Benzine 1 lira 7 kuruşluk zam bekleniyor

13 Mayıs 2026 Çarşamba günü itibarıyla geçerli olan mevcut fiyatlar, gelecek zamla birlikte tüketici için daha da ağırlaşacak. Gazeteci Olcay Aydilek’in paylaştığı bilgilere göre, benzin fiyatlarına gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere 1 lira 7 kuruşluk bir zam yansıması öngörülüyor.

İşte il il güncel benzin ve motorin fiyatları

İstanbul Avrupa yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 63.88 TL

Motorin litre fiyatı: 67.39 TL

LPG litre fiyatı: 33.89 TL

İstanbul Anadolu yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 63.72 TL

Motorin litre fiyatı: 67.23 TL

LPG litre fiyatı: 33.29 TL

Ankara akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 64.83 TL

Motorin litre fiyatı: 68.49 TL

LPG litre fiyatı: 33.87 TL

İzmir akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 65.11 TL

Motorin litre fiyatı: 68.77 TL

LPG litre fiyatı: 33.69 TL

Ekonomim

Bölgede gerginliğe neden olan yazıya rağmen esnaf, geleneksel ödeme yöntemini sürdürme kararı aldı. Ancak son yıllarda farklı kurumların baskısıyla karşı karşıya kalan Kapalıçarşı’da bu gelişme, mevcut huzursuzluğu daha da artırdı.

Çekili altın ticaretin temel taşı

Sektörde “çekme” ya da “kesme altın” olarak da bilinen çekili altın, genellikle 24 ayar saf altının pres makinelerinde ince şeritler halinde çekilmesiyle elde ediliyor. İşçiliksiz olması ve düşük alım-satım farkı sunması nedeniyle yatırım aracı olarak tercih edilen bu ürün, paketli gram altınlara kıyasla daha düşük maliyetli olmasıyla öne çıkıyor. Kapalıçarşı’da esnafın kendi arasındaki alacak-borç ilişkilerinde de temel ödeme aracı olarak kullanılıyor.

Sektör temsilcilerine göre çekili altının nihai tüketiciye satışı yasak olsa da, yetki belgesine sahip firmalar arasında ticareti serbest. Üstelik bu durumu destekleyen bir genelge de bulunuyor. Buna rağmen Nisan ayında 9 rafineri tarafından kurulan Altın Rafinerileri Derneği, ilettiği yazıyla Şırnak’ta yakalanan kaçak altın olayını gerekçe göstererek çekili altınla ödemelerin durdurulması gerektiğini savundu.

“Üretmeyin, kullanmayın” çağrısı

Derneğin üyelerine gönderdiği yazıda, 4 Mayıs 2026 itibarıyla rafinerilerin çekili altın üretmemesi ve alım-satım yapmaması gerektiği belirtildi. Yazıda ayrıca, mevcut çekili altınların borç ödemelerinde kullanılmasının ancak belirli belgelerle mümkün olacağı, gün içinde toplanan çekili altınların rafinerilere gönderilerek külçe altına dönüştürüleceği ifade edildi. Esnaf ve üreticilere yapılacak küsuratlı ödemelerin ise damgalı külçe altınların kesilmesiyle gerçekleştirileceği kaydedildi. Bununla birlikte, çekili altın üretimi ve ticaretine devam eden kişi ve kuruluşların ihbar edilmesi istendi.

“Yasak yok”, tansiyonu düşürmedi

Derneğin yazısının ardından İstanbul Kuyumcular Odası, resmi sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada çekili altının yasaklandığına dair herhangi bir düzenleme bulunmadığını vurguladı. Açıklamada, “Yüzyıllardır üretimin olmazsa olmazı olan çekili has altın değişiminin yasaklanması gibi bir durum söz konusu değildir. Resmi Gazete’de yayımlanmış yeni bir yönetmelik de yoktur” ifadelerine yer verildi. Bu açıklama, derneğin girişiminin hukuki bir karşılığı olmadığını ortaya koysa da, sektördeki tartışmayı sona erdirmedi.

Kapalıçarşı esnafı: Uygulanırsa sektör durur

EKONOMİ’ye konuşan Kapalıçarşı esnafı, söz konusu girişimin ticareti rafinerilere yönlendirme amacı taşıdığını öne sürdü. Bir esnaf, “Bu karar, çekili altını devre dışı bırakıp bizi rafinerilerin ürettiği altınlara yönlendirme çabası gibi görünüyor. Uygulanırsa sektör durur. Bugün 220 gram altın almak istiyorum, bunun için kesme yapmak zorundayım. Ama kesme yok deniliyor, standart paketleri almak zorundasın. Üstelik gram altında işçilik var, bu da maliyeti artırıyor. Bir kilo altında 7,5 gram fark oluşuyor, ben o kadar kazanmıyorum” diyerek tepkisini dile getirdi.

Bir başka esnaf ise derneğin yazısında hangi bakanlığa atıf yapıldığının bile belirtilmediğine dikkat çekerek, “Şırnak’taki kaçak altın olayını gerekçe gösterip bunu sektör geneline yaymak doğru değil. Böyle bir uygulama olamaz. İstanbul Kuyumcular Odası gerekli düzeltmeyi yaptı ama Türkiye’deki tüm oda ve derneklerin de buna tepki göstermesi gerekiyor. Önemli olan benim faturayla alıp faturayla satmam” ifadelerini kullandı.

Yener Karadeniz-Ekonomim

3 tarafı denizlerle çevrili coğrafyada deniz potansiyelimizi daha yoğun faydaya çevirmek şart. İDO, tarihi kültürel mirası, şirket kabiliyetleri ve güçlü filosuyla bunu başaran köklü kurumlarımızdan biri

1- SORUN: Farkında değilmişiz gibi davransak da büyük kentler, trafik yüzünden fakirleşme süreci yaşıyor. Zira ulaşamıyoruz. Misal Türkiye ekonomisinin kalbi İstanbul, denizi devreye almasaydı, kent kalp krizi geçirirdi. İşyerine gidemeyen insanlar, yerine ulaşamayan siparişler, aksayan toplantılar...

2- ETKİSİ: İstanbul coğrafyasındaki dünya kentlerinde, karayolu yanı sıra raylı sistemler ve deniz yolu eşit oranda gelişiyor. Deniz ulaşımının toplam kent ölçeğinde %9 civarında olması gerekirken İstanbul’da bu oran ancak %1 düzeyinde bulunuyor. Bu da gündeme İstanbul Deniz Otobüsleri’ni (İDO) getiriyor.

MAVİ SULARIMIZIN DEĞER ÜRETENİ OLMAK

3- ÇÖZÜM: Havacılık sektörünün bayrak taşıyıcısı THY; geçen yıl, küresel boyutta 92,6 milyon yolcu taşıdı. Oysa İDO 40 yıllık denizcilik deneyimiyle, Ege Marmara havzasında 31 milyondan fazla yolcu ulaştırdı. Üstelik bunu 34 iskeleyle başardı. Osmangazi Köprüsü dahi İDO’nun önemini azaltamamış.

4- YÖNTEM: Genel Müdür Dr. Murat Orhan, İDO’yu İstanbul dışına taşırma vizyonuyla turizme katkıyı daha üst lige taşıyor. Mavi sularımızın ulaştığı her coğrafya, İDO’nun yetkinliğiyle birleşip potansiyel kazanıyor. Geçen yıl taşınan toplam 13 milyon araçla metropol trafiği hafifletilebilmiş.

İKİ SORU İKİ CEVAP / İDO’ya dair..

Kent ulaşımına katkısı?

Ben 53 yıldır İDO hizmetleriyle ulaşanlardanım. Vapurlarını, neredeyse adlarıyla ezberledim. Zira dünya başkenti İstanbul’un mavi sularıyla, ulaşım çözümleriyle bütünleşmiş şanlı bir geçmişe sahip.

İDO’nun gelecek planları?

Rotayı daha geniş çiziyor Murat Orhan; hat sayısı artıyor 5 yeni destinasyon geliyor. Toplam kapasite %35 artacak. Bu da beraberinde bölgenin güçlü potansiyeli ile İDO’ya finansal geri dönüş sağlayacak.

NOT/GEMİLERDEN RIHTIMLARDAN TAŞAN TURİZM ÇÖZÜMLERİNE DOĞRU

İDO Kurumsal İletişim ve Pazarlama Direktörü Sencan Taşçı e-SIM çözümlerinden kapıda vize danışmanlığına kadar uzanan ek hizmetlerle risk yönetimini tek elde buluşturduklarını vurguluyor. Böylece kurum, klasik taşıyıcı rolünün ötesine geçerek yolcuların her ihtiyacına cevaba dönüşüyor.

İDO LÛGATI

İDO: İstanbul Deniz Otobüsleri şirketinin adı. Gelecek yıl 40’ına girecek olan köklü kurumlarımızdan

Deniz taşımacılığı: Suyu otobana çeviren anlayış, dünya ve kent ulaşımının olmazsa olmaz yolu

Kent zenginliği: İstanbul gibi dünya markası şehrin, coğrafya yetkinliklerini finansa dönüştürmesi

İDO varlıkları: Arabalı vapur, hızlı feribot, Yalova, Pendik, Topçular, Yenikapı gibi terminaller

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Ancak son dönemde yapılan düzenlemeler başka bir döneme girildiğini gösteriyor.

Özellikle TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülen Torba Yasa Teklifi’nde yapılan son değişiklik, vergi sisteminin yön değiştirmeye başladığını açık şekilde ortaya koydu.

Teklifin ilk halinde kurumlar vergisi oranının imalatçı-ihracatçılar için %9’a, diğer ihracatçılar için ise %14’e indirilmesi öngörülüyordu. Bu düzenleme özellikle ihracat yapan şirketlerde ciddi bir beklenti oluşturmuştu. Çünkü mevcut %20 kurumlar vergisi oranı dikkate alındığında, özellikle üretim yapan ihracatçılar açısından oldukça güçlü bir avantaj ortaya çıkıyordu.

Ancak komisyon aşamasında dikkat çekici bir değişiklik yapıldı. Bu modelden vazgeçildi. Bunun yerine, sanayi sicil belgesini haiz ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların yalnızca üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları ile zirai üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlarına kurumlar vergisi oranının %12,5 olarak uygulanması benimsendi.

İlk bakışta bu değişiklik yalnızca oran değişikliği gibi görünüyor.

Oysa aslında değişen şey oran değil, yaklaşım.

Çünkü devlet burada çok önemli bir tercih yapıyor.

Mesaj artık oldukça net: “İhracat yapıyor olman tek başına yeterli değil. Gerçekten üretim yapıyorsan destekleneceksin.”

İhracatçı ile Üretici Aynı mı?

Türkiye uzun yıllardır ihracatı artırmaya çalışıyor. Bunun için kredi desteklerinden Eximbank mekanizmalarına, vergi avantajlarından yatırım teşviklerine kadar birçok araç devreye alınıyor. Ancak ekonomi yönetimi artık yalnızca ihracat rakamına bakmanın yeterli olmadığını düşünüyor gibi görünüyor.

Çünkü ihracat yapan her şirket aynı ekonomik katkıyı üretmiyor.

Bir şirket düşünün. Fabrika kurmuş. Makine yatırımı yapıyor. Yüksek enerji maliyetine katlanıyor. Finansman yükü taşıyor. Üretimin her aşamasında ayrı operasyonel risk yönetiyor. Yüzlerce kişiye istihdam sağlıyor. Kur riskiyle mücadele ediyor. Ham madde maliyetindeki artışla uğraşıyor.

Bir başka şirket ise daha çok ticari organizasyon üzerinden çalışıyor. İthal ettiği ürünü satıyor ya da düşük katma değerli bir ticaret modeliyle ihracat gerçekleştiriyor.

İkisi de ihracatçı olabilir.

Ama ekonomiye etkileri aynı değil.

Anlaşılan o ki yeni sistem artık tam da bu ayrımı görünür hale getirmek istiyor.

Bu nedenle ilk teklifte yer alan “ihracatçı merkezli” modelden geri dönüldü. Onun yerine “fiilen üretim yapan” yapı öne çıkarıldı.

Aslında bu değişiklik yalnızca vergi tekniği açısından değil, ekonomi politikası açısından da önemli bir mesaj içeriyor.

Devlet artık sadece döviz kazandırana değil, üretim altyapısı oluşturan şirkete daha fazla önem veriyor.

“Fiilen Üretim” İfadesi Neden Önemli?

Düzenlemedeki en kritik ifade ise bence şu:

“Fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumlar…”

Bu ifade oldukça önemli. Sanayi sicil belgesi olacak, üretim gerçekten yapılacak ve kazanç doğrudan üretim faaliyetinden elde edilecek.

Yani sistem artık şirketlerin faaliyet yapısına daha yakından bakacak.

Önümüzdeki dönemde birçok şirketin faaliyet modelini yeniden gözden geçirmesi şaşırtıcı olmayacaktır. Çünkü %25 yerine %12,5 kurumlar vergisi ödemek küçük bir avantaj değil. Bu oran farkı artık şirketlerin organizasyon yapısını değiştirebilecek ölçüde önemli hale geliyor.

Bazı şirketlerin üretim faaliyetlerini ayrı bir yapıda toplamayı, sanayi sicil belgelerini aktif hale getirmeyi ya da üretim kazançlarını daha net ayrıştırmayı gündemine alması kaçınılmaz görünüyor. Özellikle grup şirketlerinde üretim yapan şirket ile satış yapan şirket arasındaki organizasyonun yeniden değerlendirilmesi bile söz konusu olabilir.

Çünkü artık mesele yalnızca vergi planlaması değil.

Şirketin hangi ekonomik kategoride görüldüğü de önem kazanıyor.

Bu yaklaşımın özellikle sanayi şehirlerinde çok daha net hissedileceğini düşünüyorum.

Gaziantep gibi üretim gücü yüksek şehirlerde artık aynı ihracat rakamına sahip iki şirketten biri çok daha düşük vergi ödeyebilecek. Farkı belirleyen ise ciro değil, üretim niteliği olacak.

Asıl Değişiklik Vergi Oranında Değil

Aslında bugün yaşanan şey yalnızca teknik bir vergi düzenlemesi değil.

Türkiye uzun süredir şu sorunun cevabını arıyor:

Ekonomiyi büyüten asıl unsur nedir?

Ticaret mi, finans mı, üretim mi?

Son düzenlemelere birlikte bakıldığında devletin bu soruya verdiği cevap giderek netleşiyor.

Vergi avantajı artık daha çok üretime, yatırıma, teknolojiye, sanayiye ve katma değere bağlanıyor. Yani sistem giderek daha seçici hale geliyor.

Eskiden teşvik mantığı daha genişti. Şimdi ise devlet açık şekilde “kimi desteklemek istediğini” gösteriyor.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta da var.

Vergi indirimi elbette önemli. Fakat tek başına yeterli değil.

Bugün üretici açısından yüksek faiz, finansmana erişim sorunu, enerji maliyetleri, işçilik giderleri ve kur oynaklığı hala çok belirleyici unsurlar olmaya devam ediyor. Dolayısıyla yalnızca kurumlar vergisi oranını düşürmek tek başına üretim patlaması yaratmayabilir.

Üstelik teşvik sistemlerinin başarısı yalnızca oranlarla ölçülmez. Asıl önemli olan, yatırımcının önünü görebilmesidir. Sürekli değişen mevzuat ve uygulamadaki belirsizlikler yatırım kararlarını doğrudan etkiliyor. Bir yatırımcı için düşük vergi kadar, öngörülebilir sistem de önemlidir.

Yeni Dönemin Şifresi: Üretim

Ama tüm bunlara rağmen şu gerçek artık daha net görünüyor:

Türkiye vergi sisteminde yeni bir döneme giriyor.

Bu yeni dönemde sadece ticaret yapan şirket ile gerçekten üretim yapan, yatırım riski alan ve istihdam oluşturan şirket aynı şekilde değerlendirilmeyecek gibi görünüyor.

Ve görünen o ki bundan sonra vergi avantajının anahtarı üretim yapmaktan geçecek.

Yabancı sermayeye dönük vergi desteklerini içeren yasa teklifinde, Gelir Vergisi Kanununda değişikliğe gidilerek, Türkiye’de yerleşik sayılmadan önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhı ve vergi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişilerin, yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar gelir vergisinden muaf tutulacak. Ayrıca kişinin bu süre içinde vefatı halinde veraset ve intikal vergisi oranı da yüzde 1’e düşürülecek. Kamuoyunda İngiliz futbolcu David Beckham adıyla anılan ve İspanya’da ilk örneği geliştirilen ‘Beckham Yasası’ olarak bilinen özel vergi mevzuatının bir benzeri Türkiye’de düzenleniyor.

TÜRMOB’un düzenlemeye ilişkin yaptığı değerlendirmeye göre, İspanya’da resmi adıyla Özel İspanyol İkamet Edenler Vergi Rejimi ile İspanya’ya çalışmak için taşınan yabancılar taşındıkları yıl ve sonraki 5 yıl boyunca yüksek ‘yerleşik’ vergi oranları yerine yüzde 24 gibi sabit bir orandan vergilendiriliyor. Bu düzenlemeyle yüksek vasıflı çalışanların ve yatırımcıların ülkeye çekilmesi hedefleniyor.

Neden 20 yıllığına getiriliyor?

Meclis gündemindeki kanun teklifiyle, benzer bir şekilde Türkiye’ye yerleşenlere Türkiye dışında elde ettikleri gelirleri için belirli şartlarla 20 yıl süreli bir muafiyet getiriliyor. TÜRMOB, yasa teklifine ilişkin hazırladığı raporda, “İspanya’daki Beckham düzenlemesi İspanya’ya gelinen yıl + 5 yıllık bir muafiyet getirmekteyken ve ayrıca çalışmaları için özel vergi oranları öngörülürken teklifin 20 yıllık bir süre için getirilmesinin nedenleri ayrıntılı değerlendirilmelidir“ ifadelerine yer verdi.

TÜRMOB halen yurtdışında elde edilen gelirlerin istisna olması ya da Türkiye’ye getirilmesi durumunda Gelir Vergisi Kanunu'nun 123. maddesinde olduğu gibi yurtdışında ödenen vergilerin Türkiye’de ödenecek vergiden mahsubuna ilişkin düzenlemelerin vergi yasalarında yer aldığına dikkat çekti. Ayrıca 90’dan fazla ülkeyle yapılan çifte vergilendirmenin önlenmesine yönelik anlaşmada gelir ve servet üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmenin önlenmesine yönelik düzenlemeler bulunduğuna işaret eden TÜRMOB, şu değerlendirmeyi yaptı:

Sermaye çıkışına neden olabilir

“Bu düzenlemeler kapsamında genel olarak Türkiye’ye getirilen kazançlar üzerinde Türkiye’de ilave bir vergi yükü olmamaktadır. Ancak yurtdışında elde edilen kazançların bir vergi cenneti ülke ya da benzeri bir özel vergi rejiminde elde edilmesi durumunda, bu ülkede vergiye tabi olmaması halinde, bu kazançların Türkiye’de vergilendirilmemesi anlamlı olmaktadır. Dolayısıyla bu madde ile amaçlanan diğer ülkelerde vergilendirilmemiş gelirlerin Türkiye’de de vergilendirilmemesi rejimidir. Bu literatürde “çifte vergilendirmeme” olarak tanımlanmaktadır.

Bu durumda yatay ve dikey vergi adaleti zedelenmekte ve Türkiye’de çalışıp üretenler ve tasarruf yapanlar aleyhine bir vergi rejimi ortaya çıkmaktadır. Ayrıca bu rejim Türkiye’de, mevcut koşullarda üretip Türkiye’de tasarruf yapanların ülke dışına çıkmasına ve üç yıldan sonra Türkiye’ye tekrar dönerek rejimden faydalanmaya başlamalarına neden olabilecektir. Örneğin bugün Türkiye’den çıkıp ve üç yıl sonra gelen kişi 17 yıl boyunca bu rejimden faydalanabilecektir ve mirasçılarının vergi yükü de yüzde 1’e düşebilecektir. Bu ise sermaye girişinden çok çıkışına neden olabilecektir. Geçmiş dönemlerde Türk vergi sisteminde yabancılara tanınan ayrıcalıklardan yerleşiklerin de yararlanmaya başlamalarına ilişkin örnekler mevcuttur. Bu nedenle fayda ve maliyetinin dikkatlice yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.”

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesinde; "3 üncü maddenin üçüncü fıkrası kapsamına girenler hariç olmak üzere; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmakla birlikte, 4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp, çalıştığı saat karşılığında ücret alanlardan ay içerisinde sekiz gün ve daha az çalışanlar için eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerinin otuz güne tamamlanması zorunludur." hükmü yer almaktadır.

Anılan madde gereği, aylık çalışma gün sayısı 8 gün ve altında olan sigortalıların eksik günleri için genel sağlık sigortası (GSS) primlerinin 30 güne tamamlanması zorunludur. Buna göre, ay içerisinde 8 gün ve daha az çalışan sigortalılar, Kanunun 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereği genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsünde bulunmamaları halinde gelir testi sonucuna göre 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendi (60/1/g) veya aynı maddenin (c) bendinin (1) numaralı alt bendi (60/1/c-1) kapsamında tescil edilecek ve bu kişilerin kalan sürelere ait GSS primleri tahakkuk ettirilecektir.

Diğer taraftan, Kanunun "Sigortalıların borçlanabileceği süreler" başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde (41/1/i); bu bendin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki sürelere ilişkin olmak üzere, 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalıların, kısmi süreli çalıştıkları aylara ait eksik süreleri borçlanabileceği; yine aynı maddenin birinci fıkrasının son cümlesinde; (i) bendi kapsamında borçlanılacak sürelere ilişkin genel sağlık sigortası primlerinin ödenmiş olması halinde, genel sağlık sigortası primi ödenmiş bu sürelere ilişkin borçlanma tutarının %39 oranı üzerinden hesaplanacağı düzenlenmiştir.

Buna göre, 30 günden az çalışması nedeniyle ay içerisindeki eksik günler için 60/1/g bendi kapsamında tescil edilerek GSS primi tahakkuk ettirilen kişilerden söz konusu GSS prim borcunu ödemeksizin Kanunun 41/1/i bendi kapsamında borçlanma talebinde bulunarak anılan madde gereğince %45 üzerinden borçlandırılan ve hesaplanan borçlanma tutarını ödeyenlerin, ödeme yaptığı dönemlere ait 60/1/g bendi kapsamındaki prim borçlarını ödemelerine gerek bulunmamaktadır.

Bu doğrultuda, ay içerisinde 30 günden az çalışması bulunması nedeniyle kendisine 60/1/g bendi kapsamında tescil açılan kişilerden bu borcu ödemeksizin Kanunun 41/1/i bendi kapsamında borçlanma talebinde bulunarak %45 üzerinden hesaplanan borçlanma tutarını ödeyenlerin, ödeme yapılan dönemlere ait GSS tescil kayıtları ve buna ait GSS prim tahakkukları iptal edilecektir.

Bilgilerinize sunarız.

Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Kanunun açıkça gösterdiği hallerde, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınan merciin emri bulunmadıkça, kimsenin üstü, özel kağıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz.”

İşyerlerinde işçilerin kullanımına özgülenen ofis, masa, dolap gibi alanların işverenin yönetim yetkisi kapsamında aranıp aranamayacağı ya da özellikle, bu tür mekan eşya ve araçların mülkiyetinin işverende olmasının işçinin özel yaşamına saygı bakımından bir fark yaratıp yaratmayacağı konuları tartışmalıdır. Genel olarak öğretide, işyerine giriş çıkışta üst ve çanta araması ile ilgili hususlar üzerinde durulurken, işyerinde işçinin çalıştığı ofis, kullandığı çekmece ve dolapların hangi durumlarda aranabileceğinden pek söz edilmemiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 24.01.2018 tarihli ve 2017/3017 E., 2018/99 K. sayılı kararı ile işçinin onayı olmadan işyerinde işçinin kullanımına özgülenen ofis, masa, dolap gibi alanların işveren tarafından aranmasını işçinin özel yaşamına yönelik müdahale saymıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre, “Davacının istirahatli olduğu bir dönemde masasındaki çekmecelerinin aranması üzerinde de durulmalıdır. Genel olarak işçinin işyerinde kullanımına özgülenen ofis, masa, dolap gibi alanların işveren tarafından aranması, işçinin özel yaşamına yönelik bir müdahale oluşturmaktadır. Söz konusu alanların aranması bir hukuka uygunluk sebebine dayanmalıdır.

Bu kapsamda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Peev-Bulgaristan kararında; başvurucunun ofisi bakımından genel olarak olmasa dahi, masa çekmeceleri ve dosya dolapları bakımından “gizliliğe ilişkin makul bir beklenti”si olduğunun kabulü gerekeceğini ifade ettikten sonra başvurucunun gizliliğe ilişkin beklentisinin haksız veya mantıksız olduğunu gösteren bir durum da –örneğin, işverenlik tarafından, çalışanların masa ve dosya dolaplarında kişisel belge saklamalarını caydırıcı nitelikte düzenleme veya işyeri uygulaması- bulunmadığını, başvurucunun işverenin bir kamu otoritesi olmasının bu tespitleri değiştirmeyeceğini dolayısıyla başvurucunun ofisindeki masa çekmecelerini ve dosya dolaplarını da kapsayan bir aramanın özel yaşama bir müdahale olarak kabulü gerektiği sonucuna varmıştır (Ayrıntılı bilgi için Çetin, E.: İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin 8-11. Maddeleri Bağlamında Çalışanların Hakları, XII Levha Yayınları, İstanbul Temmuz 2015, s.229 vd.).

Somut olayda davalı işveren tarafından ibraz edilen Personel Yönetmeliğinin “Çalışanların Sorumluluk ve Yükümlülükleri” başlıklı 5.2. maddesinin “Görev ve Sorumluluklar” alt başlıklı 5.2.1. bölümünde aynen, “Çalışanlara, DFHG tarafından tahsis edilen masa, dolap, etajer ve benzeri demirbaş üstünde/içinde sadece çalışma konuları ile ilgili dokümantasyon, kitap, dergi vb. muhafaza etmeleri; kendilerine ait şahsi eşyalarını hiç şekilde bu ortamda bulundurmamaları esastır. DFHG yönetimi söz konusu dolap, masa ve etajerleri gerekli görmesi hâlinde açtırma ve inceleme hakkına sahiptir” şeklinde düzenleme olduğu görülmüştür. Söz konusu Yönetmeliğin bu hükmü işyeri düzenine ilişkin olup davalı işveren tarafından davacı işçinin masa çekmecelerinin aranmayacağı yönünde “gizliliğe ilişkin makul bir beklenti” oluşturmayacağı açıktır” denilmektedir.

Neticede, genel olarak işçinin işyerinde kullanımına özgülenen ofis, masa, dolap gibi alanların işveren tarafından aranması, işçinin özel yaşamına yönelik bir müdahale oluşturacaktır. Söz konusu alanların aranması ancak bir hukuka uygunluk sebebine dayanması halinde mümkün olabilecektir. Ayrıca, iş sözleşmesinde ya da işyeri iç yönetmeliğinde işçinin kullanımına sunulan ofis, masa, dolap gibi alanlarda işçinin kişisel özel eşyalarının bulundurulmaması gerektiği düzenlenmiş ve işçilerin bu konuda bilgilendirilmiş olması ve hatta kişisel belge ve eşya saklama hususunun caydırıcı nitelikte bir düzenleme ile kayıt altına alınması veya işyeri uygulaması haline getirilmesine rağmen işçi aksi davranışta bulunuyor ve sözleşme hükümlerine aykırı hareket ediyorsa, o zaman bu durum işçinin özel yaşamına yönelik bir müdahale oluşturmayacaktır”.

www.incirogludanimanlik.com sayfasında yayımlanan blog yazıları, hakemli makale formatında olmayıp bilgi verme amaçlıdır. Kesinlikle hukuki mütalaa ya da tavsiye niteliğinde değildir.

Lütfi İNCİROĞLU

Aşağıda hem Kanun Teklifinde yer alan yeni düzenlemeyi özetledim hem de eski uygulamalarla benzerlik ve farklılıklarını.

Önerilen yeni düzenlemenin genel çerçevesi

Önerilen yeni varlık barışı düzenlemesiyle, gerçek ve tüzel kişilere, yurt dışında ve yurt içinde bulunan bazı varlıklarını kayda alma olanağı veriliyor. Düzenleme ayrıca, varlık barışından yararlanarak Türkiye’ye getirilen veya kayda alınan varlıklar nedeniyle vergi incelemesi veya vergi tarhiyatı yapılmamasını öngörüyor. Eski düzenlemelerle özünde bir farklılık yok.

Kapsama giren varlıklar

Kanun Teklifinde önerilen varlık barışı kapsamına, yurt dışında bulunan veya Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer alamayan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları giriyor.

Geçmişte uygulanan varlık barışı düzenlemelerinin birisinde (6486 sayılı Kanun) sadece yurt dışında bulunan varlıklar kapsama alınmıştı. Diğerlerinin tamamında olduğu gibi yeni öneride de hem yurt içi hem de yurt dışı varlıklar kapsama giriyor.

Yine geçmiş uygulamaların bir kısmında yurt içinde bulunan taşınmazlar da kapsamdaydı. Bu defa taşınmazlar kapsamda olmayacak.

Varlığın yurt dışında veya yurt içinde bulunma tarihi

Geçmişte 2008 ve 2013 yıllarında uygulanan düzenlemelerde, varlığın geçmişte belli bir tarih itibariyle var olduğunu ispat etme zorunluluğu vardı. Bu iki düzenlemenin dışındaki uygulamalarda olduğu gibi, yeni öneride de varlığın geçmişte belli bir tarih itibariyle var olduğunu ispat etme zorunluluğu yok.

Teklifte varlığın geçmişte belli bir tarihte var olduğunun tevsikini istemiyor ama bildirilen varlıkların bildirim tarihi itibariyle banka veya aracı kurumlara yatırılmak suretiyle tevsik edilmesini zorunlu kılıyor.

Bildirim zamanı

Önerilen düzenlemenin avantajlardan yararlanabilmek için, kapsamdaki varlıkların 31 Temmuz 2027 tarihine kadar Türkiye’deki banka veya aracı kurumlara bildirilmesi gerekiyor.

Yurt dışındaki varlıkların yurda getirilmesi

Yurt dışında bulunan ve düzenleme kapsamında olan varlıkların, bildirim yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde, Türkiye’deki banka veya aracı kurumlarda açılan hesaplara transfer edilmesi veya yurt dışından fiziki olarak getirilenlerin, bu hesaplara yatırılması gerekiyor.

Varlıkları yurda getirilmesi zorunlu olmayan durumlar

Daha önceki varlık barışı düzenlemelerinin bir kısmında, yurt dışındaki varlıkların, yurt dışında bulunan banka veya finansal kurumlardan kullanılan ve kanuni defterlerde kayıtlı olan kredilerin kapatılmasında kullanılabiliyor, bu durumda varlığın yurda getirilmesi koşulunun sağlandığı kabul ediliyordu. Yeni öneride böyle bir düzenleme yok. Varlığın mutlaka Türkiye’ye transferi gerekiyor.

Varlıkların bildirilecek değeri

Kanun Teklifinde bildirilecek varlıkların bildirime esas değerlerinin tespitine ilişkin bir hüküm yer almıyor. Bu konuda Hazine ve Maliye Bakanlığına verilen açık bir yetki de yok.

Geçmiş varlık barışı uygulamalarında farklı düzenlemeler yapılmıştı. Bazılarında Kanun’la belirlenmişti (5811 ve 6486 sayılı Kanunlar), bazılarında Kanun’la Bakanlığa yetki verilmiş, bu yetki kapsamında Bakanlık belirleme yapmıştı (7186 ve 7256 sayılı Kanunlar), diğer bazılarında ise açık bir yetki olmasa da Bakanlık tarafından belirleme yapılmıştı.

Belirleme şekli ne olursa olsun, geçmiş uygulamalarda genel olarak rayiç bedel esas alınarak bildirimler yapılmıştı. Bu defa da Kanun’un yürürlüğe girmesi sonrası Bakanlığın bir Tebliğ ile değerleme ölçüsünü yine rayiç bedel olarak açıklaması beklenebilir.

Beyan edilecek varlıkların nasıl değerleneceği önemli bir konu. Hem ödenecek verginin hesaplanması, hem de beyan edilen varlıkların elden çıkartılmasında bu değerin maliyet bedeli olmasından geliyor bu önem.

Ödenecek vergi

Teklifte, bildirilen varlıklar üzerinden genel olarak %5 oranında vergi alınması öngörülüyor. Bununla birlikte, bildirilen varlıkların vadeli hesaplarda veya Devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında tutulacağı süreye bağlı olarak vergi oranı, % sıfıra kadar düşebiliyor, bildirim tarihine bağlı olarak da ayrıca oranlar değişebiliyor.

Teklifte önerilen düzenlemeye göre uygulama şöyle olacak: Bildirim sahibinin, varlığın öngörülen varlıklarda bulunduracağı süreye ilişkin taahhüdü dikkate alınarak indirimli oranlar üzerinden vergi hesaplanacak. Bu çerçevede örneğin bildirim sahibi varlığı beş yıl süreyle vadeli hesaplarda tutacağını taahhüt etmişse % sıfır oranıyla vergi hesaplanacak. Taahhüde uyulmaması durumunda, tahakkuk ettirilmeyen vergi, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın, gecikme faiziyle birlikte tahsil edilecek.

Daha önce uygulanan varlık barışı düzenlemelerinin çoğunda, farklı vergi uygulamaları öngörülmüştü. Kısaca özetlemek gerekirse;

- 5811 sayılı Kanun’da, yurt dışı varlıklar üzerinden % 2, yurt içi varlıklar üzerinden % 5 vergi öngörülmüştü.

- 6486 sayılı Kanun’da, yurt dışı varlıklar üzerinden % 2 vergi öngörülmüştü. Yurt içi varlıklar kapsamda değildi.

- 6736 ve 7256 sayılı Kanunlarda vergi yoktu.

- 7143 sayılı Kanun’da, belli bir süre içinde Türkiye’ye getirilen varlıklar için vergi öngörülmemiş, daha sonra getirilenler için % 2 vergi öngörülmüştü.

- 7186 sayılı Kanun’da hem yurt dışı varlıklar hem de yurt içi varlıklar üzerinden % 1 vergi öngörülmüştü.

- 7147 sayılı Kanun uygulamasında yurt içi varlıklar üzerinden % 3 vergi ödendi. Yurt dışı varlıklar üzerinden ise bildirim zamanına bağlı olarak % 1, 2 veya 3 oranında hesaplanan vergi bildirimle ödendi, tahsil edilen vergi, bildirilen varlığın Türkiye’de en az bir yıl süreyle tutulması halinde, bildirim sahibinin talebi üzerine iade edildi.

Özetten de anlaşıldığı üzere, her bir varlık barışında farklı uygulamalar yapılmış. Kanun Teklifiyle önerilen düzenleme ise bütün öncekilerden önemli farklara sahip. Dikkat çekici en önemli iki farklılığı ifade etmek gerekirse; olumsuz bir farklılık olarak % 5 vergi oranının önceki uygulamalara göre yüksekliği, olumlu bir farklılık olarak da düşük oranlı vergilemede verginin tahsil edilip iadesi yerine, bildirim sahibinin taahhüdüne bağlı olarak işlem yapılması söylenebilir.

Sağlanan avantajlar

Varlık barışı düzenlemeleri, varlık barışından yararlanarak Türkiye’ye getirilen veya kayda alınan varlıklar nedeniyle, vergi incelemesi veya vergi tarhiyatı yapılmamasını öngörüyor. Ayrıntıda bazı farklılıklar olmakla birlikte, bütün varlık barışı uygulamalarının bildirim sahiplerine sağladığı temel avantaj bu.

Vergisel avantajlardan yararlanma koşulları

Teklifte önerilen düzenlemeye göre,

- Bildirilen varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Türkiye'ye getirilmemesi veya Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmemesi ya da öngörülen sürede banka ya da aracı kurumlara yatırılmaması,

• Bildirilen tutarlara ilişkin tarh edilen vergilerin süresinde ödenmemesi, taahhütlere uyulmaması ve
• Maddede yer alan diğer şartların yerine getirilmemesi

hallerinde madde hükmünden yararlanmak mümkün değil.

Vergi dışı mevzuat uygulaması

Daha önce uygulanan varlık barışı düzenlemelerinin hiçbirinde, vergi dışı mevzuatın uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin açık bir hüküm yoktu.

2008 yılında uygulanan 5811 sayılı Kanun’a ilişkin Tasarıda yer alan, yurt dışındaki varlıklar nedeniyle Kanun’dan yararlananlar hakkında, Kanun kapsamındaki beyanlarla sınırlı olarak;

• Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun,

- Sermaye Piyasası Kanunu,

- Gümrük Kanunu,

- Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu,

- Vergi Usul Kanunu’nda düzenlenen suçlar veya kabahatler,

- Yukarıdaki suçlardan kaynaklanan mal varlığı değerleriyle ilgili olarak Türk Ceza Kanunu’nun 282. maddesinde gösterilen suç yönünden soruşturma veya kovuşturma yapılmayacağına ve idari para cezası uygulanmayacağına ilişkin hüküm, Tasarıdan TBMM Genel Kurulunda çıkartıldı ve yasalaşmadı.

Öte yandan, 2016 yılında uygulanan 6736 sayılı Kanun’da, düzenlemeden yararlananlar hakkında, başkaca bir nedenle gerekli olması hâli saklı kalmak üzere, sadece bu işlemin yapılmış olmasından dolayı ve bu işlemden hareket edilerek, hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı ile araştırma, soruşturma, inceleme veya kovuşturma yapılamayacağına ilişkin sınırlı bir vergi dışı avantaj sağlandı.

TBMM gündeminde bulunan Kanun Teklifinde ilk defa, vergi dışı mevzuat uyarınca alınması gereken tedbirlerin bu düzenlemeden etkilenmeyeceğine ilişkin açık bir hükme yer veriliyor. Dolayısıyla bu uygulamada, sadece vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmayacağına ilişkin güvence var, yukarıda sayılan diğer mevzuatlara ilişkin uygulamalar varlık barışından etkilenmeyecek.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), işveren işlemleri genelgesinde değişiklik yaparak, uygulamaya ilişkin ayrıntılara açıklık getirdi. Yemek kartıyla ilgili yapılan değişiklik 17 Nisan 2026 tarihinden geçerli olacak.

Genelgeye göre, yemek bedeli adı altında yapılan ödemelerden prime esas kazanca dahil edilecek tutar hesaplanırken fiilen çalışılan gün için ödenen 300 TL’ye kadar tutar dahil edilmeyecek. Bu tutarı aşan veya fiilen çalışılmayan günler için ödenen yemek bedelinden ise sigorta primi kesilecek.

İŞ YERİNDE VEYA İŞ YERİNİN MÜŞTEMİLATINDA YEMEK VERİLEN İŞÇİLER

İşverence işçilere iş yerinde veya müştemilatında kendi imkanlarıyla yemek hizmeti verilmesi ya da işverenlerce hazır yemek hizmeti veren kişilerden satın alınan yemeğin iş yerinde veya müştemilatında çalışanlara verilmesi halinde yemek bedelinin tamamı herhangi bir tutarla sınırlı olmaksızın sigorta primine esas kazançtan istisna olacak.

YEMEK HİZMETİ VEREN İŞLETMELERDEN HİZMET SATIN ALANLAR

İşçilere iş yerinde veya müştemilatında yemek hizmeti verilmeyip, yemek hizmeti veren işletmelerden, örneğin bir lokantadan sağlandığı durumlarda, bu işletmelere yapılan ödemelerin her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 TL’ye kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecek.

YEMEK KUPONU, YEMEK KARTI, YEMEK ÇEKİ VERENLER

Yemek hizmetinin yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki gibi araçlarla sağlanması halinde, her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 TL'ye kadar kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecek.

YEMEK PARASININ NAKİT OLARAK ÖDENMESİ

Yemek parasının işçiye nakit olarak ödenmesi halinde, her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 TL’ye kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecek.

YEMEK KARTI/KUPONU/ÇEKİ İLE MARKETTEN GIDA MADDESİ ALINABİLECEK

Genelgede, yemek hizmetinin işçinin beslenme ihtiyacının karşılanarak verimli çalışmasını sağlamak için yapılan bir menfaat olduğu vurgulandı. Bu nedenle işçinin kendisine yemek hizmeti karşılığı verilen nakit para veya yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki gibi araçlarla beslenme ihtiyacını karşılamak için besin maddesi satın alması ve tüketmesi halinde, yapılan bu ödemenin her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 TL’ye kadar olan kısmının prime esas kazanca dahil edilmeyeceği belirtildi.

Genelgede, işverenlerce işçilere sağlanan sosyal yardımlar sebebiyle asgari ücretten herhangi bir indirim yapılamayacağı kuralına dikkat çekilerek, yemek bedelinin asgari ücrete ilave olarak verilmesi gerektiği, brüt asgari ücretin içerisine yemek bedeli tutarının dahil edilemeyeceği kaydedildi.

HEM İŞ YERİNDE YEMEK HEM DE YEMEK KARTI VERİLMESİ DURUMUNDA UYGULAMA NE OLACAK?

Aynı iş yerinde çalışan bazı işçilere yemek hizmetinin iş yerinde veya müştemilatında, bazılarına ise nakit ya da yemek kartı/kuponu/çeki verilmesi halinde, uygulamanın ne olacağına da açıklık getirildi.

İş yerinde veya müştemilatında yemek hizmeti verilen işçiler için yemek bedelinin tamamı sigorta primine esas kazançtan istisna olacak.

Nakit ya da yemek kartı/kuponu/çeki verilen işçiler için ise çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 TL’ye kadar kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecek, aşan kısım dahil edilecek.

YEMEKHANEDEN YARARLANAN İŞÇİYE AYNI ZAMANDA YEMEK KUPONU VERİLİRSE

Fiilen çalışılan günlerin tamamında iş yeri yemekhanesinde yiyen işçiye ayrıca nakit yemek yardımı ya da yemek kartı/kuponu/çeki verilmişse yemekhanede verilen yemek bedelinin tamamına prim istisnası uygulanacak. Nakit yemek yardımı veya yemek kartı/kuponu/çeki için verilen tutarların tamamı prime esas kazanca dahil edilecek.

Ancak, aynı işçi örneğin ayın 10 iş günü iş yeri yemekhanesinde yiyip 12 gün için yemek kartı verilmişse (yemek kartında günlük 300 TL’ye kadar olan kısım bakımından) her ikisine de prim istisnası uygulanacak.

Genelgede yemek hizmeti adı altında işçilere veya işçiler için ücüncü kişilere yapılan her türlü ödemelere ilişkin muvazaalı durumların tespit edilmesi halinde SGK’nın uğradığı prim kaybının işverenden gecikme zammı ve cezası ile tahsil edileceği hatırlatıldı.

Şu kadar ki, amme borçlusunun alacaklı tahsil daireleri itibarıyla tecil edilen borçlarının toplamı ellibin (güncelde ikiyüzellibin) Yeni Türk Lirasını aşmadığı takdirde teminat şartı aranılmaz. Bu tutarın üzerindeki amme alacaklarının tecilinde, gösterilmesi zorunlu teminat tutarı ellibin (güncelde ikiyüzellibin) Yeni Türk Lirasını aşan kısmın yarısıdır.

Meclis’te görüşülmekte olan yasa tasarısı ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48’inci maddesinde yer alan "36” ibaresi "72" şeklinde ve "elli bin Yeni Türk Lirasını" ibareleri “bir milyon Türk Lirasını"şeklinde değiştirilecektir.

Böylelikle vergi ve SGK gibi borçlar kanunen 36 taksit yerine 72 taksit ile ödenebilecektir. Ayrıca bir milyon Türk Lirası’nı aşmayan borçlar da teminatsız yapılandırılabilecektir.

Ancak belirtmek gerekir ki, bütün borçlular bu imkanlardan yararlanamamaktadır. Kanun, amme borcunun vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak şartıyla, amme alacağı 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilecektir. Bu şartlar sağlanmıyor ise, yapılandırma da mümkün olmayacaktır.

Diğer yandan kanunda yer alan şartlar sağlansa dahi, borçlular yapılandırma için idareye başvurduğunda idarenin dönüşü borcun %30’unu öde, kalan tutara teminat göster ve altı eşit taksitte öde diye dönüş yapabiliyor. Halbuki, mevcut durumda da borçlular için 36 ay süre ile yapılandırma düzenlemesi bulunmasına rağmen kamu idarelerine buna yaklaşmıyor ve çok daha kısa süreli vade ile yapılandırmak istiyor ve yüklü miktarda teminat isteyebiliyor.

TBMM’de görüşülen tasarının yasalaşması halinde idarelerin çıkacak yasaya göre 72 ay taksit yapılabilmesi için gerekli adımları atmaları şarttır. Aksi türlü çıkan yasa mevcut durumda olduğu gibi borcun %30’u peşin istenip kalanına 6 ay vade yapacak olur ise zor durumda olan borçlular yasal düzenlemeden yararlanamayacaklardır.

Daha önceki yıllarda yapılandırma kanunları çıkmakta idi ve mevcut borçların işlemiş faizleri silinmekte çok daha düşük faiz hesaplanmakta ve yine düşük faizle yapılandırılmakta idi. Vade 72 ay değildi ancak özellikle borçların faizlerinin silinmesi borcunu ödeyemeyen borçlulara nefes aldırmakta idi. 6183 sayılı Kanuna göre yapılandırmada ise borçların işlemiş faizleri silinmemekte ve yapılandırma faiz oranları da yüksek olmaktadır. Dolayısı ile alacaklı idareler en azından kanunda yer verilen süreler kadar taksit yapma düzenlemesine riayet etmelidir.

İMALATÇILAR İÇİN KURUMLAR VERGİSİ ORANI YARIYA DÜŞÜYOR!

Yasa tasarısında yer alan ve kurumlar vergisi oranının, imalatçı-ihracatçılar için %9’a, ihracatçılar için %14’e indirilmesine ilişkin düzenlemeden ise komisyonda vazgeçildi.Bunun yerine, sanayi sicil belgesini haiz ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar ile zirai üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların münhasıran bu üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlara kurumlar vergisi oranının yüzde 12,5 olarak uygulanması öngörüldü.

İmalatçılar için çok önemli bir düzenleme olmakla birlikte ikincil düzenlemelerde kapsamın daraltılmaması önem arz etmektedir. Bilindiği gibi, imalatçı firmaların bir kısmı özellikle maliyet artışları nedeni ile üretimlerini yurt dışına kaydırdılar. Kurumlar vergisi oranının %12,5’e düşürülmesi imalatçı firmalar için teşvik edici bir unsur olabilir.

13 Mayıs 2026 ÇARŞAMBA

Resmî Gazete

Sayı : 33252

YÖNETMELİK

Kamu İhale Kurumundan:

YAPIM İŞLERİ İHALELERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİNDE

DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 4/3/2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 44 üncü maddesinin sekizinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “sözleşme yılı” ibaresinden sonra gelmek üzere “/ayı” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 46 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “sözleşme yılı” ibaresinden sonra gelmek üzere “/ayı” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 49 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“a) Keşfindeki birim fiyatlar üzerinden ihale indirimi yapılmak suretiyle sözleşmeye bağlanan işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler;

1) Birim fiyatların yıl içerisinde birden fazla kez yayımlandığı ve/veya güncellendiği durumlarda, sözleşme birim fiyatlarına esas alınan aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse,

2) Birim fiyatların yıl içerisinde bir kez yayımlandığı durumda, sözleşme birim fiyatlarına esas alınan yıldan bir önceki yılın Aralık ayına ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse,

oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.”

MADDE 4- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 5- Bu Yönetmelik hükümlerini Kamu İhale Kurumu Başkanı yürütür.

13 Mayıs 2026 ÇARŞAMBA

Resmî Gazete

Sayı : 33252

YÖNETMELİK

Adalet Bakanlığından:

KONKORDATO TALEBİNE EKLENECEK BELGELER HAKKINDA
YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA
DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 30/1/2019 tarihli ve 30671 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“c) Finansal raporlama çerçevesi: Borçlunun, 29/11/2022 tarihli ve 6434 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Karar uyarınca bağımsız denetime tabi olması durumunda, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu düzenlemelerine göre uyguladığı Türkiye Muhasebe Standartlarını, borçlunun bağımsız denetime tabi olmayan tüzel kişi tacir olması durumunda Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardını, bunlar dışındaki borçlular için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve ilgili mevzuatı,”

MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“d) Makul güvence veren denetim raporunun iki nüshası.”

MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 19 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 19- (1) Bağımsız denetim kuruluşu, 18 inci madde uyarınca imzalanan sözleşme ile 16 ncı maddede belirtilen raporu imza tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde Kuruma bildirir.

(2) 16 ncı maddede belirtilen raporu, mahkeme yazı işleri müdürlüğü de, dava açıldıktan sonra gecikmeksizin Kuruma bildirir.”

MADDE 4- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 5- Bu Yönetmelik hükümlerini Adalet Bakanı yürütür.

Bu kapsamda, Beyannamelerini e-Beyanname sisteminden verecek olan mükelleflerin, Dijital Vergi Dairesi uygulaması üzerinden “Gerekli Programlar" menüsü altında yer alan Beyanname Düzenleme Programını güncellemeleri gerekmektedir.

Duyurulur.

Bakan Işıkhan, sosyal medya platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, emekli aylıkları ile bayram ikramiyelerinin Kurban Bayramı öncesinde hak sahiplerinin banka hesaplarına yatırılacağını ifade etti.

Açıklamasında emekliler ve aileleri için ödemelerin hayırlı ve bereketli olmasını temenni eden Işıkhan, hükümetin bayram öncesinde milyonlarca emekliye destek sağlamayı amaçladığını ifade etti.

Türkiye’de emeklilere Kurban Bayramı kapsamında ödenecek bayram ikramiyesinin 4 bin lira olacağı daha önce duyurulmuştu.

İHA

NTV'den Burak Taşçı'nın haberine göre yeni sistem kapsamında uygulama üzerinden çalışan taksicilerin kimlik bilgileri, plaka bilgileri, telefon numaraları ve banka hesapları Dijital Vergi Dairesi üzerinden bildirilecek. Sistemin temel hedefinin her yolculuğun mali kaydını oluşturmak olduğu belirtildi.

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan kılavuza göre uygulama üzerinden hizmet veren mükelleflerin bilgilerini en geç 30 Mayıs 2026 tarihine kadar sisteme yüklemesi gerekiyor. Yeni kayıt yaptıracak taksiciler için ise 15 günlük bildirim süresi uygulanacak.

Sektörde dikkat çeken en önemli değişikliklerden biri de Taksi Mali Cihazı uygulaması oldu. Araçlara entegre edilmesi planlanan sistem sayesinde tüm gelirlerin kuruşu kuruşuna kayıt altına alınması hedefleniyor. Böylece gerçek usulde vergilendirme sürecinin hız kazanacağı ifade ediliyor.

Taksi sektöründeki bazı temsilciler, yeni dönemde hasılat bazlı yüzde 1,5 civarında vergi uygulanacağını savunuyor. Ancak sektör kulislerinde gerçek usulde vergilendirme ile birlikte KDV, gelir vergisi, stopaj ve geçici vergi dahil toplam yükün yüzde 50’ye yaklaşabileceği konuşuluyor.

Sektörde yaşanan en büyük sorunlardan biri olarak korsan taksicilik gösteriliyor. Yetkililer, Türkiye genelinde korsan taksi sayısının milyon seviyesini aştığını belirtirken, yasa dışı uygulamaların resmi taksicilerin gelirlerini ciddi şekilde düşürdüğünü ifade ediyor.

Yeni düzenlemelerle birlikte plaka kiralama sistemi de yeniden tartışılmaya başlandı. İddialara göre bazı plaka sahipleri aylık 60-70 bin liraya ulaşan kira gelirleri elde etmelerine rağmen vergi beyannamesi vermiyor. Vergide adalet tartışmaları nedeniyle bu alanda da incelemelerin gündeme gelebileceği belirtiliyor.

Yeni dönemde taksi şoförlerinin de vergi mükellefi yapılabileceği konuşuluyor. Uzmanlar, bu durumun yevmiye sistemi yerine maaşlı çalışma modelini gündeme getirebileceğini ifade ediyor. Ayrıca şoförlerin çalışma saatlerinin yasal sınırlar içine çekilmesiyle sektörde yeni düzen oluşabileceği değerlendiriliyor.

Bugün birçok taksi şoförünün 12-24 saat arasında çalıştığı belirtiliyor. Yeni sistemle birlikte ağır vasıta sektöründekine benzer denetimlerin uygulanması ve fazla çalışma durumunda yüksek cezaların gündeme gelmesi bekleniyor.

Korsan taşımacılıkla mücadele kapsamında uygulanan cezalar da artırıldı. Korsan taksi kullananlara 100 bin liraya kadar ceza, ehliyete geçici el koyma ve araç bağlama işlemleri uygulanıyor.

Ancak sektör temsilcileri, buna rağmen korsan taşımacılığın tamamen önlenemediğini savunuyor.

Taksicilerin korsan taşımacılık yaptığı iddiasıyla bazı uygulamalara açtığı davada bilirkişi raporları mahkemeye ulaştı.

Raporda belediye izni olmadan taşımacılık yapıldığı yönünde değerlendirmeler yer aldığı belirtilirken, sektörün kaderini etkileyebilecek davanın 24 Haziran 2026 tarihinde görüleceği açıklandı.

Dünya

Bolat, e-ticaretin toplam ticaret içerisindeki payının yüzde 19,5 seviyesine çıktığını ifade ederek, “Toplam ticaretin yaklaşık beşte biri artık e-ticaretten oluşuyor” diye konuştu.

“2019’da 24 milyar dolardı”

Sektörün son 6 yılda büyük sıçrama yaptığını vurgulayan Bolat, “2019 yılında e-ticaret sektörü 24 milyar dolardı. Bugün ise 115,5 milyar dolara yükseldi. Dolar bazında yaklaşık 5 kat büyüyen bir sektörden söz ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Pandemi döneminin sektörde önemli kırılma yarattığını belirten Bolat, “E-ticaret esas ivmesini Covid döneminde kazandı. Karantina aylarında başta e-ticaret, lojistik ve bilişim sektörleri büyük sıçrama yaptı” dedi.

“634 bin işletme e-ticaret yapıyor”

Türkiye’de geçen yıl 634 bin işletmenin e-ticaret faaliyetinde bulunduğunu açıklayan Bolat, “E-ticaret yapanların yüzde 75’i şahıs işletmesi. Bu da esnafımızın ve küçük işletmelerimizin dijitalleşmeye hızlı uyum sağladığını gösteriyor” diye konuştu.

Bolat, sektör bazında en fazla işletmenin yemek alanında faaliyet gösterdiğini belirterek, “2025 yılı e-ticaretinin yüzde 20,3’ü yemek sektöründen oluşuyor. İkinci sırada giyim-kuşam, üçüncü sırada ise elektronik sektörü geliyor” dedi.

Perakende e-ticaret hacminde ise giyim sektörünün ilk sırada yer aldığını ifade eden Bolat, “428 milyar lirayla giyim sektörü ilk sırada bulunuyor. Elektronik sektörü 304 milyar lirayla ikinci sırada, havayolu bilet satışları ise 285 milyar lirayla üçüncü sırada” açıklamasını yaptı.

“Kadınlar harcamalarda önde”

E-ticaret harcamalarının demografik dağılımına ilişkin de bilgi veren Bolat, “E-ticaret harcamalarının yüzde 56’sını kadınlar gerçekleştiriyor. En aktif yaş grubu ise 25-34 yaş aralığı” dedi.

Ödeme yöntemlerinde kartlı sistemlerin öne çıktığını söyleyen Bolat, “Ödemelerin yüzde 63’ü kartlı sistemlerle yapılıyor. Güvenlik tarafında ise işlemlerin yüzde 64’ü 3D Secure doğrulamasıyla gerçekleştiriliyor” ifadelerini kullandı.

“Hızlı ticaretin payı 5,5 kat arttı”

Hızlı teslimat sistemlerinin de büyümeye devam ettiğini aktaran Bolat, “Hızlı ticaret sektörü 2025 yılında yüzde 55,6 büyüme gösterdi ve 388 milyar liralık hacme ulaştı. Hızlı ticaretin toplam e-ticaretteki payı son 6 yılda 5,5 kat arttı” diye konuştu.

Kargo teslim sürelerinde iyileşme yaşandığını belirten Bolat, “İki yıl önce ortalama teslimat süresi 46 saatti. Şimdi bu süre 42,2 saate geriledi” dedi.

“E-ihracatta 5,1 milyar dolar gelir sağlandı”

E-ihracat tarafında da büyümenin sürdüğünü kaydeden Bolat, “2025 yılında e-ihracattan 5,1 milyar dolar döviz kazancı sağlandı. 11 bin 500 işletme 10 bin doların üzerinde e-ihracat gerçekleştirdi” açıklamasında bulundu.

AA

TÜİK tarafından yayımlanan özel bültende, Türkiye’de aile yapısına ilişkin temel istatistikler paylaşıldı.

Ortalama hanehalkı küçülüyor

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre Türkiye’de 2008 yılında 4 kişi olan ortalama hanehalkı büyüklüğü, 2025 itibarıyla 3,08 kişiye düştü.

Ortalama hanehalkı büyüklüğünün en yüksek olduğu il 4,84 kişi ile Şırnak olurken, en düşük oran 2,49 kişi ile Tunceli’de kaydedildi.

Tek kişilik hanelerde artış dikkat çekti

Tek kişilik hanehalklarının oranı 2014’te yüzde 13,9 seviyesindeyken, 2025 yılında yüzde 20,5’e yükseldi.

Tek kişilik hanelerin en yaygın olduğu il yüzde 32,7 ile Gümüşhane olurken, en düşük oran yüzde 11,5 ile Batman’da görüldü.

Tek çekirdek ailelerin oranı yüzde 62,7’ye gerilerken, geniş ailelerin oranı yüzde 13,5 oldu.

Tek ebeveynli aileler arttı

Türkiye’de tek ebeveyn ve çocuklardan oluşan hanehalklarının oranı 2014 yılında yüzde 7,6 iken, 2025 yılında yüzde 11,3’e çıktı.

Bu hanelerin yüzde 8,5’ini anne ve çocuklardan, yüzde 2,8’ini ise baba ve çocuklardan oluşan aileler oluşturdu.

Tek ebeveynli aile oranının en yüksek olduğu il yüzde 13,8 ile Bingöl oldu.

Her dört haneden birinde yaşlı birey yaşıyor

2025 yılı itibarıyla Türkiye’deki hanelerin yüzde 26,1’inde en az bir 65 yaş üstü birey bulunuyor.

Tek başına yaşayan yaşlı birey sayısı ise 2014’te 1 milyon seviyesindeyken, 2025 yılında 1 milyon 836 bine yükseldi.

Tek kişilik yaşlı hanelerin yüzde 73,5’ini kadınlar oluşturdu.

Gençlerin büyük bölümü ailesiyle yaşamayı sürdürüyor

25-29 yaş grubunda hiç evlenmemiş bireylerin yüzde 70’inin anne ve/veya babasıyla birlikte yaşadığı görüldü.

Bu oran içinde erkeklerin payı yüzde 42,6, kadınların payı ise yüzde 27,4 oldu.

Akraba evliliklerinde düşüş yaşandı

Türkiye’de akraba evliliği oranı 2010 yılında yüzde 5,9 seviyesindeyken, 2025’te yüzde 3’e geriledi.

Akraba evliliğinin en yaygın olduğu il yüzde 16,9 ile Şanlıurfa oldu.

Mutluluğun kaynağı aile oldu

Yaşam Memnuniyeti Araştırması sonuçlarına göre bireylerin yüzde 69’u kendilerini en çok ailelerinin mutlu ettiğini belirtti.

Aileyi sırasıyla çocuklar, eşler ve ebeveynler takip etti.

Boşanmalardan 191 bin çocuk etkilendi

2025 yılında kesinleşen boşanma davaları sonucunda 193 bin 793 çift boşanırken, 191 bin 371 çocuk velayet sürecinden etkilendi.

Çocukların velayetinin yüzde 74,6’sı anneye, yüzde 25,4’ü ise babaya verildi.

Geniş ailelerde yoksulluk oranı yüzde 27,1

Gelir ve yaşam koşulları araştırmasına göre, Türkiye’de yoksulluk oranı yüzde 20,6 olarak hesaplandı.

Geniş ailelerden oluşan hanelerin yüzde 27,1’inin yoksulluk sınırının altında yaşadığı görüldü.

Öte yandan nüfusun yüzde 28,8’i konutlarında sızdıran çatı, nemli duvar veya çürümüş pencere gibi sorunlarla karşılaştığını bildirdi.

Dünya

Küresel piyasalardaki dalgalanma, döviz kurundaki oynaklık ve art arda gelen ÖTV zamları, akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıyı sürdürüyor.

Gece yarısından itibaren motorinin litre fiyatına 1 lira 10 kuruş seviyesinde zam geldi.

Zamla birlikte motorinin litresi İstanbul'da 67,37 liraya, Ankara'da 68,49 liraya, İzmir'de 68,77 liraya, doğu illerinde ise 70,22 liraya yükseldi.

Benzin fiyatlarında ise bir değişiklik olmadı.

İstanbul, İzmir ve Ankara'da güncel benzin, motorin ve otogaz fiyatları ne kadar?

İstanbul Avrupa Yakası:

Benzin: 63.88 TL
Motorin: 67.39 TL
LPG: 33.89 TL

İstanbul Anadolu Yakası:

Benzin: 63.72 TL
Motorin: 67.23 TL
LPG: 33.29 TL

Ankara:

Benzin: 64.83 TL
Motorin: 68.49 TL
LPG: 33.87 TL

İzmir:

Benzin: 65.11 TL
Motorin: 68.77 TL
LPG: 33.69 TL

Cihan Oruçoğlu-Dünya

Sosyal medyada en fazla de­zenformasyonun yapıldığı konulardan biri gıda. Yaşam için tüketimi zorunlu olan gıdada, endüstriyel ürünlere yönelik söy­lemler, “güvenilir ürün” anlayışını yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.

“Son Tüketim Tarihi (STT)” ile “Tavsiye Edilen Tüketim Tari­hi (TETT)” arasındaki temel farka dikkat çeken Akdağ, “STT’nin bir güvenlik sınırı olması, TETT’nin ise bir kalite vaadi olmasıdır. “Son Tüketim Tarihi”; et, süt, tavuk vb. gibi hayvansal ürünler ile hazır ye­mekleri gibi mikrobiyolojik açıdan hızlı bozulabilen ve bozulduğunda insan sağlığı açısından risk oluştu­rabilecek gıdalarda kullanılan ta­rihtir. Bu tarih, ürünün uygun sak­lama koşullarında güvenle tüketi­lebileceği son günü ifade eder ve bir güvenlik uyarısıdır” dedi.

Görüntü ve kokuya aldanmayın

STT’si geçen bir ürünün görü­nüş, tat veya koku açısından nor­mal olsa bile sağlık riski oluştura­bileceği için tüketilmemesi gerek­tiğini vurgulayan Akdağ, “Yasal olarak da bu ürünlerin tüketiciye satışı yasaktır. “Tavsiye Edilen Tü­ketim Tarihi” ise makarna, bakli­yat, bisküvi, konserve gibi dayanık­lı ürünlerde kullanılan bir kalite göstergesidir. Bu tarih ürünün tat, koku, kıvam gibi duyusal özellik­lerini en iyi koruduğu dönemi ifa­de eder. TETT’si geçen bir ürün­de tat, aroma, renk veya doku gibi özelliklerde değişiklik görülebilir; örneğin kahvenin aroması hafif­leyebilir ya da bisküvinin çıtırlığı azalabilir. Eğer ürün uygun koşul­larda saklandıysa, ambalajı sağlam ise, şişme, küflenme, sızıntı gibi bozulma belirtileri göstermiyorsa, tadında, kokusunda ve dokusunda anormal bir değişiklik yoksa TETT geçmiş birçok ürün çoğu zaman güvenle tüketilebilir. Özetle STT bizi hastalıktan korur, TETT ise paramızı ve gıdamızı korumamıza yardımcı olur” ifadelerini kullandı.

STT’de hiçbir esneklik olmamalı

Gıda mühendisi Dr. Akdağ’a “Tü­keticiler yanıltılıyor mu yoksa tam aksine bu bir koruma mı?” diye sor­duğumuzda ise şu yanıtı verdi: “Bu soruya tek bir kelimeyle cevap ver­mek zor; çünkü aslında her iki du­rum da aynı anda söz konusu olabi­liyor. Sistem doğru kurgulandığın­da bu tarihler tüketiciyi korumak için vardır. Ancak doğru anlaşılma­dığında ya da eksik anlatıldığında tam tersine kafa karışıklığına ve yanlış seçimlere yol açabilir.

STT, tüketiciyi doğrudan koru­yan bir uygulamadır. Çünkü bu ta­rih, gıdanın güvenle tüketilebile­ceği son noktayı gösterir. Bu açıdan bakıldığında oldukça net ve koru­yucudur. TETT ise gıda israfını önlemeye yönelik bir yaklaşımdır. Çünkü birçok ürün, TETT geçse bile uygun koşullarda saklandıysa hâlâ tüketilebilir durumdadır. An­cak sorun tam da burada başlıyor. Çünkü tüketicilerin önemli bir kıs­mı bu iki kavramı birbirinden ayırt edemiyor. STT ile TETT’nin aynı şey sanılması, bir yandan gerek­siz gıda israfına yol açarken, diğer yandan riskli ürünlerin fark edil­meden tüketilmesine neden ola­biliyor. Ben bu durumu çoğu za­man bir ‘iletişim problemi’ olarak görüyorum. Bilimsel olarak sis­tem doğru; ama mesaj her zaman doğru anlaşılmıyor. Özellikle sos­yal medyada bir yandan ‘tarihi geç­miş ürünleri size yediriyorlar’ di­ye TETT ile ilişkili yanlış korku al­gıları, diğer yandan STT’ye sahip ürünlerde kötü kokmuyorsa, küf­lenmediyse tüket gitsin gibi sağ­lığı tehdit edici öneriler toplumu yanlış yönlendiriyor. Bu nedenle burada asıl mesele gıda okuryazar­lığımızın artmasında yatıyor. Tü­keticiler etiketi bir ‘bilgi aracı’ ola­rak görmeli ve üzerindekilerde ne­lere dikkat edeceğini bilmeli. Ama özellikle STT söz konusu olduğun­da hiçbir esneklik olmaması gerek­tiğini de unutmamalı.”

Denetimsiz ‘sokak arası’ tüketimi büyütüyor

“Ambalajlı gıdada uzak durun” anlayışı yaygınlaşıyor. Bunun pa­zara etkisine ilişkin de değerlen­dirmeler yapan Akdağ, “Ambalajlı gıdadan uzak durma söylemi artık marjinal bir grup aktivitesi olmak­tan çıktı; pazarın yönünü, üretim stratejilerini ve pazarlama dille­rini belirleyen güçlü bir tüketici motivasyonuna dönüştü. Ancak bu durum, bilimsel gerçeklerden ziyade korku odaklı bir dezenfor­masyonla beslendiği için gıda sis­temi üzerinde ciddi bir paradoks yaratıyor” diye konuştu. Bu söyle­min pazardaki en somut etkisinin, “tüketicinin ambalajı gıdayı koru­yan bir kalkan olarak değil, onu ‘bo­zan’ bir engel olarak görmeye baş­laması” olduğunu dile getiren Ak­dağ, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu algı kayması, insanları kayıt dışı ve denetimsiz üretime yönlendiriyor. Ambalajın aslında gıdayı dış et­kenlerden koruyan, ona bir kimlik kazandıran ve izlenebilirliğini sağ­layan en önemli güvenlik aracı ol­duğu gerçeği, bu duygusal tepkinin gölgesinde kalıyor. ‘Paketliyse kö­tüdür’ genellemesi, gıda güvenliği standartlarını ve yasal denetimleri itibarsızlaştırırken, hiçbir deneti­mi olmayan ‘sokak arası’ üretimini kontrolsüz bir şekilde büyütüyor. Ama diğer tarafta, günlük haya­tın gerçekleri var.

Çalışan ebevey­nler, özellikle anneler için zaman yönetimi, gıdaya erişim, raf ömrü ve pratiklik çok önemli. Bu nokta­da ambalajlı gıdalar sadece bir ter­cih değil, çoğu zaman bir ihtiyaç haline geliyor. Aslında tüketiciler ihtiyaçları doğrultusunda amba­lajlı ürünlere yöneliyorlar ancak bazen bunu hatalı ön yargılarla kaygılanarak yapıyorlar. Bu da gü­nümüzün en önemli hastalık kay­nağı olan stresi tetikliyor. Sonuç olarak, ambalaj karşıtlığı marjinal bir söylem olarak kalmıyor; gıda­nın künyesi olan etiketi ve koruyu­cusu olan ambalajı düşmanlaştı­rarak büyük bir risk yaratıyor. Bu süreçte asıl kaybeden ise, amba­lajlı ve kontrollü gıdadan kaçarken aslında çok daha büyük mikrobi­yolojik risklere açık hale gelen gı­da okuryazarlığı düşük tüketiciler oluyor. Bizim odaklanmamız gere­ken nokta ambalajın kendisi değil, ambalajın bize sunduğu bilginin doğruluğu ve şeffaflığıdır.”

GPD: STT ve TETT karıştırılmamalı

Gıda Perakendecileri Derneği (GPD), gıda ürünlerinde yer alan “Son Tüketim Tarihi” (STT) ile “Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi”nin (TETT) farklı anlamlar taşıdığına dikkat çekti. Dernek, STT’si geçen ürünlerin kesinlikle tüketilmemesi gerektiğini vurgularken, uygun koşullarda saklanan bazı TETT’li ürünlerin ise kalite kaybı dışında güvenlik riski taşımayabileceğini belirtti. GPD, doğru bilgilendirmenin hem tüketici farkındalığı hem de gıda israfının azaltılması açısından önemli olduğunu ifade etti.

Güvenli olmayan ürün gıda değildir

“Sağlıklı gıda” söyleminin aslında bir dil ve algı tuzağı olduğunu ifade eden Dr. Ebru Akdağ, “Temel bir kuraldan başlayalım: Güvenli olmayan bir şey ‘gıda’ değildir. Gıda bilimi açısından bakıldığında, bir maddenin ‘gıda’ olarak tanımlanabilmesi için öncelikle güvenli (tüketildiğinde akut veya kronik bir hastalığa neden olmayan) olması gerekir. Eğer bir ürün sağlığa doğrudan zarar veriyorsa, o artık bir besin maddesi değil, bir ‘kirletici’ veya ‘zehir’ kategorisindedir” dedi.

Mucize gıda yoktur

Akdağ, neden sürekli “sağlıksız gıda” dendiğinde ilişkin iki önemli ayrıma şu sözlerle işaret etti: “Sağlıksız olan gıdanın kendisi değil, genellikle bizim beslenme modelimizdir. Çünkü bir gıdayı ‘iyi’ ya da ‘kötü’ ilan etmek bilimsel olarak doğru bir yaklaşım değil. Aynı ürün, tüketim miktarı ve sıklığına, bireyin yaşına, sağlık durumuna ve genel beslenme alışkanlıklarına bağlı olarak farklı etkiler gösterebilir. Bugün sosyal medyada sıkça gördüğümüz ‘bu gıda zehir’, ‘bu mucize’ gibi söylemler işte bu ayrımı ortadan kaldırıyor. Oysa gerçek şu: Hiçbir gıda tek başına mucize değildir, hiçbir gıda da tek başına zehir değildir. Belirleyici olan doz, sıklık ve toplam beslenme davranışıdır. Bir diğer önemli nokta da ‘doğal = sağlıklı’ algısı. Bu da çok yaygın bir yanılgı. Oysa doğada son derece toksik maddeler de bulunur. Aynı şekilde işlenmiş bir ürün otomatik olarak zararlı değildir; uygun şekilde üretildiğinde ve doğru tüketildiğinde son derece güvenli olabilir.”

Korku odaklı pazarlamaya dikkat!

Günümüzde ‘sağlıksız” etiketinin bilimsel verilerden ziyade korku odaklı pazarlama stratejileriyle yapıştırıldığına dikkat çeken Dr. Akdağ, “Bir gıdayı ‘sağlıksız’ olarak damgalamak, gıda okuryazarlığını geliştirmek yerine tüketiciyi korkuya ve kafa karışıklığına sevk ediyor. Eğer yasal olarak rafa çıkmış, denetimden geçmiş bir üründen bahsediyorsak, o ürün teknik olarak güvenlidir. Onu sağlıksız kılan şey, ürünün içindeki bir molekülden ziyade, bizim o ürünle kurduğumuz orantısız ilişkidir” diye konuştu.

Recep Erçin-Dünya

Plaj girişi 230 Euro, lahmacun 30 Euro

Sabah Gazetesi'nde yer alan habere göre, bazı lüks otellerde plaja giriş ücretinin kişi başı 230 euroya kadar çıktığı belirtilirken, ünlü bir işletmenin paylaştığı menüde hamburgerin 42 euro, lahmacunun 30 euro, salatanın 42 euro ve pizzanın ise 40 eurodan satışa sunulacağı aktarıldı.

100 bin TL'ye kadar otel var

Konaklama tarafında da fiyatların oldukça geniş bir aralıkta değiştiği ifade edildi. Otellerde gecelik ücretlerin 10 bin TL’den başladığı, ultra lüks seçeneklerde ise 100 bin TL seviyesine kadar ulaştığı kaydedildi.

Yüksek fiyatların gündem olmasının ardından turizm sektörü temsilcileri ise ilçede her bütçeye uygun alternatiflerin bulunduğunu vurguladı. Merkez başta olmak üzere birçok noktada daha uygun fiyatlı işletmelerin hizmet verdiğini belirten yetkililer, "Bütçe dostu ucuz oteller de ilçemizde fazlasıyla var" ifadelerini kullandı.

Ayrıca esnaf lokantalarında lahmacunun yaklaşık 200 TL’ye, hamburgerin ise 500 TL civarında tüketilebildiği belirtildi.

Dünya

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.