2026 yılının ikinci çeyrek bilanço dönemi öncesinde tahminlerini güncelleyen Citi, Alphabet, Meta ve Amazon'un yatırım harcamalarına ilişkin beklentilerini belirgin biçimde yükseltti. Banka, şirketlerin ikinci çeyrek sonuçlarının gelir ve kârlılık açısından piyasa öngörülerini aşacağını da düşünüyor.

Citi'nin değerlendirmesinde, "Sermaye harcaması tahminlerimizi önemli ölçüde artırıyoruz. Bunun sonucunda üç şirketin de 2027 ve 2028 yıllarında negatif serbest nakit akışı kaydetmesini bekliyoruz" ifadelerine yer verildi.

En yüksek yatırım Alphabet'ten bekleniyor

Banka, Alphabet'in 2027 yılı sermaye harcaması tahminini yaklaşık yüzde 21 artırarak 308 milyar dolara yükseltti. Meta için öngörü yüzde 22 artışla 205 milyar dolara, Amazon için ise yaklaşık yüzde 12 yükselişle 288 milyar dolara çıkarıldı.

Yıllık gelirleri yüz milyarlarca doları bulan üç şirketin aynı dönemde negatif serbest nakit akışına geçme ihtimali, yapay zekâ altyapısının gerektirdiği yatırım büyüklüğünü ortaya koyuyor.

Citi ise bu tabloyu şirketlerin finansal açıdan zorlandığına dair bir işaret olarak değil, uzun vadeli ve bilinçli bir stratejik tercih şeklinde değerlendiriyor. Banka, "Güçlü talep eğilimlerinin devam etmesi nedeniyle odak noktası, her şirketin yapay zekâ işlem gücü ve altyapısına yaptığı yatırımlar olmaya devam ediyor" açıklamasını yaptı.

Meta 14 gigavatlık kapasite hedefliyor

Meta'nın artan yatırım bütçesinde, yaklaşık 14 gigavatlık bilgi işlem kapasitesine ulaşma hedefinin önemli rol oynadığı belirtiliyor.

Söz konusu hedef, dünyanın en büyük teknoloji şirketleri arasında süren yapay zekâ rekabetinin yalnızca yazılım ve çiplerle sınırlı kalmadığını; veri merkezleri, enerji ve işlem kapasitesi açısından da büyük bir fiziksel altyapıya dönüştüğünü gösteriyor.

Google Cloud gelirlerinde sert artış bekleniyor

Citi, Google Cloud Platform'un 2026 yılının ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 68,5 büyüyeceğini tahmin ediyor. Platformun 2027 gelirinin ise yüzde 93,5 artışla 190 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Banka, ilk kez Google'ın Tensor Processing Unit satışlarını da bulut gelirlerine ilişkin hesaplamasına dahil etti. Citi'nin 2027 yılı tahmininde TPU satışlarından yaklaşık 62 milyar dolarlık gelir elde edilmesi öngörülüyor.

Bu adım, Google'ın kendi geliştirdiği yapay zekâ çiplerinin artık yalnızca şirket içi bir maliyet unsuru değil, takip edilebilir ve önemli bir gelir kaynağı olarak görüldüğüne işaret ediyor.

AWS büyümesinde yapay zeka etkisi

Amazon Web Services'ın 2026 yılının ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 32,5 büyüyeceğini tahmin eden Citi, yılın tamamı için yüzde 33,5'lik artış öngörüyor. AWS'nin 2027'deki büyüme beklentisi ise yüzde 40 seviyesinde bulunuyor.

Citi, AWS'de beklenen hızlanmayı yapay zekâ kullanımının yaygınlaşmasına ve şirketin bilgi işlem kapasitesini artırmasına bağlıyor.

Banka, "Yapay zekâ kullanımının hızlanması ve daha fazla bilgi işlem kapasitesi, AWS'nin büyümesini destekliyor" ifadelerini kullanırken, bilanço dönemi öncesinde yatırımcıların en yakından izleyeceği konulardan birinin altyapı harcamaları olacağını belirtti.

Reklam ve e-ticaret tarafında olumlu sinyaller

Citi'ye göre teknoloji şirketlerinin kısa vadeli performansını yalnızca bulut hizmetleri ve yapay zekâ yatırımları desteklemeyecek. Dijital reklamcılık ve e-ticaret pazarındaki iyileşmenin de gelir ve kârlılığa olumlu yansıması bekleniyor.

Banka, "Çevrim içi reklamcılık ve e-ticaret eğilimlerindeki iyileşme, kontrollerimize göre 2026'nın ikinci çeyreğinde ve muhtemelen üçüncü çeyrek beklentilerinde tahminlerin üzerinde gelir ve kârlılık performansı sağlayabilir" değerlendirmesinde bulundu.

Bu beklentinin, Cannes reklam festivalinde gerçekleştirilen sektör görüşmeleri ile reklam uzmanlarıyla yapılan temaslardan elde edilen bulgulara dayandığı aktarıldı. Veriler, yaz dönemi öncesinde dijital reklam harcamalarının güç kazandığını gösteriyor.

Yatırımcıların odağında yatırımların geri dönüşü var

Citi'nin tahminleri, yatırımcılar açısından iki yönlü bir tablo ortaya koyuyor. İkinci çeyrek bilançolarının beklentileri aşması ve yapay zekâ talebinin güçlü kalması olumlu unsurlar olarak öne çıkıyor.

Buna karşılık dünyanın en yüksek kârlılığa sahip şirketlerinden üçünün aynı anda negatif serbest nakit akışına geçme ihtimali, teknoloji devlerinin finansal yapısında önemli bir değişime işaret ediyor.

Alphabet, Meta ve Amazon'un 2026 yılı ikinci çeyrek sonuçlarını önümüzdeki haftalarda açıklaması bekleniyor. Bilanço rakamlarının ardından yatırımcıların asıl odağında, yıllık yüz milyarlarca doları bulan yapay zekâ ve altyapı yatırımlarının ne zaman gelir ve kâra dönüşeceği sorusu bulunacak.

Damla Kaya-Dünya

Günlük harcamalarda en yüksek maliyet grubunu 432,46 lirayla süt ve süt ürünleri oluştururken onu 275,04 lira ile sebze ve meyveler takip etti.

Et ve süt harcamaları ilk sırada

Kırmızı et, balık ve tavuk 198,06 lira ile öne çıkarken yumurta için yapılması gereken harcama tutarı 24,70 lira, kurubaklagiller için 26,81 lira, pirinç, bulgur, makarna ve un grubu için 18,83 lira, ekmek için 86,67 lira, yağ için 78,42 lira, şeker, bal reçel, pekmez içinse 37,76 lira olarak hesaplandı. Kuruyemiş için ise bu tutar 32,05 TL.

Süt ve süt ürünleri günlük harcamanın yüzde 35,7’ini oluştururken meyve ve sebze grubunun payı yüzde 22,7, et, yumurta ve kurubaklagil grubunun payı yüzde 23,3, ekmek ve tahıl grubunun payı ise yüzde 8,7 oldu.

Açlık sınırındaki artışı yağ ve kuruyemiş fiyatları tetikledi

Rapora göre açlık sınırındaki sınırlı artış ağırlıkla katı ve sıvı yağ ile kuruyemiş fiyat artışlarından kaynaklandı. Peynir ile et, tavuk ve balık gruplarındaki fiyat gerilemeleri ise bu artışı sınırladı.

Ekonomim

Yüksek Mahkeme, incelemesi sonucu söz konusu kanunla, Noterlik Kanunu'nun 52. maddesine eklenen, "noterlerin tatil gün ve saatlerinde çalışmasının yönetmelikle düzenleneceğine" ilişkin hükmü iptal etti. İptal hükmünün, 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildi.

AYM'nin kararında, Anayasa'nın 50. maddesinde çalışanların dinlenme hakkına sahip olduğu, bu kapsamda hafta tatili ve izin hakkına ilişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği kaydedildi.

Noterliğin serbest meslek olarak icra edildiği ancak bir kamu görevi olduğu vurgulanan kararda, izin günlerinde çalışmalarının çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesinin dinlenme hakkına sınırlama getirdiği ifade edildi.

Temel hak ve özgürlüklere getirilecek sınırlamaların Anayasa'ya aykırı olamayacağına işaret edilen kararda, noterlerin izin günlerinde çalışmasına ilişkin temel ilke ve esaslar ile genel çerçevenin söz konusu düzenlemede yer almadığı bildirildi.

Sanık avukatına bildirimin yeterli olması düzenlemesi iptal edildi

Ayrıca, AYM, ilgili kanunla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 226. maddesine eklenen, "Sanığın dosyada var olan son adresine bildirim yapılamaması veya bildirime rağmen duruşmaya gelmemesi halinde müdafine yapılan bildirimler yeterli kabul edilir." hükmünü de iptal etti.

Kararda, ceza yargılamasında hakkaniyete uygun bir yargılamanın gerçekleştirilebilmesi için savunma hakkının kişiye bizzat sağlanması gerektiği vurgulandı. Suç isnadındaki kişiye bizzat savunma hakkı tanınmasının, hakkaniyete uygunluğun bir gereği olduğuna işaret edildi.

AA

Yeni düzenlemeye göre YTM'nin mal varlığı amacı dışında kullanılamayacak, teminat olarak gösterilemeyecek, kamu alacakları dahil haczedilemeyecek, rehnedilemeyecek ve iflas masasına dahil edilemeyecek. Ayrıca YTM varlıkları hakkında ihtiyati tedbir kararı da uygulanamayacak.

SPK'dan YTM için koruma kalkanı

Değişikliklere göre, YTM'nin malvarlığı amacı dışında kullanılamayacak, teminat gösterilemeyecek, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemeyecek, rehnedilemeyecek, iflas masasına dâhil edilemeyecek ve üzerine ihtiyati tedbir konulamayacak.

YTM'ye emaneten devrolunan tüm emanet ve alacaklara ilişkin her türlü idari ve adli taleplerin Takasbank tarafından yerine getirilmesi kararlaştırıldı. Takasbank, bu işlemlerle ilgili aylık olarak YTM'ye bilgi verecek.

Başvurular e-Devlet'ten yapılacak

Zamanaşımına uğrayan emanet ve alacakların iadesi noktasında da yeni esaslar belirlendi. NTV'nin haberine göre, iade başvurularının e-Devlet üzerinden elektronik ortamda yapılması esas haline getirildi. Elektronik ortamda yapılamayan başvurular ile ilgili esaslar ise Kurul Bülteni ve YTM'nin kurumsal internet sitesinde ilan edilecek.

Yönetmelik ile yatırım kuruluşlarının zamanaşımına uğrayan emanet ve alacaklara ilişkin listeleri, Şubat ayı sonuna kadar YTM ve Takasbank'a gönderme yükümlülüğü yeniden düzenlendi. Ayrıca, faaliyetleri sürekli durdurulan ancak hesapları devredilmeyen yatırım kuruluşlarına ait emanetlerin zamanaşımı süresinin tespiti için faaliyet durdurma veya tasfiye kararlarından en eskisinin tarihinin esas alınması kuralı getirildi.

Yönetmeliğin 28'inci maddesinde yer alan başvuru usullerine ilişkin geçiş hükümleri de düzenlenerek, yeni usul ve esaslar yürürlüğe girene kadar önceki uygulamaların devam edeceği belirtildi.

Yatırımcıların haklarını güçlendiren düzenleme Resmî Gazete'de

Yatırımcı Tazmin Merkezi, aracı kurum ve banka gibi yatırım kuruluşlarının müşterilerine karşı nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini yerine getirememesi durumunda, yatırımcıların zararlarını belirli limitler dâhilinde karşılayan ve bu kuruluşların tasfiye süreçlerini yürüten kamu tüzel kişiliğine sahip bir kurum olarak öne çıkıyor.

Yapılan düzenlemeyle birlikte yatırımcıların kendi hisse, fon, bono, tahvil gibi yatırım araçları üzerine gelecek olan işlemler için değil, yatırımcıların bağlı oldukları kurumların zor duruma düşmesi halinde kurumlara karşı uygulanacak kurallar düzenlenmiş oldu. Örnekle ilerlemek gerekirse bir aracı kurumun zor duruma düşüp iflas etmesi halinde alacaklıların YTM'ye dava açıp bireysel yatırımcıların mülkiyetindeki hisse, fon, bono, tahvil gibi varlıklara haciz, tedbir koyduramayacak.

Ekonomim

200 TL’ler tedavüldeki banknot tutarının yüzde 90’ına dayanmışken 200 TL ile alınabilenler ise gerilemeye devam ediyor. Ocak 2009'daki 200 TL ile alınabilen mal hizmetler bugün 5.143 TL'ye, yani tek bir 200 TL ile alınabilenler artık neredeyse 26 tane 200 TL ile alınabiliyor. 2009'daki 200 TL'nin bugünkü alım gücü 7,78 TL'ye düştü.

Tek başına tedavüldekileri karşılıyor

2021 sonrası uygulanan ekonomik politikalarla değer kaybeden TL, yüksek enflasyon gerileyen alım gücüyle en büyük banknot 200 TL’nin tedavüldeki payının artmasına da neden oldu. 2023 Haziran ile birlikte değişen ekonomi yönetimi sıkı para politikası ve değerli TL ile yüksek enflasyon ile mücadele programını devreye alsalar da 200 TL’nin hükümdarlığı hızla gelişti. TCMB verileri mayıstaki bayramda artan tedavüldeki banknot tutarının haziranda 928.4 milyar liraya geldiğini gösteriyor. Toplam emisyon tutarının 823.6 milyar lirasını ise 200 TL'lik banknotlar oluşturuyor. Bu toplam banknot tutarının yüzde 88,72'sinin 200 TL'lik banknotlardan oluştuğunu gösteriyor. Mayısta bayram nedeniyle olan yükseliş göz ardı edildiğinde bu oran tarihi en yüksek seviyeye işaret ediyor.

200 TL’nin payı 3.42 puan arttı

TCMB verilerine göre geçen yıl hazirana göre 200 TL'lik banknotların toplam banknot tutarı içindeki oranı 3.42 puan arttı diğer tüm kupürlerin payı azaldı. 100 TL'lik banknotların payı haziranda yüzde 8,16'ya gerilerken geçen yıl haziranda bu oran yüzde 11,17 idi. Yani tam 3 puan birden düştü. 50 TL ise artık sadece yüzde 1,4'lük bir paya sahip toplam banknot tutarı içinde. Geçen yıl haziranda yüzde 1,79 seviyesindeydi. 20, 10 ve 5 TL'lik kupürlerin oranında ise çok büyük bir değişim yaşanmadı. Bu yıl haziranda 20 TL'lik banknotların toplam banknot tutarı içindeki payı yüzde 0,73 idi geçen yıl da yüzde 0,7 seviyesindeydi. 10 TL'lik kupürlerin oranı da yüzde 0,69 seviyesinde geçen yıl haziranda yüzde 0,72 civarındaydı. 5 TL'lik kupürlerin oranı da yüzde 0,31 bu yıl haziranda, geçen yıl haziranda da yüzde 0,33 idi.

Küçük kupürlüler piyasadan siliniyor

200 ve 100 TL kupürlü banknotların toplam banknot tutarı içindeki payı bu yıl haziran itibariyle yüzde 96,88’e yükseldi. 200 TL’lik banknotların 100 TL’den aldığı payla birlikte bu oran son bir yılda çok değişmemiş oldu. Geçen yıl haziranda da 100 ve 200 TL’lik banknotların toplam banknot tutarı içindeki payı yüzde 96,47 seviyesindeydi. Bir yılda 0.5 puanlık bir yükseliş gerçekleşmiş oldu. Küçük kupürlü banknotların piyasadan hızla silinmesi devam etti. Geçen yıl haziranda 50 TL ve altı kupürlü banknotların toplam tutar içindeki payı yüzde 3,53 iken bu yıl haziranda oran yüzde 3,13'e geriledi. Bu düşüş 100 ve 200 TL'lik kupürlerdeki güçlenmeye aktarılmış oldu.

2009’daki alım gücü 7.78 liraya indi

2009 Ocak ayında dolaşıma sürülen 200 TL’lik banknot o dönem diğer kupürlü banknotların yüksek payının da etkisiyle toplam banknot tutarının sadece yüzde 5,5'ine denk geliyordu. Diğer banknotların tedavülden kalktığı 2020 Ocak ayıyla birlikte toplam banknot tutarının yüzde 32'sine yakını 200 TL'lik kupürlerden oluştu. İki yıl içinde 200 TL'lik banknotların gücü hızla arttı ve 2021 Ocak ayına gelindiğinde toplam banknot tutarı içindeki payı yüzde 40,55'e çıktı. O dönemde uygulanan para ve ekonomi politikalarının bu dönüşümde etkisi büyük oldu. 2024 Ocak ayına gelindiğinde 200 TL'lik banknotların toplam tutar içindeki payı yüzde 70,2'ye kadar yükseldi ve hiç hız kaybetmeden yükseliş devam etti. Bu yıl haziranda da yüzde 90'a yaklaştı. Hesaplamalar 2009 Ocak’ta ilk tedavüle sürüldüğünde 200 TL ile alınabilen mal ve hizmetlerin bu yıl haziranda ancak 5.143 lira ile alınabildiğini ortaya koyuyor. Bu 26 tane 200 TL ile 2009 Ocak ayında 1 tane 200 TL ile alınabilenlere ulaşılabildiğini gösteriyor. 2009'daki 200 TL'nin bugünkü alım gücü 7.78 TL'ye düştü.

TCMB’nin daha büyük bir kupür planı yok

TCMB; 200 TL’lik banknotların gücünün artmasına karşılık yeni daha büyük kupürlü bir banknot çıkarmayı planlamıyor. TCMB Başkanı Fatih Karahan sık sık bu durumun nakit kullanımının azalmasına kayıt içine geçişte önemli bir rol oynadığını dile getiriyor. Geçen yıl kasım ayında Başkan Karahan, “Kayıt dışı ekonominin kayıt içine geçişi için önemli bir unsur oluşturduğundan biz mevcut durumdan memnunuz. Nakit kullanımına yönelik bir taraftan teknik ihtiyaca bakıyoruz ama bir taraftan da şu anki mevcut durumun sebep olduğu kayıt dışılıktan kayıt içiliğe geçişten de aslında mutluluk duyuyoruz” demişti.

Şebnem Turhan-Ekonomim

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca hazırlanan "Hurdaya Ayrılan Türk Bayraklı Gemilerin Yerlerine Yeni Gemi İnşa Edilmesinin Teşvikine Dair Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Söz konusu değişiklikle ilgili yönetmeliğin genel kurallarında düzenlemeye gidildi.

Buna göre hurdaya ayrılacak geminin başvuru tarihi itibarıyla en az üç ay yararlanıcının adına milli gemi sicili veya Türk uluslararası gemi siciline kayıtlı olması gerekecek.

Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında faaliyet ruhsatı alan gerçek veya tüzel kişilere ait yüklenicilerden kıyı tesisi işletme izni aranmayacak.

Ayrıca, hurda teşvikinden yararlanmak için başvurulan ticari gemi, deniz ve iç su aracının yerine inşa edilecek yeni taşıt, hurdaya verilen 12 bin groston ve üzeri ise en az yarısı, 12 bin grostondan küçük ise en az üçte birine sahip olacak şekilde yapılacak.

Düzenlemeyle Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında faaliyet ruhsatı alan gerçek veya tüzel kişilere ait kıyı tesisleri de yüklenici tanımına eklendi.

AA

Spot altının ons fiyatı yüzde 0,6 değer kaybederek 4.034,42 dolara geriledi.

Gram altın ne kadar?

Gram altın da ons altındaki düşüşü takip ederek yüzde 0,6 değer kaybetti ve 6 bin 100 liranın hemen üzerinde işlem gördü.

Ortadoğu'da tansiyon yükseldi: Petrol fiyatları dördüncü günde de tırmanıyor

Cnbc-E'de yer alan habere göre IndusInd Securities Kıdemli Araştırma Analisti Jigar Trivedi, Ortadoğu'da devam eden saldırıların petrol fiyatlarını hafta boyunca sert şekilde yukarı taşıdığını, bunun da küresel enflasyona yönelik endişeleri güçlendirdiğini belirtti.

Petrol fiyatları, ABD'nin İran'ın kıyı savunma sistemleri ile füze mevzilerine yönelik iki ayrı saldırı düzenlemesinin ardından üst üste dördüncü işlem gününde de yükselişini sürdürdü. ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden devreye almasıyla gerilim daha da tırmanırken, İran da komşu ülkelerde bulunan ABD askeri üslerini hedef aldı. Tahran yönetimi ise yaşanan gelişmeleri "ABD ile varoluş savaşı" olarak değerlendirdi.

Jeopolitik gerilim enflasyon riskini yeniden gündeme taşıdı

IndusInd Securities Kıdemli Araştırma Analisti Jigar Trivedi, haziran ayına ilişkin enflasyon verilerinin Ortadoğu'da son dönemde tırmanan jeopolitik gerilimin etkilerini henüz yansıtmadığını belirtti. Trivedi, geçen ay sağlanan geçici ateşkesin fiilen sona erdiğini ve bunun enerji fiyatları üzerinden enflasyon baskısını yeniden artırabileceğini söyledi.

ABD'de haziran ayında tüketici ve üretici enflasyonu, enerji maliyetlerindeki düşüşün etkisiyle yavaşlama kaydetti. Ancak açıklanan veriler, Ortadoğu'da yeniden yükselen çatışmaların petrol ve enerji fiyatlarına etkisini henüz içermiyor.

Fed'in faiz artırımı beklentisi güçleniyor: Piyasalar aralık ayını işaret ediyor

ABD'de enflasyondaki yavaşlama, piyasaların ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bu yıl faiz artırabileceği beklentisini ortadan kaldırmaya yetmedi.

Vadeli işlem piyasalarında yatırımcılar, Fed'in aralık ayında faiz artırma ihtimalini yaklaşık yüzde 73 seviyesinde fiyatlamayı sürdürüyor.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook, enflasyonun kısa vadede yeniden gerilememesi halinde gerekli adımları atmaya hazır olduklarını belirtirken, Fed Başkanı Kevin Warsh da enflasyonu kontrol altına alma konusundaki kararlılıklarını yineledi. Warsh, para politikasının gelecek seyrine ilişkin ise yeni bir yönlendirmede bulunmadı.

Ekonomim

Ül­kemiz tarafından da transit ticaretin önemi an­laşılmış ve bu modeli geliştirme ve teşvik etme yönünde bir takım yasal ve idari düzenlemeler yapılmaya başlanmıştır. Bu yönde yapılan ilk düzenleme 2022 yılında yapılmış ve İstanbul Finans Merkezinde faaliyette bulunan kurum­ların transit ticaretten elde ettikleri kazançlara vergi indirimi sağlanmıştır. Bu defa 7582 sayılı kanunla transit ticarette vergi indirimi tüm ku­rumlar vergisi mükelleflerine sağlanmış, İstan­bul Finans Merkezinde faaliyette bulunan ku­rumlarda ise bu gelirin tamamının kurum ka­zancından indirilmesi düzenlemesi yapılmıştır.

Transit ticarette yüzde 100 vergi indirimi

7582 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanu­nunun 10. maddesinde yapılan düzenleme uya­rınca kurumların;

1 Yurt dışından satın aldıkları malları Türki­ye’ye getirmeksizin yurt dışında satmaların­dan veya

2 Yurt dışında gerçekleşen mal alım satımla­rına aracılık etmelerinden elde ettikleri ka­zançların %95’i kurum kazancından indirilebi­lecektir.

Ayrıca, Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamın­da Cumhurbaşkanınca uygun bulunan alanlarda faaliyet gösteren kurumlar ile İstanbul Finans Merkezi Kanunu uyarınca katılımcı belgesi ala­rak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faali­yette bulunan kurumlar için bu oran %100 ola­rak uygulanacaktır.

Vergi indiriminin şartları

Transit ticarette vergi indiriminden faydala­nabilmek için aşağıdaki şartların sağlanması ge­rekmektedir.

1 Kazancın, yurt dışından satın alınan mal­ların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışın­da satılmasından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden elde edilmesi,

2 Aracılık faaliyetine ilişkin malların satıcısı ve alıcısının Türkiye’de bulunmaması,

3 Kazancın, elde edildiği hesap dönemine iliş­kin yıllık kurumlar vergisi beyannamesi­nin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olması, Kurumlar vergisi be­yannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmeyen kazançların son­raki yıllarda Türkiye’ye transfer edilmesi ha­linde indirimden yararlanma imkânı bulunma­maktadır.

4 İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faali­yette bulunan kurumların 7412 sayılı Kanun kapsamında katılımcı belgesine sahip olması,

5 Endüstri bölgelerinde faaliyette bulunan ku­rumlar için bölgenin yabancı yatırım yoğun­luğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulun­muş endüstri bölgesi olması.

Muhasebe ve defter kayıtları

Kurumlar vergisi matrahının tespiti ve mu­hasebe kayıtları bakımından indirim kapsa­mında olan ve olmayan hasılat, maliyet ve gi­derlerin ayrı ayrı izlenmesi; indirim kapsa­mındaki faaliyetlere ilişkin hasılat, maliyet ve gider unsurlarının diğer faaliyetlerle ilişki­lendirilmemesi gerekmektedir.

İndirim kap­samında elde edilen faaliyetlerden elde edi­len hasılattan, bu faaliyetler nedeniyle oluşan gider ve maliyet unsurlarının düşülmesiyle bulunan kazanç; kurumlar vergisi beyanna­mesinde “Kazancın Bulunması Halinde İndi­rilecek İstisna ve İndirimler” bölümünde gös­terilerek indirilir. Diğer indirim ve istisnalar veya geçmiş yıl zararları nedeniyle indirim konusu yapılamayan tutar sonraki dönemlere devredilemez. Faaliyetin zararla sonuçlanma­sı halinde indirim söz konusu olamaz.

Mahmut Bülent Yıldırım-Dünya

Yüksek Mahkeme’nin, ek hiz­met sunulmadan yapılan kira­lamaların “ticari kazanç” de­ğil, “kira geliri” sayılması, yani geçici vergi, KDV ve konakla­ma vergisine tabi olmayacağı sonucuna vararak yürütmeyi durdurmasının arından mülk sahipleri de mahkeme yolunu tuttu. Kısa süreli kiralamacı­lar, alınan vergi ile kesilen ida­ri para cezalarının iadesi için dava yoluna başvurmaya baş­ladı. Ancak hukukçular, mas­raf ve zaman kaybına karşı uyardı: “Dava için Danıştayın kesin kararını bekleyin.”

Ticari mükellef sayılmıştı

Gelir İdaresi Başkanlığı, 24 Ocak 2025 tarihli Genel Ya­zısı ile günübirlik kiralama­ların ticari faaliyet sayıla­rak, kazançların KDV’ye tabi tutularak yüzde 20 KDV ön­görmüştü. Düzenleme sonra­sı, “Turizm Amaçlı Kiralanan Konut İzin Belgesi” alarak ev­lerini kısa süreli kiralayan­lar, ticari mükellef sayılmış ve Maliye tarafından geriye dö­nük işlemler başlatılmıştı. Da­nıştay da ticari faaliyet sayıl­ması konusunda yürütmeyi durdurmuştu. Ancak hukuk­çular, dava için Danıştay’ın kesin kararının beklenmesi uyarısında bulunuyor.

Günlük fiyat 70 bin TL’ye kadar çıkıyor

Emlak platformlarında, tu­ristik günlük kiralık konut sa­yısı 6 bin 500’ü aşarken, fi­yatlar ortalama 1.000 TL’den başlıyor 70 bin TL’ye kadar çı­kıyor. Danıştay’ın kararının sektöre yansımasını hukuk­çulara sorduk. ‘Turizm amaç­lı konut izin belgesi’ olanların 30 günün altında, 7464 sayılı Kanun kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığından ‘turizm amaçlı konut izin belgesi’ alan konutların da 100 güne kadar kiralama yapabileceğini söyle­yen Gayrimenkul Hukukçusu Avukat Çiğdem Kezer, “Örne­ğin 1 gece, 3 gece veya 30 gün­den kısa kiralamalar hukuken mümkün. İzin belgesi olma­dan bu tür kısa süreli kirala­malar ise idari yaptırımlara ta­bidir” dedi.

Danıştay kararı sonrasında özellikle turizm bölgelerinde vergi mahkemelerine açılan davalarda belirgin bir artış gö­rüldüğünü söyledi. Kezer, şöy­le devam etti: “Özellikle gün­lük kiralama geriye dönük tarh edilen KDV’nin iptali, vergi zi­yaı cezalarının iptali, gecik­me faizi ve gecikme zammına ilişkin işlemlerin iptali, buna bağlı olarak, ödenmiş tutarla­rın iadesi için mükellefler da­va açmaya devam ediyor. Bazı Danıştay kararları mükellef le­hine sonuçlar doğurduğu için, somut olayın özelliklerine gö­re fazla tahsil edilen KDV, faiz ve cezaların iadesi talep edile­biliyor.

Dolayısıyla amaç, yal­nızca KDV’yi değil; KDV ile birlikte kesilen vergi cezala­rı ve faizlerin de ortadan kal­dırılması veya ödenmişse ge­ri alınması. Özellikle İstanbul, Muğla, Antalya ve İzmir ver­gi mahkemelerinde bu konuda açılan davaların sayısında be­lirgin bir artış görülüyor. Ayrı­ca şunu belirtmekte fayda var. Turizm sezonunun yoğun ol­duğu bölgelerde bu dosyalar, vergi yargısının dikkat çeken uyuşmazlıklarından biri hali­ne gelmeye başladı.”

“Kesin karar beklenmeli

Gayrimenkul Hukuku Der­neği (GHD) Başkanı Avu­kat Ali Güvenç Kiraz, turizm amaçlı kısa süreli kiralamala­rın vergilendirilmesine ilişkin tartışmalar kapsamında veri­len Danıştay kararının, kesin hüküm niteliğinde olmayıp bir yürütmenin durdurulması ka­rarı olduğunun altını çizdi. Ki­raz, “Bu nedenle kararın, uyuş­mazlığı nihai olarak çözdüğü söylenemez” dedi.

Danıştay’ın esas hakkında vereceği nihai kararın, uygulamanın hukuki çerçevesini kesin olarak belir­leyeceğinin altını çizen Kiraz, sözlerini şöyle sürdürdü: “Va­tandaşların, turizm amaçlı kı­sa süreli kiralamalardan elde ettikleri gelirleri gayrimenkul sermaye iradı kapsamında be­yan etmeleri ve buna rağmen idarece konaklama vergisi, ti­cari kazanç kapsamında ver­gilendirme veya cezalı tarhi­yat işlemleriyle karşılaşmala­rı halinde, Danıştay’ın vermiş olduğu yürütmenin durdurul­ması kararını emsal göstere­rek yargı yoluna başvurmaları mümkündür.”

“Vergilerin iadesi için davaya başvuruyorlar”

Vergi Uzmanı Avukat De­niz Eresen, Danıştay 3’üncü ve 4’üncü dairelerinin, airb­nb benzeri platformlar üze­rinden gerçekleşen kısa süre­li konut kiralamalarına ilişkin önemli bir karara imza attığını anımsattı. Söz konusu karar­la, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 24 Ocak 2025 tarihli ve 7877 sayılı genel yazısının yürüt­menin durdurulmasına karar verdiğine işaret eden Eresan, şöyle devam etti: “Bahsi geçen yazda, turizm amaçlı ‘kirala­nan konut izin belgesi’ alan ko­nut sahiplerinin günlük, haf­talık, aylık eşyalı veya eşyasız evlerini kiralamalarının ticari faaliyet olarak değerlendiril­mesini ve elde edilen gelirle­rin gelir vergisi ile KDV’ye ta­bi tutulmasını ön görüyordu.

Evlerini bu şekilde kiraya ve­rip, ticari kazanç kapsamında mükellefiyet tesis ettirmeyen­lere Maliye Bakanlığı geçmi­şe dönük olarak gelir, geçici ve KDV yönünden cezalı tarhi­yatlar uyguladı. Danıştay da­irelerince alınan karara göre ise taşınmazların kiraya veril­mesinden sağlanan gelirin ti­cari kazanç olarak değerlen­direbilmesi için kiralamanın otel, apart veya pansiyon iş­letmeciliği gibi ticari bir or­ganizasyon tarafından yapıl­ması ve kahvaltı, yemek, ütü , günlük temizlik gibi bir takım hizmetleri de içermesi gerek­mektedir.

Belirtilen tür de bir ticari organizasyon dahilinde olmaksızın sadece daha faz­la gelir elde etmek amacıyla airbnb platformları üzerinden günlük, aylık, haftalık olarak kiraya verilmesi, elde edilen kazancın gayrimenkul serma­ye iradı niteliğini değiştirme­yeceğinden geçmişi dönük ke­silen cezaların yürütmesini durdurmuştur.” Karar sonrası davaların açılmaya başladığı­na işaret eden Eresen, “Her­kes ödediği vergilerin iadesi için dava yoluna başvurmaya başladı” dedi.

“30 günün altındaki kiralama için belge şart”

Turizm amaçlı günlük, haf­talık kiralamalarda ‘turizm amaçlı konut belgesi’ gerekti­ğine işaret eden Avukat Elvan Kakıcı Şimşek, “Günlük kira­lama sisteminde değilse kira­layamıyorsunuz. Diyelim ki Bodrum’da bir yazlığınız var, onun ‘turizm amaçlı konut bel­gesi’ yoksa turizm amaçlı gün­lük kiraya veremezsiniz” de­di. Danıştay’ın yürütmeyi dur­durması sonrasına değinen Şimşek, “Bu bir avantaj, çün­kü turizm vergisi de ödeniyor­du. Danıştay hükmü sonrası bu yük olmayacağı için kısa süreli kiralamalar daha avantajlı du­ruma girdi. Evlerini, ‘turizm amaçlı konut belgesi’ varsa kı­sa süreli kiraya verebilirler. Bu izin belgesinin de il turizm müdürlüklerinden alınma­sı gerekiyor. Kayıtlı, sistem (airbnb) üzerindeyse. Ancak değilse, bu belgeyi almadıysa­nız ve 30 günün altında verdi­ğiniz tespit edilirse buna ceza gelir.”

Kiranın beyan edilmemesi ciddi vergi cezaları oluşturur

Mükelleflerin, Danıştay’daki süreci yakından takip etmelerinin önem taşıdığının altını çizen Ali Güvenç Kiraz, “Nihai karar beklenirken kira gelirlerinin hiç beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi bu davaların temel konusu dışındad olup, ciddi vergi cezaları oluşturmaya devam edecektir. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın teknolojik denetim kapasitesinin artması nedeniyle, kayıt dışı bırakılan veya eksik beyan edilen kira gelirlerinin tespit edilme olasılığı geçmiş yıllara göre çok daha yüksektir” değerlendirmesinde bulundu.

Karar, tahsil veya ceza işlemlerine geçici hukuki koruma sağlar

Söz konusu kararın yalnızca yürütmenin durdurulmasına ilişkin olduğunu vurgulayan Kiraz, “Bu nedenle, mevcut aşamada bu karar dayanak gösterilerek kesin bir hak elde edildiği veya ödenmiş vergilerin iadesinin talep edilebileceği söylenemez, yürütmenin durdurulması kararı, devam eden tarhiyatların, tahsil işlemlerinin veya ceza uygulamalarının geçici olarak durdurulmasına yönelik hukuki koruma sağlayabilir. Buna karşılık, ödenmiş vergilerin iadesi veya kesin hukuki sonuç doğuracak talepler bakımından Danıştay’ın esas hakkında vereceği nihai kararın beklenmesi gerekmektedir” dedi. Kararın kesinleşmesini bekleyen çoğunluk da olabileceğini bekleyen Kiraz, maliyet ve zaman kaybı yaşanmaması açısından kararın kesinleşmesinin önemli olduğunun altını çizdi.

Hamide Hangül-Dünya

Project Syndicate’te geçenlerde iki Nobel ödüllü iktisatçının söyleşisi yayımlandı. S. Jonhson soruyor, P. Aghion yanıtlıyor. Söyleşinin önemli bir kısmı genelde Avrupa’nın, özelde de Fransa’nın (Aghion Fransız ve Fransa’da çalışıyor) neden ekonomilerindeki dinamizmi yitirdiği hakkında. İşin ilginci, Fransa’da ve Avrupa’nın diğer önde gelen ülkelerinde temel bilimlerin gelişmiş olması. Sorun, bu bilimsel gelişmenin teknoloji geliştirmeye ve ürüne (yeterince) dönüşmemesi.

Öncelikle uzun dönemli kalıcı büyümenin yenilikçilikle (inovasyon dememek için yenilikçilik kullanıyorum –teknolojik gelişme ve bu gelişmenin ürüne yansıması) sağlanabileceği temel saptamasından yola çıkıyorlar. Ama yenilikçilik sürecinin bir ikilemle karşı karşıya olduğunun altını çiziyorlar. Araştırma ve geliştirmeye bir dolu para harcamış bir şirketin bu faaliyetlerini başarılı bir ürüne dönüştürmesinin garantisi yok. İşler yolunda gider de o faaliyetler bir ürüne dönüşürse, şirketin o kadar masrafı karşılayabilmesi ve araştırma-geliştirme faaliyetlerinden vazgeçmemesi için bir süre ürünün nemasını şirket içinde tutabilmesi gerekiyor. Başka şirketler o ürünü kolayca taklit edebilirlerse, araştırma ve geliştirme faaliyetleri açısından yıkıcı bir sonuç ortaya çıkar; ürünü geliştiren şirket bu durumda neden o kadar masrafa katlansın? Ama öte yandan, ürünü geliştiren şirketin yasalarla desteklenmiş bu nemalanma süreci başka yenilikçi şirketlerin oluşmasını engellememeli. Soru açık: Bu iki uç durum arasında denge nasıl sağlanacak?

“ABD ve Çin iki durum arasında denge yarattı”

Aghion, Avrupa’nın teknoloji geliştirmede geri kalmasının temel nedenlerinden biri olarak Avrupa Birliği’nin katı kurallarına işaret ediyor. Kuralların çok fazla rekabeti sağlamaya odaklandığını, bu nedenle de yenilikçi şirketleri destekleyecek sanayi politikalarına büyük engel teşkil ettiğini vurguluyor. Oysa ABD’nin ve Çin’in bu ikisi arasında bir denge yarattıklarına dikkat çekiyor. Bu çerçevede Draghi Raporu’na gönderme yapıyor. Avrupa rekabet politikasının mutlaka yenilikçiliği destekleyecek biçimde değiştirilmesi gerektiğini söylüyor. ABD için verdiği örnek kurumlardan biri Türkiye açısından da önemli. ABD Savunma Bakanlığı’na bağlı yeni teknolojiler üretmekten sorumlu DARPA’ya dikkat çekiyor. Bu çerçevede, iyi planlanmış bir sanayi politikasına ihtiyaç olduğuna, bunun da rekabet politikasını çöpe atmak anlamına gelmediğine işaret ediyor.

İyi yetişmiş öğretmen ve az öğrencili sınıf gereksinimi

Katı kurallara ilişkin bir başka örnek, şu meşhur “üye ülkelerin bütçe açıklarının GSYH’lerinin yüzde 3’ünü aşmaması” ilkesi. Aghion, peki diyor, bütçeden yapılan harcamanın nereye gittiği önemli değil mi? Ya, önemli bir kısmı büyümeyi artıracak yatırımlara ayrılmışsa? Söyleşide, eğitim üzerinde de durmuşlar. Yapay zekâ kullanmadan öğrencilerin mesela matematik problemleri çözme becerisini elde etmeleri ve ödevlerin okulda yapılması gerektiğini söylüyor. Elbette iyi yetişmiş öğretmen ve az öğrencili sınıf gereksinimine dikkat çekiyor.

Meraklısı söyleşiye şu internet adresinden ulaşabilir: https://www-project-syndicate-org.ezproxy.etu.edu.tr/onpoint/europe-economic-malaise-rooted-in-lack-of-dynamism-by-philippe-aghion-and-simon-johnson-2026-06.

Fatih Özatay-Ekonomim

13 Haziran'da Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan bilgilendirmeye göre sosyal medya platformlarında yalnızca ilan linki paylaşılabileceğini, fotoğraf, video, metrekare ve taşınmaza ilişkin bilgilerin paylaşılmasının ise yasaklandığını hatırlatan Özelmacıklı, bu durumun sektörde ciddi tedirginlik yarattığını ifade etti. Bugünün dijital dünyasında bir konutun yalnızca bağlantı linkiyle pazarlanmasının mümkün olmadığını belirten Özelmacıklı, “Fotoğraf, video, sanal tur ve yapay zekâ destekli içerikler olmadan gayrimenkul pazarlaması yapılamaz. Kayıt dışılıkla mücadele edilirken mevzuata uygun faaliyet gösteren yetki belgeli emlak işletmelerinin dijital pazarlama imkanları ortadan kaldırılmamalı” dedi.

İlan portalı maliyeti 12,5 kat arttı

Özelmacıklı, sosyal medya paylaşımlarının sınırlandırılmasıyla emlak ofislerinin ilan portallarına daha bağımlı hale geleceğini belirterek platform ücretlerindeki hızlı artışa dikkat çekti. Özelmacıklı’nın verdiği bilgiye göre 2022 yılında 200 ilanlık paket için 10 bin 133 TL ödeyen emlak işletmeleri, kullanıcı sınırı olmaksızın hizmet alabiliyordu. Aynı paketin 2026 yılında 125 bin TL'ye yükseldiğini ve 20 kullanıcı sınırı getirildiğini belirten Özelmacıklı, dört yılda ilan paketlerinin TL bazında 12,5 kat, döviz bazında ise 4,5 kat arttığına dikkat çekti. Sosyal medyanın kullanım alanının daraltılmasıyla sektörün büyük ilan platformlarına daha bağımlı hale geldiğini ifade eden Özelmacıklı, bu durumun maliyetleri artırdığını, rekabeti zayıflattığını ve emlak işletmelerinin sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini belirtti. İlan platformlarının fiyat artışlarının belirli kurallar çerçevesinde denetlenmesi gerektiğini dile getirdi.

Satış geriledi, tapu harcı geliri arttı

Gayrimenkul piyasasındaki son verilere de değinen Özelmacıklı, yılın ilk altı ayında satışların geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 13 gerilemesine rağmen tapu harcı gelirlerinin yüzde 75 arttığını söyledi. İstanbul'un Türkiye genelindeki gayrimenkul satışlarından aldığı payın yaklaşık yüzde 14 olmasına karşın tapu harcı gelirlerinin yaklaşık yüzde 30'unu tek başına karşıladığına dikkat çeken Özelmacıklı, özellikle yüksek taşınmaz değerleri nedeniyle vergi yükünün İstanbul’da çok daha fazla hissedildiğini ifade etti. Özelmacıklı, kayıt dışılıkla mücadeleden vazgeçilmemesi gerektiğini ancak bunu yaparken yetki belgeli emlak işletmelerinin de korunmasının önem taşıdığını söyledi.

QR kod sistemi oluşturulmalı

Yetki belgeli emlak işletmelerinin paylaşımlarında kullanılmak üzere Ticaret Bakanlığı ve Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından doğrulanacak QR kod sistemi oluşturulmasını öneren Özelmacıklı, ayrıca Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi üzerinden emlak işletmelerinin sosyal medya hesaplarının doğrulanabileceği bir altyapının kurulmasının sektörde güveni artıracağını ifade etti. Konuşmasını, "Kayıt dışılıkla mücadele edilmeli, tüketici korunmalı. Ancak dijital pazarlama kanalları kapatılmamalı, ilan platformları denetlenmeli ve değerleme sistemleri piyasa gerçekleriyle uyumlu hale getirilmeli" çağrısıyla tamamladı.

Algoritma 9 milyonluk evi 23 milyon hesapladı

Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Mekânsal Veri Analiz Sistemi'ne (MEVA) ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Özelmacıklı, mevcut algoritmaların piyasa gerçeklerinden uzak sonuçlar üretebildiğini savundu. Komitelerine iletilen bir örneği paylaşan Özelmacıklı, Beylikdüzü'nde 12 milyon TL'den ilana çıkan, 9 milyon TL bedelle satılan ve resmi değerleme raporunda 8,1 milyon TL olarak belirlenen bir taşınmazın sistem tarafından 23 milyon TL değerinde kabul edildiğini söyledi. Bu nedenle taraflara düzeltme yazısı gönderildiğini belirten Özelmacıklı, internet ilanlarının gerçek satış fiyatını yansıtmadığını ve algoritmaların yanlış sonuçlar üretebildiğini ifade etti. Banka ekspertiz raporları ile tapu kayıtlarının dikkate alınmamasının sektörde ciddi tedirginlik oluşturduğunu dile getiren Özelmacıklı, güvenli ödeme sistemiyle birlikte bu tartışmaların daha da artacağını kaydetti.

Yener Karadeniz-Ekonomim

Kurumlar Vergisindeki örtülü sermaye sınırı tespiti ise yüzde 50 yerine yüzde 25 olarak uygulanacak. 2045 yılına kadar olan desteklerde süre 5 yıl daha uzatılabilecek. Yasa teklifine eklenen diğer bir maddeyle binek otomobillerde çekiş sistemine göre de vergilendirme yetkisi alındı.

Hedef 20 bin MW nükleer güç

Komisyona bilgi veren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Zafer Demircan, Türkiye’nin enerji arz güvenliğinin sağlanması açısından 2050 yılına kadar 20 bin megavatlık nükleer güce ulaşılmasının hedeflendiğini ve düzenlemelerin bu kapsamda getirildiğini belirtti. Bu hedef çerçevesinde yurt dışından hem teknoloji hem finans hem de yatırımcı getirilmesi gerektiğini kaydeden Demircan, Bakanlık olarak değişik ülkelerle sürekli müzakere hâlinde olduklarını, nükleer teknoloji üretebilen ülkelerin yatırımlarının Türkiye'ye taşınması için çaba gösterdiklerini anlattı. Demircan, bunun dışında, "SMR" olarak adlandırılan yeni model küçük ve orta ölçekli nükleer reaktörlerle ilgili teknoloji firmalarıyla da görüştüklerini söyledi.

Ne vergiden ne gelirden vazgeçiliyor

Komisyonda muhalefet partilerinin verilecek vergi desteklerinin maliyetinin, Akkuyu Nükleer santralini kapsayıp kapsamadığı noktasında soru ve eleştirilerini de yanıtlayan Demircan, “Bugün konuştuğumuz maddelerin hiçbiri bugün var olan projelere ilişkin değil, bugün var olan vergiden de vazgeçmiyoruz, bugün var olan herhangi bir gelirden de vazgeçmiyoruz. Bu maddelerin önemli bir kısmı bundan sonra Türkiye'de 2045 yılına kadar yapılacak olan nükleer yatırımlara şu anda var olan teşvik sisteminin sabitlenmesi anlamında düzenlediğimiz hususlar. Hâlihazırda KDV Kanunu'na göre 2023 yılına kadar zaten bu KDV iadesi vardı, 2023 yılında bitti ve teşvik belgesi olan sadece nükleer değil, tüm yatırımlar bu KDV iadesinden faydalanıyordu. Biz 2023'teki hususu tekrar kanunla 2045'e doğru taşıyoruz. Bu, Akkuyu üzerinde yapılmış bir şey değil, bu, bundan sonraki nükleer tüm santrallerle alakalı yapılan bir şey. Zaten Akkuyu'nun 2023'e kadar var olan teşvik belgesi kapsamında bu hakkı vardı Akkuyu’da KDV iadesi 2023'ün on ikinci ayının 31'inde bitti, uzatılmadığı için KDV istisnası o günden bugüne alınamıyor” dedi.

Stratejik yatırım teşvik belgesi

Makine, ekipman ve teçhizatta KDV istisnasının da yeni bir düzenleme olmadığını bugün itibarıyla stratejik yatırım teşvik belgesi olan herkese uygulandığını kaydeden Demircan, şöyle devam etti: “Biz diyoruz ki; bugünden sonra gelen nükleer santral yatırımcılarına 2045'e kadar kanun garantisiyle bunu uygulayacağız. Kanun metninde "bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren" ifadesi çok açık ve seçik göstermekte. Diğer bir düzenleme öngörülebilirliği artırmak anlamında damga vergisi. Bu tür yatırımlarda, on yıl süren inşaat, on yıl süren hafriyat, binlerce taşeron, alt taşeron ilişkisi var. Gelecek insanın bu kapsamda ödeyeceği, damga vergisi veya harç anlamında ödeyeceği hususlardan ari kılınması düzenleniyor. Var olan bir şeyden vazgeçmiyoruz, bu, bundan sonra gelecek olanlara uygulanacak” diye konuştu.

Finansman gelişi kolaylaştırılacak

Demircan, kurumlar vergisindeki örtülü sermaye sınırı tespitinin yüzde 50 yerine yüzde 25 uygulanması konusunda ise Türkiye'ye gelmesi muhtemel finansın gelişini kolaylaştırmayı amaçladıklarını söyledi. Demircan, hükümetler arası anlaşmalarla gerçekleştirilen nükleer yatırımlarda finansmanın çoğunlukla yabancı devlet şirketleri ve kamu bankaları tarafından sağlandığını belirterek, mevcut mali mevzuat nedeniyle bunun örtülü sermaye kapsamında değerlendirildiğini söyledi. İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta'nın “Örtülü sermaye Ruslar için değil mi?” sorusu üzerine Demircan, “Ruslar, bu çıktığında bundan faydalanacak" yanıtını verdi.

Muhalefet milletvekillerinin düzenlemelerin Akkuyu’ya etkisi konusundaki soruları üzerine Demircan, “Bu maddeler bundan sonra nükleer yatırımların önünü görmesi, netleşmesi anlamında getirdiğimiz maddeler. Mevcuttaki projelerin, damga vergisi ya da örtülü sermaye gibi kısmi bir etkisi olabilir mi? Mümkündür, olabilir. Ama KDV iadesi hususu ve istisnası tümüyle 2045 yılına kadar Türkiye'ye gelecek olan yeni yatırımcıyla alakalı, bu Akkuyu üzerinde bir düzenleme değil” değerlendirmesi yaptı.

Etki analizi istendi

Muhalefet milletvekilleri nükleer enerji santrallerine ilişkin vergisel desteklerin yasa teklifine son anda önergelerle eklenmesini ve Komisyona bir etki analizi sunulmamasını eleştirdi. Sağlanacak vergisel desteklerden Akkuyu Nükleer Santralinin ne oranda yararlanacağı konusunda komisyona net bir rakam söylenmedi ancak Bakanlıktan Genel Kurul aşamasına kadar bu konuda bir çalışma yapması istendi.

Nükleer enerji santrallerine hangi destekler sağlanacak?

• Nükleer enerji santrallerinden elektrik enerjisi üretimi faaliyetinde bulunmak için ön lisans veya lisans alan tüzel kişilerin taraf olduğu nükleer enerji santrali yatırımlarına ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisna tutulacak.
• 31 Aralık 2045 tarihine kadar nükleer enerji santrallerinden elektrik enerjisi üretimi faaliyetinde bulunmak için ön lisans veya lisans alan mükelleflerin yatırım teşvik belgeleri kapsamında nükleer enerji santralleri yatırımlarına ilişkin inşaat işleri nedeniyle yüklenilen ve takvim yılının altı aylık dönemleri itibarıyla indirim yoluyla telafi edilemeyen katma değer vergisi, altı aylık dönemleri izleyen bir yıl içerisinde talep edilmesi halinde mükellefe iade edilecek.
• 31 Aralık 2045 tarihine kadar nükleer enerji santrallerinden elektrik enerjisi üretimi faaliyetinde bulunmak için önlisans veya lisans alan mükelleflerin yatırım teşvik belgeleri kapsamında nükleer enerji santralleri yatırımlarına ilişkin yapılacak makine ve teçhizat teslimleri katma değer vergisinden müstesna olacak. Bu kapsamda yapılan teslimler nedeniyle yüklenilen vergiler, vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan vergiden indirilecek. Cumhurbaşkanına KDV teşviklerinin uygulanma süresini 31 Aralık 2050 tarihine kadar uzatma yetkisi verilirken, uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi Hazine ve Maliye Bakanlığında olacak.
• Nükleer enerji santrallerinden elektrik enerjisi üretimi amacıyla ön lisans veya lisans alan kurumların yatırım kapsamında gerçekleştirdikleri borçlanmalarda, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun örtülü sermayeye ilişkin yüzde 50 oranı, 31 Aralık 2045 tarihine kadar yüzde 25 olarak uygulanacak. Cumhurbaşkanı bu süreyi 2050 yılına kadar uzatabilecek.

Binek otomobillerde çekiş sistemine göre vergilendirme

Yasa teklifine eklenen diğer bir maddeyle binek otomobillerde çekiş sistemine göre de vergilendirme yetkisi alındı. Önergeyle Özel Tüketim Vergisi Kanunun 12’nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (c) bendine ‘motor silindir hacmi’ ibaresinden sonra gelmek üzere ‘çekiş sistemi’ ibaresi eklendi. Maddede yer alan oran farklılaştırma yetkisine taşıtların çekiş sistemi de eklendi.

Canan Sakarya-Ekonomim

Yapay zekânın veri toplama ve anlamlandırma becerisini kullanan bir yönetici, yeni nesil beklenti yönetimiyle kurumuna avantaj sağlar. Bunu beceremezse kurduğu sistem güvensizlik üretecektir

Yapay zekâ çağında güven; sözle değil, kodla inşa edilir. Beklenti yönetimi artık bir duygusal yetenek değil, algoritmik stratejidir. Sevgiline 3 vaat et ama 4 ver; efsanesin. Ama 10 vaat edip 8’ini yerine getirirsen (ki 4’ün iki katı olsa da) kötüsün. Neden? Çünkü mesele gerçekle değil, beklentiyle ilgilidir.

Ekonomide de aynı durumu yaşıyoruz. Enflasyonun kendisi kadar, onun algısı da piyasayı belirler. Fiyatların artacağı beklentisi, faize dövize gerek kalmadan da zam getirir. Yapay zekâ çağında bu durum daha da keskinleşti: Beklentiyi yöneten, sistemi yönetir. Beklenti bir algıdır, algı kodlanabilir.

ALGIYI OLGUYA DÖNÜŞTÜREN KAZANIYOR

Yapay zekâ sistemleri; insan beklentilerini analiz eder, tahminler üretir, karar modelleri kurar. Artık bir yöneticinin en büyük gücü; sadece vizyonu değil, veriye dayalı beklenti inşasıdır. Beklenti yönetimi 3 aşamalı yeni bir algoritmaya dönüştü: 1- Algı oluştur: Veriyle, içerikle, söylemle… 2-Tutarlılık inşa et: Her temas noktasında aynı mesaj… 3- Algıyı olguya dönüştür: Kod, eylemle buluştuğunda gerçek başlar. Bu döngüyü kurabilen, sadece siyasetçi, yönetici ya da CEO değil; sistem mimarıdır. Sistem mimarı ise geleceği inşa edebilendir zira sistemin algoritması, onun tekelindedir.

2 SORU 2 CEVAP / Verili algıya dair…

Yapay zekâ beklenti yönetimini nasıl dönüştürüyor?

YZ, duyguya değil, veriye bakar. İnsanların geçmiş tercihlerini, davranış paternlerini analiz ederek ne beklediklerini tahmin eder. Yani beklentiyi önceden sezerek yönlendirme imkânı sunar.

Algı yönetiminde yapay zekânın riski nedir?

Veri yanıltıcıysa beklenti de çarpık olur. YZ sistemleri, yanlış eğitilirse manipülatif olabilir. Bu da halkı değil, yalnızca "hedef kitleyi" yönlendirmeye odaklanan etik dışı bir yapıya dönüşebilir.

NOT

ALGI KODLA, VAAT EYLEMLE PEKİŞİR

Merkez bankalarının açıklamaları artık Twitter (şimdiki X platformu) algoritmasında değil, LLM’lerde (büyük dil modellerinde) analiz ediliyor. Piyasa, sözünüze değil, veri tutarlılığına bakıyor. Yapay zekâ, söylem ile eylem arasındaki boşluğu hızla ifşa ediyor. Güven artık bir his değil; sistem çıktısıdır.

YZ LÛGATI

Sözel Yönlendirme: Veriye değil, söyleme dayalı manipülasyon tekniği
Kodlanmış güven: Tutarlılık, şeffaflık ve veriyle inşa edilen sistemsel güven
Algı-olgu döngüsü: Söylemin veriye, verinin davranışa dönüşme süreci
Veriyle ikna: özle değil; grafikle, modelle, sonuçla karar etkileme yöntemi

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Söz konusu teklif 53 milyar dolara karşılık gelirken Stripe ve Advent International'ın PayPal'ın eşit ortakları olacağı ifade edilen haberlerde, şirketlerin teklif için bankalardan yaklaşık 50 milyar dolarlık finansman taahhüdü aldığı kaydedildi.

PayPal yönetiminin henüz teklife yanıt vermediği ve tarafların gelecek haftalarda görüşmeleri ilerletmeyi hedeflediği aktarıldı.

Bloomberg HT

Yatırım kararında asıl belirleyici unsurun, elde edilen faiz gelirinin döviz kurundaki yükselişi ne ölçüde telafi edebildiği olduğunu ifade eden Eğilmez, tasarruf sahiplerinin getiriyi değerlendirirken kur riskini de mutlaka hesaba katması gerektiğinin altını çizdi.

TL mevduat doları geride bıraktı

Ekonomist Mahfi Eğilmez, yaptığı örnek hesaplamayla TL mevduatın dolar karşısındaki getirisini ortaya koydu. Senaryoya göre, bir yıl önce elinde 500 bin TL bulunan bir yatırımcı, parasını yıllık net yüzde 36 faizle vadeli TL mevduata yatırıyor.

Hesaplamada, yatırımın yapıldığı tarihte dolar kurunun 40 TL olduğu varsayıldığında, 500 bin TL yaklaşık 12 bin 500 dolara denk geliyor.

Bir yılın sonunda faiz getirisiyle birlikte mevduat tutarı 680 bin TL'ye yükseliyor. Aynı dönemde dolar kurunun 47 TL seviyesine çıktığı kabul edildiğinde ise bu birikimin dolar karşılığı yaklaşık 14 bin 468 dolar oluyor. Böylece yatırımcı, parasını baştan dolara çevirmek yerine TL mevduatta değerlendirerek dolar bazında yaklaşık yüzde 15,7 oranında kazanç sağlamış oluyor.

'Kur bu oranı aşarsa TL mevduat avantajını yitiriyor'

Mahfi Eğilmez'in hesaplamasına göre, yıllık net yüzde 36 faiz sunan bir TL mevduatının dolar karşısındaki başa baş noktası, işlem maliyetleri dikkate alınmadığında döviz kurunun aynı oranda artmasına denk geliyor. Bu senaryoda dolar kurunun bir yıl içinde 40 TL'den 54,40 TL seviyesine yükselmesi halinde yatırımcı, dolar bazında başlangıçtaki varlığını büyük ölçüde korumuş oluyor.

Eğilmez, ancak gerçek piyasa koşullarında döviz alım-satım makası, komisyonlar ve diğer işlem maliyetlerinin devreye girdiğine dikkat çekerek, bu nedenle fiili başa baş seviyesinin yaklaşık yüzde 34'lük kur artışına gerileyebileceğini belirtti.

Buna göre, dolar kurundaki yükseliş yüzde 34'ün altında kalırsa TL mevduatı yatırımcısına dolar bazında kazanç sağlıyor. Kur artışının yüzde 34 civarında gerçekleşmesi durumunda yatırımcı dolar cinsinden mevcut varlığını koruyabiliyor. Buna karşın kurdaki yükselişin yüzde 34'ü aşması halinde ise TL mevduatın dolar bazındaki avantajı ortadan kalkıyor ve yatırımcı döviz karşısında kayıp yaşamaya başlıyor.

Eğilmez'den kur riski uyarısı

Eğilmez, TL mevduatına para yatıran tasarruf sahibinin yalnızca faiz geliri elde etmediğine, aynı zamanda kur riski üstlendiğine dikkat çekti.

Yatırımcının yanıtlaması gereken temel sorunun, TL faizinin mi yoksa dolar kurundaki yükselişin mi daha yüksek olacağı olduğunu belirten Eğilmez’e göre, yüksek faiz dönemlerindeki gerçek kazanç faiz getirisiyle kur artışı arasındaki farktan oluşuyor.

Faiz getirisi kur artışının üzerinde kaldığı sürece TL mevduatı dolar bazında avantaj sağlayabiliyor. Kurun faizden daha hızlı yükselmesi halinde ise bu avantaj ortadan kalkıyor.

Eğilmez, daha önceki değerlendirmelerinde de yüksek faiz ve düşük kur politikasının TL mevduatını döviz karşısında avantajlı hale getirebildiğini benzer örneklerle ele almıştı.

Tek başına faize bakmayın

Eğilmez, yatırım kararında yalnızca mevcut mevduat faizinin dikkate alınmaması gerektiğini belirtti.

Enflasyon beklentileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının para politikası, döviz talebi, rezervlerin durumu, faizlerin gelecekteki seyri ve ekonomiye duyulan güvenin de değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Finansal piyasalardaki sonuçların tek bir gösterge tarafından değil, bütün bu değişkenler arasındaki denge tarafından belirlendiğini ifade etti.

'TL mevduat kazandırıyor ama kur riski göz ardı edilmemeli'

Son yıllarda parasını TL mevduatta değerlendirenlerin kur riski üstlenerek dolar bazında önemli kazançlar elde etme fırsatı yakaladığını belirten Eğilmez, bu durumun her zaman devam edeceğinin varsayılmaması gerektiği uyarısında bulundu.

Geçmişte kur riskini doğru yönetemeyen bankaların finansal sorunlar yaşadığını ve bazı yatırımcıların önemli varlık kayıplarına uğradığını hatırlatan Eğilmez, mevcut hesabın belirli faiz ve kur varsayımlarına dayandığını vurguladı.

Mahfi Eğilmez'den yüksek faiz uyarısı

Ekonomist Mahfi Eğilmez, yüksek enflasyonla mücadelede uygulanan yüksek faiz politikasının temel amacının, tasarruf sahiplerini döviz yerine Türk lirası cinsinden yatırım araçlarına yönlendirmek olduğunu belirtti. Bu sayede dövize olan talebin azaltılması, TL'nin cazibesinin artırılması ve kur kaynaklı enflasyon baskısının hafifletilmesinin hedeflendiğini ifade etti.

Ancak bu politikanın bazı yan etkilerine de dikkat çeken Eğilmez, yüksek faiz ve kontrollü kur ortamının uzun vadeli doğrudan yatırımlardan ziyade kısa vadeli sermaye hareketlerini cazip hale getirebildiğini söyledi. Eğilmez'e göre bu durum, ekonomiye kalıcı yatırım yerine "sıcak para" olarak nitelendirilen kısa vadeli fon girişlerinin artmasına neden olabiliyor.

Kısa vadede kazanç, uzun vadede risk

Yüksek faiz politikasının kısa vadede fiyat istikrarına katkı sağlayabileceğini belirten Eğilmez, uzun vadeli sürdürülebilirliğine ilişkin iktisatçılar arasında farklı görüşler bulunduğunu aktardı.

Eğilmez’e göre söz konusu politika, kısa vadeli yabancı sermaye girişini artırırken ekonominin yüksek reel faiz maliyetine katlanmasına ve dış finansmana bağımlılığın güçlenmesine neden olabiliyor. Tasarruf sahipleri açısından kısa vadeli avantaj sağlayan bu denge, üretim, yatırım ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri bakımından tartışmalı sonuçlar doğurabiliyor.

Asıl belirleyici faiz değil kur riski

Mahfi Eğilmez, yüksek faiz ve görece istikrarlı kur ortamının belirli dönemlerde sürdürülebileceğini ancak tarihsel verilerin bu dengenin kalıcı olmadığını ortaya koyduğunu belirtti. Eğilmez'e göre uzun vadede ya enflasyonun gerilemesiyle faiz oranları normalleşecek ya da döviz kuru üzerindeki baskının artmasıyla kur daha hızlı yükseliş gösterecek.

Yatırım tercihine ilişkin değerlendirmede bulunan Eğilmez, TL mevduatı ile dolar arasında karar verirken yalnızca faiz oranına odaklanmanın doğru olmadığını vurguladı. Asıl belirleyici unsurun, faiz gelirinin kurdaki yükselişi ne ölçüde telafi edebildiği ve yatırımcının ne kadar kur riski üstlenmeye hazır olduğu olduğunu ifade etti.

Ekonomim

Rapora göre Fransa, İspanya ve Amerika Birleşik Devletleri'nin ardından dördüncü sırada yer alan Türkiye; İtalya, Meksika, Birleşik Krallık, Almanya, Japonya ve Yunanistan'ı geride bırakarak küresel turizmde dikkat çeken ülkeler arasındaki yerini güçlendirdi.

World Population Review verilerine göre Türkiye, 56,3 milyar doları aşan turizm geliriyle de dünyanın en güçlü turizm ekonomileri arasında gösterildi. Böylece Türkiye, yalnızca ziyaretçi sayısındaki yükselişiyle değil, turizmin ekonomiye sağladığı katma değerle de öne çıktı.

Küresel turizm liginde ilk 10

2026 "Most Visited Countries" raporuna göre dünyanın en çok ziyaret edilen ülkesi 102 milyon uluslararası ziyaretçiyle Fransa oldu.

Fransa'yı 93,8 milyon ziyaretçiyle İspanya, 73,4 milyon ziyaretçiyle Amerika Birleşik Devletleri takip etti.

Türkiye ise 60,6 milyon uluslararası ziyaretçiyle listenin dördüncü sırasında yer aldı. Türkiye'nin ardından 57,7 milyon ziyaretçiyle İtalya, 45 milyon ziyaretçiyle Meksika, 41,8 milyon ziyaretçiyle Birleşik Krallık, 37,5 milyon ziyaretçiyle Almanya, 36,9 milyon ziyaretçiyle Japonya ve 36 milyon ziyaretçiyle Yunanistan sıralandı.

Söz konusu veriler, Türkiye'nin dünyanın en güçlü ve köklü turizm destinasyonlarını geride bırakarak küresel turizmde ilk dört ülke arasındaki konumunu pekiştirdiğini ortaya koydu.

Başarının arkasında kültürel miras ve tanıtım çalışmaları var

Türkiye; tarihi mirası, kültürel zenginliği, gastronomisi, doğal güzellikleri, sürdürülebilir turizm anlayışı ve dört mevsime yayılan turizm çeşitliliğiyle uluslararası ziyaretçilerin en fazla tercih ettiği destinasyonlardan biri olmayı sürdürüyor.

Son yıllarda uygulanan tanıtım stratejileri, yeni pazarlara yönelik çalışmalar ve turizm ürünlerinin çeşitlendirilmesi de bu başarıda etkili unsurlar arasında yer aldı.

Türkiye; UNESCO Dünya Mirası alanları, müzeleri, ören yerleri, kültür rotaları ve zengin gastronomisiyle ziyaretçilerine farklı deneyimler sunarken, kültür turizmine yönelik yatırımlar da ülkenin rekabet gücünü artırdı.

Kültür turizmine yatırımlar dikkat çekiyor

Gece Müzeciliği uygulaması, Geleceğe Miras Projesi kapsamında hız kazanan arkeolojik kazılar, restorasyon çalışmaları, yeni müzeler ve kültür varlıklarının korunmasına yönelik yatırımlar sayesinde ziyaretçilerin Türkiye'de daha uzun süre konaklaması ve daha nitelikli deneyimler yaşaması hedefleniyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde yürütülen uluslararası tanıtım faaliyetleri, yeni pazarlara yönelik stratejik çalışmalar ve turizmi 81 ile ve yılın 12 ayına yaymayı amaçlayan politikalar da Türkiye'nin küresel turizmdeki konumunu güçlendiren adımlar arasında yer alıyor.

Dünya

Hizmet İhracatçıları Birliği (HİB) Yönetim Kurulu Üyesi ve Sağlık Hizmetleri Komite Başkanı Mustafa Eröğüt, 2025 yılında Türkiye'ye sağlık hizmeti almak için gelen yabancı hasta sayısının 1 milyon 398 bin 580'e, sağlık turizmi gelirinin ise 3 milyar 22 milyon dolara ulaştığını hatırlattı.

Kişi başına gelir yüzde 39 arttı...

Bu yılın ilk çeyreğinde ise olumlu ivmenin devam ettiğini söyleyen Eröğüt, "Yılın ilk üç ayında 302 bin 487 uluslararası hasta ülkemizde sağlık hizmeti alırken, sağlık turizmi geliri 761 milyon 523 bin dolara ulaştı. Özellikle kişi başına düşen sağlık turizmi gelirinin önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 39 artması, ülkemizin artık sadece daha fazla hasta ağırlayan değil, aynı zamanda daha yüksek katma değer üreten bir sağlık turizmi destinasyonu haline geldiğini gösteriyor." ifadelerini kullandı.

Sağlık turizminde artık sadece hasta sayısına değil, sunulan hizmetin niteliğine de odaklanıldığını vurgulayan Eröğüt, ileri teknolojiye sahip hastaneler, uzman hekim kadroları ve uluslararası standartlardaki sağlık kuruluşlarının Türkiye'yi daha cazip hale getirdiğini ifade etti.

180 ülkeden hasta geliyor

Türkiye'nin coğrafi konumu, güçlü sağlık altyapısı ve uluslararası standartlardaki sağlık hizmetleri sayesinde çok geniş bir coğrafyaya hizmet sunduğunu dile getiren Eröğüt, şunları kaydetti:

"Avrupa, Orta Doğu, Balkanlar, Türk cumhuriyetleri ve Kuzey Afrika başta olmak üzere yaklaşık 180 ülkeden sağlık turisti ağırlıyoruz. Özellikle Almanya, Birleşik Krallık, Irak, Azerbaycan, Rusya, Libya ve Körfez ülkeleri ülkemize en yoğun hasta gönderen pazarlar arasında yer alıyor. Bunun yanında Kazakistan, Özbekistan ve diğer Orta Asya ülkelerinden gelen talepte de son yıllarda dikkat çekici bir artış gözlemliyoruz.

Sektörümüz artık yalnızca mevcut pazarlarda büyümeyi değil, yeni pazarlarda kalıcı bir varlık oluşturmayı da hedefliyor. Bu kapsamda Sahra Altı Afrika ülkeleri, Körfez ülkeleri, Doğu Avrupa, Orta Asya ve Kuzey Amerika büyük potansiyel barındırmakla birlikte, yürütülen tanıtım faaliyetleriyle Türkiye'nin sağlık turizmindeki marka bilinirliğini güçlendirmeye odaklanıyoruz."

Türkiye'de en fazla tercih edilen sağlık hizmetleri

Mustafa Eröğüt, yabancı hastaların Türkiye'de en fazla tercih ettiği sağlık hizmetlerini ise şöyle sıraladı:

-Estetik ve plastik cerrahi
-Saç ekimi
-Diş tedavileri
-Göz hastalıkları
-Ortopedi ve travmatoloji
-Kardiyoloji
-Onkoloji
-Tüp bebek tedavileri
-Obezite cerrahisi

Maliyet avantajı öne çıkıyor

Türkiye, 40'tan fazla şehirde faaliyet gösteren 1.500'ün üzerinde sağlık kuruluşu ve uluslararası akreditasyona sahip hastaneleriyle dünyanın önde gelen sağlık turizmi destinasyonları arasında gösterildiğini hatırlatan Eröğüt, Avrupa'ya kıyasla yüzde 40 ila yüzde 70 arasında değişen maliyet avantajının da önemli rol oynadığını belirtti.

Bazı tedavilerde harcama 50 bin dolara çıkıyor

Eröğüt, sağlık turizminde artık yalnızca hasta sayısındaki artışı değil, kişi başına elde edilen katma değeri de önemsediklerini belirterek, şunları söyledi:

"Kişi başı ortalama sağlık harcaması yaklaşık 2 bin 500 dolara ulaştı. Ancak özellikle onkoloji, kardiyovasküler cerrahi, robotik cerrahi, organ nakli ve kompleks tedavi süreçlerinde bu rakamın 10 bin dolar ila 50 bin dolar arasında değişebildiğini görüyoruz. Bu durum, Türkiye'nin yalnızca yüksek hacimli değil, aynı zamanda yüksek katma değerli sağlık hizmetlerinde de küresel ölçekte güçlü bir konuma ulaştığını gösteriyor."

Eröğüt, "Heal in Türkiye" platformunun uluslararası hastaların güvenilir ve yetkilendirilmiş sağlık kuruluşlarına ulaşmasını sağladığını belirterek Türkiye'nin sağlık turizminde küresel marka olma hedefi doğrultusunda tanıtım ve markalaşma çalışmalarının sürdüğünü ifade etti.

AA

ABD ile İran arasında ateşkesin sona ermesi, Körfez ülkelerini de kapsayan saldırıların başlaması ve Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerinin önemli ölçüde azalması, uluslararası petrol arzına ilişkin endişeleri artırdı. Gemi trafiğinin durma noktasına gelmesiyle birlikte petrol fiyatlarında yaşanan yükseliş, iç piyasada akaryakıt fiyatlarını da etkiledi.

Sektör kaynaklarından edinilen bilgiye göre, 17 Temmuz 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere motorinin litre fiyatına 3,90 lira, benzinin litre fiyatına ise 1 lira zam yapılması bekleniyor.

Zammın ardından İstanbul'da benzinin litre fiyatının 65,51 liraya, Ankara'da 66,46 liraya, İzmir'de 66,75 liraya ve doğu illerinde yaklaşık 68,10 liraya yükselmesi öngörülüyor.

Motorinin litre fiyatının ise İstanbul'da 73,86 liraya, Ankara'da 74,97 liraya, İzmir'de 75,24 liraya ve doğu illerinde yaklaşık 76,70 liraya çıkması bekleniyor.

Cihan Oruçoğlu-Dünya

Bu gelişmelerin etkisiyle spot altının ons fiyatı yüzde 0,4 gerileyerek 4.034,43 dolara indi.

Gram altın ne kadar?

Gram altın yüzde 0,5'e yakın düşüşle 6.097 liradan işlem görüyor.

Altın fiyatları, ABD'de haziran ayına ilişkin tüketici enflasyonunun enerji fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle beklentilerin altında gerçekleşmesinin ardından güçlü bir toparlanma kaydetmişti. İki haftanın en düşük seviyesinden yükselişe geçen altın, günü yüzde 2'nin üzerinde primle tamamlarken, gün içinde 4.100,49 dolar seviyesine kadar çıkmıştı.

Petrol yeniden 80 doların üzerinde

Petrol fiyatları, art arda üçüncü işlem gününde de yükselişini sürdürdü. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden devreye alması ve Tahran yönetiminin müzakere masasına dönmemesi halinde enerji santralleri ile köprülerin hedef alınacağını açıklaması, küresel piyasalarda arz güvenliği endişelerini artırdı.

Jeopolitik gerilimin tırmanmasıyla birlikte petrol fiyatlarındaki yükseliş hız kazanırken, artan enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları yeniden güçlendirebileceği ve faizlerin daha uzun süre yüksek seviyelerde kalabileceği beklentileri de desteklendi.

Petroldeki yükseliş altını baskılıyor... Gözler yeniden enflasyon ve faiz beklentilerinde

Cnbc-E'de yer alan habere göre OANDA Kıdemli Piyasa Analisti Kelvin Wong, piyasaların haziran ayı enflasyon verisini büyük ölçüde geride bıraktığını, odağın ise yeniden petrol fiyatlarındaki yükselişe kaydığını söyledi.

Wong, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'ndan çıkan gemilere yönelik deniz ablukasını sürdürmesinin petrol fiyatlarını yukarı taşıdığını belirterek, "Piyasa artık gecikmeli bir gösterge olarak görülen TÜFE verisinin ötesine bakıyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş altın üzerinde baskı oluşturuyor." değerlendirmesinde bulundu.

Analistlere göre, ham petrol fiyatlarındaki artış enflasyon beklentilerini yeniden güçlendirirken, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faizleri daha uzun süre yüksek seviyelerde tutabileceği beklentisini de destekliyor. Altın, enflasyona karşı güvenli bir yatırım aracı olarak öne çıksa da, yüksek faiz ortamında getiri sağlamayan bir varlık olması nedeniyle yatırımcı ilgisinin bir kısmını kaybedebiliyor.

Piyasaların gözü ABD ÜFE verisinde: Fed'in faiz patikasına yeni sinyaller bekleniyor

ABD Merkez Bankası (Fed) yetkilileri, haziran ayında beklentilerin altında gelen enflasyon verilerini olumlu karşılarken, enflasyonda kalıcı bir düşüşten söz edebilmek için benzer verilerin önümüzdeki dönemde de sürmesi gerektiğine dikkat çekti.

Küresel piyasalar şimdi gözünü gün içinde açıklanacak ABD Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verisine çevirdi. Açıklanacak verinin, enflasyon görünümüne ilişkin yeni ipuçları sunması ve Fed'in gelecek dönemde izleyeceği para politikasına yönelik beklentileri şekillendirmesi bekleniyor.

Öte yandan, CME FedWatch verilerine göre yatırımcılar, Fed'in eylül toplantısında faiz artırımı ihtimalini yüzde 76'dan yüzde 58'e düşürdü. Buna karşın aralık ayında faiz artışı beklentisi yaklaşık yüzde 80 seviyesinde fiyatlanmayı sürdürüyor.

Ekonomim

Zaman Kırılması: Türkiye'nin kaderini değiştiren anlar

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın görüntülü konuşması; darbe girişiminin psikolojik üstünlüğünü darbecilerin elinden alıp sokağa ve meşru hükümete devreden en kritik kırılma anı olarak tarihe geçti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, sadece 96 cm²'lik bir ekrandan halka bulunduğu çağrıyla 783.562 km²'lik vatan toprağının bütünlüğünü ve o vatanın sahipleri olan bir ulusun geleceğini güvence altına aldı

Mehmet Çalışkan
mcaliskan@cyh.com.tr

15 Temmuz 2016...

Bu toprakların gördüğü en karanlık ama aynı zamanda o karanlığın koynundan en parlak direnişin doğduğu gecelerden biriydi. Sadece saatler içinde bir ülkenin kaderi; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dan milyonlarca sivil vatandaşa, milletvekillerinden darbe karşıtı polis ve askerlere kadar canını ortaya koyan insanların omzunda yeniden yazıldı.

Cuma günleri iki gazete hazırladığımız için Habertürk'ün Taksim'deki merkez binasından geç saatlerde çıkıyorduk. Sayfaları hazırlarken ajanslara, İstanbul'da tankların yollara çıktığı yönünde haberler düşmeye başladı. Söylentilere göre; köprüye büyük miktarda bomba yerleştirildiğine yönelik ihbar alınmış, tanklar da bu nedenle Anadolu Yakası'ndan Avrupa Yakası'na geçiş yönünü kapatmak için bölgeye intikal ettirilmişti. Ancak bu söylentinin gerçekle en küçük bir ilgisi olamazdı. Eğer amaç bomba ihbarı nedeniyle Boğaziçi Köprüsü'nü kapatmak olsaydı, bu neden tanklarla yapılsındı...

Darbecilere karşı direnişin sembol yerlerinden biri olan Boğaziçi Köprüsü'nde 34 kişi şehit oldu. Bunun üzerine köprünün adı 25 Temmuz 2016'da 15 Temmuz Şehitler Köprüsü olarak değiştirildi. 15 Temmuz Şehitler Anıtı da köprünün hemen yanına yapıldı.

ÖNCE BOĞAZİÇİ KÖPRÜSÜ KAPATILDI

Konu, stratejik bölgelerin tanklarla çevrilmesi olunca, akıllara bir darbe girişiminde bulunulduğu düşüncesinin gelmesi uzun sürmedi. Önceki askeri darbelerin sadece fotoğraflarını görenler bile gelişmelerin, bir darbe girişimi olduğunu hemen anlayabilirdi. Kısa bir süre sonra da Boğaziçi Köprüsü'nün kapatıldığına, savaş uçaklarının alçak uçuş yaptığına, İstanbul ve Ankara'nın birçok noktasından asker-polis çatışmasına dair fotoğraflar ve görüntüler gelmeye başladı. Bütün gelişmeler, apaçık bir darbe girişiminde bulunulduğunu gösteriyordu.

FLU ORTAM NETLEŞTİ

Ancak darbe hafızamızla, yaşananlar arasındaki çelişki gözümüzün önündeki fotoğrafı net olarak görmemize engel oluyordu. Öyle ya; darbe, herkesin dışarıda olduğu saatlerde değil, derin uyku halinin yaşandığı sabaha karşı saatlerde gerçekleştirilirdi. İnsanlar, darbe olduğunu ancak sabah uyandığında öğrenirdi. Flu ortam, Başbakan Binali Yıldırım'ın açıklamasıyla netleşti. Evet, bir darbe girişiminde bulunuluyordu.

"Bir kalkışma ihtimali üzerinde duruyoruz. Belli ki emir komuta zinciri olmadan asker içerisindeki bazı kişilerin kanunsuz bir eylemi söz konusu. Ancak milletimiz bilsin ki demokrasiye herhangi bir zarar getirecek hiçbir faaliyete izin verilmeyecek. Türkiye Cumhuriyeti hükümeti vatandaşın, milletin seçtiği, milletin iradesini temsil eden hükümet işbaşındadır. Onun işbaşından gitmesi ancak milletin kararıyla olur, bu bilinmelidir. Bu kalkışmada bulunanlar, bu kanunsuz eylemin içinde olanlar da en ağır şekilde bedelini ödeyecektir."

Dış güçlerin işgali olabileceğine yönelik karanlık düşünceler, uyanıkken görülen kabusu daha da derinleştirirken, herkes gibi benim de en büyük korkum şöyleydi; "Allah korusun, başarılı olurlarsa ne olur? O kadar can gidecek; on yılların emeği, fedakârlığı yitip gidecek. Kim bilir kaç neslin hayalleri, umutları yerle yeksan olacak..."

Temsili fotoğraf

YA O İHBAR YAPILMAMIŞ OLSAYDI YA CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN'IN HALKA SESLENMESİ ENGELLENSEYDİ

Bir süre sonra darbe girişiminde bulunan örgütün FETÖ olduğu, dış güçlerin doğrudan bir askeri desteği olmadan gerçekleştirildiği anlaşıldı anlaşılmasına ama tehlike yine de büyüktü.

• Ya darbecilerin elini ayağına dolaştıran o ilk ihbar yapılmasaydı.

• Ya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Marmaris'te kaldığı otelden biraz geç çıksaydı da kendisine suikast düzenlemek için harekete geçen darbecilerle karşılaşsaydı. Bunun sonucunda ya telefon ekranından halkı darbe girişimine karşı direnişe geçmeye davet edemeseydi?

O zaman neler olurdu?

PLANLANAN SAAT ASLINDA 16 TEMMUZ SAAT 03.00'TÜ

Uğursuz geceyi bir destana dönüştüren ilk kırılma kamuoyunun henüz büyük tehlikeden haberdar olmadığı o kritik saatlerde; yani 14.20 ila 21.00 arasında gizliydi. Darbe planlayıcılarının stratejisi, Türk siyasi tarihindeki önceki askeri müdahalelerde olduğu gibi, sinsi bir baskın etkisi yaratmak üzerine kuruluydu. Planlanan asıl saat, 16 Temmuz sabaha karşı 03.00 idi. Çünkü o saatte şehirler tamamen uykuya çekilmiş, sokaklar boşalmış, medya organları nöbetçi kadrolara devredilmiş ve devlet bürokrasisi gafil avlanabilecek bir sessizliğe bürünmüş olacaktı. Darbeciler, akılları sıra ülkenin yönetimini ele geçirme planı yapmıştı yapmasına ama hesap edemedikleri, vatansever bir milletin ve onun bağrından çıkan vatansever devlet adamlarının basiretiydi.

TARİHİ EMRİN YAYIMLANMASIYLA DARBECİLER PANİKLEDİ

Bir ihbar üzerine MİT Müsteşarı Hakan Fidan ile Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar arasında Karargâh'ta yapılan gizli zirvenin ardından, saat 18.30'da o tarihi emir yayımlanarak Türkiye hava sahası her türlü askeri uçuşa tamamen kapatıldı. Orgeneral Akar, ayrıca Ankara Garnizon Komutanı Korgeneral Metin Gürak'ı arayarak hiçbir tankın ve zırhlı aracın birlik dışına çıkarılmamasını emretti. Bu emirler, ihanet tekerine çomak soktu.

Temsili fotoğraf

KUSURSUZ SANILAN PLANLARI BÜYÜK BİR KAOSA DÖNÜŞTÜ

Karargâh'taki zirveyle ortaya çıkan bu ani ve kararlı refleks, darbecilerin yüzündeki maskeyi düşürdü. Darbeciler, deşifre olmanın getirdiği büyük bir panikle, 'Baskın basanındır' refleksine sığınarak sabaha karşı 03.00'te başlatacakları ihaneti, 7 saat öne çekerek saat 21.00 sularında düğmeye bastı. Bunun sonucunda da hainlerin kusursuz sandığı plan, onlar için devasa bir kaosa dönüştü. Sokakların henüz canlı, insanların ayakta olduğu bir zaman diliminde tankların caddelere çıkması, cuntanın tüm lojistik avantajını elinden aldı.

ÖLDÜRMEKLE TEHDİT ETTİLER

Darbeciler; emir-komuta zincirinin sağlıklı bir şekilde işlemesi için Orgeneral Hulusi Akar'ı kendi taraflarına çekmek istedi. Makam odasını basan darbeciler, Orgeneral Akar'ı öldürmekle tehdit etti. Kendisi, yüzüne doğrultulan silahı umursamadan sert bir şekilde darbecilere karşı çıktı. Orgeneral Akar, bunun üzerine darbeciler tarafından rehin alındı.

Temsili fotoğraf

KORSAN BİLDİRİ BİR MİLLETİN GELECEĞİNİ ESİR ALMA HAMLESİYDİ

Tanklar paletlerini insanların üzerine doğru sürdüğünde, hainlerin kontrolündeki uçaklardan bomba, helikopterlerden kurşun yağdığında sokaklarda dehşet, evlerde ise ağır bir belirsizlik havası hâkimdi. Hainlerin TRT ekranlarında silah zoruyla okuttuğu o karanlık korsan bildiri, bir milletin geleceğini esir alma hamlesiydi.

Darbeciler, TRT spikeri Tijen Karaş'a bildiriyi silah zoruyla okuttu.

ETTEN DUVARA ÇARPTILAR

MİT Müsteşarı Hakan Fidan ile Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar'ın basiretiyle saat 21.00 sularına çekilen o karanlık girişim, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın tarihi çağrısıyla büyük bir direnişe dönüştü. Hainler; tankların önüne gövdelerini siper eden, etten ve kemikten devasa bir duvara çarptılar. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın konuşmasının ardından minarelerden yükselen selalar, adeta bir seferberlik çağrısına dönüştü; her yaştan ve her görüşten insan, vatan toprağını korumak için tek bir yürek oldu."

O gece yaşananlar, sadece bir askeri kalkışma değil; kökü dışarıda, kolları devletin kılcal damarlarına sızmış bir ihanet şebekesinin eliyle Türkiye Cumhuriyeti'ni işgal etme, milletin iradesini bertaraf etme ve Cumhuriyet'in değerlerini yıkma teşebbüsüydü. 15 Temmuz; tankla, uçakla, helikopterle saldıran darbecilere karşı, yalın göğsüyle siper olan bir milletin destanı olarak tarihe kazındı.

15 Temmuz 2016 gecesi yaşanan hain darbe kalkışması, Türkiye siyasi tarihinin en kırılgan, en karanlık ama aynı zamanda bir milletin kaderini kendi elleriyle yazdığı en destansı dönemeci oldu.

ÇANAKKALE RUHUNUN TAZELİĞİNİ DÜNYAYA HAYKIRDI

O dehşet gecesinde; tankların karşısına sadece bedenleriyle dikilen kahramanların, hakikati haykırmaktan çekinmeyen medyanın ve vatanına sadık emniyet güçlerinin sergilediği direniş, yalnızca bir darbeyi bertaraf etmedi; bu topraklarda Çanakkale ruhunun hâlâ taptaze yaşadığını tüm dünyaya gösterdi. 15 Temmuz 2016 gecesi yaşanan hain darbe kalkışması, Türkiye siyasi tarihinin en kırılgan, en karanlık ama aynı zamanda bir milletin kaderini kendi elleriyle yeniden yazdığı en destansı dönemeci olarak tarihteki yerini aldı.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN, ÇAĞRISIYLA ULUSUN GELECEĞİNİ GÜVENCE ALTINA ALDI

Tam o ölümcül sessizlik anında, saat 00.24'te, Türkiye'nin kaderini değiştiren bir görüntülü konuşma bağlantısı gerçekleşti. O kritik anlarda aynı zamanda Türkiye'nin Başkomutanı olan Cumhurbaşkanı Erdoğan, sadece 96 cm²'lik bir cep telefonu ekranından halka seslenerek 783.562 km²'lik vatan toprağının bütünlüğünü ve bu vatanın sahibi olan koca bir ulusun geleceğini güvence altına aldı.

Eğer Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan halka çağrıda bulunamasaydı, gecenin seyri değişecek ve buna bağlı olarak Türkiye'nin geleceğine ipotek konulacaktı. Zira bu çağrının en somut etkisi; o ana kadar ne olduğunu tam olarak anlamayan milyonlarca kişinin tekbirler eşliğinde, "Vatan sana canım feda" ve "Ne mutlu Türk'üm diyene" sloganlarıyla sokaklara, meydanlara ve havalimanlarına akın etmesi oldu. Darbecilere karşı duran vatandaşların arasına katılan bu kitleler, darbe girişiminin püskürtülmesinde en kritik rolü üstlendi.

İKİ HAYATİ DÖNÜM NOKTASI VARDI

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın vakur bir edayla halka seslenişinin ortaya çıkardığı iki hayati dönüm noktası vardı.

Birincisi, darbe bildirisinin TRT'de zorla okutulmasının yarattığı bilgi kirliliği ve psikolojik baskı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Meydanlara davet ediyorum" mesajıyla kırıldı. Bu çağrı yapılmasaydı, vatandaşlar güvenilir bir kaynaktan talimat beklemeye devam edebilir; sokağa çıkma kararı kişisel inisiyatiflere kalacağı için kitlesel direnç çok daha geç ya da zayıf başlayabilirdi. Erdoğan'ın hayatta ve özgür olduğu, üstelik kararlı bir duruş sergilediği bu yayınla kanıtlanmamış olsaydı, darbecilerin "Yönetime el koyduk, her şey kontrolümüz altında" propagandası geniş kitleler tarafından çok daha kolay kabullenilebilirdi."

NET BİR EYLEM PLANINA DÖNÜŞTÜ

İkincisi, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısı, direnişin koordinasyon merkezini doğrudan sokağa, yani hakkını savunan sivil halkın göğsüne taşıdı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın dudaklarından dökülen; "Milletimizi illerimizin meydanlarına davet ediyorum... Milletin gücünün üstünde bir güç ben tanımadım" sözleri, milyonlar için darbecilerin üzerine sel olacakları net bir eylem planına dönüştü.

DARBECİLERİN LOJİSTİK HAREKET ALANI KISITLANDI

Halkın ve polisin sokakları doldurması, darbeci askerlerin lojistik hareket alanını ciddi şekilde kısıtladı. Eğer tankların önüne çıkan kitleler olmasaydı, darbe girişiminde yer alan birlikler, başta İstanbul ve Ankara'daki stratejik noktalar olmak üzere planladıkları mevzileri çok daha hızlı ve kalıcı şekilde tahkim edecekti. Örneğin, İstanbul Atatürk Havalimanı halk tarafından kontrol altına alınmasaydı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın uçağının oraya inmesi imkânsız hale gelecekti. Nitekim darbecilerin kontrolündeki savaş uçaklarının düşürmek için peşine düştüğü Cumhurbaşkanlığı uçağının, bir aldatmacayla THY uçuş kodunu kullanarak sivil bir yolcu uçağı gibi piste başarıyla inmesi de gecenin en önemli kırılma noktalarından biri oldu.

DARBE GERÇEKLEŞTİRİLMİŞ OLSAYDI NELER OLACAKTI?

Darbe girişiminin ardından yürütülen soruşturmalarda deşifre edilen ve adalete teslim edilen bu karanlık yapı emellerine ulaşsaydı, Türkiye için sonu gelmez karanlık bir dönem başlayacaktı.

♦️ SANDIK İRADESİ RAFA KALKACAKTI

İlk olarak anayasal düzen tamamen askıya alınacak, TBMM kapatılacak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere tüm seçilmiş hükümet üyeleri tutuklanacaktı. Darbe bildirisinde kendilerine 'Yurtta Sulh Konseyi' adını veren cunta yönetimi, ülkeyi sıkıyönetim kanunlarıyla ve kararnamelerle yönetmeye başlayacaktı. Demokrasi ve sandık iradesi, belirsiz bir tarihe kadar tamamen rafa kalkacaktı.

♦️ CUMHURİYET'E BAĞLI OLANLAR TASFİYE EDİLECEKTİ

FETÖ; uzun yıllardır sızdığı TSK, yargı, emniyet ve bürokrasi kadrolarını tamamen kendi zihniyetine göre yeniden yapılandıracaktı. Kendilerinden olmayan, cumhuriyet değerlerine bağlı farklı siyasi görüşteki tüm devlet memurları, askerler ve hâkimler tasfiye edilecek; yerlerine örgüt militanları yerleştirilecekti. Liyakat sistemi tamamen yok olacak, devlet mekanizması tek bir merkeze ve lidere bağlı bir gölge devlete dönüşecekti.

♦️ İÇ SAVAŞ ÇIKACAKTI

Darbeye karşı halkın ve vatansever güçlerin direnç göstermesiyle cunta yönetimi acımasızca şiddete başvuracak, sert askeri müdahaleler ülkeyi bir iç savaş ortamına sürükleyecekti.

♦️ EKONOMİ ÇÖKECEK, DIŞA BAĞIMLI HALE GELİNECEKTİ

Siyasi istikrarsızlık, iç savaş ve hukukun tamamen yok olmasıyla ekonomi çökecekti. Uluslararası yatırımcılar güvenli liman arayışıyla paralarını hızla ülkeden çekecek, Türk lirası tarihi bir değer kaybı yaşayacak, enflasyon ve işsizlik kontrol edilemez boyutlara ulaşacaktı. Dünya ülkeleri Türkiye ile ilişkilerini donduracak, ağır ekonomik ve siyasi yaptırımlar uygulayacaktı.

♦️ TERÖR TEHDİDİ ARTACAKTI

Ordu ve emniyet teşkilatının kendi içindeki çatışmalar ve tasfiyelerle zayıflaması, Türkiye'nin sınır güvenliğini tehlikeye atacak; PKK ve DEAŞ gibi terör örgütleri oluşan bu otorite boşluğundan yararlanarak eylemlerini artıracaktı. Türkiye kendi bağımsız dış politikasını yürütemez hale gelecek, bölgesel çıkarlarını korumakta tamamen aciz kalacaktı. Bütün bunların sonucunda Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığı ve toplumsal huzuru onlarca yıl geriye gidecekti.

Hainlerin planlamadaki stratejisi; Türk milletinin vatansever emniyet güçleri, halkı ve siyasileriyle birlikte gösterdiği "Can veririz, vatanı vermeyiz" refleksiyle çöktü. İşte bu yüzden 15 Temmuz, sadece bastırılmış bir darbe girişimi değil; acıyla, gözyaşıyla ama en çok da bükülmez bir iradeyle yazılmış toplumsal bir direniş destanı olarak tarihin altın sayfalarında yerini aldı.

SON KALINTILARI DA KAZINDI

23 Temmuz 2016'da Resmî Gazete'de yayımlanan Kanun Hükmünde Kararname ile FETÖ'ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen 35 sağlık kurum ve kuruluşu; 1.043 özel öğretim kurumu, özel öğrenci yurdu ve pansiyonu; 1.229 vakıf ve dernek; 19 sendika, federasyon ve konfederasyon ile 15 vakıf yükseköğretim kurumu kapatıldı.

TÜRKİYE DÜŞMANLARINA GÖZDAĞI VERİLDİ

15 Temmuz darbe girişimini protesto etmek ve Türkiye’de darbe dönemlerinin kapandığını yurt içinde ve yurt dışındaki herkese haykırmak amacıyla büyükşehirlerden köylere kadar her yerde çeşitli etkinlikler düzenlendi.

Bu etkinliklerin en büyüğü toplumun her kesiminden ve yaş grubundan yoğun katılımın sağlandığı İstanbul'daki Yenikapı Mitingi oldu. 7 Ağustos 2016'da 5 milyon kişinin katılımıyla gerçekleşen bu etkinlikte, Türkiye'deki demokrasi düşmanlarına karşı gözdağı verildi.

MİLLÎ GÜN İLAN EDİLDİ

15 Temmuz, 29 Ekim 2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 6752 sayılı yasayla "Demokrasi ve Millî Birlik Günü" adıyla bu yıl 10'uncu yılını kutladığımız demokrasi zaferi, Türkiye'nin millî günlerinden biri olarak ilan edildi.

DAKİKA DAKİKA NELER OLDU?

15 Temmuz 2016 gecesi gerçekleştirilen darbe girişiminin resmi raporlar ve yargı kayıtları ışığında dakika dakika kronolojisi şu şekilde;

♦ Saat 14.45

İlk İstihbarat

Kara Havacılık Komutanlığı'nda pilot olarak görev yapan A.H. isimli Binbaşı, Ankara'daki MİT binasına giderek MİT'e helikopterle saldırı olacağı yönünde ihbarda bulundu. İstihbarat görevlileri tarafından acil koduyla sorgulanan Binbaşı A.H. kendisine MİT Müsteşarı Hakan Fidan'ı kaçırma görevi verildiğini söyledi. Binbaşının verdiği bilgiler anında MİT Müsteşarı Fidan ile paylaşıldı. Devletin zirvesinde kurulan hızlı alarm zinciri darbecilerin hesaplamadığı bir reaksiyona yol açtı.

Hakan Fidan, 4 Haziran 2023'ten bu yana Dışişleri Bakanlığı görevini yürütüyor.

♦ Saat 15.22

Sıkıyönetim Talimatı

Bunun üzerine darbeciler, ilk fiili hamleyi ele geçirdikleri TSK mesaj sistemi üzerinden yaptı. Genelkurmay'dan TSK mesaj sistemine giren FETÖ'cüler kontrollerinde olan birliklere 'Harekat Yıldırım Planı' başlığıyla 20 maddelik sıkıyönetim talimatı gönderdi. Tuğgeneral Mehmet Partigöç ve Kurmay Albay Cemil Turhan imzalı bildirinin eklerinde sıkıyönetim komutanlıkları, sıkıyönetim mahkemelerinde görevlendirilecek personel listeleri, Ankara ve İstanbul Asayiş ve Takviye Planı bulunuyordu. Saat 03.00 itibarıyla yönetime el konulacağının kaydedildiği talimatta sokağa çıkma yasağının ise 06.00'da başlayacağı belirtildi.

♦ Saat 16.03

Saldırı ihbarı Genelkurmay Başkanlığı'na ulaştı

MİT, Binbaşı A.H'den alınan bilgiler doğrultusunda harekete geçerek saldırının nasıl gerçekleşeceğine dair detayları Genelkurmay Başkanlığı'na kriptolu faksla iletti. MİT tarafından verilen bilgi, Genelkurmay Karargâhı'nda; Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Salih Zeki Çolak ve Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Yaşar Güler'in katılımıyla değerlendirildi. Saat 16.30'da ise MİT Müsteşar Yardımcısı Genelkurmay Karargâhı'na giderek Genelkurmay 2'nci Başkanı Yaşar Güler ile görüştü.

Orgeneral Hulusi Akar, 10 Temmuz 2018 - 5 Haziran 2023 arasında Millî Savunma Bakanı olarak görev yaptı.

♦ Saat 18.15

Genelkurmay'dan tüm birliklere acil emir

Genelkurmay Başkanlığı'ndaki toplantılar devam ederken saat 18.30 sıralarında MİT Müsteşarı Hakan Fidan karargâh nizamiyesinden giriş yaptı. Saat 19.20'ye kadar süren toplantılara MİT Müsteşarı Hakan Fidan da katıldı. Bu toplantıda birliklere acil kodlu üç emrin geçilmesi kararlaştırıldı.

♦ Saat 19.20

Hulusi Akar'ın emri

Genelkurmay Başkanlığı'ndan yapılan değerlendirme sonucunda, Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar'ın imzasıyla TSK'nın tüm kuvvetlerine şu emir gönderildi; "Türk hava sahasında ikinci bir emre kadar hiçbir askeri hava aracı havalanmayacak. Havada bulunanlar derhal üslerine dönecek. Tank ve zırhlı araçlar başta olmak üzere tüm araçların hareketleri durdurulacak."

Temsili fotoğraf

♦ Saat 21.00

Darbeciler harekete geçti

Deşifre olduklarını anlayan darbeciler harekete geçti. MİT'te olağanüstü hareketlilik ve Genelkurmay Başkanlığı'nda yapılan toplantı sonrası cuntacılar darbe planlarının deşifre olduğunu anladı. Darbeciler, 16 Temmuz saat 03.00'te gerçekleştirmeyi planladıkları darbe girişimini erkene alarak 'Harekat Yıldırım' planının bütün safhalarını başlattı.

♦ Saat 21.05

İlk şehit verildi

Darbeciler bütün önlemlere rağmen Genelkurmay Başkanlığı'nı işgal etti. Genelkurmay Başkanlığı'nda yapılan kritik terör toplantısı, MİT'ten gelen ihbarla yarıda kesildi. İhbarın ardından yapılan toplantı sonrası TSK'nın tüm birliklerine gönderilen 4 talimattan ilki olan uçuş yasağına ilişkin işlemler tamamlanarak havadaki 36 uçak, filolarına indirildi. Darbe girişiminin başlamasıyla Genelkurmay Başkanlığı Karargâhında hareketli saatler de başlamış oldu. İlk olarak Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar'ın korumalarından bazıları vuruldu. Akar'ın yaveri Yarbay Levent Türkkan, Emir Subay Yardımcısı Yüzbaşı Serdar Tekin ve Özel Kuvvetler'de görevli silahlı askerler, Akar'ın çalıştığı odaya girdi ve komutanı gözaltına almaya kalkıştı. Akar'a silah zoruyla darbe bildirisi imzalatmaya çalışıldı. Bildiriyi imzalamayı reddeden Akar'ın bu sefer de kemerle boğazı sıkıldı. Bu esnada Genelkurmay İkinci Başkanı Orgeneral Yaşar Güler de yakın ekibinden bir subay tarafından silah zoruyla rehin alındı. Genelkurmay Başkanlığı binasından silah seslerinin geldiğini öğrenen Başbakanlık Kızılay Binası koruma personeli, 21.35 civarı bu durumu Başbakanlık Koordinasyon Merkezine iletti. Bu ihbar üzerine Başbakanlık tarafından aranan Silahlı Kuvvetler Komuta Harekât Kontrol Merkezi yetkilileri, silah seslerinin yapılan tatbikattan kaynaklandığını söyledi. Bu olağanüstü gelişmeler üzerine Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Salih Zeki Çolak, Akar'ı aradı. Telefonu açan isimse Akar'ın yaveri Yarbay Levent Türkkan oldu. "Komutanım, Genelkurmay Başkanımız sizi ve özellikle Kurmay Başkanımız İhsan Uyar'ı Karargâha bekliyor" diyerek Türkkan, Çolak'ı Karargâha çağırdı. Karargâha gelen Çolak ve Kurmay Başkanı Orgeneral İhsan Uyar Genelkurmay Karargâhının girişinde cuntacılar tarafından derdest edildi. Bu duruma engel olmaya çalışan koruma astsubayı Kıdemli Başçavuş Bülent Aydın darbeciler tarafından şehit edilirken koruma Müdürü Yüzbaşı Burak Akın yaralandı. Bülent Aydın, darbe girişiminin ilk şehidi oldu. Orgeneral Hulusi Akar, helikopterle Akıncı'daki 4. Ana Jet Üs Komutanlığı'na götürüldü.

Şehit Kıdemli Başçavuş Bülent Aydın

♦ Saat 21.14

Darbecilerin WhatsApp yazışmaları deşifre oldu

Darbe planının bütün safhalarını hayata geçiren cuntacı askerler, darbe girişimini koordine etmek için WhatsApp'ta grup oluşturdu. Binbaşı Mehmet Murat Çelebioğlu tarafından kurulan grupta yapılan yazışmalarda sivil vatandaşlara yönelik vur emri; "Ezin, yakın, taviz yok" gibi ifadelerle verildi. Darbeci askerlere verilen talimatlar arasında halktan ve polislerden mukavemet gösterenlere yapılan ve yapılması istenen kanlı müdahale talimatları da yer aldı. FETÖ mensuplarının darbe gecesi yaptıkları yazışmalarda kan donduran ifadeler kullandıkları, girişimi engellemeye çalışan kalabalıkların ateşle dağıtılması talimatının açık bir şekilde verildiği tespit edildi. Dökümleri yapılan yazışmalardan bazıları şöyleydi;

- Yarbay Muzaffer Düzenli... Tekrar Emri. İletiyorum. Toplanan kalabalıklar ateşle dağıtılacak.

- Albay Müslüm Kaya... İş makinelerini AKOM'a yaklaştırıyorlar. Arkadaşlar, ateş ediyor.

- Albay Uzay Şahin... Ateşle karşılık verin, yaklaştırmayın.

- Binbaşı Mehmet Karabekir... Sahada biri olarak kalabalığa ateş ediyorum, bekliyorum. Tekrar tekrar kontrollü kullanın, dağılıyorlar. 10 - 15 kişi pert. İnsiyatif kaybetme yok.

♦ Saat 21.30

Cumhurbaşkanı Erdoğan sefer namazı kıldı

Marmaris'te tatilde olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ülke genelinde yaşanan olağanüstü gelişmelerin darbe girişimi olduğunu öğrendikten sonra 2 rekât sefer namazı kıldı. Namazın ardından Erdoğan, süreci yönetmeye başladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ihanet girişimini öğrenip süreci yönetmeye başladığı sıralarda cuntacılar, Samandıra Askeri Hava Üssü’nden 5 helikopterle darbe girişimine destek vermek için kalkış yaptı. Helikopterlerden biri, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a suikast girişimi için Çiğli Ana Jet Üssü'nde hazırlık yapan darbeci askerlerin yanına gitti. Diğer 4 helikopter ise İstanbul'daki darbeci askerlere lojistik destek sağlamak için; İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İstanbul Emniyet Müdürlüğü, Vodafone Arena ve Boğaziçi Köprüsü'ne uçuş yaptı. Samandıra Askeri Hava Üssü'nden kalkan helikopterde bulunan destek ekibinin de saat 22.00 sıralarında Çiğli Ana Jet Üs Komutanlığı'na ulaşmasıyla birlikte Erdoğan'ın Marmaris'te kaldığı otele baskın yapacak MAK ve SAD ekipleri, baskın için hazırlık yapmaya başladı.

♦ Saat 21.45

Köprüler askerler tarafından kapatıldı

Boğaziçi Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü Anadolu'dan Avrupa'ya geçiş yönü darbeci askerler tarafından trafiğe kapatıldı. Köprülerde tankları gören vatandaşlar ne olduğunu anlayamadı. Boğaziçi Köprüsü'nde, Anadolu - Avrupa istikametinde trafik tamamen durduruldu. Köprüden askeri tankın geçişi televizyon ekranlarına yansıdı.

♦ Saat 21.50

İstanbul'da eş zamanlı baskınlar başladı

İstanbul'da eş zamanlı olarak birçok merkeze baskınlar yapılmaya başlandı. Darbecilerin ilk hedefi ise Afet Koordinasyon Merkezi (AKOM) oldu. Kendilerine yönelik müdahaleyi engellemek için AKOM'a baskın yapan darbecilerin bir diğer hedefi ise Avrupa ve Anadolu yakası arasındaki bağlantıyı sağlayan köprüler oldu. Köprüleri kapatan darbeci askerler, kendilerine soru soran vatandaşlara, sıkıyönetim ilan edildiğini söyledi. Aynı dakikalarda Adana'da bulunan İncirlik Üssü'nden ise 1 ve 2 numaralı tanker uçakları, darbeci askerlerin kullandığı F-16'lara yakıt ikmali gerçekleştirmek üzere art arda havalandı. Darbecilerin hedefindeki bir diğer önemli nokta ise İstanbul Valiliği idi. Esenler'de bulunan 47. Motorlu Piyade Alayı'ndan darbeci askerler, İstanbul Valilik binasını işgal etmek için yola çıktı.

♦ Saat 22.00

Tankları kullanan darbeciler 6 vatandaşı şehit etti

Tatbikat gerekçesiyle Kuleli Askerî Lisesi'ne çağrılan bir grup askeri öğrenci Çengelköy Karakolu'nu ele geçirmek üzere okuldan çıkarak karakola doğru harekete geçti. Bu sıralarda Habibler Topkule Kışlası'ndan çıkan darbeci askerler ise Bayrampaşa Çevik Kuvvet'in önüne geldi. Topkule Kışlası'ndan hareket eden zırhlı araçlar ve tanklar Esenler civarında ilerlerken, sokağa çıkan vatandaşlar tarafından durdurulmak istendi. Zırhlı araçlar, vatandaşların üzerinden geçerek 6 vatandaşı şehit etti. Saatler 22.25'i gösterdiğinde İstanbul Atatürk Havalimanı tanklarla bölgeye gelen darbeci askerler tarafından ele geçirildi. Anadolu yakasında bulunan bir grup asker de Sabiha Gökçen Havalimanı'nı ele geçirmek için baskın gerçekleştirdi. Her iki havalimanı da darbeciler tarafından ele geçirildi. İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü'ne doğru hareket eden 66'ncı Zırhlı Mekanize Piyade Tugay Komutanlığı'ndan çıkan askeri birlikler saat 22.30'da Vatan Caddesi'ne geldiklerinde sokağa çıkan halka ateş açmaya başladı. Bundan 15 dakika önce İl Emniyet Müdürü Dr. Mustafa Çalışkan ve ekibi emniyetten çıkış yaptı. Çalışkan ve ekibi konvoy halinde 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'ne hareket etti. Saat 22.49'da İstanbul 2'inci Zırhlı Tugay'ından işgal edilen bu noktalara takviye gönderildi. Aynı saatlerde Şırnak'ın Cizre ilçesinde, cami hoparlöründen çağrı yapılması üzerine hükumet konağı önünde toplanan vatandaşlar Dicle Nehri üzerindeki köprüde darbeci askerleri engelledi.

♦ Saat 22.01

Hulusi Akar Akıncı Üssü'ne götürüldü

Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar'ın Akıncı Üssü'ne götürülmesinin ardından Karargâh'ta silah sesleri duyulmaya başlandı. Darbe karşıtı asker ve polisler Genelkurmay Başkanlığı'nı işgal eden cuntacı askerlerle çatışmaya girdi. Çatışma sırasında Cobra tipi askeri helikopterlerden Genelkurmay önündeki polislerin üstüne ateş açıldı. Cuntacı askerler tarafından ele geçirilen Karargâh'ın önüne saat 22.40 civarı çok sayıda ambulans gelmeye başladı.

♦ Saat 22.10

Çankaya Köşkü'nde olağanüstü toplantı

Genelkurmay’dan gelen çatışma haberleri üzerine Başbakanlık Müsteşarı Fuat Oktay'ın başkanlığında Çankaya Köşkü'nde bir koordinasyon merkezi kuruldu. Aynı saatlerde İçişleri Bakanlığı da tüm valilikleri ve il emniyet müdürlüklerini arayarak alarma geçmeleri talimatı verdi. İçişleri Bakanlığı, bütün polisleri göreve çağırdı ve izinleri iptal etti.

♦ Saat 22.25

Atatürk Havalimanı ele geçirildi

İstanbul Atatürk Havalimanı tanklarla bölgeye gelen darbeci askerler tarafından ele geçirildi. Saat 22.54'e geldiğinde kule dâhil havalimanı kontrolü tamamen darbecilerin eline geçti.

♦ Saat 22.30

Çankaya Köşkü üzerinde dronlar uçmaya başladı

Bakanlar, Çankaya yerleşkesine intikal etmeye başladı. Koordinasyon merkeziyle birlikte gerekli tedbirlerin alınması için çalışmalar başlatıldı. Bu sıralarda Çankaya Köşkü üzerinde uçmaya başlayan kimliği belirsiz dronlara güvenlik görevlileri uzun namlulu silahlarla ateş açarak bölgeden uzaklaştırdı.

♦ Saat 22.38

MİT yerleşkesine ateş açıldı

Ankara Yenimahalle'de bulunan MİT kampüsüne askeri helikopterlerden ateş açıldı. MİT'in çevre güvenliğini sağlayan unsurlar kısa ve uzun namlulu silahlarla saldırıya silahla karşılık verdi. Çatışmanın ardından darbeci askerler geri çekilmek zorunda kaldı.

♦ Saat 23.00

Darbeciler, TRT binasını işgal etti

TRT'nin Ankara’daki Or-An Yerleşkesi'ne giriş ve çıkışları kontrol etmekle görevli polis ekibini aşan 300 darbeci asker TRT binasını işgal etti. TRT’nin televizyon ve internetteki yayınlarının durdurulmasından sonra Yarbay Ümit Gençer TRT ekranlarında 'Yurtta Sulh Konseyi'nin hazırladığı bildiriyi okumak için kamuflajını çıkartıp tören kıyafetini giydi. Başbakan Binali Yıldırım da aynı saatlerde TRT'de canlı yayına bağlanmak istedi. Ancak TRT'nin darbecilerin işgalinde olması nedeniyle bağlantı sağlanamayınca NTV ile temasa geçildi. NTV'nin yayınına bağlanan Başbakan Yıldırım, yaşananların bir kalkışma olduğunu söyledi. Kara Kuvvetleri Komutanlığı Karargâhı'nda nizamiyede nöbet tutan Er Müslüm Uzun, Tümgeneral Ali Doğan İnce'yi almaya gelen 4 cuntacıyla tek başına çatışmaya girdi. Nizamiyedeki bir uzman çavuşu ağır yaralayan cuntacılar, kurşun yağdıran erle baş edemeyince geldikleri aracı bırakarak kaçtı.

♦ Saat 23.02

İstanbul işgal altında

Darbeci askerlerin İstanbul’da ele geçirmeyi planladıkları bir diğer önemli merkez ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi oldu. İBB'nin önüne gelen cuntacı askerler, bina etrafında konuşlanmaya başladı. Darbeci askerleri kapıda karşılayan İBB Sivil Savunma Sekreteri Mehmet Tunç, cuntacı askerler için yemek hazırlattı. İBB'ye yürüme mesafesinde olan İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nü işgal etmek için 66'ncı Zırhlı Mekanize Piyade Tugay Komutanlığı'ndan gelen tanklar, emniyet güçleri ve vatandaşların hafriyat kamyonlarının kurdukları barikatla engellendi. Aynı saatlerde 47. Motorize Piyade Alay Komutanlığı'ndan 9 rütbeli 69 darbeci asker de AK Parti İstanbul İl Başkanlığı'nın önüne geldi. Darbeciler AK Parti İl Başkanlığı binasını ele geçirmeye çalıştı. İstanbul'da önemli gördükleri noktaları aynı anda işgal etmeye başlayan cuntacılar, saat 23.11'de İstanbul Valiliği'ne, saat 23.20'de Taksim Meydanı'na girdi. Saat 23.44'te Borsa İstanbul işgal edilirken, eş zamanlı harekete geçen darbeci bir grup asker de Harbiye’deki TRT İstanbul Radyosu’na girdi. Atatürk Havalimanı'nda saat 23.55’te ise uçuş kontrol kulesini ele geçirdiler.

♦ Saat 23.05

Uçağı inişe zorlandı

Erzurum'da bulunan İçişleri Bakanı Efkan Ala, Ankara'ya gitmek için harekete geçti. Uçağın, Malatya'ya inişe zorlanması için Tuğgeneral Kemal Mutlum, 8'inci Ana Jet Üssü Harekât Komutanı Albay Özkan Edip Akgülay'a emir verdi.

Efkan Ala, 24 Kasım 2015 - 31 Ağustos 2016 arasında İçişleri Bakanı olarak görev yaptı.

♦ Saat 23.15

Özel Kuvvetler Komutanı Zekai Aksakallı'nın aracının önü kesildi

Genelkurmay Başkanlığı'ndaki kritik toplantıdan saat 19.00'da ayrılan Özel Kuvvetler Komutanı Zekai Aksakallı, bir arkadaşının düğünü için gittiği Gazi Orduevi'nden 21.30 sıralarında çıktı. Aksakallı'nın aracı ana yola çıkarken önü kesildi. Alıkonulmak istenen Aksakallı, pusudan kurtularak Harp Okulu taraflarında güvenli bir eve geçti. Saat 23.45 civarında Zekai Aksakallı Paşa'yı almaya giden koruma ekibine ise spor okulu girişinde helikopterle füzeli saldırı düzenlendi. Bu saldırıdan yaklaşık 10 dakika sonra Adana Tümen Komutanı Tümgeneral Osman Erbaş'ı arayan Aksakallı, İncirlik'in kritik olduğunu belirterek gerekli önlemlerin alınmasını söyledi.

♦ Saat 23.18

Darbeci askerlerin uçakları Akıncı Üssü'nden kalktı

TBMM, Gölbaşı Özel Harekât Daire Başkanlığı, Ankara Emniyet Müdürlüğü ve TÜRKSAT'ı bombalayan savaş uçakları, Ankara Kazan'daki Akıncı Üssü'nden kalktı. Ankara'nın Gölbaşı ilçesindeki Polis Özel Harekât Eğitim Merkezi, darbeci Albay Ahmet Tosun'un talimatıyla savaş uçakları tarafından bombalandı. Hava saldırısı sonucu 17 polis şehit oldu. Bombayı atan isimler ise pilot Mehmet Çetin Kaplan ve Ertan Koral idi.

TBMM

♦ Saat 23.30

17 general derdest edildi

Moda Deniz Kulübü'nde Muharip Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Mehmet Şanver'in kızının düğününde darbe girişiminden haberdar olan Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Abidin Ünal, saat 23.00'te düğün için salonda bulunan 17 generalin katılımıyla darbe girişimine karşı önlemler alınması adına toplantı yapmaya başladı. Toplantıda bulunan generaller kendi üsleriyle iletişime geçti. Diyarbakır'da bulunan üsten havalanan uçakların iniş emrine uymaması ve Adana'da bulunan İncirlik Üssü Komutanı darbeci Tuğgeneral Bekir Ercanvan'ın telefonuna cevap vermemesi üzerine Eskişehir'deki Hava Harekât Merkezi'ne ulaşıldı. Orgeneral Ünal, Eskişehir'de bulunan Hava Harekât Merkezine telefonla bütün birliklere yayınlanmak üzere; "Ankara'daki Hava Kuvvetleri Harekât Merkezi yasa dışı kişilerin elindedir, oradan verilen emir hiçbir şekilde yerine getirilmeyecektir, bütün emirler Eskişehir Hava Harekât Merkezi'nden benim adıma yayınlanacaktır. Ben emir vermediğim sürece hiçbir uçak da uçmayacaktır" şeklinde bir emir verdi. Orgeneral Abidin Ünal'ın mesajı bütün birliklerde hemen yayınlandı. Bu süre içerisinde Eskişehir Hava Harekât merkezinden sorumlu olan Tuğgeneral Recep Ünal'ı desteklemek için düğün salonunda bulunan Korgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu ve Korgeneral Nihat Kökmen Eskişehir'e gitti. Yine benzer şekilde Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanı Korgeneral Hasan Hüseyin Demiraslan ve Tümgeneral İdris Aksoy'a Eskişehir'e gitmeleri emredildi. Saat 23.55'te yeni bir grup darbeci asker Moda Deniz Kulübü'ne geldi. 10 kişilik darbeci grup tam teçhizatlı şekilde ve havaya ateş ederek toplantı salonuna baskın düzenledi. Ellerinde plastik kelepçeler bulunan darbeci askerler, Orgeneral Abidin Ünal ve diğer generalleri derdest etti. Aynı saatlerde; darbecilere karşı TBMM harekete geçti. Darbe girişiminin duyulmasının ardından başta TBMM Başkanı İsmail Kahraman, bazı bakanlar, milletvekilleriyle Meclis personeli Meclis'e geldi. Bu sıralarda Ankara üzerinde alçak uçuşlar devam etti. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek ise aynı dakikalarda belediye araçları ve iş makineleriyle kritik kamu binaları giriş ve çıkışlarının kapatılması, tank ve zırhlı araç girişinin önlenmesi talimatını verdi.

♦ Saat 23.47

Özel Kuvvetleri işgal planı devrede

Darbe girişiminin en önemli ayaklarından biri olan Özel Kuvvetler Birinci Tugay Komutanı Tuğgeneral Semih Terzi, Silopi'den harekete geçti. Terzi, Diyarbakır 8'inci Ana Jet Üssü’nden havalanarak Ankara Akıncı Üssü'ne ulaştı. 100 kişilik bir ekiple harekete geçen Terzi, ekibini ikiye ayırarak 40 kişilik bir ekiple Özel Kuvvetler Komutanlığı'na geldi.

♦ Saat 00.07

Cumhurbaşkanı Erdoğan, halka çağrıda bulundu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ilk açıklamayı önce Marmaris'te Anadolu Ajansı'nın yerel muhabirlerine yaptı. Bu açıklamanın ardından Erdoğan, gazetecileri kaldığı otelde toplayıp basın açıklaması yaptı. Darbe girişiminin milli iradeye yönelik bir ayaklanma hareketi olduğunu söyleyen Erdoğan, hukuk kuralları çerçevesinde bu kişilerin gerekli cezaları alacağını vurguladı. Erdoğan, kalkışmaya karşı halkı meydanlara davet etti. Erdoğan, bu açıklamanın 20 dakika sonrasında CNN'den Hande Fırat'ın programına görüntülü konuşmayla bağlanarak askeri kalkışmaya sert tepki göstererek halkı yeniden meydanlara davet etti. Bu açıklamaların ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan, sokaklara çıkan halkla buluşmak üzere İstanbul'a gelmek için Marmaris'ten ayrılarak helikopterle Dalaman'a iniş yaptı. Erdoğan, darbeye karşı halkı direnişe çağırdığı sıralarda Diyanet İşleri Başkanlığı'nın talimatı üzerine 81 ilde birlik selaları okutuldu.

♦ Saat 00.13

TRT'de korsan bildiri

TRT'nin Genel Müdürlük binasını işgal eden cuntacı askerlerden Yarbay Ümit Gençer, TRT ekranlarında korsan bildiriyi okumak için hazırlık yapmaya başladığı sırada telefonla bildiriyi bir sivilin okuması için emir aldı. İlerleyen dakikalarda kanalın yayınını kapatan darbeci askerler, korsan bildiriyi spiker Tijen Karaş'a silah zoruyla okuttu. 'Yurtta Sulh Konseyi'nin TRT ekranlarında okutulan sözde bildirisine karşı, Cumhurbaşkanlığı kaynakları, yaptıkları açıklamada medya kurumlarından korsan bildiriye karşı gerekli hassasiyetin gösterilmesini istedi.

♦ Saat 00.33

İşgaller ve saldırılar yaygınlaştı

İlk saldırıda 17 kişinin şehit olduğu Özel Harekât Daire Başkanlığı, darbeci askerler tarafından ikinci kez hedef alındı. Albay Ahmet Tosun'un verdiği bombalama talimatı Pilot Uğur Uzunoğlu tarafından yerine getirildi. İkinci bombalamanın ardından şehit sayısı 42'ye ulaştı. Kazan'daki Akıncı Üssü'nden kalkan savaş uçaklarının diğer hedefi Ankara Emniyet Müdürlüğü oldu. Kurmay Yüzbaşı Mustafa Mete Kaygusuz'un talimatıyla Ankara Emniyeti'ni bombalayan pilot ise İlhami Aygül idi. Ankara'daki stratejik noktaları bombalayan cuntacıların bir diğer hedefi ise TRT oldu. Yayınları kesmek için TÜRKSAT'ın Gölbaşı'ndaki tesislerine askeri helikopterlerle indirme yapan darbeci askerler, tesis direktörü Ahmet Özsoy ve şoförü Ali Karslı'yı nizamiye girişinde şehit etti. Hava Harekât Merkezi'nin şalterinin indirilmesi talimatıyla enerji kaynağı kesildi. Ankara'daki Hava Harekât Merkezi devre dışı bırakılınca komuta Eskişehir'e verildi. Sakarya Valiliği'ni darbecilerin işgal ettiğinin duyulması üzerine bölgeye gelen halk binaya girdi. Darbeciler, saat 00.56'da teslim oldu. Darbeciler, Çengelköy'de tarihi Çınaraltı'nın arkasındaki kafeyi FETÖ / Paralel yapı mensubu komutan Mürsel Çıkrıkçı'nın komutasında basarak, mekânda oturan ve aralarında çocuklu ailelerin de olduğu bir grup vatandaşı rehin aldı. Çıkrıkçı'nın, insanların üzerine ateş açılması için verdiği emirler, ses kayıtlarına yansıdı. FETÖ mensubu askerlerin kalkışma sırasında kontrol altına almak istediği Çengelköy Sabancı Polis Merkezi'ne ulaşmasını engellemek için vatandaşlar cadde üzerinde barikatlar dizdi. Darbeciler, çöp konteynerleri arkasında siper alarak direnen vatandaşları derdest etti.

♦ Saat 00.54

Darbeci polis asker kamuflajı içinde

66. Zırhlı Mekanize Piyade Tugay Komutanlığı'ndan çıkarak Vatan Caddesi'ne 2 tank ve 5 zırhlı personel taşıyıcısıyla giden darbeci askerler, halka ateş açtı. Vatandaşların direnişinin git gide arttığını gören darbeciler, birliklerine dönüş yapmaya başladı. Geri dönmeyen bir tank ise halk tarafından ele geçirildi. Tankın içinden askeri kamuflajlı olarak İstanbul Eski Güvenlik Şube Müdürü Mithat Aynacı çıktı. Aynacı gözaltına alındıktan sonra tutuklandı.

♦ Saat 01.00

Darbe girişimine karşı önemli açıklama

FETÖ'nün darbe girişimine karşı en önemli açıklamalardan biri 1.Ordu Komutanı Orgeneral Ümit Dündar'dan geldi. Canlı yayınına telefonla bağlanan Dündar, kalkışma hareketini yapanların küçük bir grup olduğunu belirterek, gerekli tedbirlerin alındığını söyledi. CNN Türk canlı yayınına bağlanan 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül de darbe girişimine tepki gösterdi. Çok sert sözlerle darbeci askerlere seslenen Gül, demokrasi ve milli iradeye vurgu yaptı. Eski Başbakan Ahmet Davutoğlu da bir özel televizyonda canlı yayına bağlanarak darbe girişimine sert tepki gösterdi. Genelkurmay Başkanı ve diğer kuvvet komutanlarından haber alınamaması üzerine saat 01.17'de Milli Savunma Bakanı Fikri Işık ile telefonla irtibat sağlayan Bülent Bostanoğlu'nun; "Komuta kademesi olarak bu girişimi kesinlikle kabul etmiyoruz" şeklindeki ifadesi 01.24'te CNN Türk'te yayınlandı. Saat 01.49'da NTV canlı yayınına bağlanan Özel Kuvvetler Komutanı Tümgeneral Zekai Aksakallı ise paralel ihanet şebekesinin kalkışma girişiminde şehit ve yaralıların olduğunu açıklayarak, duruma hâkim olduklarını ifade etti.

Orgeneral Ümit Dündar

♦ Saat 01.08

Darbeci askerler, emniyet binalarına bombalı saldırılar gerçekleştirdi

Ankara'da Akıncı Üssü'nden kalkan F-16'lar darbeci askerlerin talimatıyla emniyet binalarına bombalı saldırılar gerçekleştirdi. Darbecilerin hedef aldığı devlet kurumları arasında cuntaya karşı direnen emniyet birimleri de vardı. İlk olarak 23.18'de darbeciler, Ankara Emniyet Müdürlüğü'ne bombalı saldırı gerçekleştirdi. 01.08'de Kurmay Yüzbaşı Mustafa Mete Kaygusuz'un talimatıyla pilot Mustafa Özkan, Ankara Emniyet Müdürlüğü'ne ikinci bombayı attı. FETÖ mensubu askerlerin jetlerle hedef aldığı diğer bir yer ise BAŞKENTGAZ'ın doğalgaz istasyonu oldu. Bombanın istasyon içerisindeki boruların sadece 2 metre uzağına düşmesi faciayı önledi. Bölgede 5 metre çapında, 3 metre derinliğinde çukur oluştu.

♦ Saat 01.35

TBMM darbeye karşı tek ses

Türkiye'nin dört bir yanında halk darbe girişimine karşı sokaklara döküldü. TBMM Başkanı İsmail Kahraman da Başbakanlık Koordinasyon Merkezi'ne gitti. Burada, TBMM'nin açık tutulması kararı alındı. Darbe girişimine karşı milletvekillerinin Meclise gelmesi çağrıları yapıldı. TBMM Genel Kurul Salonu'nun açılmasından sonra AK Parti, CHP, MHP ve HDP milletvekilleri TBMM Başkanı İsmail Kahraman'ın başkanlığında toplandı. Kahraman, canlı yayına bağlanarak bütün partilerin grup liderleriyle tek tek görüştüğünü belirterek birlik ve beraberlik mesajı verdi.

♦ Saat 01.35

İstanbul'da destansı direniş

Darbe girişiminin ilk saatlerinde Anadolu Yakası'ndan Avrupa Yakası'na geçişlerin kapatıldığı Boğaziçi Köprüsü'nde, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısıyla darbecilere karşı büyük bir direniş başladı. Saatler 01.40'ı gösterdiğinde darbeci askerler kendilerini engellemeye çalışan vatandaşlara ve polise ateş açtı. Darbecilerin açtığı ilk ateşte reklamcı Erol Olçok ile 16 yaşındaki oğlu Abdullah Tayyip Olçok'un da aralarında bulunduğu 6 vatandaşımız şehit oldu. Denizli'nin Çardak İlçesi'nde 11. Komando Tugay Komutanlığı'ndan Ankara'ya gitmek için yola çıkan 580 komandoyu havaalanı önünde toplanan vatandaşlar engelledi. Her ihtimale karşı Çardak Jet Üssü Hava Meydan Komutanlığı'ndaki 11 ton jet yakıtı uçakların yakıt ikmali yapamaması için tarlaya boşaltıldı. Kadıköy Acıbadem'deki Türk Telekom Müdürlüğü'ne 01.56'da girmeye çalışan darbeci askerler yoldan geçen servis araçlarına ateş açtı. Saat 01.59’da Sabiha Gökçen Havalimanı'na gelen darbeci askerlerin geçişi vatandaşlar tarafından engellendi. Havalimanı'na gelen bir tankta bulunan Astsubay Ferhat Daş ise halktan öğrendiği darbe girişimi sonrası "Biz vatan haini değiliz" diyerek o anda intihar etti. Aynı dakikalarda helikopterle Vodafone Arena'ya inen 5 bilişim uzmanından üçü ve bir grup darbeci asker, TRT ve Digitürk yayınlarını kesmek için TRT'nin Ulus binasına girdi. TEM Otoyolu Mehmetçik Vakfı ve Tuzla Orhanlı gişelerde konuşlanan polis ekibiyle İstanbul'a gelen askeri okul öğrencileri arasında çatışma çıktı. Çıkan çatışmada bir polis memuru ve 5 vatandaşımız şehit oldu. Çatışmada, öğrencilerin başında bulunan bir darbeci teğmen öldürülürken, 13 polis ile 23 vatandaşımız da yaralandı.

♦ Saat 01.40

Cumhurbaşkanı Erdoğan'a suikast girişimi

TC-ATA uçağı Dalaman Havalimanı'ndan havalandıktan sonra Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Atatürk Havalimanı'na hareket edilmesi talimatını verdi. O sıralarda Erdoğan'a suikast için Çiğli Ana Jet Üssü’nde hazırlık yapan darbeci askerler, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın hâlâ Marmaris'te olduğunu sanarak harekete geçti. Çiğli'de bulunan 2 helikopter pilotunun göreve gitmeyi istememesi nedeniyle başlarında Tuğgeneral Gökhan Şahin Sönmezateş'in bulunduğu darbeci grup, bir saat gecikmeli olarak Çiğli'den havalanarak Marmaris'e doğru yola çıktı. Çiğli Ana Jet Üssü’nden havalanan suikast timi Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın konakladığı Marmaris'teki otele ulaştı. Çıkan çatışmada Cumhurbaşkanlığı koruması Mehmet Çetin ile Marmaris İlçe Emniyet Müdürlüğü personeli polis memuru Nedip Cengiz Eker şehit olurken 9 polis yaralandı. Uçağı, Dalaman Havalimanı'ndan havalanan Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın İstanbul'a gideceği bilgisi, İstanbul'daki yetkililere ulaştırıldıktan sonra Emniyet Müdürü Mustafa Çalışkan'ın Özel Harekât ekiplerine verdiği emirle saat 02.28'de Atatürk Havalimanı'nın Hava Trafik Kontrol Kulesi'ne düzenlenen darbeci askerler gözaltına alındı. Aynı dakikalarda Ankara sokaklarında darbeciler terör estiriyordu. Ankara'da Atatürk Bulvarı ve Çankaya Köşkü üzerinden 5 nolu giriş kapısı önüne 5 zırhlı araç ateş ederek yaklaştı. Güvenlik birimlerinin karşılık vermesi ve 100 kişilik vatandaş grubunun verdiği destekle darbeciler püskürtüldü. Genelkurmay'ı ele geçiren diğer darbeciler ise tanklarla park halindeki araçların üzerinden geçti.

♦ Saat 02.16

Ömer Halisdemir'in kahramanlığı

Fetullahçı Terör Örgütü FETÖ/PDY'nin 15 Temmuz'daki kanlı darbe girişiminde şehit olan Astsubay Kıdemli Başçavuş Ömer Halisdemir darbe girişiminin seyrini değiştiren isimlerin başında geliyor. Silopi'de görevli FETÖ'cü General Semih Terzi, saat 02.16 sularında helikopterle Özel Kuvvetler Komutanlığı'na geldi. Özel Kuvvetler Komutanı Zekai Aksakallı'nın; "Evladım oranın namusu sensin, makamı teslim etme" dediği Halisdemir, silahını alarak helikopterden inen cuntacıların arasına karıştı. Karargâh binasına yaklaşan Terzi'yi içeriden çıkan bir subay karşıladı. Tam bu sırada Ömer Halisdemir, silahını çekerek Semih Terzi'ye 3 el ateş etti. Terzi, yere yığılırken, cuntacılardan Binbaşı Fatih Şahin ve beraberindekiler Halisdemir'i şehit etti.

♦ Saat 02.25

Vatandaşlar Taksim'e çıktı

Taksim Cumhuriyet Anıtı çevresinde bulunan darbeciler, vatandaşların kendilerini engellemek istemesi üzerine havaya ateş açtı. Birçok vatandaş, darbecilerle aralarında çıkan arbedede yaralandı.

♦ Saat 02.40

"Darbe püskürtüldü" açıklaması

MİT Basın Danışmanı Nuh Yılmaz; "Darbe püskürtüldü" açıklamasında bulundu. Yılmaz, katıldığı bir televizyon canlı yayınında, "Darbe girişimi püskürtüldü, normale dönmeye başlıyoruz. Şimdi nokta atışlara başlayacağız. Darbeciler bir bir etkisiz hale getiriliyor. Sabaha kadar bu iş sonuçlanır. MİT'te her şey normale döndü. Vatandaşlarımız direnişe son vermemeli. Çünkü demokrasimize yönelik bir saldırı oldu. Bütün kritik kurumların önünde adeta etten duvar örüldü" dedi. Aynı saatlerde Türk Hava Kuvvetleri'ne ait F-16 uçağı, darbe girişiminde bulunanların elindeki Sikorsky helikopteri düşürdü. Gece boyunca Ankara semalarında alçak uçuş yapan uçaklar bu dakikalarda TBMM’ye ilk bombalı saldırıyı gerçekleştirdi. Darbecilerin attığı bomba nedeniyle bazı polis memurlarıyla meclis görevlileri yaralandı. Bu sırada Meclis'te bulunan Adalet Bakanı Bekir Bozdağ'ın; "Buradan kaçmak, Meclis'i kapatmak bize yakışmaz. Yapacağımız tek şey vardır; burada, bu kürsüde ölmekse ölmek!" şeklindeki tarihi konuşması kayıtlara geçti. Genelkurmay karargâhını basan darbeci askerler karargâha giren sivillerden birini şehit etti. Darbeyi püskürtmek amacıyla karargâh binasına giren vatandaş şehit düştükten sonra, yerlerde sürüklendi.

♦ Saat 03.00

Hava saldırıları darbeye karşı direnişi kıramadı

Ankara'daki birçok noktayı bombalayan helikopter ve uçakların Kazan'daki 4. Ana Jet Üs Komutanlığı'ndan kalktığının duyulması üzerine yaklaşık 2 bin kişilik Kazanlı, üsse akın etti. Üsse yaklaşan vatandaşlara ateş eden darbeciler, uçakların kalkmasını engellemek isteyen halkı korkutmak için uzun süre uçaklarla alçak uçuş yaptı. Sık sık açıklama yapan Binali Yıldırım, gece saat 03.10 sularında NTV canlı yayınına bağlanarak Ankara semalarında, MİT, TBMM, Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık gibi kritik bölgeler üzerinde yasak uçuş yapan her türlü askeri helikopter ve uçağın füzeyle vurulacağını açıkladı. Ankara'da birçok yeri bombalama emri veren Albay Ahmet Tosun TBMM'ye ikinci saldırının talimatını verdi. Bombayı, Pilot Hüseyin Türk attı. Saldırı sonrası TBMM’de Meclis Başkanı İsmail Kahraman ve Genel Kurul'daki milletvekilleri sığınağa indi. AK Parti Grup Başkanvekili Aksaray Milletvekili İlknur İnceöz’ü arayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Meclis sığınağında bulunan milletvekillerine telefonda seslenerek, onlara moral verdi. Ankara İl Emniyet Müdürlüğü ilk saldırıdan 3 saat sonra cuntacı askerler tarafından ikinci kez savaş uçağı ve helikopterle bombalandı.

♦ Saat 03.05

İşgal edilen kurumlar halk tarafından geri alınmaya başlandı

TRT'de korsan bildirinin okunmasının ardından halk, binanın önünde toplanmaya başladı. Kendilerine ateş açan askerlere direnen vatandaşlar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Süleyman Soylu ve polis ekipleriyle birlikte TRT binasına girdi. Kampüsün farklı yerlerine dağılan FETÖ mensubu askerler gözaltına alındı. İşgalden kurtulan TRT, normal yayınına döndü. TÜRKSAT'taki askerler yayınları kesmeyi başaramayınca hava saldırısı düzenlendi. 4 dakikada 4 kez Pilot Hüseyin Türk tarafından bombalanan kampüste bina, antenler ve birçok cihaz büyük zarar gördü. TÜRKSAT'a saldırı talimatını da Ahmet Tosun verdi.

♦ Saat 03.10

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde şiddetli çatışmalar

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde şiddetli çatışmalar yaşanmaya başlandı. Polislere destek vermek için İBB önünde toplanan vatandaşlar, darbeci askerlere tepki gösterdi. Darbeciler, İBB'ye ilerleyen halka ateş etmeye başladı. Darbeciler, olay yerine gelen sağlık ekiplerinin de yaralılara müdahale etmesine izin vermedi. Polis, halk binaya girdikten sonra darbeci askerleri gözaltına aldı. İBB’deki çatışmalarda, 17 kişi şehit düştü.

İBB çatışmasında vatandaşlar, polislere destek vermeden önce bahçedeki havuzda abdest aldı.

♦ Saat 03.20

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Atatürk Havalimanı'na indi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak ile beraberindekileri taşıyan TC-ATA uçağı, darbecilerin F-16 uçaklarını atlatarak İstanbul Atatürk Havalimanı'na indi. Erdoğan, havalimanında binlerce kişi tarafından karşılandı.

♦ Saat 04.45

Boğaziçi Köprüsü kontrol altına alındı

Darbe girişiminin başladığı saatlerde köprüyü tek yönlü olarak trafiğe kapatıp kendilerine engel olmaya çalışan birçok vatandaşı ve polisi şehit eden darbeci asker teslim oldu. Boğaziçi Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, saat 10.05'te trafiğe açıldı.

♦ Saat 06.05

Çatışmaların ardından teslim oldular

Darbe girişiminin başladığı ilk saatlerde Çengelköy Karakolu'nu ele geçirmek isteyen Kuleli Askeri Lisesi öğrencileri, polis ve halkın direnişi üzerine kaçarak bir okula sığındı. Çengelköy'de sabahın ilk ışıklarına kadar süren çatışmalarda, Yeni Şafak gazetesi foto muhabiri Mustafa Cambaz'ın da aralarında olduğu 18 kişi darbeci askerlerin açtığı ateş sonucunda şehit düştü. Kadıköy Acıbadem Caddesi'ni kapatarak Türk Telekom binasına giren darbeci askerler de sabaha kadar polislerle çatıştı. Türk Telekom binasına konuşlanan yaklaşık 20 civarında darbeci asker, saatler süren çatışmaların ardından teslim oldu.

Mustafa Cambaz

♦ Saat 06.18

Darbecilerin son çırpınışları

Gölbaşı Cumhuriyet Başsavcılığı, darbe girişimiyle ilgili soruşturma başlatıldığını duyurdu. Sabah saatlerinde Gölbaşı'ndaki olayların kontrol altına alındığı bildirildi. Ankara'da FETÖ mensubu darbeciler tarafından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi ve Cumhurbaşkanlığı Köprülü Kavşağı'na 2 bomba atıldı. Bombayı pilot Müslüm Macit, Yarbay Hakan Karakuş'un talimatıyla attı. Aynı dakikalarda darbecilerin kontrolünde bulunan TÜRKSAT'ı bombalayan askeri helikopter, Gölbaşı'nda düşürüldü.

♦ Saat 06.25

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Atatürk Havalimanı önünde halka seslendi. Darbe girişimini sert bir dille eleştiren Erdoğan, halka durum normalleşene kadar havalimanından ayrılmamaları konusunda çağrıda bulundu.

♦ Saat 08.10

Darbecilerin ana karargâhı karartıldı

Darbecilerin kontrolündeki uçakların kalkmasını engellemek isteyen vatandaşlara açılan yaylım ateşi sonucu 5 kişinin şehit olduğu darbecilerin ana karargâhlarından Akıncı Üssü'ne cuntacıların kontrolündeki son uçak indi.

♦ Saat 08.28

Orgeneral Hulusi Akar kurtarıldı

Akıncı Üssü'ne düzenlenen bir operasyonla kurtarılan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar, darbecilere karşı yürütülen operasyonların başına geçti.

♦ Saat 13.34

MİT'ten önemli açıklama

MİT Müsteşarı Hakan Fidan, darbe girişimcilerine yönelik operasyonların bir saate kadar biteceğini söyledi. Habertürk'e konuşan Fidan; "Sistematik operasyonlar bitti. Bundan sonra nokta atış yapılacak gözaltılar var. Akıncı ve Kara Havacılık'taki operasyon da 1 saate kadar biter" ifadelerini kullandı.

♦ Saat 14.48

Cumhurbaşkanı Erdoğan, tekbirlerle karşılandı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Üsküdar Kısıklı'daki konutuna geçti. Erdoğan, konutunun önünde bekleyen halk tarafından tekbirlerle karşılandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, konutunun girişinde ellerinde Türk bayraklarıyla kendisini bekleyen vatandaşları görmesi üzerine aracından inerek vatandaşlarla tokalaştı.

♦ Saat 17.00

Darbeye karşı direnen TBMM'de tarihi toplantı Meclis olağanüstü gündemle toplandı

TBMM Başkanı İsmail Kahraman başkanlığında yapılan toplantıda şehitler için saygı duruşunda bulunuldu, ardından İstiklâl Marşı okundu. Kahraman, yaptığı konuşmada birlik ve beraberlik vurgusu yaptı. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar'ın da katıldığı olağanüstü toplantıyı, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanları da takip etti.

♦ Saat 20.06

Akıncı Üssü'ne emniyet güçlerince operasyon düzenlendi

Darbecilerin merkez üs olarak kullandığı Akıncı 4. Ana Jet Üssü’ne emniyet güçlerince operasyon düzenlendi. Düzenlenen operasyonda 67 kişilik grup teslim olurken rehin tutulan Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Galip Mendi kurtarıldı.

15 Temmuz 2016'da gerçekleştirilen hain darbe girişimi, tüm dünyada da esefle karşılandı. Dönemin liderleri, Türkiye'nin yanında olduğunu dile getiren açıklamalarda bulundu.

NASIL KARŞILADILAR?

♦ Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev

Silahlı kalkışmayı sert bir şekilde kınadığını ve bunu Türk milletinin ulusal çıkarlarına, ülkenin demokratik yapısına ve hukukun egemenliğine indirilmiş bir darbe olarak değerlendirdiğini belirtti.

♦ Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin

Devletlere karşı anayasal olmayan, şiddet içeren yöntemlere başvurulmasını kategorik olarak reddettiklerini belirtti. Putin ayrıca, can kayıpları için taziyelerini sunduklarını ve Türkiye'de anayasal düzenin ve istikrarın en kısa sürede yeniden tesis edilmesini dilediklerini ifade etti.

♦ Almanya Başbakanı Angela Merkel

FETÖ'nün darbe girişimini en sert şekilde kınayan Merkel, başbakanlıkta yaptığı açıklamada, çok sayıda insanın darbe girişimi sırasında hayatlarını kaybetmesinin trajik bir durum olduğunu belirtti.

♦ Avustralya Başbakanı Malcolm Turnbull

Avustralya'nın demokratik olarak seçilen sivil Türk hükûmetini desteklediğini ve herkesi Türkiye’nin demokratik kurumlarına saygı göstermeye davet ettiğini belirtti.

♦ İngiltere Başbakanı Theresa May

İngiltere'nin, Türkiye'nin demokratik olarak seçilmiş kurumlarını desteklediğini vurgulayarak, Türk ordusunun bazı üyelerinin teşebbüs ettiği darbeyi kuvvetle kınadıklarını ve daha fazla şiddetten kaçınmak için her şeyin yapılması gerektiğini belirtti.

♦ İtalya Başbakanı Matteo Renzi

FETÖ'nün darbe girişiminin püskürtülmesiyle Türkiye'de istikrar ve demokratik kurumların üstünlüğünün tesis edilmeye başlandığını belirten Renzi, Türkiye'de gece boyunca yaşanan gelişmeleri yakından izlediğini, darbe girişiminin bertaraf edilmesinden dolayı rahatladığını söyledi.

♦ Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras

Türkiye'deki gelişmeleri yakından izleyen Yunan hükûmeti ve halkının güçlü bir şekilde demokrasi ve anayasal düzeni desteklediğini belirtti.

♦ Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz el-Suud

Suudi Arabistan'ın kardeş Türkiye'de gerçekleştirilmeye çalışılan darbe girişiminin püskürtülmesinden, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve seçilmiş hükûmet yönetiminde anayasal çerçevede işlerin rayına oturmasından memnuniyet duyduğunu belirtti.

♦ NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg

Türk halkının ve siyasi partilerinin demokrasiye ve demokratik yollarla seçilmiş hükûmete gösterdiği güçlü destekten memnuniyet duyduğunu belirtti. Stoltenberg ayrıca, itidal, sükûnet ve Türkiye'nin demokratik kurumları ile anayasasına tam saygı gösterilmesi çağrısında bulundu ve Türkiye'nin değerli bir NATO müttefiki olduğunun altını çizdi.

#istanbul
https://www.haberturk.com/kesfet/zaman-kirilmasi-turkiye-nin-kaderini-degistiren-anlar-3896741