JPMorgan personel yerine yapay zekayı görevlendiriyor

Dimon, Şanghay'daki Çin Zirvesi kapsamında Bloomberg Television'a verdiği mülakatta, belirli kategorilerde daha az bankacı istihdam edileceğini belirtti. Bu teknolojik entegrasyonun çalışanları daha üretken hale getireceğini ifade eden Dimon, sürecin ilerleyen dönemde toplam istihdamı düşüreceğini kaydetti.

Bankanın yıllık yüzde 10 seviyesindeki işten ayrılma oranı, yaklaşık 25 bin ile 30 bin çalışana denk geliyor. Bu veri, istihdamdaki azalmanın kademeli şekilde yönetilmesine zemin hazırlıyor. Toplu işten çıkarmalar yerine personelin yeniden eğitilmesi, farklı departmanlara aktarılması veya erken emeklilik seçeneklerinin sunulması değerlendiriliyor.

Standard Chartered 7 bin pozisyonu kapatıyor

Küresel bankaların yapay zeka alanındaki sermaye harcamalarını artırmasıyla sektördeki işgücü profili yeniden şekilleniyor. Standard Chartered, daha düşük katma değerli insan sermayesini teknolojiyle değiştirmek amacıyla önümüzdeki dört yıl içinde 7 bin pozisyonu kapatacağını açıkladı. Otomasyona açık finansal alanlarda istihdam daralmaları kaydediliyor.

Sektör analistleri, küresel bankacılık endüstrisinde yapay zeka ve otomasyon yatırımlarının önümüzdeki üç yıl içinde 100 milyar dolar seviyesine ulaşmasını bekliyor.

Dünya

Özellikle arife günü ortalamanın üzerinde alışveriş yapıldığını belirten Öncel, bayram günlerinde ise daha düşük düzeyde bir alışveriş hacmi gerçekleştiğini ifade etti.

Öncel, Bankalararası Kart Merkezi'nin (BKM) son verilerine göre, Kurban Bayramı dönemindeki toplam kartlı harcamanın yaklaşık yüzde 35'inin arife günü gerçekleştiğini, birinci gün ise bu oranın yüzde 12'ye düştüğünü kaydederek, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bu yıl arife günü ve dört günlük kurban bayramı tatilinde toplam 450 milyar liralık kartlı harcama yapılacağını tahmin ediyoruz. Söz konusu harcamanın yüzde 35'inin, yani yaklaşık 160 milyar liralık kısmının arife günü gerçekleşmesini bekliyoruz. Kurban Bayramlarındaki toplam kartlı harcamanın en az yüzde 20'si market alışverişi için yapılıyor. Giyim, akaryakıt ve yemek kategorileri de bayram dönemindeki harcamalardan yaklaşık yüzde 10'ar pay alıyor. Söz konusu dört kategori bayram dönemlerindeki toplam kartlı alışverişin yarısından fazlasını oluşturuyor."

AA

OpenAI tarafından yapılan açıklamada, stratejik seçeneklerin düzenli olarak değerlendirildiği ve operasyonel süreçlere odaklanıldığı ifade edilirken kesin takvimin henüz netleşmediği aktarıldı.

Piyasa değeri 1 trilyon dolara ulaşabilir...

Halka arz ile birlikte şiket, yapay zeka operasyonlarının yüksek maliyetlerini karşılamayı, çip tedarikini genişletmeyi, veri merkezi yatırımlarını büyütmeyi ve yetenekli iş gücü için artan harcamaları finanse etmeyi planlıyor. OpenAI'ın halka arz süreci tamamlandığında şirketin piyasa değerinin 1 trilyon dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor.

Sektörde Anthropic ve SpaceX gibi büyük teknoloji devleri de halka arz hazırlığında.

Dünya

Buna göre Kurumlar Vergisi Kanunu'nda yapılan değişiklikle, kurumlar vergisi oranı, sanayi sicil belgesini haiz ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları ile zirai üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların münhasıran bu üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarına yüzde 12,5 olarak uygulanacak. Bu hüküm kapsamında indirimden yararlanılan kazançlar için ayrıca ihracat kazançlarına uygulanan 5 puan indirimi uygulanmayacak.

Bu hüküm, 2027 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2027 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.

Kurumlar Vergisi Kanunu'ndaki "Yurt içi asgari kurumlar vergisi" başlıklı hükmünde yapılan değişiklikle, transit ticaret ve nitelikli hizmet merkezleri kazançlarına sağlanan indirimler ile İstanbul Finans Merkezi Kanunu'nda finansal hizmet ihracına yönelik sağlanan kurumlar vergisi kazanç indiriminin yurt içi asgari kurumlar vergisinin hesaplamasına esas olan kurum kazancından düşülmesine yönelik düzenleme yapılacak. Bu hüküm 1 Temmuz 2026'dan itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak ve 1 Ocak 2026'dan itibaren başlayan vergilendirme dönemine (özel hesap dönemi tayin edilen kurumlar için 1 Ocak 2026'dan itibaren başlayan hesap dönemine) ait kurum kazançları için geçerli olmak üzere yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girecek.

Yurt dışından getirilerek ekonomiye kazandırılan varlıklar

Kanunla, vergiye gönüllü uyumun artırılması hedefi doğrultusunda gerçek ve tüzel kişilerce sahip olunan para, döviz, altın, hisse senedi, tahvil ve diğer menkul kıymetlerin Türkiye'ye getirilerek milli ekonomiye kazandırılmasının teşvik edilmesi amaçlanıyor.

Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen hükme göre, vergiye gönüllü uyumu artırmak amacıyla, gerçek veya tüzel kişilerce, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları 31 Temmuz 2027'ye kadar banka veya aracı kurumlara bildirilecek. Bu kapsamda bildirilen varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 2 ay içinde Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda adlarına açılan hesaplara transfer edilmesi veya yurt dışından fiziki olarak getirilenlerin bu hesaplara yatırılması gerekecek. Fiziki olarak yurt dışından getirilen varlıkların yurda getirildiği Gümrük İdaresine yapılacak beyana ilişkin belgeler ile tevsik olunacak. Gümrük İdaresi, bu kapsamda aldığı beyanları, alındığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Gelir İdaresi Başkanlığı'na bildirecek.

Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye'de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları, 31 Temmuz 2027'ye kadar banka veya aracı kurumlara bildirilecek. Bildirilen varlıkların bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırılmak suretiyle tevsik edilmesi zorunlu olacak. Bu kapsamda bildirilen varlıklar Vergi Usul Kanunu uyarınca defter tutan mükellefler tarafından bildirim tarihi itibarıyla kanuni defterlere kaydedilecek. Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, bu kapsamdaki hükümler uyarınca kanuni defterlerine kaydettikleri kıymetler için pasifte özel fon hesabı açacak. Bu fon hesabı bildirim tarihinden itibaren 2 yıl geçmedikçe işletmeden çekilemeyecek. Sermayeye ilave dışında başka bir amaçla kullanılamayacak, işletmenin tasfiye edilmesi halinde ise vergilendirilmeyecek. Serbest meslek kazanç defteri ile işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler, söz konusu kıymetleri defterlerinde ayrıca gösterecek. Bu varlıklar dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayacak ve bildirim tarihinden itibaren 2 yıl geçmesi koşuluyla vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilecek.

Gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar, bildirimde bulundukları varlıklarını belirtilen sürede Türkiye'ye getirmeleri, yurt içindeki varlıklarını bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırmak suretiyle tevsik etmeleri durumlarında söz konusu şartlar aranmaksızın bu hükümlerden yararlanacak.

Banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden, varlıkların değeri üzerinden yüzde 5 oranında peşin olarak tahsil ettikleri vergiyi, bildirimi izleyen ayın 15. günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla bir beyannameyle bağlı bulundukları vergi dairesine beyan edecek ve aynı sürede ödeyecek. Vergi oranı, bildirilen varlığın vadeli hesaplarda veya Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında en az 5 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 0, en az 4 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 1, en az 3 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 2, en az 2 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 3, en az 1 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde ise yüzde 4 olarak uygulanacak. 1 Ocak 2027'den itibaren 31 Temmuz 2027'ye kadar (bu tarih dahil) yapılacak bildirimlerde bu oranlara yarım puan artırım yapılacak. Bu fıkra kapsamında verilecek taahhütnamelerden damga vergisi alınmayacak.

31 Temmuz 2027 tarihinin yetkiyle uzatılması halinde ise bu tarihten sonra yapılacak bildirimlerde vergi oranı ilave yarım puan artışla toplamda 1 puan artırımlı olarak uygulanacak. Bu hüküm kapsamında ödenen vergi, hiçbir suretle gider yazılamayacak ve başka bir vergiden mahsup edilemeyecek. Bildirime konu edilen varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar, gelir veya kurumlar vergisi uygulaması bakımından gider veya indirim olarak kabul edilmeyecek.

Bildirilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak. Diğer mevzuat uyarınca alınması gereken tedbirler bu düzenlemeden etkilenmeyecek. Diğer nedenlerle başlayan vergi incelemeleri ile takdir komisyonu kararları sonucu bulunan matrah farkının madde kapsamında bildirilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığının tespiti ve bildirilen varlık tutarının, bulunan matrah farkına eşit ya da fazla olması durumunda matrah farkına ilişkin tarhiyat yapılmayacak. Bulunan matrah farkının, bildirilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığının tespitine rağmen söz konusu varlık tutarlarından büyük olması durumunda sadece aradaki fark tutar üzerinden vergi tarhiyatı yapılacak. Vergi incelemesi veya takdir komisyonu kararları sonucunda bildirime konu edilen varlıklar dışındaki nedenlerle matrah farkı tespit edilmesi durumunda, bu hüküm kapsamında bildirilen tutarlar, bulunan matrah farkından mahsup edilmeksizin tarhiyat yapılacak.

Bildirildiği halde, bildirilen varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 2 ay içinde Türkiye'ye getirilmemesi veya Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmemesi ya da bildirildiği halde belirtilen sürede banka ya da aracı kurumlara yatırılmaması ile bildirilen tutarlara ilişkin tarh edilen vergilerin süresinde ödenmemesi, taahhütlere uyulmaması ve bu hükümdeki diğer şartların yerine getirilmemesi hallerinde vergi tarhiyatı ve incelemesine yönelik hükümden yararlanılamayacak.

Ayrıca zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil olunacak. Vergi incelemesine başlanılan veya takdir komisyonuna sevk edilen tarihten sonra bu hüküm kapsamında yapılan bildirim dolayısıyla söz konusu inceleme veya takdir komisyonu kararları sonucunda yapılacak tarhiyatlar için de bu düzenleme hükmü uygulanmayacak. Tahakkuk eden verginin vadesinde ödenmemesi vergi aslının gecikme zammı ile birlikte Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca takip ve tahsiline engel teşkil etmeyecek. Tahsil edilmiş vergiler ret ve iade edilmeyecek. Bildirim süresi sona erdikten sonra bildirimlere ilişkin düzeltme yapılamayacak.

Cumhurbaşkanı, 31 Temmuz 2027 tarihini, bitim tarihinden itibaren her defasında 6 ayı geçmeyen süreler halinde bir yıla kadar uzatmaya, Hazine ve Maliye Bakanlığı hüküm kapsamına giren varlıkların Türkiye'ye getirilmesi ve bildirimi ile işletmeye dahil edilmelerine ilişkin hususları, bildirim ve beyana esas şekli ile hükmün uygulanmasında kullanılacak bilgi ve belgeler ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olacak.

"Teknogirişim" rozetine sahip halka açık olmayan şirketlere ilişkin düzenleme

Kanunla Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunu'nda da düzenleme yapıldı.

Buna göre, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca verilen "Teknogirişim" rozetine sahip halka açık olmayan şirketlerin paya dönüştürülebilir borç sözleşmelerine dayanarak yapacakları şarta bağlı sermaye artırımlarında Türk Ticaret Kanunu'nun şarta bağlı sermaye artırımına ilişkin hükümleri uygulanmayacak. Bu kapsamda yer alan şirketlerin şarta bağlı sermaye artırımlarının usul ve esasları Ticaret Bakanlığı'nın görüşü üzerine Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nca belirlenecek.

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında kuluçka girişimcisi olmaya hak kazanmış girişimciler tarafından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenecek dijital şirket tanımına uygun olarak kurulan ve işletilen şirketler, kuruluş tarihi itibarıyla 3 yıla kadar Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun ilgili hükmünde tanımlı ücret ve aidat ödemelerinden muaf olacak.

Kanunla İstanbul Finans Merkezi Kanunu'nda da değişiklik yapıldı. Buna göre, İstanbul Finans Merkezindeki finansal kurumlara sağlanan, yurt dışı tecrübesi olan personelin çalıştırılması halinde uygulanan gelir vergisi indirimi tüm katılımcıları kapsayacak şekilde genişletildi.

İstanbul Finans Merkezinde katılımcı belgesi alarak finansal faaliyette bulunan kuruluşların kazançları için yüzde 100 olarak uygulanan kurumlar vergisi indirimi uygulamasının süresi 2047 yılına kadar uzatıldı. Ayrıca bu kuruluşlara kuruluş ve izinleri için finansal faaliyet harçları yönünden 5 yıl süreyle sağlanan muafiyet 20 yıla çıkarıldı.

Genel Kurul bugün toplanmayacak

Düzenlemenin maddeleri üzerinde görüşmelerin tamamlanmasının ardından Genel Kurulda, Danışma Kurulu önerisi oylamaya sunuldu. Kabul edilen öneriye göre, TBMM Genel Kurulu bugün toplanmayacak.

Genel Kurul'da daha sonra yapılan oylamada vergiye yönelik düzenlemeleri de içeren Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kabul edilerek yasalaştı.

TBMM Başkanvekili Celal Adan, daha sonra gündemde yer alan diğer kanun teklifinin ismini okudu. Komisyonun yerini almaması üzerine Adan, birleşimi, 2 Haziran Salı günü saat 15.00'te toplanmak üzere kapattı.

Dünya

2026 yılının ocak-nisan döneminde gerçekleştirilen denetimlerde toplam 170 bin 11 firma ile 21 milyon 173 bin 893 ürün incelendi. Yapılan denetimler sonucunda toplam 1,1 milyar TL idari para cezası kesildi.

Fahiş fiyat denetimlerinde 389 milyon TL ceza

Bakanlığın İç Ticaret Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalarda, haksız ticari uygulamalar, stokçuluk ve fahiş fiyat denetimleri kapsamında 2026 yılında 31 bin firma denetlendi. Denetimlerde mevzuata aykırı faaliyet yürüttüğü belirlenen 2 bin 901 gerçek ve tüzel kişiye yaklaşık 476,6 milyon TL ceza uygulandı.

Uygulanan cezaların en büyük bölümünü 389,4 milyon TL ile fahiş fiyat denetimleri oluşturdu. Ayrıca otomotiv sektörüne 38,3 milyon TL, emlak sektörüne 21,9 milyon TL, kuyum sektörüne ise 2,9 milyon TL idari para cezası kesildi.

Ticari elektronik ileti, çalışma saatleri ve lisanslı depolara yönelik denetimlerde uygulanan ceza tutarı ise 21,9 milyon TL olarak açıklandı.

Tüketici işlemleri ve reklamlara sıkı denetim

Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen denetimlerde ise 2026 yılının ilk dört ayında 20 bin 190 gerçek ve tüzel kişi incelendi. Aykırılık tespit edilen 667 firmaya toplam 364,3 milyon TL idari para cezası uygulandı.

Denetimlerde ön ödemeli konut satışları, abonelik sözleşmeleri, mesafeli satışlar, taksitli satışlar ve paket tur sözleşmeleri gibi tüketici işlemlerine ilişkin aykırılıklar nedeniyle 258 milyon TL ceza kesildi.

Reklam ve haksız ticari uygulamalara yönelik denetimlerde 100 milyon TL, ürün güvenliği kapsamında yapılan piyasa gözetimi faaliyetlerinde ise 6,1 milyon TL ceza uygulandığı bildirildi.

81 ilde denetimler sürdü

Ticaret Bakanlığı’na bağlı Ticaret İl Müdürlükleri aracılığıyla 81 ilde gerçekleştirilen denetimlerde de 118 bin firma ve 21,1 milyonu aşkın ürün kontrol edildi.

Yapılan incelemeler sonucunda 25 bin 198 firmaya toplam 350 milyon TL idari para cezası uygulandığı açıklandı.

Mutluhan Yıldız-Dünya

Banka analistlerinin 20 Mayıs tarihli notunda, görünür stokların Mayıs itibarıyla günde 8,7 milyon varil gibi rekor bir hızla azaldığı belirtildi. Bu gerileme, çatışmanın başlangıcından bu yana kaydedilen ortalama düşüş hızının yaklaşık iki katına işaret ediyor.

Analistler, “Fiziksel piyasalarda sıkılaşma sürüyor; Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen tahmini petrol ihracatı normal seviyelerin yalnızca yaklaşık yüzde 5’i düzeyinde” değerlendirmesini yaptı.

Savaşın etkisiyle enerji piyasasında kriz derinleşiyor: Stoklar hızla azalıyor

Küresel enerji piyasalarının, savaşın tetiklediği benzeri görülmemiş bir arz şokuyla sarsıldığı belirtilirken, kriz öncesinde oluşan stokların hızla tükendiği ve bazı hükümetlerin fiyat artışlarını sınırlamak amacıyla stratejik rezervleri piyasaya sürdüğü ifade edildi.

Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol da geçen hafta ticari petrol stoklarının hızla azaldığı uyarısında bulunmuştu. UEA ayrıca, çatışma kısa sürede sona erse bile piyasaların ekime kadar “ciddi şekilde arz açığı” yaşamaya devam edeceğini öngörüyor.

Küresel petrol akışında sert daralma: İhracat düşüşü ithalatı geride bıraktı

Goldman analistlerine göre Mayıs ayındaki stok düşüşlerinin yaklaşık üçte ikisi, “su üzerindeki petrol” olarak adlandırılan sevkiyatların azalmasından kaynaklandı. İhracattaki gerileme, ithalattaki zayıflamayı aşarken; ithalat tarafındaki düşüşün Asya’dan Avrupa’ya yayıldığı belirtildi. Avrupa’nın jet yakıtı ithalatının ise 2025 ortalamasının yüzde 60 altına indiği kaydedildi.

Ekonomim

Bugün asıl mesele; insanların bir ömür ça­lıştıktan sonra elde ettiği birikimin, hayatın gerçek maliyetleri karşısında ne kadar anlam taşıdığıdır.

2026 yılı itibarıyla kamu çalışanlarının al­dığı emekli ikramiyeleri ile büyükşehirlerdeki yaşam giderleri karşılaştırıldığında ortaya çı­kan tablo oldukça çarpıcı.

Çünkü bugün 30 yıl boyunca devlete hizmet eden milyonlarca memurun aldığı emekli ikramiyesi, artık büyükşehirlerde bir ev almaya yetmediği gibi, bazı özel okullarda torununun yalnızca bir yıllık eğitim masrafını bile karşılamakta zorlanıyor.

Rakamlar bunu açık şekilde gösteriyor

-30 yıl çalışan bir tekniker yaklaşık 1 mil­yon 49 bin TL emekli ikramiyesi alabiliyor. Üniversite mezunu bir memurun aldığı ikra­miye yaklaşık 1 milyon 217 bin TL seviyesin­de.

-Öğretmen, hemşire, avukat ve şube müdürü gibi geniş bir kamu çalışanı grubunun 30 yıllık hizmet karşılığı aldığı emekli ikramiyesi ise yaklaşık 1 milyon 488 bin TL.

-Başmüfettiş yaklaşık 1 milyon 513 bin TL, kaymakam 1 milyon 642 bin TL, genel müdür 1 milyon 827 bin TL, vali ise yaklaşık 1 milyon 940 bin TL emekli ikramiyesi alıyor.

İlk bakışta milyonlu rakamlar yüksek gibi görünebilir.

Ancak aynı dönemde İstanbul’da ortalama bir konutun değeri 7 milyon TL’ye yaklaşmış durumda. Ankara’da ortalama konut fiyatla­rı 4,5 milyon TL’ye, İzmir’de 6 milyon TL’ye, Bursa’da ise 4,4 milyon TL’ye dayanmış bulu­nuyor.

Bu tabloya göre 30 yıl çalışan bir öğretme­nin, hemşirenin ya da memurun aldığı emekli ikramiyesi;

-İstanbul’da ortalama bir evin ancak yüzde 20’sine,

-Ankara’da yaklaşık yüzde 30’una,

-İzmir’de yaklaşık yüzde 25’ine,

-Bursa’da ise yaklaşık yüzde 33’üne karşı­lık geliyor.

Yani devlet memuru 30 yıl boyunca çalı­şıyor, kamu hizmeti üretiyor, vergi ödüyor; ancak emeklilikte aldığı toplu ödeme artık bir konut sahibi olmaya yetmiyor.

Üstelik bugün bazı özel okullarda yıllık eğitim ücretleri 1 milyon TL seviyesine yaklaşmış durumda. Başka bir ifadeyle, bir memurun 30 yıllık emeğinin karşılığı olan emekli ikramiyesi, torununun yalnızca bir yıllık eğitim gideri karşısında bile yetersiz kalabiliyor. Ancak tablo yalnızca kamu çalı­şanları açısından değil, özel sektör çalışanları açısından da dikkat çekici.

Özel sektörde asgari ücretin üzerinde maaş­la çalışanlar : “kıdem tazminatı tavanı.” so­runu yaşıyor. Brüt aylığı 64.948,77 TL’nin üze­rinde olanlar sadece 64.948,77 TL üzerinden hesaplanan kıdem tazminatlarını alabiliyor­lar. Bugün asgari ücretle çalışan bir işçi, aynı işyerinde 25 yıl çalışıp kıdem tazminatına hak kazanarak ayrıldığında yaklaşık 825 bin TL kı­dem tazminatı alabiliyor.

Peki ya maaşı asgari ücretin 9 katı olan bir çalışan?

Yaklaşık 297 bin TL brüt maaş alan bir ça­lışan, 25 yıl aynı işyerinde çalışsa bile kıdem tazminatı tavanına takıldığı için yaklaşık 1 milyon 623 bin TL kıdem tazminatı alabiliyor.

Yani maaşı 9 kat yüksek olan bir çalışanın aldığı kıdem tazminatı yalnızca yaklaşık iki kat artabiliyor.

Çünkü sistem gerçek maaşı değil, devletin belirlediği tavanı esas alıyor.

Kıdem Tazminatı Tavanı 64.948,77TL

Sonuçta ister kamu çalışanı olsun ister özel sektör çalışanı…

Türkiye’de uzun yıllar çalışmanın sonunda alınan toplu ödemeler artık insanların gelecek güvencesi olmaktan giderek uzaklaşıyor.

Bir dönem emekli ikramiyesi ve kıdem tazminatı;

-Ev almak,

-Çocuk okutmak,

-Emeklilik dönemini güvence altına almak için önemli birikimlerdi.

Bugün ise yüksek enflasyon, konut fiyatla­rındaki sert yükseliş, eğitim giderleri ve gelir­lerin aynı hızda artmaması nedeniyle bu öde­meler reel anlamda hızla eriyor.

Ve toplumun geniş kesimleri artık aynı soruyu soruyor: 30 yıl çalışmanın karşılığı gerçekten bu mu?

Özgür Erdursun-Dünya

Spot altının ons fiyatı, yüzde 0,2 düşüşle 4.534,69 dolara geriledi. Altın fiyatları, çarşamba günü gün içinde 30 Mart’tan bu yana en düşük seviyeyi test ettikten sonra yüzde 1’i aşan bir toparlanma kaydetmişti.
ABD vadeli altın kontratları ise haziran tesliminde 4.536,70 dolar seviyesinde yatay seyretti.

Trump’tan İran mesajı: “Son aşamaya yaklaşıyoruz”

ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü yaptığı açıklamada İran ile yürütülen müzakerelerin “son aşamalarına” geldiğini söyledi. Trump, İran’ın anlaşmayı kabul etmemesi halinde yeni saldırıların gündeme gelebileceğini belirtirken, Washington’un “doğru yanıtları almak için birkaç gün daha bekleyebileceğini” ifade etti.

Cnbc-E'de yer alan habere göre OANDA Kıdemli Piyasa Analisti Kelvin Wong, Trump’ın açıklamalarının piyasalardaki risk algısını azalttığını belirterek, “ABD ve İran’ın bir barış anlaşmasının son aşamalarına yaklaştığı yönündeki söylemler risk iştahını destekledi” dedi.

Tahvil faizleri yükselişi sınırlıyor: Altın baskı altında

ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin yüzde 0,3 yükselmesi de altın üzerinde baskı yarattı. Faiz getirisi olmayan altın, genellikle düşük faiz ortamlarında daha cazip hale geliyor.

Kelvin Wong, mart ayından bu yana ABD 10 yıllık tahvil faizlerinde orta vadeli yükseliş trendinin sürdüğünü belirterek, bu nedenle altın yatırımcılarının agresif alımlardan kaçındığını kaydetti.

İran gerilimi sonrası altın yüzde 14’ten fazla değer kaybetti

Altın fiyatları, şubat sonunda başlayan İran savaşı sonrasında yüzde 14’ün üzerinde değer kaybetti. Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon risklerini artırması ve faizlerin uzun süre yüksek kalacağı beklentisi ise değerli metaller üzerinde baskı yarattı.

Fed’den yeni faiz artışı beklentisi güçleniyor: Piyasalar aralık ihtimalini fiyatlıyor

Piyasalarda ABD Merkez Bankası’nın (Fed) bu yıl yeniden faiz artırabileceğine yönelik beklentiler güçleniyor. CME FedWatch verilerine göre yatırımcılar, aralık ayında 25 baz puanlık faiz artışı ihtimalini yüzde 39 olarak fiyatlıyor.

Fed’in nisan ayı toplantı tutanaklarında da, enflasyonun yüzde 2 hedefinin üzerinde kalmaya devam etmesi halinde “ek politika sıkılaştırmasının uygun olabileceği” görüşü öne çıktı.

Altında direnç seviyesi 4.645 dolar olarak öne çıkıyor

Kelvin Wong’a göre altın fiyatlarında kısa vadede zayıf seyir devam edebilir. Wong, ons altında 4.645 dolar seviyesinin direnç, 4.456 dolar seviyesinin ise destek olarak öne çıktığını ifade etti.

Diğer değerli metallerde son durum: Gümüş ve platin de geriledi

Spot gümüş yüzde 0,8 düşüşle 75,40 dolara gerilerken, platin yüzde 0,7 kayıpla 1.936,10 dolara indi. Paladyum ise yüzde 0,4 düşüşle 1.365,12 dolar seviyesine çekildi.

Ekonomim

Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember'in aylık elektrik tüketim verilerine dayalı analizine göre, rüzgar ve güneş enerjisinin küresel elektrik üretimindeki payı geçen ay yüzde 22 seviyesinde gerçekleşti. Gaz santrallerinin payı ise yüzde 20 oldu.

Rüzgar ve güneşten elektrik üretimi 531 teravatsaatle nisanda rekor kırdı ve 477 teravatsaat elektrik üretimi sağlanan gazı geride bıraktı. Gazdan elektrik üretimi 5 yıl önce yine 476 teravatsaat seviyesindeydi ancak rüzgar ve güneş santrallerinden üretim 245 teravatsaat olmuştu.

Böylece, Orta Doğu'daki savaşın tetiklediği mevcut enerji krizinin ilk tam ayında fosil yakıt piyasasındaki dalgalanmalara rağmen rüzgar ve güneşten rekor elektrik üretimiyle bir dönüm noktasına ulaşıldı ve bu kaynakların dünya elektrik üretimindeki payı nisanda ilk kez gazı geride bıraktı.

Rapora göre, söz konusu veriler rüzgar ve güneş öncülüğünde temiz enerji kaynaklarından üretimin artmasına yönelik uzun vadeli bir dönüşümün sürdüğünü gösteriyor.

Ember Küresel Elektrik Analisti Kostantsa Rangelova, analize ilişkin değerlendirmesinde, dünyanın dört bir yanından ülkelerin rüzgar ve güneş enerjisine yöneldiğini belirterek, bu kaynakların ucuz, yerli ve güvenilir kaynaklar olduğunu kaydetti.

Mevcut enerji krizinin ithal gaza kıyasla yenilenebilir enerji kaynaklarının ekonomik avantajlarını daha da güçlendirdiğini aktaran Rangelova, "Enerji krizi, aynı zamanda bu kaynakların yaygınlaştırılmasını hızlandırma konusunda siyasi aciliyeti de artırdı. Birçok ithalatçı ülke için, sıvılaştırılmış doğal gazla üretilen elektrik, rüzgar ve güneş enerjisiyle rekabet edemez hale geliyor." ifadelerini kullandı.

Bloomberg HT

Küresel piyasalardaki dalgalanma, döviz kurundaki oynaklık ve art arda gelen ÖTV zamları, akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıyı sürdürüyor.

Motorin fiyatlarına 21 Mayıs Perşembe gününden geçerli olmak üzere 1,82 TL civarında fiyat artışı yapıldı.

İstanbul, İzmir ve Ankara'da güncel benzin, motorin ve otogaz fiyatları ne kadar?

İstanbul Avrupa Yakası:

Benzin: 65.03 TL
Motorin: 69.30 TL
LPG: 33.89 TL

İstanbul Anadolu Yakası:

Benzin: 64.86 TL
Motorin: 69.15 TL
LPG: 33.29 TL

Ankara:

Benzin: 66.00 TL
Motorin: 70.41 TL
LPG: 33.87 TL

İzmir:

Benzin: 66.28 TL
Motorin: 70.68 TL
LPG: 33.69 TL

Cihan Oruçoğlu-Dünya

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, yaklaşan Kurban Bayramı öncesi kurbanlık fiyatları hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Kurban Bayramı’nın, dini ve kültürel boyutunun yanı sıra ülkemiz ekonomisi ve özellikle hayvancılık sektörü açısından büyük önem taşıdığını belirten Bayraktar, açıklamasını şöyle sürdürdü;
"Üreticilerimiz açısından bu dönem, yıl boyunca verilen emeğin karşılığının alındığı, işletme borçlarının kapatıldığı ve yeni üretim dönemine ilişkin planlamaların yapıldığı kritik bir süreçtir. Kurban Bayramı için milyonlarca hayvan aylar öncesinden besiye alınıyor ve bayram süresince kısa bir zaman diliminde kesiliyor.
Kurbanlık hayvan alım-satımları; yem sanayinden veterinerlik hizmetlerine, nakliyeden pazar alanı kiralarına, kesim hizmetlerinden deri ve sakatat ekonomisine kadar çok geniş bir ticari hareketliliği beraberinde getiriyor. Bu süreç, ülke ekonomisinde önemli bir ekonomik hacim oluşturuyor.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği olarak, Ziraat Odalarımız aracılığıyla sahadan derlediğimiz veriler doğrultusunda kurbanlık fiyatlarını ve sektöre ilişkin değerlendirmelerimizi kamuoyuyla paylaşmaya devam ediyoruz."

Ortalama kurbanlık fiyatları ve canlı kilogram verileri

Türkiye genelinde büyükbaş hayvanlarda ortalama canlı kilogram fiyatı 411 lira 19 kuruş, küçükbaş hayvanlarda ise 397 lira 61 kuruş olarak ölçüldü. Hayvan başına satış fiyatları büyükbaş hayvanlarda 120 bin lira ile 450 bin lira arasında, küçükbaş hayvanlarda 15 bin lira ile 45 bin lira arasında şekillendi. Canlı kilogram fiyatı yıllık bazda büyükbaş hayvanlarda yüzde 36,9, küçükbaş hayvanlarda ise yüzde 29,3 artış gösterdi. İstanbul Avrupa Yakası'nda büyükbaş canlı kilogram fiyatları 480 lira ile 520 lira bandında işlem görüyor.

Hayvancılık sektöründe girdi maliyetleri değişimi

Kurbanlık yetiştiriciliğinde temel girdi kalemlerinde maliyet artışları kaydedildi. Tarım işletmelerinde çalışan işçilerin brüt asgari ücreti yüzde 27 artışla 33 bin 30 liraya ulaştı. Samanın ton fiyatı yüzde 106,3 artışla 7 bin 768 lira, besi yemi ton fiyatı yüzde 37,7 artışla 17 bin 673 lira ve kuru yonca otu ton fiyatı yüzde 36,1 artışla 14 bin 910 lira olarak gerçekleşti. İşletme enerji giderleri kapsamında, elektrik kilovat fiyatı yüzde 25,1, mazot fiyatları ise yüzde 46 oranında arttı. Nakliye maliyetlerinde, Kars'tan Ankara'ya yapılan bir sevkiyatın bedeli 55 bin liradan 80 bin liraya yükseldi.

Kurban Bayramı toplam ekonomik hacim tahminleri

2026 yılı Kurban Bayramı süresince 750 bin büyükbaş ve 2 milyon 550 bin küçükbaş olmak üzere toplam 3 milyon 300 bin hayvanın kesilmesi tahmin ediliyor. Büyükbaş hayvan kesimi için ödenecek toplam tutar 123 milyar 357 milyon lira, küçükbaş hayvan kesimi için ödenecek tutar ise 68 milyar 595 milyon lira olarak hesaplandı. Kasaplık hizmetleri için büyükbaş hayvan kesim işlemlerine yaklaşık 5 milyar 600 milyon lira, küçükbaş hayvan işlemlerine ise 2 milyar 500 milyon lira olmak üzere toplam 8 milyar 200 milyon lira harcanması öngörülüyor.

Sektör paydaşları, Kurban Bayramı sonrasında piyasada satılamayan hayvanların durumuyla ilgili Et ve Süt Kurumu'nun ilan edeceği alım fiyatlarını ve müdahale takvimini takip edecek.

Dünya

COP31 Başkanlığını üstlenen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Kopenhag İklim Bakanları Toplantısı’nda “elektrifikasyon konusunda küresel tartışma başlatma” çağrısı yaptı. Kurum, dünya ekonomisinin elektrifikasyon hızının acilen artırılması gerektiğini belirterek, bunun hem iklim değişikliğiyle mücadele hem de önceki COP’larda verilen taahhütlerin uygulamaya geçmesi açısından kritik olduğunu söyledi.

Kurum’un ifadesiyle elektrik, bugün nihai enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sini oluşturuyor. Yani binaları ısıtmak ve soğutmak, aydınlatma, cihazlar, makineler, araçlar ve üretim süreçleri dahil olmak üzere son kullanıcıların tükettiği toplam enerjinin yalnızca beşte biri elektrikten geliyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın 2050 Net Sıfır Emisyon senaryosuna göre bu oranın 2030’a kadar yüzde 27’nin üzerine, yüzyılın ortasına kadar ise yüzde 50’nin üzerine çıkması gerekiyor.

Mevcut enerji krizinin yenilenebilir enerji üretiminin ve ulusal enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinin önemini ortaya koyduğunu vurgulayan Kurum, Kopenhag’da yaptığı konuşmada, şunları söyledi: “Hükümetler, uluslararası kuruluşlar ve özel sektör, enerji dönüşümünün kritik bir sınırı olarak elektrifikasyona giderek daha fazla odaklanıyor. Bugün nihai enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 20’si elektrikle karşılanıyor. Birlikte bu oranı mümkün olan en hızlı şekilde artırmayı hedeflemeliyiz. Bu misyona ulaşmak için elektrik üretimini karbonsuzlaştırmak şart. Ancak bu tek başına yeterli değil. Aynı zamanda yaşamlarımız boyunca süreçleri de elektrifiye etmemiz gerekiyor.”

Yeni bir kalkınma meselesi

Kurum’un çağrısı, teknik bir oran tartışması değil. Ekonominin nasıl çalışacağına, şehirlerin nasıl ısınacağına, ulaşımın nasıl dönüşeceğine ve enerji güvenliğinin hangi kaynaklara dayanacağına ilişkin yeni bir kalkınma meselesi konusu.

Kurum’un “Küresel ölçekte elektrifikasyon üzerine bir tartışma başlatmak istiyoruz” sözleri, COP31’in Antalya’da yalnızca hedeflerin konuşulduğu bir zirve değil, uygulama araçlarının masaya yatırıldığı bir platform olacağı mesajını da güçlendiriyor. Çünkü elektrifikasyon, ancak temiz elektrik üretimiyle birlikte anlam kazanıyor. Fosil kaynaklarla üretilen elektriğin kullanımını artırmak, iklim hedefleri açısından kalıcı çözüm değil.

2025’te temiz elektrik üretimi küresel talep artışının tamamını karşıladı

Ember’in Global Electricity Review 2026 raporu da, Bakan Kurum’un yaptığı çağrının neden kritik olduğunu rakamlarla ortaya koyuyor: 2025’te düşük karbonlu elektrik üretimi 887 TWh arttı ve 849 TWh’lik küresel elektrik talebi artışının tamamını karşılamaya yetti. Başka bir ifadeyle dünya ekonomisi elektrik talebini büyütürken, fosil yakıtlardan elektrik üretimini artırmak zorunda kalmadı. Fosil elektrik üretimi 38 TWh, yani yüzde 0,2 geriledi.

Rapora göre, 2025’te yenilenebilir kaynaklar modern elektrik sisteminde ilk kez kömürü geçti. Güneş, rüzgâr, hidroelektrik ve diğer yenilenebilir kaynakların toplam payı yüzde 33,8’e ulaşırken, kömürün payı yüzde 33’e geriledi. Kömür üretimi 2025’te 63 TWh azaldı. Bu, yalnızca sembolik bir eşik değil; yüz yılı aşkın süredir küresel elektrik sisteminin omurgasında yer alan kömürün pay kaybettiği yeni bir dönemin işareti.

Elektrik sisteminin esnekliği kritik

Ancak bu hikâyenin yalnızca güneş ve rüzgârla yazılamayacağı da açık. Elektrifikasyon arttıkça, elektrik sisteminin esnekliği daha kritik hale geliyor. Çünkü güneş enerjisi gün ortasında rekor üretim yaparken, talep günün farklı saatlerine yayılıyor. Bu nedenle bataryalar enerji dönüşümünün belirleyici aktörü haline geliyor.

Ember, bataryaların güneşi “gündüz elektriği” olmaktan çıkarıp günün diğer saatlerine taşıyabilecek yeni bir eşiğe geldiğini vurguluyor. Rapora göre depolama, özellikle güneş payı yükselen sistemlerde, temiz elektriğin güneşsiz saatlere aktarılması ve fosil üretimin azaltılması açısından temel araçlardan biri olacak. Bu noktada, elektrifikasyon başlığını yalnızca elektrikli araçlar ya da ısı pompaları üzerinden değerlendirmek eksik kalır. Temiz üretim, güçlü şebeke, depolama, talep tarafı yönetimi, bina verimliliği, sanayi elektrifikasyonu ve şehir planlaması dahil, kapsayıcı bir sistem oluşturulması şart.

Antalya’da yapılacak COP31, Türkiye’ye iklim diplomasisinde yalnızca ev sahibi olma değil, uygulama mimarisi kurma fırsatı sunacak. Bakan Kurum’un Kopenhag’tan yaptığı çağrı, elektrifikasyonu bu mimarinin ana başlıklarından biri olarak gündeme getiriyor. Dolayısıyla, yalnızca bir iklim çağrısı değil, yeni enerji ekonomisine uyum çağrısı olarak değerlendirilebilir.

Dider Eryar Ünlü-Ekonomim

İşsizlik ödeneği alırken çalışmaya başlayanların (bir gün dahi olsa) işe girdiği tarihi takip eden günden başlayarak 15 gün içinde Türkiye İş Kurumu'na bilgi vermeleri gerekmektedir. İşsizlik ödeneği almakta iken işe giren ve bunu 15 gün içinde bildirenlerin ödenekleri 'yeni işe başlama' nedeniyle kesilir ve yeni bir işsizlik ödeneğine hak kazanamayacak şekilde işlerini kaybetmeleri halinde kalan işsizlik ödenekleri, başvurdukları tarih itibarıyla yeniden başlatılır. İşsizlik ödeneği alırken bir veya birden fazla işverene bağlı olarak ücret karşılığı veya kendi nam veya hesabına çalışılması ve yapılan bu çalışmanın, başladığı tarihi izleyen günden itibaren 15 günden daha sonra tespit edilmesi halleri gelir getirici bir işte çalışma olarak değerlendirilmekte. 'Gelir getirici işte çalışıyor olma' nedeni ile kesilen işsizlik ödenekleri tekrar başlatılmamakta. Hak kaybına uğramamak için işe girmeniz halinde durumu muhakkak bildirin.

Bir fabrikada iki yıldır çalışıyorum. Maaşım asgari ücretten çok daha yüksek ancak asgari ücretten gösteriliyor, üstü zarfla elden veriliyor. İşverenin bu şekilde bir uygulamaya gitmesi, işçiye iş akdini feshetme hakkı veriyor mu?

İş Kanunu'na göre, işveren işçinin ücretini kanun ve sözleşme hükümlerine göre hesap edip ödemezse işçi iş sözleşmesini bildirimsiz olarak fesh edebilir ve işverenden tazminat talep edebilir. Ayrıca işveren vergi ve sigorta primi kaybına sebebiyet verdiği için de devlet tarafından cezalandırılır. Bunun için size elden ücret ödendiğini ispatlamanız gerekir.
Bunu ispatlayamazsanız iş sözleşmenizi feshedip tazminatınızı alamazsınız.

İş yerinde sigortamı hemen göstermediler. Epey bir süre sigortasız çalıştım. Tabii ihtiyaçtan dolayı ses çıkartmadım. Aradan 9 ay geçtikten sonra sigortam başlatıldı. Şimdi işten ayrılsam o sigortasız geçen günlerin tazminatını da alabilir miyim?

İş sözleşmenizin kıdem tazminatı almanızı gerektirecek sebeplerden biri ile sona ermesi halinde kıdem tazminatına hak kazanabilirsiniz.
Tazminatınız hesaplanırken sigortalı çalışmış olduğunuz süreler dikkate alınır. Sizin de sigortanız 9 ay sonradan yapıldıysa bu tarihten sonraki sürelerin tazminatını alabilirsiniz. Ancak önce arabulucuya, sonuç alınamazsa iş mahkemesine hizmet tespit davası açıp kazanmanız durumunda işe girişiniz geriye çekilecek ve hem sigortasız çalışmış olduğunuz sürenin sigorta sürelerini hem de tazminat süresini kazanmış olacaksınız. Aksi durumda sigortasız geçen sürelerin tazminatını alamazsınız.

Elektronik defter uygulamasında muhasebe kayıtlarının düzeltilmesi, klasik kağıt defter mantığından farklı olarak teknik bütünlük, berat onayı, zaman damgası, mali mühür veya elektronik imza süreçleriyle birlikte değerlendirilir. Özellikle e-Defter dosyaları ve beratları oluşturulup Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine süresinde yüklendikten sonra, ilgili defter dönemindeki kayıtların silinmesi, değiştirilmesi veya geriye dönük olarak yeniden yazılması doğru bir uygulama değildir.

Bu nedenle beratlı ve kesinleşmiş bir e-Defter döneminde hata fark edildiğinde izlenecek temel yöntem; hatalı kaydın muhasebe tekniğine uygun şekilde sonradan ters kayıtla iptal edilmesi, ardından doğru kaydın yapılmasıdır. Bu işlem, Vergi Usul Kanunu, e-Defter uygulama düzenlemeleri ve muhasebe kayıt düzeni açısından kayıtların izlenebilirliğini sağlar.

Beratı Yüklenmiş e-Defterde Eski Kayıt Silinebilir mi?

Beratı oluşturulmuş, imzalanmış veya mali mühürlenmiş ve Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklenmiş bir e-Defter dosyasında yer alan kayıtların sonradan silinmesi veya değiştirilmesi mümkün değildir. Çünkü e-Defter dosyası ile berat arasında teknik bütünlük ilişkisi bulunmaktadır. Defter dosyasında yapılacak sonradan müdahale, beratın doğrulama fonksiyonunu ve defterin hukuki ispat gücünü zedeleyebilir.

Bu sebeple, e-Defter kayıtlarında hata tespit edildiğinde, hatanın niteliğine göre izlenecek muhasebe yöntemi genellikle ters kayıt ve doğru kayıt sürecidir. Burada amaç, eski kaydı yok saymak değil, hatalı kaydın muhasebe sistemi içinde iz bırakacak şekilde düzeltilmesidir.

e-Defter Düzeltmesinde Ters Kayıt Ne Anlama Gelir?

Ters kayıt, daha önce yapılmış hatalı muhasebe kaydının borç ve alacak yönleri ters çevrilerek iptal etkisi doğuracak şekilde kayda alınmasıdır. Ters kayıt yapıldıktan sonra, işlemin gerçek mahiyetine uygun doğru muhasebe kaydı ayrıca oluşturulur.

Örneğin bir gider yanlış hesaba kaydedilmişse, önce yanlış kaydın ters kaydı yapılır. Daha sonra giderin ait olduğu doğru hesap kullanılarak yeni kayıt oluşturulur. Böylece hem ilk hatalı işlem hem düzeltme işlemi hem de doğru kayıt defter kayıtlarında izlenebilir hale gelir.

2025 Yılında 4. Dönem Geçici Vergi Beyannamesi Var mı?

Evet 2025 yılı 4. Dönem Gelir vergisi ve kurumlar vergisi mükellefleri bakımından 4. dönem geçici vergi beyannamesi uygulaması yeniden getirilmiştir.

2025 hesap dönemine ilişkin hatalı kayıtların yıllık gelir vergisi beyannamesi veya daha önce verilmiş geçici vergi beyannameleri üzerinde etkisi varsa, beyannameler yönünden ayrıca değerlendirme yapılmalıdır. Gelir vergisi mükellefleri bakımından 2025 yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesi genel olarak 2026 yılının Mart ayında verilmiştir.

e-Defter Hatası Beyannameyi Etkiliyorsa Ne Yapılmalı?

e-Defterde yapılan hatalı kayıt sadece muhasebe hesapları arasında sınıflandırma hatası olabilir. Ancak bazı hatalar gelir, gider, KDV, maliyet, amortisman, stok veya dönem karı üzerinde doğrudan etki doğurabilir. Böyle bir durumda yalnızca muhasebe kaydı yapmak yeterli olmayabilir; ilgili vergi beyannamelerinin de düzeltilmesi gerekebilir.

Matrahı artıran bir düzeltme söz konusuysa, vergi aslı, gecikme faizi ve olası vergi cezası riskleri dikkate alınmalıdır. Matrahı azaltan bir düzeltmede ise düzeltmenin dayanağı olan belge, açıklama ve muhasebe kayıtlarının tutarlı olması önemlidir. Bu süreçte düzeltme beyannamesi verilmesi gerekip gerekmediği, hatanın dönemine ve vergi türüne göre ayrıca analiz edilmelidir.

e-Defter Düzeltmesinde Vergi Usul Kanunu Açısından Dayanaklar Nelerdir?

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre defter kayıtlarının belgeye dayanması, doğru, zamanında ve düzenli şekilde yapılması esastır. VUK kapsamında defterlerin kayıt nizamı, kayıt zamanı, belge düzeni ve ispat fonksiyonu mükellefler için temel yükümlülükler arasında yer alır. Elektronik defter uygulaması ise Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu dayanağıyla yayımlanan e-Defter Genel Tebliği ve Gelir İdaresi Başkanlığı teknik düzenlemeleri çerçevesinde yürütülmektedir.

e-Defter uygulamasında temel yaklaşım; defter dosyalarının ve beratlarının bütünlüğünün korunmasıdır. Bu nedenle beratlı defter dönemlerinde sonradan kayıt silme veya değiştirme yerine, muhasebe tekniğine uygun düzeltme kaydı yapılması gerekir. Bu yaklaşım, denetim izi, kayıt güvenliği ve elektronik defter bütünlüğü açısından daha sağlıklı sonuç verir.

Beratlı Dönemden Sonra Düzeltme Kaydı Hangi Tarihle Yapılır?

Beratı yüklenmiş bir döneme geriye dönük müdahale edilmemesi gerektiğinden, düzeltme kaydı genel olarak hatanın fark edildiği ve kayıt yapılması mümkün olan dönemde oluşturulur. Bununla birlikte hatanın ilgili olduğu hesap dönemi, finansal tablo etkisi, vergi matrahı etkisi ve beyanname durumu ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Özellikle yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi verilmeden önce hata tespit edilmişse, muhasebe kayıtları, mali tablolar ve beyanname uyumu sağlanmalıdır. Yıllık beyanname ve e-defter verildikten ve kesinleştirildikten sonra hata tespit edilmişse, muhasebe kayıtları yanında düzeltme beyannamesi ihtimali de değerlendirilmelidir.

e-Defter Düzeltmesinde Uygulama Adımları Nelerdir?

e-Defter düzeltmelerinde rastgele kayıt yapılması yerine, sistematik bir kontrol süreci izlenmelidir. Önce hatanın belge, hesap, tutar, dönem ve vergi etkisi belirlenmeli; ardından düzeltme muhasebe fişi hazırlanmalı ve beyanname etkisi analiz edilmelidir.

e-Defter Düzeltmelerinde Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Uygulamada en sık karşılaşılan hata, beratlı dönemdeki kaydı muhasebe programından silerek yeni kayıt oluşturulmasıdır. Muhasebe programları e-defter verilmiş dönemlere ilişkin düzeltmeye izin vermemektedir. Ancak bu kilitleme işlemine karşın kilidin devre dışı bırakılarak defteri verilmiş dönem için düzeltme yapılması e-Defter dosyası ile muhasebe programı kayıtları arasında uyumsuzluk oluşturabilir. Ayrıca ileride yapılacak vergi incelemesi, bağımsız denetim veya iç denetim süreçlerinde kayıt güvenilirliği açısından sorun doğurabilir.

Diğer bir hata, sadece muhasebe kaydı yapılmasına rağmen beyanname etkisinin kontrol edilmemesidir. Özellikle gelir, gider, maliyet ve KDV hesaplarını etkileyen kayıtlar için düzeltme kaydının beyannamelere yansıması titizlikle değerlendirilmelidir.

Sonuç: e-Defterde Düzeltme Silerek Değil, İz Bırakarak Yapılmalıdır

E-Defter kayıtları süresinde oluşturulup beratları yüklenmişse, sonradan fark edilen hatalarda eski kayıtların silinmesi doğru yaklaşım değildir. Doğru yöntem, hatalı kaydın ters kayıtla iptal edilmesi ve işlemin gerçek mahiyetine uygun yeni kaydın yapılmasıdır. Düzeltmenin yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamesi, KDV beyannamesi veya önceki geçici vergi dönemleri üzerindeki etkisi ayrıca incelenmelidir.

e-Defter Düzeltme Süreci Hakkında Soru ve Cevaplar

Duyuruda, nihai ana işletmesinin konsolide finansal tablolarındaki yıllık konsolide hasılatı, gelirin raporlandığı hesap döneminden önceki dört hesap döneminin en az ikisinde 750 milyon Avro karşılığı Türk lirası sınırını aşan çok uluslu işletme gruplarının yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulaması kapsamına girdiği belirtilmiştir.

Ayrıca, küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin; gelirin dâhil edilmesi esası (IIR) ve yetersiz vergilendirilmiş ödemeler esası (UTPR) kapsamında belirlendiği ifade edilmiştir.

Gelirin dâhil edilmesi esası kapsamında küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin mükellefi; kapsama giren çok uluslu işletme gruplarına bağlı ve diğer ülkelerde yerleşik işletmeler bakımından Türkiye’de yerleşik nihai ana işletme, ara ana işletme veya kısmen sahip olunan ana işletme olarak açıklanmıştır.

Duyuruda ayrıca, ilgili beyannameleri test etmek isteyen mükelleflerin, kurumlar vergisi yönünden bağlı bulundukları vergi dairesi müdürlüklerinde kendi adlarına "0064 - Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi" mükellefiyeti tesis ettirmeleri gerektiği belirtilmiştir.

Mükellefiyet tesis işlemini tamamlayan kullanıcılar, mevcut kullanıcı kodu ve şifreleri ile Dijital Vergi Dairesi’ne giriş yaptıktan sonra “e-Beyan Test” modülüne erişim sağlayarak ilgili beyannameleri test edebilecektir.

Bunun yanında, mükellefler ve meslek mensupları, beyannameye ilişkin soru ve önerilerini GloBE@gelirler.gov.tr elektronik posta adresine iletebilecektir.

Söz konusu Duyuruya aşağıdaki bağlantılar üzerinden ulaşabilirsiniz.

Duyuru - e-Beyan Test

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye

Tahran yönetimi bu yeni yapı üzerinden kendisini, Hürmüz’den geçen transit trafiğin “resmi ve yasal otoritesi” olarak tanımlıyor. Gemilere gönderilen yeni düzenlemelerde “izinsiz geçişin yasa dışı kabul edileceği” mesajı veriliyor.

Bu yaklaşım, fiilen uluslararası deniz ticaretine paralel bir izin mekanizması oluşturma girişimi anlamına geliyor.

Tahran’ın Bitcoin ve veri kabloları hamlesi

Ancak asıl dikkat çekici unsur, İran’ın meseleyi yalnızca askeri veya enerji güvenliği ekseninde değil, finansal ve dijital altyapı boyutuyla da genişletmesi oldu.
İran Ekonomi Bakanlığı’nın devreye aldığı Hürmüz Güvenliği (Hormuz Safe) sistemi, Hürmüz’den geçen gemilere Bitcoin üzerinden sigorta ve güvence hizmeti sunmaya başladı. Hürmüz Güvenliği sistemi, boğazdan geçen ticari gemilere alıkonma, denetim ve el koyma risklerine karşı mali güvenceler sunuyor. Tahran yönetimi böylece dolar merkezli denetim mimarisinin dışında hareket eden Bitcoin tabanlı bir alternatif oluşturmayı amaçlıyor.
İran’ın bir başka hamlesi ise çok daha stratejik bir alanı, veri kablolarını hedef alıyor.
Hürmüz Boğazı’nın altından yedi büyük uluslararası fiber hat geçiyor. Bu hat, internet trafiği, finansal mesajlaşma sistemleri ve SWIFT ağının önemli bölümlerini taşıyor. İranlı yetkililerin Hürmüz’ün altından geçen “internet kablolarından ücret alınması” fikrini açık şekilde dillendirmesi, dijital altyapının da artık enerji hatları gibi jeopolitik baskı aracına dönüşebileceğini gösteriyor.
İran’ın bu hamleleri, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in 4 Mayıs’ta kullandığı “Hürmüz üzerinde mutlak kontrol” söylemine karşı Tahran’ın yanıtları olarak da tarihe geçmiş durumda.

Körfez bastırdı, ABD durdu

Tahran’ın bu kritik adımlarına karşı ABD’nin tavrı İran’a yönelik saldırılara yeniden başlamak olacaktı ki, devreye Körfez’deki Arap ülkeleri girdi.
17 Mayıs’ta Arap dünyasının tek aktif nükleer santraline yönelik drone saldırısı sonrası Körfez ülkelerinin alarm seviyesi yükseldi. Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Sani, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayed ortak bir girişimle, ABD Başkanı Trump’dan İran’a yeni saldırıların “ertelenmesi” çağrısında bulundular.
Bu tablo, İran’ın stratejisinin -en azından şimdilik- işlediğini gösteriyor. ABD, enerji altyapıları, deniz yolları, veri kabloları ve ticaret koridorlarının “silah” haline geldiği böyle bir ortamda, artık o kadar da rahat hareket edemiyor.

Görüşmelerde format üzerinde uzlaşma önemli

İran-ABD görüşmelerinde de görece bir ilerleme sağlandı. Pakistan aracılığıyla yürütülen görüşmelerde iki taraf arasında İran’ın nükleer programından Hürmüz meselesine kadar kritik sorunlarda hâlâ uzlaşma olmamasına rağmen, en azından “format” bazında bir ortaklaşma ortaya çıktı.
İran’ın ABD’ye gönderdiği 9 maddelik yanıt sonrası Washington’ın 14 paragraflık karşı metin hazırlaması, ardından Tahran’ın kendi teklifini aynı 14 paragraflık yapıya dönüştürerek Pakistan üzerinden iletmesi diplomatik açıdan önemli.
Diplomaside çoğu zaman format, kelimelerden daha kritiktir. İki taraf da artık -en azından- aynı belge mimarisini kullanmaya başlamış görünüyorlar.

Çin-Rusya zirvesi ve çok kutuplu düzene geçiş

İran’ın Hürmüz üzerinden deniz yollarının kontrolü konusunda art arda hamleler yaptığı dönemde, iki yakın müttefiki Çin ve Rusya’nın bir zirvede bir araya gelmeleri de zamanlama açısından dikkat çekici.
ABD Başkanı Trump Pekin’de geçen hafta Çin Lideri Şi Jinping ile görüşmesinde pek beklediğini bulamamıştı. Şimdi dünyanın yeni yükselen gücü Çin’i “etkilemeye çalışma” sırası Rusya’ya gelmiş durumda. Putin’in Pekin’de Şii ile görüşmesindeki ana gündem maddeleri arasında da Amerikan dolarını uluslararası para birimi olmaktan çıkaracak yeni hamleler var. Çin ve Rusya zirvesinin asıl başlıkları, alternatif ödeme mekanizmaları, yeni transit koridorları ve bölgesel egemenlik alanları oluşturmak gibi duruyor.

Türkiye’den kritik ticaret hamleleri

Bu tablo Türkiye açısından da doğrudan stratejik sonuçlar üretiyor.
Türkiye de son dönemde Kalkınma Yolu, Orta Koridor, Türkiye-Suriye-Irak lojistik hattı ve Türk Devletleri Teşkilatı ekseninde geliştirdiği hamlelerle, yeni dönemin ana rekabet başlığı haline gelen uluslararası ticaret yollarında söz sahibi olmaya çalışıyor.
Burada kritik ülkelerden biri Suriye;

Suriye üzerinden Irak’a uzanan ve Kuzey Irak’taki Kürt yönetimini bypass eden yeni transit yol bunun önemli işaretlerinden biri. Ankara böylece hem alternatif ticaret güzergahları oluşturuyor, hem de Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ne olan yapısal bağımlılığını azaltıyor. (Bu gelişmeyi, “Terörsüz Türkiye” sürecinin fiilen donmuş olmasıyla da birlikte okumak yerinde olur. Türkiye, Kuzey Irak üzerinden Kürtlere aba altından sopa gösteriyor gibi.)
Yine geçen hafta Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Kazakistan’da katıldığı gayriresmi Türk Devletleri zirvesi ve zirvede KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın da “aile fotoğrafına girmesi” önemli; Türkiye, Karadeniz-Hazar-Orta Asya hattında giderek daha bağımsız bir jeopolitik güç merkezi oluşturma hedefinde oldukça yol almış görünüyor. Kıbrıs ise Doğu Akdeniz ticaret ve enerji yolları açısından kritik önemde.
Aynı dönemde Libya-İtalya-Türkiye-Katar formatının göç ve güvenlik ekseninde yeniden aktifleşmesi de dikkat çekici;
Avrupa artık Akdeniz’de meseleleri sadece Brüksel merkezli mekanizmalarla yönetemeyeceğini görüyor. Türkiye ise sahadaki etkisi nedeniyle giderek “zorunlu ortak” konumuna geliyor. Bu başlığa elbette, daha birkaç hafta önce Türkiye’yi Rusya ve Çin’le birlikte Avrupa açısından “tehlikeli ülke” sınıfına dahil eden AB Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in Cumhurbaşkanı Erdoğan’la yaptığı telefon görüşmesini de eklemek gerek.

Türkiye, Batı’nın parçası mı, gönüllü askeri gücü mü?

Bitcoin’in, sınır aşan veri kablolarının, ticaret ve enerji yollarının artık “mühimmat” haline geldiği bir ortamda Türkiye’nin dikkat etmesi gereken ise, bölgesel etki alanını genişletmeye çalışırken, Batı’nın “gönüllü askeri gücü” haline gelmemek elbette. ABD, “Amerikan askerinin ayağı sahaya değmeyecek” doktrini uyarınca Avrupa’dan da Ortadoğu’dan da çekilme eğiliminde. Boşluğu ise bölge ülkelerinin askerlerinin doldurması için çalışıyor.
Avrupa ise, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana konforunu yaşadığı Amerikan savunma şemsiyesini adım adım kaybederken, bunun yerine koyabileceği yeni sistemin peşine düşmüş durumda. Avrupalılar açısından “en az maliyetli” olan ise, eski kıtadan çekilmekte olan NATO’nun en büyük ordusunun yerine, ikinci büyük orduyu, yani Mehmetçiği koymak gibi görünüyor. Türkiye’nin önünde önemli fırsatlar olduğu gibi büyük tehlikeler de var. Önemli olan iç politika hırsları uğruna, ülkenin geleceğini etkileyecek olan fırsatları kaybetmemek...

İTO Mali Müşavirlik Meslek Komitesi Üyesi Numan Sağ, yıllık tecil maliyetinin yüzde 44'leri bulduğunu vurgulayarak taksitlendirmenin ‘gerçek bir yapılandırma’ olmadığını savunurken; TESK Başkanı Bendevi Palandöken esnafın yüksek faiz nedeniyle ödeme planlarını sürdüremediğini ve krediye erişimde tıkandığını belirtti. İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel de, “Merkez Bankası’nın para politikası doğrultusunda faiz indirim sürecine girilecekse, biz reel sektör olarak niye uzun vadeli ve yüksek sabit faizli bir borçlanma maliyetine girelim? Eğer amaç reel sektörü korumak ve güçlendirmekse, bu model koruyucu olmuyor” ifadelerini kullandı.

72 ay tek başına çözüm değil

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan İTO Mali Müşavirlik Meslek Komitesi Üyesi Numan Sağ, düzenlemenin içeriğine bakıldığında, vatandaşın ve şirketlerin beklediği gerçek bir yapılandırma modeli olmadığının çok net ve açık olduğunu ifade etti. Düzenlemenin uygulama esaslarına ilişkin verdiği örnekle açıklama yapan Sağ, “Şu anda 1 milyon lira vergi borcu olan bir mükellefi düşünelim. 2 yıllık ödemediği süreleri de eklersek, 1 milyon liralık bir vergi borcu gecikme zammıyla önce 3 milyon liraya çıkacak. Bu 3 milyon lirayı 72 ay, yani 6 yıl tecil ile taksitlendirdiğinde ise mükellefin borcu 10 milyon lirayı bulacak” dedi.

Kamu alacaklarında taksit süresinin 72 aya çıkarılmasının tek başına bir çözüm olmadığını söyleyen Sağ, “Teminatsız tecil sınırının 1 milyon TL'ye çıkarılması da aslında bu sorunu ortadan kaldırmıyor. Çünkü 1 milyon lira sınırına inebilmek için, örneğin 2 milyon liralık bir vergi borcunun önce 1 milyon lirasını ödemeniz lazım. Yani o aradaki 1 milyon lirayı peşinen kapatmanız gerekiyor” diye konuştu.

Gecikme maliyeti yıllık yüzde 44

Kamu alacaklarında gecikme zammının aylık yüzde 3,7 olduğunu, bunun da yıllık maliyetinin yüzde 44 seviyesinde, tecil faizinin ise yüzde 39 dolayında olduğuna işaret eden Sağ, şöyle devam etti: “Piyasada nakit sıkışıklığı bu kadar derinleşmişken KOBİ'lerin, üreticilerin ve işverenlerin geçmiş dönem vergi borçlarını, SSK primlerini, güncel vergi ödemelerini, maaşları, kirayı, enerjiyi ve diğer kredi giderlerini bu taksitlerle aynı anda ödemeye çalışmasını beklemek bile yanlıştır. Kamu borçlarının, önceki yapılandırma yasalarında olduğu gibi borç aslının üzerine Yurt İçi ÜFE (Yİ-ÜFE) farkı eklenerek, gerekirse yine 72 ay vadeyle yeniden yapılandırılmasına şiddetle ihtiyaç var."

Vergisel anlamda faydası yok

İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel de, yeni düzenlemeye ilişkin açıklamasında, firmaların halihazırda kamu borçlarını ödemekte büyük sıkıntılar yaşadığını, piyasanın işleri sürdürmekte zorlandığını hatırlattı. “Vergilendirme kurum kazancından, yani kar marjından olur. Oysa reel sektörün son 3-4 yıldır kar marjları inanılmaz derecede düştü” diyen Önel, “Dolayısıyla bu düzenlemenin mevcut işleyişe vergisel anlamda bir faydası olmayacak. Orada vadeyi yaymalarına rağmen faiz oranı çok yüksek kaldı” dedi. KOSGEB’in istihdamı koruma destek kredisinde faiz oranının yüzde 26 olduğunu hatırlatan Önel, bu yapılandırmada da faiz oranının en azından yüzde 26-28 bandına çekilmesi gerektiğini dile getirdi.

Bu model koruyucu olmuyor

Yapılandırmada bir faiz tezatlığı olduğuna dikkat çeken Önel, “Merkez Bankası’nın para politikası doğrultusunda faiz indirim sürecine girilecekse, biz reel sektör olarak niye uzun vadeli ve yüksek sabit faizli bir borçlanma maliyetine girelim? Eğer amaç reel sektörü korumak ve güçlendirmekse, bu model koruyucu olmuyor. Bazı KOSGEB kredilerinde de bu sabit faiz sorununu yaşıyoruz. Eğer faiz oranları aşağı gidecek, enflasyon düşecek diyorsak; kamu borçlanmasında niye sabit faizle ödeme yapıyoruz? En azından değişken bir maliyet yapısı kurulmalıydı. Faizler bu seviyede yüksek kaldığı sürece, reel sektörün bu yapılandırmayı çok yoğun bir şekilde kullanacağını düşünmüyorum” ifadelerini kullandı. SGK ve vergi borçlarında yapılacak gerçek bir yapılandırmanın piyasaya can suyu olacağını vurgulayan Önel, “72 ay vade fena bir süre değil. Ancak kredi/borç maliyetinin kesinlikle güncellenmesi ve düşürülmesi gerekiyor. Gerçek bir yapılandırma, faiz yükünün silinmesi ya da çok sembolik yüzde 3-5 gibi oranlarla ana paraya eklenmesiyle olur” dedi. Önel, aynı zamanda yapılacak düzenlemede vergisini doğru ve zamanında ödeyen kurumlara mutlaka bir teşvik, bir prim verilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

“Yüksek maliyetli yapılandırmanın altından kalkmak mümkün değil”

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken de yeni düzenleme teklifini eleştirdi. Sosyal medya hesabından "Yüksek faizli yapılandırma esnafı rahatlatmıyor" diyen Palandöken, şu ifadeleri kullandı: "Hem Maliye Bakanlığı hem de Sosyal Güvenlik Kurumu, Bağ-Kur ve SSK borçlarını 72 aya kadar yapılandırıyor. Ancak faiz oranı yüzde 39 seviyesinde. İnsanlar bırakın borcunu ödemeyi faizini bile karşılayamaz hale geliyor. Bu nedenle esnaf bu yapılandırmaları cazip bulmuyor. Vergi dairesine ve sosyal güvenlik kurumuna olan borçların 72 aya bölünmesi olumlu bir adım gibi görünse de yüksek faiz nedeniyle ödeme planları sürdürülebilir olmuyor. İnsanlar zaten mevcut taksitlerini ödemekte zorlanıyor. Böyle bir ortamda yüksek maliyetli yapılandırmaların altından kalkmaları mümkün değil. Esnaf borcunu ödemek istiyor ancak mevcut ekonomik şartlar buna izin vermiyor. Bir yapılandırma yapılmalı ve insanlar rahatlatılmalı. Faiz oranları mutlaka düşürülmeli, esnaf çalışıp borcunu ödemek istiyor ancak mevcut şartlarla bunun gerçekleşmesi mümkün değil. Bu sıkıntının bir an önce çözülmesi gerekiyor. Aksi halde ne esnaf ayağa kalkabilir ne de piyasalar yeniden canlanabilir."

17 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7577 sayılı Kanun ve sonrasında yayımlanan SGK’nın 2026/12 sayılı Genelgesi ile bu alanda önemli bir değişiklik yapıldı.

SGK Genelgesi ile birlikte yemek yardımına ilişkin kurallar yeniden tanımlandı.

Aslında yapılan düzenleme yalnızca bir “istisna artışı” değil. Aynı zamanda SGK’nın yemek yardımına bakışının da değiştiğini gösteriyor.

Eski Sistem Neden Tartışılıyordu?

2025 yılına kadar uygulamada en büyük sorun, nakit yemek yardımı ile yemek kartı uygulamaları arasındaki farklılıktı.

Yemek kartı kullanıldığında SGK primi avantajı daha geniş yorumlanırken, aynı yardım çalışana nakit verildiğinde daha sınırlı bir istisna uygulanıyordu. Bu durum işverenleri doğal olarak belirli ödeme modellerine yönlendiriyordu.

Oysa çalışanın cebine giren menfaat açısından bakıldığında, yardımın kartla mı yoksa nakit mi verildiği çoğu zaman ikincil bir konuydu. Çalışan açısından önemli olan, günlük yemek ihtiyacının karşılanmasıydı.

Yeni düzenleme tam da bu noktada yaklaşımı değiştirdi.

7577 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun’un 80’inci maddesi değiştirildi ve işyerinde yemek verilmediği durumlarda, çalışılan günlere ait günlük 300 TL’ye kadar yemek yardımının SGK priminden istisna olacağı açık şekilde kanuna yazıldı.

Bu düzenleme artık yalnızca yönetmelik veya genelge seviyesinde değil, doğrudan kanun seviyesinde koruma altına alınmış oldu.

Daha önemlisi ise SGK Genelgesi’nin uygulamayı oldukça geniş yorumlaması oldu.

Artık Nakit, Kart ve Kupon Arasında Büyük Fark Yok

Yeni Genelge’ye göre;

• Yemek hizmetinin restoran aracılığıyla sağlanması,

• Yemek kartı veya kupon kullanılması,

• Yardımın doğrudan nakit verilmesi,

durumlarının tamamında günlük 300 TL’ye kadar olan kısım SGK priminden istisna olacak.

Bu aslında uygulamada önemli bir zihniyet değişimi anlamına geliyor.

SGK artık şekilden çok yardımın amacına odaklanıyor. Genelgede açık şekilde “sigortalının beslenme ihtiyacının karşılanması” vurgulanıyor.

Yani sistem şunu söylüyor:

“Çalışana gerçekten yemek amacıyla bir menfaat sağlanıyorsa, yöntemi ikinci plandadır.”

Bu yaklaşım özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından önemli bir rahatlama sağlayacak.

Çünkü her işletmenin yemek kartı sistemi kurması veya organize yemek hizmeti sunması mümkün olmayabiliyor. Özellikle saha çalışanı bulunan işletmelerde, şantiyelerde, küçük üretim işletmelerinde veya esnek çalışma modellerinde nakit destek çok daha pratik bir yöntem olarak tercih ediliyordu.

Yeni düzenleme bu fiili durumu kabul etmiş görünüyor.

Ancak Her Ödeme Otomatik Olarak İstisna Değil

Düzenlemenin en kritik noktası ise burada başlıyor.

SGK bir taraftan istisnayı genişletirken, diğer taraftan muvazaalı işlemler konusunda da oldukça net bir uyarı yapıyor. Genelgede açık şekilde, yemek yardımı adı altında yapılan gerçeğe aykırı ödemelerin tespiti halinde primlerin gecikme cezası ve zammıyla tahsil edileceği belirtiliyor.

Aslında SGK’nın temel kaygısı şu:

Ücretin bir kısmının “yemek yardımı” adı altında gösterilerek prim matrahının düşürülmesi.

Bu nedenle uygulamada artık yalnızca bordro kaydı yeterli olmayacak. Yardımın gerçekten yemek amacı taşıyıp taşımadığı, fiili çalışma günleriyle uyumu, çalışan bazında tutarlılık ve ödeme sistematiği daha fazla önem kazanacak.

Özellikle her ay standart şekilde yüksek tutarlı “nakit yemek yardımı” ödemeleri yapan işletmelerin dikkatli olması gerekiyor.

Çünkü SGK artık yalnızca belgeye değil, ödemenin ekonomik gerçekliğine de bakıyor.

Bu yönüyle yeni sistem, vergi idaresinde son yıllarda gördüğümüz “şekilden çok işlemin gerçek mahiyetine odaklanan” yaklaşımın sosyal güvenlik alanına da taşındığını gösteriyor.

İşverenler İçin Yeni Dönemin Mesajı

Yeni düzenleme teknik olarak işveren lehine görünüyor.

Çünkü;

• Nakit yardım üzerindeki baskı azalıyor,

• Bordro planlaması kolaylaşıyor,

• Vergi ve SGK uygulamaları birbirine yaklaşıyor,

• Yemek kartı zorunluluğu fiilen zayıflıyor.

Ancak bu avantajın doğal sonucu, denetim refleksinin de güçlenmesi olacak.

Nitekim Genelgede dikkat çeken bir başka unsur da yeniden değerleme mekanizmasının sisteme bağlanmış olması. Günlük 300 TL’lik tutar artık her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılacak.

Bu da yemek yardımı uygulamasını geçici bir idari düzenleme olmaktan çıkarıp kalıcı bir sisteme dönüştürüyor.

Dolayısıyla artık mesele yalnızca “kaç lira istisna uygulanacağı” değil.

Asıl mesele, bu ödemenin gerçekten sosyal yardım niteliğinde mi olduğu, yoksa ücretin farklı isim altında parçalanması mı olduğu sorusu olacak.

Önümüzdeki dönemde SGK denetimlerinde yalnızca bordroların değil; yemek kartı hareketlerinin, banka ödemelerinin, çalışan bazlı uygulamaların ve fiili çalışma düzeninin birlikte değerlendirildiği daha analitik bir denetim yaklaşımını görmemiz sürpriz olmayacaktır.

Çünkü yeni dönemde sistemin baktığı şey yalnızca ödeme değil, ödemenin gerçek mahiyetidir.

"Bilindiği üzere, TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmekte olan 270 sıra sayılı Kanun Teklifi’nin 10. Maddesinde Varlık Barışı’nda vergi oranı, yüzde 5 olarak belirlenmiş, vergi oranının, bildirilen varlığın vadeli hesaplarda veya 4749 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında;

- En az 5 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 0,

- En az 4 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 1,

- En az 3 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 2,

- En az 2 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 3,

- En az 1 yıl bulundurulacağının taahhüt edilmesi halinde yüzde 4

olarak uygulanması öngörülmüştü.

Ancak TBMM Genel Kurulu’ndaki görüşmelerde verilen ve kabul edilen bir önerge ile, banka ve aracı kurumlara bildirilen varlıkların belirli sürelerde Türkiye’de tutulmasını teşvik eden indirimli vergi uygulamasının kapsamına girişim sermayesi yatırım fonları da dahil edildi.

Ayrıca, bildirecek varlıkların elde tutulmasına ilişkin verilecek taahhütnamelerden damga vergisi alınmaması öngörüldü. Yukarıda belirtilen sürelerde girişim sermayesi yatırım fonlarında tutulacağının taahhüt edilmesi halinde de indirimli vergi oranları uygulanacak. Ayrıca, yapılan diğer bir düzenleme ile de, bildirecek varlıkların elde tutulmasına ilişkin verilecek taahhütnamelerden damga vergisi alınmaması sağlandı."

TEKLİF TBMM GENEL KURULU'NDA KABUL EDİLDİ

Vergiye yönelik düzenlemeleri de içeren, Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.

Teklifle, Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye'de yerleşmiş sayılmasından önceki son 3 takvim yılında Türkiye'de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla ülke dışında elde ettiği kazançların 20 yıl boyunca gelir vergisi alınmayacak.

Kamu alacağına ilişkin tecillerde azami taksit süresi 36 aydan 72 aya, teminatsız tecil tutarı 1 milyon liraya çıkarılacak.

Nitelikli hizmet merkezlerinde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı için gelir vergisi istisnası uygulanacak. Gerçek veya tüzel kişilerce, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının 31 Temmuz 2027'ye kadar banka veya aracı kurumlara bildirilmesi halinde, söz konusu varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak.

İstanbul Finans Merkezinde katılımcı belgesi alarak finansal faaliyette bulunan kuruluşların kazançları için yüzde 100 olarak uygulanan kurumlar vergisi indirimi uygulaması 2047 yılına kadar uzatılacak, bu kuruluşlara kuruluş ve izinleri için finansal faaliyet harçları yönünden 5 yıl süreyle sağlanan muafiyet 20 yıla çıkarılacak.

TBMM Dilekçe Komisyonu bünyesinde kurulan, Türkiye'de Finansal Okuryazarlığın Yaygınlaştırılması ve Düzeyinin Artırılması Alt Komisyonu toplanacak. Çarşamba günü, Meclis'te grubu bulunan siyasi partilerin grup toplantıları gerçekleştirilecek. Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, partisinin TBMM Grup Toplantısı'nda milletvekillerine hitap edecek.

Nitelikli hizmet merkezlerinde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı için gelir vergisi istisnası uygulanacak.

Vergi levhaları sistem tarafından internet vergi dairesi hesaplarına aktarıldıktan sonra, mükellefler, internet vergi dairesinden bizzat kendileri veya 3568 sayılı Kanun uyarınca yetki almış olup bağımsız çalışan serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirler (meslek mensupları) aracılığıyla, gelir vergisi mükellefleri için 1 Nisan’ dan itibaren, kurumlar vergisi mükellefleri için 1 Mayıstan itibaren, 2025 vergilendirme dönemine ait vergi levhalarını MAYIS AYI sonuna kadar yazdırmaları gerekmektedir.

Vergi levhası almak mecburiyetinde olan mükellefler Tebliğde sayılan bilgileri ihtiva eden levhaları iş yerlerinin;

a) Merkezlerinde,

b) Şubelerinde,

c) Satış mağazalarında,

ç) Çiftçilerin doğrudan doğruya zirai faaliyetleri ile ilgili alım satım işlerinin tedviri için açtıkları yazıhanelerinde,

d)Taşıt işletmeleri ayrıca taşıtlarında, yetkililerce istenildiğinde ibraz etmek üzere bulunduracaklardır. Ancak işyeri duvarına asılma mecburiyeti kaldırılmıştır.

İş yerinde birden fazla kat veya reyon olması halinde her kat veya reyon için ayrı birer levha alma ve bulundurma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Birden fazla yerde vergi levhası bulundurmak mecburiyetinde olan mükellefler ile levhalarını başka kurumlara ibraz edecek mükellefler vergi levhalarını internet vergi dairesinden ihtiyaç duydukları adet kadar çıktı alabileceklerdir.

Vergi levhası bulundurma mecburiyetine uyulmaması halinde uygulanacak ceza; Tebliğe göre vergi levhası almak ve bulundurmak mecburiyetinde olan mükelleflerin vergi levhasını bulundurmak mecburiyetinde oldukları yerlerde yapılan denetimlerde bulundurma mecburiyetine uyulmadığının tespit edilmesi halinde her bir tespit için Vergi Usul Kanununun 353’üncü maddesinin (4) numaralı bendine istinaden özel usulsüzlük cezası kesilmesi gerekmektedir.

Bilgilerinize sunarız.
Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.