Borsa İstanbul'da işlem gören dört kulübün KAP'a açıkladığı Haziran 2025-Mayıs 2026 hesap dönemine ilişkin finansal durum raporlarına göre kulüplerin reklam, sponsorluk ve isim hakkı gelirleri toplam 10,8 milyar lira olurken, stat, loca, kombine, bilet ve VIP gelirlerinden oluşan maç hasılatı 11,3 milyar lirayı buldu.

Dört büyüklerin mağazacılık ve lisanslı ürün satışlarından elde ettiği gelir de 13,8 milyar liraya ulaştı. Böylece mağazacılık ve lisanslı ürün satışları, kulüplerin toplam gelirleri içinde önemli bir pay oluşturdu.

Kulüplerin UEFA organizasyonları, katılım ve performans gelirleri ise aynı dönemde 4,6 milyar lira olarak kayıtlara geçti. Dört büyükler aynı dönemde 2,6 milyar liralık naklen yayın gelirini kasaya ekledi.

En fazla gelir mağazacılık ve lisanslı ürün satışlarından

Dört büyüklerin bu dönemdeki en önemli gelir kaynağı mağazacılık ve lisanslı ürün satışları oldu. Bu kalemden elde edilen 13,8 milyar liralık gelir, kulüplerin toplam gelirlerinin yüzde 30'una karşılık geldi.

Bu dönemde dört büyükler arasında en yüksek gelire sahip kulüp 20,7 milyar lirayla Galatasaray oldu. Bu takımı 13,6 milyar lira gelirle Fenerbahçe, 7 milyar lira gelirle Beşiktaş, 4,1 milyar lira gelirle Trabzonspor izledi.

Galatasaray'da mağaza satışları 6,2 milyar lirayı aştı

Dört büyükler arasında 20,7 milyar lirayla en yüksek geliri elde eden Galatasaray'da en büyük pay mağaza satışlarından geldi. Sarı-kırmızılı kulüp bu kalemden 6,2 milyar lira, loca, VIP ve kombine satışlarından ise 5,2 milyar lira gelir sağladı.

Sponsorluk, reklam ve isim hakkı gelirleri 4,8 milyar liraya yaklaşırken, Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi'nden elde edilen UEFA gelirleri 3,1 milyar lirayı aştı. Yayın haklarından 757 milyon lira, sporcu transferi, kiralama ve yetiştirmeden ise 584 milyon lira gelir elde edildi.

Fenerbahçe'de lisanslı ürün satışları ilk sırada

Toplam geliri 13,6 milyar liraya ulaşan Fenerbahçe'de en büyük gelir kaynağı lisanslı ürün satışları oldu. Sarı-lacivertliler bu alandan 4,3 milyar lira kazanırken, söz konusu kalem toplam hasılatın yüzde 31,6'sını oluşturdu.

Reklam, sponsorluk ve isim hakkı gelirleri 3,7 milyar lira, stat gelirleri ise 3,2 milyar lira olarak gerçekleşti. Katılım ve performans gelirleri 1,3 milyar lirayı aşarken, naklen yayından 688 milyon lira, transferlerden ise 314 milyon liraya yakın gelir sağlandı.

Beşiktaş'ta maç ve kombine gelirleri öne çıktı

Beşiktaş'ın 7 milyar lirayı aşan toplam hasılatında ilk sırayı maç hasılatı ile kombine ve loca gelirleri aldı. Siyah-beyazlıların bu kalemden elde ettiği gelir 2,25 milyar liraya ulaşırken, lisanslı ürün satışları da 2,17 milyar lirayla hemen arkasında yer aldı.

Kulüp sponsorluk ve reklamdan 900 milyon lira, isim ve lisans haklarından 857 milyon lira gelir elde etti. Yayın gelirleri 561 milyon lirada kalırken, UEFA gelirleri 127 milyon lira olarak kaydedildi.

Trabzonspor'da en büyük gelir sponsorluktan

Toplam hasılatı 4,1 milyar liraya yaklaşan Trabzonspor'da en yüksek gelir reklam ve sponsorluklardan geldi. Bordo-mavili kulüp bu kalemden 1,4 milyar liraya yakın gelir sağladı.

Mağazacılık gelirleri 1,16 milyar lirayı bulurken, maç, kombine, loca ve bilet satışlarından 651 milyon lira elde edildi. Naklen yayın gelirleri 622 milyon lira olurken, UEFA gelirleri ise 41 milyon lirada kaldı.

AA

Google CEO’su Sundar Pichai, Gemini’nin ulaştığı kullanıcı sayısıyla şirketin “şimdiye kadarki en hızlı büyüyen ürünü” haline geldiğini belirtti.

Google'ın 1 milyarı geçen 14'üncü ürünü

Gemini, 1 milyar kullanıcı seviyesine ulaşan Google ürünleri arasına da katıldı. Yapay zeka uygulaması; Chrome, Gmail, Google Maps ve YouTube gibi servislerin ardından şirketin bu sınırı aşan 14’üncü ürünü oldu.

OpenAI da kısa süre önce ChatGPT’nin dünya genelinde 1 milyardan fazla kişi tarafından kullanıldığını açıklamıştı.

Ancak Gemini’nin büyüme hızında önemli bir ayrıntı öne çıktı. ChatGPT’den yaklaşık dört ay sonra, ilk olarak Bard adıyla piyasaya çıkan Gemini, 2024 yılında bağımsız bir uygulamaya dönüştü. Böylece Gemini, 1 milyar kullanıcı seviyesine ulaşma süresi açısından ChatGPT’nin önüne geçti.

Günde 150 milyondan fazla görsel üretiliyor

Google’ın paylaştığı bilgilere göre Gemini kullanıcılarının önemli bir bölümü uygulamanın sesli modundan yararlanıyor. Canlı kamera görüntüsü ve ekran paylaşımı gibi özelliklerin gerçek zamanlı sorunların çözümünde kullanımı da artıyor.

Gemini üzerinden günlük 150 milyondan fazla görsel üretildiği belirtilirken Google, yapay zeka asistanını diğer uygulama ve hizmetlerine de giderek daha fazla entegre ediyor.

Google'ın veri avantajı tartışılıyor

Gemini’nin hızlı yükselişi, Google’ın internette sahip olduğu erişim gücüne ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme getirdi.

Siber güvenlik şirketi Cloudflare’ın paylaştığı verilere göre Google’ın yapay zeka modelleri için kullandığı web tarayıcıları, şirketin arama motoru tarayıcılarıyla benzer erişim imkanlarına sahip.

Veriler, Google’ın OpenAI’a kıyasla yüzde 300’ün üzerinde, Anthropic ve Meta’ya göre ise yüzde 400’ün üzerinde daha fazla web içeriğine erişebildiğini ortaya koyuyor.

Cloudflare CEO’su Matthew Prince de daha önce yaptığı değerlendirmede, yapay zeka yarışında veri erişiminin belirleyici olması halinde Google’ın rakiplerine karşı önemli bir yapısal avantaja sahip olduğunu savunmuştu.

Prince, Gemini’nin yükselişinin yalnızca çipler veya araştırmacılarla açıklanamayacağını, Google’ın internette daha geniş verilere ulaşabilmesinin de bunda önemli rol oynadığını öne sürmüştü.

Dünya

Türkiye genelinde 1 milyon 215 bin 24 mükellef tarafından verilen kurumlar vergisi beyannameleri ile 6 trilyon 971 milyar 232 milyon 11 bin 841 TL matrah beyan edildi. Beyan edilen bu tutar üzerinden toplam 1 trilyon 614 milyar 791 milyon 537 bin 584 TL kurumlar vergisi tahakkuk ettirildi.

Vergilendirme dönemi için her bir mükellef kurum ortalama 5 milyon 737 bin 526 TL matrah beyanında bulunurken, bu matrah üzerinden mükellef başına ortalama 1 milyon 329 bin 20 TL kurumlar vergisi tahakkuk etti.

En fazla vergi tahakkuk ettirilen ilk 100 mükellefin illere göre dağılımında zirvede 80 mükellef ile İstanbul yer aldı. İstanbul'u 14 mükellef ile Ankara takip ederken; İzmir, Antalya, Konya, Kocaeli, Muğla ve Kastamonu'dan 1'er mükellef ilk 100 listesine girmeyi başardı.

Bankalar listeye damga vurdu

Açıklanan ilk 20 kişilik listede ilk sırayı 70 milyar 394 milyon 682 bin 568 TL tahakkuk eden vergi tutarı ile Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası A.Ş. aldı.

2. ve 5. sırasındaki kurumlar isimlerinin açıklanmasını istemezken, 3. sırada 22 milyar 908 milyon TL ile Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O., 4. sırada ise 20 milyar 77 milyon TL ile Türkiye Garanti Bankası A.Ş. yer buldu.

Bankacılık sektörünün ağırlığını koruduğu listenin devamında 6. sırada QNB Bank A.Ş., 7. sırada LC Waikiki Mağazacılık Hizmetleri Ticaret A.Ş., 8. sırada Emin Evim Tasarruf Finansmanı A.Ş., 9. sırada Citibank A.Ş. ve 10. sırada Allianz Sigorta A.Ş. sıralandı.

İlk 20 sıralamasının geri kalanında ise sırasıyla Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş., Türkiye Sigorta A.Ş., Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş., Unilever Sanayi ve Ticaret Türk A.Ş., BİM Birleşik Mağazalar A.Ş., Türkiye Emlak Katılım Bankası A.Ş., Fuzul Tasarruf Finansman A.Ş., Türkiye Hayat ve Emeklilik A.Ş., Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü ve Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. yer aldı.

Üç büyük ilin verilerine bakıldığında; İstanbul 437 bin 754 mükellef ile Türkiye genelinin yüzde 36,03'ünü oluştururken, beyan ettiği 3 trilyon 987 milyar TL matrah ile toplam matrahın yüzde 57,20'sini ve tahakkuk eden 977 milyar 860 milyon TL vergi ile toplam verginin yüzde 60,51'ini tek başına sağladı.

Ankara, 127 bin 7 mükellef ve yüzde 10,45'lik pay ile 977 milyar 52 milyon TL matrah beyan ederek toplam verginin yüzde 13,73'üne denk gelen 221 milyar 750 milyon TL vergi tahakkuk ettirdi.

İzmir ise 75 bin 18 mükellef ile yüzde 6,17 pay alarak 280 milyar 804 milyon TL matrah beyan etti ve 64 milyar 278 milyon TL vergi tahakkuk ettirerek toplam vergi içinden yüzde 3,98 pay aldı.

Diğer iller ise toplamda 575 bin 245 mükellef ile tahakkuk eden verginin yüzde 21,78'ini oluşturdu.

Ekonomim

Kaynaklara göre anlaşma henüz kesinleşmedi ve görüşmelerin sonuçsuz kalma ihtimali de var.

Kaynaklardan biri, Decart’ın ekibinin Anthropic’in sonuç çıkarma ve performans birimine katılacağını söyledi.

Decart’ın dünya modelleri, otonom sürüş ve e-ticaret gibi çeşitli uygulama alanlarında işletmelere yardımcı olmayı amaçlıyor. Örneğin, şirketin Lucy AI modeli, bir kişinin canlı videosunu alarak bunu, sanki o kişi gerçekten bir elbiseyi veya çantayı deniyormuş gibi gösteren gerçek zamanlı, yüksek çözünürlüklü video oluşturmak için kullanabilir. Şirkete yatırım yapan e-ticaret platformu eBay, aynı zamanda Decart’ın müşterilerinden biri.

Bir kaynak, Decart’ın yapay zekayı kullanarak canlı video akışlarını anında değiştirebilme yeteneğinin, yüksek kaliteli altyapı yeteneklerine sahip olduğunu gösterdiğini belirtti.

Girişim, 2023 yılında üç İsrailli mühendis, Dean ve Orian Leitersdorf kardeşler ile Moshe Shalev tarafından kuruldu.

Bloomberg HT

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 8 milyar 533 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Yıllıklandırılmış verilere göre, haziran ayında cari açık yaklaşık 38,9 milyar dolar olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 76,5 milyar dolar açık verdi. Aynı dönemde hizmetler dengesi 63,7 milyar dolar fazla, birincil ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 24,2 milyar dolar ve 2 milyar dolar açık kaydetti.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler haziranda 6 milyar 851 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu kalem altında taşımacılık hizmetleri ve seyahat kalemlerinden kaynaklanan net gelirler sırasıyla 2 milyar 597 milyon dolar ve 4 milyar 857 milyon dolar oldu.

Ekonomim

Bu süreçte cinsiyetler arasındaki dijital makas da hızla kapandı. 2017’de erkeklerde yüzde 75,1, kadınlarda yüzde 58,7 olan kullanım oranları; 2026’ya gelindiğinde erkeklerde yüzde 94,8’e, kadınlarda ise yüzde 89,9’a ulaştı. Böylece 10 yıl önce 16,4 puan olan cinsiyetler arası fark 4,9 puana kadar geriledi.

Güneydoğu, İstanbul’a yetişmek üzere

Bilişim altyapısının yaygınlaşmasıyla birlikte hanelerin evden internete erişim imkanı 2017’deki yüzde 80,7 seviyesinden 2022’de yüzde 94,1’e, 2026’da ise yüzde 96,9’a yükseldi. Bölgesel verilere göre, hanelerde internet erişim oranında yüzde 99,6 ile İstanbul zirvedeki yerini korurken, en büyük sürprizi Güneydoğu Anadolu yaptı. 2017’de yüzde 71,5 ile alt sıralarda yer alan Güneydoğu Anadolu, 10 yılda 26,3 puanlık sıçramayla erişim oranını yüzde 97,8’e çıkararak İstanbul’un ardından ikinci sıraya yerleşti. Ege yüzde 97,5 ile üçüncü sırada yer alırken, internet erişim oranının en düşük kaldığı bölgeler ise yüzde 93,1 ile Kuzeydoğu Anadolu, yüzde 93,6 ile Doğu Karadeniz ve yüzde 93,7 ile Batı Karadeniz oldu.

E-devlet’i en çok gençler kullandı

Kamu hizmetlerinin dijitalleşme hızı da istatistiklere yansıdı. İnternet üzerinden e-devlet hizmetlerinden yararlanan bireylerin oranı 2017’deki yüzde 42,4 seviyesinden 2022’de yüzde 68,7’ye, 2026’da ise yüzde 76’ya yükseldi. Kullanım amaçları incelendiğinde bireylerin e-devleti artık bir bilgi edinme portalından ziyade doğrudan işlem merkezi olarak kullandığı görüldü. Nitekim 2017’de ilk sırada yer alan bilgi edinme faaliyetinin aksine, 2026 verilerinde ilk sırayı yüzde 65,6 ile kişisel bilgilere erişim alırken, bunu yüzde 52,6 ile randevu alma işlemleri ve yüzde 45,7 ile bilgi edinme takip etti. Yaş gruplarında ise en yüksek e-devlet kullanımı yüzde 93 ile 25-34 yaş aralığında gerçekleşti.

E-ticaret, tarihte zirvede

Tüketim pratiklerinde en radikal dönüşüm ise e-ticaret kanalında yaşandı. 2004 yılında Türkiye’de internet üzerinden alışveriş yapanların oranı yüzde 0,88 ile yüzde 1’in bile altındayken, 2017’de yüzde 24,9’a, 2026 yılında ise yüzde 60’a ulaşarak tarihi bir rekor kırdı. Genel e-ticaret oranlarında erkekler yüzde 63,4, kadınlar ise yüzde 56,6 ile öne çıksa da, ‘son 3 ayda aktif sipariş verenler’ dikkate alındığında cinsiyetler arası makas tamamen kapandı. 2017’de son 3 ayda internetten alışveriş yapan erkeklerin oranı yüzde 17,1, kadınların yüzde 13,2 seviyesindeyken; 2026’da erkeklerde yüzde 48,4, kadınlarda ise yüzde 48,2 olarak gerçekleşti. E-ticarette en çok tercih edilen ürün gruplarında giyim, ayakkabı ve aksesuar yüzde 71,3 ile ilk sırada yer alırken, bunu yüzde 50,2 ile hazır yemek teslimatları ve yüzde 41,9 ile gıda ürünleri takip etti. Dijital içerik tarafında ise yüzde 26,4 ile film ve dizi izleme platformu abonelikleri başı çekti.

İnternet üzerinden 'öğrenme'ye hâlâ uzağız

Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarındaki ivme de son yıllarda artarak sürdü. 2022 yılında yüzde 82 olan WhatsApp kullanımı 2026'da yüzde 90'a çıkarken, YouTube kullanımı yüzde 67,2'den yüzde 77,6'ya, Instagram kullanımı ise yüzde 57,6'dan yüzde 71,1'e tırmandı. Öte yandan dijitalleşme hane içi teknolojilere de yansıdı. 2026 itibarıyla internet kullanan bireylerin yüzde 62'si internet bağlantılı TV, yüzde 18,6'sı robot süpürge ve akıllı ev aletleri, yüzde 16,7'si ise giyilebilir teknolojiler kullandığını belirtti. İnternet üzerinden öğrenme faaliyeti gerçekleştirenlerin oranı ise 2022'deki yüzde 15,9 seviyesinden yüzde 22,9'a yükseldi. Tüketicilerin donanım satın alma tercihlerinde yüzde 89,3 ile fiyat ilk sırada yer alırken, donanım özellikleri yüzde 74,7 ve cihazın enerji verimliliği yüzde 69,9 oranında bir kriter olarak öne çıktı.

Merve Yiğitcan-Ekonomim

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan yapılan açıklamaya göre; liderliğini Alihan Kuriş'in yaptığı çıkar amaçlı suç örgütüne yönelik, 'Suç örgütü kurma ve yönetme, suç örgütüne üye olma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık, vergi usul kanununa muhalefet' suçlarından soruşturma başlattı.

17 ilde operasyon, Alihan Kuriş'in de bulunduğu çok sayıda gözaltı

Soruşturma kapsamında bir kısmı yurt dışında olduğu tespit edilen toplam 49 şüphelinin gözaltına alınmasına, şüphelilere ait 43 adres ile 33 şirkete ait 80 adreste arama ve el koyma işlemi yapılmasına karar verildi.

u kapsamda 'Alihan Kuriş' suç örgütüne yönelik İstanbul, Ankara ve Antalya başta olmak üzere 17 ilde eş zamanlı operasyon yapıldı. Operasyonda, aralarında Alihan Kuriş'in de bulunduğu 30 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı. 3 şüphelinin yurt dışında olduğu tespit edilirken, diğerlerinin yakalanmasına yönelik çalışmaların devam ettiği belirtildi.

Şirketlerin finansal hacimlerinde belirgin artış

Şüpheliler ve suç örgütüne ait şirketler hakkında alınan MASAK raporunda; şirketlerin birçoğunun 2020 yılı ve sonrasında finansal işlem hacimleri ve mal alış-satış hacimlerinin belirgin şekilde arttığının gözlemlendiği, söz konusu artışlara paralel olarak şirketlerin birçoğunun bölünme ve devir işlemi gerçekleştirdiği, şirket bölünmelerinde genellikle oldukça yüksek sermaye ile yeni şirket kurulması yoluna gidildiği ve kurulan yeni şirketlerin bölünmeyi gerçekleştiren şirketlerden farklı ilde ve bölünülen şirketin faaliyet alanından farklı faaliyet alanlarına sahip olduğunun gözlemlendiği, bazı şirketlerin sermaye dışında herhangi bir öz kaynağının, mal alış-satış ve transfer kaydının bulunmadığı tespit edildi.

Ayrıca, aktif ticari hayatının olmadığı, buna rağmen söz konusu sermayenin büyük çoğunluğu ile bağlı ortaklıklar kaleminin finanse edildiği, suç örgütünün bu yöntem ile şirketlerin kayıtlarına ulaşılmasını engellemeyi ve finansal işlemlerinin takibini zorlaştırmayı amaçladığı, şirketlerin birçoğunda çeşitli ödeme kuruluşları aracılığı ile transfer alımları bulunduğu, bununla birlikte şirketlerin büyük çoğunluğunun yüksek nakit sirkülasyonu bulunduğu saptandı.

Yüksek miktarlı transferler dikkat çekti

Özellikle şirket ortakları tarafından şirketlere kaynağı izaha muhtaç yüksek montanlı nakit girişleri gerçekleştirildiği ve şirket ortakları tarafından ortak olunan şirketlerin sermaye artırımlarında bu nakit girişlerinin kaynak olarak kullanıldığı, yine benzer şekilde şirket hesaplarına nakit yatırılan/transfer alınan yüksek montanlı tutarların analiz konusu şirketlere ve/veya çeşitli şirketlere dikkat çekici şekilde aktarıldığı, ödeme kuruluşlarından gelen transferlerden, nakit yatırılan tutarlardan çeşitli şirketlere yüksek montanlı transferler gönderildiği, şirketlerin mal alış-satış kayıtlarında diğer tüzel kişiler ile yüksek montanda işlem yapıldığının gözlemlendiği, bununla birlikte çeşitli tüzel kişiler ile yüksek montanlı mal alış-satış işlemlerinin bulunmasının sahte faturalaşma açısından dikkat çekici bulunduğu, ayrıca şirket hesaplarına mal alış-satış kayıtları ile uyumsuz şekilde yurtdışında mukim çeşitli şirketlerden döviz cinsi transfer girişlerinin bulunduğu, yine şirketlerden bazılarının yüksek vergisel iadeler aldığı ve bu finansal işlemlerin organize şekilde çalışılması sonucunda gerçekleştirilmiş olabileceği tespit edildi.

Ekonomim

Bu çalışmada, 2019 yılında 1.000 TL olarak belirlenen en dü­şük emekli aylığının, her ay gerçekle­şen enflasyon kadar artırılması halin­de bugün hangi seviyeye ulaşacağı he­saplandı. Hesaplama yapılırken tek bir enflasyon serisi kullanılmadı. Enflas­yon Araştırma Grubu (ENAG), aylık enflasyon verilerini 2020 yılının Eylül ayında yayımlamaya başladığı için bu tarihe kadar TÜİK’in aylık TÜFE ve­rileri esas alındı. Eylül 2020’den son­ra ise hesaplamaya yalnızca ENAG’ın açıkladığı aylık enflasyon oranları dahil edildi. Buna göre, 2019 yılında 1.000 TL olarak belirlenen en düşük emekli aylığının satın alma gücünü ko­ruyabilmesi için bugün yaklaşık 49 bin 808 TL olması gerekiyor.

Başka bir ifadeyle, 2019 yılında 1.000 TL ile satın alınabilen mal ve hizmet sepetini bugün satın alabilmek için yaklaşık 50 bin TL gerekiyor.

Bugünkü tablo ne söylüyor?

1 Temmuz 2026 itibarıyla en düşük emekli aylığı 23.552 TL olarak uygula­nıyor.

Mevcut en düşük emekli aylığı: 23.552 TL

TÜİK’in açıkladığı yüzde 1,78’lik Temmuz enflasyonu eklendiğinde: 23.971 TL

ENAG’ın açıkladığı yüzde 3,07’lik Temmuz enflasyonu eklendiğinde: 24.275 TL

İki hesap arasındaki fark yalnızca bir aylık enflasyonda bile 304 TL’ye ulaşıyor.

Ancak asıl dikkat çeken fark, bugün­kü en düşük emekli aylığı ile 2019’da­ki satın alma gücünü koruyacak tutar arasında ortaya çıkıyor.

Bugün ödenen 23.552 TL, enflasyo­na göre korunmuş olması gereken yak­laşık 49.808 TL’nin yüzde 47’sine kar­şılık geliyor.

Bir başka ifadeyle, 2019 yılında be­lirlenen taban aylığın satın alma gü­cü korunmuş olsaydı bugün en düşük emekli aylığının yaklaşık 50 bin TL se­viyesinde olması gerekecekti.

Peki ya 2019’da 5 bin lira maaş alan emekli?

Aslında tablo, taban aylığın üzerinde maaş alan emekliler açısından daha da dikkat çekici.

2019 yılında en düşük emekli aylığı 1.000 liraydı. Aynı dönemde bunun beş katı, yani 5.000 TL emekli aylığı alan çok sayıda kişi bulunuyordu.

Bu kişinin maaşını üç farklı yöntem­le bugüne taşıdığımızda üç farklı so­nuç ortaya çıkıyor.

Birinci hesap: SGK’nın uyguladı­ğı zamlar

2019 yılından bugüne kadar SSK ve Bağ-Kur emeklilerine uygulanan altı aylık zamlar ile 2023 ve 2024 yılların­da yapılan ilave artışlar dikkate alın­dığında, 2019 yılında 5.000 TL alan bir emeklinin aylığı bugün yaklaşık: 66.988 TL seviyesine ulaşıyor.

Bu rakam, yıllar içinde emeklilere fiilen uygulanan zamların teorik sonu­cunu gösteriyor.

İkinci hesap: Yalnızca TÜİK enf­lasyonu

Aynı 5.000 TL, yalnızca TÜİK’in açıkladığı enflasyon kadar artırılmış olsaydı bugün yaklaşık:

53.439 TL olacaktı.

Bu sonuç, SGK’nın bazı dönem­lerde yalnızca enflasyonun üzerin­de yaptığı ilave artışların da maaş­lara yansıdığını gösteriyor.

Üçüncü hesap: TÜİK-ENAG ge­çişli enflasyon hesabı

Bu çalışmada kullanılan yöntem­le, yani ENAG’ın veri yayımlamadı­ğı dönemde TÜİK, sonrasında ise ENAG enflasyonu esas alındığında ise 2019 yılındaki 5.000 TL’nin satın alma gücünü koruyabilmesi için bugün yaklaşık: 249.042 TL olması gerekiyor. Aradaki fark oldukça dikkat çekici.

2019’da 5.000 TL olan bir emekli ay­lığı; SGK zamlarıyla yaklaşık 66.988 TL’ye, yalnızca TÜİK enflasyonuyla 53.439 TL’ye, TÜİK-ENAG geçişli he­sapla ise 249.042 TL’ye ulaşıyor. Baş­ka bir ifadeyle, SGK zamlarıyla oluşan teorik aylık bile ENAG’a göre satın al­ma gücünü koruyacak tutarın yaklaşık dörtte biri seviyesinde kalıyor.

Sonuç olarak:

Bu çalışma herhangi bir maaş artışı önerisi ya da hukuki hak hesabı niteli­ği taşımıyor. Amaç, emekli aylıklarının yıllar içinde enflasyon karşısında satın alma gücünü ne ölçüde koruyabildiğini sayısal verilerle ortaya koymak.

Ortaya çıkan tablo ise oldukça çar­pıcı. 2019 yılında 1.000 TL olarak be­lirlenen en düşük emekli aylığının sa­tın alma gücü korunmuş olsaydı bugün yaklaşık 50 bin TL seviyesinde olması gerekecekti.

Aynı dönemde 5.000 TL emekli aylı­ğı alan bir kişinin maaşı ise kullanılan hesaplama yöntemine göre;

-SGK’nın uyguladığı zamlarla yak­laşık 66 bin 988 TL,

-yalnızca TÜİK enflasyonuyla 53 bin 439 TL,

-TÜİK-ENAG geçişli enflasyon he­sabıyla ise yaklaşık 249 bin TL düzeyi­ne ulaşıyor.

Bu karşılaştırma, emekli maaşları­nın yalnızca nominal artışına değil, yıllar içinde satın alma gücünde yaşa­nan değişime de bakmanın önemini ortaya koyuyor.

Özgür Erdursun-Dünya

En büyük temizlik Instagram’da yapıldı

Meta’nın açıkladığı verilere göre Aralık 2025 ile Haziran 2026 arasındaki dönemde 462 bin Instagram hesabı ile 294 bin Facebook hesabı kapatıldı.

Böylece yalnızca iki platformda devre dışı bırakılan hesap sayısı 756 bine ulaştı.

Avustralya’da 10 Aralık 2025’te yürürlüğe giren sosyal medya yasağı, belirli platformların 16 yaşından küçük kullanıcıların hesap açmasını veya mevcut hesaplarını kullanmaya devam etmesini engellemek için makul önlemler almasını zorunlu tutuyor.

Düzenleme doğrudan çocukları veya ailelerini cezalandırmıyor. Yükümlülük sosyal medya şirketlerine getiriliyor.

Meta yaş tespitinde yapay zekâ kullanıyor

Meta, yaş sınırının uygulanabilmesi için yalnızca kullanıcının hesabında yazan doğum tarihine bakmadığını belirtiyor.

Şirket, kullanıcı davranışları ve hesapla ilgili çeşitli işaretlerden yararlanan yapay zekâ sistemleriyle kişinin beyan ettiği yaştan daha küçük olabileceğini tespit etmeye çalışıyor.

Meta ayrıca kapatılan bir hesabın ardından aynı kullanıcının tekrar tekrar yeni hesap oluşturmasını zorlaştıracak önlemler üzerinde de çalışıyor.

Şirket daha önce yaş doğrulaması amacıyla kimlik belgesi, video selfie ve farklı yaş doğrulama yöntemlerini de devreye almıştı.

Buna rağmen Meta, Avustralya’nın sosyal medya yasağı konusunda başından beri eleştirel bir tutum sergiliyor ve yaş doğrulama sorumluluğunun yalnızca sosyal medya platformlarına yüklenmesinin yeterli olmayacağını savunuyor.

756 bin hesap kapandı ama sorun bitmedi

Rakam yüksek görünse de Avustralya’daki ilk sonuçlar düzenlemenin henüz tamamen işlemediğini gösteriyor.

Sosyal medya yasağının ilk aylarına ilişkin araştırmalarda 16 yaşından küçük kullanıcıların çok büyük bölümünün sosyal medya platformlarına erişmeye devam ettiği görüldü.

Daha önce açıklanan çalışmalarda 12-15 yaş grubundaki çocukların yaklaşık yüzde 85’inin yasak sonrasında da sosyal medya kullandığı tespit edilmişti.

Çocukların yanlış yaş bilgisi vermesi, farklı hesaplar açması veya yaş doğrulama sistemlerini aşabilmesi düzenlemenin en önemli zayıf noktaları arasında gösteriliyor.

Bu nedenle Avustralya yönetimi platformların yalnızca hesap kapatmasını değil, çocukların yeniden hesap açmasını da etkin biçimde engellemesini istiyor.

Teknoloji devlerinin cezası ikiye katlanabilir

Hükümet, sosyal medya yasağının uygulanmasını güçlendirmek için yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor.

Hazırlanan değişikliklerle kurallara uymayan teknoloji şirketlerine uygulanabilecek azami cezanın 49,5 milyon Avustralya dolarından 99 milyon Avustralya dolarına çıkarılması hedefleniyor.

Aynı zamanda Avustralya’nın çevrim içi güvenlik düzenleyicisi eSafety Commissioner’a şirketlerden daha fazla belge ve bilgi talep edebilmesi için ek yetkiler verilmesi planlanıyor.

Böylece düzenleyici kurumun, platformların gerçekten yeterli yaş kontrolü yapıp yapmadığını şirketlerin kendi açıklamalarından bağımsız biçimde inceleyebilmesi amaçlanıyor.

Gözler şimdi Meta, TikTok ve YouTube’da

Avustralya’daki sosyal medya yasağı yalnızca Facebook ve Instagram’ı kapsamıyor.

Yaş sınırlamasına tabi platformlar arasında TikTok, Snapchat, X, YouTube, Reddit, Threads ve Twitch gibi büyük hizmetler de bulunuyor.

Meta’nın 756 bin hesabı kapatması bu nedenle yalnızca tek bir şirketin aldığı önlem değil, diğer teknoloji devleri üzerinde oluşacak baskının da göstergesi olarak görülüyor.

Şirket temsilcilerinin sosyal medya yaş sınırının uygulanmasıyla ilgili parlamento incelemelerinde ifade vermesi bekleniyor.

Avustralya’nın deneyimi başarılı olursa benzer yaş sınırlamalarını tartışan diğer ülkeler açısından da örnek oluşturabilir. Başarısız olması halinde ise temel tartışma yeniden aynı noktaya dönecek: İnternette bir kullanıcının gerçek yaşını güvenilir biçimde tespit etmek ne kadar mümkün?

Murat Ali Oral-Dünya

Turizm sektöründeki işletmelere çalışan başına aylık 3 bin 500 liraya kadar sigorta prim desteği geliyor. 2026 Mayıs-Aralık dönemini kapsayan ve İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanacak destekten, belirli şartları sağlayan özel sektör konaklama tesisleri yararlanabilecek. Başvuru gerektirmeyen uygulamada kayıt dışı veya eksik bildirim yapan işletmeler destekten yararlanamayacak.

7590 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi ile 4447 sayılı sayılı Kanun’a geçici 36’ncı madde eklenmiştir. Eklenen madde ile turizm işletmesi belgesine sahip özel sektöre ait konaklama tesisi işyerlerinde 01/05/2026-31/12/2026 dönemi için sigortalı başına 3.500 TL destek verilmesi öngörülmüştür.

Anılan kanun hükmü 31 Temmuz 2026 günkü Resmi Gazete’de yayımlanmasına rağmen, 2026 yılı Mayıs ayı döneminden itibaren uygulanmak üzere, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Anılan düzenleme uyarınca; Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında turizm işletmesi belgesine sahip özel sektöre ait konaklama tesisi işyerlerinde, 2026 yılı Mayıs ila Aralık aylarına/dönemlerine ilişkin olmak üzere, tesisin faaliyette bulunduğu aylar/dönemler ile sınırlı olarak, ilgili ayda/dönemde verilen muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle 5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak bildirilen sigortalıların prim ödeme gün sayısının 116,67 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar (ay içinde tam çalışılması halinde aylık 3.500,10 TL), bu işyerlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilmek suretiyle Fondan karşılanacaktır.

Destekten yararlanma şartları

Anılan destekten yararlanabilmek için;

- İşyerinin özel sektöre ait konaklama tesisi olması ve faaliyette olması,

- İşyerinin Kültür ve Turizm Bakanlığınca düzenlenen turizm işletmesi belgesine sahip olması,

- Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin yasal süresinde verilmesi,

- Primlerin yasal süresinde ödenmesi,

- Kuruma borcun bulunmaması (varsa da yapılandırılmış/tecil ve taksitlendirilmiş olması ve düzenli ödenmesi),

- Kayıt dışı sigortalı çalıştırılmaması, sahte sigortalı bildiriminde bulunulmaması, sigortalıların prime esas kazançlarının eksik bildirilmemesi

gerekmektedir.

Kayıt dışı sigortalı çalıştırıldığının, sahte sigortalı bildiriminin ya da eksik prime esas kazanç bildiriminin tespiti halinde faydalanılan turizm ücret desteği geri alınacaktır. Tespit tarihinden sonra da destek verilmeyecektir.

Yapılan denetim ve incelemelerde veya mahkeme kararı neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlarından alınan bilgi ve belgelerden 2026 yılı içinde aylık brüt asgari ücretin onda birini (3.303 TL'yi) geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda; Kurumca işverene ihtar yapılacak ve on beş günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri, asgari ücret desteğinden yararlanmaya devam edecektir.

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup uzun vadeli sigorta kollarına (SSK) tabi olarak turizm tesislerinde görev yapan çalışanlar için bu destekten yararlanılacak olup, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışan sigortalılar, yabancı uyruklu sigortalılar ve yurtdışında çalıştırılan sigortalılar için bu destekten yararlanılamayacaktır.

Anılan destek tutarı, bu işyerlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilmek suretiyle İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanacaktır.

Sigorta prim desteğiyle sağlanacak indirim tutarı, takip eden ay/aylardan doğan sigorta prim borçlarına mahsup edilecektir.

Bu destekten yararlanan işyerlerinin aynı ayda/dönemde diğer sigorta primi teşvik, destek ve indirimlerinden yararlanması hâlinde; sağlanacak destek tutarı, bu teşvik, destek ve indirimler uygulandıktan sonra destekten yararlanılan aya/döneme ait Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmesi gereken sigorta primi tutarını aşamayacaktır.

Bu destekten yararlanmak için bir başvuruda bulunma şartı yoktur.

Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik ad, ünvan veya iş birimi altında açılması, yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi veya bu madde kapsamında sağlanan destekten yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis edildiğinin anlaşılması hâlinde, Fondan karşılanan tutar gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverenden tahsil edilecektir.

Akif AKARCA / Dr.Mehmet ŞAFAK-Ekonomim

Yükselişin 3 yakıtı var

* ABD Merkez Bankası’na ilişkin beklentilerdeki değişim, toparlanmanın arkasındaki en önemli gelişmelerden biri oldu. Zayıf gelen istihdam verileri sonrasında Eylül ayında faiz artışı ihtimali yüzde 60’tan yüzde 50’ye geriledi. Faiz baskısının azalması, faiz getirisi bulunmayan altın için daha elverişli bir zemin oluşturdu. Piyasanın gözü şimdi ABD’nin açıklayacağı enflasyon verisinde. TÜFE’nin seyri, Fed’in önümüzdeki dönemdeki politika yönü açısından belirleyici olacak.

* Çin Merkez Bankası'nın altın rezervlerini temmuz ayında yaklaşık 20 ton artırması, resmi alımların 21 aydır kesintisiz sürmesi açısından dikkat çekiyor. Çin'in rezervlerini çeşitlendirme politikası, altına yönelik yapısal talebin devam ettiğini gösteriyor.

* Batılı yatırımcı tarafında da yeniden hareketlenme işaretleri var. Dünya Altın Konseyi verilerine göre küresel fiziki destekli altın ETF’leri temmuz ayında 3 milyar dolarlık net giriş çekti. Böylece iki aylık çıkış dönemi sona ererken, ETF’lerdeki toplam altın varlığı 23 ton artarak 4.068 tona ulaştı. Girişlerin büyük bölümünü Avrupa fonları oluşturdu. Kuzey Amerika’nın katkısı ise sınırlı kaldı.

Toparlanma kırılgan olabilir

Altının önündeki en büyük risk, toparlanmanın henüz tam anlamıyla teyit edilmemiş olması. Temmuzda başlayan ETF girişlerinin kalıcı bir portföy değişikliğine dönüşeceği garanti değil. Özellikle Kuzey Amerika’daki yatırımcı katılımı hâlâ sınırlı. Daha önemlisi, ABD enflasyonunun yeniden hızlanması Fed’in faiz politikasına ilişkin beklentileri tersine çevirebilir.

5.300 dolarlı senaryo masada

Bankaların fiyat tahminleri de altındaki yükseliş potansiyelinin henüz sona ermediğine işaret ediyor.

RBC Capital Markets'ın en iyimser senaryosu, altının 2027'de ortalama 5.296 dolar seviyesinde işlem görmesini öngörüyor. Bu senaryoda fiyatın 2027'nin üçüncü çeyreğinde 5.321 dolara, dördüncü çeyreğinde ise 5.318 dolara ulaşması bekleniyor.

RBC'nin daha ılımlı merkez senaryosu ise altının 2026'da ortalama 4.577 dolar, 2027'de 4.225 dolar seviyesinde kalacağı varsayımına dayanıyor.

Kurumun en iyimser senaryosu ile en kötümser senaryosu arasındaki fark ise oldukça geniş. Kötümser tabloda altının 2027 ortalaması 3.661 dolara kadar gerileyebiliyor.

Saxo Bank: Asıl sınav 4.500 dolarda!

Saxo Bank ise teknik görünümde 4.200 dolar bölgesinin artık önemli bir destek haline geldiğine dikkat çekiyor. Buna karşılık asıl sınav 4.500 dolar civarında. Bu bölgenin üzerinde kalıcı bir hareket, altının 4.690 dolardaki yüzde 50 Fibonacci seviyesine ve ardından 4.860 dolardaki yüzde 61,8 seviyesine doğru ilerlemesinin önünü açabilir. Dolayısıyla piyasadaki temel soru artık yalnızca "altın yükselecek mi?" değil. Asıl soru, fiyatın 4.500 dolar eşiğini kalıcı biçimde aşarak yeni bir yükseliş dalgasını başlatıp başlatamayacağı.

Evrim Küçük-Ekonomim

Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı. Kararla, motorinde ÖTV düzenlemesi ve eşel mobil uygulamasında değişiklik yapıldı.

Buna göre, bugün itibarıyla motorin üzerinden alınan ÖTV tutarı, ağustos ayının kalan kısmı için sıfır olarak uygulanacak, sonraki aylarda ise yıl sonuna kadar her ay 3'er lira artırılarak belirlenecek. Dolayısıyla ÖTV olarak eylül ayında 3 lira, ekimde 6 lira, kasımda 9 lira, aralıkta 12 lira alınacak.

Litrede 7,74 TL olan ÖTV bugün itibarıyla “0” olarak uygulanacak. Bu da pompa satış fiyatlarında KDV’si ile 9,29 TL’lik bir indirim anlamına geliyor.

Belirlenen ÖTV tutarı, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren 13,9006 lira olarak uygulanacak ve eşel mobil uygulaması öncesi seviyeye çıkarılacak.

Eşel mobil sistemi, motorin türü mallar bakımından yürürlükten kaldırıldı

Motorinde ÖTV tutarları yeniden belirlendiği için eşel mobil uygulaması, motorin türü mallar bakımından yürürlükten kaldırıldı.

Kararla benzin ve LPG türü mallar bakımından mevcut eşel mobil sistemi uygulamasında değişiklik yapılmadı.

Bu mallarda yurt içi rafineri fiyatlarında artış yaşanması durumunda, 30 Eylül'e kadar fiyat artışlarının ÖTV'den karşılanma oranı yüzde 25 olacak, yurt içi rafineri fiyatlarında indirim yaşanması durumunda ise bu indirimin tamamı kadar ÖTV tutarlarında artış uygulamasına devam edilecek.

Eşel mobil sistemi öncesi ÖTV tutarlarına ulaşılmasa bile bu sistem 1 Ekim itibarıyla tamamen yürürlükten kaldırılarak serbest piyasa fiyatlamasına geçilecek.

Kararla dezenflasyon süreci destekleniyor

AA muhabirinin Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere göre, uluslararası piyasalarda son dönemde yaşanan gelişmelerin etkisiyle motorinin pompa satış fiyatlarında benzine kıyasla önemli artışlar meydana geldi.

Kararla tüketiciler, nakliyeciler ve sanayicilerin üzerindeki fiyat baskısının azaltılması ve enflasyonla mücadele kapsamında motorin fiyatlarının aşağı çekilmesi amaçlanıyor.

Bu kapsamda, benzin ve LPG'de mevcut uygulamanın sürdürülmesine, motorin ÖTV'sinde ise kademeli ve kontrollü bir yaklaşım izlenmesine karar verildi.

Kararla, dezenflasyon sürecinin desteklenmesi yanında ekonomik aktivite ve rekabet gücü üzerindeki maliyet baskısının sınırlandırılması da hedefleniyor. Motorinin başta gıda, ulaştırma ve sanayi olmak üzere ekonominin geneline yayılan ikincil etkileri dikkate alınarak, fiyat artışlarının maliyetlere yansımasının sınırlandırılması ve Türkiye'nin rekabet gücünün korunması öngörülüyor.

Aynı zamanda, motorin fiyatlarında oluşabilecek aşırı dalgalanmaların enflasyon beklentilerini ve fiyatlama davranışlarını bozmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Bütçe disiplini ve mali sürdürülebilirlikten taviz verilmeyen uygulamayla, enflasyonla mücadele, reel sektörün rekabet gücü ve kamu maliyesi dengeleri birlikte gözetildi.

AA

Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 22 Temmuz 2026 tarihli ve 2026/1491 sayılı kararı, 13 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

Markaların müşterilerine özel indirim, puan, kampanya sunduğu Sadakat Kart Üyelikleri'nde kullanım esnasında, üçüncü bir kişi tarafından alışveriş esnasında verilen telefon numarası ya da kart numarasının veri sorumluları tarafından yapılması gereken düzenlemenin süresi uzatıldı.

KVKK’dan sadakat kart alışverişlerine yeni kişisel veri düzenlemesi

Kararda, Kurulun 11 Şubat 2026 tarihli ve 2026/266 sayılı "Sadakat Kart Üyeliği Bulunan Bir Kişinin Cep Telefonu Numarasının veya Sadakat Kart Numarasının Üçüncü Bir Kişi Tarafından Alışveriş Esnasında Kullanılması Hakkında İlke Kararı" hatırlatıldı.

Söz konusu ilke kararıyla, sadakat kartı üzerinden gerçekleştirilen alışverişlerde kişisel verilerin korunmasına yönelik yeni yükümlülükler getirilmişti.

Buna göre, sadakat kartı üyesinin cep telefonu numarası veya sadakat kartı numarasının kasa görevlisine bildirilmesi yoluyla yapılan alışverişin, ilgili kişinin bilgisi ve rızası dahilinde gerçekleştirildiğinin doğrulanması amacıyla bir mekanizma oluşturulması öngörülmüştü. Kurul, bu kapsamda veri sorumlularının gerekli teknik ve idari tedbirleri almasına karar vermişti.

Veri sorumlularının uyum süresi 2027’ye uzatıldı

İlke kararında veri sorumlularına, kararın yayımlandığı 28 Şubat 2026 tarihinden itibaren 6 aylık uyum süresi verilmişti. Buna göre mevcut düzenlemeye uyum için tanınan sürenin 28 Ağustos 2026 tarihinde sona ermesi öngörülüyordu.

Ancak sektörden gelen talepler doğrultusunda uyum süresinin uzatılması ihtiyacının ortaya çıktığını belirten KVKK, yeni bir karar aldı.

Kurul, veri sorumluları için öngörülen uyum süresinin 28 Şubat 2027 tarihine kadar uzatılmasına ve kararın Resmî Gazete ile Kurumun internet sitesinde yayımlanmasına oybirliğiyle karar verdi.

Sadakat kart nedir?

Sadakat kart, market, mağaza ve benzeri işletmelerin müşterilerine indirim, puan biriktirme veya kampanyalardan yararlanma gibi avantajlar sağladığı üyelik sistemidir. Sistem, fiziksel bir kartla kullanılabildiği gibi müşterinin kayıtlı cep telefonu numarasını kasada belirtmesi yoluyla da kullanılabilir.

Ekonomim

Her teknoloji, onu hizmetine verdiğin alanda fark yaratır. Eğer daha yetkin devlet istersen ona hizmet eder. Eğer sadece vergi salmak için kullanırsan onu başarır. Bizim önceliğimiz refah olmalı…

Yapay zekâ çoktan geldi ama eşit dağıtılmadı. Bankalar çoktan üretken YZ modellerini süreçlerine kattılar. İmalat sanayii, pek çok alanda YZ üretkenliğini devreye aldı bile. Ancak kamu, YZ’yi vergi memuru yaptı bile. Soru şudur; devlet yapay zekâyı refah için mi kullanıyor, yoksa tahsilat için mi?

Veri, yeni petroldür diyorlar. Ama bazı ülkelerde bu petrol; motoru çalıştırmak için değil, halkı yakmak için kullanılıyor. Soru net: Yapay zekâ vatandaşa refah üretmek için mi var, vergi toplamak için mi? Geçenlerde kamu teknolojileri üzerine çalışan bir danışmanla oturduk, bu konuyu konuştuk.

VERİ Mİ VERGİ Mİ?

E-devlet sistemleri, YZ destekli vergi denetimleri, ihale analizleri derken sohbet derinleşti. Şunu söyledi: “devlet veriye sahip ama onu anlamaya değil, yakalamaya çalışıyor.” Yani veriyi yönetemeyen, vatandaşı denetliyor. E-fatura, e-nabız, e-ihale… Her şey ‘e’ olmuş.” Tuhaf şey…

Ama “eh” dedirten bir şey var: Bu kadar veriye rağmen hala hizmet değil denetim merkezli bir anlayış hâkim. Yapay zekâlı sistemlerde amaç hâlâ şu: “Neyi eksik yaptı, nereden ceza keseriz?” Refah değil, fişleme zekâsı! Neden kamu, YZ ile topladığı vergiyi, halkın refahı için YZ marifetiyle kullandırmaz?

İKİ SORU – İKİ CEVAP / Kamu zekâsına dair…

Yapay zekâ devlette neden çalışır?

Vatandaşa kolaylık sağlamak için değil, vergi kolaylığı sağlamak için. Şirket serverleri girişlerine YZ kabiliyetli ajan yazılımlar işbaşı yaptı bile. Veri kime hizmet ediyor? Refaha, güvenliğe mi, yoksa?

YZ+devlet= yönetişim mi gözetim mi?

Yapay zekâ yönetişimde kullanılmalı. Ama ne için? Vatandaşın sorununu çözmek mi, yoksa halka baskı için mi? Birçok kurumda YZ, şeffaflık üretmiyor; işlem hacmini artırıyor. YZ kimin emrinde?

NOT

HESAP VEREBİLİR YAPAY ZEKÂ YERİNE HESAP SORABİLİR YAPAY ZEKÂ

Veri, devlete silah değil çözüm üretme hakkı verir. Vatandaş şeffafsa, devletin de algoritması şeffaf olmalı. Yapay zekâ ile hizmet edemeyen devlet, sadece ceza keser. E-devlet zekâyı artırmadıysa, sadece E-ceza olmuştur. Veri, değer üretmiyorsa; vergiye dönüşür. YZ’den anladığınız vergi midir?

YAPAY ZEKÂLI VERGİ LÛGATI

YZ tahsilatı: Verginin hangi noktada oluştuğunu tespit edip nerede tahsil edeceğini kurgulama

YZ tahakkuku: Paranın ve alışverişin ardında bıraktığı sanal izi izleyip bunu vergiye dönüştürme

YZ defterdar: Devletin tüm vergi idaresini yapay zekânın üstlenmesi ve süreci akıllıca yönetimi

YZ vergi takip: Toplanan vergilerin nereye, nasıl, ne kadar harcandığını anında izleyen akıllı sistem

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Miras kavgasıyla ai­leyi birbirine dü­şüren ve yıllar sü­ren davalar sonrasında değe­rinin çok altında satılan miras mülklerinin satışında yeni bir dönem başladı.

Köklü değişik­lik getiren 12. Yargı Paketi’nin İcra İflas Kanunu’nun 114. maddesinde yapılan düzenle­meyle, aile mirası ev, arsa, tarla gibi gayrimenkuller, ilk ihale­de sadece mirasçı aile içi üye­lere satılabilecek. Yani miras­çılara öncelik hakkı tanınacak. Akraba da olsa üçüncü kişi­ler ilk ihalede yer alamayacak. Ucuz bir bedelle satış da önle­necek. İhaleyle açık artırmaya miras gayrimenkullerin bede­li, eksper tarafından belirlene­cek.

Eskiden ilk ihaleye yüzde 50’yle çıkan miras mülkleri, yeni düzenlemeyle yüzde 100 değer üzerinden ihaleye çıka­cak. Mülkün değeri de eksper­ce belirlenecek. Böylelikle de­ğerinin altında satışı önlene­cek. Bu sayede miras malları mirasçılar içinde kalabilecek. Ancak ilk ihalede satış gerçekleşmezse ikinci ihale herkese açık olabi­lecek. 12.Yargı Paketi, 31 Tem­muz’da Resmi Gazete’de ya­yımlanarak yürürlüğe girdi.

“Ciddi zarar oluşabiliyordu”

12.Yargı paketi ile İcra İflas Kanunu 114.maddesinde bir düzenleme yapıldığına işa­ret eden Gayrimenkul Huku­ku Derneği (GHD) Başkanı Av. Ali Güvenç Kiraz, yeni düzen­lemenin mirasçılara etkisini değerlendirdi. Kiraz’ın verdi­ği bilgilere göre, eskiden mi­ras yoluyla ortaklıklar da da­hil izale-i şüyu-ortaklığın gi­derilmesi davalarında davacı, ortaklığın ortaklar arasında giderilmesini isteyebiliyordu.

Ancak açılan davada diğer or­taklar, ortaklığın ortaklar ara­sında giderilmesi talebini ka­bul etmezlerse 3’üncü kişile­re satış yolu açılıyordu. Kiraz, “Bu nedenle aileden kalan ev, arsa veya tarlalar çoğu zaman üçüncü kişilere satılabiliyor, mirasçılar ise kendi taşınmaz­larını korumakta zorlanabili­yordu. Satışlarda ihale bede­linin belirlenen bedelin yarısı üzerinden ihale edilmesiyle de ciddi maddi zararlar oluşabili­yordu” değerlendirmesi yaptı.

“Ölen kişinin eşi ve çocukları varsa mirasçılar da onlar”

Yeni düzenlemede ise miras mülklerine yönelik birinci açık artırmaya sadece malik olan mirasçıların katılabileceğine işaret eden Kiraz, “Yani üçüncü kişiler ilk açık artırmaya katılmayacaklar. İlk ihalede satış mirasçınız kimse ona göre olacak. Örneğin bir kişinin eşi ve çocukları varsa, artık o ölen kişinin annesi ve kardeşleri mirasçı değildir.

Yeni düzenlemeyle, anne ve çocuklar arasında sadece ilk satış yapılır. Ancak diyelim ki ölen kişinin çocuğu yok, eşi varsa ve anne babası hayatta. Bu durumda mirasçıları eşi ve anne-babasıdır, davada da taraflar bunlardır. Yine diyelim ki ölen kişinin eşi var, anne-baba vefat etmiş ve kardeşleri var. Bu durumda öle kişinin mirasçıları eş ve kardeşleridir. Mirasçı olmayan kişiler bu davanın tarafı değildir. Yani ölen kişinin eşi çocuğu varsa, teyze ve halası mirasçı değildir, davada da taraf değildir.”

Öncelik mirasın ailede kalması

12. Yargı Paketi ile miras taşınmazlarının satışında önemli bir değişikliğin hayata geçirildiğini söyleyen Kakıcı & Şimşek Hukuk Bürosu kurucularından Avukat Elvan Kakıcı, yeni düzenlemenin mirasçıların mülkiyet hakkını güçlendirirken, yeni ihale sürecinin doğru yönetilmesini de zorunlu kıldığını söyledi.

Şimşek, “Yıllardır uygulanan sistemde miras kalan taşınmazlar ilk ihaleden itibaren herkese açık şekilde satışa çıkarılıyor ve muhammen bedelin yüzde 50’sinden başlayan teklifler kabul ediliyordu. Bu durum, aileye ait birçok taşınmazın piyasa değerinin oldukça altında üçüncü kişilere geçmesine neden olabiliyordu. Yeni düzenleme ise önceliği mirasçılara vererek bu sorunun önüne geçmeyi amaçlıyor. Öncelik, taşınmazın mümkün olduğunca aile içerisinde kalmasına veriliyor” diye konuştu.

Türkiye Gazetesi’nden Kaan Zenginli’nin haberine göre aylık 35 bin lirayı bulan maaş önerileri, piyasada yaşanan çırak bulma krizinin boyutunu açıkça ortaya koyuyor. Haberde ailelerin ve gençlerin ağırlıklı olarak masa başı görevleri tercihinin sanayi kolundaki eleman ihtiyacını kritik seviyeye taşıdığına dikkat çekildi:

Türkiye’de uzun süredir devam eden nitelikli eleman ve usta açığı, çıraklık piyasasında dengeleri tamamen değiştirdi. Geçmişte sadece meslek öğrenmesi maksadıyla ücretsiz veya çok düşük harçlıklarla çalıştırılan çıraklar, bugün sanayinin en çok aranan elemanları håline geldi. İnternet ilanlarında “yetiştirilmek üzere çırak” arayan işletmelerin teklif ettiği ücretler 35 bin liralara kadar çıkıyor. 2026 yılı net asgari ücretinin 28 bin 75 lira olduğu düşünüldüğünde, teklif edilen rakamlar asgari ücretin oldukça üzerinde kalıyor. Hatta Kartal’da bir kuaför, sadece bir yıl deneyimi olan bir çırak için 50 bin lira maaş teklifiyle ilana çıkıyor.

USTANIN HESABI BAŞKA

Piyasada çırak maaşlarının bu kadar yükselmesinin temelinde artan usta maliyetleri yatıyor. Dışarıdan hazır, yetişmiş bir usta transfer etmenin maliyeti bugün 100 bin liranın üzerine çıkıyor. İşverenler, bu yüksek maliyetin altına girmek yerine, genç birini alıp kendi kültürüne göre yetiştirmeyi mantıklı buluyor. Bir iki yıl boyunca asgari ücretin üzerinde maaş verilse bile, işi öğrenen çırak gelecekte işletmenin sadık ve kalifiye elemanı oluyor. İşveren bu maliyeti, geleceğe yapılan bir yatırım olarak değerlendiriyor.

MESEM’LE GENÇLER MESLEK ÖĞRENİYOR

Çırak yetiştirmede devletin sunduğu Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) sistemi 400 binin üzerindeki kayıtlı öğrencisiyle oldukça başarılı bir şekilde işliyor. Ancak bazı işletmelerin beklentileri bu sistemle tam olarak uyuşmuyor. MESEM modelinde çıraklar haftanın bir günü okula gidip dört günü işletmede geçiriyor ve belirli mesai saatleri içinde, devlet güvencesiyle çalışıyor. Bazı ustalar ise tam zamanlı, gerektiğinde altıncı gün de çalışıp mesai yapacak eski usul çıraklar arıyor. Devletin kuralları çerçevesinde çırağa esnek mesai yaptıramayacağını bilen ustalar, keseyi açıp aylık 30-35 bin lira maaş, yol ve yemek imkânı sunarak işi sıfırdan kendi kurallarına göre öğreteceği elemanlar arıyor.

HERKES MASABAŞI İŞ İSTİYOR

Yüksek maaşlara rağmen sanayide çırak bulmak neredeyse imkânsız bir hål aldı. Eskiden yaz tatillerinde meslek öğrensin diye sanayiye gönderilen çocukların yerinde yeller esiyor. Hem ailelerin hem de gençlerin emek yoğun işlere bakış açısı değişti. Aileler çocuklarının sanayide ezilmesini veya kirlenmesini istemiyor. “Masabaşı bir işi olsun, temiz giyinsin, gerekirse muhasebeci olsun” mantığı ağır basıyor. Ancak gelecekte yapay zekânın daha da gelişmesiyle masabaşı işlerin büyük bir kısmının tehlikeye gireceği, bedensel beceri isteyen zanaatkârların ise çok daha değerli håle geleceği göz ardı ediliyor.

GELEN 2 GÜNE KAÇIYOR

Esenyurt’ta otomobil motor mekanik ustası olarak yıllardır hizmet veren Mahmut Karahan konuyla ilgili “Bugün dışarıdan bir usta getirsem 100 bin liradan aşağı kapıyı açmıyor. Ben de hâliyle kendi çırağımı kendim yetiştirmek istiyorum. Aylık 30-35 bin lira para teklif ediyorum ama yine de gelen yok. Sanayiye heves edip gelen genç de işe odaklanmıyor, elinden telefonu düşürmüyor. Sosyal medyaya bakmaktan işi takip edemiyor. İki gün sonra da biraz yorulunca ‘bana göre değil’ deyip kaçıyor. Aileler çocuklarını pamuklara sararak büyütüyor. Artık kimse elini yağa, pasa bulamak istemiyor” diyor.

OKULLAR KAPANDIĞINDA BİLE KAPIMIZI ÇALAN YOK

Hadımköy’de mobilya üretimi yapan marangoz Nazım Solakoğlu ise, MESEM ile eski usul çıraklık arasındaki farka dikkat çekiyor:

MESEM çok güzel bir uygulama, çevremde kullanan çok arkadaşım var ve hepsi memnun. Ama bana o sistem uymuyor, bana eski usul, tam zamanlı çırak lazım. Ben çocuğa 35 bin lira maaş, yol, yemek her şeyini veririm. Yeter ki gelsin, haftanın 6 günü benim yanımda kalsın, mesleği çekirdekten, usta-çırak ilişkisiyle öğrensin. Okul günleri veya katı mesai saati kısıtlamaları bizim işleyişimize uymuyor. İşi gerçekten öğrenmek isteyen bir gence altın bileziği koluna takarım. Ama gelin görün ki okulların kapandığı yaz tatilinde bile kapımızı çalan bir tane çırak adayı yok.

Kentsel dönüşüm planı yapan vatandaşlar açısından en önemli nokta ise takvim.

“Yarısı Bizden” kampanyası 31 Aralık 2026 tarihinde sona erecek. Böylece destekten yararlanmayı planlayan İstanbullular için geri sayım başladı.

Ağustos ayı itibarıyla kampanyanın bitmesine yaklaşık 5 ay kalırken, riskli yapı sahiplerinin dönüşüm sürecine ilişkin işlemlerini geciktirmemeleri önem taşıyor.

KONUT BAŞINA 1 MİLYON 875 BİN TL DESTEK

Kampanya kapsamında bina bazlı dönüşümlerde her bir konut için;

875 bin TL hibe,
875 bin TL kredi,
125 bin TL taşınma desteği sağlanıyor.

Böylece bir konut için sunulan toplam finansman desteği 1 milyon 875 bin TL'ye ulaşıyor.

İş yerleri için ise 437 bin 500 TL hibe, 437 bin 500 TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği veriliyor.

SİTELER İÇİN FARKLI DÖNÜŞÜM MODELİ

Site gibi büyük ölçekli alan bazlı dönüşümlerde ise süreç TOKİ veya Emlak Konut eliyle yürütülebiliyor.

Bu modelde hak sahiplerine 875 bin TL hibe ve 125 bin TL taşınma desteği sağlanıyor. Hibe tutarı yapım maliyetinden düşülürken kalan borç uzun vadeli ödeme seçenekleriyle taksitlendirilebiliyor.

KENTSEL DÖNÜŞÜMDE EK AVANTAJLAR DA VAR

Kentsel dönüşüme giren yapılarda vatandaşlara yalnızca “Yarısı Bizden” desteği sunulmuyor. Belirli şartlarda ruhsat, iskan, tapu ve bazı belediye harçlarında muafiyet ve indirimlerden de yararlanılabiliyor.

Ayrıca uygun şartları taşıyan hak sahiplerine kira ve tahliye yardımları ile farklı kentsel dönüşüm finansman imkanları sağlanıyor.

31 Aralık 2026'da sona erecek kampanya için zaman giderek daralırken, destekten yararlanmak isteyen vatandaşlar açısından önümüzdeki 5 aylık dönem kritik önem taşıyor.

Kararla, motorinde ÖTV düzenlemesi ve eşel mobil uygulamasında değişiklik yapıldı.

Buna göre, bugün itibarıyla motorin üzerinden alınan ÖTV tutarı, ağustos ayının kalan kısmı için sıfır olarak uygulanacak, sonraki aylarda ise yıl sonuna kadar her ay 3'er lira artırılarak belirlenecek. Dolayısıyla ÖTV olarak eylül ayında 3 lira, ekimde 6 lira, kasımda 9 lira, aralıkta 12 lira alınacak.

Belirlenen ÖTV tutarı, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren 13,9006 lira olarak uygulanacak ve eşel mobil uygulaması öncesi seviyeye çıkarılacak.

Eşel mobil sistemi, motorin türü mallar bakımından yürürlükten kaldırıldı

Motorinde ÖTV tutarları yeniden belirlendiği için eşel mobil uygulaması, motorin türü mallar bakımından yürürlükten kaldırıldı.

Kararla benzin ve LPG türü mallar bakımından mevcut eşel mobil sistemi uygulamasında değişiklik yapılmadı.

Bu mallarda yurt içi rafineri fiyatlarında artış yaşanması durumunda, 30 Eylül'e kadar fiyat artışlarının ÖTV'den karşılanma oranı yüzde 25 olacak, yurt içi rafineri fiyatlarında indirim yaşanması durumunda ise bu indirimin tamamı kadar ÖTV tutarlarında artış uygulamasına devam edilecek.

Eşel mobil sistemi öncesi ÖTV tutarlarına ulaşılmasa bile bu sistem 1 Ekim itibarıyla tamamen yürürlükten kaldırılarak serbest piyasa fiyatlamasına geçilecek.

Kararla dezenflasyon süreci destekleniyor

AA muhabirinin Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere göre, uluslararası piyasalarda son dönemde yaşanan gelişmelerin etkisiyle motorinin pompa satış fiyatlarında benzine kıyasla önemli artışlar meydana geldi.

Kararla tüketiciler, nakliyeciler ve sanayicilerin üzerindeki fiyat baskısının azaltılması ve enflasyonla mücadele kapsamında motorin fiyatlarının aşağı çekilmesi amaçlanıyor.

Bu kapsamda, benzin ve LPG'de mevcut uygulamanın sürdürülmesine, motorin ÖTV'sinde ise kademeli ve kontrollü bir yaklaşım izlenmesine karar verildi.

Kararla, dezenflasyon sürecinin desteklenmesi yanında ekonomik aktivite ve rekabet gücü üzerindeki maliyet baskısının sınırlandırılması da hedefleniyor. Motorinin başta gıda, ulaştırma ve sanayi olmak üzere ekonominin geneline yayılan ikincil etkileri dikkate alınarak, fiyat artışlarının maliyetlere yansımasının sınırlandırılması ve Türkiye'nin rekabet gücünün korunması öngörülüyor.

Aynı zamanda, motorin fiyatlarında oluşabilecek aşırı dalgalanmaların enflasyon beklentilerini ve fiyatlama davranışlarını bozmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Bütçe disiplini ve mali sürdürülebilirlikten taviz verilmeyen uygulamayla, enflasyonla mücadele, reel sektörün rekabet gücü ve kamu maliyesi dengeleri birlikte gözetildi.

KURUMLAR VERGİSİ YÖNÜNDEN:

Kurumlar Vergisi Kanununun 6, 9 ve Türk Ticaret Kanununun 376 ncı maddesi hükümlerinden bahsedildikten sonra şirketinizin geçmiş yıl zararları nedeniyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 376 ncı maddesi uyarınca sermayenin tamamlanmasına karar verilmesi halinde, ortaklarınız tarafından zarar sebebiyle karşılıksız kalan kısmı kapatacak miktarda şirketinize aktarılan tutarların kurum kazancının tespitinde dikkate alınmaması gerekmektedir.

Diğer taraftan, 6102 sayılı Kanunun 376 ncı maddesi uyarınca sermayenin tamamlanmasına karar verilmemiş olması halinde ise ortaklar tarafından karşılanan söz konusu tutarların kurum kazancının tespitinde dikkate alınması gerektiği tabiidir.

KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN

3065 sayılı KDV Kanununun 1, 20 ve 24/c maddelerinde yer alan hükümlerden bahsedildikten sonra şirketiniz bilanço zararlarının, sermayeyi tamamlamaya yönelik olarak ortaklar tarafından karşılanması (zararın ortaklarca paylaşılması, zararın ortaklarca üstlenilmesi) işlemi, finansman temini olarak değerlendirilmemesi ve herhangi bir mal teslimi veya hizmet ifası gerçekleşmemesi nedeniyle KDV'nin konusuna girmemektedir.

Açıklamasına yer verilmiştir.

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.