Kurulun aldığı ilke kararına göre, halka açılma başvurularında belirlenen üç kriterden en az birini sağlayan şirketler, talepte bulunmaları halinde SPK'nın internet sitesinde ilan edilen başvuru sıralamasına tabi olmadan öncelikli olarak değerlendirilebilecek.

İlk kez halka açılacak şirketlere öncelik

SPK'nın belirlediği ilk kritere göre şirketin, son 5 yıl içinde değişiklik olmaması kaydıyla, merkezinin ve hasılatının yüzde 50'sinden fazlasını elde ettiği fabrika, üretim tesisi veya hizmet ofislerinin bulunduğu şehirde halka açılarak borsada işlem görecek ilk ortaklık olması gerekiyor.

Bu şartı karşılayan şirketler, talep etmeleri halinde halka arz başvurularında öncelik hakkından yararlanabilecek.

Kamu hakimiyetindeki şirketler de kapsamda

İkinci kriter ise şirketlerin yönetim hakimiyetine ilişkin olacak.

Buna göre Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi AŞ veya kamu kurumlarının doğrudan ya da dolaylı olarak yönetim hakimiyetine sahip olduğu şirketlerin halka arz başvurularına da öncelik verilebilecek.

15 milyar TL üzerindeki halka arzlar için yurt dışı şartı

Üçüncü kriter ise büyük ölçekli halka arzları kapsıyor. Halka arz edilecek payların piyasa değerinin 15 milyar TL'nin üzerinde olması gerekiyor.

Bu şirketlerin ayrıca halka arzda yurt dışı yatırımcı grubuna en az yüzde 50 oranında tahsisat öngörmesi şartı aranacak.

Halka arzın Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili düzenlemelerin yanı sıra genel kabul görmüş uluslararası mevzuata uygun gerçekleştirilmesi amacıyla yabancı dilde hazırlanmış taslak belge setinin de SPK'ya sunulması gerekecek.

Dünya

YENİ FAİZ ARTIŞI MASADA

Tutanaklar, Euro Bölgesi'nde kalıcı ve yüksek seyreden enflasyonla mücadele kapsamında yeni bir faiz artışının masada olduğunu ortaya koydu.

Tutanaklarda, kararların gelecekteki veri akışına bağlı kalacağı vurgulanırken, "Enflasyon görünümünde belirgin bir iyileşme sağlanamadığı takdirde, yeni bir faiz artırımı yapılması gerekli görünmektedir" ifadesine yer verildi.

Diğer taraftan, tutanaklarda, orta vadeli enflasyon görünümünün iyileşme olasılığına pay bırakmak adına, Yönetim Konseyi'nin eylül ayında bir faiz artırımına gitme yönünde önceden verilmiş bir taahhüdünün bulunmadığı iletişiminin vurgulanması gerektiği belirtildi.

VERİLER, PARA POLİTİKASINDA SIKILAŞMANIN DEVAM ETMESİNİ DESTEKLİYOR

Bazı Konsey üyeleri, haziran ayı toplantısından bu yana gelen verilerin para politikasında sıkılaşmanın devam etmesini desteklediğini ve bu doğrultuda temmuz ayı toplantısında olası bir faiz artırımına karşı çıkmadıklarını belirtti.

Tutanaklara göre, ECB Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, Orta Doğu'da uzayan çatışmaların ve Avro Bölgesi ekonomisinin dirençli yapısının enflasyon üzerinde yukarı yönlü riskler barındırdığını belirterek daha yüksek bir politika faizine ihtiyaç duyulduğunu savundu.

ECB’nin bir sonraki faiz kararı, 10 Eylül'de Berlin'de gerçekleştirilecek toplantıda alınacak. Analistler, bu toplantıdan bir faiz artışı kararının çıkmasını yüksek ihtimal olarak değerlendiriyor.

Haziran ayında yaklaşık üç yıl aradan sonra ilk kez faiz artıran banka, temmuz toplantısında ise faizleri sabit tutarak duraklama kararı almıştı.

Banka, yüzde 2'lik enflasyon hedeflerken, Avro Bölgesi’nde temmuzda enflasyon oranı yüzde 2,9 oldu.

Patronlar Dünyası

ÖSYM verilerine göre 2026 yı­lında örgün yükseköğretim prog­ramlarında, KKTC ve diğer ül­kelerdeki üniversiteler de dâhil olmak üzere 676 bin 999 kon­tenjan bulunuyordu. Bu konten­janların 631 bin 966’sına yer­leştirme yapıldı. Böylece genel doluluk oranı yüzde 93,35 oldu. Devlet ve vakıf üniversitelerinde çok farklı iki tabloyla karşılaştık:

Devlet üniversitelerinde neredeyse tam doluluk

Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk gibi başarı sırası barajı bu­lunan programların devlet üni­versitelerindeki genel kontenjan­larının tamamı doldu. Mühendis­lik programlarındaki doluluğun yüzde 98’i aşması; matematik, fi­zik, kimya, biyoloji, tarih, coğraf­ya, işletme ve ekonomi gibi prog­ramlarda da genel kontenjanların dolması dikkat çekti.

Ancak devlet üniversitelerin­deki doluluğu yalnızca talebin çok güçlü olması şeklinde oku­mak yeterli olmaz. Devlet üni­versitelerinin örgün öğretim kontenjanı 2025’te 521 bin iken 2026’da 481 bine geriledi. Baş­ka bir ifadeyle kapasite bir yıl­da yüzde 7,6 azaltıldı. Dolayı­sıyla devlet üniversitelerindeki tarihî dolulukta kontenjanların talebe göre yeniden düzenlen­mesinin de önemli payı bulunu­yor. Dolayısıyla yüzde 99,5’lik doluluk, mutlaka yükseköğreti­me yönelik talebin aynı ölçüde arttığı anlamına gelmiyor. Bir taraftan talep güçlü seyreder­ken diğer taraftan arz daraltıldı­ğı için doluluk oranı yükseliyor.

Vakıf üniversitelerinde do­luluk yüzde 79 oldu. Türkiye’de devlet ve vakıf üniversitelerinde boş kontenjanların yaklaşık yüz­de 94’ü vakıf üniversitelerinde bulunuyor. Vakıf üniversiteleri­nin doluluk oranı 2024’te yüzde 91,14 iken 2025’te yüzde 75,8’e kadar gerilemişti. 2026’da yüz­de 79,7’ye yükselmesi sınırlı bir toparlanma olduğunu gösteri­yor. Ancak oran 2024 seviyesinin yaklaşık 11,4 puan altında. Dola­yısıyla 2025’te ortaya çıkan ter­cih kaybının tamamen telafi edil­diğini söylemek mümkün değil.

Asıl belirleyici artık eğitim maliyeti

Devlet ve vakıf üniversiteleri arasındaki yaklaşık 20 puanlık doluluk farkının en önemli ne­denlerinden biri kuşkusuz mali­yetler. Vakıf üniversitesinde eği­tim yalnızca öğrenim ücretinden ibaret değil. Yaşam harcamaları da eklendiğinde dört yıllık üni­versite eğitimi aileler açısından çok ciddi bir finansman kararı­na dönüşüyor. Özellikle ücret­li ve kısmi burslu programlarda aileler artık eğitime ödeyeceği­miz bedelin karşılığında mezu­niyet sonrasında nasıl bir gelir elde edilecek sorusunu daha çok sormaya başladı.

Bu nedenle vakıf üniversite­leri arasındaki rekabet yalnızca kampüs, bina veya reklam reka­beti olmaktan çıkıyor. Öğrenci ve aileler; bursun devam koşul­larına, ücret artış politikasına, akademik kadroya, yabancı dil eğitimine, mezunların işe yer­leşme oranına ve üniversitenin iş dünyasıyla ilişkisine çok da­ha dikkatli bakıyor. Doluluk ora­nı önemli olmakla birlikte el­bette tek başına eğitim kalitesi­ni göstermiyor. Bir programın kontenjanının tamamen dol­ması, o programın nitelikli eği­tim verdiği ya da mezunlarının kolaylıkla iş bulacağı anlamına gelmediği gibi, vakıf üniversi­tesinde kontenjan kalması da o kurumun başarısız olduğu so­nucunu doğurmuyor.

Buradaki asıl mesele, üniver­sitelerin kapasiteleri ile öğren­cilerin ve ekonominin ihtiyaçla­rı arasındaki uyum. Türkiye’nin yalnızca kontenjanları doldur­maya değil; doğru alanlarda, doğ­ru sayıda ve nitelikli mezun ye­tiştirmeye ihtiyacı bulunuyor. İş dünyasının ihtiyaç duymadığı alanlarda yüksek doluluk sağlan­ması, birkaç yıl sonra diplomalı işsizliği büyütebilir.

Gençler artık diplomayı değil, geleceği satın alıyor

2026 sonuçları gösteriyor ki yüksek ücretin karşılığında öl­çülebilir bir değer sunamayan programların ayakta kalması gi­derek zorlaşacak. Devlet üniver­siteleri açısından ise yüksek do­luluk, eğitim altyapısı, akade­misyen sayısı, yurt kapasitesi ve öğrenci başına ayrılan kaynak bakımından yeni bir kalite bas­kısı yaratacaktır. Üniversite ter­cihlerinde artık yalnızca bir bö­lüme yerleşebilir miyim sorusu yeterli değil. Bu bölüm beni ge­leceğe taşıyabilir mi sorusu hiç şüphesiz daha önemli.

Sonuçlar bizlere yükseköğ­retim tercihinin, bir diploma edinme kararından giderek bir gelecek ve yatırım kararına dö­nüştüğünü, üniversitelerimizin bundan sonraki başarısının ise kontenjanlarının büyüklüğü de­ğil, mezunlarına sundukları ge­lecek olacağını gösteriyor.

Dr. Hakan ÇINAR-Dünya

Yeni düzenlemeyle belirli sektörlerde faaliyet gösteren ve istihdamını koruyan işletmelere aylık 3.500 TL’ye kadar doğrudan destek sağlanabilecek. Bunun yanı sıra işletmeler için 36 aya kadar vadeli kredi desteğinin de önü açıldı.

İstihdamını koruyan işletmelere destek

Programdan yararlanmak isteyen işletmelerin, Bakanlık tarafından belirlenecek referans dönemindeki ortalama aylık prim gün sayısını, en az 6 ay olarak belirlenecek koruma döneminde aylık bazda koruması gerekecek.

Ödeme talep edilen aydaki prim gün sayısının referans dönemi ortalamasına eşit veya daha yüksek olması halinde işletmenin o ay istihdamını koruduğu kabul edilecek.

Tekstil, giyim, deri ve mobilyaya aylık 3.500 TL

Düzenlemeyle bazı imalat sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelere doğrudan destek verilmesi kararlaştırıldı.

Destek kapsamına giren sektörler şöyle:

Tekstil ürünleri imalatı,
Giyim eşyaları imalatı,
Deri ve ilgili ürünlerin imalatı,
Mobilya imalatı.

Belirli düğme, çıtçıt, fermuar ve benzeri ürünlerin imalatını yapan işletmeler de destekten yararlanabilecek.

İstihdamını koruyan işletmelere, koruma dönemi boyunca 30 prim günü karşılığında aylık 3.500 TL’ye kadar kıstelyevm esasına göre ödeme yapılabilecek.

İşletmelere 36 aya kadar kredi desteği

Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de işletmelere kredi desteği sağlanması oldu.

İstihdamını koruyan işletmeler, istihdam maliyetleri dikkate alınarak belirlenecek limitler çerçevesinde kredi kullanabilecek. Destek, başvuru tarihinden sonra kullanılan krediler için uygulanacak.

Kredilerde azami 6 ay anapara ödemesiz dönem ve 36 aya kadar vade imkanı bulunacak. Sağlanacak destek miktarı ise en fazla 15 destek puanına karşılık gelen tutarla sınırlı olacak.

Bazı işletmelerin kredi limiti artırılabilecek

Kredi tutarı, işletmenin referans döneminde destek kapsamındaki iş yerleri için bildirilen prime esas toplam kazanç tutarının aylık ortalaması üzerinden hesaplanacak.

Bakanlık tarafından belirlenen teknik kriterleri karşılayan işletmeler için hesaplanan kredi tutarı bir kat artırılabilecek.

Teşvik belgesi bulunan işletmelerde ise hesaplama farklı şekilde yapılacak. Bu işletmeler için ilave istihdam sayısı ile başvuru yılının ocak ayında geçerli olan brüt asgari ücretin 6 katı dikkate alınacak.

Başvurular çevrim içi yapılacak

Destek programına başvurular, oluşturulacak çevrim içi başvuru portalı üzerinden gerçekleştirilecek.

Başvuru sırasında talep edilecek bilgi ve belgeler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile KOSGEB tarafından belirlenecek.

Referans döneminde bildirilen ortalama prim gün sayısı sıfır olan iş yerleri programdan yararlanamayacak. Sigortalı çalıştırılmadığı için ilgili dönemlerde beyanname vermeyen işletmeler de destek kapsamı dışında tutulacak.

Destekler vergi ve SGK borçlarına mahsup edilebilecek

Destek ödemeleri, KOSGEB kayıtları ve sistem verileri üzerinden gerekli şartları karşıladığı belirlenen işletmelere yapılacak.

KOSGEB tarafından gerçekleştirilecek ödemeler, SGK’nın ilgili banka hesabına veya işletmenin GO Dijital Cüzdan hesabına aktarılabilecek.

Ödemelerin işletmelerin vergi dairesi ve SGK prim borçlarına mahsup edilmesine de imkan sağlanacak.

Ancak aynı destek unsuru için hem KOSGEB hem de Bakanlık desteğinden aynı anda yararlanılamayacak.

Başvuru süresi 6 ayı aşamayacak

Programa ilişkin başvurular için son tarih Bakanlık veya KOSGEB tarafından belirlenecek. Belirlenecek başvuru süresi, programın yürütme tarihinden itibaren 6 ayı geçemeyecek.

Ekonomim

Yazları, vargit çiçeği çıkana dek yaylada yaşayan biri olarak, Bayburt, Erzurum ve Kars’ı ziyareti; ihmal etmem. Ancak Kars her geçen yıl kendini daha da unutturuyor

Kars’a girince önce rüzgâr karşılar insanı. Sonra taş. Daha sonra da, taşın yanında duran, ona hiç benzemeyen binalar. Şehir, bir zamanlar kimliğini; bazaltın soğuk ve disiplinli dilinde kurmuştu. Bugün aynı sokaklarda o dilin yerini, sıradan beton cepheler, camlı balkon, zemin kat kafeler alıyor.

Peynir şehri Kars’ta marka değeri taşıyan eski kaşar, tezgâhlarda taze kaşara yeniliyor. Malakan geleneğinden süzülüp gelen peynircilik zamana yenik düşmüş. Kaz eti hâlâ Kars’la anılıyor; fakat soframıza gelen her “Kars kazı” artık Kars kazı değil. Merkezde kafe çok, bacası görünen fabrika az.

KARIŞTIR ÇAYINI ZAMAN ERİSİN AMA KARS ERİMESİN

Oysa kentin çeperinde bir organize sanayi bölgesi duruyor; şeker fabrikası hâlâ pancar alıyor. Kars’ın asıl gerilimi burada: Görünen şehir ile üreten şehir birbirinden kopuyor. Kimlik, vitrinde incelirken üretim de ya sahteleşiyor ya da kentin gündelik yüzünden siliniyor. Kars, asla kendini unutmamalı…

Düzgün kesme bazalt, yalancı sütunlar, kabartmalı bordürler, uzun koridorlu iç mekânlar ve “peç” denen şömine biçimli ısıtma sistemi... Bu yapı stoku bugün 190 tescilli örnekle ayakta. Vali Konağı, konsolosluk, ticaret odası, konservatuvar, vergi dairesi, otel: Şehir resmi yüzü hâlâ bu taşlarla bezeli.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Kars tarihi kimliğine dair…

Kars deyince akla ilk gelen?

Peynir. Bu tesadüf değil. Yüksek rakım, geç ısınan yaz, binlerce bitki türünün otladığı meralar ve uzun kış, sütü karakterli kılar. Kars kaşarı coğrafi işaretli bir üründür; menşe adı, üretim yöntemini anlatır.

Peki, Malakan geleneği?

Süt içen anlamına gelen Malakan, buraya yerleşen Rusların adı. Malakan peynirciliği zamana yenik düştü çünkü bilgi aileden aileye, köyden kente, kaptan etikete geçerken inceldi. Gravyer hâlâ canlı.

NOT

SAHİP OLDUKLARIYLA MARKALAŞAN KARS, SAHİP OLMA BİÇİMİNİ KAYBEDİYOR

Baltık ev markadır, ama evin yanına yükselen bina o markayı yutar. Eski kaşar markadır, ama taze kaşar o markanın üzerine oturur. Kars kazı markadır, ama dışarıdan gelen karkas o markayı kiraya verir. OSB ve şeker fabrikası gerçektir, ama kentin görünen hayatını kafe belirler. Kars’ı harcamayın.

KARS LÛGATI

Kars kaşarı: Kendine has aromasıyla inek sütünden üretilen, kentin en çok bilinen marka ürünü

Kars kazı: Bölgesinin sert kış ikliminde beslenen ve Kars mutfağının simgesi haline gelen ürün

Ani ören yeri: UNESCO dünya mirası listesinde yer alan, kentin tarihi ve turistik marka merkezi

Sarıkamış kayak merkezi: Kristal kar özellikleri ile kış turizminin ülkemizdeki önemi merkezi

Şeref OĞUZ-Ekonomim

İş ilişkisi, işçinin iş görme borcu ile işverenin ücret ödeme borcunun karşılıklılığına dayanmaktadır. Bununla birlikte işveren, iş organizasyonunu kurma ve işyerindeki düzeni sağlama amacıyla yönetim hakkına sahiptir. Disiplin yaptırımları bu hakkın görünüm biçimlerinden biri olmakla beraber, ücret kesme cezası diğer yaptırımlardan ayrılmaktadır.

Zira, ücret yalnızca yapılan işin karşılığı değil, işçinin ve ailesinin yaşamını sürdürmesini sağlayan temel ekonomik değerdir. Bu nedenle kanun koyucu, ücret üzerinde cezalandırma amacıyla tasarrufta bulunulmasını işverenin sınırsız takdirine bırakmamıştır.

Ücret kesme cezasının dayanağı

Ücret kesme cezasının temel dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 38’nci maddesi oluşturmaktadır. Düzenleme, disiplin amacıyla işçi ücretinden yapılan kesintiyi konu almaktadır. Vergi ve sosyal güvenlik primi gibi kanuni kesintiler, avans mahsubu, nafaka veya icra kesintileri ile işverene verilen zararın tazmini bu kurumla aynı nitelikte olmayıp, her birinin kendi hukuki dayanağı ve sınırları içinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Özellikle işçinin verdiği zararın veya sehven yapılan fazla ödemenin tek taraflı biçimde “ceza” adı altında ücretten düşülmesi, 38’nci madde kapsamına girmemektedir.

Ücret kesme cezasının uygulanma şartları

1. Cezanın sebebinin önceden belirlenmiş olması

İşveren, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya disiplin yönetmeliğinde gösterilmiş sebepler dışında ücret kesme cezası veremez.

Bu kural, “sözleşmesiz ceza olmaz” biçiminde ifade edilebilecek belirlilik ilkesini yansıtmaktadır. Bu nedenle, hangi davranışın hangi yaptırıma bağlandığı, işçinin önceden anlayabileceği açıklıkta düzenlenmesi ve kendisine bildirilmiş olması gerekmektedir.

2. Kusur, ölçülülük ve eşit davranma

Disiplin cezası, işyerinin düzeniyle bağlantılı ve kusurlu bir davranışa dayanmalıdır. Fiilin ağırlığı ile yaptırım arasında makul bir denge olmalı, aynı veya benzer durumdaki işçilere objektif bir neden olmaksızın farklı cezalar uygulanmamalıdır. Aynı fiil nedeniyle birden fazla ceza verilmemesi de önemlidir.

3. İşçiye gerekçeli bildirim yapılması

Kesintinin işçiye sebepleriyle birlikte derhal bildirilmesi zorunludur. Bildirimde isnat edilen fiil, olayın tarihi, sözleşmesel dayanak, cezanın tutarı ve hesap yöntemi açıkça gösterilmelidir.

4857 sayılı Kanun’un 109’ncu maddesi uyarınca bildirimin işçiye yazılı ve imza karşılığında yapılması, işçinin imzadan kaçınması durumunda da durumun tutanakla tespit edilmesi gerekmektedir.

4. Savunma ve disiplin prosedürü

Kanun’un 38’nci maddesinde, ücret kesme cezasından önce savunma alınmasını açıkça zorunlu kılan özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte savunma hakkı, olayın doğru değerlendirilmesi, ölçülülüğün sağlanması ve işverenin ispat gücünün korunması bakımından önemlidir. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya disiplin yönetmeliği savunma alınmasını ya da disiplin kurulu kararı verilmesini öngörüyorsa bu usule uyulmalıdır. İşçiye isnadı öğrenmesi ve makul sürede açıklama yapması için fırsat tanınması, iyi uygulamanın temel unsurudur.

Kesinti sınırı, bordro ve bakanlık hesabı

Ceza olarak yapılacak kesintiler, bir ayda iki gündelikten; parça başına veya yapılan iş miktarına göre ücret alanlarda ise işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz. Bu sınır, yaptırımın geçim hakkını aşırı ölçüde zedelemesini önlemeyi amaçlamaktadır.

Kesinti ücret hesap pusulasında ayrı ve anlaşılır biçimde gösterilmesi ve işveren tarafından da bu kesinti tutarları için ayrı hesap tutması gerekmektedir.

Kesilen para işverenin geliri değildir. İşçilerin eğitimi ve sosyal hizmetlerinde kullanılmak üzere, kesinti tarihinden itibaren bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının belirttiği banka hesabına yatırılması ve ödeme dekontunun bildirim, savunma, disiplin kararı ve bordro kaydı birlikte muhafaza edilmesi gerekmektedir.

Hukuka aykırılığın sonuçları ve yargı denetimi

İş Kanunu’nun 102/b maddesi uyarınca 38. maddeye aykırı ücret kesme cezası verilmesi veya kesintinin sebebi ve hesabının bildirilmemesi idari para cezasına (9.943 TL/2026 yılı) tabidir.

İdari para cezası yaptırımı, işçinin özel hukuk taleplerinden bağımsızdır. İşçi, haksız kesilen tutarın ücret alacağı olarak iadesini ve koşulları varsa faizini isteyebilir. Ücretin kanun veya sözleşme şartlarına uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi, somut olayın özelliklerine göre İş Kanunu’nun 24/II-e maddesi kapsamında haklı fesih sebebi oluşturabileceğinden uygulamada bu hususa da dikkat edilmesi gerekmektedir.

Ücret kesme cezası her durumda yargı denetimine açıktır. Bu çerçevede, mahkeme; düzenlemenin sözleşmesel dayanağını, fiilin gerçekleşip gerçekleşmediğini, işçinin kusurunu, usule uyulup uyulmadığını, cezanın ölçülülüğünü ve kesinti sınırını incelemektedir.

Sonuç olarak; ücret kesme cezası, işverenin disiplin yetkisinin kanunla sınırlandırılmış özel bir aracıdır. Hukuka uygunluk yalnızca işçinin bir kuralı ihlal etmesine değil, ihlalin ve yaptırımın önceden belirlenmesine, kusur ve ölçülülük değerlendirmesine, usulüne uygun bildirime, aylık üst sınıra ve kesilen tutarın amacına uygun şekilde Bakanlık hesabına aktarılmasına bağlıdır. Bu nedenle işverenler bakımından güvenli yaklaşım, cezayı otomatik bir bordro işlemi olarak değil, her aşaması belgelenen bir disiplin süreci olarak yönetmeleri önemlidir.

Ekonomim.com | Celal ÖZCAN

*Azami 36 ay olan taksit süresi 72 aya çıkartılmış,

*1.000.000 TL olan teminatsız taksitlendirme sınırı 10.000.000 TL’ye yükseltilmiştir.

Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 16/6/2026 tarihli ve 33282 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan (Seri:B Sıra No:20) Tahsilat Genel Tebliği uyarınca SGK’ya olan borçları için 31/8/2026 tarihine kadar tecil ve taksitlendirme başvurusunda bulunan borçlulara münhasıran, tecil faizi oranı % 39 yerine % 29 olarak uygulanması sağlanmıştır.

31/8/2026 tarihine kadar yapılacak başvurularda şartlar da kolaylaştırıldı!

Borçların tecil ve taksitlendirilebilmesi için aranılan şartlarda biri de “borçlunun çok zor durumda” bulunmasıdır. Borçlunun çok zor durumda olup olmadığının belirlenmesi ve çok zor durumda bulunduğu anlaşılan borçlulara yönelik taksit sayısının belirlenmesi sırasında 2024/12 sayılı Genelgeye göre borçlunun likidite oranı;

*”0,51” ila “1,00” aralığında olması halinde azami 36 aya kadar,

*”0,50” ve altında olması durumunda ise azami 72 aya kadar

eşit taksitler halinde ödenmesini sağlayacak şekilde ödeme planı hazırlanabilmektedir.

Likidite oranı 1,00’ın üzerinde olan borçluların ise çok zor durumda olmadıkları kabul edilerek tecil ve taksitlendirme başvuruları kabul edilmemektedir.

31/8/2026 tarihine kadar yapılacak başvurularda likidite üst sınır uygulaması yapılmayacak.

SGK tarafından yayımlanan 31/7/2026 tarihli Genel Yazıda 31/8/2026 tarihine kadar yapılacak tecil ve taksitlendirme başvurularında likidite oranına ilişkin üst sınır uygulaması yapılmayacağı açıklanmıştır.

Haliyle evvelce tecil ve taksitlendirme başvurusunda bulunmuş olmalarına rağmen likidite oranı 1,00’ın üzerinde olması nedeniyle başvuruları reddedilmiş olan borçlular da dahil olmak üzere 31/8/2026 tarihine kadar ilgili SGK Müdürlüğüne tecil ve taksitlendirme başvurusunda bulunarak ilk taksit tutarını da 31/8/2026 tarihinde ödeyen borçluların kalan borçlarını %29’luk oran üzerinden hesaplanacak tecil faiziyle birlikte taksitler halinde ödemelerine imkân sağlanmıştır.

Ayrıca, SGK Genel Yazısına göre 31/8/2026 tarihine kadar tecil ve taksitlendirme başvurusunda bulunan borçlulardan;

*36 aya kadar taksit talep edenlerden çok zor durum raporu ve mali durum bildirim belgesinin ibraz edilmesi istenilmeyecek.

*37 ila 72 ay arasında taksit talep edenlerden çok zor durum halinde olup olmadıklarının belirlenmesi amacıyla çok zor durum raporu ve mali durum bildirim belgesinin ibraz edilmesi istenilecektir.

Teminat şartına geldiğimizde,

Ödeme vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borç aslı ile bu borçlara isabet eden gecikme zammının 10.000.000 TL’nin altında olması halinde borçludan teminat gösterilmesi istenilmeyecektir. Toplam borcun 10.000.000 TL’nin üzerinde olması halinde ise 10.000.000 TL’yi aşan kısmın yarısı kadar teminat gösterilmesi gerekecektir.

Özel nitelikteki inşaat işyerlerinin borçları için de tecil başvurusunda bulunulabilir.

Özel nitelikteki inşaat işyerlerinden dolayı yapı kullanım izin belgesi alınabilmesi için işverenlerince SGK’dan ilişkisizlik belgesi alınması şarttır. İlişiksizlik belgesi alınabilmesi için de SGK ‘ya prim ve idari para cezası borcunun bulunmaması esastır.

SGK’ya prim ve idari para cezası borcu bulunan özel nitelikteki inşaat sahiplerince ilerleyen süreçte ilişkisizlik belgesi alınacağı, prim ve idari para cezası borçlarının ilişiksizlik belgesinin alınmasından önce ödeneceği gerekçesiyle tecil ve taksitlendirme başvurusunda bulunmadıkları sıklıkla görülmektedir.

Tecile bağlanan borçlar için tecil faizinin günlük hesaplandığı, ödeme planına bağlanan taksitlerin vade tarihinden önce ödenmesi halinde tecil faizinin ödemenin yapılacağı tarihe kadar hesaplanacağı, ayrıca ilişkisizlik belgesine ihtiyaç duyulan tarihte kalan taksitlerin tamamının bir defada ve ödemenin yapıldığı tarihe kadar hesaplanacak tecil faiziyle birlikte ödenmesinin mümkün olduğu da göz önünde bulundurularak, özel nitelikteki inşaat sahiplerinin de 31/8/2026 tarihine kadar getirilen ödeme kolaylığından yararlanmak amacıyla tecil başvurusunda bulunmaları yerinde olacaktır.

SGK borçlularına önerim

Ödeme vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borçlarının 31/8/2026 tarihine kadar tecil ve taksitlendirilmesi halinde tecil faizinin % 39 yerine % 29’luk oran üzerinden hesaplanacağı, başka bir ifadeyle 31/8/2026 tarihine kadar yapılacak başvurularda tecil faizinin 1/9/2026 sonrası tecil başvurularına göre yaklaşık 1/4 oranında daha az hesaplanacağı; ayrıca başvuru sırasında 36 aya kadar taksit talebinde bulunulması halinde çok zor durum halinin kanıtlanması cihetine gidilmeyeceği dikkate alınarak 31/8/2026 tarihine kadar (pazartesi günü son tarih) tecil başvurusunda bulunmaları önerilmektedir.

Borçların tecil ve taksitlendirilmesi halinde borçlulara sağlanan ödeme kolaylığının dışında, vadesi geçmiş borçlarından dolayı prim teşviklerinden ve asgari ücret desteğinden yararlanamayan işverenlerin, borçların tecile bağlanması sonrasında ilgili kanunlarda öngörülen şartların sağlanması kaydıyla prim teşvik ve desteklerinden yararlanmaları da mümkün hale gelecektir.

Sonuç olarak SGK’ya olan borçlar için en geç 31/8/2026 Pazartesi gününe kadar tecil başvurusunda bulunulması borçluların menfaatine olacaktır.

Karar | Eyüp Sabri DEMİRCİ

Hazine destekli yatırım ve işletme kredilerinde faiz yükünün önemli bir bölümünün karşılandığına dikkat çeken Şimşek, yeni düzenlemenin kapsamına ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Yaptığımız yeni düzenlemeyle kredi koşullarını tam olarak karşılayamayan esnafımızın da finansmana erişimini kolaylaştırıyoruz.”

Şimşek, üretim, yatırım ve istihdam sağlayan esnafa desteğin devam edeceğini vurgulayarak, “Üreten, yatırım yapan ve istihdam sağlayan esnafımızın her zaman yanında olmaya devam edeceğiz” değerlendirmesinde bulundu.

Vergi ve prim borcu bulunan esnafa kredi imkanı

Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen kriterleri karşılayan esnaf ve sanatkârların, vergi ve sosyal güvenlik prim borçları bulunsa da daha düşük oranlarda sübvanse edilen kredilerden yararlanabilmelerine imkân sağlandı.

Düzenlemeyle Hazine faiz indirimi oranları bazı gruplarda yüzde 50 yerine yüzde 40, yüzde 100 yerine yüzde 80 ve yüzde 60 yerine yüzde 48 olarak uygulanacak. Kaybolmaya yüz tutan bazı meslek kollarına kullandırılan kredilerde belirli şartların aranmayacağı uygulamanın süresi de 31 Aralık 2027’ye kadar uzatıldı.

Dünya

2021 yılında uygulamaya alınan ve kamuoyunda tartışmalara neden olan KKM’de bakiye sıfıra düştü. Böylece Kur Korumalı Mevduat uygulaması fiilen sona erdi.

KKM bakiyesi üç haftada 157 milyon liradan sıfıra indi

BDDK verilerine göre, üç hafta önce 157 milyon lira olan KKM bakiyesi, önce 51 milyon liraya, geçen hafta ise 4 milyon liraya geriledi. Bugün yayımlanan son verilerde bakiyenin tamamen sıfırlandığı görüldü.

Dünya

Söz konusu Genel Tebliğin 16’ncı maddesinin birinci fıkrası ile Başkanlığımız, Tebliğde belirlenen süreleri dijital.gib.gov.tr adresinde ilan ederek uzatmaya yetkili kılınmıştır.

Bu kapsamda, söz konusu Genel Tebliğin 12’nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “Taksi ile yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan mükellefler (ticari kazançları basit usulde tespit edilenler dâhil) 1/9/2026 tarihine kadar, bu Tebliğ ve ilgili kılavuzlarda belirlenen teknik özellikleri taşıyan ve Bakanlıkça onay verilmiş Taksi Mali Cihazları satın alarak kullanmaya başlamak zorundadır.” düzenlemesinde belirtilen 1/9/2026 tarihinin,

16/11/2026 tarihine uzatılması uygun bulunmuştur.

Duyurulur.

IMF'in tahminlerine göre 2030'da zirve değişmese de hemen arkasındaki yarış birkaç milyar dolarlık farka kadar daralacak.

Türkiye'nin listedeki yeri ise dünyanın en büyük 20 ekonomisi arasındaki konumunu koruyacağına işaret ediyor.

IMF'nin Dünya Ekonomik Görünümü tahminlerine göre küresel nominal GSYH'nin 2030'da 150,3 trilyon dolara ulaşması öngörülüyor.

ABD'nin 37,7 trilyon dolarla dünyanın en büyük ekonomisi olması, Çin'in 26 trilyon dolarla ikinci sırada kalması bekleniyor.

Listenin en dikkat çekici rekabeti ise Almanya ile Hindistan arasında yaşanacak. Almanya'nın 6,178 trilyon, Hindistan'ın 6,173 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğe ulaşacağı tahmin edilirken iki ülke arasındaki fark sadece 5 milyar dolar olacak.

Türkiye'nin 17'nci büyük ekonomi olması bekleniyor

Türkiye'nin ise 2030'da 1,934 trilyon dolarlık nominal GSYH ile dünyanın 17'nci büyük ekonomisi olması bekleniyor. Türkiye'nin küresel ekonomiden alacağı payın da yüzde 1,3 olacağı tahmin ediliyor.

Listenin ilk 20'sindeki ülkeler ve 2030'daki GSYH ve kürsel ekonomideki paylarına ilişkin tahminler ise şöyle:

1. ABD - 2030 GSYH - 37,678 trilyon dolar, pay yüzde 25,1

2. Çin - 2030 GSYH - 26,047 trilyon dolar, payı yüzde 17,3

3. Almanya - 2030 GSYH - 6,178 trilyon dolar, payı yüzde 4,1

4. Hindistan - 2030 GSYH - 6,173 trilyon dolar, payı yüzde 4,1

5. Birleşik Krallık - 2030 GSYH - 5,148 trilyon dolar, payı yüzde 3,4

6. Japonya - 2030 GSYH - 5,002 trilyon dolar, payı yüzde 3,3

7. Fransa - 2030 GSYH - 4,004 trilyon dolar, payı yüzde 2,7

8. Brezilya - 2030 GSYH - 3,204 trilyon dolar, payı yüzde 2,1

9. İtalya - 2030 GSYH - 3,046 trilyon dolar, payı yüzde 2,0

10. Kanada - 2030 GSYH - 3,008 trilyon dolar, payı yüzde 2,0

11. Rusya - 2030 GSYH - 2,592 trilyon dolar, payı yüzde 1,7

12. Meksika - 2030 GSYH - 2,549 trilyon dolar, payı yüzde 1,7

13. Avustralya - 2030 GSYH - 2,484 trilyon dolar, payı yüzde 1,7

14. İspanya - 2030 GSYH - 2,472 trilyon dolar, payı yüzde 1,6

15. Güney Kore - 2030 GSYH - 2,267 trilyon dolar, payı yüzde 1,5

16. Endonezya - 2030 GSYH - 2,082 trilyon dolar, payı yüzde 1,4

17. Türkiye - 2030 GSYH - 1,934 trilyon dolar, payı yüzde 1,3

18. Hollanda - 2030 GSYH - 1,655 trilyon dolar, payı yüzde 1,1

19. Suudi Arabistan - 2030 GSYH - 1,650 trilyon dolar, payı yüzde 1,1

20. Polonya - 2030 GSYH - 1,388 trilyon dolar, payı yüzde 0,9

Dünya

Şirketin rekor kıran finansal sonuçlarına rağmen Nvidia hisseleri, bilanço açıklamasının ardından yüzde 1,3 değer kaybetti.

Hisselerdeki düşüş, Nvidia'nın güçlü bilanço sonuçlarından ziyade yatırımcıların yapay zeka harcamalarına ilişkin artan endişelerini yansıttı.

Piyasada, teknoloji şirketlerinin yapay zeka altyapısına yaptığı dev yatırımların sürdürülebilirliği ve bu harcamaların beklenen getiriyi sağlayıp sağlayamayacağı konusunda kaygılar giderek güçleniyor.

Nvidia yönetiminin dikkat çektiği talep artışı ile ilgili en temel kritiklerden biri, gelir tarafındaki yükselişe rağmen marjlarda baskı olması. Analistlere göre, şirket büyüyor ancak bu büyümenin maliyeti de yükseliyor.

Gelirin ne kadar arttığına bakmak yeterli olmayabilir. Şirket gelecek dönemdeki talep artışını karşılayabilmek için kapasite hazırlığı yapıyor.

Analistler, izlenmesi gereken önemli bir diğer risk unsurunun şirketlerin kendi çiplerini geliştirmeye başlamaları olduğuna, bu konuda özellikle Çin’den gelen baskıların uzun vadede rekabet unsuru olarak takip edilmeye devam edilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Deniz Güldağ-Ekonomim

Sayı : 62030549-120[70-2017/207]-162467 09.06.2017

Konu : Yurt dışında ödenen kredi faiz tutarının Türkiye’de elde edilen kira gelirinden indirim konusu yapılıp yapılmayacağı.

İlgi : 13/03/2017 tarih ve 296948 sayılı özelge talep formunuz.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, yurt dışında yaşadığınız ve yurt dışından kullandığınız kredi ile Türkiye’de bir daire satın aldığınız belirtilerek, söz konusu kredi faizinin, gayrimenkul sermaye iradı beyanından indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde, gayrimenkul sermaye iradının tarifi yapılmış ve bu kapsamda binaların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratların da gayrimenkul sermaye iradı olduğu hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 21 inci maddesinde; “Binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen hasılatın (2016 takvim yılı gelirleri için) 3.800 TL.’si Gelir Vergisinden müstesnadır. İstisna haddi üzerinde hasılat elde edilip beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi halinde, bu istisnadan yararlanılamaz.

Ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar ile (6322 sayılı Kanunun 5. maddesiyle değişen ibare; Yürürlük 15.06.2012 [01.01.2013 tarihinden sonra elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere]) istisna haddinin üzerinde hasılat elde edenlerden, beyanı gerekip gerekmediğine bakılmaksızın ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarının gayri safi tutarları toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için yer alan tutarı (2016 takvim yılı gelirleri için: 110.000-TL) aşanlar bu istisnadan faydalanamazlar.” hükümlerine yer verilmiştir.

Diğer taraftan; anılan Kanunun 74 üncü maddesinde, gerçek gider yönteminin tercih edilmesi halinde, gayrimenkul sermaye iradının safi tutarının tespitinde hangi harcamaların gider olarak dikkate alınacağı düzenlenmiş olup, söz konusu maddede, yurt dışından kullanılan krediye ilişkin ödenen faiz tutarlarının indirim olarak dikkate alınacağı hususunda herhangi bir hükme yer verilmemiştir.

Buna göre, bir takvim yılı içerisinde elde edilen konut kira gelirinin, ilgili yıl için belirlenen istisna tutarını aşması halinde beyan edilmesi gerekmekte olup, ayrıca Gelir Vergisi Kanununun 74 üncü maddesi çerçevesinde, yurt dışından kullanılan krediye ilişkin ödenen faiz tutarlarının, Türkiye’de elde edilen kira gelirinden indirim konusu yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Planlanan düzenlemenin içeriği

Planlanan düzenleme ile para piyasası fonu kazançları üzerinden, tarafın kim ol­duğuna bakılmaksızın %10 stopaj yapıla­cak. Bu düzenlemenin etkisi, elbette yerli ve yabancı yatırımcılar bakımından farklı sonuçlar doğurabilecektir.

Yerli kurumlarda durum

Sermaye şirketleri ile kanunda belirtilen nitelikteki bazı kurumsal yatırımcıların GVK Geçici 67'nci maddenin birinci fıkra­sı kapsamındaki kazançları için stopaj ora­nı halen %0.

Bu durum, yerli şirketlerin para piyasası fonu kazançlarının vergiden istisna olduğu anlamına gelmiyor. Kazanç, kurum kazancı­na dahil edilerek üçer aylık dönemlerde geçi­ci vergiye, yıllık olarak da kurumlar vergisine tabi tutuluyor. Stopaj yapılmaması yalnızca üç aylık bir finansman avantajı sağlıyor; yeni %10 stopaj tutarı ise geçici vergi ve kurumlar vergisinden mahsup edilebilecek.

Yabancı yatırımcıda durum ve etkisi

Asıl önemli değişiklik yabancı yatırım­cılar bakımından ortaya çıkıyor. Mevcut sistemde, gerekli şartları taşıyan yaban­cı yatırımcıların geçici 67 kapsamındaki gelirlerinde de %0 stopaj uygulanıyor. Ye­ni düzenlemede ise para piyasası fonu ka­zançlarına uygulanacak %10 stopaj, yaban­cı yatırımcı açısından nihai vergi olacak.

Stopajın, fon katılma belgelerinin fona iadesinde ortaya çıkacak kâr kısmından alınacağını hatırlatalım. Yabancı yatırımcı, getirdiği dövizi yatırım sonrasında çıkışta döviz getirisinin üzerinde bir kâr kalıp kal­madığına bakacak; kur beklentisi ve alter­natif piyasalardaki getiriyi hesaba katarak yatırımını yönlendirecektir. Vergi sonrası getirinin azalması, para piyasası fonlarının cazibesini etkileyebilir ve bazı yabancı ya­tırımcıların borsaya veya daha uzun vadeli tahvil ve hisse senedi yatırımlarına yönel­mesini sağlayabilir, bir kısım yabancının da ilk etapta çıkışına neden olabilir. Ancak bu koşullarda yabancının elinde hâlâ reel an­lamda ciddi bir getiri kalacağı için bu ter­cihin önemli bir boyuta ulaşmayacağını de­ğerlendiriyoruz.

Asıl amaç: Sermayeyi yönlendirmek

Düzenlemenin temel amacının yalnız­ca bütçeye gelir sağlamak değil, kısa vade­li sermayeyi daha uzun vadeli ve üretken alanlara yönlendirmek olduğu anlaşılıyor. Para piyasası fonları; günlük likidite, düşük risk ve yüksek faiz ortamında sundukları cazip getiriyle hem şirketlerin geçici nakit­leri hem de yabancı yatırımcıların TL ya­tırımları açısından önemli bir araç haline geldi. %10 stopaj bu avantajı azaltsa da hâlâ ciddi bir avantaj olduğu aşikârdır.

Nitekim düzenlemenin etkisi, ne kadar vergi tahsil edileceğinden çok, para piyasa­sı fonlarından çıkacak kaynağın nereye yö­neleceğiyle ölçülmelidir. Kaynak daha uzun vadeli TL varlıklara veya üretken yatırım­lara giderse amaç gerçekleşmiş olur; Türki­ye'nin vergi sonrası getirisi cazibesini kay­bedip para ülke dışına çıkarsa sonuç ter­si olabilir. Bize göre kamuoyuna yansıyan %10 oranı böyle bir etkiye neden olmaya­caktır; oran belirlenirken yabancı yatırım­cının vergi sonrası getirisi ve Türkiye'nin benzer ülkeler karşısındaki rekabet gücü de muhtemelen değerlendirilmiştir.

Bütün bu değerlendirmelerin kesin­leşmesi için Cumhurbaşkanı Kararı'nın Resmî Gazete'de yayımlanmasını ve dü­zenlemenin nihai şeklini görmek gerekiyor.

Dünya | Osman ARIOĞLU

YMM Fikret GÜLER

Linkedin paylaşımından alıntı yapılmıştır.

Vergi hesaplamasında arsa payı detayı

Resmî Gazete'de yürürlüğe giren yeni karar uyarınca, 2027'deki bina vergi değerleri tespit edilirken baz alınacak maliyetler; binanın yapısına, sınıfına ve kullanım şekline bağlı olarak farklılık gösterecek. Bu yeni düzenlemede göze çarpan en önemli nokta ise yalnızca metrekare inşaat maliyetinin bina vergi değerini belirlemede tek başına yeterli olmaması.

Hesaplama sürecinde, yapının normal inşaat metrekare maliyetine ek olarak arsa veya arsanın pay değeri de sürece dâhil edilecek. Tüm bu bedeller, yasal mevzuatlar çerçevesinde harmanlanarak nihai bina vergi tutarını ortaya çıkaracak. Kısacası, 2027 yılında tahsil edilecek emlak vergisinde binanın özellikleri kadar üzerinde bulunduğu arsanın değeri de belirleyici bir rol üstlenecek.

Yapı türü ve kullanım amacına göre sınıflandırma

Resmî Gazete'de paylaşılan tabloya bakıldığında, binaların inşaat özelliklerine istinaden çeşitli kategorilere ayrıldığı görülüyor. Ahşap, taş, çelik karkas, betonarme karkas, yığma kâgir ve yığma yarı kâgir yapılar için metrekare başına düşen normal inşaat maliyetleri ayrı ayrı saptandı. Ayrıca her bir yapı grubu kendi içinde de sınıflandırılarak farklı bedellere tabi kılındı. Bu sistem sayesinde, metrekare olarak aynı büyüklükte olsalar bile sınıfı ve yapı türü farklı olan iki gayrimenkulün vergi hesabında kullanılacak inşaat maliyetleri aynı olmayacak.

Söz konusu düzenleme sadece konutları kapsamıyor. Binaların kullanım amaçlarına yönelik de özel metrekare maliyetleri oluşturuldu. Meskenlere ek olarak; iş yerleri, ticarethaneler, fabrikalar, imalathaneler, oteller, idari binalar, banka ve sigorta merkezleri, sinema ve tiyatro binaları, yeraltı ve müstakil garajlar, hamamlar, yüzme havuzları, okullar, yurtlar ve silolar gibi pek çok farklı yapı çeşidi için kendine has tutarlar devrede olacak.

2027 yılı matrahına temel oluşturacak bedeller

Ortaya konan metrekare normal inşaat maliyet bedelleri, 2027 yılı emlak vergisi matrahının oluşturulmasında temel kriter kabul edilecek. Bina vergi değeri netleştirilirken yeni inşaat bedelleri ile arsa payı değeri bir bütün olarak değerlendirilecek. İlgili tebliğin ek kısmında ise bina sınıflarına ve yapı çeşitlerine göre uygulanacak ayrıntılı maliyet cetveli de kamuoyuyla paylaşıldı.

1-25 Ağustos tarihlerini kapsayan verilere göre gıda fiyatlarında aylık artış yüzde 1,07 olarak gerçekleşti. Veriler, ağustos ayında gıda enflasyonunun önceki seyrini koruyarak yatay bir görünüm sergilediğine işaret etti. Yıllık gıda enflasyonu ise yüzde 30,9 olarak hesaplandı.

Yıllık gıda enflasyonu ise yüzde 30,9 olarak gerçekleşti. Ağustos ayına ilişkin diğer kuruluşların gıda fiyat verileri, TEPAV bülteninin hazırlandığı tarih itibarıyla henüz açıklanmadı.

Ağustosta market sepeti değişti

Taze meyve ve sebze grubunda ağustosta fiyatı en fazla düşen ürünler taze fasulye, limon ve kavun oldu.

Aynı grupta elma, kültür mantarı ve salatalık fiyatlarında ise yüksek artışlar kaydedildi. Taze meyve ve sebze dışındaki ürünlerde en yüksek fiyat artışları yerli palamut, yumurta ve çayda görüldü. Mercimek, krema, kaymak ve benzeri süt ürünleri ile ambalajlı şeker fiyatı düşen ürünler arasında yer aldı.

KKTC’de gıda enflasyonu yeniden hızlandı

KKTC-TEGE verilerine göre 1-25 ağustos döneminde aylık gıda enflasyonu yüzde 2,72 olarak hesaplandı. Böylece KKTC’de gıda enflasyonu ağustos ayında yeniden artış eğilimine girdi.

Ekonomim

KARŞIT İNCELEME TUTANAKLARININ ELEKTRONİK ORTAMDA DÜZENLENMESİ, ONAYLANMASI VE GÖNDERİLMESİNE

İLİŞKİN ZORUNLU UYGULAMANIN BAŞLANGIÇ TARİHİ 1 OCAK 2027’YE ERTELENDİ

Yatırımcı ve sermaye sahibi en çok karı hedefleyerek istisna, indirim, teşvik gibi çeşitli vergi avantajlarından yararlanmak maksadıyla yurtdışına yönelmektedir. Bazı ülkeler de yatırım çekmek amacıyla özel teşvikler sağlamaktadır. Bunu küresel rekabetin doğal bir sonucu olarak kabul etmek gerekir. Doğası gereği yatırımcı, daha düşük hatta vergiden arınmış alanlara kaymak eğilimindedir.

Buna karşılık mali idareler ülke sermayesinin çıkışını kontrol etmek, vergi kaybını ortadan kaldırmak için bazı vergi emniyet mekanizmalarını devreye sokabilmektedir. Kontrol edilen yabancı kurum düzenlemesi gibi uygulamalar buna örnek gösterilebilir.

Kontrol edilen yabancı kurum kazançlarının vergilendirilmesi, uluslararası vergi planlaması yoluyla kazançların düşük vergili veya vergisiz ülkelere kaydırılmasının önlenmesi amacıyla geliştirilen önemli bir vergi güvenlik müessesesidir. Bu düzenlemeler ile yurt dışında kurulan veya iştirak edilen şirketler aracılığıyla elde edilen kazançların, fiilen dağıtılmamış olsa dahi belirli şartların varlığı hâlinde Türkiye’de vergilendirilmesi amaçlanmaktadır.

Kurumlar Vergisi Kanunu’muzun 7’nci maddesinin ilk fıkrasında;’ Tam mükellef gerçek kişi ve kurumların doğrudan veya dolaylı olarak ayrı ayrı ya da birlikte sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının en az %50'sine sahip olmak suretiyle kontrol ettikleri yurt dışı iştiraklerinin kurum kazançları, dağıtılsın veya dağıtılmasın, maddede belirlenen şartların birlikte gerçekleşmesi halinde, Türkiye'de kurumlar vergisine tâbidir’’ denilmektedir.

Kontrol edilen yabancı kurum kazancı

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 7’nci maddesiyle belli şartlar altında yurt dışı iştiraklere yatırım yapan mükelleflere bu iştiraklerinden fiilen kâr payı dağıtılmasa bile vergi uygulamaları açısından kâr payı dağıtılmış olduğu kabul edilmekte ve bu suretle bu iştiraklerin Kontrol edilen yabancı kurum kavramı; tam mükellef gerçek kişi ve kurumların doğrudan veya dolaylı olarak ayrı ayrı ya da birlikte sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının en az %50’sine sahip olmak suretiyle kontrol ettikleri yurt dışı iştirakleri ifade etmektedir.

Maddede sözü edilen “ ve” “doğrudan veya dolaylı ayrı ayrı ya da birlikte” ifadeleri ile yurt dışındaki iştirakin ortaklık paylarının grup şirketleri veya gerçek kişiler arasında paylaştırılıp, maddede belirtilen kontrol oranının altında kalınarak kapsam dışına çıkılması engellenmektedir.

Yurt dışındaki bir kurumun kontrol edilen yabancı kurum sayılabilmesi için bu kurumun sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının en az %50’sinin doğrudan veya dolaylı olarak, ayrı ayrı ya da birlikte tam mükellef gerçek kişi ve kurumlara ait olması gerekmektedir. Yurt dışı iştirakin kontrol edilen yabancı kurum olup olmadığının tespitinde, kontrol oranı olarak ilgili hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte sahip olunan en yüksek oran dikkate alınacaktır. Yurt dışı iştirake ilişkin iştirak payının (sermaye, kâr payı veya oy kullanma hakkının) tamamının, yurt dışı iştirakin hesap döneminin kapanmasından önce herhangi bir tarihte muvazaa olmaksızın elden çıkartılmış olması halinde, ilgili yurt dışı iştirak hakkında bu madde hükümleri uygulanmayacaktır.

Yurt dışı iştirakin kurum kazancının Türkiye’de kurumlar vergisine tabi tutulabilmesine şartları

Anılan kontrol oranının sağlandığı yurt dışı iştiraklerin, Kurumlar Vergisi Kanunu uygulamasında “kontrol edilen yabancı kurum” olarak kabul edilmesi ve dolayısıyla kontrol edilen yurt dışı iştiraklerin kurum kazançlarının, dağıtılsın veya dağıtılmasın Türkiye’de kurumlar vergisine tabi tutulabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

- Yurt dışı iştirakin ilgili yıldaki toplam gayri safi hasılatının %25 veya fazlasının pasif nitelikli gelirlerden oluşması

Yurt dışı iştirakin ilgili yıldaki toplam gayri safi hasılatının %25 veya fazlasının pasif nitelikli gelirlerden oluşması gerekmektedir. Pasif nitelikli gelirler; yurt dışı iştirakin faaliyeti ile orantılı sermaye, organizasyon ve eleman istihdamı suretiyle yürütülen ticari, zirai veya serbest meslek faaliyetlerinden elde edilen gelirler dışındaki faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti, menkul kıymet satış geliri gibi gelirlerden oluşmaktadır. Yurt dışı iştirakin faaliyeti ile orantılı olmayan sermaye, organizasyon ve eleman istihdamı suretiyle elde edilen ticari, zirai veya serbest meslek faaliyetlerinden elde edilen gelirler de pasif nitelikli gelir sayılacaktır.

Kontrol edilen yabancı kurumun pasif nitelikli gayrisafi hasılatının niteliğinin belirlenmesinde, söz konusu şirketin iştiraklerinden elde edeceği kâr paylarının pasif nitelikli gelir vasfı değişmeyeceğinden, kontrol edilen yabancı kurumun iştiraklerinin aktif ticari faaliyetle uğraşmasının herhangi bir önemi bulunmamaktadır.

- Yurt dışı iştirakin taşıması gereken vergi yükü

Yurt dışında kurulu iştirakin kurum kazancının %10’dan az oranda gelir ve kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması gerekmektedir. Vergi yükü, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki tanıma göre tespit edilecektir

- Yurt dışı iştirakin asgari gayrisafi hasılat tutarı

Yurt dışındaki iştirakin Kurumlar Vergisi Kanunu’nun uygulamasında “kontrol edilen yabancı kurum” olarak değerlendirilebilmesi için ilgili yıldaki gayrisafi hasılat tutarının 100 bin TL karşılığı yabancı paranın üzerinde olması gerekmektedir. İlgili yıldaki toplam gayrisafi hasılatı bu tutarın altında kalan iştirakler, diğer tüm koşullar bulunsa dahi kontrol edilen yabancı kurum olarak değerlendirilmeyecektir. Yurt dışındaki iştirakin hasılatının TL karşılığının tespitinde, ilgili iştirakin hesap döneminin son gününde geçerli olan T.C. Merkez Bankası’nca açıklanan döviz alış kuru esas alınacaktır.

Tam mükellef kurumların Kurumlar Vergisi matrahına dahil edilecek kontrol edilen yabancı kurum kazancı

Madde kapsamına giren kontrol edilen yabancı kurumların Türkiye’de vergiye tabi tutulacak kazancı, zarar mahsubu dahil giderler düşüldükten istisnalar düşülmeden önceki, vergi öncesi kurum kazançları olacaktır. Kontrol edilen yabancı kurumun geçmiş yıl zararları nedeniyle dağıtılabilir kârının olmaması durumunda Türkiye’de vergilendirilecek bir kazançtan söz edilemeyecektir.

Yurt dışı iştirakten elde edilmiş sayılan kazancın hesaplanmasında, yurt dışı iştirakin ilgili hesap döneminin kapandığı tarihte sahip olunan iştirak oranı (sermaye, kâr payı veya oy kullanma hakkı oranı) dikkate alınacaktır.

Kontrol edilen yabancı kurumun kârının sermayeye eklenmesi durumunda da söz konusu kazanç anılan madde hükümleri çerçevesinde vergilendirilecektir. Tam mükellef kurumlar ile birlikte tam mükellef gerçek kişilerin de kontrol edilen yabancı kuruma ortak olmaları halinde, gerçek kişilerin elinde bulunan hisse senetleri ve iştirak hisseleri yurt dışında kurulu şirketin kontrol edilen yabancı kurum olup olmadığının tespitinde dikkate alınacaktır. Bununla birlikte; söz konusu gerçek kişilerin kontrol edilen yabancı kurum üzerinden elde edecekleri kazançlar, bu madde kapsamında değerlendirilmeyecek, sadece tam mükellef kurum tarafından elde edilen kazançlar bu madde kapsamında kurumlar vergisine tabi tutulacaktır.

Kontrol edilen yabancı kurum şartlarının gerçekleşmesi halinde yurt dışında kurulu iştirakin elde etmiş olduğu kâr, söz konusu iştirakin hesap döneminin kapandığı ayı içeren hesap dönemi itibarıyla tam mükellef kurumların kurumlar vergisi matrahlarına (ve geçici vergi dönemleri itibarıyla da geçici vergi matrahlarına) hisseleri oranında dahil edilecektir.

Kontrol edilen yabancı kurumun bulunduğu ülkede on iki ayı aşan bir hesap döneminin bulunması halinde, kazancın elde edilme tarihinin belirlenmesinde yurt dışındaki şirketin hesap dönemi takvim yılı olarak dikkate alınacaktır. Öte yandan, kontrol edilen yabancı kurumun zararlarının söz konusu kuruma iştirak eden tam mükellef kurumların kazançlarının tespitinde dikkate alınabilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Tam mükellef kurumların dolaylı iştirak ettiği kontrol edilen yabancı kurum kazançları da doğrudan iştirak ettiği yabancı kurum kazançları gibi tespit edilecek olup, her iki şirketin kazancı da Türkiye’de vergiye tabi tutulacaktır. Her iki şirketin kazancının da Türkiye’de vergiye tabi tutulmasından sonra, şirketler arasında kâr dağıtımı olması durumunda; daha önce vergilenen kârın tekrar Türkiye’de vergiye tabi tutulması söz konusu olmayacaktır.

İştirakin yurt dışında ödediği vergilerin mahsubu

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 33’üncü maddesine göre, yurt dışındaki iştirakin bulunduğu ülkede ödemiş olduğu gelir ve kurumlar vergisi benzeri vergiler kontrol edilen yabancı kurumun Türkiye’de vergilendirilecek kazancı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilebilecektir. Ancak, kontrol edilen yabancı kurumun bulunduğu ülke dışındaki ülkelerde ödemiş olduğu gelir ve kurumlar vergisi benzeri vergilerin, söz konusu kurumun Türkiye’de vergilendirilecek kazancı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilmesi mümkün değildir.

İştirakin kâr paylarını dağıtması durumunda vergileme

Yurt dışı iştirakin kontrol edilen yabancı kurum kazancı kapsamında Türkiye’de vergilendirilmiş kazancının yurt dışındaki kurum tarafından sonradan dağıtılması halinde, elde edilen kâr paylarının daha önce Türkiye’de vergilendirilmiş kısmı ayrıca vergilendirilmeyecektir.

Ancak, daha sonraki yıllarda, kontrol edilen yabancı kurumun Türkiye’de vergiye tabi tutulmuş kazancından daha fazla kâr payı dağıtılması halinde, aşan kısım kurumlar vergisine tabi tutulacaktır.

Kontrol edilen yabancı kurum müessesesi ve Çifte Vergilendirmeyi Önleme anlaşmaları

Yürürlükte bulunan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları, Türkiye’nin Kurumlar Vergisi Kanununun 7 inci maddesinde yer alan “Kontrol edilen yabancı kurum kazancı” hükümlerine göre kendi mukimlerini vergileme hakkını sınırlandırmamaktadır. Diğer bir anlatımla, diğer devlet mukimi bir kurum tarafından Türkiye’de mukim bir kuruma kâr payı dağıtılsın ya da dağıtılmasın Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Kontrol edilen yabancı kurum kazancı” hükümleri uygulanacaktır. Ancak, diğer bir devlette mukim olan kurum tarafından kontrol edilen yabancı kurum kazancı olarak Türkiye’de vergiye tabi tutulmuş olan kazancın, kâr payı olarak Türkiye’de mukim bir kuruma dağıtıldığı durumlarda, Anlaşmalarda yer alan “Temettüler” in vergilendirilmesi ve “Çifte vergilemenin önlenmesi” ile ilgili hükümler normal şekilde uygulanacaktır. Kaynak ülke tarafından dağıtılan kâr payları üzerinden bir vergileme yapılması ve bu kâr paylarının Türkiye’de kurumlar vergisinden istisna edilmemiş olması durumunda, kâr payının, elde edildiği yıl kurum kazancına eklenerek üzerinden kurumlar vergisinin hesaplanması ve bu kâr payı ile ilgili olarak diğer ülkede ödenen vergilerin anlaşma ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun yurt dışında ödenen vergilerin mahsubuyla ilgili hükümleri çerçevesinde mahsup edilmesi, bu mahsup sonrasında arta kalan bir tutarın mevcut olması halinde, daha önce kontrol edilen yabancı kurum kazancı olarak vergiye tabi tutulmuş bulunan kazanç üzerinden hesaplanıp ödenen kurumlar vergisinin söz konusu kâr payına atfedilen kısmının da kalan tutar üzerinden mahsup edilmesi gerekmektedir. Mahsup edilemeyen kısım, kâr payının Türkiye’ye getirilmiş olması kaydıyla iade edilebilecektir.

Ekonomim.com | Akif AKARCA / Dr.Mehmet ŞAFAK

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.