OECD'nin Haziran 2026'da kamuoyu görüşüne açtığı "Transfer Pricing Guidelines Chapter VII: Special Considerations for Intra-Group Services" başlıklı taslak rehberi bu nedenle oldukça dikkat çekici. Taslak, uygulamada yıllardır tartışılan pek çok konuda daha net bir yaklaşım ortaya koyuyor.

Fayda Testinde Sonuca Değil, Beklentiye Bakılmalı

Vergi incelemelerinde sıkça karşılaşılan bir yaklaşım, alınan hizmetin somut sonucunun veya finansal etkisinin ortaya konulmasının beklenmesidir. Hatta bazı durumlarda şirket beklenen sonucu elde edemediğinde, hizmetin hiç verilmediği veya fayda sağlamadığı ileri sürülebilmektedir.

OECD bu noktada oldukça net bir duruş sergiliyor. Bir hizmetin varlığını değerlendirirken önemli olan, hizmet alındığı sırada makul bir ticari veya ekonomik fayda beklentisinin bulunup bulunmadığıdır. Beklenen faydanın sonradan gerçekleşmemesi, hizmetin hiç verilmediği anlamına gelmez.

Sonuçta iş dünyasında her yatırımın veya danışmanlık hizmetinin başarıyla sonuçlanacağı garanti değildir. Önemli olan karar verildiği anda hizmetten makul bir fayda beklenmesidir.

OECD Taslağına göre hizmetlerin fatura edilmemesi de hizmetin olmadığı anlamına gelmemektedir. Bazı durumlarda Ana Şirket tarafından fatura edilmemiş hizmetler daha sonra fatura edilmeye başlandıysa, sırf daha önceden fatura edilmedi diye hizmet yoktur ya da fayda yoktur gibi iddiaların da doğru olmadığı taslak tebliğdeki açıklamalardan anlaşılmaktadır.

Zarar Eden Şirketlere Hizmet Verilemez mi?

Belki de uygulamada en sık karşılaşılan eleştirilerden biri budur.

Bir şirket zarar ediyorsa, bazı incelemelerde grup içi hizmetlerden fayda elde etmediği ileri sürülebilmektedir. Taslak rehber ise bu yaklaşımı açık şekilde reddediyor.

Bir işletmenin zarar ediyor olması, aldığı hizmetlerden fayda sağlamadığı anlamına gelmez. Zarar eden bir şirket de insan kaynakları, IT, hukuk, finans veya strateji desteğine ihtiyaç duyabilir. Hatta bazı durumlarda bu hizmetler, şirketin zararını azaltmak veya faaliyetlerini sürdürebilmesi için daha da kritik hale gelebilir.

OECD'ye göre sorulması gereken asıl soru şudur: Bağımsız bir şirket aynı koşullarda olsaydı bu hizmeti satın alır mıydı? Cevap evetse, fayda testi büyük ölçüde karşılanmış olacaktır.

Her Genel Merkez Faaliyeti Hissedarlık Faaliyeti Değildir

Grup içi hizmetlerde en sık tartışılan alanlardan biri de hissedarlık faaliyetleridir.

OECD, bir şirketin yalnızca hissedar kimliği nedeniyle yaptığı faaliyetlerin iştiraklere fatura edilemeyeceğini bir kez daha vurguluyor. Genel kurul çalışmaları, borsa kotasyon süreçleri, yatırımcı ilişkileri faaliyetleri veya konsolide finansal tabloların hazırlanması gibi işlemler buna örnek gösteriliyor.

Ancak taslağın önemli mesajlarından biri şu:

Bir işin ana merkez tarafından yapılıyor olması, o işi otomatik olarak hissedarlık faaliyeti haline getirmez.

Örneğin global yöneticilerin iştiraklere stratejik yönlendirme sağlaması, operasyonel verimlilik çalışmaları yürütmesi veya süreç iyileştirmeleri yapması durumunda ortaya çıkan fayda doğrudan iştiraklere yöneliyor olabilir. Böyle bir durumda söz konusu faaliyetler grup içi hizmet olarak değerlendirilebilecektir.

Bu ayrım özellikle incelemelerde sıkça yaşanan "üst yönetim maliyetleri hissedarlık faaliyetidir" yaklaşımının her zaman doğru olmayabileceğini gösteriyor.

Mükerrer Hizmet Tartışmalarına Daha Gerçekçi Bir Yaklaşım

Bugüne kadar birçok incelemede şu eleştiriyle karşılaşıldı:

"Şirketin zaten hukuk departmanı var, neden ayrıca merkezden hukuk hizmeti alıyor?"

"Yerel insan kaynakları ekibi varsa grup insan kaynakları hizmetine neden ihtiyaç duyuluyor?"

OECD taslağı bu bakış açısının fazla basit olduğunu düşünüyor.

Bir şirketin aynı alanda çalışanlarının bulunması, merkezden alınan hizmetlerin otomatik olarak mükerrer olduğu anlamına gelmez. Yerel ekipler günlük faaliyetleri yürütürken, merkez ekipler daha uzmanlaşmış, stratejik veya uluslararası nitelikte destek verebilir.

Aslında günümüz çok uluslu şirket yapılarında bu durum oldukça yaygın. Yerelde bulunan fonksiyon ile bölgesel ya da küresel ölçekte sunulan hizmetlerin aynı işi yaptığını varsaymak çoğu zaman doğru olmayacaktır.

Transfer Fiyatlandırması Yönteminin Maliyet Artı olması zorunlu değil

Taslak Rehber; Grup içi hizmetlere ait transfer fiyatlarının belirlenmesinde her zaman Maliyet Artı yada İşleme Dayalı Net Kar marjı uygulanmasının zorunlu olmadığını, hizmetlerin değerine göre Kar bölüşüm yönteminin de uygulanabileceğini belirtiyor. İncelemelerde; sadece grup içi hizmetlerde uygulanan TF yöntemine bakılarak eğer Maliyet Artı Yöntemi dışında bir yöntem uygulanmışsa sadece bu sebepten gider indirimi reddi yapmak doğru olamayacak. Ayrıca Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi uygulanacaksa tüm karşılaştırılabilirlik koşullarının dikkate alınması gerektiği açıkça ortaya konmuştur.

Maliyet Dağıtımında Mantıklı ve Savunulabilir Anahtarlar Önemli

Taslakta dikkat çeken bir diğer konu maliyet dağıtımı.

OECD, hizmet maliyetlerinin grup şirketlerine dağıtımında kullanılan anahtarların hizmetle mantıklı bir ilişki içinde olması gerektiğini vurguluyor.

Örneğin insan kaynakları maliyetlerinde çalışan sayısı, IT hizmetlerinde kullanıcı sayısı veya araç yönetim hizmetlerinde araç sayısı gibi ölçütler doğal olarak daha anlamlı kabul ediliyor.

Aslında OECD'nin vermek istediği mesaj oldukça basit:

Şirketler kullandıkları dağıtım anahtarını açıklayabilmeli ve bu anahtarın hizmetten beklenen faydayı makul şekilde yansıttığını gösterebilmelidir.

Pass-Through Maliyetlerde Her Zaman Kâr Eklemek Gerekmiyor

Taslağın uygulamada önemli etkiler yaratabilecek bölümlerinden biri de pass-through maliyetlere ilişkin açıklamalar.

Bir grup şirketinin sadece ödeme yapan veya koordinasyonu sağlayan taraf olarak hareket ettiği durumlarda, ilgili maliyetlerin yeniden faturalanması sırasında her zaman ek bir kâr marjı uygulanması gerekmeyebileceği belirtiliyor.

Özellikle reklam harcamaları, medya satın alma giderleri veya üçüncü taraf danışmanlık hizmetlerinde bu yaklaşım önem kazanıyor.

OECD'ye göre kâr marjı, ancak grup şirketinin gerçekten yerine getirdiği aracılık veya koordinasyon fonksiyonları için söz konusu olabilir.

Düşük Katma Değerli Hizmetlerde %5 Uygulaması Devam Ediyor

Taslakta en az değişen alanlardan biri düşük katma değerli grup içi hizmetler.

Muhasebe, IT desteği, insan kaynakları, hukuk desteği ve benzeri rutin hizmetler için OECD'nin yıllardır uyguladığı %5'lik basitleştirilmiş kâr marjı yaklaşımı korunuyor.

Bu da mükellefler açısından önemli bir avantaj sağlamaya devam ediyor. Çünkü bu hizmetlerde ayrıca bir benchmark çalışması yapılması gerekmiyor.

Türkiye’nin söz konusu basitleştirilmiş uygulamayı mevzuata eklemesi ile hem mükelleflerin uyum maliyetleri azalabilir hem de gereksiz ihtilafların önüne geçilebilir. Ayrıca yeni dönem nitelikli hizmet merkezleri için de faydalı olacaktır.

Sonuç

OECD'nin 2026 taslağı aslında önemli bir mesaj veriyor: Grup içi hizmetlerin değerlendirilmesinde şekle değil, ekonomik gerçeğe odaklanılmalı. Bir şirket zarar ettiği için otomatik olarak fayda testini kaybetmiş sayılmamalı, merkez tarafından verilen her hizmet hissedarlık faaliyeti olarak görülmemeli ve yerelde benzer bir fonksiyon bulunması tek başına mükerrerlik sonucu doğurmamalı.

Özellikle Türkiye'de son dönemde artan transfer fiyatlandırması incelemeleri dikkate alındığında, taslakta yer alan açıklamaların hem mükellefler hem de vergi idaresi açısından önemli bir referans kaynağı haline gelmesi bekleniyor. OECD'nin nihai rehberde bu yaklaşımını koruması halinde, grup içi hizmetlere ilişkin birçok uyuşmazlıkta mükelleflerin elini güçlendirecek yeni argümanlar ortaya çıkacaktır.

KPMG | Başak Diclehan
Transfer Fiyatlandırması, Şirket Ortağı

Banka verileri yalnızca vergi incelemelerinde de­ğil; risk analizinde de kulla­nılır. Nitekim, Vergi Dene­tim Kurulu’nun 2025 Faa­liyet Raporu’nda, tüm gelir ve kurumlar vergisi mükel­lefleri ile 18 yaşından büyük faal mükellefiyeti bulunma­yan gerçek kişilerin banka hesaplarının analiz edildi­ği; ticari nitelikte olduğu de­ğerlendirilen tutarların be­yanlarla karşılaştırıldığı ve riskli işlemlerin izaha davet veya vergi incelemesine ko­nu edildiği belirtilmektedir.

Bu nedenle, Avrupa İn­san Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) 11 Mayıs 2026’da kesinleşen Ferrieri ve Bo­nassisa v. İtalya kararı Tür­kiye bakımından da çok de­ğerlidir. İhlalin olduğuna hükmettiği bu içtihadında AİHM, vergi idaresinin ban­ka verilerine erişim yetkisi­nin asgari standartlarını or­taya koymuştur.

Banka verisi de özel hayatın parçasıdır

Somut olayda İtalyan Vergi İdaresi, iki mükellefin banka verilerine, banka hesap bil­gilerine, hesap hareketlerine ve onlarla bağlantılı veya on­lara izafe edilebilen diğer ma­li işlemlere ilişkin bilgilere erişerek, bunları incelemiş­tir. İtalya’da, erişim için vergi idaresi içindeki üst makam­ların izni yeterlidir; önceden hakim veya bağımsız makam kararı aranmamaktadır.

Öncelikle AİHM, banka verilerinin kişisel veri ol­duğunu ve bunlara erişimin AİHS md. 8 anlamında özel hayata müdahale oluşturdu­ğunu belirtmiştir. Bununla birlikte, vergi yükümlülük­lerine uyumun denetlenme­si amacıyla banka verilerine erişilmesi meşrudur. İtalyan Vergi İdaresi’nin banka ve­rilerine erişim yetkisi de ya­sa değerinde düzenlemeler­le, “banka verilerine erişimi vergi yükümlülüklerinin de­netlenmesi amacıyla” sağ­lanmıştır.

Hukukun kalitesi şartı karşılanmamıştır: Yetkinin sınırları belli değildir!

Ancak, AİHM, “hukukun kalitesi” şartının karşılan­madığı sonucuna ulaşmış­tır. Çünkü, ilgili düzenleme­ler vergi idaresinin hangi du­rumda, hangi mükellefin ve hangi kapsamda banka veri­sine erişebileceğini yeterin­ce belirlememektedir. Böy­lece idare, hem bu yola baş­vurup başvurmama hem de istenecek bilginin kapsamı­nı belirleme konusunda sı­nırlandırılmamış bir takdir alanına sahip olmaktadır.

AİHM, vergi alanında ka­nuni düzenlemelerin daha genel tutulabileceği ve bu genel çerçevenin alt düzen­lemeler veya içtihatla so­mutlaştırılabileceği düşün­cesindedir. Nitekim, İtalyan Vergi İdaresinin genelgele­rinde “sahte fatura, güvenil­mez kayıtlar, beyan edilen gelir ile mali kapasite arasın­daki belirgin uyumsuzluk” gibi daha somut ölçütler bu­lunmaktadır. Ancak, idare bu ölçütlere uymakla gerçekten bağlı olmalı ve somut erişim kararını gerekçelendirmeli­dir. Buna karşılık, İtalya’da erişim izninin gerekçeli ol­ması zorunlu olmadığındani genelgelerdeki kriterler, ida­renin takdirini fiilen sınır­landırmaya yetmemektedir.

Önceden hakim izni şart değil; etkili denetim şart

AİHM, vergi denetiminin etkinliği ve tedbirin amacı­nın tehlikeye düşmemesi gibi nedenlerin, banka verilerine erişimin önceden hakim veya bağımsız makam denetimi­ne tabi tutulmamasını haklı kılabileceğini kabul etmiştir. Ancak, böyle bir ön denetim yoksa, keyfiliğe karşı başka etkili güvencelerin ve özellik­le sonradan etkili bir yargısal veya bağımsız denetimin bu­lunması gerekir.

Buna karşılık, İtalya’da banka verisine erişim işlemi tek başına vergi mahkeme­sinde dava konusu edileme­mekte; vergi yargısı ancak sonradan bir tarhiyat yapı­lırsa devreye girmektedir. AİHM, hiç tarhiyat yapılma­yabileceğini veya yıllar son­ra yapılabileceği dikkate ala­rak, bunu etkili bir hukuk yo­lu olarak kabul etmemiştir.

Sonuç: Sadece yasal yetki yeterli değil!

AİHM, tespit ettiği soru­nun sistemik nitelikte oldu­ğunu belirterek İtalya’nın mevzuat ve uygulamasını ka­rarla uyumlu hale getirecek genel önlemleri alması gerek­tiğini belirtmiştir. Buna gö­re, banka verilerine erişimin hangi durumlarda ve hangi koşullarla mümkün olduğu açıkça düzenlenmeli; idare bu koşullara uymak ve erişim kararını gerekçelendirmek­le yükümlü tutulmalı; ayrıca etkili yargısal veya bağımsız denetim sağlanmalıdır.

Kararın Türkiye bakı­mından önemi de burada­dır. VUK md. 148 ve 149 ver­gi idaresine geniş bilgi al­ma yetkileri vermekte; vergi incelemesinin konu ve dö­nemle sınırlandırılmasına ilişkin genel kurallar da bu­lunmaktadır. Ancak, banka verilerine erişim bakımın­dan, Ferrieri kararında ara­nan türden; hangi mükel­lefin hesabına hangi somut risk veya emareye dayanıla­rak, hangi dönem ve hangi kapsamla sınırlı olarak eri­şilebileceğini özel olarak be­lirleyen, idareyi bu ölçütlerle bağlayan ve erişim kararının gerekçelendirilmesini zo­runlu kılan açık bir norma­tif çerçeve bulunmamakta­dır. Ayrıca, mükellefin banka verilerine erişildiğinden ha­berdar edilmesini ve erişim tedbirinin kendisini doğru­dan ve zamanında etkili bir yargısal veya bağımsız dene­time götürebilmesini sağla­yan özel bir mekanizma da öngörülmemiştir.

“Vergi denetimi yapıyoruz” demek, banka hesabının kapı­sını sınırsız biçimde açmaz.

Dünya | Prof. Dr. Funda BAŞARAN YAVAŞLAR

1 Yangın riskini de teminat altı­na alan bir inşaat all risk poli­çesi, kanun anlamında “yangın si­gortası” mıdır?

2 Öyleyse matrah nedir; toplam prim mi, yangına isabet eden kısım mı? Bu kısım poliçede ayrıca gösterilmemişse ne olacak?

3 Vergi inceleme yetkisi bulunma­yan belediyeler, Vergi Usul ka­nunu hükümleri çerçevesinde ver­gi dairelerinin isteyebileceği aktü­eryal döküm ve reasürans belgesi vb. belgeleri isteyebilir mi? Beledi­ye Gelirleri Kanununa göre incele­me yetkisi olmayan belediyeler ver­gi idaresinden mi -matrah takdiri için inceleme veya takdir komisyo­nu marifetiyle takdir-talebinde bu­lunacaklar?

4 “Yangın sigortası” kavramının içeriğini belirlemeye hangi ku­rum yetkilidir: sigortacılığın düzen­leyicisi SEDDK mı, Gelir İdaresi mi?

Önce vergiyi ve ihtilafın nasıl doğ­duğunu kısaca özetleyelim, sonra bu sorulara dönelim.

Vergi ne, ihtilaf nereden çıktı?

2464 sayılı Belediye Gelirleri Ka­nunu’nun 40’ıncı maddesi, beledi­ye sınırları ve mücavir alanlar için­deki menkul ve gayrimenkul mallar için yapılan yangın sigortaları dola­yısıyla alınan primleri yüzde on ora­nında vergiye tabi tutuyor. Verginin mükellefi sigorta şirketleri; matrah, yangın sigorta muameleleri dolayı­sıyla alınan primler.

Belediyenin tezi şu: İnşaat all risk poliçesi, doğası gereği, açıkça istis­na edilmeyen tüm ani ve beklen­medik riskleri kapsar; yangın da te­minat harici bırakılmadığı sürece koruma altındadır. Nitekim incele­diği poliçelerde yangın riski için ayrı muafiyet (tenzili muafiyet) tutarla­rı belirlenmiş durumdadır; ayrı mu­afiyet varsa, o riske isabet eden bir prim de vardır. Belediye, Vergi Usul Kanunu’nun 3’üncü maddesindeki gerçek mahiyet ilkesine dayanarak, belirleyici olanın poliçenin ticari adı veya branş kodu değil gerçek içe­riği olduğunu söylüyor; yangına isa­bet eden primin ayrıştırılıp beyan edilmesini, aksi halde toplam pri­mi matrah kabul edip cezalı tarhiyat yapacağını bildiriyor.

Sigorta şirketlerinin cevabı da net: Bu poliçeler yangın sigortası değildir. Verginin konusu yangın si­gortalarından alınan yangın primle­ridir; yangın sigortasının ne olduğu ise sigortacılık mevzuatı ve Yangın Sigortası Genel Şartları ile bellidir. Yangın branşı altında üretilmeyen karma poliçelerde yangın ana temi­nat değil, olsa olsa ek teminattır; ek teminatlar için ayrı prim hesaplama zorunluluğu yoktur ve hesaplanmış olsa dahi bu, poliçeyi yangın poliçe­si yapmaz. Şirketler, reasürans söz­leşmeleri veya risk katsayıları üze­rinden sonradan bir “yangın primi” üretilmesinin ürünün yapısıyla bağ­daşmadığını, toplam primin matrah sayılmasının ise kanuna açıkça ay­kırı olacağını savunuyor.

İki kamu kurumu, iki farklı cevap

İşin asıl düşündürücü yanı, bu so­runun kamu idaresi içinde de cevap­lanamamış olması.

Sigortacılığın düzenleyici kuru­mu SEDDK, 2022 yılında benzer bir talepte bulunan başka bir belediye­ye verdiği cevapta, kanundaki “yan­gın sigortaları” ifadesinin yalnızca Yangın Sigortası Genel Şartlarına tabi poliçeleri ve bunların yangın ana teminatına ilişkin primlerini kapsadığını; farklı risklerle birlik­te yanma riskine de teminat verilen diğer branşlardaki poliçelerin prim­lerinin hiçbir surette matraha dahil edilemeyeceğini açıkça belirtti.

Gelir İdaresi Başkanlığı ise aynı yıl verdiği bir özelgede toplu poliçe­lerde yangına isabet eden prim kıs­mının matraha dahil olduğunu ve ay­rıca gösterilerek vergilendirilmesi gerektiğini söyledikten sonra, SED­DK’ya yazdığı yazıyla pozisyonunu genişletti: Yangına karşı sigortala­manın verginin kapsamı dışına çıka­rılması, Anayasa’nın 73’üncü mad­desi gereği ancak kanun değişikli­ğiyle mümkündür; ikincil mevzuatla veya yorumla bu sonuca varılamaz. Her ne ad altında düzenlenirse dü­zenlensin, yangına karşı sigortala­mada yangın primine isabet eden tutar ayrıca gösterilip vergilendiril­melidir. Gelir İdaresi, SEDDK’dan görüşünü düzeltmesini de istedi.

Aradan dört yılı aşkın süre geçti; iki kurum arasındaki görüş ayrılığı giderilmiş değil. Sigorta şirketleri de bu boşlukta her belediyenin ken­di yorumuyla karşı karşıya.

Yargıdan ilk sinyal

Konuya ilişkin bildiğimiz ilk yar­gı kararı, geçtiğimiz Ekim ayında bir vergi mahkemesinden geldi. Mahke­me, beyanname vermediği için usul­süzlük cezası kesilen sigorta şirketi­nin davasını reddetti. Gerekçede iki unsur var: poliçe içeriğinde yangın risklerinin teminat altına alınmış ol­ması ve bizzat davacı şirketin, sigor­ta ettirenin talebi üzerine düzenledi­ği “yangın riskleri poliçe kapsamın­da teminat altındadır” içerikli yazısı.

Kararın kapsamını doğru okumak gerekir. Mahkeme yalnızca beyan­name verilmesi gerektiği sonucuna varıyor; matrahın nasıl hesaplana­cağını hiç tartışmıyor. Üstelik uyuş­mazlık tutarı kesinlik sınırının al­tında kaldığından karar üst mah­keme denetiminden geçmedi. Yani ortada yerleşik bir içtihat yok; ama sigorta şirketleri açısından bir uya­rı işareti var: Kendi düzenlediğiniz yazıyla “yangın teminat altındadır” derseniz, mahkeme önünde “bu bir yangın sigortası değildir” demeniz zorlaşır.

Avukat gözüyle üç katman

Bu ihtilafı değerlendirirken üç katmanı birbirinden ayırmakta ya­rar var.

1 Verginin konusu: Kanun “yan­gın sigortalarını” vergilendiri­yor, “yangın rizikosunu kapsayan sigortaları” demiyor; yani bir rizi­koyu değil bir sigorta türünü konu edinmiş. Şirketlerin “türün içeri­ği sigortacılık mevzuatından belir­lenir” tezi bu lafza yaslanıyor. Ama karşı tezin de hafife alınmaması ge­rekir: 1981 tarihli bir kanunun kap­samının 2007-2009 tarihli genel şartlarla, yani ikincil düzenlemeler­le daraltılamayacağı görüşü, vergi­nin kanuniliği ilkesinin ters yönde işletilmiş halidir ve yargıda taraftar bulabilir.

2 Matrah: Kanun matrahı yangın sigorta muamelesine ait prim olarak tanımlıyor. Toplam primin matrah sayılması bu lafızla bağdaş­maz; Gelir İdaresi’nin kendi özelgesi de, belediyenin son yazısı da ayrış­tırmadan söz ediyor. Buna karşılık şirketlerin “ayrıştırma teknik ola­rak mümkün değil” savunmasının, primin deprem, terör ve sorumluluk gibi kalemlerin zaten ayrıştırıldığı­nı gösteren aktüeryal dökümler bu iddiayı açığa düşürebilir.

3 Usul ve yetki: Belediyelere ver­gi inceleme yetkisi verilmemiş, ancak, inceleme yetkisi hariç Vergi Usul Kanunu hükümleri uygulana­cak ve Belediye yetkilileri vergi dai­resi müdürü sıfat ve yetkisine sahip. Matrahın takdir komisyonu kararı olmaksızın ve tüm prim tutarı esas alınarak belirlenmesi ihtimali tar­hiyatların usul yönünden de ciddi biçimde tartışılacağını gösteriyor.

Taraflar ne yapmalı?

Sigorta şirketleri bakımından ön­celik, savunma tutarlılığı. Bir yandan “bu poliçede yangın sigortası yoktur” derken öte yandan sigortalıya “yan­gın riskiniz teminat altındadır” yazı­sı vermek, mahkemede pahalıya mal olabilir. Olası ihbarnamelere karşı dava yolu açıktır; ancak kesinlik sını­rının altındaki cezalarla emsal oluş­masına izin vermemek için ihtilaf stratejisinin poliçe bazında değil bü­tünlük içinde kurgulanması gerekir. Beyanname yükümlülüğü ile matrah tartışmasının ayrı katmanlar olduğu unutulmamalı; ihtirazi kayıtla beyan seçeneği de her somut durumda ma­li müşavir ve avukatla birlikte değer­lendirilmelidir.

Asıl çağrım ise kamuya: “Yangın sigortası” kavramını iki kurumun dört yıldır farklı tanımladığı bir dü­zende, mükelleften tutarlı davranış beklemek gerçekçi değildir. Sorun ya kurumlar arası koordinasyonla bir açıklıkla getirilmelidir. Zira kabul edilecek yorumun, yangın rizikosu­nu istisna etmeyen diğer bütün paket poliçe türlerine uzanma ihtimali var; bugün poliçe başına küçük görünen tutarlar, sektör ölçeğinde küçük kal­mayacaktır.

Son söz

Beyanname yükümlülüğü tartış­ması şirketler aleyhine, toplam pri­min matrah yapılması tartışması ise belediyeler aleyhine daha risklidir. İki taraf da pozisyonunu bu gerçeğe göre kurmalı; benzer yazı alan şir­ketler ise cevap vermeden önce, ver­dikleri her belgenin ileride delil ola­rak karşılarına çıkabileceğini akıl­dan çıkarmamalıdır.

Dünya | Zeki GÜNDÜZ

KOSGEB İSTİHDAM KORUMA DESTEK PROGRAMININ KAPSAMI GENİŞLETİLDİ

Gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) ilk çeyrekte yüzde 2,6 artmıştı, ikinci çeyrekte ise büyüme bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2,3 oldu.

Yüzde 2,5'lik piyasa beklentisinin altında kalan bu oran, GSYH'nin yüzde 10,2 daraldığı 2020'nin ikinci çeyreğinden bu yana kaydedilen en zayıf büyüme değeri oldu.

O dönemki daralmanın temel sebebi COVID-19 kaynaklı tedbirler olmuştu.

Önceki 3 aya kıyasla değişim ne oldu?

Çeyreklik bazda ise Türkiye ekonomisi, önceki üç aydaki yüzde 0,3'lük artışın ardından, yüzde 1,1 ile daha hızlı büyüdü.

GSYH'nin harcama kalemlerine bakıldığında, hanehalkı harcamaları yıllık bazda yüzde 3,5 artarken, devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 1,8 azaldı.

2026'nın ikinci çeyreğinde mal ve hizmet ihracatı bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla yüzde 3,4, ithalatı ise yüzde 6,4 azaldı.

ING başekonomisti veriler için ne diyor?

DW Türkçe'nin haberine göre Hollanda bankası ING'nin başekonomisti Muhammet Mercan, ekonominin yılın ikinci yarısında ılımlı büyümeyi sürdürmesinin muhtemel olduğunu ve bunun da yılın geneli için yüzde 3'lük GSYH büyüme tahmini etrafındaki riskleri artırdığını söyledi.

Mercan, "Genel olarak bakıldığında, artan borçlanma maliyetleri ve son dönemde makroihtiyati önlemlerdeki sıkılaştırma, 2026 yılının ikinci çeyreğinde GSYİH büyümesinde daha belirgin bir yavaşlamaya yol açıyor gibi görünüyor" değerlendirmesinde bulundu.

İşsiz sayısı bir ayda 150 bin arttı

Öngörülerin altında kalan GSYH verilerinin, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın politika faizinde indirim beklentilerini güçlendireceği tahminini paylaşan Muhammet Mercan, hâlihazırda yüzde 37 seviyesindeki politika faiz oranının 2026 sonuna kadar yüzde 35'e çekilmesini bekliyor.

Merkez Bankası, temmuz toplantısında faizi sabit tutmuştu. Banka son olarak Ocak ayında 100 baz puan faiz indirimi yapmıştı.

Bu arada TÜİK'e göre Temmuz 2026'da işsizlik de önceki aya göre 150 bin kişi artarak 2 milyon 860 bin kişi oldu. İşsizlik oranı yarım puan yükselişle yüzde 8,1'e çıktı.

DW Türkçe

SoftBank destekli SB Energy, OpenAI’ı veri merkezi kiracısı olarak kazanmak için şirkete hisselerinden yaklaşık 5,5 milyar dolar değerinde varant hakkı tanıdı.

SB Energy’nin halka arz başvurusunu bu hafta kamuoyuna açıklaması bekleniyor.

Halka arz belgeleri, SB Energy ile şirketin büyümesini destekleyen başlıca oyuncular arasındaki finansal ilişkilerin ilk ayrıntılı görünümünü sunuyor.

Bu ilişkilerin merkezinde SB Energy’nin çoğunluk sahibi SoftBank ve şirketin önemli iş ortaklarından OpenAI bulunuyor.

Belgeler, SoftBank ve OpenAI’ın SB Energy tarafından işletilen üç veri merkezinin planlanan kiracıları olduğunu gösteriyor.

Masayoshi Son’un SoftBank’ının çoğunluk hissesine sahip olduğu SB Energy'nin gelecek ay gerçekleşmesi hedeflenen halka arzdan 5 milyar ila 7 milyar dolar arasında kaynak sağlamayı planladığı belirtiliyor.

Halka arzın şartları henüz kesinleşmiş değil ve değişebilir.

Ekonomim

Dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırı ağustosta 121 bin 786 TL olarak hesaplandı.

Yoksulluk sınırı bir yılda 33 bin liradan fazla arttı

Yoksulluk sınırı, Ağustos 2025’te 88 bin 309,98 TL düzeyindeydi. Ancak bu tutar bir yılda 121 bin 786 TL’ye yükseldi. Böylece yıllık artış 33 bin 476 TL’yi aştı. Ayrıca temmuzdaki seviye 120 bin 325,30 TL olarak açıklanmıştı.

Açlık sınırı 37 bin 388 liraya çıktı

Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin gıda maliyeti hesaplandı. Buna göre gerekli aylık harcama 37 bin 388,30 TL oldu. Açlık sınırı geçen yıl 27 bin 111,17 TL seviyesindeydi.

Bu tutar yalnızca sağlıklı ve dengeli beslenme giderlerini kapsıyor.

Dolayısıyla kira, ulaşım ve sağlık harcamaları hesaba katılmıyor.

Öte yandan yoksulluk sınırı tüm zorunlu ihtiyaçları içeriyor. Bunlar arasında barınma, enerji, eğitim, ulaşım ve sağlık bulunuyor.

Bekâr çalışanın yaşama maliyeti 48 bin lirayı geçti

Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 48 bin 305,38 TL’ye yükseldi. Böylece tek kişinin temel giderlerindeki artış da sürdü. Bekâr çalışanın aylık geçim maliyeti ağustosta 48 bin 305,38 TL’ye ulaştı.

Mutfak enflasyonu aylık yüzde 1,21 oldu

Dört kişilik ailenin gıda harcaması ağustosta yüzde 1,21 arttı. Ayrıca 12 aylık mutfak enflasyonu yüzde 37,90 olarak ölçüldü.

Yıllık ortalama artış ise yüzde 40,33 oldu. Bunun yanında sekiz aylık yükseliş yüzde 24,03’e ulaştı.

TÜRK-İŞ Açlık Sınırı Endeksi de 1404,24 seviyesine çıktı. Endeks temmuzda 1387,40 düzeyindeydi.

Ağustos 2025’te ise endeks 1018,25 olarak kaydedilmişti.

Patates ve soğan fiyatları yüksek kaldı

Ağustosta mevsimsel sebze ve meyve ucuzlaması gerçekleşmedi. Özellikle patates ve soğan fiyatları yüksek seviyelerini korudu.

Sebzelerin ortalama kilogram fiyatı 113,23 TL oldu. Meyvelerde ise ortalama fiyat 150,77 TL’ye ulaştı. Böylece meyve-sebzenin ortalama kilogram fiyatı 119,41 TL olarak hesaplandı.

Et ve yumurta fiyatlarında artış görüldü

Dana kıyma, kuşbaşı ve tavuk fiyatları ağustosta yükseldi. Buna karşılık kuzu eti fiyatlarında sınırlı gerileme görüldü.

Ayrıca yumurta fiyatları da arttı. Araştırmada bu değişim okulların açılış dönemine yaklaşılmasıyla birlikte kaydedildi.

Ayçiçek yağı ve çay fiyatları yükseldi

Ekmek fiyatı ağustos ayında değişmedi. Ayrıca pirinç, un, makarna ve irmikte belirgin hareket görülmedi. Buna karşılık bulgur fiyatlarında sınırlı artış yaşandı. Yağ ürünlerinde ise genel olarak yükseliş kaydedildi.

En yüksek artış ayçiçek yağında görüldü. Bunun yanında margarin, tereyağı ve zeytinyağı fiyatları yükseldi.

Ayrıca yeşil zeytin ve çay fiyatlarındaki artış ağustosta devam etti.

Yoksulluk sınırı toplam hane gelirini gösteriyor

TÜRK-İŞ, yoksulluk sınırının ücret göstergesi olmadığını belirtti. Veri, dört kişilik hanenin gerekli toplam gelirini ifade ediyor.

Bu hesaplamaya gıdanın yanında diğer zorunlu harcamalar da dahil ediliyor.

Ekonomim

Togg’un 7 yıllık yolculuğu

Togg’un Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde hayata geçirilen özel bir proje olduğunu belirten Tosyalı, "Eğer Sayın Cumhurbaşkanımız kararlı bir şekilde bu otomobil endüstrisine yerli bir marka, Türk toplumunun tamamen sahipleneceği bir vizyoner yaklaşımla böyle bir yatırım için kararlı bir şekilde bizleri motive etmeseydi bugün içinde bulunduğumuz tesisler olmayacaktı." dedi.

Elektrikli araç pazarında satışlar arttı

Togg’un kurulduğu dönemde Türkiye’de 20’den fazla markanın toplam yıllık elektrikli araç satışının 7 bin seviyesinde olduğunu hatırlatan Tosyalı, buna rağmen yılda 150 bin elektrikli otomobil üretme hedefiyle yola çıktıklarını aktardı.

Teknolojideki gelişmeleri ve endüstriyel dönüşümü yakından takip ettiklerini belirten Tosyalı, bugün Togg’un tek başına aylık satışlarının, 7 yıl önce 20’den fazla markanın ulaştığı yıllık satış rakamına yaklaştığını söyledi.

İlk akıllı cihazın 2,5 yıl önce piyasaya çıktığını, ardından geçen yıl fastback modeli T10F’nin satışa sunulduğunu hatırlatan Tosyalı, yeni modellerin de bunları takip edeceğini belirterek, "Süreç o kadar sağlıklı bir şekilde ilerliyor ki biz çok memnunuz ve hedeflerimizi de tutturarak devam ediyoruz." dedi.

Trafikte yaklaşık 120 bin Togg bulunuyor

Togg’un yalnızca bir otomobil değil, akıllı cihaz ekosistemi olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Tosyalı, elektrikli otomobil pazarına girdikleri dönemde araçların büyük ölçüde Marmara Bölgesi’nde yoğunlaştığını, Anadolu’da ise yeterli şarj ve servis altyapısının bulunmadığını anlattı.

Tosyalı, Togg’un temel misyonunun toplumun her kesiminin satın alabileceği ve rahatlıkla kullanabileceği otomobiller üretmek olduğunu, bu yapıyı sürdürülebilir hale getirmeyi hedeflediklerini ifade etti.

T6X gelecek haziranda satışa çıkacak

T10X’in Türk aile yapısına uygun, geniş kapsamlı ve düşük işletme maliyetine sahip bir otomobil olduğunu belirten Tosyalı, T10F ile T10X’in aylık satışlarının birbirine yakın seyrettiğini söyledi.

Yeni ve daha ekonomik modelin hazırlıklarının sürdüğünü açıklayan Tosyalı, şunları kaydetti:

"Böyle baktığımız zaman ürettiğimiz her otomobil direkt trafiğe çıktı. Allah'a çok şükür, şu ana kadar hiç böyle bir satış kaygımız olmadı, hemen akabinde yanına T10F'i çıkardık geçtiğimiz yıl. Bugün bakıyoruz satışlarımız neredeyse kafa kafaya. T10X ile T10F'nin bir aylık satışına rakiplerimizin toplam satışı yetişemiyor. Allah'a çok şükür, aylardır açık ara pazar liderliğindeyiz ve bunu da pekiştirerek devam ediyoruz.

Her satış, her yakaladığımız derece bize daha büyük sorumluluk yüklüyor ve planlarımızı tekrar tekrar gözden geçirip hem servis kalitemizi hem de fiyatlama mekanizmamızı tekrar gözden geçirttiriyor. Daha az gelirli vatandaşlarımızı araç sahibi yapabilme adına çok daha ekonomik yeni bir modelimizin hazırlığındayız ve bu artık doğum sürecine girdi, '9 ay 10 gününü bekliyor' desem tabiri caizse uygundur. Artık her ay bir şekle bürünüyor ve önümüzdeki haziran ayında bu aracımızı tüketicileriyle buluşturacağız. T10X ve T10F'den sonra T6X'i özellikle geliştirdik ki neredeyse şu anki cari fiyatlara göre çok çok daha hesaplı. Buna uygun kampanya süreçlerimiz de olacak."

T6X’in geniş bir kesim tarafından satın alınabilecek şekilde hazırlandığını aktaran Tosyalı, "Dünyada böyle bir aracı elde edebileceği en uygun fiyatla vatandaşımıza sunmak üzere hazırlık yaptık ve bugün bir kaba prototipini görüyorsunuz çünkü detayları takdir ederseniz ki bu aşamalarda açıklanmıyor ama aracımız gelecek haziranda tüketicilerimizle buluşacak inşallah." dedi.

1 milyon 300 bin liralık hedef değişmedi

Yeni modelin fiyatına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Tosyalı, "Bugünkü maliyetlerimizle baktığımız zaman hedefim, hayalim bugünkü cari fiyatların neredeyse yarı fiyatına yakın, kullanıcıya araç vermek istiyorum. Bu zaten Sayın Cumhurbaşkanımızın da talimatı. Araç ulaşılabilir olacak, her vatandaşımız bu araca, bu markaya ulaşabilecek. Bizim görevimiz, sorumluluğumuz bu." diye konuştu.

T6X’in 1 milyon 300 bin lira bandında satılacağı yönündeki açıklamasının hatırlatılması üzerine Tosyalı, yılın başında dile getirdiği hedefte değişiklik olmadığını söyledi.

Tosyalı, "Onun için de rakamlara takılmıyorum ama ben onu bu yılın başında bir mülakatımda söylemiştim. O günden bu yana hedeflerimizde bir değişiklik yok. İnşallah önümüzdeki hazirana kadar da şartlarda majör bir değişiklik olmaz, olmayacaktır. Ulaşılabilir, en ekonomik otomobili hem de en iyi donanımla vermek üzere var gücümüzle çalışıyoruz, inşallah bu hedefimize de ulaşacağız. Çok rekabetçi bir fiyatla piyasaya süreceğiz. Önümüzdeki haziran ayında talep toplamaya başlarız. Haziran ayı sonundan itibaren de kullanıcılarımıza araçlarımızı sevk etmeye başlayacağız." ifadelerini kullandı.

Servis ihtiyacının yüzde 80’i uzaktan çözülüyor

Servis altyapısına önemli yatırımlar yaptıklarını belirten Tosyalı, Türkiye’nin hemen her bölgesinde servis noktalarının bulunduğunu söyledi. Elektrikli akıllı cihazların servis süreçlerinin içten yanmalı araçlardan farklı olduğuna dikkati çeken Tosyalı, yazılımla ilgili işlemlerin büyük bölümünün uzaktan yapılabildiğini ifade etti.

Tosyalı, "Başlı başına elektronik bir sistem alıyorsunuz. Aslında servis ihtiyacının hemen hemen yüzde 80'i uzaktan yazılımla şu an çözülebiliyor. Artık kullanıcılarımız da bu seviyeye geldi. Bizim de geliştirdiğimiz yeni yazılımlarla araçlarımıza uzaktan erişerek ihtiyaçlarını çok seri bir şekilde çözebiliyoruz. Bunun yanında özellikle kendini çok daha iyi hissetmek isteyen, servisi ihtiyacı olan kullanıcılarımız için de hızla servislerimizi artırıyoruz. Anadolu'nun bugün hemen her yerinde servislerimiz var. Ama dediğim gibi bugün servis ihtiyacı fiziki ihtiyaçların dışında özellikle yazılım ve işletimsel ihtiyaçlar konusunda uzaktan erişimle ihtiyaçları çok rahatlıkla çözebiliyoruz." dedi.

Yıllık üretimde 200 binin üzeri hedefleniyor

Yeni modellerle birlikte üretim miktarının da artırılacağını açıklayan Tosyalı, "Önceki kapasitemizden kısmayacağız. Bizim hedeflediğimiz ilk etapta yılda 150 bin adet araç üretimine çıkmak. Ondan sonra da 200 bini aşan yıllık araç üretim seviyesine çıkacak şekilde her sene yeni bir segmentte araç piyasaya süreceğiz." diye konuştu.

Togg yatırımının başlangıcında nihai hedeflerin belirlendiğini ifade eden Tosyalı, projenin yalnızca araç üretip kâr elde etme düşüncesiyle oluşturulmadığını söyledi. İlk yıllarda şirketten kâr beklemenin ya da kârlılığı artırmak için kullanıcıya daha fazla maliyet yüklemenin doğru olmayacağını belirtti.

Tosyalı, "Ancak gelinen noktada, aradan geçen zamanda gerçekten doğru bir yatırım yaptık ve ilk hedefimiz toplumda herkesin ulaşabileceği, ulaşanların mutlu olacağı, dünyadaki muadilleri arasında da en ileri teknolojiye sahip bir akıllı cihaz ortaya koymaktı. Bunu başardık. Şimdi diğer sürümü yüksek modellerle hem kullanıcı sayısını artırıyoruz hem araç sayımız arttıkça maliyet optimizasyonuna giriyoruz ve toplam yatırım içerisinde üretilen araç sayısına baktığınız zaman araç başına düşen yatırım maliyetimiz çok kabul edilebilir değerlere geldi. Yani takdir ederseniz ki bir bebeğiniz olmuş, hemen ilk günden 'Koş hadi, para kazan gel.' olmaz, yani ona bir emek vermeniz lazım. Bu bizim bir evladımız ve çok sağlıklı bir şekilde yürüyor. Hem yatırımcısına hem de kullanıcısına güven vererek inşallah yüzünü güldürerek devam ediyor." dedi.

Trugo yatırımları sürecek

Togg’un şarj markası Trugo’nun elektrikli araçların yaygınlaşmasında öncü rol üstlendiğini belirten Tosyalı, araçların uygun şarj altyapısıyla buluşması için yoğun yatırım yaptıklarını söyledi.

Tosyalı, "Trugo'ya yatırım yapmak gibi bir mecburiyetimiz vardı çünkü öncülük yapmamız gerekiyordu. Ürettiğimiz her aracın mutlaka şarj istasyonuyla, uygun bir şarj istasyonuyla buluşması lazımdı ve araçlarımız satıldıkça, tercih edildikçe hangi hatlarda daha fazla kullanılıyorsa Trugo olarak oralara yoğun yatırım yaptık." ifadelerini kullandı. Trugo’da Togg araçlarına daha uygun fiyatla enerji sağlandığını belirten Tosyalı, markanın şarj alanındaki yatırımlarına devam edeceğini bildirdi.

Avrupa’daki bankalarla görüşmeler sürüyor...

Yurt dışı çalışmalarına da değinen Tosyalı, geçen yıl Almanya pazarına girdiklerini hatırlattı. Birçok ülkeden Togg’u satmak isteyenlerin başvuruda bulunduğunu belirten Tosyalı, Almanya tercihinde ülkedeki Türk nüfusunun etkili olduğunu söyledi.

Almanya’da beklenenden daha yoğun ilgiyle karşılaştıklarını aktaran Tosyalı, Avrupa’daki araç kredilendirme sisteminin Türkiye’den farklı olması nedeniyle bölgedeki bankalarla görüşmelerin sürdüğünü bildirdi.

Yeni yerli otomobil girişimlerine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Tosyalı, bu çalışmaların Togg’a rakip olarak görülmemesi gerektiğini belirtti.

Tosyalı, "Ben böyle girişimlerden aslında çok mutlu oluyorum. İnşallah sadece girişim olarak kalmaz. Çünkü Türkiye'nin otomobil pazarı büyük bir pazar. Yüzlerce yıllık üreticilerin cirit attığı bir pazarda TOGG ortaya çıktı. TOGG'un karnesi ortada. Yani yeni bir marka, bir değil birkaç marka dahi çıksa bu TOGG'a rakip diye algılamak yanlış olur. Her birinin segmenti ayrı, hitap edeceği müşteri başka, kendini konumlandıracağı segment farklı. Ben bunu bir zenginlik olarak görüyorum. Hiç öyle bir duyguya kapılmadım. Keşke sayılarımız artsa ve bu ekosistem daha da büyüse, özellikle endüstriyel dönüşüm ekosistemi, otomobildeki endüstriyel dönüşüm ekosistemi daha da gelişse, ben bundan çok daha mutlu olurum." dedi.

Dünya

İşsizlik oranı ise 0,5 puan artarak yüzde 8,1 seviyesinde gerçekleşti. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,8 iken kadınlarda yüzde 10,6 olarak tahmin edildi.

İstihdam oranı yüzde 48,3

İstihdam edilenlerin sayısı 2026 yılı Temmuz ayında bir önceki aya göre 388 bin kişi azalarak 32 milyon 362 bin kişi, istihdam oranı ise 0,6 puan azalarak yüzde 48,3 oldu. Bu oran erkeklerde yüzde 65,5 iken kadınlarda yüzde 31,4 olarak gerçekleşti.

İşgücüne katılım yüzde 52,5

İşgücü, 2026 yılı Temmuz ayında bir önceki aya göre 238 bin kişi azalarak 35 milyon 222 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 0,4 puan azalarak yüzde 52,5 olarak gerçekleşti. İşgücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 70,3 iken kadınlarda yüzde 35,2 oldu.

Gençlerde işsizlik yüzde 14,5

15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 1,5 puan artarak yüzde 14,5 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde yüzde 11,3, kadınlarda ise yüzde 20,3 olarak tahmin edildi.

Haftalık çalışma süresi 42 saat

İstihdam edilenlerden referans döneminde işbaşında olanların, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi 2026 yılı Temmuz ayında bir önceki aya göre 0,4 saat azalarak 42,0 saat olarak gerçekleşti.

Atıl işgücü oranı yüzde 30,6

Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı 2026 yılı temmuz ayında bir önceki aya göre 1,8 puan artarak yüzde 30,6 oldu.

Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 20,8 iken işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı yüzde 19,5 olarak tahmin edildi.

Ekonomim

Düzenleme, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile 1 Haziran 2019'dan önce imar planlarında yalnızca ticari kullanıma ayrılmış alanlarda bulunan tesislere istisna getirildi.

Belirli tesisler kapsam dışında tutuldu

Yeni düzenlemeye göre, turizm işletmesi veya kısmi turizm işletmesi belgesi bulunan söz konusu tesislerde, aynı malike ait konaklama birimleri üzerinde kat mülkiyeti ya da kat irtifakı bulunması halinde yönetmeliğin 13'üncü maddesinin sekizinci fıkrası uygulanmayacak.

Böylece bu tesislerde mevcut kat mülkiyeti ve kat irtifakı, yönetmeliğe aykırılık olarak değerlendirilmeyecek.

Mevcut uygulamada belge iptal edilebiliyordu

Yönetmeliğin ilgili fıkrası, konaklama hizmeti sunulan tesislerin tek bir bağımsız bölüm sayılmasını öngörüyor. Aynı hüküm kapsamında, konaklama birimleri üzerinde devre mülk, kat irtifakı ve kat mülkiyeti gibi şerhe tabi haklar kurulmasına izin verilmiyor.

Bu şartları karşılamayan tesislere turizm belgesi düzenlenmezken, sonradan aykırılığı tespit edilen işletmelerin belgeleri de iptal edilebiliyordu. Yapılan değişiklikle, belirtilen nitelikleri taşıyan tesisler bu uygulamanın dışında bırakıldı.

AA

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın katılımıyla gerçekleştirilen imza töreninde, programın yeni dönemine ilişkin protokoller KOSGEB ile kamu, özel ve katılım bankalarının temsilcileri tarafından imzalandı.

Yeni düzenlemeyle KOBİ’lerin yanı sıra büyük işletmelerin de finansman desteği almasına imkân sağlanırken, KOSGEB tarafından karşılanan finansman desteği 10 puandan 12 puana yükseltildi.

685 Bin 953 İstihdam Korundu

Program kapsamında geçtiğimiz dönemde 38 bin 208 işletmenin başvurusu onaylandı.

Ağustos 2026 itibarıyla toplam 17 bin 843 işletmeye 11,2 milyar TL destek sağlandı ve 685 bin 953 istihdamın korunmasına katkıda bulunuldu.

Program kapsamında 4 bin 127 işletme 15,4 milyar TL finansmana erişim sağladı.

İmalat Sanayisine Güçlü Finansman Desteği

Programdan, KOSGEB tarafından desteklenen sektörlerde faaliyet gösteren ve merkez veya şube ana ya da yan faaliyet NACE kodu “Kısım C – İmalat” başlığı altında yer alan KOBİ’ler ile büyük işletmeler yararlanabilecek.

Başvuru yapacak işletmelerin İşletme Beyanı’nın güncel olması ve Türk Ticaret Kanunu’nda tanımlanan gerçek veya tüzel kişi statüsünde bulunması gerekiyor.

İşletme başına kullandırılabilecek kredi tutarı, işletmenin 2026 yılı Ocak-Haziran dönemine ait muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde, destek kapsamındaki iş yerleri için beyan edilen prime esas kazanç toplamının aylık ortalaması kadar olabilecek.

Finansal yetkinliği ve Ar-Ge yetkinliği olan işletmeler için kredi tutarı bir kat artırımlı uygulanacak.

Kredi Üst Limitleri Artırıldı

Program kapsamında;

• KOBİ’ler için kredi üst limiti 50 milyon TL,
• Büyük işletmeler için kredi üst limiti 150 milyon TL olacak.

Yeni düzenlemeyle büyük işletmeler için daha önce 50 milyon TL olarak belirlenen kredi üst limiti 150 milyon TL’ye yükseltildi.

Krediler, azami 6 ay anapara ödemesiz dönemli ve azami 36 ay vadeli olarak kullandırılabilecek.

Finansman Desteği 12 Puana Yükseltildi

Kredi kullanan ve 2026 yılı Ocak-Haziran dönemine ait ortalama aylık prim gün sayısını 2026 yılı Temmuz-Aralık döneminde koruyan işletmeler finansman desteğinden yararlanabilecek.

KOSGEB tarafından sağlanan finansman desteği 10 puandan 12 puana yükseltilecek. İşletme başına sağlanabilecek destek tutarı, başvuru tarihinden sonra kullanılan kredi için 12 destek puanına karşılık gelen tutarla sınırlı olacak.

Sabit faizli veya kâr paylı kredilerde bankalar tarafından uygulanabilecek azami oran yüzde 37, değişken faizli veya kâr paylı kredilerde ise TLREF+1 olacak.

Kredi tahsis ve kullandırım ücretleri dâhil olmak üzere bankalar tarafından uygulanabilecek toplam komisyon, kullandırılan kredinin yüzde 1’ini geçemeyecek.

KOBİ’lere Kefalet İmkânı

Program kapsamında kredi kullanacak KOBİ’lere, KGF, KFK ve İGE aracılığıyla kefalet sağlanabilecek. Böylece teminat yetersizliği yaşayan KOBİ’lerin program kapsamında sunulan finansman imkânlarına erişimi kolaylaştırılacak.

15 Banka ile İş Birliği

Program kapsamındaki krediler aşağıdaki bankalar aracılığıyla kullandırılacak:

T.C. Ziraat Bankası, Türkiye Vakıflar Bankası, Türkiye Halk Bankası, Türk Ekonomi Bankası, Türkiye İş Bankası, Türkiye Garanti Bankası, Akbank, Yapı ve Kredi Bankası, DenizBank, QNB Bank, Ziraat Katılım Bankası, Kuveyt Türk Katılım Bankası, Türkiye Emlak Katılım Bankası, Türkiye Finans Katılım Bankası ve Vakıf Katılım Bankası.

Başvurular 1 Eylül - 31 Ekim Tarihleri Arasında Alınacak

İstihdamı Koruma Destek Programının genişletilen finansman desteğine ilişkin başvurular, 1 Eylül -31 Ekim 2026 tarihleri arasında alınacak.

Programla imalat sanayinde faaliyet gösteren işletmelerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması, üretim kapasitesinin korunması ve istihdamın sürekliliğinin desteklenmesi amaçlanıyor.

Detaylı bilgi için tıklayınız.

Başvuru için tıklayınız.

Bu fazda, taşınmaz sahibi gerçek kişi tarafından e-Devlet Kapısı'ndaki "kira sözleşmesi işlemleri" bölümü üzerinden hazırlanacak sözleşmenin, kiracı ve varsa kefil tarafından e-Devlet Kapısı üzerinden onaylanması sağlanıyor.

Uygulamanın ikinci fazına 9 Mayıs 2025'te geçildi. Buna göre, emlak danışmanları ve yetkilendirilen kişilere de sözleşme hazırlama ve tarafların (taşınmaz sahibi/hissedar, kiracı ve varsa kefil) onayına sunma imkanı tanındı.

Bu hizmetin fonksiyonları, kullanıcıların talepleri doğrultusunda sürekli geliştiriliyor. Bu kapsamda "hata düzeltme" ve "güncelleme" fonksiyonları da kullanıcıların hizmetine sunuldu.

Bütün kira sözleşmeleri e-Devlet'te zorunlu hale getirilecek

Bu sayede hazırlanan sözleşmelerde onay verilmesinin ardından 15 gün içinde yazım, rakam veya bilgi girişlerindeki maddi yanlışlıklar giderilebiliyor. "Güncelle" fonksiyonu ile de sözleşmenin taraflarının iletişim bilgileri, kira tutarı ve ödenmesine ilişkin bilgiler sürekli güncel tutulabiliyor.

Uygulamayla, kira sözleşmeleri için zaman damgalı "barkodlu belge" oluşturulabiliyor ve e-Devlet Kapısı üzerinden doğrulama işlemi gerçekleştiriliyor.

Bakanlıkça, bütün kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden yapılmasını zorunlu hale getirecek bir çalışma da yapılıyor.

Kira sözleşmelerinin kurumlara iletilmesine gerek kalmıyor

Bu hizmetle, hem vatandaşlar hem de emlak işletmeleri bakımından olası mağduriyetlerin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Ayrıca vatandaşlar, doğrulanmış şeffaf bilgilere de erişebiliyor. Böylece, yetki belgesiz kira işlemlerine aracılık edilmesi önlenirken, kiralamaya konu taşınmazın sahipliği de kontrol edilebiliyor. Vatandaşlar, kurumlara kira sözleşmelerini iletme yükünden de kurtulurken, entegre hizmetlerle bürokrasi de azalmış oluyor.

Hizmet kapsamında bugüne kadar 72 bin 581 kira sözleşmesi onaylandı. Uygulama kapsamında 81 ilin tamamında "e-kira sözleşmesi" düzenlendi. Bu hizmetin vatandaşlarca etkin kullanımının sağlanması amacıyla ekranlar kullanıcı dostu olarak tasarlandı. Ayrıca, "kira sözleşmesi işlemleri" giriş ekranında hizmetin kullanım videosuna ve kullanım kılavuzuna yer verildi, böylece vatandaşlar hizmetin adımları konusunda bilgilendirildi. Aynı amaçla hazırlanan kamu spotları da televizyonlarda yayımlanıyor.

"Vatandaş odaklı hizmet anlayışını merkeze aldık"

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, e-Devlet Kapısı üzerinden vatandaşların erişimine açılan "kira sözleşmesi işlemleri" uygulamasının ilgi gördüğünü belirterek, bu sistemi, vatandaş odaklı hizmet anlayışı kapsamında devreye aldıklarını söyledi.

Uygulamanın, vatandaşların bu hizmetten faydalanması için ek maliyete katlanmasına gerek olmayacak şekilde kurgulandığına işaret eden Şimşek, "Hizmet kalitesini artırmak için ekiplerimiz arka planda çalışmaya devam ediyor. Vatandaşlarımızı kira sözleşmesi işlemlerini e-Devlet Kapısı üzerinden yapmaya davet ediyoruz. Böylece, mekandan bağımsız, zaman ve belge maliyeti olmadan hızlı, kolay ve güvenilir şekilde sözleşme işlemleri yapılabilir" dedi.

Bugün başlayacak ve 1 Eylül'e kadar sürecek toplantılarda, jeopolitik gerginliklerin küresel ekonomiye etkisine ilişkin son değerlendirmeler ele alınacak.

Küresel büyüme görünümü, derinleşen küresel dengesizlikler ve dünya genelinde yükselen kamu borç seviyeleri gündemin diğer başlıkları arasında bulunuyor.

Toplantılara katılacak bakanlar ayrıca büyüme dostu politikaları ve özel sektörle işbirliğinin güçlendirilmesi konularını da görüşecek.

Bakan Şimşek'in, toplantılar kapsamında mevkidaşları ve uluslararası finansal kuruluşların başkanlarıyla ikili görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor.

Ekonomim

Yapay zekânın görünmeyen altyapısını oluşturan veri merkezleri, hızla büyüyen elektrik ve su talebiyle yeni bir ekolojik baskı yaratıyor. Yapay zekâ kullanımı arttıkça enerji tüketimi, karbon ayak izi ve su ihtiyacı büyüyor; dijital dönüşüm giderek daha fiziksel bir çevresel maliyet üretiyor.

Yapay zekâ devrimi çoğu zaman ekranlarımızda gördüğümüz uygulamalar, sohbet robotları ve akıllı sistemler üzerinden tartışılıyor. Oysa bu dijital dünyanın görünmeyen bir fiziksel altyapısı bulunuyor: veri merkezleri. Milyarlarca sorguyu işleyen, bulut hizmetlerini ayakta tutan ve yapay zekâ modellerini çalıştıran bu tesisler, artık yalnızca teknoloji sektörünün değil enerji, su ve iklim politikalarının da merkezinde yer alıyor.

Birleşmiş Milletler Üniversitesi tarafından yapılan en güncel çalışmalara göre, yapay zekâ talebindeki büyümenin sürmesi hâlinde veri merkezlerinin yıllık elektrik tüketimi 2030 yılında 945 teravat-saate ulaşacak. Bu miktar, bugün Japonya'nın toplam yıllık elektrik tüketimine denk geliyor. Aynı dönemde veri merkezlerinin su tüketiminin 9,3 trilyon litreye, karbon emisyonlarının ise 399 milyon tona çıkması bekleniyor.

Çalışmaların dikkat çektiği bir başka veri daha çarpıcı. 2025 yılında veri merkezleri yaklaşık 448 teravat-saat elektrik tüketti, 208 milyon ton karbondioksit saldı ve 4,5 trilyon litreyi aşan su kullandı. Başka bir ifadeyle, yalnızca beş yıl içinde enerji, su ve karbon ayak izinin yaklaşık iki katına çıkacağı öngörülüyor.

Sanal dünyanın çok fiziksel gerçekliği

Uzun yıllar boyunca dijitalleşme, kaynak kullanımını azaltan ve çevre dostu bir dönüşüm olarak sunuldu. Kâğıt yerine dosyalar, mağaza yerine e-ticaret, toplantı salonu yerine çevrim içi görüşmeler örnek gösterildi. Ancak yapay zekâ çağında bu anlatının eksik kaldığı daha net biçimde ortaya çıkıyor.

Veri merkezleri aslında 21. yüzyılın fabrikaları. Sanayi çağının fabrikaları kömür ve petrol tüketirken, dijital çağın fabrikaları elektrik ve su tüketiyor. Özellikle büyük dil modelleri ve üretken yapay zekâ sistemleri milyonlarca yüksek performanslı işlemcinin günün her saati çalışmasını gerektiriyor. Bu işlemcilerin oluşturduğu ısıyı kontrol altında tutabilmek için de yoğun soğutma sistemleri kullanılıyor.

Birleşmiş Milletler Üniversitesi araştırmacıları, bugün veri merkezlerinin enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sinin doğrudan yapay zekâ faaliyetlerinden kaynaklandığını, bu oranın 2030'a kadar yüzde 40'a yükselebileceğini belirtiyor. Üstelik enerji talebinin büyük bölümü modellerin eğitilmesinden değil, günlük kullanımından kaynaklanıyor. Sohbet robotlarına yöneltilen milyarlarca soru, yapay zekânın asıl enerji iştahını oluşturuyor.

Su krizinin yeni aktörü

Veri merkezleri tartışılırken çoğu zaman enerji öne çıkıyor. Ancak uzmanlara göre geleceğin daha kritik başlığı su olabilir.

Reuters'ın daha önce yayımladığı kapsamlı bir analiz, orta büyüklükte bir veri merkezinin günde yaklaşık 1,4 milyon litre su kullandığını ortaya koyuyor. İklim değişikliği nedeniyle kuraklık riskinin arttığı bir dönemde bu rakamlar giderek daha fazla dikkat çekiyor.

Birleşmiş Milletler Üniversitesi raporuna göre veri merkezlerinin su tüketimi 2030 yılında 9,3 trilyon litreye ulaşacak. Bu miktar, yaklaşık 1,3 milyar insanın yıllık su ihtiyacına eşdeğer bir hacim anlamına geliyor. Üstelik veri merkezlerinin önemli bir kısmı, arazi ve enerji avantajları nedeniyle zaten su stresi yaşayan bölgelerde kuruluyor.

Bu durum yalnızca çevresel değil, aynı zamanda toplumsal bir sorun yaratıyor. ABD'nin bazı eyaletlerinde veri merkezi yatırımları nedeniyle yerel halk ile teknoloji şirketleri arasında gerilimler yaşanıyor. Çiftçiler yeraltı su kaynaklarının baskı altına girmesinden, yerel yönetimler ise altyapı maliyetlerinin artmasından kaygı duyuyor.

Asıl çelişki: Hem vazgeçilmez hem sorunlu

Veri merkezleri meselesini önemli kılan nokta tam da burada ortaya çıkıyor. Çünkü ne yapay zekâdan ne de çevresel sürdürülebilirlik hedeflerinden vazgeçmek mümkün görünüyor.

Yapay zekâ sağlık araştırmalarından ilaç geliştirmeye, enerji şebekelerinin optimizasyonundan iklim modellemelerine kadar çok geniş bir alanda verimlilik artışı sağlıyor. Hatta yenilenebilir enerji sistemlerinin daha etkin yönetilmesi için de yapay zekâ çözümlerine ihtiyaç duyuluyor. Bir başka ifadeyle, iklim kriziyle mücadelede kullanılması beklenen araçlardan biri yine yapay zekânın kendisi.

Fakat aynı teknoloji, çözmeye çalıştığı problemlerin bir kısmını büyütme potansiyeli de taşıyor. Bu nedenle karşımızda klasik bir teknoloji karşıtlığı veya teknoloji savunuculuğu tartışması bulunmuyor. Mesele, teknolojik ilerleme ile ekolojik sınırlar arasındaki gerilimin nasıl yönetileceği sorusunda düğümleniyor.

Teknoloji şirketleri çözüm arıyor, ama yeterli mi?

Artan baskılar nedeniyle büyük teknoloji şirketleri yeni çözümler geliştirmeye çalışıyor.

Microsoft, yeni nesil veri merkezlerinde kapalı devre sıvı soğutma sistemleri kullanarak su tüketimini dramatik biçimde azalttığını duyurdu. Şirket, bazı yeni tesislerde yıllık su kullanımının bir restoran düzeyine kadar indirilebildiğini savunuyor.

Google ise 2030 yılına kadar kullandığından daha fazla suyu doğaya geri kazandırma hedefi açıkladı. Şirket, yerel su altyapısına yatırım yapacağını ve veri merkezlerinin su kullanımını daha şeffaf biçimde raporlayacağını belirtiyor.

Öte yandan uzmanlar, teknolojik verimlilik artışlarının tek başına yeterli olmayabileceğini düşünüyor. Çünkü yapay zekâ talebi, verimlilik kazanımlarından daha hızlı büyüyor. Enerji ekonomisinde "Jevons paradoksu" olarak bilinen durum burada da kendini gösteriyor: Sistemler daha verimli hâle geldikçe kullanım hacmi büyüyor ve toplam tüketim düşmek yerine artabiliyor.

Yeni çağın siyasi sorusu

Avrupa Birliği'nin veri merkezleri için enerji verimliliği standartları ve sürdürülebilirlik etiketleri hazırlaması tesadüf değil. Veri merkezleri artık yalnızca özel sektör yatırımı olarak görülmüyor; enerji güvenliği, su yönetimi ve iklim politikalarının bir parçası kabul ediliyor.

Birleşmiş Milletler Üniversitesi raporunun belki de en önemli katkısı burada yatıyor. Rapor, yapay zekânın yalnızca karbon salımı üzerinden değerlendirilmesine karşı çıkıyor. Elektrik, su, arazi kullanımı ve elektronik atıklar birlikte ele alınmadıkça gerçek maliyet tablosunun görülemeyeceğini vurguluyor. Veri merkezlerinin kapladığı alanın da 2030'a kadar yaklaşık 6.900 kilometrekareden 14.500 kilometrekarenin üzerine çıkacağı öngörülüyor.

Sonuçta veri merkezleri tartışması bize daha büyük bir gerçeği hatırlatıyor: Yapay zekâ aslında sanal değil, son derece fiziksel bir teknoloji. Her sorgu elektrik şebekesine, su kaynaklarına, madenlere ve araziye dayanıyor.

Bu nedenle önümüzdeki yılların temel sorusu "Yapay zekâ olsun mu olmasın mı?" sorusu olmayacak. Asıl soru, yapay zekâ çağının altyapısını hangi enerji kaynaklarıyla, hangi su politikalarıyla ve hangi sürdürülebilirlik ilkeleriyle kuracağımız olacak. Çünkü teknolojik ilerleme ile ekolojik denge arasında yapılacak bir tercih ne gerçekçi ne de mümkün görünüyor. İnsanlığın önündeki görev, bu iki zorunluluğu aynı denklem içinde buluşturacak yeni bir kalkınma anlayışı geliştirmekten geçiyor. Bu başarılamazsa, dijital uygarlığın yükselişi ekolojik maliyetler nedeniyle kendi sınırlarına çarpacak. Başarılabilirse, yapay zekâ yalnızca geleceğin teknolojisi değil, sürdürülebilir geleceğin de araçlarından biri hâline gelecek.

Dr. S. Armağan Vurdu-Ekonomim

1’ inci fıkrasında, Kurumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır. denildikten sonra 7’ nci fıkrasında da, örtülü sermaye kapsamında kar payı sayılarak yapılan vergilendirme işleminin düzeltilmesine ilişkin hükme yer verilmiştir.

Danıştay Üçüncü Dairesince verilen 16.12.2025 tarih ve E:2025/4695, K:2025/5580 sayılı Kararda, özetle;

“Örtülü sermaye niteliğindeki borcu kullanan şirketin ilgili yılda faiz giderini kanunen kabul edilmeyen gider olarak kaydetmesi, sonradan kâra geçerek kurumlar vergisi ödemesi durumunda bu gideri kendi bünyesinde vergilendirdiği anlamına geleceğinden, faiz gelirini daha önce kurumlar vergisi matrahına dahil etmiş olan borç veren nezdinde iade hakkı doğuracaktır.

Aksi yorum ise borcu kullanan şirketin ilgili yıldan sonraki yıllara aktarabileceği zararının azalması ve borç veren şirketin de matrahına dahil olması nedeniyle aynı faiz gelirinin her iki şirket bünyesinde de vergilendirilerek mükerrer vergilendirmeye yol açacak ve yukarıda söz edilen yasal düzenlemenin amacına aykırı olacaktır.

Bu durumda, örtülü sermaye niteliğindeki borcu kullanan ilgili şirketin 2022 yılında k âra geçerek, tahakkuk eden kurumlar vergisini ödediği anlaşıldığından söz konusu faiz geliri için 2019 yılında tahakkuk ederek ödenen kurumlar vergisinin iadesi isteminin reddine dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediğinden aksi yönde yazılı gerekçe ile verilen Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmiştir.” Şeklinde karar vermiştir.

Dolayısıyla, borcu kullanan nezdinde takip eden vergilendirme dönemlerinde ödeme çıkması durumunda, borç veren nezdinde daha önce gelir yazılan tutarın düzeltilmesi başvurularında yukarıda bahsettiğimiz Danıştay Üçüncü Dairesinin söz konusu kararının göz önünde bulundurulması gerektiğini hatırlatmak isteriz.

Bilgilerinize sunarız.

Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 2022 yılında yaptığı bir açıklamada, 15 Ağustos 2023 tarihinden önce takibe düşmüş ve değeri 2 bin liranın altındaki icra dosyalarının otomatikman silineceğini açıklamıştı.

Buna ilişkin düzenleme yılın sonunda çıkarken, 2023 yılı Ocak ayından itibaren de uygulama tebliğiyle birlikte dosyalar silindi. Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan 5 milyon kişiye ait 10 milyon dosyanın silineceğini açıklamasına rağmen, 2023 yılı Haziran ayı itibarıyla icra iflas dosyası sayındaki net azalış 1.5 milyon olmuştu.

İstatistiklere göre mahkemelerdeki icra iflas dosyası sayısı ekonomi programının uygulanmaya başladığı 2023 yılı Haziran ayında 21 milyon 683 bin düzeyindeydi. 2023 yılını ise mahkemeler 21 milyon 308 bin 196 dosya ile kapattı. Takip eden 2024 yılında icra iflas dosyası sayısı 947 bin adet artarak 22 milyon 256 bin 120’ye yükseldi.

2025’te arttı, 2026’da artış hızı iki katına çıktı

Mahkemelerdeki icra iflas dosyası sayısı 2025 yılından itibaren sert bir yükseliş eğilimine girdi ve yılı 1 milyon 823 binlik artışla 24 milyon 79 bin ile kapattı. İçinde bulunduğumuz 2026 yılında ise icra iflas dosyası sayısı geçmiş dönemlerin çok çok üstünde bir performansla artış gösterdi. Ocak ve Şubat ayları haricinde aylık artan dosya sayısı 200 bini geçti. Hatta yılın ikinci yarısından itibaren bu sayılar da ikiye katlandı ve sadece Haziran ayında icra iflas dosyası sayısı 446 bin 976 artarak 25 milyon 432 bine yükseldi. Takip eden Temmuz’da 364 bin artarak 25 milyon 796 bine yükselen icra iflas dosyası sayısı Ağustos ayı sonu itibarıyla da 282 bin 486 adet daha artarak 26 milyon 78 bin ile ilk kez 26 milyonun da üzerine çıkmış oldu.

Hüseyin Gökçe-Ekonomim

Eşdeğer ilaçta yeni uygulama

Yeni tebliğde, ilk kez eşdeğeri üretilerek piyasaya giren bir ilacın fiyatının yüzde 60 seviyesine düşmesi uygulaması kaldırıldı ve ilk yıl fiyatı yüzde 80, ikinci yıl yüzde 75 ve üçüncü yıl yüzde 70 düşürülmesi uygulaması getirildi. Bu ürünler yerli imalatsa ve pazar payları ilk yılın sonunda yüzde 5’e ulaşırsa fiyat düşüşü yüzde 85, üçüncü yıl yüzde 10 pazar payına ulaşırsa yüzde 75 olarak uygulanacak. Piyasada kalması amacıyla fiyat düşüşlerinden koruma amacıyla oluşturulan fiyat korumalı ilaç kapsamında da değişiklik yapıldı. Daha önce 1 Ağustos 1987 öncesinde piyasaya çıkmış ilaçlara fiyat koruması uygulanırken, 1 Ocak 2000 öncesi ilaçlara da fiyat koruması getirilmesi kriteri getirildi. Ayrıca, daha önce sadece ilaç ticari ismiyle koruma uygulanırken, etkin maddeler bazlı bir liste yapılması usulü getirildi.

Tebliğle, hem orijinal hem de eşdeğeri, eşi bulunan ilaçların fiyat almak için başvurması gereken dönemler ve değerlendirme dönemleri de yeniden belirlendi. Bu fiyatları belirlemekle ilgili Fiyat Değerleme Komisyonu yılda bir kez olağan olarak toplanacak, ihtiyaç olması halinde dönem içinde de toplantı yapabilecek. Eğer geri ödeme kapsamında değilse geleneksel bitkisel tıbbi ürünlerin, satıcının beyanıyla fiyatı belirlenecek. Geri ödeme kapsamına alınırsa genel hükümlere göre fiyatı belirlenecek. Yine reçetesiz satılabilen ürünler genel hükümlere göre fiyatlanacak.

Mehmet Kaya-Ekonomim

Edinilen bilgiye göre yeni dönemde en önemli değişikliklerden biri ürün karmasında yaşanacak. Devir sonrasında alkollü içecek tedarikinin durdurulduğu CarrefourSA’da mevcut stokların eritilmesi için yüksek oranlı indirimlere gidildi. Stokların tamamlanmasının ardından ise CarrefourSA mağazalarında alkollü içecek satışının sona ermesi planlanıyor.

Alkol rafları indirimle boşaltıldı

CarrefourSA’da alkollü içeceklerden boşalacak alanların ise yeni kategorilerle değerlendirilmesi planlanıyor. Bu kapsamda öne çıkan kategorilerden biri “wellness” olacak. Edinilen bilgilere göre şirket, sağlıklı yaşam ve aktif yaşam ekseninde yeni bir ürün grubu oluşturmak için hazırlık yapıyor. Yeni bölümlerde yalnızca gıda ve kişisel bakım ürünlerinin değil, spor ve egzersize yönelik ürünlerin de bulunması planlanıyor.

Böylece CarrefourSA, klasik süpermarket ürünlerinin yanında sağlıklı ve aktif yaşamla bağlantılı gıda dışı kategorilere de daha fazla alan ayıracak. Wellness hamlesinin yalnızca alkollü içeceklerden boşalan rafların doldurulmasıyla sınırlı kalmayacağı, mağazaların yeni dönem ürün ve kategori stratejisinin önemli parçalarından biri haline geleceği belirtiliyor. Bu adımla birlikte özellikle kentli tüketiciye hitap eden, gıda ile yaşam tarzı kategorilerini aynı mağazada buluşturan bir yapı oluşturulması hedefleniyor. Öte yandan markanın isminin değişmesi de gündemde ve bunun için de çalışma yapıldığı edinilen bilgiler arasında.

A101’lerden farklı segmentte olacak

Yeni dönemde CarrefourSA’nın A101 mağazalarının bir alternatifi ya da daha büyük formatı olarak konumlandırılması beklenmiyor. Tam tersine grubun, iki markanın birbirinden farklı müşteri segmentlerine hitap etmesini sağlayacak bir yapı üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre CarrefourSA’nın gelecekteki konumlandırmasında, BİM’in ana indirim marketi operasyonundan ayrı geliştirdiği File modeliyle benzer bir ayrışma hedefleniyor. Buna göre A101 uygun fiyat ve yaygın mağaza ağına dayalı indirim marketi kimliğini sürdürürken CarrefourSA; ürün çeşitliliğinin, mağaza deneyiminin ve farklı kategorilerin daha fazla öne çıktığı ayrı bir segmentte faaliyet gösterecek.

Nitekim devir sonrasında yapılan açıklamada da A101 ile CarrefourSA’nın farklı yönetim yapıları altında, ayrı segmentlerde ve kendi marka kimliklerini koruyarak faaliyetlerini sürdüreceği belirtilmişti. Bu ayrışma aynı zamanda Aydın Grubu’nun gıda perakendesinde farklı tüketici gruplarına farklı markalarla ulaşmasına imkân sağlayacak. CarrefourSA’nın özellikle süpermarket ve daha üst segment mağazacılıktaki mevcut müşteri tabanı korunurken ürün karmasında yapılacak değişikliklerle markanın yeni bir kimliğe taşınması planlanıyor.

Mağazaların görünümü de değişiyor

Dönüşüm yalnızca raflarla sınırlı olmayacak. CarrefourSA mağazalarının fiziksel görünümünde de yenilenmeye gidiliyor. Yeni konsept kapsamında mağaza içi yerleşim, kategori alanları ve genel görsel yapının yeniden ele alınması bekleniyor. Özellikle yeni oluşturulacak kategorilerin daha görünür hale getirilmesi ve CarrefourSA’nın A101’den belirgin biçimde ayrışan bir mağaza deneyimine sahip olması üzerinde duruluyor. Wellness kategorisi de bu yeni mağaza kimliğinin dikkat çeken unsurlarından biri olacak.

10 A101, 38 CarrefourSA mağazası rekabet nedeniyle elden çıkarılacak

CarrefourSA'nın yeni dönemine CEO Hatice Evren liderlik ediyor. Devir sonrasında açıklanan yeni yapılanmada da Evren'in şirketin CEO'su olarak görevini sürdüreceği belirtilmişti. Bu kapsamda daha önce şirkette üst düzey yönetimde yer alan birçok isimle de yollar ayrıldı. Bununla birlikte CarrefourSA'nın ayrı yönetim yapısının korunması yalnızca grubun tercihi değil. Rekabet Kurulu, A101'in CarrefourSA'yı devralmasına 30 Temmuz'da koşullu izin verirken şirketlerin bağımsız organizasyon yapılarını korumasını şart koştu. Kurul ayrıca rekabetçi endişelerin bulunduğu bölgelerde 10'u A101, 38'i CarrefourSA olmak üzere toplam 48 mağazanın elden çıkarılmasını kararlaştırdı. Kurul ayrıca işlem sonrasında toplam istihdam seviyesinin üç yıl boyunca korunmasını şart koştu. Her yıl en az 75 KOBİ veya yerel üreticinin desteklenmesi ile yöresel ürünlerinin mağazalardaki görünürlüğünün artırılması da taahhütler arasında bulunuyor.

Yener Karadeniz-Ekonomim

2025 listesinde yine bankalar güçlü. Ama bu bankalarla sınırlı değil. Daha geniş bir dönüşüm söz konusudur:

Bankaları; sigorta şirketleri, emeklilik şirketleri, yatırım kuruluşları, menkul kıymet aracı kurumları ve tüketici finansman şirketleriyle birlikte değerlendirdiğimizde karşımıza çok daha geniş bir finansal sistem çıkıyor.

TSKB, HSBC, Ziraat Katılım, Vakıf Katılım, AnadoluBank ve Türkiye Finans gibi bankaların yanında İş Yatırım, Garanti Yatırım, Yapı Kredi Yatırım ve Deniz Yatırım gibi sermaye piyasası kuruluşları var.

Anadolu Sigorta, Garanti Emeklilik, Allianz Yaşam ve Emeklilik, Sompo Sigorta, Quick Sigorta, Anadolu Hayat Emeklilik ve Agesa da listede.

Katılımevim gibi tasarruf finansman şirketleri ve Mercedes-Benz Kamyon Finans gibi tüketici finansmanı şirketleri de aynı tabloda bulunuyor.

DEVLET BANKALARI KAZANÇ YARIŞININ ZİRVESİNDE

2025 listesinin üzerinde ayrıca durulması gereken taraflarından biri kamu bankalarıdır. Geçen yıl kurumlar vergisi rekortmenleri listesinde ikinci sırada bulunan Ziraat Bankası bu yıl birinci sıraya yükseldi. Türkiye Vakıflar Bankası ise beşinci sıradan üçüncü sıraya çıktı.

Devlet bankalarının ülkenin en büyük kurumlar vergisi mükellefleri arasına girmesi ilk bakışta olumlu bir gelişme olarak görülebilir. Kamu bankası kâr ediyor ve bu kâr üzerinden devlete vergi ödüyor. Fakat iktisadi açıdan mesele burada bitmiyor. Şu soruyu da sormamız gerekiyor: Bankaların bu yüksek kârlılığı hangi ekonomik ilişkinin sonucudur?

Bankanın geliri büyük ölçüde ekonominin diğer aktörlerinin finansman maliyetidir. Bir tarafta banka açısından gelir ve kâr olarak görünen tutar, diğer tarafta sanayicinin, tüccarın veya tüketicinin finansman gideridir. Dolayısıyla bir tarafın vergi rekortmenliği, başka bir tarafın artan finansman maliyetinin sonucu olabilir. Bu nedenle kamu bankalarının listenin zirvesine çıkmasını yalnız “başarı” göstergesi olarak okumak yeterli değildir.

FİNANSIN KAZANCI, REEL SEKTÖRÜN GİDERİ OLABİLİR

Geçen yıl vergi rekortmenlerini değerlendirirken sanayi şirketlerinin finansman giderlerine özellikle dikkat çekmiştik. Sanayicinin üretimden kazandığının önemli bölümünün finansman maliyetlerine gitmesi, kurumlar vergisi rekortmenleri listesindeki finans sektörü ağırlığıyla birlikte okunduğunda daha anlamlı hale geliyor. Ekonominin bir kesiminde gider olan tutar diğer kesiminde gelirdir. Sanayicinin faiz gideri bankanın faiz geliridir.

Dolayısıyla kurumlar vergisi rekortmenleri listesinin zirvesinde finans kuruluşlarının, daha aşağılarında ise ticaret ve üretim şirketlerinin bulunması yalnızca şirketlerin başarı sıralaması olarak görülemez. Bu aynı zamanda ekonomi içindeki gelir transferinin yönünü göstermektedir. Üretimden finansa doğru güçlü bir kazanç aktarımı varsa, vergi rekortmenleri listesinde bunun görülmesi doğaldır.

REEL SEKTÖRÜN DURUMU

Buradan “Türkiye'de üretim yapan şirketler kâr etmiyor” sonucu da çıkarılmamalıdır. 2025 listesinde reel sektörün önemli temsilcileri bulunuyor.

LC Waikiki 7'nci sırada. Turkcell 13'üncü, Unilever 14'üncü, BİM 15'inci sırada. Mercedes-Benz'in üretim şirketi 24'üncü sırada yer alırken ITX Turkey 26'ncı, Philip Morris 27'nci sırada bulunuyor. Listenin ilerleyen sıralarında Beymen, Tüpraş, Oyak Çimento, Doğuş Otomotiv, Eti Soda ve başka önemli şirketleri görüyoruz.

Dolayısıyla üretim ve ticaret elbette kazanç yaratmaya devam ediyor. Ancak finansal kuruluşların liste içindeki yoğunluğu karşısında reel sektörün görünümü zayıf kalıyor.

GEÇEN YILIN “MİLLİ PROTEİNİ” BU YIL YOK

Listelerde yalnız bulunanlara değil, bulunmayanlara da bakmak gerekiyor.
2024 kurumlar vergisi rekortmenleri listesinde beyaz et sektörü dikkat çekiyordu. Şenpiliç ve Banvit'in listeye girmesi üzerine geçen yıl “milli protein: beyaz et” demiştik. 2025 listesinde ise beyaz et sektörünün bu görünürlüğü ortadan kalkmış durumda.

Bunu beyaz et sektörüne yönelik gerçekleştirilen adli operasyonuyla ilişkilendirmek doğru olmaz. Çünkü elimizdeki liste 1 Ocak-31 Aralık 2025 döneminde oluşan kazançlara ilişkin. Adli operasyon ise 2026 yılında gerçekleşti. Peki bir yıl önce vergi rekortmenleri arasında dikkat çeken bir sektör bir yıl sonra neden görünmez hale geldi? Yoksa isimlerini gizlemeyi mi tercih ettiler?

KURUMLAR DA İSİMLERİNİ GİZLİYOR

Gelir vergisindeki 78 gizli rekortmeni bir ölçüde kişisel mahremiyet düşüncesiyle açıklamak mümkün olabilir. Kurumlar vergisinde ise durum daha tartışmalıdır. İlk 100 kurumlar vergisi rekortmeninin 36'sı bilgilerinin açıklanmasını istememiş durumda. Üstelik listenin ikinci sırasındaki kurumun dahi kim olduğunu bilmiyoruz. Burada kişisel mahremiyet gerekçesi artık çok daha zayıftır.

Vergi rekortmenleri arasına girecek büyüklükteki bir kurum, ekonomik ve toplumsal bakımdan zaten kamusal görünürlüğe ulaşmış bir ekonomik aktördür. Hele halka açık şirketler, sektöründe hakim firmalar, büyük üretim ve finans kuruluşları, kamu ihaleleri alan veya kamu kaynaklarını kullanan şirketler söz konusu olduğunda ekonomik şeffaflık ayrıca önem taşır.

DEVLETİN ESKİ REKORTMENLERİ NEREDE?

Bir başka tarihsel değişim de kamu işletmelerinde görülüyor. Türkiye'de vergi rekortmenleri listelerinin zirvelerinde geçmişte kamu iktisadi teşebbüslerini görmeye alışmıştık. Özelleştirmeler bu tabloyu önemli ölçüde değiştirdi.

Bugün bazı kamu kuruluşları listede bulunmaya devam ediyor fakat geçmişteki ağırlıkları yok. 2025 listesinde Eti Maden'in 19'uncu, Kıyı Emniyeti'nin 22'nci sıraya gerilemesi bu değişimin devam ettiğini gösteriyor.

LİSTE NEYİ ANLATIYOR

Bu listede asıl dikkat çekici olan, listedeki sektörel güç ve kazanç dağılımıdır. Hangi sektörler üst sıralarda yoğunlaşmıştır, hangileri gerilemiş ve geçmişte güçlü biçimde temsil edilen hangi sektörler görünürlüğünü kaybetmiştir. Özetle vergi rekortmenleri listesi, Türkiye ekonomisinin geçirdiği yapısal dönüşüm hakkında önemli ipuçları vermektedir.

Odatv.com | Yusuf İLERİ

Altında sert düşüş sürüyor: Ons altın iki haftanın dibini gördü

Piyasaların yakından takip ettiği spot altın, TSİ 07.30 itibarıyla ons başına 4.418,04 dolara gerileyerek yüzde 0,8 değer kaybetti. Böylece 19 Ağustos’tan bu yana en düşük seviyesini gören sarı metal, cuma günü yaşadığı yüzde 3’ün üzerindeki düşüşün ardından kayıplarını artırdı.

ABD altın vadeli işlemleri de yüzde 1,4 gerileyerek 4.466,80 dolar seviyesine indi.

Altında Fed baskısı sürüyor: Piyasalar eylülde faiz artışını fiyatlıyor

Cnbc-E'de yer alan habere göre KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, altın fiyatlarındaki son hareketliliği değerlendirerek, sarı metalin Fed Başkanı Kevin Warsh’ın Jackson Hole Ekonomi Sempozyumu’ndaki şahin mesajlarının ardından toparlanmakta zorlandığını söyledi.

Waterer, ABD’nin İran’daki askerî operasyonunun petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğunu ve bunun enflasyon endişelerini artırdığını belirtti.

Geleneksel olarak enflasyona karşı güvenli liman olarak görülen altın, faiz getirisi sunmaması nedeniyle faiz oranlarının yükseldiği dönemlerde yatırımcılar açısından cazibesini kaybedebiliyor.

Fed Başkanı Kevin Warsh, cuma günü Jackson Hole Ekonomi Sempozyumu’nda yaptığı konuşmada, politika yapıcıların enflasyonun yüzde 2 hedefine geri döneceğine yönelik yeterli güveni sağlayamaması halinde Fed’in “yapacak işi olacağını” ifade etti. Warsh’ın açıklamaları, yeni faiz artırımlarının gündeme gelebileceği beklentilerini güçlendirdi.

CME FedWatch verilerine göre piyasalar, Fed’in eylül ayında faiz artırma ihtimalini yüzde 60 seviyesinde fiyatlıyor.

Orta Doğu’da tansiyon yükseldi: Harg Adası’na saldırı petrol fiyatlarını sıçrattı

Orta Doğu'da artan tansiyon da piyasalardaki risk algısını artırdı. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, İran’ın kilit enerji merkezi Harg Adası'nın hedef alındığını duyurdu. Bu gelişme, Temmuz sonundan bu yana Tahran yönetimine yönelik bilinen ilk doğrudan Amerikan saldırıları olarak kayda geçerken, küresel petrol fiyatları %2'den fazla artış gösterdi.

Gözler ABD istihdam verilerinde

Orta Doğu’da artan gerilim, piyasalarda risk algısını güçlendirirken enerji fiyatlarını da yukarı taşıdı. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran’ın stratejik enerji merkezlerinden Harg Adası’nın hedef alındığını duyurdu.

Söz konusu saldırı, Temmuz sonundan bu yana Tahran yönetimine yönelik bilinen ilk doğrudan ABD saldırıları olarak kayıtlara geçti. Gelişmenin ardından küresel petrol fiyatları yüzde 2’nin üzerinde yükseldi.

Değerli metallerde düşüş: Gümüş, platin ve paladyum geriledi

Altın fiyatlarındaki gerilemeye paralel olarak diğer değerli metallerde de satış baskısı etkili oldu. Spot gümüş yüzde 0,4 düşüşle 66,30 dolara gerilerken, platin yüzde 1,3 kayıpla 1.797,03 dolar, paladyum ise yüzde 2,5 düşüşle 1.386,96 dolar seviyesine indi.

Araştırma kuruluşu BMI, istikrarlı yatırım talebi ve sınırlı maden arzının desteğiyle gümüş fiyatlarının mevcut seviyelerini koruyabileceğini öngörüyor. Ancak fiziksel arz sıkıntılarının hafiflemesi halinde gümüşteki yükseliş potansiyelinin sınırlanabileceği değerlendiriliyor.

Ekonomim

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.