Şirketin hisseleri günü yüzde 5,7 yükselişle tamamlarken, piyasa değeri 2,0825 trilyon wona ulaştı. Böylece 2000 yılından bu yana zirvede bulunan Samsung Electronics ilk kez liderliği kaybetti.

Yapay zeka talebi büyümeyi hızlandırdı

Nvidia, Google ve diğer teknoloji devlerine HBM çipi tedarik eden SK Hynix, yapay zeka yatırımlarındaki hızlı artışın en büyük kazananlarından biri oldu. ChatGPT ve benzeri gelişmiş yapay zeka modellerinin yaygınlaşmasıyla birlikte özel bellek çiplerine yönelik talep rekor seviyelere çıktı.

Analistler, yapay zeka odaklı bellek çözümlerinin yarı iletken sektöründeki rekabet dengelerini değiştirdiğine dikkat çekiyor.

İflasın eşiğinden zirveye

Bugün sektörün liderlerinden biri olan SK Hynix, yaklaşık 20 yıl önce ciddi bir mali krizle karşı karşıya kalmıştı. O dönem Hynix Semiconductor adıyla faaliyet gösteren şirket, yüksek borç yükü nedeniyle Micron'a satılmaya yaklaşmış ancak anlaşma gerçekleşmemişti.

2003 yılında hisseleri 135 wona kadar gerileyen şirket, yatırımcılar tarafından "kuruş hissesi" olarak değerlendiriliyordu.

Rekor zarardan rekor kâra

Bellek çipi sektöründeki dalgalanmalar nedeniyle 2023 yılında 7,73 trilyon won faaliyet zararı açıklayan SK Hynix, yapay zeka yatırımlarının hız kazanmasıyla hızlı bir toparlanma yaşadı.

Microsoft, Google ve Meta gibi şirketlerin veri merkezi ve yapay zeka harcamalarını artırmasıyla SK Hynix'in kârlılığı da yükseldi. Şirket, 2024 yılında 23,5 trilyon won faaliyet kârı elde ederek tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı.

Uzmanlara göre yapay zeka çiplerine yönelik talebin sürmesi halinde SK Hynix'in sektördeki lider konumunu daha da güçlendirmesi bekleniyor.

Dünya

Merkez Bankası’nın açıkladığı son tutarlar hangi düzeyde, aktarayım…

■ Kısa vadeli dış borç stoku nisan ayı itibarıyla 171,6 milyar dolar.
■ Orijinal vadesi daha uzun olsa bile vadesi bir yıl içinde dolacak, yani Mayıs 2026-Nisan 2027 döneminde ödemesi yapılacak dış borç ise 242 milyar dolar.

Gerek kısa vadeli stok, gerekse bir yıl içinde ödenmesi gereken borç çok büyük kaygı duyulmasını gerektirecek, deyim yerindeyse karalar bağlatacak düzeyde mi? Hayır, değil…

Bu iki veride asıl bakılması gereken kısa vadeli borç stokundan çok gelecek bir yılda ödenmesi gereken tut. Zaten kısa vadeli stok, bir yılda ödenecek toplam tutar içinde yer alıyor. Dolayısıyla kısa vadeli stok ne kadar artarsa bir yılda ödenmesi gereken tutar da çok doğal olarak aynı doğrultuda hareket ediyor.

Ödemeyi kimler yapacak?

Önce gelecek bir yılda ödenmesi gereken borcun detayına bakalım…

Toplam 242 milyar dolarlık ödeme borçlular bazında üç grubun yükümlülüğünde. Bu ödemenin 64,6 milyarını kamu yapacak.

Bu tutarın da 48,8 milyarını kamu bankaları ödeyecek. Merkezi yönetimin ödeyeceği tutar 11 milyar dolar. Yerel yönetimlerin ödemesi gereken tutar ise yalnızca 592 milyon.

İkinci borçlu Merkez Bankası. Merkez’in yapması gereken ödeme 23,7 milyar.

En yüklü ödeme yükümlülüğü ise özel sektörün. Özel sektör 153,7 milyar dolar ödeyecek. Bu tutarın 70,6 milyarı finansal kuruluşların yükümlülüğü. 70,6 milyarın da 64,9 milyarı da bankaların. Özel sektör şirketlerinin ödeyeceği borç ise 83,1 milyar dolar.

Ödemenin bir kısmı hesaben

Bir yılda ödenmesi gereken tutar yerine “vadesi bir yıl içinde dolacak yükümlülük” demek belki daha doğru. Elbette bu ödeme yapılıyor ama kimi ödemeler yeni borç alınarak, kimi ödemeler ise hesaben gerçekleştiriliyor. Yani o para sistemden çıkmıyor…

Bu konuyu daha iyi izah edebilmek için şu örnek verilebilir:

BDDK verilerine göre bankalarda bir aya kadar vadeli toplam 4,2 trilyon lira, bir-üç ay arası vadeli 8,1 trilyon lira mevduat bulunuyor. Bu tutarlara bakarak bankaların bir ay içinde 4,2 trilyon lira ödemek zorunda oldukları söylenebilir mi? Hem evet, hem hayır! Bu tutar bankaların yükümlülüğü, doğru. Ama hiçbir zaman bir ay içinde bankalardan bu miktarda bir para çekilmez. Zaten çekilemez. Bankacılık sistemi böyle bir durumda kapısına kilit vuracak duruma gelir. Vadesi dolan o paranın çok büyük bir bölümü yine sistemde kalır.

İşte aynı durum belli çerçevede bir yıl içinde ödenecek dış borç tutarında da geçerli.

Bir yılda ödenmesi gereken 242 milyar doların 90 milyar doları TL ya da döviz mevduatından oluşuyor. Yani bu tutar da Türkiye’den pek çıkmıyor ki, ödeme hesaben yapılıyor, o kadar.

Tutar bu düzeylere ilk kez yükselmedi

Ayrıca şöyle bir gerçek var; gelecek bir yıllık dönemde ödenmesi gereken dış borç 200 milyar düzeylerine ilk kez çıkmıyor.

Söz konusu tutar 2024’ün ortasında da 235-236 milyar dolar düzeyindeydi. Yani Türkiye 2024’ün ortasından 2025’in ortasına kadar olan dönemde bu borcu bir sorun yaşanmadan ödedi, döndürdü.

Zaten son iki yılın tüm ayları itibarıyla bir yılda ödenecek borç ortalaması da 230 milyar dolar.

Dolayısıyla bir yılda ödenecek tutara bakarak karalar bağlamanın alemi yok! Karalar bağlanacak bunca konu varken…

Yeni getirilen düzenlemeler bu önerilerimizin dikkate alındığını gösteriyor.

Yeni Düzenlemelerle Borçların Tecilinde Esneklik Getirilerek Faiz Oranları Düşürüldü

7582 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesinde yapılan tecilin vadesini 72 aya çıkaran değişiklik sonrası , 16 Haziran 2026 tarihli ve 33282 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği ile de önemli açılımlar getirildi.

Yapılan düzenlemeler özetle aşağıda açıklanmıştır.

Tecil Kapsamına Giren Ve Girmeyen Borçlar

Tebliğ kapsamında, 5 Haziran 2026 tarihi itibarıyla (bu tarih dahil) vadesi geldiği halde Tebliğin yayımlandığı tarihe kadar ödenmemiş bulunan ve Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerince takip ve tahsil edilen amme alacakları yer almaktadır.

Aşağıdaki borçlar ise tecil kapsamına girmemektedir.

• Özel tüketim vergisi,

• 2026 yılı gelir veya kurumlar vergisine mahsup edilecek geçici vergi,

• Bu vergilere bağlı vergi ziyaı cezaları, gecikme faizleri, gecikme zamları,

• Söz konusu vergilere ait beyannameler üzerinden tahakkuk eden damga vergileri ile bunlara ilişkin gecikme zamları.

Başvuru Süresi ve Başvuru Şekli

Düzenlemeden yararlanmak isteyen borçluların 31 Ağustos 2026 tarihine kadar başvuruda bulunmaları gerekmektedir.

Başvurular Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesi, Dijital Vergi Dairesi veya e-Devlet üzerinden elektronik ortamda yapılabileceği gibi ilgili vergi dairesine yazılı olarak da yapılabilecektir.

Birden fazla vergi dairesine borcu bulunan mükelleflerin her bir vergi dairesine ayrı ayrı başvurmaları gerekmektedir. Ayrıca Tebliğden yararlanılabilmesi için ilgili vergi dairesine olan tüm borçlar için tecil talebinde bulunulması şarttır.

Taksit Süresi ve Ödeme İmkanı

Tebliğ kapsamında tecil edilen borçlar için ilk taksit Eylül 2026 döneminde başlayacak olup borçlar aylık eşit taksitler halinde ödenecektir.

Taksit sayısı; borçlunun çok zor durum hali, borcun türü ve borçlunun hukuki statüsü dikkate alınarak belirlenecektir.

Faal mükellefiyet kaydı bulunan ve bilanço esasına veya işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler bakımından taksit sayısı, mali durumlarını gösteren likidite oranlarına göre belirlenecektir.

Bazı Vergilerin Taksit Sayısının 12 Ay ile Sınırlandırılması

Tebliğe göre, banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) ile katma değer vergisi (KDV) borçları ve bunlara bağlı vergi ziyaı cezaları, gecikme faizleri, gecikme zamları ile bu vergilere ilişkin damga vergileri bakımından özel bir sınırlama getirilmiş olup, söz konusu borçlar en fazla 12 eşit taksitte ödenebilecektir.

Belediye Borçları ile İlgili Düzenleme

Borçluların hukuki statüleri dikkate alınarak bazı borçlular için özel düzenleme yapılmıştır.

İl özel idareleri, belediyeler, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları ile bunlara bağlı kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlar ve bunların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları tüzel kişiler bakımından daha uzun ödeme imkanı öngörülmüştür.

Bu kapsamda bulunan borçluların Tebliğ kapsamındaki tüm borçları, borcun türüne bakılmaksızın 72 eşit taksitte ödenebilecektir.

Tebliğde yer alan bir diğer örnekte ise sermayesinin tamamı belediyeye ait bir şirketin KDV dahil tüm borçlarının, borcun türüne bakılmaksızın bu özel düzenleme kapsamında 72 eşit taksitte ödenebileceği belirtilmektedir.

Tecil Faizi Oranı

Tebliğ kapsamında tecil edilen borçlara yıllık %29 oranında tecil faizi uygulanacaktır.

Bu oran, Tebliğin yayımlandığı tarih itibarıyla genel uygulamada geçerli olan yıllık %39 oranındaki tecil faizinden daha düşük olup Tebliğin getirdiği önemli kolaylıklardan birini oluşturmaktadır.

Teminat Uygulaması

6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde yapılan değişiklik ve 11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda, 10 milyon TL’ye kadar olan borçların tecilinde teminat aranmayacaktır.

10 milyon TL’yi aşan borçlarda ise yalnızca bu tutarı aşan kısmın yarısı kadar teminat gösterilmesi yeterli olacaktır.

Mevcut Teciller İçin Getirilen İmkan

Tebliğin yayımlandığı tarihte halen tecil edilmiş ve tecil şartlarına uygun şekilde ödenmekte olan borçlar bakımından da özel düzenleme yapılmıştır.

Bu kapsamda bulunan borçlular, 31 Ağustos 2026 tarihine kadar başvuruda bulunmaları halinde kalan borçlarını Tebliğde öngörülen taksit süreleri ve yıllık %29 tecil faizi kapsamında yeniden tecil ettirebileceklerdir.

Tecilin İhlali

Taksitlerin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde kural olarak tecil ihlal edilmiş sayılacaktır.

Ancak Tebliğde borçlular lehine bir esneklik öngörülmüş olup, bir takvim yılında en fazla iki taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi tek başına ihlal nedeni sayılmayacaktır. Bu durumda söz konusu taksitlerin, takip eden taksit ödeme süresi içerisinde ilgili faizleriyle birlikte ödenmesi gerekmektedir.

Süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen taksitlerin belirtilen sürelerde tamamlanmaması halinde ise tecil ihlal edilmiş sayılacak ve tecile konu amme alacaklarının takip ve tahsiline devam edilecektir.

Yapılan Düzenlemeler Yeterli mi? Yeni Bir af çalışması yapmak gerekir mi?

Yapılan bu düzenlemelere rağmen vergi Affı söylentileri maalesef hala devam ediyor.

Yukarıda ayrıntıları belirtilen düzenlemelerin daralan sıkışan mükelleflerimizi kısmen de olsa rahatlatacak düzenlemeler olduğunu söyleyebilirim. Prensip olarak vergi aflarına karşı olan biri olmama rağmen toplumun çok önemli kesiminde yaklaşık 2 yılda bir yapılan vergi afları nedeniyle büyük bir beklenti oluştu gerçeğini de dikkate aldığımızda bu beklentinin hala var olduğunu ve güçlenerek devam edeceğini söyleyebilirim.

Seçimler öncesi böyle bir düzenlemenin yapılmasına kesin gözüyle bakılıyor. Kanaatim henüz seçimle ilgili bir karar alınmamışsa da, Türkiye seçim atmosferine girmiş durumda .Bu bir fiili durum. Faiz oranlarının %29’lara indirilmiş olması da sorunu çözmüyor. Bu durum Enflasyonla mücadeleyi ekonomik proğramın en önüne koymuş bir yönetim için 5-6 yıl gibi uzun süre uygulama alanı olacak bir konuda %29 faiz oranı belirleyerek yüksek enflasyonlu bir süreci peşinen kabul etmiş algısı sonucunu doğuruyor. %29 faiz oranı yanında Bir diğer handikap geçmiş dönem borçları için bugüne kadar hesaplanacak gecikme zamları. En azından bu konuda da bir düzenleme yapıp gecikme zammı yerine TÜFE formülü uygulanabilirdi.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde; Ekonominin içinde bulunduğu uzun süren kırılgan dönemin halen devam ettiği gerçeğini de dikkate alarak; Hazine ve Maliye Bakanlığının yüzbinlerce sanayici ,işadamı ve esnafı ilgilendiren bu konuda vergi ve sigorta prim borçlarını vadesinde ödeyememiş yüzbinlerce kişi yanında yine çok yüksek sayıda vergi mahkemeleri,istinaf ve danıştayda olan vergi davaları ile vergi incelemesi süreci yürüyen yüzbinlerce vergi mükellefini rahatlatacak düzenlemeleri de içine alacak kapsamlı bir af çalışması yapmasının zamanı geldiğini düşünüyorum.

İçinden geçtiğimiz olağanüstü küresel, yerel şartlar, sistemlerimizi gözden geçirmek, yenilemek veya terk etmek için bize altın fırsatlar sunar. Kimi mevcudu güncelleştiriyor kimi de yenisini tasarlıyor

1- SORUN: Koronanın çekip gittiği günlere vardığımızda, geriye dönüp bakınca 2 tür yorum belirgin olmuştu: 1- Eski anormale takılıp kalırım, 2-Yeni normale geçiş için fırsat buldum… Birinci tür yorumu yapanlar, büyük zararda oldular. Ancak ölümcül virüsü, krizi, uyaran kabul edip dönüşenler kazandı.

2- ETKİSİ: Biliyoruz ki korona, ekonomileri kapatmakla kalmadı mevcut yapıları da yeniden düşünmeyi sağladı. Neremiz çürük, hangi alanlar iyi ve neyi güncellemeliyizi neyi de yeniden tasarlamalıyız? Bilgisayarı olanlar bilir. Zamanla kullandığınız yazılımınız güncelleme (update) gerektirir, yaparsınız.

UPDATE ZAMANI İLE UPGRADE ZAMANI FARKLIDIR

3- ÇÖZÜM: Ancak bilgisayarınız yazılımı kaldırmadığı zaman, donanımınızı yükseltmeniz (upgrade) gerekecektir. Salgında pek çok güncelleme ihtiyacı doğdu. İsteklerle ihtiyaçları gözden geçirmemizi sağladı. Hatırlayın; gördük ki bazı isteklerimiz abartı, bazı ihtiyaçlar ise sandığımızdan önemliymiş.

4- YÖNTEM: Günlük hayata dokunan kavramlar içinde işletmelerin varlıklarını sürdürmeleri için dört dörtlük strateji şudur: 1- korunasılar 2- güncellenesiler 3- yeniden tasarlanasılar ve 4- terkedilesiler. Peki, mevcut veriler içinde hangisi, nereye giriyor? Buna, aklın ve yüreğin; birlikte karar verecektir.

İKİ SORU İKİ CEVAP / İyileştirmeye dair…

Sistemi iyileştirmenin faydaları?

Sistem zaten kuruludur. Size düşen; aksayan, eskiyen, verimsizleşen ve yeni teknolojilerin sunduğu verimlilik alanlarını kullanarak, sisteme bakım yapmak, optimize etmek, kaynakları verimli kılmaktır.

Yeniden tasarlamanın faydaları?

Buna ölü at sendromu da diyebiliriz. Eğer sistem artık eski yöntemler, terkedilesi süreçlerle dolu ise o at ölmüş demektir, ona fazladan yem vermek, ahır yenilemek gerekmez. Sistem yeniden kurulmalı.

not/ Seni hayatta tutan sistemin güncel mi?

Mevcut yapı, gün gelir işlemez olur. Çünkü güncelleme ile yapılacaklar bitmiştir. O halde sistemi yükseltmek gerekecektir. Salgın, bu fırsatı sundu bile... Şimdi savaş iklimi, Trump faktörü, ekonomik kriz ve toplumsa çürüme var. Bu durumda bizi hayatta tutan sistemin tüm unsurları güncellenmeli.

GÜNCELLEME LÛGATI

Güçlü yanlar: Bunları belirle ve koru, güncellemeye çalışma, işe yarıyorsa kurcalama, bırak sürsün

Zayıf yanlar: Bunları güçlendirmeye bak. Teknoloji ekle, stratejini yenile, eksiklerini gör ve tamamla

İcat edilesiler: Yeni yolda eski ayakkabıyla yürümek anlamsız. Yeni ayakkabı sende yoksa, onu edin

Terkedilesiler: Hükmünü icra etmiş ama artık değer üretmeyen iş, ilişki, iletişim ve bilgileri unutun

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Ölüm aylığı için aranan asgari süre Emekli Sandığı (4/c) ve BAĞ-KUR (4/b) statüsünde 1800 gündür. SSK (4/a) statüsünde ise en az 5 yıldan beri sigortalı olup toplam 900 gün sigorta primi ödenmesi şartı aranır. 1 Temmuz 2026 tarihinde vefat eden bir SSK’lının eş ve çocuklarına ölüm aylığı bağlanabilmesi için en geç 1 Temmuz 2021 tarihinde sigortalı çalışmaya başlamış ve en az 900 gün priminin bulunması gerekir.

Emekli Sandığı’ndan ölüm aylığı bağlanabilmesi için geçmişte 3600 prim günü şartı aranıyordu. 2008 yılında yapılan değişiklik ile BAĞ-KUR’a paralel bir uygulamaya geçildi. BAĞ-KUR ve Emekli Sandığı statüsünde ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölen sigortalının en az 1800 prim gününün bulunması gerekir.

BAĞ-KUR ÖLÜM AYLIĞINDA PRİM BORCU BULUNMAMA ŞARTI ESNETİLMELİ

SSK’lı çalışanların primi işverence ücretten kesilerek Sosyal Güvenlik Kurumuna yatırılır. İşverenin borcu ödeyip ödememesi SGK ile işveren arasındaki bir sorundur. Önemli olan SGK’ya 900 prim günü sigortalı çalıştığına dair bildirimin yapılmış olmasıdır. Dolayısıyla SSK’lı bir kişiden ölüm aylığı bağlanırken işverence primin yatırılıp yatırılmadığına bakılmaz.

Buna karşılık, BAĞ-KUR’lular primlerini doğrudan kendileri yatırdıkları için kendisi veya hak sahiplerinin SGK’dan kazandıkları birtakım hakları kullanabilmeleri için genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından dolayı prim ve prime ilişkin hiçbir borcunun olmaması veya ödenmesi şartı aranır. Ölen BAĞ-KUR’lunun 1800’den fazla prim günü bulunsa bile ödenmemiş prim borcu varsa bu borç ödenmeden ölüm aylığı bağlanmaz. Örneğin 2500 günün primi ödenmiş ama sonraki 800 günün primi ödenmemişse, dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için kalan 800 günün prim borcunun da ödenmesi isteniyor.

Aslında BAĞ-KUR’lular ile ilgili prim borcu bulunmaması koşulunun ölüm aylığında esnetilmesi gerekir. En az 1800 günün primi ödenmişse kalan günlerin prim borcunun ödenmesi şartının kaldırılması gerekir.

ÇALIŞIRKEN ÖLENLERDEN BAĞLANAN ÖLÜM AYLIĞI NASIL HESAPLANIR?

Emekli aylıkları prim günü üzerinden bağlanır. Prim günü çoğaldıkça emekli aylığı da artar. Peki genç yaşta ölenlerin hak sahiplerine bağlanan ölüm aylığı nasıl hesaplanır?

Çalışmaya devam ederken ölen kişiden dul ve yetim aylığı bağlanırken, ölen kişinin prim günü 1800’den fazla ancak 9000 günden az ise ölüm aylığı hesaplanırken 9000 gün çalışmış gibi sayılır. Tabii bu söylediğim Emekli Sandığı ve BAĞ-KUR için geçerlidir.

SSK’lı kişi öldüğünde prim günü 7200’den az ise ölüm aylığı 7200 gün çalışılmış gibi kabul edilerek hesaplanır.

İŞ KAZASINDA PRİM GÜNÜ ŞARTI ARANMAZ

İş kazası sonucu vefat edenlerin eş ve çocuklarına gelir bağlanır. Dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için yukarıda anlattığım prim günü koşulları aranırken, iş kazası sonucu vefat edenlerin eş ve çocuklarına gelir bağlanırken prim günü koşulu aranmaz. İşe başladığı gün hayatını kaybetmiş olsa bile hak sahibi kişilere gelir bağlanır.

EKSİK PRİM GÜNÜ İÇİN BORÇLANMA YAPILABİLİR Mİ?

Emekli Sandığı ve BAĞ-KUR’luların hak sahipleri borçlanma yapabilir ama SSK’lıların hak sahipleri yapamaz.

Emekli Sandığı ve BAĞ-KUR sigortalılarının hak sahipleri, eksik prim günlerini tamamlamak için varsa askerlik, doğum başta olmak üzere hizmet borçlanması yapabilirler. Askerlik, doğum gibi borçlanma hakkı olanların hak sahipleri, bu süreler için borçlanma yapabilirler. Askerlik, doğum gibi sürelerin tamamını borçlanmalarına da gerek yoktur. Sadece eksik günleri tamamlayacak şekilde borçlanma yapabilirler.

Buna karşılık, SSK’lıların hak sahipleri ölüm aylığı bağlatmak istediklerinde eksik günleri borçlanma ile tamamlayamazlar. 900 gün yerine 899 gün prim bulunsa bile eksik 1 gün için askerlik veya doğum borçlanması yapamayacakları için dul ve yetim aylığı bağlanmaz.

BAĞ-KUR’LULARIN HAK SAHİPLERİ İHYA YAPABİLİR

Ölen BAĞ-KUR’lunun hak sahipleri, eksik prim günlerini tamamlamak için varsa dondurulmuş hizmet sürelerini ihya edebilirler. Ancak, askerlik ve doğum borçlanmasında sadece eksik günleri tamamlayacak kadar borçlanma hakkı var iken, ihya yapmak isteyenlerin dondurulmuş hizmet sürelerinin tamamını ihya etmeleri gerekir. Kısmi ihya yapma hakkı bulunmuyor.

ÖLÜM AYLIĞI NASIL PAYLAŞTIRILIR?

Ölen sigortalının eşine emekli aylığının yüzde 50'si oranında dul aylığı bağlanır. Aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşine ise bir işte çalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması halinde yüzde 75'i bağlanır.

Çocukların her birine yüzde 25 oranında pay verilir. Kız çocukları herhangi bir işte çalışmadıkları veya kendi çalışmalarından dolayı emekli aylığı almadıkları takdirde, yaşları ne olursa olsun evli olmadıkları sürece yetim aylığı alır.

Erkek çocuklar 18 yaşına kadar yetim aylığı alabilir. Lise ve dengi öğrenim görenlerde 20, yükseköğrenim görenlerde ise 25 yaşına kadar aylık ödenir. Lisans öğrenimini tamamlayıp yüksek lisans veya doktora yapan erkek çocuklar, 25 yaşına kadar aylık almaya devam ederler.

Asgari ücret; bir çalışanın barınma, gıda, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını, günün fiyatları üzerinden en düşük düzeyde karşılayabilmesini amaçlayan bir taban ücrettir.

Daha açık söylemek gerekirse; bir kişinin kirasını ödeyebildiği, karnını doyurabildiği, insanca yaşayabildiği, zaman zaman sinemaya ya da tiyatroya gidebildiği, temel giyim ihtiyacını karşılayabildiği bir gelir seviyesinden söz ediyoruz. Bu tanım bir yorum değil, Asgari Ücret Yönetmeliği’nin 4/d maddesinin açık ifadesidir.

Bugün gelinen noktada brüt asgari ücret 33.030,00 TL, net asgari ücret ise 28.075,50 TL’dir. Bu rakamların alım gücü karşısında ne ifade ettiğini ayrıca izah etmeye gerek yoktur.

Avrupa Birliği İstatistik Bürosu (Eurostat) tarafından yayımlanan 2026 yılı asgari ücret verileri de tabloyu açık biçimde ortaya koymaktadır. Lüksemburg 2.704 Euro ile zirvede yer alırken, İrlanda 2.391 Euro, Almanya ise 2.343 Euro ile onu takip etmektedir.

Listenin alt sıralarında Ukrayna 173 Euro, Moldova 319 Euro, Arnavutluk 517 Euro ve Bulgaristan 620 Euro ile yer almaktadır. Türkiye ise 654 Euro seviyesindeki aylık brüt asgari ücretle bu ülkelerin hemen üzerinde görünmektedir; ancak Avrupa’nın büyük çoğunluğu ile kıyaslandığında geride olduğu gerçeği ortadadır.

Daha da önemlisi şudur: 1 Ocak 2026 verilerine göre Türkiye 654 Euro ile 25. sıradaydı. O tarihte 1 Euro yaklaşık 50 TL idi. Bugün kur yaklaşık 54 TL seviyesindedir. Aynı ücret, bugünkü kurla hesaplandığında 33.030 TL brüt asgari ücret yaklaşık 611 Euroya düşmektedir. Yani kağıt üzerinde değil, fiilen bir gerileme var. Eurostat bugün yeniden bir sıralama yapsa, Türkiye’nin daha aşağıda yer alacağı açıktır.

Ülke içi fiyat endeksleriyle yapılan hesaplamalar da farklı bir sonuç üretmemektedir: tablo değişmemekte, yalnızca gerçeklik daha görünür hale gelmektedir.

Tüm bu tartışmanın kritik noktası ise 1 Ocak 2022’de yürürlüğe giren asgari ücret istisnasıdır. Bu düzenleme ile asgari ücret tutarına isabet eden ücret gelirleri, gelir ve damga vergisinden istisna edilmiştir. Ancak bu istisna yalnızca asgari ücretliyi değil, asgari ücretin üzerinde maaş alan milyonları da doğrudan etkilemektedir. Çünkü sistem gereği, tüm ücretlilerin asgari ücrete kadar olan kısmı vergiden istisna edilmektedir.

Dolayısıyla asgari ücret arttıkça, yalnızca işverenin maliyeti değil, Hazine’nin vergi kaybı da büyümektedir. Bu artık teknik bir detay değil, doğrudan bütçe dengesini etkileyen yapısal bir sorundur.

Hükümet yetkililerinin açıklamalarına göre asgari ücret istisnası nedeniyle 2024 yılında yaklaşık 677 milyar lira vergi kaybı oluşmuştur. 2025 yılı için bu tutarın 850 milyar lira olacağı açıklanmıştı. 2026 yılı için ise 1 trilyon 92 milyar liraya ulaşması beklenmektedir.

Ortada açık bir tablo vardır: Asgari ücret yükseldikçe, vergiden istisna edilen gelir tutarı genişlemekte; Hazine'nin gelir kaybı artmaktadır. Bu nedenle mesele yalnızca ücret artışı değil, doğrudan bütçe meselesidir.

Tam da bu noktada Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yaklaşımı daha net anlaşılmaktadır. Bütçe disiplinini önceleyen bu yaklaşım, asgari ücret artışını yalnızca sosyal politika değil, aynı zamanda ciddi bir maliyet kalemi olarak görmektedir. Dolayısıyla olası bir artışa mesafeli duruşun arkasında, politik tercih kadar mali gerçeklik de bulunmaktadır.

Sonuç olarak asgari ücret tartışması yalnızca bir ücret tartışması değildir. Bir tarafta artan işveren maliyetleri, diğer tarafta büyüyen vergi istisnası nedeniyle oluşan bütçe kayıpları bulunmaktadır.

Ancak bütün bu mali hesapların merkezinde unutulmaması gereken bir gerçek vardır: Asgari ücret bir bütçe kalemi değil, milyonlarca insanın geçim kaynağıdır.

Bugün asgari ücretin artırılmasına yönelik çekinceler çoğu zaman işveren maliyetleri veya Hazine üzerindeki yük üzerinden açıklanmaktadır.

Oysa asgari ücretin amacı bütçe disiplinini korumak ya da vergi gelirlerini artırmak değildir. Asgari ücretin varlık nedeni, çalışanın insan onuruna yakışır bir yaşam sürdürebilmesini sağlamaktır. Nitekim Asgari Ücret Yönetmeliği de asgari ücreti tam olarak bu anlayış üzerine inşa etmiştir.

Elbette Hazine önemlidir. Elbette bütçe dengeleri gözetilmelidir.

Ancak bütçe disiplininin bedelini, zaten enflasyon karşısında alım gücü sürekli aşınan ücretlilere ödetmek de sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmaz.

Devletin görevi bütçeyi çalışanların aleyhine daraltmak değil, bütçe ile toplumsal refah arasında makul bir denge kurabilmektir.

Kaldı ki ücretlerin baskılanması kısa vadede bütçe rakamlarını iyileştirebilir. Ancak uzun vadede yoksullaşan çalışanlar, daralan iç talep ve bozulan gelir dağılımı nedeniyle ekonomiye çok daha ağır bir maliyet çıkarabilir. Bu nedenle asgari ücret artışı yalnızca bir gider kalemi olarak değil, toplumsal refahı, ekonomik canlılığı ve sosyal barışı koruyan bir araç olarak da değerlendirilmelidir.

Son tahlilde mesele, Hazine'nin ne kadar vergi kaybına uğrayacağı değil; tam zamanlı çalışan bir insanın emeğinin karşılığıyla insanca yaşayıp yaşayamayacağı meselesidir. Çünkü asgari ücretin nihai ölçüsü bütçe tabloları değil, çalışanın hayatıdır.

Aile ve Sosyal Hizmetler Ba kanlığı'nın üzerinde çalıştığı yeni sosyal destek modelinin kanun teklifi henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil. Ancak bugüne kadar yapılan açıklamalar, mevcut sosyal yardım sistemini önemli ölçüde değiştirecek yeni bir model üzerinde çalışıldığını gösteriyor.

SİSTEM NASIL ÇALIŞACAK?

Planlanan modele göre esas alınacak birim birey değil, hane olacak. Öncelikle ailede yaşayan kişilerin gelirleri birlikte değerlendirilecek. Ücret gelirleri, emekli aylıkları, sosyal yardımlar ve diğer düzenli gelirler dikkate alınarak hanenin toplam ekonomik durumu belirlenecek. Daha sonra hane büyüklüğü ve belirlenen gelir kriterleri esas alınarak ihtiyaç analizi yapılacak. Örneğin dört kişilik bir aile için belirlenen asgari gelir düzeyinin 40 bin lira olduğunu varsayalım. Eğer ailenin toplam geliri 30 bin liraysa, sistemin temel mantığına göre devlet aradaki gelir açığını belirli esaslar çerçevesinde destekleyebilecek.

BÜTÜNCÜL BİR SİSTEM

Sistemin bir diğer önemli özelliği ise mevcut sosyal yardımların daha bütünleşik bir yapıya kavuşturulmasının hedeflenmesi. Bugün farklı kurumlar tarafından yürütülen çok sayıda nakdi yardım bulunuyor. Yeni modelle birlikte bu yardımların ortak bir veri altyapısı üzerinden değerlendirilmesi, mükerrer ödemelerin önlenmesi ve gerçekten ihtiyaç sahibi ailelerin daha doğru belirlenmesi amaçlanıyor. Bunun için vergi kayıtları, SGK verileri, sosyal yardım bilgileri ve diğer kamu kurumlarının veri tabanlarının birlikte kullanılması öngörülüyor. Böylece hem başvuru süreçlerinin kolaylaştırılması hem de yardımların daha hızlı ve daha isabetli şekilde ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması hedefleniyor.

ÇALIŞMAYI TEŞVİK EDECEK

Modelin dikkat çeken bir başka yönü ise çalışmayı teşvik etmeyi amaçlaması. Mevcut sistemde bazı vatandaşlar işe girdiklerinde sosyal yardımlarını kaybetme endişesi yaşayabiliyor. Gelir tamamlayıcı modelde ise gelir arttıkça desteğin kademeli olarak azalması üzerinde duruluyor. Böylece kayıtlı çalışmanın önündeki engellerden birinin azaltılması hedefleniyor.

SİGORTA DEĞİL, YARDIM

Kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak adlandırılan bu sistem, bir sosyal sigorta değil, sosyal yardım uygulaması. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi prim ödeme şartına bağlı olmayan, ihtiyaç esaslı bir destek mekanizması olarak tasarlanmakta.

DETAYLAR NETLEŞECEK

Bununla birlikte bugün için kesinleşmiş bir uygulamadan söz etmek mümkün değil. Kimlerin yararlanacağı, gelir sınırının nasıl belirleneceği, hangi gelirlerin hesaplamaya dahil edileceği, ödemelerin miktarı ve mevcut sosyal yardımların bu sistemle nasıl ilişkilendirileceği henüz açıklanmış değil. Bu nedenle gözler temmuz ayında Meclis'e sunulması beklenen kanun teklifinde olacak.

DÜNYADA PİLOT UYGULAMALARI VAR

Vatandaşlık maaşı dünyada uzun yıllardır "Evrensel Temel Gelir" adıyla tartışılıyor. Bu modelde devlet, gelir durumuna bakmaksızın tüm vatandaşlara belirli bir gelir güvencesi sağlıyor. Ancak bugün itibarıyla bu sistemi tüm nüfusu kapsayacak şekilde sürekli uygulayan büyük bir ülke bulunmuyor. Çeşitli ülkelerde daha çok pilot uygulamalar ve sınırlı denemeler yapıldı. Türkiye'de gündeme gelen model ise klasik vatandaşlık maaşından önemli ölçüde farklı görünüyor. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre herkese eşit miktarda ödeme yapılmasını değil, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) adı verilen ihtiyaç odaklı bir sosyal yardım modelini işaret ediyor.

Bu özel durumlardan en bilineni, emeklilik için yaş dışındaki diğer şartların tamamlanması nedeniyle istifa edilmesi. Son yıllarda özellikle 4.500 ve 4.600 gün gibi farklı prim gün eşikleri nedeniyle birçok çalışan “yaşı beklerken tazminat alma” yoluna gitmekte. Bu durum çalışana avantaj yaratsa da, işveren için işgücü planlaması sorunlarına neden olabiliyor.

İlk sigortalı olunan tarih, kıdem tazminatının emeklilik nedeniyle alınabilmesi açısından belirleyici. Çünkü yaş dışındaki emeklilik şartları her dönem için farklı ve çalışanlar bu şartları sağladığında kendi istekleriyle işten ayrılıp kıdem tazminatı alabilir. Bu çerçevede 3 temel dönem var:

8 EYLÜL 1999 ÖNCESİ: Bu dönemde sigortalı olanlar için 15 yıl sigortalılık süresi ve 3.600 prim günü emeklilikte yaş dışındaki şartların tamamlanması için yeterli. Bu nedenle ilk kez 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olmuş bir çalışan bu iki şartı sağladığında istifa ederek kıdem tazminatına hak kazanabilir.

1999 – 2008 ARASI: İlk kez 9 Eylül 1999 ila 30 Nisan 2008 arası sigortalı olmuş çalışanların iki alternatifi var. 7.000 gün prim ile normal emeklilik şartını sağlamak veya 25 yıl sigortalılık süresiyle birlikte 4.500 gün prim şartını tamamlamak. Bu şartlardan biri sağlandığında çalışan kıdem tazminatını alıp ayrılabilir.

1 MAYIS 2008 SONRASI: 1 Mayıs 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar için emeklilikte sigortalılık süresi şartı kaldırıldı. Yaştan emeklilik için gerekli prim gün sayısı ilk sigortalılık yılına göre 4.600 gün ile başlayıp 5.400 güne kadar kademeli yükseliyor. Bu prim gününü dolduran çalışanlar sigortalılık süresi beklemeden kıdem tazminatı alma hakkına sahip.

1 Mayıs 2008 – 31 Aralık 2008 arası ilk kez sigortalı olan çalışanlar, yalnızca 4.600 prim gününü tamamlayarak tazminat alma hakkı kazanabilir. 2009’dan sonraki girişlerde ise her yıl 100 gün artan bir prim şartı devreye girer. 2016 ve sonrası ilk kez sigortalı olanlar için süre 5.400 gün.

Kıdem tazminatının emeklilik nedeniyle alınabilmesi, ilk sigortalılık tarihine göre değişen şartlara bağlı. 3.600 gün, 4.500 gün ve 4.600 – 5.400 gün gibi farklı prim eşikleri, çalışanların yaş dışındaki emeklilik şartlarını farklı dönemlerde tamamlamasına neden olur. Özellikle 2008 sonrası dönemde sigortalı olanlar için prim gününü doldurup yaşı beklemek üzere işten ayrılmak önemli bir seçenek haline gelmiştir. Ancak bu hakkın yaygın kullanılmasının işveren açısından operasyonel ve mali etkileri bulunduğundan, çalışanların ve işverenlerin süreci doğru planlaması önem taşımaktadır.

Vergi denetimine kimin alınacağına artık bürokrasi veya müfettiş değil, bir algoritma seçiyor. Bugün dünya genelinde vergi idareleri, insan emeğine dayalı klasik denetim yöntemlerinden hızla uzaklaşıyor. Kimin denetleneceğini algoritma seçiyor, ama neden seçtiğini açıklamıyor. Artık milyonlarca veriyi aynı anda tarayabilen dijital sistemler, mükellef davranışlarını analiz ederek riskli işlemleri tespit ediyor. Denetim, bürokratik bir süreç olmaktan çıkıp, saniyeler içinde karar verebilen otomatik mekanizmalara dönüşüyor.

İngiltere’de HMRC’nin “Connect” sistemi, 55’ten fazla kamu ve özel veri kaynağını entegre ederek olası usulsüzlükleri algoritmalarla belirlediğini açıklıyor. Benzer biçimde Avustralya Vergi İdaresi’nin “Data Matching Programı” bankalar, işverenler ve yatırım fonlarından alınan verileri eşleştirerek risk doğuran işlemleri saptıyor.

Türkiye’de ise bu dijital dönüşüm e-Fatura, e-Defter, e-Arşiv, e-İrsaliye gibi elektronik belge sistemleriyle başlamış, BTRANS, KDVİRA ve e-Mutabakat gibi platformlarla derinleşmiştir. Artık her işlem dijital bir iz bırakmakta, bu veriler merkezi sistemlerde toplanarak algoritmalar tarafından analiz edilmektedir. Ortaya çıkan sonuçlar da kimi zaman izaha davet nedeni yapılırken kimi zaman da doğrudan incelemeye sevk kararının dayanağı hâline gelmektedir. Bu durum, denetimin artık geçmişe değil, anlık veriye dayandığını göstermektedir.

İSPAT YÜKÜ KİME AİT OLACAK

Ancak bu yeni düzenin beraberinde getirdiği en kritik tartışma, ispat yükünün kime ait olduğu sorusudur. Klasik denetimde müfettiş, maddi olayları yerinde inceler, defterleri karşılaştırır, üçüncü kişilerden bilgi toplar ve sonunda bir kanaate varır. Burada insan muhakemesi, olayın bağlamını kavramada belirleyici rol oynar. Oysa algoritmik denetimde karar mekanizması, görünmeyen bir kara kutu gibidir. Hangi verilerin nasıl değerlendirildiği, hangi parametrelerin hangi ağırlıkla işleme sokulduğu çoğu zaman belirsizdir. Mükellef, neden incelemeye seçildiğini bile bilmez. Bu durum yalnızca hukuki güvenlik ilkesini değil, aynı zamanda adil yargılanma hakkını da zedeler.

Günümüzde mükellef artık bir veri setine dönüşmüştür. Algoritma da şüphe üretiyor. Yapay zekâ destekli denetim araçları, doğaları gereği sınırlı şeffaflığa sahiptir. Bir mükellefin yüksek hacimli mal alımlarını “olağandışı” olarak sınıflandıran algoritma, o işlemin ardındaki ticari gerekçeyi anlayamaz.

İNCELEMELER DE DİJİTALLEŞİYOR

Bu noktada algoritmik denetimin yalnızca mükellefin incelemeye seçilmesiyle sınırlı olmadığı da gözden kaçırılmamalıdır. Türkiye’de bu dönüşüm, yalnızca risk analizlerinin yapay zekâ ve algoritmalar tarafından gerçekleştirilmesiyle sınırlı kalmamış, inceleme sürecinin kendisi de dijital ortama taşınması için Yönetmelik değişikliği yapılmıştır.

Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik'te yapılan değişiklikle vergi incelemelerinde dijital dönüşümün hukuki altyapısı oluşturulmuştur(Resmi Gazete:13 Mayıs 2025 tarihli ve 32899 sayılı).

Düzenlemeye göre defter ve belgelerin ibrazı, mükellef görüşmeleri, inceleme tutanaklarının düzenlenmesi ve imzalanması dâhil olmak üzere vergi incelemesine ilişkin hemen bütün işlemler elektronik sistemler üzerinden yürütülebilecektir. Defter ve belgeler elektronik ortamda ibraz edilecek, ibraz işlemi sistem tarafından kayıt altına alınacak, inceleme tutanakları elektronik ortamda düzenlenip elektronik imza ile imzalanacak, mükellef ile inceleme elemanları arasındaki görüşmeler ise sesli ve görüntülü iletişim araçlarıyla gerçekleştirilebilecektir.

Böylece ortaya yeni bir denetim modeli çıkmaktadır. Bir tarafta milyonlarca veriyi analiz ederek hangi mükellefin riskli olduğunu belirleyen algoritmalar, diğer tarafta ise alt yapısının tamamlanmasıyla birlikte tamamen elektronik ortamda yürütülecek inceleme süreçleri. Özetle mükellefi algoritma seçiyor, dijital sistem ise inceleme sürecini yönetiyor.

YENİ BİR DELİL SİSTEMİNE İHTİYAÇ VAR

Geldiğimiz noktada, klasik denetim anlayışı ile algoritmik denetim arasında bir dönüşüm eşiğindeyiz. Vergi idaresi açısından verimlilik artarken, hukuk güvenliği açısından yeni riskler doğuyor. Bu nedenle, vergi hukukunda dijital verilerin hangi şartlarda delil sayılacağını, güvenilirliğinin nasıl değerlendirileceğini ve mükellefin bunlara karşı hangi usul güvencelerine sahip olacağını belirleyen yeni bir delil kuramına ihtiyaç vardır. Aksi hâlde, vergi denetimi hukuk alanından çıkar ve algoritmaların karar alanına dönüşür.

Bu nedenle algoritmaların kanaat oluşturan, kanıt üreten değil; dikkat çeken, bilgi veren analitik muhakeme gerektiren araçlar olarak konumlandırılması gerekir. Onlara nihai karar yetkisi tanımak, hukuk devleti ilkesine aykırıdır. Özetle teknolojinin değil, hukukun belirleyici olması gerektiğini ortaya koyan bir delil sistemine ihtiyaç vardır.

Yusuf İleri
Odatv.com

Sayı : E-71266071-206.16.01-143768865

Konu : Tecil İşlemlerinde Değişiklik

19.06.2026

SGK GENELGE

2026/15

04/06/2026 tarihli ve 33270 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ve 13/06/2026 tarihli ve 33279 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11414 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesi kapsamındaki tecil süresi azami 36 aydan 72 aya çıkarılmış ve teminatsız tecil tutarı da 10 milyon TL olarak yeniden belirlenmiştir. Bu düzenlemeler gereğince 2024/12 sayılı Genelgenin bazı bölümlerinde değişiklikler yapılmış olup bu Genelgenin birinci bölümünde açıklanmıştır.

Diğer taraftan, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 16/06/2026 tarihli ve 33282 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan (Seri:B Sıra No:20) Tahsilat Genel Tebliği ile tecil faizinin 31/08/2026 tarihine kadar %39 yerine %29 olarak uygulanmasına karar verildiğinden, 31/08/2026 tarihine kadar yapılacak tecil işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar bu Genelgenin ikinci ve üçüncü bölümlerinde açıklanmıştır.

BİRİNCİ BÖLÜM

2024/12 SAYILI GENELGEDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

Yönetim Kurulunun 10/06/2026 tarihli ve 2026/309 sayılı kararıyla tecil işlemlerine ilişkin usul ve esaslarda yapılan değişiklikler dolayısıyla 2024/12 sayılı Genelgenin bazı bölümlerinde yapılan değişiklikler aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

Bu kapsamda, 2024/12 sayılı Genelgenin;

1. "17. 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında tecil işlemi" başlıklı bölümünde yer alan "36" ibaresi "72" ve aynı bölümdeki "ellibin (ikiyüzellibin) Yeni" ibareleri ise "bir milyon (on milyon) " şeklinde değiştirilmiştir.
2. "17.2. Çok zor durum incelemesi ve tecil süresi" başlıklı bölümünün dördüncü paragrafında yer alan "18" ibaresi "36, "36" ibaresi ise "72" şeklinde değiştirilmiştir.
3. "17.4.1. Tecil süresi ve kademeli tecil" başlıklı bölümünün birinci paragrafında yer alan "18 " ibaresi "36, "36" ibareleri ise "72" şeklinde, aynı bölümün üçüncü paragrafının sonuna aşağıdaki cümle eklenmiştir.
   "36 ayı aşan tecillerde kademeli tecil uygulanmayacaktır."
4. "17.6. Teminat" başlıklı bölümünün birinci paragrafında yer alan "ellibin (ikiyüzellibin) Yeni

" ibareleri "bir milyon (on milyon)" ve aynı bölümdeki örnekler ise aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Örnek-1: Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde işlem gören A Limited Şirketinin ünitede tescilli iki işyerinden dolayı gecikme cezası ve zammı dâhil birinci işyerinden Kurum ünitesine olan

5.000.000 TL sigorta primi, ikinci işyerinden dolayı 4.000.000 TL işsizlik sigortası primi olmak üzere toplam 9.000.000 TL tutarındaki borcunun 12 ay süre ile tecili için başvuruda bulunması durumunda, işyeri ve borç türüne bakılmaksızın borç toplamı 10.000.000 TL'yi aşmadığından herhangi bir teminat istenilmeksizin Kurum alacağı tecil edilebilecektir.

Örnek-2: B Limited Şirketinin Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde tescilli işyerlerinin borcu 8.000.000 TL, Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde tescilli işyerlerinin borcu 7.000.000 TL, Bilecik Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde tescilli işyerlerinin borcu 5.000.000 TL olmak üzere, Kuruma toplam 20.000.000 TL borcu olmakla birlikte, her bir il müdürlüğüne olan borçların toplamı ayrı ayrı

10.000.000 TL'yi aşmadığı için ilgili il müdürlükleri tarafından herhangi bir teminat aranmaksızın tecil işlemi yapılabilecektir.

Örnek-3: C Anonim Şirketinin, İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne bağlı Bağcılar Sosyal Güvenlik Merkezinde (SGM) tescilli işyerlerinin borcu 9.800.000 TL, Fatih SGM'de tescilli işyerlerinin borcu 9.000.000 TL, Pendik SGM'de tescilli işyerlerinin borcu 80.000.000 TL olmak üzere, anılan il müdürlüğüne toplam 98.800.000 TL borcu olmakla birlikte, Bağcılar SGM ve Fatih SGM'ye olan borçların ünite bazında her biri 10.000.000 TL'yi aşmadığı için anılan SGM'ler tarafından herhangi bir teminat aranmaksızın tecil işlemi yapılabilecektir. Ancak Pendik SGM'ye 80.000.000 TL borcu bulunması nedeniyle teminatsız tecil tutarı olan 10.000.000 TL'yi aşan kısmı için (80.000.000- 10.000.000) / 2 =

35.000.000 TL tutarında teminat alınacaktır.

Örnek-4: D Limited Şirketinin Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne olan toplam 120.000.000 TL tutarındaki borcu, 55.000.000 TL değerinde teminat alınarak 60 ay süre ile tecil edilmiş iken daha sonraki bir tarihte tahakkuk eden 1.000.000 TL tutarındaki idari para cezası borcunun ayrıca tecil edilebilmesi için toplam borcun 10.000.000 TL'yi aşan kısmının yarısı kadar (121.000.000-10.000.000) / 2

= 55.500.000 TL teminat gösterilmesi gerekmektedir. (55.000.000 TL'lik teminat daha önce alındığından 500.000 TL ek teminat istenilecektir.)

Örnek-5: E Limited Şirketinin Artvin Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne olan gecikme cezası ve zammı dâhil toplam 10.000.000 TL tutarındaki sigorta primi borcu, teminat alınmaksızın 10 ay süre ile tecil edilmiştir. Borçlunun 8.000.000 TL tutarındaki cari ay sigorta primlerinin de tecile dâhil edilmesini talep etmesi hâlinde bu defa toplam borcun 10.000.000 TL'yi aşan kısmının yarısı kadar (18.000.000-10.000.000) / 2 = 4.000.000 TL teminat göstermesi gerekmektedir."

5- "17.6.1. Taşınır ve taşınmaz malların teminat olarak alınması ve değer tespitlerinin yapılması

" başlıklı bölümündeki örnek aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Örnek: N Anonim Şirketi tarafından Muğla Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gecikme cezası ve zammı dâhil toplam 200.000.000 TL tutarındaki sigorta primi borcu için tecil talebinde bulunulmuş, yapılan araştırma sonucunda tapu kayıtları üzerine haciz uygulanan fabrika niteliğindeki gayrimenkul dışında başka malının bulunmadığı anlaşılmış ve bu gayrimenkulün değerinin de bilirkişi raporu ile 600.000.000 TL olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu gayrimenkul üzerinde Kurum haczinden önce tesis edilmiş ipotek ve hacizlerin güncel değerleri toplamının 500.000.000 TL olduğu varsayılır ise takyidatın değeri ile tecil talep edilen borç için gösterilmesi gereken zorunlu teminat tutarının (190.000.000 / 2 = 95.000.000 TL) toplamı olan 595.000.000 TL, gayrimenkulün değerinden az olduğu için bu gayrimenkulün teminat olarak alınması mümkündür."

6- "17.7.2. Teminat dışındaki hacizlerin kaldırılması"

şekilde değiştirilmiştir.

başlıklı bölümündeki örnekler aşağıdaki

"Örnek-1: A Limited Şirketinin Kurum ünitesine olan gecikme cezası ve zammı dâhil 50.000.000 TL tutarındaki borçları için şirkete ait 27.500.000 TL değerinde araç ile 40.000.000 TL değerinde gayrimenkul üzerine haciz uygulanmıştır. Şirketin tecil talep etmesi hâlinde, zorunlu teminat tutarını karşıladığı gerekçesiyle araç veya gayrimenkul üzerindeki hacizlerden birinin tutularak diğerinin üzerindeki haczin kaldırılması talebi kabul edilmeyecek, araç ve gayrimenkul değerleri tutarınca teminat yerine geçecektir.

Örnek-2: B Limited Şirketinin Kurum ünitesine olan gecikme cezası ve zammı dâhil 10.000.000 TL tutarındaki borçları için şirkete ait 24.000.000 TL değerinde araç üzerine haciz uygulanmıştır. Şirketin talebine istinaden söz konusu borç tecil edilmekle birlikte şirket tarafından 10.000.000 TL'yi aşmayan borçlar için teminat gerekmediği ileri sürülerek araç üzerindeki haczin kaldırılması talebi kabul edilmeyecektir."

7- "17.7.3. Ödemeler nispetinde hacizlerin kaldırılması, teminatın iadesi ve teminat değişikliği"

başlıklı bölümündeki örnek-2 aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Örnek-2: K Anonim Şirketinin gecikme cezası ve zammı dâhil 60.000.000 TL tutarındaki sigorta primi borcundan dolayı Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından her biri 10.000.000 TL değerindeki 5 araç (toplam 50.000.000 TL) üzerine haciz tatbik edilmiştir. Borçlu şirket, tecil talep etmiş ve söz konusu borçlar 72 eşit taksitle ödenmek üzere tecil edilmiştir. Haczedilen araçların toplam değeri, tecil edilen borç tutarından az, ancak zorunlu teminat tutarından (60.000.000-10.000.000) / 2 =

25.000.000 TL'den fazladır. Borçlu şirket tarafından, 56 taksit ödendikten sonra kalan borç tutarının tecil faizi dâhil 39.000.000 TL olduğu varsayıldığında, 4 aracın toplam değeri, kalan 39.000.000 TL tutarındaki borcu karşıladığından, talep edilmesi hâlinde sadece bir araç üzerindeki haciz kaldırılabilecektir."

8- "17.8.1. Aylık taksitlerin aksatılması" başlıklı bölümünün üçüncü bendinin sonuna aşağıdaki cümle eklenmiştir ve üçüncü ve dördüncü bentlerinde yer alan "36'ncı" ibareleri "72'nci" şeklinde değiştirilmiştir. Aynı bölümde yer alan örnek-4 aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"(likidite oranına göre taksit süresi azami 36 ay olması halinde ve son taksit olan 36'ıncı taksitin takip eden ay sonuna kadar ödenmesi halinde tecil talebi bozulmayacaktır.)"

"Örnek-4: M Limited Şirketinin Muğla Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne olan borçları 05/08/2026 tarihinde 72 ay süre ile tecil edilmiştir. Borçlu şirket, 71 taksiti ödemesine rağmen 72'nci taksiti süresinde ödememiştir. 72'nci taksitin, son ödenme süresi olan 05/07/2032 tarihine kadar ödenmemesi hâlinde 06/07/2032 tarihi itibarıyla tecil işlemi bozulacaktır."

9- Ek-1 ve Ek-1/a formları ile Ek-7 ve Ek-8 tabloları ekteki şekilde değiştirilmiştir.

İKİNCİ BÖLÜM

16/06/2026 İLA 31/08/2026 TARİHLERİ ARASINDAKİ TECİL İŞLEMLERİ

Yönetim Kurulu, 18/06/2026 tarihli ve 2026/338 sayılı kararıyla 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında 31/08/2026 tarihine kadar yapılacak tecil işlemlerinde borç tutarına bakılmaksızın tüm tecil taleplerinin sosyal güvenlik il müdürlükleri/ sosyal güvenlik merkezleri tarafından değerlendirilmesi ve sonuçlandırılmasına karar vermiştir. Bu sebeple, tecil yetki tutarına bakılmaksızın 31/08/2026 tarihine kadar 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında yapılacak tecil işlemleri sosyal güvenlik il müdürlükleri/ sosyal güvenlik merkezleri bünyesindeki tecil komisyonları tarafından değerlendirilecek ve sonuçlandırılacaktır.

1- Kapsama Giren Borç Türü ve Dönemi

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran işverenler ile 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılık statülerinden kaynaklanan 2026 yılı Haziran (dahil) öncesi ay/dönemlere ilişkin sigorta primleri, işsizlik sigortası primleri, 31/08/2026 tarihine kadar tebliğ edilmiş ve kesinleşmiş idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında tecil edilebilecektir.

2- Başvuru Süresi ve Şekli

Tecil talebinde bulunacak borçluların 31/08/2026 tarihine kadar (bu tarih dahil) borçlarına yönelik icra takip işlemlerinin yürütüldüğü ünitelere 2024/12 sayılı Genelgenin ekinde yer alan tecil talep formu

(Ek-1) ve çok zor durum tespitine ilişkin durumlarına uyan çok zor durum raporu (Ek-1/a) veya mali durum bildirim formu (Ek-1/b) ile birlikte başvurmaları gerekmektedir.

Tecil talep formu ve ilgili belgelerin eksiksiz olarak doldurulması gerekmekte olup istenilen bilgi ve belgelerin eksik olması hâlinde bunların tamamlanması istenilecek, söz konusu eksikliklerin giderilmemesi hâlinde borçluların tecil talepleri reddedilecektir.

Borçlunun, 4/1-b sigortalısı olması yanında işveren sıfatının da bulunması durumunda 4/1-b sigortalılığından kaynaklanan borcu ile işveren olmasından kaynaklanan borçları ayrı ayrı değerlendirilecektir. 4/1-b sigortalılıktan kaynaklanan borçlara ilişkin tecil taleplerinin farklı servislere intikal etmesi halinde başvuruların, bu servisler tarafından gecikmeksizin 6183 sayılı Kanun uygulamasında yetkili icra takip, haciz ve satış servislerine intikal ettirilmesi gerekmektedir.

Borçlunun bu kapsamda birden fazla ünite tarafından takip edilen borcunun bulunması hâlinde yazılı başvurular işyerlerinin/sigortalıların icra takip işlemlerinin yürütüldüğü ünitelere ayrı ayrı yapılacaktır.

Başvuruların posta yolu ile yapılması hâlinde taahhütlü, iadeli taahhütlü, APS veya PTT Kargo yoluyla yapılan gönderilerde, tecil talep formunun postaya verildiği tarih Kuruma verildiği tarih olarak kabul edilecektir. Buna karşın, adi posta veya diğer yolların tercih edilmiş olması hâlinde, talep formunun Kurumun evrak kayıtlarına giriş tarihi, Kuruma verildiği tarih olarak kabul edilecektir.

3- Tecil Faiz Oranı

Bu kapsamda yapılacak tecil işlemlerinde yıllık %29 oranında tecil faizi uygulanacaktır.

4- İlk Taksitin (Peşinatın) Ödeneceği Tarih

31/08/2026 tarihine kadar tecil talebinde bulunan borçluların ilk taksiti (peşinatı) en geç 31/08/2026 tarihine kadar ödemeleri gerekmektedir. Tecil işlemi belirlenen ilk taksit tutarının defaten ödendiği tarihte başlayacaktır. Belirlenen süre içerisinde ilk taksitin ödenmemesi hâlinde, borçlu %29 oranındaki tecil faizinden yararlanamayacaktır.

5- Tecilde Yetki Tutarları ve Tecil Taleplerinin Değerlendirilmesi

Bu kapsamdaki tecil işlemlerinde borç türü bazında; İstanbul, Ankara ve İzmir illerinde 18.000.000 TL ve altındaki alacaklar için icra takip işlemlerinin yürütüldüğü sosyal güvenlik merkez müdürleri,

Diğer büyükşehirlerde 15.000.000 TL ve altındaki alacaklar için icra takip işlemlerinin yürütüldüğü sosyal güvenlik merkez müdürleri,

Büyükşehir olmayan illerde 13.000.000 TL ve altındaki alacaklar için icra takip işlemlerinin yürütüldüğü sosyal güvenlik merkez müdürleri,

Merkez Müdürlerinin yetkisini aşan tüm borçlar için azami borç miktarına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik İl Müdürleri yetkilidir. Bu kapsamdaki borçlarla ilgili tecil talepleri Merkez Teşkilatına değerlendirilmesi için gönderilmeyecektir.

6- Diğer Hususlar

Bu tecil işlemlerinin yapılmasını müteakip 31/08/2026 tarihi itibarıyla vadesi geçen borçlar daha sonra talep edilmesi halinde ilk iki taksitin ödenmiş olması ve ödenmemiş taksitin bulunmaması kaydıyla mevcut ödeme planına ilave edilebilecektir. 31/08/2026 tarihi itibarıyla vadesi geçen borçlar için (%29 tecil faiziyle) ikinci bir tecil işlemi yapılmayacaktır.

Ancak ödeme vadesi 31/08/2026 tarihi sonrasında olan borçları (2026 Temmuz ve sonrası dönemler) bulunması halinde bu dönemler mevcut ödeme planına eklenmeyecek olup bu borçlar için yeni bir tecil işlemi (yürürlükte olan geçerli tecil faiziyle) yapılabilecektir.

İlk taksitin ödenmesinden sonra tecil devam ettiği sürece icra takip haciz ve satış işlemleri durdurulacaktır. İlk taksitin ödenmiş olması şartıyla araçlar üzerindeki yakalama şerhleri kaldırılacaktır.

Ayrıca, menkul ve gayrimenkul mallar için satış ilanına çıkılmış olsa bile satış tarihinden önce ilk taksitin ve tüm masrafların ödenmesi şartıyla satış işlemi iptal edilecektir. Ancak gerek yakalama şerhleri kaldırılan araçlar ve gerekse satış işlemi iptal edilen mallar üzerindeki hacizler baki tutulacaktır.

İlk taksitin ödenmesinden sonra il özel idareleri, belediyeler bunlara bağlı kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlar ve bunların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları tüzel kişilerin (belediye şirketlerinin) tecilli borçlarından dolayı il özel idareleri ile belediyelerin 5779 sayılı Kanun kapsamında genel bütçe vergi gelirlerinden kesinti yapılmayacaktır.

Özel kanunlara göre yapılandırılmış olan ve bu genelgenin yayımı tarihi itibarıyla yapılandırılması bozulmamış borçların bu Genelge kapsamında tecilleri mümkün bulunmamaktadır.

Bu Genelge uyarınca kapsama giren alacaklar için daha önce 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine istinaden yürürlükte bulunan tecil faizi üzerinden tahsil edilen tecil faizlerinin ilgililere red veya mahsubu mümkün bulunmamaktadır.

Hazırlanan ödeme planları, borçlulara dosyalarının işlem gördüğü ünitelerde elden tebliğ edilebileceği gibi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre de tebliğ edilebilecektir. Bununla birlikte, borçluların talepte bulunmaları hâlinde, ödeme planları icra takip ve haciz servisi bulunan herhangi bir Kurum ünitesinden ekran çıktısı alınmak suretiyle imza karşılığında elden teslim edilebilecektir.

Ödeme planının oluşturulmasını müteakip, ödenecek tutarlar banka sistemlerine yansıtılacağından, ödeme planı henüz kendilerine tebliğ edilmemiş olan borçluların da taksit ödemelerini banka kanalıyla gerçekleştirebilecekleri hususunda, Kurum ünitelerine başvuruları sırasında yazılı veya sözlü olarak bilgilendirilmeleri gerekmektedir.

Bu kapsamda, Kurum alacaklarının teciline ilişkin başvuruların yoğunluğu dikkate alınarak işlemlerin verimli şekilde yürütülmesini teminen görevli personel arasında gerekli iş bölümünün yapılması ve koordinasyonun sağlanması hususunda İl Müdürleri tarafından gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir.

Bu kapsamda yapılacak tecil işlemlerine ilişkin bu Genelgede yer almayan hususlarda 2024/12 sayılı Genelgenin "17. 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında tecil işlemi" başlıklı bölümünde belirtilen hükümler geçerli olacaktır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

04/06/2026 TARİHİNDEN ÖNCEKİ TECİL TALEPLERİ

Genelge ile getirilen değişiklikler, bu Genelgenin yürürlük tarihinden önce ilk taksit tutarının defaten ödendiği tarihte tecil işlemi başlatılmış olmakla birlikte tecile yetkili makamlarca henüz karara bağlanmamış bulunan tecil talepleri ile bu tarih itibarıyla devam eden teciller hakkında da uygulanacaktır.

Bu kapsamda, 04/06/2026 tarihinden önce tecil talebinde bulunmuş ve ilk taksit tutarını ödemiş olan borçluların tecile yetkili makamlarca henüz karara bağlanmamış tecil talepleri ile devam eden tecil işlemlerinde;

1. Borçlunun talepte bulunması halinde; tecil talebindeki likidite oranının 0,51 ila 1,00 arasında olması durumunda kalan taksit süresine azami 18 ay, likidite oranının 0,50 ve altında olması durumunda ise azami 36 ay ilave taksit süresi eklenebilecektir. Tecil süresinin uzatılmasına ilişkin bu talepler, borç tutarı ve tecil yetki tutarı dikkate alınmaksızın mevcut tecil işlemini yürüten ünite tarafından yerine getirilecektir.
2. Başvuru şartı aranmaksızın tecil talep tarihlerinden 16/06/2026 tarihine kadar geçen süre için geçerli olan oranlar, 16/06/2026 tarihinden (bu tarih dahil) itibaren ise yıllık %29 oranında tecil faizi uygulanacaktır.
3. 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin beşinci fıkrası gereğince mahcuz mallar değeri tutarınca teminat yerine geçeceğinden zorunlu teminat tutarına ilişkin yapılmış olan hesaplamalarda ve işlemlerde herhangi bir değişiklik yapılmayacaktır.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.

Engin AKYOL

Kurum Başkanı V.

Meselenin e-dergide bir başlık olarak öne çıkarılması, önümüzdeki dönemde incele­melerin yönüne dair bir işaret niteliğinde.

Mesajı kısa ve net: Bir öde­menin vergisel kaderini ta­şıdığı etiket değil, ekonomik mahiyeti belirler.

Makalenin can alıcı tes­piti?

Yurtdışındaki firmanın ro­yalti tutarını da içine katarak tek bir "mal bedeli" faturası kesmesi, Türki­ye'deki ödeyici­nin tevkifat (sto­paj) yükümlü­lüğünü ortadan kaldırmaz. Tam tersine, stopaj matrahının mal bedelinden ayrış­tırılması gerekir. İlişkili kurumlar arasındaki işlem­lerde bu ayrıştırmanın pusu­lası ise transfer fiyatlandır­masının değişmez ilkesidir: emsallere uygunluk.

Bu yaklaşım yeni bir icat değil; idarenin yıllardır sa­vunduğu "şekil değil öz" çiz­gisinin royalti ayağına oturu­yor.

İnceleme elemanının soracağı sorular?

1.Bu ürün benzerlerinden neden daha pahalı?

2.Fiyat farkının içinde bir marka kullanım bedeli mi var?

3.Patentin ya da teknoloji­nin karşılığı gerçekten ayrıca ödendi mi, yoksa fiyata mı ek­lendi?

1 fatura 4 sorun

VDK nın yayınladığı maka­lede, bu riski tek bir vergiye sıkıştırmıyor. Çünkü fiyata gizlenen royalti, en az dört ay­rı cephede aynı anda sorun çı­karabiliyor:

1.Stopaj cephesinde

Ayrıştırılması gereken ro­yalti unsuru için eksik tevki­fat tarhiyatı gündeme gelir; çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının yanlış uygulan­ması bu riski büyütür.

2.Kurumlar vergisi cep­hesinde

İlişkili kişiye emsalin üze­rinde ödenen bedel, transfer fiyatlandırması yoluyla örtü­lü kazanç dağıtımı sayılarak gider kabul edilmeyebilir.

3.Gümrük cephesinde

Gümrük Kanunu'nun 27/c maddesi uyarınca, eşyanın sa­tış koşulu gereği ödenen ve fi­yata dahil edilmemiş royalti, gümrük kıymetine eklenmek zorundadır.

4.KDV cephesinde

Sorumlu sıfatıyla beyan edilmesi gereken tutarlar ile gümrükte ödenen kısım ara­sında uyumsuzluk, usulsüzlük cezalarını davet eder. Kısaca­sı aynı tek satırlık fatura, dört ayrı masada dört ayrı tarhiya­tın kapısını aralayabiliyor.

Şirketler ne yapmalı?

1.Sözleşmeler gözden ge­çirin

Sözleşmeleri bir bütün ola­rak okumak gerekir: satış söz­leşmesinin yanında marka li­sans, know-how, dağıtım ve franchise anlaşmaları birlikte değerlendirilmeli; çünkü "ro­yalti-free" ibaresi tek başına kalkan değildir.

2.Fiyat analizi yapın

Fiyatın içinde örtülü bir gayrimaddi hak bedeli olup olmadığı analiz edilmeli ve emsallere uygunluk dokü­mantasyonu güncel tutulmalı.

3.Kayıt işlem tutarlılığı test edilmeli

PepsiCo kararının en so­mut dersi budur— para akışı ile hukuki form birbirini tut­malı: kimin sattığı, kimin fa­tura kestiği, mülkiyet ve ris­kin kimde olduğu kayıtlarla örtüşmeli.

4.İşin gümrük boyutu da değerlendirilmeli

Gömülü royalti unsuru­nun gümrük kıymeti, stopaj ve KDV boyutları ayrı ayrı ele alınmalı.

Değerlendirme

Mükellefler için sonuç tek cümlede özetlenebilir: "Mal bedeli" yazmak, ödemeyi ro­yalti olmaktan çıkarmaz. Eğer bedelin bir kısmı gerçekte bir markanın, patentin veya know-how'ın kullanım karşı­lığıysa, bunu ekonomik ger­çeklikle uyumlu biçimde bel­gelemeyen şirketler; yalnızca bir değil, dört ayrı vergi cep­hesinde aynı anda savunma yapmak zorunda kalabilir. Sözleşmeyi yazan kalem, ço­ğu zaman incelemenin de ka­derini yazar.

11 Haziran'da TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Düzenlemeye göre, tarımsal amaçlı kurulan kooperatiflerin tarım arazisi edinmesi bakanlık iznine tabi olacak. Tarım dışı amaçla faaliyet gösteren konut ve yapı kooperatifleri ise tarım arazisi edinemeyecek.

Tarım arazilerine izin alınmadan yapılan her türlü yapı ve tesise elektrik, su ve doğal gaz bağlantısı ve abonelikleri tesis edilemeyecek.

Bu hükme aykırı davranan idare, kurum ve kuruluşlara abone başına idari para cezası verilecek.

Sadece betonarme yapılar değil, son yıllarda popülerliği artan alternatif barınma sistemleri de yasa kapsamında değerlendirildi. Düzenlemeye göre tarım arazilerine yerleştirilen konteyner, prefabrik evler ve tiny house (tekerlekli/küçük ev) benzeri yapılar da izinsiz oldukları takdirde abonelik yasakları ve ceza alacak.

Mevcut yapıların durumu ne olacak?

Yasada mevcut yapıların yıkımına dair yeni bir madde yer almasa da, getirilen katı abonelik yasakları ve yüksek para cezaları nedeniyle bu alanların fiili kullanımının giderek zorlaşacağı öngörülüyor.

ELEKTRİK, SU VE DOĞALGAZ ABONELİĞİNE KESİN YASAK...

Yıkım kararı olmamasına rağmen, yeni yasa kaçak yapıların kullanımını ciddi şekilde zorlaştıracak caydırıcı tedbirler içeriyor. Alınan kararlara göre;

Tarım arazileri üzerine inşa edilen izinsiz yapılara bundan sonra kesinlikle elektrik, su ve doğal gaz aboneliği verilmeyecek.

Bu kuralı ihlal ederek kaçak yapılara abonelik sağlayan kişi veya kurumlara, sağlanan her bir abonelik için 100 bin TL idari para cezası uygulanacak.

TINY HOUSE VE KONTEYNERLER DE KAPSAM DAHİLİNDE

Sadece betonarme yapılar değil, son yıllarda popülerliği artan alternatif barınma sistemleri de yasa kapsamında değerlendirildi. Düzenlemeye göre tarım arazilerine yerleştirilen konteyner, prefabrik evler ve tiny house (tekerlekli/küçük ev) benzeri yapılar da izinsiz oldukları takdirde abonelik yasaklarından ve cezalardan nasibini alacak.

Resmi Gazete'de yayımlanan kanun ile ilgili bölüm şu şekilde:

"MADDE 23- 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 8 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa tabi kooperatifler, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarındaki tarımsal niteliği korunacak alanlar ile bu planlar dışında kalan ve bu Kanuna tabi alanlarda yer alan taşınmazlar üzerinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinemezler. Ancak tarımsal amaçlı faaliyet gösteren kooperatiflerin mezkûr alanlardaki taşınmazlar üzerinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinimi Bakanlığın iznine tabidir.”

MADDE 24- 5403 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “on” ibaresi “iki bin beş yüz” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 25- 5403 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin ikinci cümlesinde yer alan “on” ibaresi “iki bin beş yüz” şeklinde değiştirilmiş ve maddeye beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Bu Kanun uyarınca izin alınmadan yapılmış her türlü yapı ve tesise, ilgili idareler, kurum ve kuruluşlar tarafından elektrik, su ve doğal gaz bağlantısı ve abonelikleri tesis edilmez. Bu fıkraya aykırı davranan idare, kurum ve kuruluşlara her abone başına yüz bin Türk lirası idari para cezası verilir. İdari para cezasının tebliğinden itibaren aboneliğin otuz gün içerisinde iptal edilmemesi halinde aboneliğin devam ettiği her ay için ayrıca yüz bin Türk lirası idari para cezası verilir.”

Tebliğe ilişkin en önemli beklenti, yüzde 39 olarak uygulanan tecil faizi oranının daha makul bir seviyeye çekilmesiydi. Beklentiler doğrultusunda tecil faizi oranı 10 puan indirilerek yıllık yüzde 29 olarak belirlendi.

Tecil faizi ile gecikme zammı oranlarının farklı olmasının temel nedeni, taksitlendirmeye konu borç içerisinde işlemiş gecikme zammı tutarlarının da bulunmasıdır. Bu nedenle borcun çok fazla gecikmeden taksitlendirilmesi, mükellef açısından daha avantajlı sonuç doğuracaktır.

Taksit süresi 72 aya kadar uzuyor

Yeni düzenlemeye göre taksit süreleri işletmelerin likidite oranına göre belirlenecek. Buna göre;

* Likidite oranının 0.50 ve üzerinde olması halinde en fazla 36 taksit,

* 0.30 ile 0.50 arasında olması halinde en fazla 48 taksit,

* 0.30’un altında olması halinde ise en fazla 72 taksit uygulanabilecek.

Likidite oranı, 2014/1 Seri No’lu Tahsilat İç Genelgesi’nde düzenlenmiş olup;

Likidite Oranı = (Dönen Varlıklar – Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar şeklinde hesaplanır. Bu oran finans literatüründe ‘asit-test oranı’ olarak da bilinir.

Teminatsız taksitlendirme sınırı 10 milyon TL

Vergi borçlarının taksitlendirilmesinde 10 milyon TL’ye kadar olan tutarlar için teminat aranmayacak. Bu tutarı aşan borçlarda ise genel kural gereği aşan kısmın yüzde 50’si oranında teminat gösterilmesi gerekecek.

İl özel idareleri, belediyeler, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları (YİKOB) ile bunların yüzde 50’den fazla pay sahibi oldukları şirketler ise borcun türüne bakılmaksızın 72 aya kadar taksitlendirmeden yararlanabilecek.

TECİLİN BOZULMAMASI İÇİN DİKKAT

Bir takvim yılı içerisinde ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi halinde tecil şartları ihlal edilmiş sayılacak ve tecil bozulacak. Tecilin bozulmaması için aksayan bu taksitlerin, gecikme zammı ile birlikte takip eden taksit süresi içerisinde ödenmesi gerekecek.

Halen aylık gecikme zammı oranı yüzde 3.70 olup yıllık karşılığı yaklaşık yüzde 44.4 seviyesindedir. Ayrıca gecikme zammının günlük esasla hesaplandığı unutulmamalı. Bu nedenle geciken taksitlerin mümkün olan en kısa sürede ödenmesi maliyetin artmasını önleyecek.

Öte yandan katma değer vergisi (KDV) ve banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) borçları için 12 taksitten fazla taksit yapılması mümkün olmayacak.

KAPSAM VE BAŞVURU SÜRESİ

Düzenleme kapsamında kural olarak 5 Haziran 2026 tarihinden önce vadesi geldiği halde ödenmemiş bulunan tüm amme alacakları yer alıyor. Ancak özel tüketim vergisi (ÖTV) borçları ile 2026 yılına ilişkin geçici vergi alacakları ve bunlara ilişkin gecikme faizi ile bu beyannamelere ilişkin damga vergileri kapsam dışında tutuldu.

Taksitlendirme talebinde bulunmak isteyen mükelleflerin 31 Ağustos 2026 tarihine kadar Gelir İdaresi Başkanlığı internet sitesi, Dijital Vergi Dairesi, e-Devlet üzerinden veya doğrudan vergi dairesine yazılı olarak başvurmaları gerekir.

Birden fazla vergi dairesine borcu bulunan mükelleflerin her vergi dairesi için ayrı başvuruda bulunmaları ve ilgili vergi dairesine olan tüm borçlarını kapsayan talepte bulunmaları şart.

MEVCUT TECİLLER VE TECİL BAŞVURULARI

Mevcut tecilli borçlar için tebliğin yayımı tarihinden sonraki süreler için tebliğle belirlenen oran uygulanacak, tecil başvuruları tebliğ kapsamında değerlendirilecek.

Sahte belge düzenleme incelemelerinde raporlama sürelerini 21 güne kadar kısaltan sistem, tamamlanacak entegrasyon ile birlikte SBK incelemelerinde de denetim raporlarını kısa sürede ve otomatik olarak üretecektir.

Sistem ile müfettişler, ilgili ekranlardan ayrılmadan SBK raporlarını farklı varyasyonlarda otomatik olarak düzenleyebilecek; sorgular, hesaplamalar, veri analizi ve güncel mevzuat rapora entegre edilecektir.

Bu kapsamda 1 Ağustos tarihi önemli bir eşiği temsil etmekte olup KURGAN Risk Analiz Sistemi mükelleflere risk odaklı uyarılarını yapmaya devam edecektir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Bu düzenleme kapsamında, konaklama vergisinin nasıl uygulanacağına ilişkin açıklama ve örneklerin yer aldığı “Konaklama Vergisi Rehberi” güncellenerek kullanıma sunulmuştur.

Söz konusu Rehberde;

• Konaklama vergisinde vergiyi doğuran olay,
• Konaklama vergisinin mükellefi,
• Konaklama vergisine tabi olan hizmetler,
• Konaklama vergisinden istisna olan hizmetler,
• Konaklama vergisinin oranı,
• Konaklama vergisinin matrahı,
• Konaklama vergisi fatura ve benzeri belgelerde nasıl gösterildiği,
• Konaklama vergisinin beyanı ve ödemesi,

gibi konularda ayrıntılı açıklamalara ve örneklere yer verilmiştir.

Tam Ekran Görüntülemek İçin Tıklayın...

Bu kapsamda, 21.06.2026 tarihinde 00:30–01:30 saatleri arasında, Kurumumuz tarafından sunulan sağlık ve sigorta hizmetlerinde, hizmetlerin genel işleyişini aksatmayacak şekilde planlı ve geçici kesintiler meydana gelebilecektir.

Söz konusu çalışmaların tamamlanmasıyla birlikte hizmetler normal seyrinde devam edecektir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Banka, değerlendirmesinde yıl sonu enflasyon beklentisini güncelledi. Goldman Sachs’ın 2026 yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 27,5 seviyesinden yüzde 29’a yükseldi.

CNCB-e'nin aktardığına göre, Türkiye’nin makroekonomik yapısına daha uygun olduğu belirtilen ve zaman içinde değişen ilişkileri modelleyen Random Forest (MRF) yaklaşımı kullanıldığı bildirilen analizde, daha önce öngörülen büyümenin enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlı, kur geçişkenliğinin ise belirleyici olduğu yönündeki görüşlerin aksine, büyüme ile enflasyon arasında daha güçlü bir bağ bulunduğu ifade edildi.

Goldman Sachs, mevcut dezenflasyon sürecinde çekirdek enflasyonun ekonomik aktivitenin zayıfladığı dönemlerde gerilemeye başladığını ve talep ile enflasyonun birlikte yavaşladığı bir döngünün gözlendiğini aktardı.

Petrolde dolaylı, kurda direkt geçişkenlik yüksek

Enerji fiyatlarına yönelik, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki doğrudan etkisinin zaman içinde azalsa da beklentiler kanalı üzerinden dolaylı olarak güçlü şekilde devam ettiği belirtildi. Enflasyon beklentilerinin çekirdek enflasyon üzerinde belirleyici bir unsur olduğu vurgulandı.

Kur kanalına ilişkin değerlendirmede, 2021-2023 döneminde kur geçişkenliğinin yaklaşık yüzde 60 seviyesine kadar yükseldiği, sonrasında gerilese de mevcut seviyenin ortodoks politika dönemine kıyasla yüksek kaldığı ifade edildi.

Dolarizasyon sınırlı

Raporda, Türk Lirası’ndaki değer kaybı eğiliminin sürdüğü, buna karşın dolarizasyona yönelimin sınırlı kaldığı değerlendirildi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB), finansal istikrar ve dolarizasyon riskleri nedeniyle daha hızlı kur ayarlamasına izin verirken sıkı para politikası duruşunu koruyacağı öngörüldü.

Faizde değişiklik beklenmiyor

Banka, politika faizinde yılın geri kalanında değişiklik beklemediğini, fonlamanın ise gecelik borç verme penceresi üzerinden sürdürülmesinin beklendiğini bildirdi.

Goldman Sachs ayrıca, ödemeler dengesi görünümündeki bozulmanın merkez bankasını talep tarafını daha güçlü şekilde yavaşlatmaya zorlayabileceğini ifade etti.

Ekonomim

Buna göre, mayıs ayı itibarıyla Türkiye'de kredi kartı sayısı 149 milyon, banka kartı 216,6 milyon, ön ödemeli kart sayısı 99,1 milyon oldu. Geçen yılın aynı dönemine göre kredi kartı sayısında yüzde 11, banka kartlarında yüzde 2 artış yaşanırken, ön ödemeli kart sayısı yüzde 3 geriledi. Toplam kart sayısı ise yüzde 3 artarak 464,7 milyona ulaştı.

Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla mayısta yapılan toplam ödeme tutarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32 artarak 2 trilyon 633,6 milyar lira oldu. Bu ödemelerin 2 trilyon 212,9 milyar lirası kredi kartları, 412,8 milyar lirası banka kartları, 7,9 milyar lirası ise ön ödemeli kartlarla yapıldı.

Aynı dönemde ödeme tutarı ise kredi kartlarında yüzde 30, banka kartlarında yüzde 50 artarken, ön ödemeli kartlarda yüzde 59 geriledi.

Kartlarla yapılan ödeme sayısı yüzde 7 artarak 1,9 milyara yükseldi. Bunun 1 milyar 114,3 milyonunu kredi kartları, 775,5 milyonunu banka kartları, 34,5 milyonunu ise ön ödemeli kartlar oluşturdu.

Ödeme adetlerinde büyüme oranı geçen yılın aynı dönemine göre kredi kartlarında yüzde 9, banka kartlarında yüzde 12 artarken, ön ödemeli kartlarla yapılan ödeme adetleri ise yüzde 55 düştü.

İnternetten kartlı ödemeler 740,4 milyar liraya ulaştı

Geçen ay internetten yapılan kartlı ödeme tutarı yıllık bazda yüzde 19 artarak 740,4 milyar liraya ulaştı. İnternetten yapılan kartlı ödemelerin toplam içindeki payı yüzde 28 oldu.

Aynı dönemde internetten kartlı ödeme adedi ise yüzde 2 artarak 254,6 milyona yükseldi. İnternetten yapılan kartlı ödemelerin toplam içindeki payı yüzde 14 olarak gerçekleşti.

Kartlarla yapılan temassız ödeme sayısı yüzde 8 artarak 1 milyar 298,1 milyon oldu. Temassız ödeme tutarı ise aynı dönemde yüzde 50 artarak 961,8 milyar liraya yükseldi. Mayıs ayında mağaza içi yapılan her 5 kartlı ödemeden 4'ü temassız gerçekleşti.

Ekonomim

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.