ABD’de şirketlerin vergi öncesi kârları yılın ikinci çeyreğinde yıllıklandırılmış bazda 4,8 trilyon dolara ulaştı. Bu rakam, şirket kârlarının milli gelirin yüzde 18'ine karşılık gelmesini sağladı ve İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki en yüksek seviyeye işaret etti.

Aynı dönemde çalışanların ücret ve yan haklardan aldığı pay ise milli gelirin yüzde 60'ına gerileyerek 1950'lerden bu yana en düşük seviyesine indi.

Şirket kârları artarken ücretlerin payı azalıyor

Çalışanlara yapılan ödemelerin milli gelir içindeki payı uzun süredir gerilerken, şirketlerin kâr marjları yükselmeye devam ediyor. Son dönemde bu eğilimin özellikle son beş yılda ve son 12 ayda daha da hızlandığı görülüyor.

Şirket kârlarındaki güçlü artış, ABD borsalarının da rekor seviyelere ulaşmasına katkı sağladı. Yapay zekâ yatırımları, özellikle büyük teknoloji şirketlerinin gelir ve kârlılıklarını artırırken, enerji fiyatlarındaki yükseliş de büyük petrol şirketlerinin kâr marjlarını destekledi.

Hisse fiyatlarındaki yükseliş ve şirketlerin dağıttığı temettüler, emeklilik hesaplarının değerini de artırdı. Ancak yatırım gelirlerinden ağırlıklı olarak daha varlıklı kesimlerin faydalanması, ekonomik kazanımların toplumun tüm kesimlerine aynı ölçüde yansımadığı tartışmasını güçlendirdi.

Orta ve düşük gelirli haneler gelirlerinin çok daha büyük bölümünü ücretlerden elde ederken, ücretlerin milli gelir içindeki payındaki gerileme bu kesimler üzerindeki baskıyı artırıyor.

Enflasyon ücret artışını geçti

Çalışanların satın alma gücü de son dönemde baskı altında kaldı. Enflasyonun ücret artışını aşmasıyla reel saatlik kazançlar temmuz ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,2 geriledi.

Gelir grupları arasındaki fark da dikkat çekici biçimde açıldı. Yüksek gelir grubundaki çalışanların kazanç artışı, düşük gelir grubundaki çalışanların gelir artışının belirgin şekilde üzerine çıktı.

ABD’nin en büyük düşük ücretli işverenlerinde CEO ücretleri de çalışan gelirlerinden daha hızlı arttı. CEO maaşları 2019-2025 döneminde yüzde 41 yükselirken, aynı dönemde ortanca çalışanın kazancı yüzde 21 arttı. Tüketici fiyatlarındaki artış ise yüzde 26 seviyesinde gerçekleşti.

Vergi indirimleri ve sosyal destek tartışması

Donald Trump yönetiminin şirketler ve yüksek gelirli Amerikalılar için kapsamlı vergi indirimleri uygulaması da gelir dağılımına ilişkin tartışmaların merkezinde yer alıyor.

Buna karşılık gıda yardımları gibi bazı sosyal destek programlarının finansmanında kesintilere gidilmesi, ekonomik büyümenin kimlere daha fazla fayda sağladığı yönündeki tartışmaları artırdı.

Şirketler ve yatırımcılarla düşük gelirli çalışanlar arasındaki ekonomik farkın büyümesi, siyasi alanda da yankı buluyor. ABD’de seçmenlerin ekonominin gidişatına yönelik memnuniyetsizliği artarken, hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat siyasette daha popülist söylemler güç kazanıyor.

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, seçim kampanyasında “şirket açgözlülüğü” karşıtı söylemleri öne çıkarırken, Başkan Yardımcısı JD Vance şirketlerin karar alma süreçlerinde çalışanların daha fazla söz sahibi olması gerektiğini savunuyor. Donald Trump da bazı şirketleri aşırı kâr elde etmek ve fiyatları yükseltmekle suçluyor.

Çalışanların şirketler üzerindeki etkisi azalıyor

ABD’de emeğin şirketler üzerindeki etkisinin azalmasında sendikalaşma oranındaki gerileme ve işlerin dış yüklenicilere devredilmesinin yaygınlaşması önemli rol oynuyor.

1980’lerin başından bu yana çalışanların şirketler üzerindeki pazarlık gücünün zayıflamasıyla birlikte, emek ile sermaye arasındaki güç dengesi de giderek sermaye lehine değişti.

Ancak çalışanların milli gelirden aldığı paydaki son dönemdeki hızlı düşüşün kalıcı bir yapısal değişimden mi, yoksa yüksek enflasyon ve Covid-19 sonrası oluşan ekonomik koşullar gibi geçici faktörlerden mi kaynaklandığı henüz net değil.

Yapay zekânın üretim süreçlerinde ve iş gücü piyasasında yaratacağı dönüşüm de bu tartışmanın en önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Önümüzdeki yıllarda ortaya çıkacak ekonomik tablo, çalışanların gelir payındaki son gerilemenin geçici bir ekonomik döngünün sonucu mu yoksa ABD ekonomisinde daha uzun vadeli bir dönüşümün işareti mi olduğunu gösterecek.

Ekonomim

Georgi Deyanov liderliğindeki ekonomistlerin hazırladığı raporda, 3 Eylül'de açıklanacak ağustos ayı enflasyon verisinin faiz patikası açısından belirleyici olacağı vurgulandı. Enflasyonun beklentilerin kayda değer biçimde altında kalması durumunda, faiz indirimlerinin daha erken başlayabileceği belirtildi.

Ağustos enflasyonu için yüzde 31,8 tahmini

Morgan Stanley ekonomistleri, tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) ağustosta aylık yüzde 2,1 artmasını öngörüyor. Bu tahmine göre yıllık enflasyonun yüzde 31,8 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Bankanın temel senaryosunda TCMB'nin eylül toplantısında faiz oranını değiştirmemesi, ardından ekim ve aralık aylarında indirim adımı atması yer alıyor.

Fonlama maliyetindeki düşüşe dikkat çekildi

Raporda, TCMB'nin bu hafta bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlamasıyla ortalama fonlama maliyetinin yüzde 40'tan yüzde 37'ye gerilediğine işaret edildi. Söz konusu oran, şubat ayından bu yana ilk kez yüzde 40 seviyesinin altına indi.

Morgan Stanley, para politikasındaki bu gevşeme sinyallerinin ardından TCMB'nin faiz indirim döngüsünü yılın son çeyreğinde başlatacağını tahmin etti. Banka, politika faizinin yıl sonunda yüzde 35'e çekilmesini bekliyor.

Bloomberg

“ÖTV İşlemleri/ EK-11, EK-12 Bilgi Formu Sorgulama” alanından sorgulama yapabilirsiniz.

Giriş işlemi öncesi ana sayfada yer alan “Yabancı Plaka / Pasaport Numarası Ödemeleri Doğrulama” hizmeti aracılığıyla ödeme belgenizi doğrulayabilirsiniz.

“9348-Karayolları Trafik Kanunu İlk Tescil İdari Para Cezası Ödemelerinizi” giriş işlemi öncesi ana sayfada yer alan “Referans Numarası İle Ödeme” hizmeti aracılığıyla yapabilirsiniz.

Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) Başkanı Hakan Çevikoğlu, yeni eğitim yılı yaklaşırken çevrim içi kanallarda okula dönüş alışverişlerinin belirgin şekilde hareketlendiğini söyledi.

Tüketicilerin geniş ürün seçeneklerine ulaşabilmesi, farklı satıcılardaki fiyatları karşılaştırabilmesi ve kampanyalardan yararlanabilmesi, okul ihtiyaçlarında e-ticarete yönelimi artırıyor. Çevikoğlu, özellikle ağustos ayının ikinci yarısıyla birlikte talebin ivme kazandığını belirtti.

Sipariş adedinde yüzde 30 artış

Okula dönüş döneminde sipariş sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 30 yükseldiğini aktaran Çevikoğlu, "Okulların açılmasına yaklaştığımız günlerde ise bu artışın daha da güçlenmesini bekliyoruz" dedi.

Çevrim içi alışverişlerde en fazla ilgi gören ürünler arasında defter, kalem, boya, silgi ve kalem kutusu gibi temel kırtasiye malzemeleri bulunuyor. Bu ürünleri okul ve beslenme çantaları, mataralar, okul kıyafetleri, ayakkabılar ve yardımcı kaynak kitaplar izliyor.

Okul alışverişindeki hareketlilik teknoloji kategorisine da yansıyor. Tablet, dizüstü bilgisayar, yazıcı, kulaklık ve çalışma masası ekipmanlarına yönelik talep artarken, birden fazla ihtiyacı aynı pakette sunan set ürünler de fiyat avantajı nedeniyle öne çıkıyor.

Ortalama sepet tutarı yüzde 40 yükseldi

Okul alışverişlerinde harcanan tutarın öğrencinin yaşı, eğitim seviyesi ve ihtiyaç listesinin kapsamına göre değiştiğini belirten Çevikoğlu, sepet büyüklüğündeki artışa dikkat çekti.

Çevikoğlu, "Bazı tüketiciler yalnızca kalem, defter, silgi ve boya gibi temel kırtasiye ihtiyaçlarını satın alırken bazıları okul çantası, beslenme çantası, matara, yardımcı kaynak kitaplar ve okul kıyafetleri gibi farklı kategorilerdeki ürünleri aynı sepette bir araya getirebiliyor. Tablet, bilgisayar, yazıcı ve diğer teknolojik ürünlerin sepete eklenmesi durumunda ise alışveriş tutarı önemli ölçüde farklılaşıyor. Ortalama sepet tutarı geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 40 arttı. Bu artışta ürün fiyatlarındaki değişimin yanı sıra çevrim içi alışverişe yönelik ilginin artması ve tüketicilerin farklı kategorilerdeki ihtiyaçlarını aynı siparişte karşılama eğiliminin güçlenmesi de etkili oluyor" ifadelerini kullandı.

Veliler fiyatın yanı sıra teslimat ve kampanyaları da inceliyor

Tüketicilerin alışveriş öncesinde fiyat araştırmasına daha fazla ağırlık verdiğini kaydeden Çevikoğlu, velilerin karar verirken yalnızca etiket fiyatını dikkate almadığını söyledi.

Kargo fırsatları, teslimat süresi, taksit imkanları, kuponlar, kampanyalar, satıcı puanları ve kullanıcı yorumları da satın alma kararında etkili oluyor. Alışverişlerin önceki dönemlere göre daha planlı yapıldığını belirten Çevikoğlu, ihtiyaç listelerinin önceden oluşturulduğunu ve aynı ürünün farklı satıcılardaki fiyat ve teslimat koşullarının karşılaştırıldığını ifade etti.

Çevikoğlu, "Sektördeki büyüme eğilimi, kampanyalar ve okula dönüş alışverişlerinin oluşturacağı ilave taleple birlikte bu dönemde aylık e-ticaret hacminin 400 milyar lira seviyesinin üzerine çıkabileceğini değerlendiriyoruz" ifadelerini kullandı.

Teknoloji ürünlerinde de talep hızlanıyor

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) E-ticaret Meclis Üyesi Sinan Akdal da okula dönüş döneminin teknoloji ürünlerinde çevrim içi talebin en fazla arttığı dönemlerden biri olduğunu söyledi.

Akdal, "Özellikle bilgisayar, tablet, cep telefonu, yazıcı, çocuklara yönelik GPS özellikli akıllı saatler, kablosuz kulaklık, klavye, mouse ve diğer bilgisayar aksesuarları gibi eğitim sürecini destekleyen ürünlerde güçlü bir hareketlilik bekliyoruz" diye konuştu.

Geçmiş yıllardaki alışveriş eğilimlerinin, okulların açılmasına yakın tarihlerde teknoloji kategorisinin e-ticarette öne çıktığını gösterdiğini belirten Akdal, "Özellikle bilgisayar kategorisinde yüzde 30'un üzerinde, teknoloji kategorisi genelinde ise yüzde 40'a varan talep artışları görülebiliyor. Ailelerin eğitim ihtiyaçlarını tek noktadan karşılayabilmesi, online kanallarda sunulan geniş ürün çeşitliliği, fiyat karşılaştırma imkanı ve kampanyalar, okula dönüş döneminde teknoloji alışverişlerinde e-ticareti öne çıkaran başlıca etkenler arasında yer alıyor" dedi.

AA

Kurulun aldığı ilke kararına göre, halka açılma başvurularında belirlenen üç kriterden en az birini sağlayan şirketler, talepte bulunmaları halinde SPK'nın internet sitesinde ilan edilen başvuru sıralamasına tabi olmadan öncelikli olarak değerlendirilebilecek.

İlk kez halka açılacak şirketlere öncelik

SPK'nın belirlediği ilk kritere göre şirketin, son 5 yıl içinde değişiklik olmaması kaydıyla, merkezinin ve hasılatının yüzde 50'sinden fazlasını elde ettiği fabrika, üretim tesisi veya hizmet ofislerinin bulunduğu şehirde halka açılarak borsada işlem görecek ilk ortaklık olması gerekiyor.

Bu şartı karşılayan şirketler, talep etmeleri halinde halka arz başvurularında öncelik hakkından yararlanabilecek.

Kamu hakimiyetindeki şirketler de kapsamda

İkinci kriter ise şirketlerin yönetim hakimiyetine ilişkin olacak.

Buna göre Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi AŞ veya kamu kurumlarının doğrudan ya da dolaylı olarak yönetim hakimiyetine sahip olduğu şirketlerin halka arz başvurularına da öncelik verilebilecek.

15 milyar TL üzerindeki halka arzlar için yurt dışı şartı

Üçüncü kriter ise büyük ölçekli halka arzları kapsıyor. Halka arz edilecek payların piyasa değerinin 15 milyar TL'nin üzerinde olması gerekiyor.

Bu şirketlerin ayrıca halka arzda yurt dışı yatırımcı grubuna en az yüzde 50 oranında tahsisat öngörmesi şartı aranacak.

Halka arzın Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili düzenlemelerin yanı sıra genel kabul görmüş uluslararası mevzuata uygun gerçekleştirilmesi amacıyla yabancı dilde hazırlanmış taslak belge setinin de SPK'ya sunulması gerekecek.

Dünya

YENİ FAİZ ARTIŞI MASADA

Tutanaklar, Euro Bölgesi'nde kalıcı ve yüksek seyreden enflasyonla mücadele kapsamında yeni bir faiz artışının masada olduğunu ortaya koydu.

Tutanaklarda, kararların gelecekteki veri akışına bağlı kalacağı vurgulanırken, "Enflasyon görünümünde belirgin bir iyileşme sağlanamadığı takdirde, yeni bir faiz artırımı yapılması gerekli görünmektedir" ifadesine yer verildi.

Diğer taraftan, tutanaklarda, orta vadeli enflasyon görünümünün iyileşme olasılığına pay bırakmak adına, Yönetim Konseyi'nin eylül ayında bir faiz artırımına gitme yönünde önceden verilmiş bir taahhüdünün bulunmadığı iletişiminin vurgulanması gerektiği belirtildi.

VERİLER, PARA POLİTİKASINDA SIKILAŞMANIN DEVAM ETMESİNİ DESTEKLİYOR

Bazı Konsey üyeleri, haziran ayı toplantısından bu yana gelen verilerin para politikasında sıkılaşmanın devam etmesini desteklediğini ve bu doğrultuda temmuz ayı toplantısında olası bir faiz artırımına karşı çıkmadıklarını belirtti.

Tutanaklara göre, ECB Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, Orta Doğu'da uzayan çatışmaların ve Avro Bölgesi ekonomisinin dirençli yapısının enflasyon üzerinde yukarı yönlü riskler barındırdığını belirterek daha yüksek bir politika faizine ihtiyaç duyulduğunu savundu.

ECB’nin bir sonraki faiz kararı, 10 Eylül'de Berlin'de gerçekleştirilecek toplantıda alınacak. Analistler, bu toplantıdan bir faiz artışı kararının çıkmasını yüksek ihtimal olarak değerlendiriyor.

Haziran ayında yaklaşık üç yıl aradan sonra ilk kez faiz artıran banka, temmuz toplantısında ise faizleri sabit tutarak duraklama kararı almıştı.

Banka, yüzde 2'lik enflasyon hedeflerken, Avro Bölgesi’nde temmuzda enflasyon oranı yüzde 2,9 oldu.

Patronlar Dünyası

ÖSYM verilerine göre 2026 yı­lında örgün yükseköğretim prog­ramlarında, KKTC ve diğer ül­kelerdeki üniversiteler de dâhil olmak üzere 676 bin 999 kon­tenjan bulunuyordu. Bu konten­janların 631 bin 966’sına yer­leştirme yapıldı. Böylece genel doluluk oranı yüzde 93,35 oldu. Devlet ve vakıf üniversitelerinde çok farklı iki tabloyla karşılaştık:

Devlet üniversitelerinde neredeyse tam doluluk

Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk gibi başarı sırası barajı bu­lunan programların devlet üni­versitelerindeki genel kontenjan­larının tamamı doldu. Mühendis­lik programlarındaki doluluğun yüzde 98’i aşması; matematik, fi­zik, kimya, biyoloji, tarih, coğraf­ya, işletme ve ekonomi gibi prog­ramlarda da genel kontenjanların dolması dikkat çekti.

Ancak devlet üniversitelerin­deki doluluğu yalnızca talebin çok güçlü olması şeklinde oku­mak yeterli olmaz. Devlet üni­versitelerinin örgün öğretim kontenjanı 2025’te 521 bin iken 2026’da 481 bine geriledi. Baş­ka bir ifadeyle kapasite bir yıl­da yüzde 7,6 azaltıldı. Dolayı­sıyla devlet üniversitelerindeki tarihî dolulukta kontenjanların talebe göre yeniden düzenlen­mesinin de önemli payı bulunu­yor. Dolayısıyla yüzde 99,5’lik doluluk, mutlaka yükseköğreti­me yönelik talebin aynı ölçüde arttığı anlamına gelmiyor. Bir taraftan talep güçlü seyreder­ken diğer taraftan arz daraltıldı­ğı için doluluk oranı yükseliyor.

Vakıf üniversitelerinde do­luluk yüzde 79 oldu. Türkiye’de devlet ve vakıf üniversitelerinde boş kontenjanların yaklaşık yüz­de 94’ü vakıf üniversitelerinde bulunuyor. Vakıf üniversiteleri­nin doluluk oranı 2024’te yüzde 91,14 iken 2025’te yüzde 75,8’e kadar gerilemişti. 2026’da yüz­de 79,7’ye yükselmesi sınırlı bir toparlanma olduğunu gösteri­yor. Ancak oran 2024 seviyesinin yaklaşık 11,4 puan altında. Dola­yısıyla 2025’te ortaya çıkan ter­cih kaybının tamamen telafi edil­diğini söylemek mümkün değil.

Asıl belirleyici artık eğitim maliyeti

Devlet ve vakıf üniversiteleri arasındaki yaklaşık 20 puanlık doluluk farkının en önemli ne­denlerinden biri kuşkusuz mali­yetler. Vakıf üniversitesinde eği­tim yalnızca öğrenim ücretinden ibaret değil. Yaşam harcamaları da eklendiğinde dört yıllık üni­versite eğitimi aileler açısından çok ciddi bir finansman kararı­na dönüşüyor. Özellikle ücret­li ve kısmi burslu programlarda aileler artık eğitime ödeyeceği­miz bedelin karşılığında mezu­niyet sonrasında nasıl bir gelir elde edilecek sorusunu daha çok sormaya başladı.

Bu nedenle vakıf üniversite­leri arasındaki rekabet yalnızca kampüs, bina veya reklam reka­beti olmaktan çıkıyor. Öğrenci ve aileler; bursun devam koşul­larına, ücret artış politikasına, akademik kadroya, yabancı dil eğitimine, mezunların işe yer­leşme oranına ve üniversitenin iş dünyasıyla ilişkisine çok da­ha dikkatli bakıyor. Doluluk ora­nı önemli olmakla birlikte el­bette tek başına eğitim kalitesi­ni göstermiyor. Bir programın kontenjanının tamamen dol­ması, o programın nitelikli eği­tim verdiği ya da mezunlarının kolaylıkla iş bulacağı anlamına gelmediği gibi, vakıf üniversi­tesinde kontenjan kalması da o kurumun başarısız olduğu so­nucunu doğurmuyor.

Buradaki asıl mesele, üniver­sitelerin kapasiteleri ile öğren­cilerin ve ekonominin ihtiyaçla­rı arasındaki uyum. Türkiye’nin yalnızca kontenjanları doldur­maya değil; doğru alanlarda, doğ­ru sayıda ve nitelikli mezun ye­tiştirmeye ihtiyacı bulunuyor. İş dünyasının ihtiyaç duymadığı alanlarda yüksek doluluk sağlan­ması, birkaç yıl sonra diplomalı işsizliği büyütebilir.

Gençler artık diplomayı değil, geleceği satın alıyor

2026 sonuçları gösteriyor ki yüksek ücretin karşılığında öl­çülebilir bir değer sunamayan programların ayakta kalması gi­derek zorlaşacak. Devlet üniver­siteleri açısından ise yüksek do­luluk, eğitim altyapısı, akade­misyen sayısı, yurt kapasitesi ve öğrenci başına ayrılan kaynak bakımından yeni bir kalite bas­kısı yaratacaktır. Üniversite ter­cihlerinde artık yalnızca bir bö­lüme yerleşebilir miyim sorusu yeterli değil. Bu bölüm beni ge­leceğe taşıyabilir mi sorusu hiç şüphesiz daha önemli.

Sonuçlar bizlere yükseköğ­retim tercihinin, bir diploma edinme kararından giderek bir gelecek ve yatırım kararına dö­nüştüğünü, üniversitelerimizin bundan sonraki başarısının ise kontenjanlarının büyüklüğü de­ğil, mezunlarına sundukları ge­lecek olacağını gösteriyor.

Dr. Hakan ÇINAR-Dünya

Yeni düzenlemeyle belirli sektörlerde faaliyet gösteren ve istihdamını koruyan işletmelere aylık 3.500 TL’ye kadar doğrudan destek sağlanabilecek. Bunun yanı sıra işletmeler için 36 aya kadar vadeli kredi desteğinin de önü açıldı.

İstihdamını koruyan işletmelere destek

Programdan yararlanmak isteyen işletmelerin, Bakanlık tarafından belirlenecek referans dönemindeki ortalama aylık prim gün sayısını, en az 6 ay olarak belirlenecek koruma döneminde aylık bazda koruması gerekecek.

Ödeme talep edilen aydaki prim gün sayısının referans dönemi ortalamasına eşit veya daha yüksek olması halinde işletmenin o ay istihdamını koruduğu kabul edilecek.

Tekstil, giyim, deri ve mobilyaya aylık 3.500 TL

Düzenlemeyle bazı imalat sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelere doğrudan destek verilmesi kararlaştırıldı.

Destek kapsamına giren sektörler şöyle:

Tekstil ürünleri imalatı,
Giyim eşyaları imalatı,
Deri ve ilgili ürünlerin imalatı,
Mobilya imalatı.

Belirli düğme, çıtçıt, fermuar ve benzeri ürünlerin imalatını yapan işletmeler de destekten yararlanabilecek.

İstihdamını koruyan işletmelere, koruma dönemi boyunca 30 prim günü karşılığında aylık 3.500 TL’ye kadar kıstelyevm esasına göre ödeme yapılabilecek.

İşletmelere 36 aya kadar kredi desteği

Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de işletmelere kredi desteği sağlanması oldu.

İstihdamını koruyan işletmeler, istihdam maliyetleri dikkate alınarak belirlenecek limitler çerçevesinde kredi kullanabilecek. Destek, başvuru tarihinden sonra kullanılan krediler için uygulanacak.

Kredilerde azami 6 ay anapara ödemesiz dönem ve 36 aya kadar vade imkanı bulunacak. Sağlanacak destek miktarı ise en fazla 15 destek puanına karşılık gelen tutarla sınırlı olacak.

Bazı işletmelerin kredi limiti artırılabilecek

Kredi tutarı, işletmenin referans döneminde destek kapsamındaki iş yerleri için bildirilen prime esas toplam kazanç tutarının aylık ortalaması üzerinden hesaplanacak.

Bakanlık tarafından belirlenen teknik kriterleri karşılayan işletmeler için hesaplanan kredi tutarı bir kat artırılabilecek.

Teşvik belgesi bulunan işletmelerde ise hesaplama farklı şekilde yapılacak. Bu işletmeler için ilave istihdam sayısı ile başvuru yılının ocak ayında geçerli olan brüt asgari ücretin 6 katı dikkate alınacak.

Başvurular çevrim içi yapılacak

Destek programına başvurular, oluşturulacak çevrim içi başvuru portalı üzerinden gerçekleştirilecek.

Başvuru sırasında talep edilecek bilgi ve belgeler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile KOSGEB tarafından belirlenecek.

Referans döneminde bildirilen ortalama prim gün sayısı sıfır olan iş yerleri programdan yararlanamayacak. Sigortalı çalıştırılmadığı için ilgili dönemlerde beyanname vermeyen işletmeler de destek kapsamı dışında tutulacak.

Destekler vergi ve SGK borçlarına mahsup edilebilecek

Destek ödemeleri, KOSGEB kayıtları ve sistem verileri üzerinden gerekli şartları karşıladığı belirlenen işletmelere yapılacak.

KOSGEB tarafından gerçekleştirilecek ödemeler, SGK’nın ilgili banka hesabına veya işletmenin GO Dijital Cüzdan hesabına aktarılabilecek.

Ödemelerin işletmelerin vergi dairesi ve SGK prim borçlarına mahsup edilmesine de imkan sağlanacak.

Ancak aynı destek unsuru için hem KOSGEB hem de Bakanlık desteğinden aynı anda yararlanılamayacak.

Başvuru süresi 6 ayı aşamayacak

Programa ilişkin başvurular için son tarih Bakanlık veya KOSGEB tarafından belirlenecek. Belirlenecek başvuru süresi, programın yürütme tarihinden itibaren 6 ayı geçemeyecek.

Ekonomim

Yazları, vargit çiçeği çıkana dek yaylada yaşayan biri olarak, Bayburt, Erzurum ve Kars’ı ziyareti; ihmal etmem. Ancak Kars her geçen yıl kendini daha da unutturuyor

Kars’a girince önce rüzgâr karşılar insanı. Sonra taş. Daha sonra da, taşın yanında duran, ona hiç benzemeyen binalar. Şehir, bir zamanlar kimliğini; bazaltın soğuk ve disiplinli dilinde kurmuştu. Bugün aynı sokaklarda o dilin yerini, sıradan beton cepheler, camlı balkon, zemin kat kafeler alıyor.

Peynir şehri Kars’ta marka değeri taşıyan eski kaşar, tezgâhlarda taze kaşara yeniliyor. Malakan geleneğinden süzülüp gelen peynircilik zamana yenik düşmüş. Kaz eti hâlâ Kars’la anılıyor; fakat soframıza gelen her “Kars kazı” artık Kars kazı değil. Merkezde kafe çok, bacası görünen fabrika az.

KARIŞTIR ÇAYINI ZAMAN ERİSİN AMA KARS ERİMESİN

Oysa kentin çeperinde bir organize sanayi bölgesi duruyor; şeker fabrikası hâlâ pancar alıyor. Kars’ın asıl gerilimi burada: Görünen şehir ile üreten şehir birbirinden kopuyor. Kimlik, vitrinde incelirken üretim de ya sahteleşiyor ya da kentin gündelik yüzünden siliniyor. Kars, asla kendini unutmamalı…

Düzgün kesme bazalt, yalancı sütunlar, kabartmalı bordürler, uzun koridorlu iç mekânlar ve “peç” denen şömine biçimli ısıtma sistemi... Bu yapı stoku bugün 190 tescilli örnekle ayakta. Vali Konağı, konsolosluk, ticaret odası, konservatuvar, vergi dairesi, otel: Şehir resmi yüzü hâlâ bu taşlarla bezeli.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Kars tarihi kimliğine dair…

Kars deyince akla ilk gelen?

Peynir. Bu tesadüf değil. Yüksek rakım, geç ısınan yaz, binlerce bitki türünün otladığı meralar ve uzun kış, sütü karakterli kılar. Kars kaşarı coğrafi işaretli bir üründür; menşe adı, üretim yöntemini anlatır.

Peki, Malakan geleneği?

Süt içen anlamına gelen Malakan, buraya yerleşen Rusların adı. Malakan peynirciliği zamana yenik düştü çünkü bilgi aileden aileye, köyden kente, kaptan etikete geçerken inceldi. Gravyer hâlâ canlı.

NOT

SAHİP OLDUKLARIYLA MARKALAŞAN KARS, SAHİP OLMA BİÇİMİNİ KAYBEDİYOR

Baltık ev markadır, ama evin yanına yükselen bina o markayı yutar. Eski kaşar markadır, ama taze kaşar o markanın üzerine oturur. Kars kazı markadır, ama dışarıdan gelen karkas o markayı kiraya verir. OSB ve şeker fabrikası gerçektir, ama kentin görünen hayatını kafe belirler. Kars’ı harcamayın.

KARS LÛGATI

Kars kaşarı: Kendine has aromasıyla inek sütünden üretilen, kentin en çok bilinen marka ürünü

Kars kazı: Bölgesinin sert kış ikliminde beslenen ve Kars mutfağının simgesi haline gelen ürün

Ani ören yeri: UNESCO dünya mirası listesinde yer alan, kentin tarihi ve turistik marka merkezi

Sarıkamış kayak merkezi: Kristal kar özellikleri ile kış turizminin ülkemizdeki önemi merkezi

Şeref OĞUZ-Ekonomim

İş ilişkisi, işçinin iş görme borcu ile işverenin ücret ödeme borcunun karşılıklılığına dayanmaktadır. Bununla birlikte işveren, iş organizasyonunu kurma ve işyerindeki düzeni sağlama amacıyla yönetim hakkına sahiptir. Disiplin yaptırımları bu hakkın görünüm biçimlerinden biri olmakla beraber, ücret kesme cezası diğer yaptırımlardan ayrılmaktadır.

Zira, ücret yalnızca yapılan işin karşılığı değil, işçinin ve ailesinin yaşamını sürdürmesini sağlayan temel ekonomik değerdir. Bu nedenle kanun koyucu, ücret üzerinde cezalandırma amacıyla tasarrufta bulunulmasını işverenin sınırsız takdirine bırakmamıştır.

Ücret kesme cezasının dayanağı

Ücret kesme cezasının temel dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 38’nci maddesi oluşturmaktadır. Düzenleme, disiplin amacıyla işçi ücretinden yapılan kesintiyi konu almaktadır. Vergi ve sosyal güvenlik primi gibi kanuni kesintiler, avans mahsubu, nafaka veya icra kesintileri ile işverene verilen zararın tazmini bu kurumla aynı nitelikte olmayıp, her birinin kendi hukuki dayanağı ve sınırları içinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Özellikle işçinin verdiği zararın veya sehven yapılan fazla ödemenin tek taraflı biçimde “ceza” adı altında ücretten düşülmesi, 38’nci madde kapsamına girmemektedir.

Ücret kesme cezasının uygulanma şartları

1. Cezanın sebebinin önceden belirlenmiş olması

İşveren, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya disiplin yönetmeliğinde gösterilmiş sebepler dışında ücret kesme cezası veremez.

Bu kural, “sözleşmesiz ceza olmaz” biçiminde ifade edilebilecek belirlilik ilkesini yansıtmaktadır. Bu nedenle, hangi davranışın hangi yaptırıma bağlandığı, işçinin önceden anlayabileceği açıklıkta düzenlenmesi ve kendisine bildirilmiş olması gerekmektedir.

2. Kusur, ölçülülük ve eşit davranma

Disiplin cezası, işyerinin düzeniyle bağlantılı ve kusurlu bir davranışa dayanmalıdır. Fiilin ağırlığı ile yaptırım arasında makul bir denge olmalı, aynı veya benzer durumdaki işçilere objektif bir neden olmaksızın farklı cezalar uygulanmamalıdır. Aynı fiil nedeniyle birden fazla ceza verilmemesi de önemlidir.

3. İşçiye gerekçeli bildirim yapılması

Kesintinin işçiye sebepleriyle birlikte derhal bildirilmesi zorunludur. Bildirimde isnat edilen fiil, olayın tarihi, sözleşmesel dayanak, cezanın tutarı ve hesap yöntemi açıkça gösterilmelidir.

4857 sayılı Kanun’un 109’ncu maddesi uyarınca bildirimin işçiye yazılı ve imza karşılığında yapılması, işçinin imzadan kaçınması durumunda da durumun tutanakla tespit edilmesi gerekmektedir.

4. Savunma ve disiplin prosedürü

Kanun’un 38’nci maddesinde, ücret kesme cezasından önce savunma alınmasını açıkça zorunlu kılan özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte savunma hakkı, olayın doğru değerlendirilmesi, ölçülülüğün sağlanması ve işverenin ispat gücünün korunması bakımından önemlidir. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya disiplin yönetmeliği savunma alınmasını ya da disiplin kurulu kararı verilmesini öngörüyorsa bu usule uyulmalıdır. İşçiye isnadı öğrenmesi ve makul sürede açıklama yapması için fırsat tanınması, iyi uygulamanın temel unsurudur.

Kesinti sınırı, bordro ve bakanlık hesabı

Ceza olarak yapılacak kesintiler, bir ayda iki gündelikten; parça başına veya yapılan iş miktarına göre ücret alanlarda ise işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz. Bu sınır, yaptırımın geçim hakkını aşırı ölçüde zedelemesini önlemeyi amaçlamaktadır.

Kesinti ücret hesap pusulasında ayrı ve anlaşılır biçimde gösterilmesi ve işveren tarafından da bu kesinti tutarları için ayrı hesap tutması gerekmektedir.

Kesilen para işverenin geliri değildir. İşçilerin eğitimi ve sosyal hizmetlerinde kullanılmak üzere, kesinti tarihinden itibaren bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının belirttiği banka hesabına yatırılması ve ödeme dekontunun bildirim, savunma, disiplin kararı ve bordro kaydı birlikte muhafaza edilmesi gerekmektedir.

Hukuka aykırılığın sonuçları ve yargı denetimi

İş Kanunu’nun 102/b maddesi uyarınca 38. maddeye aykırı ücret kesme cezası verilmesi veya kesintinin sebebi ve hesabının bildirilmemesi idari para cezasına (9.943 TL/2026 yılı) tabidir.

İdari para cezası yaptırımı, işçinin özel hukuk taleplerinden bağımsızdır. İşçi, haksız kesilen tutarın ücret alacağı olarak iadesini ve koşulları varsa faizini isteyebilir. Ücretin kanun veya sözleşme şartlarına uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi, somut olayın özelliklerine göre İş Kanunu’nun 24/II-e maddesi kapsamında haklı fesih sebebi oluşturabileceğinden uygulamada bu hususa da dikkat edilmesi gerekmektedir.

Ücret kesme cezası her durumda yargı denetimine açıktır. Bu çerçevede, mahkeme; düzenlemenin sözleşmesel dayanağını, fiilin gerçekleşip gerçekleşmediğini, işçinin kusurunu, usule uyulup uyulmadığını, cezanın ölçülülüğünü ve kesinti sınırını incelemektedir.

Sonuç olarak; ücret kesme cezası, işverenin disiplin yetkisinin kanunla sınırlandırılmış özel bir aracıdır. Hukuka uygunluk yalnızca işçinin bir kuralı ihlal etmesine değil, ihlalin ve yaptırımın önceden belirlenmesine, kusur ve ölçülülük değerlendirmesine, usulüne uygun bildirime, aylık üst sınıra ve kesilen tutarın amacına uygun şekilde Bakanlık hesabına aktarılmasına bağlıdır. Bu nedenle işverenler bakımından güvenli yaklaşım, cezayı otomatik bir bordro işlemi olarak değil, her aşaması belgelenen bir disiplin süreci olarak yönetmeleri önemlidir.

Ekonomim.com | Celal ÖZCAN

*Azami 36 ay olan taksit süresi 72 aya çıkartılmış,

*1.000.000 TL olan teminatsız taksitlendirme sınırı 10.000.000 TL’ye yükseltilmiştir.

Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 16/6/2026 tarihli ve 33282 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan (Seri:B Sıra No:20) Tahsilat Genel Tebliği uyarınca SGK’ya olan borçları için 31/8/2026 tarihine kadar tecil ve taksitlendirme başvurusunda bulunan borçlulara münhasıran, tecil faizi oranı % 39 yerine % 29 olarak uygulanması sağlanmıştır.

31/8/2026 tarihine kadar yapılacak başvurularda şartlar da kolaylaştırıldı!

Borçların tecil ve taksitlendirilebilmesi için aranılan şartlarda biri de “borçlunun çok zor durumda” bulunmasıdır. Borçlunun çok zor durumda olup olmadığının belirlenmesi ve çok zor durumda bulunduğu anlaşılan borçlulara yönelik taksit sayısının belirlenmesi sırasında 2024/12 sayılı Genelgeye göre borçlunun likidite oranı;

*”0,51” ila “1,00” aralığında olması halinde azami 36 aya kadar,

*”0,50” ve altında olması durumunda ise azami 72 aya kadar

eşit taksitler halinde ödenmesini sağlayacak şekilde ödeme planı hazırlanabilmektedir.

Likidite oranı 1,00’ın üzerinde olan borçluların ise çok zor durumda olmadıkları kabul edilerek tecil ve taksitlendirme başvuruları kabul edilmemektedir.

31/8/2026 tarihine kadar yapılacak başvurularda likidite üst sınır uygulaması yapılmayacak.

SGK tarafından yayımlanan 31/7/2026 tarihli Genel Yazıda 31/8/2026 tarihine kadar yapılacak tecil ve taksitlendirme başvurularında likidite oranına ilişkin üst sınır uygulaması yapılmayacağı açıklanmıştır.

Haliyle evvelce tecil ve taksitlendirme başvurusunda bulunmuş olmalarına rağmen likidite oranı 1,00’ın üzerinde olması nedeniyle başvuruları reddedilmiş olan borçlular da dahil olmak üzere 31/8/2026 tarihine kadar ilgili SGK Müdürlüğüne tecil ve taksitlendirme başvurusunda bulunarak ilk taksit tutarını da 31/8/2026 tarihinde ödeyen borçluların kalan borçlarını %29’luk oran üzerinden hesaplanacak tecil faiziyle birlikte taksitler halinde ödemelerine imkân sağlanmıştır.

Ayrıca, SGK Genel Yazısına göre 31/8/2026 tarihine kadar tecil ve taksitlendirme başvurusunda bulunan borçlulardan;

*36 aya kadar taksit talep edenlerden çok zor durum raporu ve mali durum bildirim belgesinin ibraz edilmesi istenilmeyecek.

*37 ila 72 ay arasında taksit talep edenlerden çok zor durum halinde olup olmadıklarının belirlenmesi amacıyla çok zor durum raporu ve mali durum bildirim belgesinin ibraz edilmesi istenilecektir.

Teminat şartına geldiğimizde,

Ödeme vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borç aslı ile bu borçlara isabet eden gecikme zammının 10.000.000 TL’nin altında olması halinde borçludan teminat gösterilmesi istenilmeyecektir. Toplam borcun 10.000.000 TL’nin üzerinde olması halinde ise 10.000.000 TL’yi aşan kısmın yarısı kadar teminat gösterilmesi gerekecektir.

Özel nitelikteki inşaat işyerlerinin borçları için de tecil başvurusunda bulunulabilir.

Özel nitelikteki inşaat işyerlerinden dolayı yapı kullanım izin belgesi alınabilmesi için işverenlerince SGK’dan ilişkisizlik belgesi alınması şarttır. İlişiksizlik belgesi alınabilmesi için de SGK ‘ya prim ve idari para cezası borcunun bulunmaması esastır.

SGK’ya prim ve idari para cezası borcu bulunan özel nitelikteki inşaat sahiplerince ilerleyen süreçte ilişkisizlik belgesi alınacağı, prim ve idari para cezası borçlarının ilişiksizlik belgesinin alınmasından önce ödeneceği gerekçesiyle tecil ve taksitlendirme başvurusunda bulunmadıkları sıklıkla görülmektedir.

Tecile bağlanan borçlar için tecil faizinin günlük hesaplandığı, ödeme planına bağlanan taksitlerin vade tarihinden önce ödenmesi halinde tecil faizinin ödemenin yapılacağı tarihe kadar hesaplanacağı, ayrıca ilişkisizlik belgesine ihtiyaç duyulan tarihte kalan taksitlerin tamamının bir defada ve ödemenin yapıldığı tarihe kadar hesaplanacak tecil faiziyle birlikte ödenmesinin mümkün olduğu da göz önünde bulundurularak, özel nitelikteki inşaat sahiplerinin de 31/8/2026 tarihine kadar getirilen ödeme kolaylığından yararlanmak amacıyla tecil başvurusunda bulunmaları yerinde olacaktır.

SGK borçlularına önerim

Ödeme vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borçlarının 31/8/2026 tarihine kadar tecil ve taksitlendirilmesi halinde tecil faizinin % 39 yerine % 29’luk oran üzerinden hesaplanacağı, başka bir ifadeyle 31/8/2026 tarihine kadar yapılacak başvurularda tecil faizinin 1/9/2026 sonrası tecil başvurularına göre yaklaşık 1/4 oranında daha az hesaplanacağı; ayrıca başvuru sırasında 36 aya kadar taksit talebinde bulunulması halinde çok zor durum halinin kanıtlanması cihetine gidilmeyeceği dikkate alınarak 31/8/2026 tarihine kadar (pazartesi günü son tarih) tecil başvurusunda bulunmaları önerilmektedir.

Borçların tecil ve taksitlendirilmesi halinde borçlulara sağlanan ödeme kolaylığının dışında, vadesi geçmiş borçlarından dolayı prim teşviklerinden ve asgari ücret desteğinden yararlanamayan işverenlerin, borçların tecile bağlanması sonrasında ilgili kanunlarda öngörülen şartların sağlanması kaydıyla prim teşvik ve desteklerinden yararlanmaları da mümkün hale gelecektir.

Sonuç olarak SGK’ya olan borçlar için en geç 31/8/2026 Pazartesi gününe kadar tecil başvurusunda bulunulması borçluların menfaatine olacaktır.

Karar | Eyüp Sabri DEMİRCİ

Hazine destekli yatırım ve işletme kredilerinde faiz yükünün önemli bir bölümünün karşılandığına dikkat çeken Şimşek, yeni düzenlemenin kapsamına ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Yaptığımız yeni düzenlemeyle kredi koşullarını tam olarak karşılayamayan esnafımızın da finansmana erişimini kolaylaştırıyoruz.”

Şimşek, üretim, yatırım ve istihdam sağlayan esnafa desteğin devam edeceğini vurgulayarak, “Üreten, yatırım yapan ve istihdam sağlayan esnafımızın her zaman yanında olmaya devam edeceğiz” değerlendirmesinde bulundu.

Vergi ve prim borcu bulunan esnafa kredi imkanı

Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen kriterleri karşılayan esnaf ve sanatkârların, vergi ve sosyal güvenlik prim borçları bulunsa da daha düşük oranlarda sübvanse edilen kredilerden yararlanabilmelerine imkân sağlandı.

Düzenlemeyle Hazine faiz indirimi oranları bazı gruplarda yüzde 50 yerine yüzde 40, yüzde 100 yerine yüzde 80 ve yüzde 60 yerine yüzde 48 olarak uygulanacak. Kaybolmaya yüz tutan bazı meslek kollarına kullandırılan kredilerde belirli şartların aranmayacağı uygulamanın süresi de 31 Aralık 2027’ye kadar uzatıldı.

Dünya

2021 yılında uygulamaya alınan ve kamuoyunda tartışmalara neden olan KKM’de bakiye sıfıra düştü. Böylece Kur Korumalı Mevduat uygulaması fiilen sona erdi.

KKM bakiyesi üç haftada 157 milyon liradan sıfıra indi

BDDK verilerine göre, üç hafta önce 157 milyon lira olan KKM bakiyesi, önce 51 milyon liraya, geçen hafta ise 4 milyon liraya geriledi. Bugün yayımlanan son verilerde bakiyenin tamamen sıfırlandığı görüldü.

Dünya

Söz konusu Genel Tebliğin 16’ncı maddesinin birinci fıkrası ile Başkanlığımız, Tebliğde belirlenen süreleri dijital.gib.gov.tr adresinde ilan ederek uzatmaya yetkili kılınmıştır.

Bu kapsamda, söz konusu Genel Tebliğin 12’nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “Taksi ile yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan mükellefler (ticari kazançları basit usulde tespit edilenler dâhil) 1/9/2026 tarihine kadar, bu Tebliğ ve ilgili kılavuzlarda belirlenen teknik özellikleri taşıyan ve Bakanlıkça onay verilmiş Taksi Mali Cihazları satın alarak kullanmaya başlamak zorundadır.” düzenlemesinde belirtilen 1/9/2026 tarihinin,

16/11/2026 tarihine uzatılması uygun bulunmuştur.

Duyurulur.

IMF'in tahminlerine göre 2030'da zirve değişmese de hemen arkasındaki yarış birkaç milyar dolarlık farka kadar daralacak.

Türkiye'nin listedeki yeri ise dünyanın en büyük 20 ekonomisi arasındaki konumunu koruyacağına işaret ediyor.

IMF'nin Dünya Ekonomik Görünümü tahminlerine göre küresel nominal GSYH'nin 2030'da 150,3 trilyon dolara ulaşması öngörülüyor.

ABD'nin 37,7 trilyon dolarla dünyanın en büyük ekonomisi olması, Çin'in 26 trilyon dolarla ikinci sırada kalması bekleniyor.

Listenin en dikkat çekici rekabeti ise Almanya ile Hindistan arasında yaşanacak. Almanya'nın 6,178 trilyon, Hindistan'ın 6,173 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğe ulaşacağı tahmin edilirken iki ülke arasındaki fark sadece 5 milyar dolar olacak.

Türkiye'nin 17'nci büyük ekonomi olması bekleniyor

Türkiye'nin ise 2030'da 1,934 trilyon dolarlık nominal GSYH ile dünyanın 17'nci büyük ekonomisi olması bekleniyor. Türkiye'nin küresel ekonomiden alacağı payın da yüzde 1,3 olacağı tahmin ediliyor.

Listenin ilk 20'sindeki ülkeler ve 2030'daki GSYH ve kürsel ekonomideki paylarına ilişkin tahminler ise şöyle:

1. ABD - 2030 GSYH - 37,678 trilyon dolar, pay yüzde 25,1

2. Çin - 2030 GSYH - 26,047 trilyon dolar, payı yüzde 17,3

3. Almanya - 2030 GSYH - 6,178 trilyon dolar, payı yüzde 4,1

4. Hindistan - 2030 GSYH - 6,173 trilyon dolar, payı yüzde 4,1

5. Birleşik Krallık - 2030 GSYH - 5,148 trilyon dolar, payı yüzde 3,4

6. Japonya - 2030 GSYH - 5,002 trilyon dolar, payı yüzde 3,3

7. Fransa - 2030 GSYH - 4,004 trilyon dolar, payı yüzde 2,7

8. Brezilya - 2030 GSYH - 3,204 trilyon dolar, payı yüzde 2,1

9. İtalya - 2030 GSYH - 3,046 trilyon dolar, payı yüzde 2,0

10. Kanada - 2030 GSYH - 3,008 trilyon dolar, payı yüzde 2,0

11. Rusya - 2030 GSYH - 2,592 trilyon dolar, payı yüzde 1,7

12. Meksika - 2030 GSYH - 2,549 trilyon dolar, payı yüzde 1,7

13. Avustralya - 2030 GSYH - 2,484 trilyon dolar, payı yüzde 1,7

14. İspanya - 2030 GSYH - 2,472 trilyon dolar, payı yüzde 1,6

15. Güney Kore - 2030 GSYH - 2,267 trilyon dolar, payı yüzde 1,5

16. Endonezya - 2030 GSYH - 2,082 trilyon dolar, payı yüzde 1,4

17. Türkiye - 2030 GSYH - 1,934 trilyon dolar, payı yüzde 1,3

18. Hollanda - 2030 GSYH - 1,655 trilyon dolar, payı yüzde 1,1

19. Suudi Arabistan - 2030 GSYH - 1,650 trilyon dolar, payı yüzde 1,1

20. Polonya - 2030 GSYH - 1,388 trilyon dolar, payı yüzde 0,9

Dünya

Şirketin rekor kıran finansal sonuçlarına rağmen Nvidia hisseleri, bilanço açıklamasının ardından yüzde 1,3 değer kaybetti.

Hisselerdeki düşüş, Nvidia'nın güçlü bilanço sonuçlarından ziyade yatırımcıların yapay zeka harcamalarına ilişkin artan endişelerini yansıttı.

Piyasada, teknoloji şirketlerinin yapay zeka altyapısına yaptığı dev yatırımların sürdürülebilirliği ve bu harcamaların beklenen getiriyi sağlayıp sağlayamayacağı konusunda kaygılar giderek güçleniyor.

Nvidia yönetiminin dikkat çektiği talep artışı ile ilgili en temel kritiklerden biri, gelir tarafındaki yükselişe rağmen marjlarda baskı olması. Analistlere göre, şirket büyüyor ancak bu büyümenin maliyeti de yükseliyor.

Gelirin ne kadar arttığına bakmak yeterli olmayabilir. Şirket gelecek dönemdeki talep artışını karşılayabilmek için kapasite hazırlığı yapıyor.

Analistler, izlenmesi gereken önemli bir diğer risk unsurunun şirketlerin kendi çiplerini geliştirmeye başlamaları olduğuna, bu konuda özellikle Çin’den gelen baskıların uzun vadede rekabet unsuru olarak takip edilmeye devam edilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Deniz Güldağ-Ekonomim

Sayı : 62030549-120[70-2017/207]-162467 09.06.2017

Konu : Yurt dışında ödenen kredi faiz tutarının Türkiye’de elde edilen kira gelirinden indirim konusu yapılıp yapılmayacağı.

İlgi : 13/03/2017 tarih ve 296948 sayılı özelge talep formunuz.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, yurt dışında yaşadığınız ve yurt dışından kullandığınız kredi ile Türkiye’de bir daire satın aldığınız belirtilerek, söz konusu kredi faizinin, gayrimenkul sermaye iradı beyanından indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde, gayrimenkul sermaye iradının tarifi yapılmış ve bu kapsamda binaların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratların da gayrimenkul sermaye iradı olduğu hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 21 inci maddesinde; “Binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen hasılatın (2016 takvim yılı gelirleri için) 3.800 TL.’si Gelir Vergisinden müstesnadır. İstisna haddi üzerinde hasılat elde edilip beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi halinde, bu istisnadan yararlanılamaz.

Ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar ile (6322 sayılı Kanunun 5. maddesiyle değişen ibare; Yürürlük 15.06.2012 [01.01.2013 tarihinden sonra elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere]) istisna haddinin üzerinde hasılat elde edenlerden, beyanı gerekip gerekmediğine bakılmaksızın ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarının gayri safi tutarları toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için yer alan tutarı (2016 takvim yılı gelirleri için: 110.000-TL) aşanlar bu istisnadan faydalanamazlar.” hükümlerine yer verilmiştir.

Diğer taraftan; anılan Kanunun 74 üncü maddesinde, gerçek gider yönteminin tercih edilmesi halinde, gayrimenkul sermaye iradının safi tutarının tespitinde hangi harcamaların gider olarak dikkate alınacağı düzenlenmiş olup, söz konusu maddede, yurt dışından kullanılan krediye ilişkin ödenen faiz tutarlarının indirim olarak dikkate alınacağı hususunda herhangi bir hükme yer verilmemiştir.

Buna göre, bir takvim yılı içerisinde elde edilen konut kira gelirinin, ilgili yıl için belirlenen istisna tutarını aşması halinde beyan edilmesi gerekmekte olup, ayrıca Gelir Vergisi Kanununun 74 üncü maddesi çerçevesinde, yurt dışından kullanılan krediye ilişkin ödenen faiz tutarlarının, Türkiye’de elde edilen kira gelirinden indirim konusu yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Planlanan düzenlemenin içeriği

Planlanan düzenleme ile para piyasası fonu kazançları üzerinden, tarafın kim ol­duğuna bakılmaksızın %10 stopaj yapıla­cak. Bu düzenlemenin etkisi, elbette yerli ve yabancı yatırımcılar bakımından farklı sonuçlar doğurabilecektir.

Yerli kurumlarda durum

Sermaye şirketleri ile kanunda belirtilen nitelikteki bazı kurumsal yatırımcıların GVK Geçici 67'nci maddenin birinci fıkra­sı kapsamındaki kazançları için stopaj ora­nı halen %0.

Bu durum, yerli şirketlerin para piyasası fonu kazançlarının vergiden istisna olduğu anlamına gelmiyor. Kazanç, kurum kazancı­na dahil edilerek üçer aylık dönemlerde geçi­ci vergiye, yıllık olarak da kurumlar vergisine tabi tutuluyor. Stopaj yapılmaması yalnızca üç aylık bir finansman avantajı sağlıyor; yeni %10 stopaj tutarı ise geçici vergi ve kurumlar vergisinden mahsup edilebilecek.

Yabancı yatırımcıda durum ve etkisi

Asıl önemli değişiklik yabancı yatırım­cılar bakımından ortaya çıkıyor. Mevcut sistemde, gerekli şartları taşıyan yaban­cı yatırımcıların geçici 67 kapsamındaki gelirlerinde de %0 stopaj uygulanıyor. Ye­ni düzenlemede ise para piyasası fonu ka­zançlarına uygulanacak %10 stopaj, yaban­cı yatırımcı açısından nihai vergi olacak.

Stopajın, fon katılma belgelerinin fona iadesinde ortaya çıkacak kâr kısmından alınacağını hatırlatalım. Yabancı yatırımcı, getirdiği dövizi yatırım sonrasında çıkışta döviz getirisinin üzerinde bir kâr kalıp kal­madığına bakacak; kur beklentisi ve alter­natif piyasalardaki getiriyi hesaba katarak yatırımını yönlendirecektir. Vergi sonrası getirinin azalması, para piyasası fonlarının cazibesini etkileyebilir ve bazı yabancı ya­tırımcıların borsaya veya daha uzun vadeli tahvil ve hisse senedi yatırımlarına yönel­mesini sağlayabilir, bir kısım yabancının da ilk etapta çıkışına neden olabilir. Ancak bu koşullarda yabancının elinde hâlâ reel an­lamda ciddi bir getiri kalacağı için bu ter­cihin önemli bir boyuta ulaşmayacağını de­ğerlendiriyoruz.

Asıl amaç: Sermayeyi yönlendirmek

Düzenlemenin temel amacının yalnız­ca bütçeye gelir sağlamak değil, kısa vade­li sermayeyi daha uzun vadeli ve üretken alanlara yönlendirmek olduğu anlaşılıyor. Para piyasası fonları; günlük likidite, düşük risk ve yüksek faiz ortamında sundukları cazip getiriyle hem şirketlerin geçici nakit­leri hem de yabancı yatırımcıların TL ya­tırımları açısından önemli bir araç haline geldi. %10 stopaj bu avantajı azaltsa da hâlâ ciddi bir avantaj olduğu aşikârdır.

Nitekim düzenlemenin etkisi, ne kadar vergi tahsil edileceğinden çok, para piyasa­sı fonlarından çıkacak kaynağın nereye yö­neleceğiyle ölçülmelidir. Kaynak daha uzun vadeli TL varlıklara veya üretken yatırım­lara giderse amaç gerçekleşmiş olur; Türki­ye'nin vergi sonrası getirisi cazibesini kay­bedip para ülke dışına çıkarsa sonuç ter­si olabilir. Bize göre kamuoyuna yansıyan %10 oranı böyle bir etkiye neden olmaya­caktır; oran belirlenirken yabancı yatırım­cının vergi sonrası getirisi ve Türkiye'nin benzer ülkeler karşısındaki rekabet gücü de muhtemelen değerlendirilmiştir.

Bütün bu değerlendirmelerin kesin­leşmesi için Cumhurbaşkanı Kararı'nın Resmî Gazete'de yayımlanmasını ve dü­zenlemenin nihai şeklini görmek gerekiyor.

Dünya | Osman ARIOĞLU

YMM Fikret GÜLER

Linkedin paylaşımından alıntı yapılmıştır.

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.