma gücü korunmuş olsaydı bugün yaklaşık 50 bin TL seviyesinde olması gerekecekti.

Aynı dönemde 5.000 TL emekli aylı­ğı alan bir kişinin maaşı ise kullanılan hesaplama yöntemine göre;

-SGK’nın uyguladığı zamlarla yak­laşık 66 bin 988 TL,

-yalnızca TÜİK enflasyonuyla 53 bin 439 TL,

-TÜİK-ENAG geçişli enflasyon he­sabıyla ise yaklaşık 249 bin TL düzeyi­ne ulaşıyor.

Bu karşılaştırma, emekli maaşları­nın yalnızca nominal artışına değil, yıllar içinde satın alma gücünde yaşa­nan değişime de bakmanın önemini ortaya koyuyor.

Özgür Erdursun-Dünya

En büyük temizlik Instagram’da yapıldı

Meta’nın açıkladığı verilere göre Aralık 2025 ile Haziran 2026 arasındaki dönemde 462 bin Instagram hesabı ile 294 bin Facebook hesabı kapatıldı.

Böylece yalnızca iki platformda devre dışı bırakılan hesap sayısı 756 bine ulaştı.

Avustralya’da 10 Aralık 2025’te yürürlüğe giren sosyal medya yasağı, belirli platformların 16 yaşından küçük kullanıcıların hesap açmasını veya mevcut hesaplarını kullanmaya devam etmesini engellemek için makul önlemler almasını zorunlu tutuyor.

Düzenleme doğrudan çocukları veya ailelerini cezalandırmıyor. Yükümlülük sosyal medya şirketlerine getiriliyor.

Meta yaş tespitinde yapay zekâ kullanıyor

Meta, yaş sınırının uygulanabilmesi için yalnızca kullanıcının hesabında yazan doğum tarihine bakmadığını belirtiyor.

Şirket, kullanıcı davranışları ve hesapla ilgili çeşitli işaretlerden yararlanan yapay zekâ sistemleriyle kişinin beyan ettiği yaştan daha küçük olabileceğini tespit etmeye çalışıyor.

Meta ayrıca kapatılan bir hesabın ardından aynı kullanıcının tekrar tekrar yeni hesap oluşturmasını zorlaştıracak önlemler üzerinde de çalışıyor.

Şirket daha önce yaş doğrulaması amacıyla kimlik belgesi, video selfie ve farklı yaş doğrulama yöntemlerini de devreye almıştı.

Buna rağmen Meta, Avustralya’nın sosyal medya yasağı konusunda başından beri eleştirel bir tutum sergiliyor ve yaş doğrulama sorumluluğunun yalnızca sosyal medya platformlarına yüklenmesinin yeterli olmayacağını savunuyor.

756 bin hesap kapandı ama sorun bitmedi

Rakam yüksek görünse de Avustralya’daki ilk sonuçlar düzenlemenin henüz tamamen işlemediğini gösteriyor.

Sosyal medya yasağının ilk aylarına ilişkin araştırmalarda 16 yaşından küçük kullanıcıların çok büyük bölümünün sosyal medya platformlarına erişmeye devam ettiği görüldü.

Daha önce açıklanan çalışmalarda 12-15 yaş grubundaki çocukların yaklaşık yüzde 85’inin yasak sonrasında da sosyal medya kullandığı tespit edilmişti.

Çocukların yanlış yaş bilgisi vermesi, farklı hesaplar açması veya yaş doğrulama sistemlerini aşabilmesi düzenlemenin en önemli zayıf noktaları arasında gösteriliyor.

Bu nedenle Avustralya yönetimi platformların yalnızca hesap kapatmasını değil, çocukların yeniden hesap açmasını da etkin biçimde engellemesini istiyor.

Teknoloji devlerinin cezası ikiye katlanabilir

Hükümet, sosyal medya yasağının uygulanmasını güçlendirmek için yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor.

Hazırlanan değişikliklerle kurallara uymayan teknoloji şirketlerine uygulanabilecek azami cezanın 49,5 milyon Avustralya dolarından 99 milyon Avustralya dolarına çıkarılması hedefleniyor.

Aynı zamanda Avustralya’nın çevrim içi güvenlik düzenleyicisi eSafety Commissioner’a şirketlerden daha fazla belge ve bilgi talep edebilmesi için ek yetkiler verilmesi planlanıyor.

Böylece düzenleyici kurumun, platformların gerçekten yeterli yaş kontrolü yapıp yapmadığını şirketlerin kendi açıklamalarından bağımsız biçimde inceleyebilmesi amaçlanıyor.

Gözler şimdi Meta, TikTok ve YouTube’da

Avustralya’daki sosyal medya yasağı yalnızca Facebook ve Instagram’ı kapsamıyor.

Yaş sınırlamasına tabi platformlar arasında TikTok, Snapchat, X, YouTube, Reddit, Threads ve Twitch gibi büyük hizmetler de bulunuyor.

Meta’nın 756 bin hesabı kapatması bu nedenle yalnızca tek bir şirketin aldığı önlem değil, diğer teknoloji devleri üzerinde oluşacak baskının da göstergesi olarak görülüyor.

Şirket temsilcilerinin sosyal medya yaş sınırının uygulanmasıyla ilgili parlamento incelemelerinde ifade vermesi bekleniyor.

Avustralya’nın deneyimi başarılı olursa benzer yaş sınırlamalarını tartışan diğer ülkeler açısından da örnek oluşturabilir. Başarısız olması halinde ise temel tartışma yeniden aynı noktaya dönecek: İnternette bir kullanıcının gerçek yaşını güvenilir biçimde tespit etmek ne kadar mümkün?

Murat Ali Oral-Dünya

Turizm sektöründeki işletmelere çalışan başına aylık 3 bin 500 liraya kadar sigorta prim desteği geliyor. 2026 Mayıs-Aralık dönemini kapsayan ve İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanacak destekten, belirli şartları sağlayan özel sektör konaklama tesisleri yararlanabilecek. Başvuru gerektirmeyen uygulamada kayıt dışı veya eksik bildirim yapan işletmeler destekten yararlanamayacak.

7590 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi ile 4447 sayılı sayılı Kanun’a geçici 36’ncı madde eklenmiştir. Eklenen madde ile turizm işletmesi belgesine sahip özel sektöre ait konaklama tesisi işyerlerinde 01/05/2026-31/12/2026 dönemi için sigortalı başına 3.500 TL destek verilmesi öngörülmüştür.

Anılan kanun hükmü 31 Temmuz 2026 günkü Resmi Gazete’de yayımlanmasına rağmen, 2026 yılı Mayıs ayı döneminden itibaren uygulanmak üzere, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Anılan düzenleme uyarınca; Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında turizm işletmesi belgesine sahip özel sektöre ait konaklama tesisi işyerlerinde, 2026 yılı Mayıs ila Aralık aylarına/dönemlerine ilişkin olmak üzere, tesisin faaliyette bulunduğu aylar/dönemler ile sınırlı olarak, ilgili ayda/dönemde verilen muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle 5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak bildirilen sigortalıların prim ödeme gün sayısının 116,67 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar (ay içinde tam çalışılması halinde aylık 3.500,10 TL), bu işyerlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilmek suretiyle Fondan karşılanacaktır.

Destekten yararlanma şartları

Anılan destekten yararlanabilmek için;

- İşyerinin özel sektöre ait konaklama tesisi olması ve faaliyette olması,

- İşyerinin Kültür ve Turizm Bakanlığınca düzenlenen turizm işletmesi belgesine sahip olması,

- Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin yasal süresinde verilmesi,

- Primlerin yasal süresinde ödenmesi,

- Kuruma borcun bulunmaması (varsa da yapılandırılmış/tecil ve taksitlendirilmiş olması ve düzenli ödenmesi),

- Kayıt dışı sigortalı çalıştırılmaması, sahte sigortalı bildiriminde bulunulmaması, sigortalıların prime esas kazançlarının eksik bildirilmemesi

gerekmektedir.

Kayıt dışı sigortalı çalıştırıldığının, sahte sigortalı bildiriminin ya da eksik prime esas kazanç bildiriminin tespiti halinde faydalanılan turizm ücret desteği geri alınacaktır. Tespit tarihinden sonra da destek verilmeyecektir.

Yapılan denetim ve incelemelerde veya mahkeme kararı neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlarından alınan bilgi ve belgelerden 2026 yılı içinde aylık brüt asgari ücretin onda birini (3.303 TL'yi) geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda; Kurumca işverene ihtar yapılacak ve on beş günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri, asgari ücret desteğinden yararlanmaya devam edecektir.

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup uzun vadeli sigorta kollarına (SSK) tabi olarak turizm tesislerinde görev yapan çalışanlar için bu destekten yararlanılacak olup, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışan sigortalılar, yabancı uyruklu sigortalılar ve yurtdışında çalıştırılan sigortalılar için bu destekten yararlanılamayacaktır.

Anılan destek tutarı, bu işyerlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilmek suretiyle İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanacaktır.

Sigorta prim desteğiyle sağlanacak indirim tutarı, takip eden ay/aylardan doğan sigorta prim borçlarına mahsup edilecektir.

Bu destekten yararlanan işyerlerinin aynı ayda/dönemde diğer sigorta primi teşvik, destek ve indirimlerinden yararlanması hâlinde; sağlanacak destek tutarı, bu teşvik, destek ve indirimler uygulandıktan sonra destekten yararlanılan aya/döneme ait Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmesi gereken sigorta primi tutarını aşamayacaktır.

Bu destekten yararlanmak için bir başvuruda bulunma şartı yoktur.

Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik ad, ünvan veya iş birimi altında açılması, yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi veya bu madde kapsamında sağlanan destekten yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis edildiğinin anlaşılması hâlinde, Fondan karşılanan tutar gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverenden tahsil edilecektir.

Akif AKARCA / Dr.Mehmet ŞAFAK-Ekonomim

Yükselişin 3 yakıtı var

* ABD Merkez Bankası’na ilişkin beklentilerdeki değişim, toparlanmanın arkasındaki en önemli gelişmelerden biri oldu. Zayıf gelen istihdam verileri sonrasında Eylül ayında faiz artışı ihtimali yüzde 60’tan yüzde 50’ye geriledi. Faiz baskısının azalması, faiz getirisi bulunmayan altın için daha elverişli bir zemin oluşturdu. Piyasanın gözü şimdi ABD’nin açıklayacağı enflasyon verisinde. TÜFE’nin seyri, Fed’in önümüzdeki dönemdeki politika yönü açısından belirleyici olacak.

* Çin Merkez Bankası'nın altın rezervlerini temmuz ayında yaklaşık 20 ton artırması, resmi alımların 21 aydır kesintisiz sürmesi açısından dikkat çekiyor. Çin'in rezervlerini çeşitlendirme politikası, altına yönelik yapısal talebin devam ettiğini gösteriyor.

* Batılı yatırımcı tarafında da yeniden hareketlenme işaretleri var. Dünya Altın Konseyi verilerine göre küresel fiziki destekli altın ETF’leri temmuz ayında 3 milyar dolarlık net giriş çekti. Böylece iki aylık çıkış dönemi sona ererken, ETF’lerdeki toplam altın varlığı 23 ton artarak 4.068 tona ulaştı. Girişlerin büyük bölümünü Avrupa fonları oluşturdu. Kuzey Amerika’nın katkısı ise sınırlı kaldı.

Toparlanma kırılgan olabilir

Altının önündeki en büyük risk, toparlanmanın henüz tam anlamıyla teyit edilmemiş olması. Temmuzda başlayan ETF girişlerinin kalıcı bir portföy değişikliğine dönüşeceği garanti değil. Özellikle Kuzey Amerika’daki yatırımcı katılımı hâlâ sınırlı. Daha önemlisi, ABD enflasyonunun yeniden hızlanması Fed’in faiz politikasına ilişkin beklentileri tersine çevirebilir.

5.300 dolarlı senaryo masada

Bankaların fiyat tahminleri de altındaki yükseliş potansiyelinin henüz sona ermediğine işaret ediyor.

RBC Capital Markets'ın en iyimser senaryosu, altının 2027'de ortalama 5.296 dolar seviyesinde işlem görmesini öngörüyor. Bu senaryoda fiyatın 2027'nin üçüncü çeyreğinde 5.321 dolara, dördüncü çeyreğinde ise 5.318 dolara ulaşması bekleniyor.

RBC'nin daha ılımlı merkez senaryosu ise altının 2026'da ortalama 4.577 dolar, 2027'de 4.225 dolar seviyesinde kalacağı varsayımına dayanıyor.

Kurumun en iyimser senaryosu ile en kötümser senaryosu arasındaki fark ise oldukça geniş. Kötümser tabloda altının 2027 ortalaması 3.661 dolara kadar gerileyebiliyor.

Saxo Bank: Asıl sınav 4.500 dolarda!

Saxo Bank ise teknik görünümde 4.200 dolar bölgesinin artık önemli bir destek haline geldiğine dikkat çekiyor. Buna karşılık asıl sınav 4.500 dolar civarında. Bu bölgenin üzerinde kalıcı bir hareket, altının 4.690 dolardaki yüzde 50 Fibonacci seviyesine ve ardından 4.860 dolardaki yüzde 61,8 seviyesine doğru ilerlemesinin önünü açabilir. Dolayısıyla piyasadaki temel soru artık yalnızca "altın yükselecek mi?" değil. Asıl soru, fiyatın 4.500 dolar eşiğini kalıcı biçimde aşarak yeni bir yükseliş dalgasını başlatıp başlatamayacağı.

Evrim Küçük-Ekonomim

Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı. Kararla, motorinde ÖTV düzenlemesi ve eşel mobil uygulamasında değişiklik yapıldı.

Buna göre, bugün itibarıyla motorin üzerinden alınan ÖTV tutarı, ağustos ayının kalan kısmı için sıfır olarak uygulanacak, sonraki aylarda ise yıl sonuna kadar her ay 3'er lira artırılarak belirlenecek. Dolayısıyla ÖTV olarak eylül ayında 3 lira, ekimde 6 lira, kasımda 9 lira, aralıkta 12 lira alınacak.

Litrede 7,74 TL olan ÖTV bugün itibarıyla “0” olarak uygulanacak. Bu da pompa satış fiyatlarında KDV’si ile 9,29 TL’lik bir indirim anlamına geliyor.

Belirlenen ÖTV tutarı, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren 13,9006 lira olarak uygulanacak ve eşel mobil uygulaması öncesi seviyeye çıkarılacak.

Eşel mobil sistemi, motorin türü mallar bakımından yürürlükten kaldırıldı

Motorinde ÖTV tutarları yeniden belirlendiği için eşel mobil uygulaması, motorin türü mallar bakımından yürürlükten kaldırıldı.

Kararla benzin ve LPG türü mallar bakımından mevcut eşel mobil sistemi uygulamasında değişiklik yapılmadı.

Bu mallarda yurt içi rafineri fiyatlarında artış yaşanması durumunda, 30 Eylül'e kadar fiyat artışlarının ÖTV'den karşılanma oranı yüzde 25 olacak, yurt içi rafineri fiyatlarında indirim yaşanması durumunda ise bu indirimin tamamı kadar ÖTV tutarlarında artış uygulamasına devam edilecek.

Eşel mobil sistemi öncesi ÖTV tutarlarına ulaşılmasa bile bu sistem 1 Ekim itibarıyla tamamen yürürlükten kaldırılarak serbest piyasa fiyatlamasına geçilecek.

Kararla dezenflasyon süreci destekleniyor

AA muhabirinin Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere göre, uluslararası piyasalarda son dönemde yaşanan gelişmelerin etkisiyle motorinin pompa satış fiyatlarında benzine kıyasla önemli artışlar meydana geldi.

Kararla tüketiciler, nakliyeciler ve sanayicilerin üzerindeki fiyat baskısının azaltılması ve enflasyonla mücadele kapsamında motorin fiyatlarının aşağı çekilmesi amaçlanıyor.

Bu kapsamda, benzin ve LPG'de mevcut uygulamanın sürdürülmesine, motorin ÖTV'sinde ise kademeli ve kontrollü bir yaklaşım izlenmesine karar verildi.

Kararla, dezenflasyon sürecinin desteklenmesi yanında ekonomik aktivite ve rekabet gücü üzerindeki maliyet baskısının sınırlandırılması da hedefleniyor. Motorinin başta gıda, ulaştırma ve sanayi olmak üzere ekonominin geneline yayılan ikincil etkileri dikkate alınarak, fiyat artışlarının maliyetlere yansımasının sınırlandırılması ve Türkiye'nin rekabet gücünün korunması öngörülüyor.

Aynı zamanda, motorin fiyatlarında oluşabilecek aşırı dalgalanmaların enflasyon beklentilerini ve fiyatlama davranışlarını bozmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Bütçe disiplini ve mali sürdürülebilirlikten taviz verilmeyen uygulamayla, enflasyonla mücadele, reel sektörün rekabet gücü ve kamu maliyesi dengeleri birlikte gözetildi.

AA

Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 22 Temmuz 2026 tarihli ve 2026/1491 sayılı kararı, 13 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

Markaların müşterilerine özel indirim, puan, kampanya sunduğu Sadakat Kart Üyelikleri'nde kullanım esnasında, üçüncü bir kişi tarafından alışveriş esnasında verilen telefon numarası ya da kart numarasının veri sorumluları tarafından yapılması gereken düzenlemenin süresi uzatıldı.

KVKK’dan sadakat kart alışverişlerine yeni kişisel veri düzenlemesi

Kararda, Kurulun 11 Şubat 2026 tarihli ve 2026/266 sayılı "Sadakat Kart Üyeliği Bulunan Bir Kişinin Cep Telefonu Numarasının veya Sadakat Kart Numarasının Üçüncü Bir Kişi Tarafından Alışveriş Esnasında Kullanılması Hakkında İlke Kararı" hatırlatıldı.

Söz konusu ilke kararıyla, sadakat kartı üzerinden gerçekleştirilen alışverişlerde kişisel verilerin korunmasına yönelik yeni yükümlülükler getirilmişti.

Buna göre, sadakat kartı üyesinin cep telefonu numarası veya sadakat kartı numarasının kasa görevlisine bildirilmesi yoluyla yapılan alışverişin, ilgili kişinin bilgisi ve rızası dahilinde gerçekleştirildiğinin doğrulanması amacıyla bir mekanizma oluşturulması öngörülmüştü. Kurul, bu kapsamda veri sorumlularının gerekli teknik ve idari tedbirleri almasına karar vermişti.

Veri sorumlularının uyum süresi 2027’ye uzatıldı

İlke kararında veri sorumlularına, kararın yayımlandığı 28 Şubat 2026 tarihinden itibaren 6 aylık uyum süresi verilmişti. Buna göre mevcut düzenlemeye uyum için tanınan sürenin 28 Ağustos 2026 tarihinde sona ermesi öngörülüyordu.

Ancak sektörden gelen talepler doğrultusunda uyum süresinin uzatılması ihtiyacının ortaya çıktığını belirten KVKK, yeni bir karar aldı.

Kurul, veri sorumluları için öngörülen uyum süresinin 28 Şubat 2027 tarihine kadar uzatılmasına ve kararın Resmî Gazete ile Kurumun internet sitesinde yayımlanmasına oybirliğiyle karar verdi.

Sadakat kart nedir?

Sadakat kart, market, mağaza ve benzeri işletmelerin müşterilerine indirim, puan biriktirme veya kampanyalardan yararlanma gibi avantajlar sağladığı üyelik sistemidir. Sistem, fiziksel bir kartla kullanılabildiği gibi müşterinin kayıtlı cep telefonu numarasını kasada belirtmesi yoluyla da kullanılabilir.

Ekonomim

Her teknoloji, onu hizmetine verdiğin alanda fark yaratır. Eğer daha yetkin devlet istersen ona hizmet eder. Eğer sadece vergi salmak için kullanırsan onu başarır. Bizim önceliğimiz refah olmalı…

Yapay zekâ çoktan geldi ama eşit dağıtılmadı. Bankalar çoktan üretken YZ modellerini süreçlerine kattılar. İmalat sanayii, pek çok alanda YZ üretkenliğini devreye aldı bile. Ancak kamu, YZ’yi vergi memuru yaptı bile. Soru şudur; devlet yapay zekâyı refah için mi kullanıyor, yoksa tahsilat için mi?

Veri, yeni petroldür diyorlar. Ama bazı ülkelerde bu petrol; motoru çalıştırmak için değil, halkı yakmak için kullanılıyor. Soru net: Yapay zekâ vatandaşa refah üretmek için mi var, vergi toplamak için mi? Geçenlerde kamu teknolojileri üzerine çalışan bir danışmanla oturduk, bu konuyu konuştuk.

VERİ Mİ VERGİ Mİ?

E-devlet sistemleri, YZ destekli vergi denetimleri, ihale analizleri derken sohbet derinleşti. Şunu söyledi: “devlet veriye sahip ama onu anlamaya değil, yakalamaya çalışıyor.” Yani veriyi yönetemeyen, vatandaşı denetliyor. E-fatura, e-nabız, e-ihale… Her şey ‘e’ olmuş.” Tuhaf şey…

Ama “eh” dedirten bir şey var: Bu kadar veriye rağmen hala hizmet değil denetim merkezli bir anlayış hâkim. Yapay zekâlı sistemlerde amaç hâlâ şu: “Neyi eksik yaptı, nereden ceza keseriz?” Refah değil, fişleme zekâsı! Neden kamu, YZ ile topladığı vergiyi, halkın refahı için YZ marifetiyle kullandırmaz?

İKİ SORU – İKİ CEVAP / Kamu zekâsına dair…

Yapay zekâ devlette neden çalışır?

Vatandaşa kolaylık sağlamak için değil, vergi kolaylığı sağlamak için. Şirket serverleri girişlerine YZ kabiliyetli ajan yazılımlar işbaşı yaptı bile. Veri kime hizmet ediyor? Refaha, güvenliğe mi, yoksa?

YZ+devlet= yönetişim mi gözetim mi?

Yapay zekâ yönetişimde kullanılmalı. Ama ne için? Vatandaşın sorununu çözmek mi, yoksa halka baskı için mi? Birçok kurumda YZ, şeffaflık üretmiyor; işlem hacmini artırıyor. YZ kimin emrinde?

NOT

HESAP VEREBİLİR YAPAY ZEKÂ YERİNE HESAP SORABİLİR YAPAY ZEKÂ

Veri, devlete silah değil çözüm üretme hakkı verir. Vatandaş şeffafsa, devletin de algoritması şeffaf olmalı. Yapay zekâ ile hizmet edemeyen devlet, sadece ceza keser. E-devlet zekâyı artırmadıysa, sadece E-ceza olmuştur. Veri, değer üretmiyorsa; vergiye dönüşür. YZ’den anladığınız vergi midir?

YAPAY ZEKÂLI VERGİ LÛGATI

YZ tahsilatı: Verginin hangi noktada oluştuğunu tespit edip nerede tahsil edeceğini kurgulama

YZ tahakkuku: Paranın ve alışverişin ardında bıraktığı sanal izi izleyip bunu vergiye dönüştürme

YZ defterdar: Devletin tüm vergi idaresini yapay zekânın üstlenmesi ve süreci akıllıca yönetimi

YZ vergi takip: Toplanan vergilerin nereye, nasıl, ne kadar harcandığını anında izleyen akıllı sistem

Şeref OĞUZ-Ekonomim

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.