Kabul edilen maddelere göre, Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin Kurul'da geçirdikleri süreler, tabi oldukları özel kanun hükümlerine göre fiilen mesleklerinde geçirilmiş sayılacak ve terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma sürelerinin hesabında dikkate alınacak. Üyelerin yaş haddinde, üye seçilmeden önceki kadronun yaş haddi esas alınacak.

Öğretim üyelerinden, yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvurmuş olup sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrolarında bulunanlardan yükseköğretim kurumlarınca belirlenen bölüm ve programlarda görevlerinde kalmalarında fayda görülenler, yükseköğretim kurumunun görüşü ve Yükseköğretim Kurulunun kararı ile emeklilik yaş hadlerini doldurdukları tarihten itibaren, 75 yaşını geçmemek üzere emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar ikişer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek. Bu fıkra kapsamında çalıştırılacak sözleşmeli öğretim üyesi sayısını bölüm, program veya yükseköğretim kurumları itibarıyla sınırlandırmaya ve uygulamanın hizmet gerekleri ve akademik kriterlere uygun yürütülmesi amacıyla gerekli belirlemeleri yapmaya Yükseköğretim Kurulu yetkili olacak.

Sözleşmeli öğretim üyesi istihdamının sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla yaş haddinden sözleşmeli öğretim üyesi olarak çalışan öğretim üyelerinin kadrolu öğretim üyesi olarak çalışmaktayken var olan özlük haklarının, sözleşmeli öğretim üyesiyken de devamı ve her iki statüdeki öğretim üyeleri arasında fiili çalışmaya bağlı ödemeler yönünden uygulama birliğinin sağlanması hüküm altına alınacak.

Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarındaki yüksek öğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına 3 yılı aşmamak ve bütün özlük hakları saklı kalmak üzere üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayıyla aylıklı izin verilebilecek. Uluslararası andlaşmalarla kurulan üniversitelerde ve Yükseköğretim Kurulunun taraf olduğu protokoller gereği ikili andlaşmalarla yurt dışındaki yükseköğretim kurumları bünyesinde açılan programlarda bu süre 5 yıla kadar uzatılabilecek.

Düzenlemeyle, azami öğrenim süresi sonunda kayıtlı olduğu öğretim kurumundan mezun olabilmek için intörnlük eğitimi dönemi hariç son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları veya alamadıkları teorik veya uygulamalı bütün dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek.

Bu öğrencilerden teorik veya uygulamalı derslerden başarılı olmuş ancak uygulamalı eğitime veya intörnlük eğitimine başlamamış veya eğitimini tamamlamamış ya da başarısız olanlara, uygulamalı veya intörnlük eğitimlerini tamamlama imkanı tanınacak. Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı verilmeyecek.

Uygulamalı eğitim ve intörnlük eğitimine ilişkin esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkili olacak.

Kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından ücret karşılığında veya ücretsiz olarak üretilmiş yayın ve çalışmalarını atama, yükselme, ünvan ve derece kazanılmasında kullananların yanı sıra bu fiilleri başkaları adına yapanlara veya bu fiillere aracılık edenlere yönelik de meslekten çıkarma cezası uygulanacak.

Disiplin soruşturmasına yönelik düzenlemeler

Kanun'da yapılan değişiklikle disiplin soruşturmasına, soruşturmasının yürütülmesi ile ifade ve savunma haklarının kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı dikkate alınarak yeniden düzenleniyor. Böylece hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri ile hukuki dinlenilme hakkının sağlanması amaçlanıyor.

"Disiplin soruşturması, ifade alma ve savunma hakkı" başlıklı hükme göre, disiplin soruşturmasında ifade ve savunmada soruşturmacı tarafından soruşturulana gönderilecek ifadeye davet yazısında hakkındaki iddiaların neler olduğu açıkça belirtilerek 7 günden az olmamak üzere verilecek süre içerisinde ifadesinin alınacağı ve bu süre içerisinde sözlü veya yazılı ifade verilmediği takdirde dosyadaki mevcut deliller kapsamında işlem tesis edileceği bildirilecek. Soruşturmacı toplanan deliller kapsamında teklifte bulunacak.

Disiplin cezası vermeye yetkili makam tarafından soruşturulana gönderilen savunmaya davet yazısında teklife esas alınan eylemin neden ibaret olduğu ve bu eyleme karşılık gelen disiplin cezasının ne olduğu ile 7 günden az olmamak üzere verilecek sürede savunmasını yapması gerektiği bildirilecek. Davet yazısında ayrıca soruşturulana, savunmasını verilen sürede yapmadığı takdirde savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre hakkında karar verileceği aktarılacak. Savunmaya davet yazısında, soruşturulana savunma hakkını kullanmadan önce soruşturma evrakını inceleyebileceği bildirilecek.

Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlileri için ek ödeme tavan oranları, Sağlık Bakanlığında görev yapan emsallerinin aldığı ödeme oranına uygun hale getirilecek.

Kanun'un ilgili hükümleri uyarınca ortak araştırma merkezlerinde görevlendirilen öğretim elemanları, kendi üniversitelerinde yürütülen döner sermaye faaliyetlerine olan katkıları da dikkate alınarak ilgili mevzuatları kapsamında ek ödemeden yararlanmaya devam edecek. Yürütülen proje gelirlerinden alınan dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilerek proje kapsamında ortak uygulama ve araştırma merkezi üniversitelerine tahsis edilebilecek. Proje tamamlandığında dayanıklı taşınırların kurumlar arası bedelsiz devirle hangi yükseköğretim kurumuna verileceğine ortak uygulama ve araştırma merkezi yönetim kurulunca karar verilecek. Koordinatör üniversite değişikliğinde ortak uygulama ve araştırma merkezinin borç, alacak ve nakit bakiyeleri, yeni koordinatör üniversiteye devredilecek.

Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu kapsamında birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinin bir önceki yıl gayrisafi hasılatının yüzde 2,5 oranı dikkate alınarak ilgili üniversitelerin bünyesinde yürütülen bilimsel araştırma projelerinin desteklenmesi amacıyla o yıla ait merkezi yönetim bütçesinde gerekli ödenek ilgili üniversite bütçesine tahsis edilecek. Birlikte kullanımdaki bir sağlık tesisinin birden fazla üniversite ile protokol akdetmiş olması halinde ise yüzde 2,5 oranı, üniversitelerin birlikte kullanımdaki sağlık tesisinde görevlendirdiği öğretim elemanı sayısıyla orantılı şekilde bölünerek hesaplanacak. Bu kapsamda yürütülecek işlemlere ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

Vakıf üniversitelerine yönelik düzenlemeler

Düzenlemeyle, devlet veya vakıf ayrımı yapılmaksızın kanunla kurulan yükseköğretim kurumları, eğitim ve öğretime Yükseköğretim Kurulunun kararıyla başlayacak. Eğitim ve öğretime başlayan akademik birimler, sonradan ortaya çıkan sebeplerle ve ilgisine göre fakülte, enstitü ve yüksekokullar Cumhurbaşkanı kararı ile konservatuvar, meslek yüksekokulu, uygulama ve araştırma merkezi gibi akademik birimler ise Yükseköğretim Kurulu (YÖK) kararı ile kapatılabilecek.

Vakıf yükseköğretim kurumlarına uygulanacak idari yaptırım ve önlemlerle ilgili olarak kanuni düzenleme yapılıyor. Bu kapsamda, vakıf yükseköğretim kurumlarına fiil ve işlemlerinin ağırlık derecesine göre hangi şartlarda, uyarma veya uyarma ve düzeltme isteme, yeni akademik birim kurma ve/veya program açma taleplerinin askıya alınması, öğrenci kontenjanının kısıtlanması veya öğrenci alımının durdurulması, faaliyet izninin geçici olarak durdurulması ve faaliyet izninin kaldırılması önlemleri ve yaptırımları uygulanabileceği belirleniyor.

Faaliyet izninin geçici olarak durdurulması yaptırımının uygulanmasına yol açan gerekçeleri kurucu vakfın 3 yıl içinde ortadan kaldıramaması, bu durumun süreklilik arz ettiğinin anlaşılması hallerinde kaçınılmaz olarak vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyet izni kaldırılacak.

Vakıf yükseköğretim kurumunun ve kurucu vakfın mali yapısının, eğitim ve öğretim faaliyetlerini sürdüremeyecek kadar bozulması ve bu durumun süreklilik arz etmesi halinde, vakıf yükseköğretim kurumu, faaliyet izni kaldırılarak garantör veya YÖK'ün uygun bulacağı aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilecek. Garantör üniversite, faaliyet izni kaldırılan vakıf yükseköğretim kurumunun öğrencilerinin eğitim ve öğretim maliyetini, devraldığı öğrenci ücretleri ile teminat hesabından karşılayacak, ayrıca kamu kaynağı kullanmayacak.

Yükseköğretim kurumları ortak ofis kurabilecek

Yükseköğretim kurumları yönetim kurulları, masrafları Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO) sermayesinden karşılanmak şartıyla Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındaki hizmet buluşlarının hak sahipliğinin TTO adına devrine karar verebilecek. Bu durumda yükseköğretim kurumunun ilgili mevzuattan doğan hak ve yükümlülükleri TTO'ya ait olacak. TTO, kendi adına tescil edilen haklardan elde edilen gelirin 3'te birini söz konusu hakları devreden yükseköğretim kurumu döner sermayesine, 3'te birinden az olmayacak tutarı ise buluşu yapana ödemekle yükümlü olacak, kalan tutar TTO'ya kalacak. Döner sermayeye aktarılan bu tutarlardan hazine payı hariç herhangi bir kesinti yapılamayacak ve bu tutarlar Kanun'da belirtilen giderler için kullanılacak. Bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce hak sahipliği yükseköğretim kurumları bünyesinde olan buluş ve başvurular hakkında da bu madde hükümleri uygulanacak.

Birden fazla yükseköğretim kurumu ortak bir ofis kurmak için başvurabilecek. Bu durumda yerleşkesinde veya ortağı olduğu teknoloji geliştirme bölgesinde ofis kurulan yükseköğretim kurumu, başvuruda muhatap kurum olarak belirtilecek. Ofis faaliyetlerine katkı sağlayacağı değerlendirilen diğer tüzel kişiler ofise sermaye koymak koşuluyla ortak olabilecek. Ofis, öz sermayesini veya gelirlerini kullanarak üretilen bilgi ve yapılan buluşların ticarileşmesi için yatırım yapabilecek veya kamu ve özel sektör şirketleri ile ortaklıklar kurabilecek.

Türkiye'deki devlet yükseköğretim kurumları, Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında yerleşke, akademik birim, program ve bu kapsamda ihtiyaç duyulan diğer tesisleri kurabilecek. Bu düzenleme uyarınca kurulan yurt dışı birimlerinin ihtiyacı olan akademik ve idari personel, kendi üniversitesinden veya Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarından görevlendirme suretiyle veya mahallinden sözleşmeli ya da saat başı ücret karşılığında ilgili Kanun'daki hükümler uygulanarak çalıştırılabilecek.

Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarından görevlendirme suretiyle çalıştırılacak olanlar dışındaki personelin nitelikleri, ücretleri, seçim esas ve usulleri, görev yerleri ve süreleri, azami sözleşme süresi, izinleri, yurt dışındaki görevlerinin sona erdirilmesi ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecek.

Üniversitenin yurt dışındaki faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin tutulacağı hesaba, yapılacak harcamalara, üniversite bütçesinden aktarılacak kaynağa, hesabın muhasebeleştirilmesi ve denetimine ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının uygun görüşü alınarak ilgili üniversite tarafından belirlenecek.

Akademik çalışmaları başkasına yaptıranlara yönelik yaptırımlar

Düzenlemeyle, anket uygulaması, veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar hariç olmak üzere, kişisel emeği ve akademik birikimi dışında ücretli veya ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkalarına yazdırdığı tez, makale, kitap veya yaptırdığı proje gibi çalışmalarla önlisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik ünvan alan kişiler, üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak, bu yolla kazanılan akademik derece ve ünvanlar geri alınacak.

Bu kapsamdaki yayın veya çalışmaları ücretli ya da ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkaları adına yapan, üreten veya bunlara aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Fiilin, meslek edinen kişilerce işlenmesi halinde verilecek adli para cezası 10 bin günden az 20 bin günden fazla olmayacak. Bu yayın ve çalışmaları kullanmak suretiyle diploma derecesi veya akademik ünvan alan kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek.

Bu suçtan dolayı tüzel kişilere, Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanacak.

Yurt dışında bulunan bir eğitim kurumu adına hareket ederek mevzuata aykırı bir şekilde Türkiye'de önlisans, lisans ya da lisansüstü program açanlar veya bu programları yürütenler 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 100 günden 1000 güne, mevzuata aykırı olarak Türkiye'de yükseköğretim kurumu açanlar veya işletenler 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 100 günden 1000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacak. Bu kapsamda, yasaklanan kurum ve fiillerin tanıtımını yapanlara, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 50 günden 500 güne kadar adli para cezası verilecek.

Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika belgesini sahte olarak düzenleyen ve düzenletenler Türk Ceza Kanunu'nun "Resmi belgede sahtecilik" hükmüne göre cezalandırılacak.

Düzenlemeyle, tıp fakültesi olan ve kendisine ait hastanesi bulunmayan vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik düzenleme yapılıyor. Belirlenen sürede hastane açamayan üniversitelere, mülkiyeti veya süresi 30 yıldan az olmamak üzere irtifak hakkına sahip olduğu uygun taşınmaz üzerinde yapacağı hastane inşaatına imar iptali veya yargı süreci gibi zorunlu sebeplerle henüz başlayamayan ya da başladığı inşaatı henüz bitiremeyenler ile bu hüküm kapsamındaki uygun hastanenin mülkiyetinin veya süresi 30 yıldan az olmamak üzere irtifak hakkı, işletme hakkı ve ruhsatının devralınması süreçlerine başlamış ancak devir süreçlerini tamamlayamamış olanlara bu süreçleri tamamlamaları için 30 ay ek süre verilecek. Bu sürelerin sonunda gerekli şartları sağlamayan tıp fakültelerinin öğrencileri YÖK tarafından garantör üniversiteye veya belirlenecek bir devlet üniversitesine intikal ettirilecek.

Tekliften 1 madde çıkarıldı

Genel Kuruldaki görüşmeler sırasında AK Parti'nin kabul edilen önergesiyle, yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığına bağlı araştırma ve uygulama hastanelerinde yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi yapmakta olanlara döner sermaye gelirinden pay verilmemesine ilişkin düzenleme tekliften çıkarıldı.

Teklifin ilk 13 maddesinin kabul edilmesi ve ikinci bölümün tümü üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasının ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan, birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun yerini almaması üzerine Adan, birleşimi bugün saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.

AA

Eğitilerek hayatta kalma çağındayız ve ne yazık ki geleneksel eğitim sistemleri dökülüyor. İyileri çok pahalı, diğerleri vasat ama gençlerin ömründen çalan, yetkinlik üretmeyen diploma fabrikaları

1- SORUN: Eğitim şart diyoruz ya… Şartları da sorgulasak nasıl olur? Öncelikle eğitimin ücretine bakalım. Gazetemizin manşetlerinden okuyalım: Vakıf üniversitelerinde ücretler 3 milyon TL'yi geçti. Kontenjanlar 47 bin azaldı, ücretler %31 arttı. Kısaca eğitim şart ama bu şartlarla mümkün mü?

2- ETKİSİ: 4 yıllık lisans programları ücreti 572 bin lira civarında. 2 yıllıklar da 300 bin lirayı aştı. Bazı fakültelerde 3 milyon liraya fırlıyor. Kolej ücretlerini sormayın gitsin. Bu ücretlerle sanırsın fiziğe Einstein, matematiğe Cahit Arf, felsefeye Aristo, din dersine Gazali giriyor. Oysa kalite yerlerde…

5 YILDIZLI KAMPÜS HİZMETİ, 1 YILDIZLI EĞİTİM HİZMETİ

3- ÇÖZÜM: Yalnızca puan ve başarı sırası değil; eğitim maliyeti, burs koşulları, barınma imkânları ve mezuniyet sonrası istihdam şartları da dikkate alınınca “böylesi eğitim şart mı?” diye sorguluyorum. Neticede beceri kazandırmayan, istihdama etkisi çok düşük ama aşırı pahalı diploma söz konusu...

4- YÖNTEM: Lise ve kolejler bir yana sadece üniversite açısından bakalım; geçen yıl 930 bin üniversite diploması ürettik ve bunların ancak %20’si istihdama yaradı. Gerisi, “işsizlik antreposu” okullarda harcanan 4-6 yıl ve tonlarca para… Acaba diploma takıntısından yavaş yavaş kurtulsak? Ne dersiniz?

İKİ SORU İKİ CEVAP / Diploma fabrikalarına dair…

Diploma işe yarıyor mu?

Yarayanı var yaramayanı var. Hele ki dershane uzantısı üniversite diplomalarını, insan kaynaklarına götürdüğünüzde yüzüne dahi bakmıyorlar, ek sertifikalar, tecrübe ve hatırı sayılır aracılar arıyorlar.

Diplomasız mümkün mü?

Eğer bir beceri sahibi isen, iş bulman pekâlâ mümkün. Özellikle ara elamanın aranan eleman olduğu günümüzde bir mühendis 3 harfli markette kasiyer olurken meslek liseli harika pozisyon edinebiliyor.

NOT

EV GENCİ SAYISININ ARTMASI GENÇLERİN DEĞİL SİSTEMİN KABAHATİ

Eğitim ve iş talebi olmayanlara “ev genci” diyoruz. Ailesinin kaynaklarıyla geçinen bu gençlerin okuma tercihi olmaması, “işe yaramayan diploma” yanı sıra beceri üretmeyen eğitim, pahalı okullar, barınma, yurt, ulaşım maliyetlerinden kaynaklanıyor. Gençleri eve mahkûm eden sistem değişmeli.

EĞİTİM LÛGATI

Örgün temel eğitim: İlköğretim 8 yıldır ve bu süre 4 yıl ilkokul, 4 yıl da ortaokul olarak iki aşamalıdır

Genel zorunlu eğitim: Lise kademesi eklemesiyle 4 yıl daha eklenerek toplamda 12 yıla çıkıyor

Lisans eğitimi: Lise sonrası üniversitelerde verilen 4 yıllı ilk yükseköğretim derecesinin adıdır

Lisansüstü eğitim: 4 yıllık lisans diploması sonrası yüksek lisans ve doktora gibi ileri düzey eğitimler

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Duyurulur.

Kredi derecelendirme kuruluşu, artan fonlama maliyetleri nedeniyle bankaların net faiz marjlarının 2026'nın ikinci çeyreğinde daha da zayıflamış olmasını beklediğini belirtti.

Karlılık ve sermaye oranlarında gerileme

Fitch'e göre Türk bankalarının ortalama faaliyet kârlılığı, döviz cinsi risk ağırlıklı varlıklara yönelik düzenleyici toleransın kaldırılmasının etkisiyle 2026'nın ilk çeyreğinde geriledi.

Menkul kıymet getirilerindeki düşüş, 2025'in son çeyreğinde başlayan faiz indirimlerinin ardından kredilerin yeniden fiyatlanmasına bağlı marj daralması, yüksek işlem zararları ve faaliyet giderleri de kârlılığı baskılayan unsurlar arasında yer aldı.

Kuruluş ayrıca, bankaların ortalama çekirdek sermaye yeterlilik oranının 2025 sonundaki yüzde 14,1 seviyesinden 2026'nın ilk çeyreği sonunda yüzde 11,5'e gerilediğini kaydetti.

Takipteki krediler arttı

Fitch, tüm segmentlerde yeni sorunlu kredi girişlerinin sürmesiyle bankacılık sektörünün ortalama takipteki kredi oranının 2025 sonundaki yüzde 3,1'den Mart 2026 sonunda yüzde 3,3'e yükseldiğini bildirdi.

Tahsilatlar düşüldükten sonraki takipteki kredi oluşum oranı yüzde 2,5'ten yüzde 2,1'e gerilese de yüksek seviyesini korudu.

Döviz mevduatlarının payı yükseldi

Rapora göre, İran savaşının ardından yaşanan kısa süreli piyasa oynaklığı ve altın/dolar paritesindeki hareketlerin etkisiyle döviz mevduatlarının toplam mevduatlar içindeki payı yüzde 35,2'den yüzde 38,1'e yükseldi.

Döviz cinsi toptan fonlamanın özkaynak dışı toplam fonlama içindeki payı ise yaklaşık yüzde 20 seviyesinde sabit kaldı.

Fitch, bankaların piyasa koşullarına bağlı olarak borçlanma aracı ihraçlarını sürdürmesini beklediğini de ifade etti.

Ekonomim

TEPAV'ın hesaplamalarına göre Temmuz 2026 itibarıyla yıllık gıda enflasyonu yüzde 32,8 oldu. Temmuz ayına ilişkin diğer kuruluşların gıda enflasyonu verileri ise 29 Temmuz 2026 itibarıyla henüz açıklanmadı.

Sebzede fiyat hareketleri öne çıktı

Temmuz ayında taze meyve ve sebze grubunda fiyatı en fazla düşen ürünler karpuz, taze fasulye ve salatalık oldu.

Aynı grupta fiyatı en hızlı artan ürünler ise çarliston biber, diğer taze biber çeşitleri ve kuru soğan olarak sıralandı. Taze meyve ve sebze dışındaki ürünlerde en yüksek fiyat artışları diğer pastane ürünleri, maden suyu ve soda ile turşuda gözlenirken; tavuk eti, yumurta ve sakatat fiyatlarında düşüş kaydedildi.

KKTC'de aylık gıda enflasyonu yüzde 1,01

KKTC-TEGE kapsamında 1-25 Temmuz 2026 döneminde derlenen verilerle aylık gıda enflasyonu yüzde 1,01 olarak hesaplandı.

Buna göre, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Temmuz ayı gıda enflasyonu bir önceki aya göre bir miktar geriledi. Ekim 2025 ve Şubat 2026 verileri ise Türkiye Tüketici Fiyat Endeksi ile yürütülen metodolojik uyumlaştırma çalışmaları kapsamında güncellendi.

Ekonomim

Bloomberg'in haberine göre Fransız altyapı yatırım şirketi Meridiam SAS, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve bazı otoyolların işletme hakları için yapılacak ihaleye katılmayı değerlendiriyor.

Türk şirketiyle ortaklık planı

Habere göre Meridiam, ihaleye girmek için Makyol İnşaat ile bir konsorsiyum kurmayı planlarken kaynaklar, başka Türk şirketlerinin de yabancı yatırımcılarla benzer ortaklıklar üzerinde çalıştığını belirtiyor.

İhale sürecinde sona yaklaşıldı

Kaynaklara göre, iki köprünün ve otoyol ağının bazı bölümlerinin işletme haklarının satışında resmi ihale sürecinin başlaması için de sona yaklaşıldı. Köprü ve otoyollar dört ayrı paket halinde ihaleye çıkarılabilecek. Özelleştirme sürecinin danışmanlığını ise Ernst & Young (EY) yürütüyor.

2012'deki satış gerçekleşmemişti

Boğaz köprülerinin özelleştirilmesi 2012 yılında da gündeme gelmiş, köprülerin 2 bin kilometre otoyol ile birlikte özelleştirilmesi için yapılan girişimde 5,7 milyar dolarlık bir teklif kabul edilmişti. Ancak o dönem başbakan olan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 7 milyar doların altındaki bir satışın “vatana ihanet” olacağını söylemesi üzerine satış gerçekleşmemişti.

Bloomberg

TCMB'den yapılan açıklamada, Bankanın 6493 sayılı Kanun uyarınca ödemeler alanını düzenlemekle ve denetlemekle görevli olduğu, bu alanın güvenli, kesintisiz, etkin ve verimli bir şekilde işlemesi amacıyla çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi.

Bu kapsamda, ilgili paydaşlarla yapılan çalışmalar neticesinde "Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşu Hesap Sahipliği Sorgulama" hizmetinin geliştirildiği bildirildi.

Açıklamada, şunlar ifade edildi:

"E-Devlet Kapısı platformu üzerinden ulaşılabilecek bu hizmet sayesinde gerçek kişiler, hangi ödeme ve elektronik para kuruluşlarında hesaplarının bulunduğu bilgisine erişebilecek ve söz konusu hizmeti mirasçısı oldukları kişiler adına da kullanabileceklerdir. Yetkili ödeme ve elektronik para kuruluşlarına ilişkin bilgiler ise TCMB internet sitesinin 'Ödeme Hizmetleri' bölümünde güncel olarak yayımlanmaktadır."

Dünya

Henüz Çin’in yaklaşık 260 milyon kiracısı arasında yaygın bir uygulamaya dönüşmeyen “yatak paylaşımı”, sosyal medyada gördüğü ilgiyle ülkenin ekonomik sıkıntılarının yeni sembollerinden biri haline geldi.

Aylık 450 yuan tasarruf

Wuhan’da satış temsilcisi olarak çalışan 25 yaşındaki Winnie Zeng, aylık gelirinin 4 bin yuan seviyesinde kalması ve işini kaybetme endişesi nedeniyle odasına bir kiracı daha aldı.

Zeng, aynı yatağı başka bir kadınla paylaşarak aylık kira giderini 450 yuan, yaklaşık 66 dolar azalttı. Bu düzenleme sayesinde gelirinin yaklaşık dörtte üçünü elinde tutabildiğini belirten genç çalışan, birikim oluşturmadan işsiz kalmanın büyük risk taşıdığını düşünüyor.

İki kiracı, uzun süreli birlikte yaşama kararı vermeden önce sekiz günlük deneme süresi uyguladı. Ayrı ayrı kiraya verilen beş odalı dairede kalan iki kadın, aynı yatakla birlikte gardırop, küçük çalışma masası ve sınırlı yaşam alanını da paylaşıyor.

Zeng, harcamalarını azaltmak için evde yemek yapmaya ve pahalı giysilerden uzak durmaya başladı. Geliri yükselse bile bir süre daha aynı düzeni sürdürebileceğini söylüyor.

Milyonlarca kez görüntülenme aldı

Çinli gençler arasında “yatak arkadaşı” arayışının sosyal medyada görünür hale gelmesi, konuyu ülke çapında tartışmaya açtı. Weibo’da haziran sonunda yayılan ilgili bir etiket 14 milyondan fazla görüntülendi.

Benzer içeriklerin Douyin’de yaklaşık 40 milyon görüntülenmeye ulaşması, uygulamanın yarattığı ilgiyi büyüttü. Xiaohongshu’da yapılan “yatak paylaşımı” aramalarında ise 37 binden fazla gönderi görüntülendi.

İlanlarda kiracılar genellikle aynı cinsiyetten, benzer çalışma saatlerine sahip ve düzenli bir yaşam süren kişiler arıyor. Bazı ilanlar yalnızca oda paylaşımını kapsarken bazıları çift kişilik yatağın iki kişi tarafından kullanılmasını öngörüyor.

Uygulama maliyeti düşürse de mahremiyet, güvenlik, uyku düzeni ve kişisel alan konusunda ciddi sorunlar yaratabiliyor. Buna rağmen düşük başlangıç ücretleriyle büyük şehirlerde yaşamaya çalışan Çinli gençler için kira tasarrufu önceliğini koruyor.

İş kaybı kirayı ağırlaştırdı

Pekin’de yaşayan 39 yaşındaki Morgan Pan, çalıştığı yapay zekâ girişiminin iflas sürecine girmesinin ardından gelirinin yarıdan fazla azalmasıyla yatak paylaşımına yöneldi. Pan, kira ve faturalar için ayda yaklaşık 1.200 yuan ödüyor.

Pan’ın oda arkadaşı da başarısız bir restoran yatırımı sonrasında borç yüküyle karşı karşıya kaldı. İki kiracı açısından ortak yaşam tercihi, arkadaşlık arayışından çok gelir kaybına karşı geliştirilmiş bir savunma yöntemi niteliği taşıyor.

Wang soyadını kullanan başka bir Pekin sakini ise çalıştığı inşaat mühendisliği şirketinin kapanmasının ardından işsiz kaldı. Aylık 1.750 yuan olan oda kirasını paylaşacak birini arayan Wang, yeni bir iş bulana kadar mali baskıyı azaltmayı hedefliyor.

Örneklerin ortak noktasını düşük ücret, işsizlik riski ve düzenli gelir konusundaki belirsizlik oluşturuyor. Oda paylaşımı artık yalnızca öğrencilerin veya kısa süreli çalışanların tercihi olmaktan çıkarak gelirini kaybeden yetişkinlerin de başvurduğu bir yönteme dönüşüyor.

Tüketim ve konut riski

Rutgers Üniversitesi Küresel Çalışma ve İstihdam Merkezi Direktörü Mingwei Liu, uygulamanın kent yaşamına aidiyet duygusu zayıflayan ve uzun vadeli gelir beklentisi bulunmayan bir kesimin durumunu yansıttığını belirtiyor.

Benzer tasarruf davranışlarının yayılması, hane halkı harcamalarını ve konut talebini sınırlayabilir. Ekonomik güvensizliğin evlilik kararlarını ertelemesi de Çin’in nüfus ve iç tüketim sorunlarını ağırlaştırabilecek riskler arasında gösteriliyor.

Çin ekonomisi 2026’nın ilk yarısında yüzde 4,7 büyüdü. Aynı dönemde tüketim mallarının perakende satışlarındaki artış yüzde 1,3’te kaldı. Haziran ayındaki yıllık artış ise yüzde 1 olarak gerçekleşti.

Güçlü ihracat ve sanayi üretimine rağmen tüketimdeki zayıflık, gelir kaygısının hanelerin harcama kararlarını baskıladığına işaret ediyor. Çinli gençlerin aynı yatağı paylaşmaya kadar uzanan tasarruf arayışı da bu temkinli davranışın günlük yaşamdaki en çarpıcı örneklerinden birini oluşturuyor.

Dünya

Ahbap Derneği için üç yönetim kayyumu görevlendirildi

Mahkeme kararına göre derneğe ait taşınmazların, araçların ve banka hesaplarında bulunan nakdi varlıkların yönetimi bağımsız kayyumlara bırakıldı.

Bu kapsamda Avukat Rıdvan Can, Avukat Mustafa Göktuğ Kaya ve Prof. Dr. Ahmet Kasım Han yönetim kayyumu olarak görevlendirildi.

Kararda ayrıca Ahbap Derneği’nin faaliyetlerinin sona erdiği, hesap ve mal varlıklarına tedbir konulduğu ve fesih sürecinin başlatıldığı belirtildi.

Mahkeme, Ahbap Derneği’nin bağlı iştiraklerinin ise TMSF yönetimindeki kayyum idaresine tabi tutulmasına karar verdi.

TMSF’nin kayyum olarak atandığı işletme ve şirketler şöyle:

- Ahbap Derneği İktisadi İşletmesi
- Ahbap Lojistik Gayrimenkul Danışmanlık ve İnşaat A.Ş.
- Zirve Müzik Yapım Organizasyon Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
- Globus Savunma Sanayi ve Bilişim A.Ş.
- Kanat Savunma Sanayi Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
- Koşan Adam Müzik Yapım Menajerlik Hizmetleri Turizm Reklam Ses ve Işık Sistemleri Ltd. Şti.
- Koşan Trade Gıda Temizlik Ürünleri İthalat İhracat Ltd. Şti.
- Palmak Orman Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
- Kuraf Sahne Tasarım ve Organizasyon Ltd. Şti.
- Akberg Şirince Şarapçılık Hayvancılık Tarım Ürünleri Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Sardes Dayanıklı Tüketim Malları Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
- Sur Müzik Organizasyon Ses Işık Sistemleri Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
- Ulubey İç ve Dış Ticaret A.Ş.
- Dernek ve şirketler farklı kayyum yapılarıyla yönetilecek

Alınan kararla Ahbap Derneği’nin mal varlığı üzerindeki yönetim yetkisi mahkeme tarafından görevlendirilen üç kayyuma geçerken, derneğe bağlı ticari işletme ve şirketlerin yönetimi TMSF’ye bırakıldı.

Böylece soruşturma sürecinde derneğin kendisi ile iştiraklerinin yönetimi birbirinden ayrılmış oldu.

Dünya

Başarı sırası ve önceki yılların taban puanları tercihlerin temel ölçütleri olmayı sürdürse de artan maliyetler üniversite seçimini daha karmaşık hale getiriyor. Vakıf üniversitelerinin ücretleri, bursların devam koşulları, yurt imkanları ve başka şehirde yaşamanın maliyeti birçok aile açısından bölüm seçimi kadar önem taşıyor.

Kontenjan yaklaşık 47 bin azaldı

DW Türkçe'den Pelin Ünker'e konuşan eğitim uzmanı Salim Ünsal'ın hesaplamasına göre özel kontenjanlar hariç tutulduğunda geçen yıl yaklaşık 794 bin olan yükseköğretim kontenjanı bu yıl 747 bine indi. Yaklaşık yüzde 6'lık azalma hem devlet hem de vakıf üniversitelerine yansıdı.

Ünsal, kesintilerin ağırlıklı olarak düşük başarı sıralarından öğrenci alan vakıf programlarında yoğunlaştığını, bu nedenle geçen yıl hukuk, mühendislik ve diş hekimliğinde görülen ölçüde bir etki beklemediğini belirtiyor. Sınava başvuranların yaklaşık 150 bin, puanı hesaplananların ise 120 bin ile 130 bin kişi azalması kontenjan daralmasını kısmen dengeliyor.

Bölümlere yönelik talepte önemli bir değişiklik olmazsa başarı sıralamalarında olağan dışı hareketler beklenmiyor. Ancak tıp gibi üst sıralardan öğrenci alan programlarda birkaç bin kişilik kaymalar yaşanabileceği belirtiliyor.

Lisansın ortalama ücreti 573 bin TL

Ünsal'ın liste fiyatları üzerinden yaptığı hesaplamaya göre vakıf üniversitelerindeki bütün lisans ve ön lisans programlarının liste fiyatları bu yıl ortalama yüzde 31 arttı.

Dört yıllık lisans programlarının ortalama ücreti yüzde 34 artarak 428 bin 681 TL'den 573 bin 117 TL'ye çıktı. Bu tutar 2024'te 257 bin 854 TL'ydi. İki yıllık programların ortalaması ise yüzde 34 artışla yaklaşık 304 bin TL'ye ulaştı.

Programlar arasındaki fark çok daha yüksek.

Nişantaşı Üniversitesi Tıp Fakültesi için açıklanan liste fiyatı 3 milyon 740 bin TL'ye kadar çıkıyor. Ancak Ünsal, bu tür rakamların tercih ve kurum burslarıyla düşürülmesinin beklendiğini söylüyor.

Ünsal'a göre reel olarak en yüksek yıllık ücret ise Koç Üniversitesi'nde yaklaşık 2 milyon 180 bin TL, Sabancı Üniversitesi'nde yaklaşık 2 milyon 170 bin TL düzeyinde. Özyeğin Üniversitesi'ndeki bazı programlar ise 1 milyon 800 bin ile 1 milyon 900 bin TL arasında:

"Liste fiyatı başka, reel gerçek fiyat başka şekilde cereyan ediyor."

Hedef 80 milyar TL gelir

Vakıf üniversiteleri bu yıl 176 bin 80 öğrenci almayı planlıyor. Kontenjanların tamamının dolması ve ilave burs verilmemesi hâlinde liste fiyatları üzerinden yaklaşık 80 milyar 376 milyon TL'lik gelir ortaya çıkıyor.

Geçen yıl 193 bin 847 öğrenci hedeflenmiş ancak 145 bin 319 öğrenci yerleşmişti. Hedeflenen 66 milyar 179 milyon TL yerine yaklaşık 47 milyar 16 milyon TL'lik hacme ulaşılabildi. Tercih, başarı ve kardeş bursları nedeniyle fiili gelirin bu rakamın da altında kaldığı belirtiliyor.

Ünsal, baraj puanının kaldırılmasının ardından vakıf üniversitelerinin 2022-2024 arasında yüzde 96-98 doluluğa ulaştığını, başvuruların yeniden 2,5 milyon seviyesine inmesiyle doluluğun yaklaşık yüzde 75'e gerilediğini anlatıyor. Ünsal, bu yıl da ücretler ve ekonomik koşullar nedeniyle doluluğun yüzde 70-75 düzeyinde kalmasını bekliyor.

Öğrencilerin üçte ikisi yüzde 50 indirimli

2026 kontenjanlarının yüzde 14'ü tam burslu, yüzde 68'i yüzde 50 indirimli, yüzde 4'ü yüzde 25 indirimli ve yüzde 13'ü ücretli öğrenciler için ayrıldı. Geçen yıl yüzde 50 indirimli kontenjanların payı yüzde 70, ücretlilerin payı yüzde 9'du.

Ünsal, öğrencilerin yaklaşık üçte ikisinin yüzde 50 indirimli alınmasının vakıf üniversitelerinin gerçek fiyatlandırma modelini gösterdiğini söylüyor:

"Vakıf üniversitelerinin gerçek fiyatı aslında yüzde 50 ücretleri ne kadarsa o fiyatlar normalde."

Kılavuzdaki bursların yanında tercih, başarı, kardeş, mütevelli heyeti ve mezun olunan okula bağlı indirimler de uygulanıyor. Ünsal, bu bursların özellikle dolmayan programlara öğrenci çekme stratejisine dönüştüğünü belirtiyor.

Adayların bursun hazırlığı kapsayıp kapsamadığını, normal öğrenim süresince devam edip etmediğini, hangi koşullarda kesilebildiğini ve sonraki yıllardaki zamların hangi ücret üzerinden hesaplanacağını yazılı olarak öğrenmesi gerekiyor.

Barınma maliyeti öğrenci göçünü azaltıyor

Ünsal, ekonomik koşullar nedeniyle son iki üç yılda öğrencilerin başka şehre gitme eğiliminin belirgin biçimde azaldığını söylüyor. Ailelerin artık yalnızca üniversitenin akademik niteliğini değil, öğrencinin başka bir şehirde yaşayacağı toplam maliyeti de hesapladığını belirtiyor.

Özellikle İstanbul'da yaşayan aileler, başka şehirde devlet üniversitesinde okuyan bir öğrencinin yurt, kira, ulaşım ve beslenme giderleriyle İstanbul'daki yüzde 50 burslu bir vakıf üniversitesinin ücretini karşılaştırıyor.

Ünsal'ın aktardığı verilere göre İstanbul'dan bir yükseköğretim programına yerleşen öğrencilerin yaklaşık yüzde 76'sı kentte kalıyor. Ünsal, geçmişte ailelerin çocuklarının şehir dışında okumasını daha fazla teşvik ettiğini, son yıllarda ise ekonomik nedenlerle öğrencilerin yaşadıkları kentte kalmasının daha çok tercih edildiğini söylüyor.

İller arasındaki öğrenci hareketliliği de üniversite kapasitesine göre değişiyor. Ünsal'ın verdiği bilgiye göre Ordu, Osmaniye, Manisa ve Mardin gibi üniversite kapasitesi öğrenci talebini karşılamayan illerden daha fazla öğrenci başka şehirlere giderken, Gümüşhane, Ardahan, Burdur ve Çanakkale gibi üniversite kapasitesi yüksek iller dışarıdan öğrenci çekiyor.

Batman gibi bazı illerde ise ekonomik koşulların yanı sıra aile yapısı ve sosyolojik nedenlerle öğrencilerin yaşadıkları şehirde kalma eğilimi güçleniyor. Deprem bölgesinde uygulanan özel kontenjanlar da öğrencilerin kendi illerindeki üniversiteleri tercih etmesini artıran etkenler arasında gösteriliyor.

Kredi ve Yurtlar Kurumu'na (KYK) bağlı yurtlar en ekonomik seçenek olsa da kapasite bütün öğrencileri karşılamıyor. Köklü üniversitelerin bulunduğu Anadolu kentlerinde yurt altyapısı daha gelişmişken yeni kurulan üniversitelerin bulunduğu illerde, büyükşehirlerde ve çok sayıda vakıf üniversitesinde barınma sorunu sürüyor.

Bu nedenle adayların tercih yaparken yurdun üniversiteye ait olup olmadığını, ücretini, oda kapasitesini ve kampüse uzaklığını araştırması gerekiyor. KYK yurdu ise kesin bir imkan değil, başvuru sonucuna bağlı bir seçenek.

Lisans mezunu ilk işi 14 ayda buluyor

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2025 verilerine göre lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı yüzde 74, ön lisans mezunlarınınki yüzde 66. Lisans mezunlarının ilk işi bulma süresi ortalama 14 ay, ön lisans mezunlarınınki ise 16 ay.

En yüksek kayıtlı istihdam oranı yüzde 95 ile tıpta. Tıbbı özel eğitim öğretmenliği, havacılık elektrik ve elektroniği, matematik mühendisliği ve hemşirelik izliyor. İlk işe girişin en hızlı olduğu lisans programı ise 2 ayla dil ve konuşma terapisi.

Ünsal, bu verilerin mutlaka incelenmesini ancak tek başına tercih ölçütü yapılmamasını öneriyor. Ünsal'a göre birkaç yüz mezun veren bölümle binlerce mezun veren programın istihdam oranlarının doğrudan karşılaştırılması yanıltıcı olabiliyor. Ayrıca yüksek istihdam oranına sahip bazı bölümlerin yalnızca birkaç üniversitede bulunduğunu hatırlatıyor:

"TÜİK'in istatistiklerine de mutlaka bakmalılar. Ama yine de genel olarak tek başına bakılacak bir parametre değil."

Mezunların yarıya yakını alanı dışında çalışıyor

TÜİK'e göre ücretli çalışan lisans mezunlarının yüzde 57'si eğitim aldığı alanla uyumlu bir meslekte çalışıyor. Ön lisans mezunlarında oran yüzde 51. En yüksek uyum yüzde 80 ile sağlık ve refah alanında, en düşük uyum ise yaklaşık yüzde 20 ile sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyonda görülüyor.

Ortalama kazancın en yüksek olduğu lisans bölümü pilotaj. Pilotajı matematik, uzay, uçak ve kontrol ve otomasyon mühendislikleri izliyor. Ön lisansta ilk sırada uçak teknolojisi bulunuyor.

İstenmeyen bölüm listeye yazılmamalı

Ünsal, tercih sürecinde adayların çoğunlukla bölümün popülerliğine, çevrelerindeki talebe ve puanlarının yetip yetmeyeceğine odaklandığını söylüyor. Adayların önemli bölümü için temel soru, "Yerleşebilir miyim?" oluyor.

Buna karşılık Ünsal, "Bu bölüm kişilik özelliklerime, ilgime ve yeteneğime uygun mu?", "Bu alanda nasıl bir kariyer kurabilirim?" ve "Dünyada bu mesleğe gelecekte ne kadar ihtiyaç duyulacak?" sorularının daha az sorulduğunu belirtiyor. Ünsal'a göre yalnızca bir programın "önünün açık" olması, mezuniyetin ardından hızlı ve sorunsuz biçimde işe geçileceği anlamına gelmiyor.

Ünsal, yalnızca açıkta kalmamak için yapılan tercihlerin öğrenciyi istemediği bir bölümde mutsuz bir eğitim hayatına ve sonrasında istemediği bir mesleğe sürükleyebileceğini söylüyor. Bu nedenle gerekirse bir yıl daha hazırlanmanın, yıllarca sevmediği bir alanda eğitim görmekten daha doğru bir seçenek olabileceğini belirtiyor.

"Psikolojik boyut daha önemli"

Ünsal, puan ve başarı sırasının tercih sürecinin yalnızca matematiksel bölümünü oluşturduğunu, psikolojik ve pedagojik boyutun daha önemli olabildiğini söylüyor.

Adaylara mümkünse üniversiteleri yerinde görmelerini, programların ders içeriklerini incelemelerini ve mezunların çalışma alanlarını araştırmalarını öneriyor.

Ünsal'a göre tercihin yalnızca kamuya atanma ihtimaline dayandırılmaması da önemli. Bir mesleğin hangi becerileri gerektirdiği, çalışma koşulları, işe geçiş süresi ve gelir düzeyi de tercih öncesinde değerlendirilmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.

Ayrıca mezuniyetin ardından kendi işini kurma ya da girişimcilik imkanı sunup sunmadığının da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtiyor.

İki yıllık programların peşinen dışlanmamasını, popüler bölümlerdeki yığılma yerine adayın becerileriyle örtüşen seçeneklerin araştırılmasını öneren Ünsal, yapay zeka veya teknolojiyle ilişkilendirilen bazı programların doğrudan "geleceğin mesleği" ilan edilmesini ise doğru bulmuyor.

Tercih sürecinin yalnızca puanların programlarla eşleştirilmesinden ibaret olmadığını belirten Ünsal'a göre öğrencilerin, okuyacakları bölümün kendi becerilerine ne kadar uygun olduğunu ve o bölümle nasıl bir gelecek kurabileceklerini de değerlendirmeleri gerekiyor:

"Tercih listesine girecek her programın mutlak surette öğrencinin zihninde bir karşılığının, hayalinde bir karşılığının olması gerekiyor."

Ekonomim

2009 yılında, teşvik mevzuatının değişerek, yeni yatırımlardan elde edilen kazançlara farklı oran uygulamasının yapılmasına başlanmasıyla birlikte, kurum kazançlarının kaynakları itibariyle ayrılması gereği doğdu. Teşvik belgesi sayısına bağlı olarak, birden fazla kazanç tespiti gerekti. Uygulama zorlukları da bu noktadan itibaren başladı. Yaklaşık çeyrek asırdır bu zorluk devam ederken, bu zorluğun bir şekilde kolaylaştırılması ihtiyacı varken, teşvik belgeli her yatırımdan elde edilen kazanca ek olarak, üretim ve ihracattan elde edilen kazançlara da farklı oranlar uygulanması söz konusu oldu. Sonuçta, kurumlar vergisi uygulamasının en kolay maddeleri, en zor maddeleri haline geldi.

Son düzenlemeler

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32. maddesinde;

- Önce 2022 yılında 7351 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle, kurumların ihracattan ve üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlarına uygulanacak kurumlar vergisi oranının 1 puan indirimli uygulanması öngörüldü,

- Daha sonra, 2023 yılında yapılan değişiklikle ihracattan elde edilen kazançlara uygulanan 1 puanlık indirim 5 puana çıkartıldı,

- En sonunda da 2026 yılında yapılan değişiklikle, kurumlar vergisi oranının, üretim faaliyetinden elde edilen kazançlar için % 12,5 olarak uygulanması hükme bağlandı.

Son düzenleme, 2027 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara uygulanmak üzere, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Zorluk ne?

Yukarıda da belirttiğim gibi, farklı kaynaklardan doğan kazançlara farklı oran uygulaması, son derece zor. Hiçbir işletmede, bu hesabın yüzde yüze doğru tespiti mümkün değil. 2009 yılından beri bütün yatırımcı kurumlarda, son birkaç yıldır da üretici ve ihracatçı kurumlarda bu zorluğu yaşayarak gördük.

Şimdi ne değişti derseniz, üretici kurumlarda, kurumlar vergisi oranının % 12,5 gibi oldukça düşük belirlenmesi, konuyu daha da önemli hale getirdi.

Farklı kazanç tespitinde zorluk hangi alanlarda?

Konunun işi zorlaştıran birden çok boyutu var. Özellikle üretim faaliyetinden elde edilen kazançlarda; birden fazla mal üretiliyorsa, malların bir kısmı iç piyasaya bir kısmı yurt dışına satılıyorsa, üretim süreçleri iç içeyse, üretilen ve ihraç edilen malların aynı zamanda alım-satımı yapılıyorsa, yurt dışına ve yurt içine satılan malların bir kısmı teşvik belgeli yatırımlar sonucu üretiliyorsa ve daha birçok duruma bağlı olarak kazanç tespiti zorlaşıyor. Hem satılan malın maliyetinin belirlenmesinde, hem ortak gider ve gelirlerin dağıtımında yapılan varsayımlar ve farklı uygulamalar, faaliyet gelirinin çok farklı hesaplanabilmesi sonucunu yaratabilir durumda.

Anlayacağınız, konu çok boyutlu. Her bir faaliyet için gayrisafi hasılatı ve doğrudan giderleri ayrıca tespit etmek ve hesaplamak mümkün olsa da, ki bu da çoğu zaman kolay değil, varsayıma dayalı kabullerle ilerlemek gerekiyor, bu da tartışmaya açık bir sonuç yaratıyor.

Söylediğim gibi konu çok boyutlu. Bugün bunlardan belki de en az sorunlu olan bir boyuttan, faiz ve kur farkları gibi üretim ve ihracatla ilgisi doğrudan olmayan pasif gelir unsurlarının durumundan kısaca bahsedeyim, diğer konulara başka makalelere bırakayım.

Gelir İdaresi’nin yorumu

Gelir İdaresi, faiz, kur farkı ve benzeri gelirleri, kapsamdaki faaliyetlerden doğan alacakların tahsil tarihine kadar olan kısım ve sonraki dönemlere ilişkin kısım olarak ayırıyor. Tahsilata kadar olan kısmı, indirimli oran uygulaması kapsamında görüyor, sonraki üretim ve ihracattan doğan kazanç olarak görmüyor.

Benzer uygulamalarda

kazanç tespiti

Kaynağına göre kazanç tespitinin yapıldığı birçok örnek uygulama var. Serbest bölge kazanlarının, Türk Uluslararası Gemi Siciline (TUGS) kayıtlı gemilerin işletilmesinden doğan kazançların, teknoloji geliştirme bölgelerinde elde edilen kazançların tespiti yaygın örnekler. Bu faaliyetlerden elde edilen kazancın nasıl tespit edileceği, pasif gelir unsurlarının faaliyet geliri olup olmadığı konuları, en azından teorik olarak artık netleşmiş durumda.

Örnek olarak saydığım faaliyetlerden elde edilen kazancın nasıl tespit edileceği konusunda en ayrıntılı açıklama, serbest bölge kazancının tespitiyle ilgili olarak, 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde yer alıyor.

Tebliğde özetle;

- Serbest bölgelerde yürütülen faaliyetlerden doğan alacaklara ilişkin kur farkı ve vade farkı gelirlerinin istisna kapsamında değerlendirileceği,

- Bölgede yürütülen faaliyetlerden elde edilen hasılatın, bu faaliyet çerçevesinde yapılacak ödemelerde kullanılıncaya kadar geçici olarak serbest bölgelerde, örneğin mevduat hesaplarında değerlendirilmesinden doğan gelirlerin de istisnadan yararlanabileceği,

- Bu çerçevede örneğin; merkezi Ankara’da bulunan şirketin serbest bölgede faaliyet gösteren şubesinin, bölgedeki üretim faaliyeti çerçevesinde 15 Nisan 2007 tarihinde elde ettiği hasılatının 4 Haziran 2007 tarihinde yapacağı borç ödemesine kadar repoda değerlendirilmesi halinde, bahse konu repo işleminden elde edilen gelirlerin istisnadan yararlanabileceği açıklanmış.

Tebliğde benzer açıklama, TUGS’a kayıtlı gemilerle yapılan deniz taşımacılığı faaliyetlerinden elde edilen kazançlar bölümünde de tekrarlanmış. Tebliğde, anılan faaliyetler nedeniyle doğan alacaklara ilişkin kur farkı ve vade farkı gelirlerinin kurumlar vergisinden istisna edilmesinin mümkün olduğu, kapsamdaki faaliyetle ilişkili olmaksızın elde edilen kur farkı, vade farkı gelirleri ile faiz, repo ve benzeri faaliyet dışı gelirler için söz konusu istisnanın uygulanamayacağı belirtilmiş.

Tebliğde yer alan açıklamalar Kanun’a uygun mu?

Genel Tebliğde serbest bölge faaliyet kazancının tespitiyle ilgili olarak yapılan açıklamalar uzun süredir uygulanıyor. Tebliğde yer alan açıklamaların istisna kazanç tutarını Kanun’a aykırı olarak sınırladığına ilişkin iddialar geçmişte yargıya taşındı ve açıklamaların Kanun’a uygun olduğu uzun yargılama süreci sonunda netleşti. İstisna kazancı, faaliyete ilişkin alacağın tahsilinden sonraki sürece de taşıyan kısım eskiden beri bu haliyle uygulanıyor.

Bu çerçevede Tebliğde yer alan açıklamaları gelinen noktada tartışmaya gerek yok.

Genel Tebliğde, TUGS’a kayıtlı gemilerin işletilmesinden elde edilen kazançla ilgili açıklamalar konusunda da bir tartışma yok. Bu konudaki açıklamalar serbest bölge kazançlarıyla ilgili açıklamalar kadar net olmasa da, serbest bölge kazançlarıyla ilgili açıklamalarla çelişmediğini düşünüyorum. Tebliğde, faaliyetle ilişkili olmayan pasif gelirlerin kapsamda olmadığı açıklanmış, faaliyetle doğrudan ilgili olan ancak alacağın tahsilinden sonraki döneme ilişkin pasif gelirlerin istisna kapsamında olup olmadığı ise açıklanmamış. Serbest bölgelerde yapılan faaliyetlerden doğan alacakların kısa süreliğine değerlendirilmesinden kaynaklanan pasif gelirlerin de faaliyet geliri olduğuna ilişkin açıklamaya bu bölümde yer verilmemiş.

Üretim ve ihracat kazançlarıyla ilgili yeni açıklama istisna tutarını sınırlıyor

Yukarıda bahsettiğim gibi, ihracat ve üretim faaliyeti kapsamında elde edilen ve indirimli kurumlar vergisi uygulanacak kazanç tutarının tespitiyle ilgili olarak Tebliğde yapılan açıklamada, faaliyet kapsamında doğan alacaklara isabet eden faiz, kur farkı ve benzeri pasif gelirler istisna kazanç kapsamında kabul ediliyor. Alacağın tahsili sonrasında elde edilen benzer gelirler faaliyet kazancı sayılmıyor.

Uzun yıllardır benzer düzenlemeler için uygulanan ve gelinen noktada artık netleşen bir yorum, yeni düzenleme kapsamında kabul görmüyor.

Yeni yorum çok sınırlı bir uygulamaya mı yol açar yoksa önemli tutarlara ulaşan bir etki mi yaratır sorusuna cevabı Tebliğde yer alan örnek üzerinden vermek mümkün. Tebliğde serbest bölge faaliyet kazancının tespitiyle ilgili bölümde konu açıklandıktan sonra, bir örnek veriliyor.

Yukarıda özetlediğim örnekte, merkezi Ankara’da bulunan şirketin serbest bölgede üretim yapan şubesinin, bu faaliyet çerçevesinde 15 Nisan 2007 tarihinde elde ettiği hasılatının 4 Haziran 2007 tarihinde yapacağı borç ödemesine kadar repoda değerlendirilmesi halinde, repo işleminden elde edilen gelirlerin istisnadan yararlanabileceği belirtiliyor. Yani alacağın tahsilinden sonra, tahsil edilen tutarın birbuçuk ayı geçen bir süreyle değerlendirilmesinden doğan gelir de istisna kazanç kapsamında değerlendiriliyor. Birbuçuk aylık faiz veya kur farkı gelirinin önemsenmemesi gerektiği söylenemez. Sadece bu örnek bile, üretim ve ihracat kazançlarında indirimli oran uygulamasıyla ilgili yeni açıklamanın, Kanun’la getirilen indirimli oran avantajının azımsanmayacak ölçüde sınırlandığını açıkça gösteriyor. Bu sınırlama elbette çok önemli ancak bence daha önemli konu, yıllardır yapılan bir yorumun, aynı nitelikli bir başka düzenleme için neden yapılmadığı, yaygın bir ihtilafa yol açacak böyle bir uygulamaya neden gidildiği.

Son söz

Üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlara indirimli oran uygulaması birkaç yıldır yapılıyor. Ancak standart oran ile indirimli oran arasında önümüzdeki yıl önemli bir fark oluşacak. Bu denli büyük fark, riskin yönetilmesini daha da zorlaştıracak. Bu çerçevede, 2027 yılı başına kadar zamanın iyi değerlendirilmesini, İdarenin tartışmalı konuları netleştirmeye çalışmasını, kurumların da kazanç tespitine yönelik hazırlık yapmalarını öneririm.

Bir sonraki makalede, ortak giderlerin dağıtımı.

HAK – İŞ Genel Başkanı Mahmut Arslan, bölgesel asgari ücreti isteyenlerin kafasının arka planında İstanbul’daki işçiyi Hakkari’deki ücretle çalıştırmak olduğunu iddia etti. Arslan, bazı şirketlerin merkezlerinin başka fabrikalarının başka ilde olduğuna dikkat çekerek, merkezi Hakkari, Van, Diyarbakır gibi illerde olan şirketlerin bu iller için belirlenecek asgari ücreti İstanbul’daki fabrikasında çalışan işçiye uygulayabileceğini söyledi.

DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu da bölgesel asgari ücretin Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ifade etti.

SEKTÖREL VE BÖLGESEL ASGARİ ÜCRET ULUSAL ASGARİ ÜCRETİN ALTINDA OLAMAZ

Dünyadaki uygulamalar, bölgesel ve sektörel asgari ücretin genelde ulusal asgari ücretin üzerinde olduğunu gösteriyor. Dikkat çeken bir diğer husus ise özellikle sektörel asgari ücretlerin sendikalarla yürütülen toplu pazarlıklarla belirlenmesi.

ABD’de bile eyaletlerin belirlediği asgari ücret ulusal düzeyde belirlenen asgari ücretin altına inemiyor. Bazı şehirlerde ise eyalet için belirlenen asgari ücretin de üzerinde zorunlu asgari ücret belirlenebiliyor.

Avrupa Birliği üyesi ülkelerde sektörel asgari ücretler ulusal asgari ücretin altında olmamak üzere genellikle toplu sözleşmeler ile belirleniyor. Bir sektörde sendikalar ile işverenler arasında imzalanan toplu sözleşme, o sektördeki diğer iş yerlerine de teşmil ediliyor.

TÜRKİYE’DE ORTALAMA ÜCRET BÖLGELERE GÖRE DEĞİŞİYOR

Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen prime esas kazançlara göre, 2025 yılında Türkiye’de işçiler için uygulanan ortalama brüt ücret kamuda 75.327 TL, özel sektörde 50.194 TL, Türkiye genelinde ise 53.565 TL oldu. 2025 yılında brüt asgari ücret 26.005,50 TL uygulandı. Buna göre, işçilerin ortalama ücreti Türkiye genelinde asgari ücretin 2,06 katı olurken, kamuda 2,90 katı, özel sektörde ise 2,09 katı olarak gerçekleşti.

EN DÜŞÜK ASGARİ ÜCRET MARDİN’DE

Türkiye’de 2025 yılı itibarıyla özel sektörde en düşük ortalama ücret asgari ücretin sadece yüzde 16 üzerinde olmak üzere Mardin’de verildi. Mardin’de işçilerin ortalama brüt ücreti 30.074 TL’de kaldı. Mardin ile birlikte Bitlis, Giresun, Kars, Muş, Sinop, Tokat, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman ve Şırnak’ta özel sektördeki işçilere ödenen ortalama ücret asgari ücretin yüzde 10 ila yüzde 30 fazlası oldu. Söz konusu 13 il, Türkiye’de ortalama ücretin en düşük olduğu iller arasında yer alıyor.

22 İLDE ASGARİ ÜCRETİN YÜZDE 40 – 50 FAZLASI ÜCRET UYGULANIYOR

Aralarında Afyonkarahisar, Aydın, Denizli, Edirne, Kahramanmaraş gibi illerin de bulunduğu 22 ilde özel sektördeki işçilerin ortalama ücreti asgari ücretin yüzde 40 ila 50 fazlası oldu.

Çorum, Erzincan, Erzurum, Hatay, Gaziantep, Yozgat ve Ardahan’da özel sektördeki ortalama ücretler asgari ücretin yüzde 50 ile 60 fazlası olarak gerçekleşti. Sanayi bakımından Türkiye’nin önde gelen illerinden Gaziantep’te ortalama ücretin düşük olması dikkat çekti.

Adana, Balıkesir, Kayseri, Konya, Kütahya, Muğla, Aksaray, Karaman ve Osmaniye’de özel sektör işçilerinin ortalama ücreti asgari ücretin yüzde 60 ila 70 fazlası olarak gerçekleşti. Bu iller tarım, sanayi ve turizmde ön plana çıkıyor.

Antalya, Çanakkale, Yalova ve Düzce’de özel sektör işçilerinin ortalama ücreti ise asgari ücretin yüzde 70 ila 80 fazlası oldu.

EN YÜKSEK ÜCRET KOCAELİ’DE

Bolu, Mersin, Kırşehir ve Zonguldak’ta özel sektör işçilerinin ortalama ücreti asgari ücretin yüzde 80 ila 90’ı olarak gerçekleşti. Kırşehir’in sanayisi güçlü çoğu ili geride bırakması dikkat çekti.

Bursa, İzmir, Kırklareli, Manisa, Kırıkkale ve Karabük’te özel sektör işçilerinin ortalama ücreti Türkiye ortalamasına yakın, asgari ücretin yüzde 90 ile 100 fazlası oldu.

Asgari ücretin yüzde 100 ve daha fazlası olan iller ise Ankara, Bilecik, Çankırı, Eskişehir, İstanbul, Kocaeli, Sakarya ve Tekirdağ oldu. Türkiye genelinde özel sektörün işçisine en yüksek ücret verdiği il asgari ücretin yüzde 154 fazlası ile Kocaeli oldu. Bu ili yüzde 130 fazla ile İstanbul, yüzde 124 ile Ankara izledi.

Kocaeli'de özel sektör işçilerinin ortalama ücretinin diğer illere göre açık ara yüksek olması, bu ilde sendikalaşma oranının yüksek olmasından kaynaklanıyor. Kocaeli, sendikalı işçi oranının en yüksek olduğu il özelliğine sahip bulunuyor.

TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen ancak henüz Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmeyen torba kanunun en dikkat çekici düzenlemelerinden biri, 14’üncü maddesidir. Bu madde ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 81’inci maddesinin başlığındaki Devlet katkısı ibaresi çıkarılmakta, daha da önemlisi aynı maddenin üçüncü fıkrası tamamen yürürlükten kaldırılmaktadır.

5510 sayılı Kanun’un 81’inci maddesinde uzun vadeli sigorta kolları olarak adlandırılan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları için prim oranı yüzde 21, genel sağlık sigortası primi ise yüzde 12,5 olarak belirlenmiştir. Başka bir ifadeyle, devlet katkısının hesabına esas alınan toplam prim oranı yüzde 33,5’tir. (Bu oranlara kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin yüzde 2,25’lik prim ile işsizlik sigortası primi dâhil değildir.)

2008 yılında yürürlüğe giren düzenlemeyle devlet, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tahsil ettiği bu primlerin dörtte biri oranında Kuruma ayrıca katkı yapmaya başlamıştır. Hesaplama yapıldığında devlet katkısı; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları bakımından yüzde 5,25, genel sağlık sigortası bakımından ise yüzde 3,125 olmak üzere toplam yüzde 8,375’e ulaşmaktadır.

Burada özellikle altı çizilmesi gereken husus şudur: Bu katkı, işçi ve işveren tarafından ödenen primlerin içinden ayrılan bir pay değildir. İşçi ve işveren tarafından ödenen yüzde 33,5 oranındaki primler Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından tahsil edilmekte, bunun üzerine devlet kendi bütçesinden ayrıca hesaplanan katkıyı Kuruma aktarmaktadır. Dolayısıyla yalnızca bu primler dikkate alındığında, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun kasasına fiilen yüzde 33,5 değil, yaklaşık yüzde 41,875 oranında kaynak girmektedir.

Değişen ne?

Kanun teklifinin gerekçesine bakıldığında, devlet katkısının tamamen kaldırılmasının değil, bütçeden Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılan transferlerin sadeleştirilmesinin amaçlandığı ifade edilmektedir. Gerekçeye göre Kurumun nakit ihtiyacı bugün iki ayrı bütçe kalemi üzerinden karşılanmaktadır. Bunlardan biri devlet katkısı, diğeri ise açık finansman kalemidir. Yeni düzenlemeyle aynı mahiyette olduğu belirtilen bu iki ödeme tek kalem altında toplanacak, böylece bütçe kalemlerinin izlenebilirliğinin ve değerlendirme süreçlerinin etkinliğinin artırılması hedeflenmektedir.

Bu gerekçe, bütçe tekniği bakımından ilk etapta makul görünebilir. Ancak burada cevaplanması gereken önemli bir soru bulunmaktadır. Yaklaşık 20 yıldır kanunda açıkça düzenlenen ve devletin sosyal güvenlik sistemine katkısını gösteren bir hükmün tamamen yürürlükten kaldırılması gerçekten sadece teknik bir sadeleştirme midir? Yoksa devlet katkısının kanuni dayanağının kaldırılması, sosyal güvenlik finansmanında farklı bir anlayışın da işareti midir?

Aynı amaca hizmet ediyor olmaları, kanunda açıkça düzenlenmiş bir devlet katkısı yükümlülüğünün tamamen kaldırılmasını haklı kılar mı?

Kanun teklifinin gerekçesinde, devlet katkısının fiilen sona erdirilmediği; yalnızca Sosyal Güvenlik Kurumu’na merkezi yönetim bütçesinden yapılan transferlerin devlet katkısı ve açık finansman şeklindeki iki ayrı bütçe kalemi yerine tek kalem altında toplanmasının amaçlandığı belirtilmektedir. Başka bir ifadeyle, SGK’ya bütçeden kaynak aktarımı devam edecek; değişen, bu aktarımın bütçe içindeki sınıflandırması olacaktır.

Bütçe tekniği bakımından aynı amaca hizmet eden ödemelerin tek kalem altında izlenmesi elbette tartışılabilir ve hatta kamu mali yönetimi açısından tercih edilebilir bir yöntem olarak görülebilir. Ancak burada tartışılması gereken mesele muhasebe tekniği değil, hukuk tekniğidir.

Çünkü 5510 sayılı Kanun’un yürürlükten kaldırılması öngörülen 81’inci maddesinin üçüncü fıkrası, yalnızca bütçede yer alan bir muhasebe kalemini tarif etmemekte; devletin Sosyal Güvenlik Kurumu’na belirli bir ölçüte bağlı olarak katkı yapacağını kanun düzeyinde hüküm altına almaktadır. Dolayısıyla bugün bütçeden SGK’ya transfer yapılmaya devam edecek olması, bu hükmün kaldırılmasının hukuki önemini ortadan kaldırmamaktadır. Kanuni düzenleme ile bütçe uygulaması aynı şey değildir.

Bu nedenle asıl soru şudur: Eğer amaç gerçekten sadece bütçe kalemlerini sadeleştirmek ve aynı mahiyetteki ödemeleri tek başlık altında toplamak ise, bunun için devlet katkısını düzenleyen kanun hükmünün tamamen yürürlükten kaldırılması zorunlu mudur? Devlet katkısına ilişkin kanuni güvence korunurken bütçe sınıflandırmasının değiştirilmesi mümkün değil miydi?

Kanun teklifinin gerekçesi bu sorulara açık bir cevap vermemektedir. Oysa hukuk devletinde önemli olan yalnızca bütçeden ne kadar kaynak aktarıldığı değildir. En az onun kadar önemli olan, bu aktarımın hangi hukuki dayanağa yaslandığı ve devletin sosyal güvenlik sistemine katkı yükümlülüğünün kanun düzeyinde açıkça korunup korunmadığıdır.

Nitekim Prof. Dr. Aziz Çelik de BirGün’de yayımlanan değerlendirmesinde, SGK’ya merkezi yönetim bütçesinden kaynak aktarımının sona ermeyeceğini; devlet katkısı ile açık finansman adı altında yapılan transferlerin tek bütçe kaleminde toplanmasının amaçlandığını belirtmektedir. Bu tespit önemlidir. Ancak hukuki açıdan tartışılması gereken husus, bütçeden SGK’ya kaynak aktarımının devam edip etmeyeceğinden ziyade, devlet katkısını düzenleyen kanun hükmünün yürürlükten kaldırılmasının ne anlama geldiğidir. Çünkü kanunla öngörülmüş bir mali yükümlülüğün bütçe uygulamasından bağımsız bir hukuki değeri bulunmaktadır.

Sonuç olarak

Kanun teklifinin gerekçesi, yapılan değişikliğin yalnızca bütçe tekniğine ilişkin bir sadeleştirme olduğunu ileri sürmektedir. Gerçekten de SGK’ya merkezi yönetim bütçesinden kaynak aktarımının tamamen sona ereceğini söylemek doğru değildir. Ancak hukuki açıdan tartışılması gereken husus da bu değildir.

Asıl mesele, yaklaşık yirmi yıldır kanunda açıkça yer alan ve devletin sosyal güvenlik sistemine katkısını belirli bir ölçüte bağlayan bir yükümlülüğün neden kanun metninden çıkarıldığıdır. Eğer amaç yalnızca devlet katkısı ile açık finansman kalemlerini tek başlık altında toplamak idiyse, devlet katkısını düzenleyen hükmün korunarak aynı sonuca ulaşılması da mümkündü. Kanun teklifinin gerekçesi, neden böyle bir yöntemin tercih edilmediğini ortaya koymamaktadır.

Bunun yanında, devlet katkısının bütçede ayrı bir kalem olarak değil de açık finansman içinde değerlendirilmesi, sosyal güvenlik sisteminin kamuoyu nezdinde sürekli bütçe desteğine ihtiyaç duyan veya kamuya yük oluşturan bir yapı olarak algılanmasına da zemin hazırlayabilir. Oysa sosyal güvenlik, niteliği gereği kamusal finansmanla desteklenmesi gereken anayasal bir sosyal güvenlik hakkının kurumsal güvencesidir. Bu nedenle bütçeden yapılan katkının nasıl adlandırıldığı kadar, hangi hukuki güvenceye dayandığı da önem taşımaktadır.

Son tahlilde tartışılması gereken husus, SGK’ya bütçeden kaynak aktarımının devam edip etmeyeceği değil; devletin sosyal güvenlik sistemine katkısını düzenleyen kanuni güvencenin neden ortadan kaldırıldığıdır. Hukuk devletinde kanunlar yalnızca mali işlemleri düzenlemez; aynı zamanda devletin üstlendiği yükümlülükleri de güvence altına alır. Bu nedenle yaklaşık yirmi yıldır yürürlükte bulunan bir kanun hükmünün kaldırılması, yalnızca teknik bir bütçe düzenlemesi olarak görülemez.

Çünkü bazen bir kanun hükmünün yürürlükten kaldırılması, bütçedeki rakamların ifade edemeyeceği kadar güçlü bir hukuk politikası tercihidir.

• Gerçek ve tüzel kişilere ait olup yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının Türkiye’ye getirilmesi, milli ekonomiye kazandırılması ve gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince kanuni defter kayıtlarına alınması,
• Yurt içinde bulunan ancak gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının bildirilmesi ve kayıt altına alınması,
• Yurt içinde bulunan madde kapsamındaki varlıkların gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlarca bildirilmesi,

imkânı getirilmiştir.

Düzenleme ile getirilen imkânlara ilişkin açıklamaların yer aldığı “Rehber” ile "İnfografikler" hazırlanarak kullanıma sunulmuştur.

Bu Rehberde;

• Yurt dışında/yurt içinde hangi varlıkların bildirime konu edilebileceği,
• Düzenlemeden kimlerin yararlanabileceği,
• Varlıkların ne zamana kadar ve nereye bildirilebileceği,
• Bildirilen yurt dışı varlıkların ne zamana kadar Türkiye’ye getirileceği,
• Bildirilen varlıkların kanuni defterlerde nasıl gösterileceği,
• Taahhüt süresine ve bildirim tarihine göre uygulanacak vergi oranları,
• Bildirilen varlıklar nedeniyle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaması için hangi şartların sağlanması gerektiği,

gibi konularda açıklamalara ve örneklere yer verilmiştir.

Kanunun ve Genel Tebliğin uygulanmasına ilişkin açıklamalara ve ayrıntılı bilgilere:

• Başkanlığımızın internet sitesinden (www.gib.gov.tr),
• Başkanlığımızın doğrulanmış sosyal medya hesaplarından,
• Vergi İletişim Merkezi’nden (VİMER) yurt içi aramalar için 189, yurt dışı aramalar için ise 0090–312-189-1122 numaralı telefon hattından,

ulaşabilirsiniz.

Söz konusu Genel Tebliğe ulaşmak için tıklayınız.

Rehbere ulaşmak için tıklayınız.

İnfografikler için tıklayınız.

Apple'ın iPhone Yükseltme Programı'nın yerini alacak yeni sistemde sadece iPhone değil, Mac ve iPad gibi diğer ürünler de kapsama alınıyor.

Kira süresi ürüne göre değişecek

Ürün gruplarına göre farklı kiralama süreleri belirleyen Apple, iPhone ve Apple Watch modelleri için 12-24 ay, Mac ve iPad modelleri ise 24-36 ay süre tanıyor.

Hangi ürünler kiralanabilecek?

Yeni sistem kapsamında şu modeller ve ürünler kiralanabilecek:

iPhone 17 serisi
iPhone Air
Apple Watch Series 11
Apple Watch Ultra 3
MacBook Air
MacBook Pro
iMac
Mac Studio
iPad Air
iPad Pro
iPad mini

iPhone 16, MacBook Neo, giriş seviyesi iPad ve Apple Watch SE ise programa dahil edilmeyecek.

Apple kiralama ücretleri ne kadar?

Apple'ın internet sitesindeki bilgilere göre en düşük iPhone kiralama ücreti aylık 17,99 dolar seviyesinden başlıyor. Önceki yükseltme programında ise aylık ödeme yaklaşık 42 dolar düzeyindeydi.

Amaç satın alma yerine abonelik algısı oluşturmak

Şirket, kullanıcıların iPhone veya Mac'i tek seferde büyük bir harcama olarak görmek yerine aylık ödemeyle kullanılan bir abonelik hizmeti gibi değerlendirmesini hedefliyor. Bu strateji, kullanıcıların telefonlarını daha uzun süre değiştirmeye başlamasıyla da örtüşüyor. Reviews.org araştırmasına göre ABD'de ortalama bir kullanıcı telefonunu yaklaşık 22 ay kullanıyor.

Daha pahalı iPhone'lar yolda

Apple'ın önümüzdeki dönemde ise cihaz fiyatlarını artırması bekleniyor. Şirket geçen ay bellek maliyetlerindeki yükseliş nedeniyle bazı Mac ve iPad modellerinin fiyatlarını artırmıştı.

TechInsights Başkan Yardımcısı Mike Howard ise yeni nesil iPhone fiyatlarının 1.500 dolar seviyesine çıkabileceğini öngörüyor.

Apple'ın yeni kiralama programı da, Eylül ayında tanıtılması beklenen yeni iPhone serisi ve ilk katlanabilir iPhone öncesinde kullanıcıların artan fiyatlardan daha az etkilenmesini amaçlayan önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Dünya

Spot altın, ons başına 4.029,08 dolarda büyük ölçüde değişim göstermedi. ABD'de ağustos vadeli altın kontratları ise yüzde 0,2 değer kaybederek 4.028,10 dolara geriledi.

Fed şahin kalırsa altında düşüş baskısı sürebilir

Bloomberg HT'de yer alan habere göre OANDA Kıdemli Piyasa Analisti Kelvin Wong, “Altının seyri büyük ölçüde bugünkü FOMC toplantısına bağlı. Son dönemdeki düşüş eğiliminin tersine dönmesi için Fed’in daha az şahin bir söylem benimsemesi gerekiyor” dedi.

Fed’in faiz kararı TSİ 21.00’de açıklanacak, Fed Başkanı Kevin Warsh ise TSİ 21.30’da konuşacak.

Piyasalar Fed'in faizi sabit tutmasını bekliyor, eylülde artırım ihtimali güçleniyor

FedWatch verilerine göre piyasalar, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bu toplantıda faiz oranlarını sabit bırakmasına yüzde 70 olasılık tanırken, 25 baz puanlık faiz artışı ihtimali yüzde 30 seviyesinde fiyatlanıyor. Öte yandan yatırımcılar, eylül ayındaki toplantıda 25 baz puanlık faiz artışı olasılığını ise yüzde 76 olarak öngörüyor.

BoE ve BoJ'dan faiz değişikliği beklenmiyor, gözler enflasyon mesajlarında

İngiltere Merkez Bankası (BoE) ile Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) bu hafta gerçekleştirecekleri para politikası toplantılarında faiz oranlarını sabit tutmaları bekleniyor. Ancak her iki merkez bankasının da yükselen enflasyon risklerine karşı temkinli mesajlar vermesi öngörülüyor.

Enflasyona karşı korunma aracı olarak görülen altın, yüksek faiz ortamında baskı altında kalmaya devam ediyor. Çünkü artan faiz oranları, faiz getirisi sağlamayan altını elde tutmanın fırsat maliyetini yükselterek yatırımcıların ilgisini azaltabiliyor.

ABD ile İran arasında füze gerilimi tırmanıyor

ABD ordusu, İran'ın Orta Doğu'daki ABD güçlerine yönelik fırlattığı çok sayıda balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı. İran Devrim Muhafızları ise Ürdün'deki bir ABD hava üssü ile ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nı hedef alan balistik füze saldırıları gerçekleştirdiklerini duyurdu.

Petrol fiyatları, ABD'de ham petrol stoklarının azalmasının arz endişelerini artırmasıyla yükselişini sürdürdü.

Commerzbank altın tahminini düşürdü, gümüşte yükseliş beklentisini korudu

Commerzbank, yıl sonu altın fiyatı tahminini ons başına 4.500 dolara indirirken, gümüş fiyatlarının yıl sonunda ons başına 67 dolara ulaşmasını beklediğini açıkladı.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Spot gümüş yüzde 0,9 yükselişle 57,65 dolara, platin yüzde 0,3 artışla 1.600,40 dolara çıkarken, paladyum yüzde 0,7 düşüşle 1.261 dolara geriledi.

Ekonomim

Önümüzdeki iki yıl, birçok sek­tör için belirleyici olacak. 2027'ye geldiğimizde şirketler artık "ya­pay zekâ kullananlar" ve "rekabet gücünü kaybedenler" olarak ay­rışmaya başlayacak. Çünkü yeni dönemin asıl rekabeti teknoloji satın almak değil, veriyi doğru yö­netmek, süreçleri otomatikleştir­mek ve karar alma hızını artırmak olacak.

Artık rekabet sadece daha fazla üretmekle değil, daha akıllı üret­mekle kazanılacak.

Yapay zekâ artık maliyet değil, stratejik yatırım

Birçok işletme hâlâ yapay zekâ­yı yüksek maliyetli bir yazılım ya­tırımı olarak görüyor. Oysa gerçek tablo farklı. Yapay zekâ; üretim­de fireyi azaltan, bakım maliyet­lerini düşüren, satış tahminleri­ni güçlendiren, stok seviyelerini optimize eden ve finansal riskleri önceden tespit eden bir yönetim aracına dönüşmüş durumda.

Uluslararası araştırmalar, ya­pay zekâyı süreçlerine başarıy­la entegre eden şirketlerde ope­rasyonel maliyetlerin çift ha­neli oranlarda düşebildiğini, üretkenliğin anlamlı ölçüde art­tığını ve karar alma sürelerinin belirgin şekilde kısaldığını gös­teriyor. Özellikle üretim, finans, lojistik ve müşteri yönetimi gibi alanlarda verimlilik kazanımla­rı, teknoloji yatırımı­nın geri dönüş süresi­ni önemli ölçüde kısal­tıyor.

Ancak burada kritik soru şudur: Şirketler ya­pay zekâya yatırım ya­pıyor mu, yoksa iş yapış biçimlerini gerçekten dönüştürüyor mu?

Asıl mesele teknoloji değil, yönetim anlayışı

Başarılı şirketleri başarısızlar­dan ayıracak temel unsur, kullanı­lan yazılımın markası olmayacak. Belirleyici olan; yönetim kültürü, veri kalitesi ve değişime uyum ka­pasitesi olacak.

Bugün birçok işletmede finans ayrı, üretim ayrı, satış ayrı, satın alma ayrı sistemlerde çalışıyor. Aynı şirket içinde bile farklı de­partmanlar aynı veriye farklı ra­kamlarla ulaşabiliyor. Böyle bir yapı üzerine yapay zekâ kurmaya çalışmak, temeli sağlam olmayan bir bina inşa etmeye benzer.

Yapay zekâ, doğru veriyle bes­lenmediğinde yanlış kararları da­ha hızlı üretir.

Bu nedenle dijital dönüşümün ilk adımı teknoloji satın almak de­ğil; veri standardizasyonunu sağ­lamak, süreçleri sadeleştirmek ve kurumsal veri disiplini oluştur­maktır.

Yönetim kurullarının gündemi değişiyor

Eskiden yönetim kurullarında ciro, kârlılık ve yatırım bütçele­ri konuşulurdu. Artık bunlara ek olarak veri kalitesi, siber güven­lik, yapay zekâ yatırımları, dijital yetkinlik ve otomasyon projeleri de temel gündem maddeleri hâli­ne geliyor.

Yakın gelecekte CEO’ların per­formansı yalnızca satış büyüklü­ğüyle değil, şirketlerinin dijital olgunluk seviyesiyle de değerlen­dirilecek.

CFO’lar ise finans yönetici­si olmanın ötesinde, yapay zekâ destekli karar sistemlerinin mi­marlarından biri olacak. Ger­çek zamanlı nakit akışı tahmin­leri, dinamik bütçe senaryoları, otomatik risk analizleri ve erken uyarı mekanizmaları finans fonk­siyonunun standart araçları hâli­ne gelecek.

İşletmeler ne yapmalı?

Şirketlerin yapay zekâya ge­çişi rastgele yazılım satın alarak değil, sistematik bir dönüşüm programıyla yönetmesi gereki­yor. Öncelikli adımlar şu şekilde özetlenebilir:

-Kurumsal dijital dönüşüm stratejisi oluşturulmalı.

-ERP, CRM, MES ve depo yö­netim sistemleri tek veri mima­risinde entegre edilmeli.

-Veri kalitesi artırılmalı ve ortak veri sözlüğü oluşturulmalı.

-Süreçler standartlaştırılma­lı, gereksiz operasyonlar kaldırıl­malı.

-Yapay zekâ uygulamaları kü­çük pilot projelerle başlatılmalı ve sonuçları ölçülmeli.

-Yönetim panoları gerçek za­manlı çalışacak şekilde yeniden tasarlanmalı.

-Tahmine dayalı bakım sis­temleri üretime entegre edilmeli.

-Görüntü işleme tabanlı kali­te kontrol çözümleri kullanılma­lı.

-Talep tahmini ve stok opti­mizasyonu yapay zekâ ile destek­lenmeli.

-Satın alma süreçlerinde te­darikçi risk analizi dijitalleştiril­meli.

-Dinamik fiyatlama ve müş­teri kârlılığı analizleri yaygınlaş­tırılmalı.

-Muhasebe ve finans süreçle­rinde belge işleme, raporlama ve mutabakat işlemleri otomatik­leştirilmeli.

-Çalışanlara sürekli yapay zekâ ve veri okuryazarlığı eğitimi verilmeli.

-Siber güvenlik ve veri yöne­tişimi dönüşümün ayrılmaz par­çası olarak ele alınmalı.

-Her yatırım için ölçülebilir performans göstergeleri belir­lenmeli.

Yapay zekâ projeleri ancak öl­çülebilir hedeflerle yönetildiğin­de kalıcı değer üretir.

İşletme yönetimleri için yapay zekâ hazırlık karnesi

Yapay zekâya geçiş, yalnızca yeni yazılımlar satın almak de­ğil; şirketin yönetim modelini yeniden tasarlamaktır. Yönetim kurullarının bugün kendilerine sorması gereken temel sorular şunlardır:

1. Strateji ve liderlik

Şirketin yazılı bir yapay zekâ ve dijital dönüşüm stratejisi var mı?

Yönetim kurulunda dijital dö­nüşüm düzenli olarak gündeme geliyor mu?

CEO’nun performans hedefle­ri arasında dijital dönüşüm gös­tergeleri bulunuyor mu?

2. Veri yönetimi

ERP, CRM, MES, WMS ve fi­nans sistemleri entegre çalışıyor mu?

Şirketin tek ve güvenilir bir veri kaynağı (Single Source of Truth) oluşturuldu mu?

Veriler gerçek zamanlı olarak yönetilebiliyor mu?

3. Finans

13 haftalık nakit akışı yapay zekâ desteğiyle tahmin ediliyor mu?

Finansal riskler erken uyarı sistemiyle izleniyor mu?

Bütçe ve senaryolar dinamik olarak güncellenebiliyor mu?

4. Üretim

OEE gerçek zamanlı takip edi­liyor mu?

Makine arızaları tahmine da­yalı bakım sistemleriyle önleni­yor mu?

Fire ve hurda nedenleri yapay zekâ ile analiz ediliyor mu?

5. Satış ve pazarlama

Talep tahminleri yapay zekâ ile oluşturuluyor mu?

Müşteri bazlı kârlılık düzenli analiz ediliyor mu?

Dinamik fiyatlama modelleri uygulanıyor mu?

6. İnsan kaynakları

Çalışanların yapay zekâ okur­yazarlığı geliştiriliyor mu?

Dijital yetkinlik eğitimleri sü­rekli hâle getirildi mi?

Yapay zekâ çalışanların ve­rimliliğini artıracak şekilde ko­numlandırılıyor mu?

7. Siber güvenlik

Yapay zekâ projeleri güçlü bir siber güvenlik mimarisiyle des­tekleniyor mu?

Kritik veriler için erişim ve güvenlik politikaları güncel mi?

8. Yönetim performansı

Yönetim kurulu kararları ger­çek zamanlı veriyle destekleni­yor mu?

Şirket, dijital dönüşüm yatı­rımlarının geri dönüşünü (ROI) düzenli olarak ölçüyor mu?

İnsan faktörü önemini koruyor

Yapay zekânın yükselişi zaman zaman istihdam kaygılarını da beraberinde getiriyor. Ancak ta­rih, teknolojinin çoğu zaman iş­leri tamamen ortadan kaldırmak yerine dönüştürdüğünü gösteri­yor. Gelecekte en değerli çalışan; yalnızca teknik bilgiye sahip olan değil, yapay zekâ araçlarını doğ­ru kullanabilen, analitik düşüne­bilen ve stratejik karar süreçleri­ne katkı sağlayabilen kişi olacak. Dolayısıyla şirketlerin teknoloji kadar insan sermayesine de yatı­rım yapması gerekiyor. Dijital dö­nüşüm, çalışanların dışlandığı de­ğil, yetkinliklerinin güçlendirildi­ği bir süreç olarak tasarlanmalı.

Sonuç

2027’nin kazananları bugün­den belli olmaya başladı. Onları rakiplerinden ayıracak unsur, yal­nızca daha fazla yatırım yapmak olmayacak. Doğru veriyi yöneten, süreçlerini sadeleştiren, kararla­rını hızlandıran ve yapay zekâyı kurumsal kültürün bir parçası hâ­line getiren şirketler öne çıkacak.

Bugün alınacak kararlar, yarı­nın pazar payını belirleyecek. Ya­pay zekâ artık geleceğin konusu değil; bugünün rekabet standardı­dır. Bu dönüşümü stratejik bir viz­yonla yöneten işletmeler yalnızca verimliliklerini artırmayacak, ay­nı zamanda küresel rekabette da­ha güçlü bir konum elde edecek­tir. Bekleyenler ise teknolojiyi de­ğil, zamanın gerisinde kalmanın maliyetini satın alacaktır.

Son sözler: “ İnsanlar seni çö­zemedikleri zaman, önyargılarını kullanırlar” Dostoyevski

“İki erdem asla taklit edilemez; cesaret ve cömertlik” Çicero

Şevket Sayılgan-Dünya

e-Fatura Paketi güncellenmiştir. Güncel Pakete ulaşmak için tıklayınız.
e-Arşiv Fatura Paketi güncellenmiştir. Güncel Pakete ulaşmak için tıklayınız.
UBL-TR (Kod Listeleri) Kılavuzu Güncellenmiştir. Güncel Kılavuza ulaşmak için tıklayınız.
Güncellemeler 14.09.2026 tarihi itibari ile devreye alınacaktır.
Duyurulur.

Burada, geçen se­ne sonunda yapılan düzenlemeler­le SGK’nın bütçe dengesinin belir­gin olarak iyileşmeye başlaması ve bu doğrultuda mevcut düzenleme çerçevesindeki transfer tutarlarına ihtiyaç kalmaması etkili olmuş gibi görünüyor. Zaten bu kanundan ön­ce de merkezi yönetim bütçesinden yapılan transferlerde belirgin dü­şüş olmuştur ki bu da merkezi yö­netim bütçe görünümünde bu sene gözlenen iyileşmenin ana belirleyi­cisi olmuş gibi görünüyor.

Merkezi yönetim bütçesindeki iyileşme SGK’dan geliyor

Merkezi yönetim bütçe verile­rinde, SGK’ya yapılan transfer tu­tarı “Sağlık, Emeklilik ve Sosyal Yardım Giderleri” kaleminde aylık bazda takip edilebilmektedir. Bu­na göre, yılın ilk 6 ayındaki toplam transfer 942 milyar TL ile geçen se­nenin ilk yarısına göre yüzde 7 geri­lemiş görünmektedir.

Bu doğrultu­da, grafikte de görüldüğü gibi, son 12 aylık toplam tutarın GSYH’ya oranı geçen seneki yüzde 3.1’den Haziran ayında yüzde 2.5’e gerile­miştir. Bu da bütçe açığının aynı dönemde yüzde 2.9’dan yüzde 2.4’e gerilemesini açıklamaktadır.

Ayrı­ca, gerçekleşen oran, bu sene için belirlenen yüzde 3.5’lik açık hede­finin belirgin şekilde altında bu­lunmaktadır. Daha geriye gidersek, SGK’ya transferlerin GSYH’ya ora­nı 2010-2020 arasında yüzde 4.1 ile oldukça yüksek seviyelerdeydi.

2020 yılında yaşanan pandeminin etkisiyle yüzde 4.8’e kadar çıkan bu oran, sonrasında enflasyon şoku­nun da etkisiyle 2022 yılında yüz­de 2.5’e kadar gerilemişti. 2023 yı­lındaki EYT düzenlemesiyle tekrar artış gözlendikten sonra, özellikle bu sene SGK dengesinin belirgin şekilde iyileştiği gözlenmektedir.

Bu iyileşmenin hangi kanallar­dan kaynaklandığı ise gecikmeli olarak SGK’nın aylık yayımladığı bilanço verilerinden izlenebilmek­tedir. En son Nisan ayı verileriy­le incelendiğinde, özellikle prim gelirlerinde belirgin artış olduğu gözlenmektedir.

Yılın ilk 4 ayın­daki toplam gelir 1.7 trilyon TL ile geçen seneye göre yüzde 43.5 artış göstermiştir. 12 aylık toplam pri­min GSYH’ya oranı ise geçen se­ne sonundaki yüzde 6.4’ten yüzde 6.6’ya çıkmıştır ki bu da 2020’den beri en yüksek düzeydir. Bu artışta geçen sene sonunda yapılan düzen­lemeler etkili olmuştur.

Hatırlana­cağı gibi, 4 Aralık 2025’te yayınla­nan 7566 nolu kanunla uzun vade­li sigorta prim oranlarında işveren hissesinin artırılması, imalat dışı sektörlerdeki işverenlere uygula­nan 4 puanlık hazine prim teşviki­nin 2 puana indirilmesi ve prime esas kazanç üst sınırının artırılma­sı gibi birçok düzenleme yapılmış­tı. Komisyon görüşmelerinde bu düzenlemelerin toplam mali etki­sinin 220 milyar TL civarında ol­duğu söylenmişti. Bütçeden alınan sinyaller, gerçekleşmenin bunun üzerinde bile olabileceğini düşün­dürüyor.

Bunun yanında, grafik­te görüldüğü gibi, SGK’nın sağlık harcamalarının da 2025 başından beri düşüş eğiliminde olduğu göz­leniyor. Son 12 aylık sağlık harca­malarının GSYH’ya oranı 2024 so­nundaki yüzde 2.2’den bu se­ne Nisan ayında yüzde 2.1’e inmiştir. Burada da uzun sü­redir sabit kalan sağlık katkı payının geçen sene ve bu se­nenin başında artırılması et­kili olmuş olabilir.

Temmuz ayında yeni bir artış yapıldığı dikkate alındığında, burada­ki iyileşmenin devam edece­ği düşünülebilir. Emekli ma­aş ödemeleri ise 2022 yılında gerilediği GSYH’nın yüzde 4.4’ü se­viyesinden, EYT düzenlemesinin etkisiyle 2024 yılı sonunda yüzde 6.0’ya kadar yükselmiştir. Sonra­sında ise emekli sayısındaki artışın yavaşlamasıyla ödemelerde yatay bir eğilim gözlenmektedir.

Bütçede yer açıldı

Sonuçta bu sene SGK’ya bütçe­den yapılacak aktarım, bütçede ön­görülen GSYH’ya oranla yüzde 3 seviyesinin altında kalacak gibi gö­ründüğü anlaşılmaktadır. Bu du­rumda, eşel mobil gibi bütçe yapı­lırken öngörülemeyen harcamalara rağmen, bütçe açığının hedeflenen yüzde 3.5’in altına bile gelme ihti­mali olduğu görülmektedir.

Bütçe­de oluşan bu mali alan, savaş ve kü­resel gelişmeler nedeniyle sıkıntı yaşayan sektörlere yönelik ekono­mi destek programları ve bir süre­dir konuşulan hanehalkı gelir des­teği gibi programlara alan açmak­tadır.

Erkin Işık-Dünya