Söz konusu Teknik Kılavuzu ekte yer almaktadır.

Taksi̇ Mali̇ Ci̇hazlardan Düzenlenecek Fi̇ş, E Belge Ve Rapor Formatlari Tekni̇k Kilavuz

İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Caner Özdurak, “Futbol, Ekonomi ve Veri Bilimi Simülasyonu” başlıklı çalışmasında 2026 Dünya Kupası’nı inceledi. Özdurak’ın çalışmasına göre, yeni format, yalnızca oyuncu kalitesini değil; kadro derinliğini, seyahat yükünü, lojistik maliyetleri ve coğrafi aşınmayı da performansın bir parçası haline getiriyor. Çalışmada, "Lojistik ve Coğrafi Aşınma Endeksi" ile değerlendirilen durum, Kuzey Amerika'ya yayılan geniş coğrafyada takımların yeni bir maliyet ve dayanıklılık testine girdiğini gösteriyor.

Merkezde “ekonomi” var

Özdurak'ın hazırladığı model, klasik futbol tahminlerinden farklı olarak ekonomi ve performans verilerini aynı potada eritiyor. 10 bin simülasyondan oluşan modelde; kadro değerleri, saha içi metrikler, pas ağları ve teorisi ile kadro derinliği katsayıları birlikte kullanıldı. Çalışmada amaç, yalnızca en yetenekli takımı değil, “mevcut kaynaklarını” en verimli kullanan takımı belirlemek olarak öne çıktı.

Milyar Euroluk devler sahada

Çalışmaya göre, Dünya Kupası'nın “ekonomik elitleri” arasında Fransa 1,52 milyar Euroluk kadro değeriyle ilk sırada bulunuyor.

Onu; 1,37 milyar Euro ile İngiltere, 1,22 milyar Euro ile İspanya, 979 milyon Euro Almanya, 923 milyon Euro ile Brezilya ve 818 milyon Euro ile Arjantin izliyor.

Analizde dikkat çeken kısım, yüksek kadro değerinin tek başına başarı garantisi vermiyor olması olurken, “Değer her şey değildir ancak şampiyonluk simülasyonunun taban çizgisini belirler" temel yaklaşımı izleniyor.

Goldman Sachs'a göre Türkiye turnuvayı nasıl tamamlar?

Goldman Sachs tarafından hazırlanan eleme aşaması tahmininde de Türkiye'nin Dünya Kupası'nda dikkat çekici bir performans göstermesi bekleniyor.

Tahmine göre Türkiye, son 32 turunda Bosna Hersek'i, son 16 turunda da Belçika'yı eleyerek çeyrek finale yükseliyor.

Goldman Sachs’ın senaryosuna göre, Türkiye'nin turnuvada yolculuğu çeyrek finalde İspanya karşısında sona eriyor. Aynı senaryoda yarı finale yükselen takımlar İspanya, Fransa, Arjantin ve Brezilya olurken, finalde İspanya'nın Arjantin'i geçerek şampiyonluğa ulaştığı öngörülüyor.

Türkiye neden öne çıkıyor?

Caner Özdurak'ın çalışmasının da en dikkat çekici bölümlerinden biri Türkiye'nin ekonomik verimlilik açısından bulunduğu yer oluyor.

Özdurak’ın "Kusursuz Kaos Takımı" olarak tanımladığı Türkiye'nin toplam kadro değeri yaklaşık 473,7 milyon Euro seviyesinde hesaplanıyor. Raporda Arda Güler'in 90 milyon Euro, Kenan Yıldız'ın 75 milyon Euro ve Can Uzun'un 45 milyon Euro piyasa değerleriyle yeni jenerasyonun ekonomik omurgasını oluşturduğu belirtiliyor.

Analize göre Türkiye'nin yükselişinde, Hakan Çalhanoğlu'nun saha içi liderliği, genç ve yüksek piyasa değerine sahip oyuncuların oluşturduğu “yeni jenerasyon” ve kadro değerine kıyasla yüksek performans üretme kapasitesi öne çıkan faktörler arasında yer alıyor.

Türkiye ve Japonya: Sistem bozucu

Raporda turnuvanın kaderini milyar Euroluk kadrolardan çok "disruptor" olarak görülen yani “sistem bozucu” ekiplerin belirleyebileceği de vurgulanıyor. Bu kategoride Türkiye ve Japonya öne çıkıyor.

"Kadro değerine oranla senaryoda beklenen performansı en fazla aşan ülkeler" olarak gösterilen iki milli takım, ekonomik verimlilik matrisinde "performans üstü" bölgesinde yer alıyor.

Türkiye, yaklaşık 474 milyon Euroluk kadro değeriyle yüzde 80'in üzerinde başarı potansiyeli üreten ekipler arasında gösterilirken, aynı bölgede Japonya da dikkat çekiyor. Buna karşılık Brezilya ve Arjantin yüksek maliyetlerine rağmen daha düşük verimlilik üreten ülkeler arasında yer alıyor.

Çeyrek final tavanı ve riskler

Raporda Türkiye'nin turnuvadaki potansiyel tavanı çeyrek final olarak değerlendiriliyor.

Analize göre Türkiye’nin en önemli avantajlarının başında, Arda Güler ve Hakan Çalhanoğlu'nun yüksek oyun kurucu metrikleri, hücum bölgesindeki yaratıcılığı ve yüzde 56'lık "alan hakimiyeti" geliyor.

Öte yandan savunma hattının yaratabileceği geçiş riski, modelde Türkiye'nin temel kırılganlığı olarak gösteriliyor. Rapor, Türkiye için yüzde 34,2'lik "kaos başarı oranı" hesaplarken, tek maçlı eleme sistemlerinde büyük takımları devre dışı bırakabilecek potansiyele de işaret ediyor.

Şampiyonluk favorisi İspanya

Özdurak'ın modelinde Dünya Kupası'nın en güçlü adayı İspanya olarak öne çıkıyor. İspanya'nın şampiyonluk olasılığı yüzde 19,8 olarak hesaplanırken, Fransa yüzde 17,5 ile ikinci sırada bulunuyor. İngiltere yüzde 14,2, Brezilya yüzde 10,3 ve Arjantin yüzde 9,5 seviyesinde yer alıyor.

Rapora göre, İspanya, bireysel yıldızlardan çok kolektif pas ağı yapısı ve homojen skor dağılımı ile farklılık yaratıyor. Sekiz maçlık maratonda başarı için üç temel unsur öne çıkıyor: Kadro derinliği, ağ yoğunluğu ve sistem bozucu takımlara karşı dayanıklılık.

Şeyda Uyanık-Ekonomim

"Türkiye, 2023 yılının ortasından bu yana bir dezenflasyon programı uyguluyor. Programın temel amacı, uzun süre sürdürülen negatif reel faiz politikasını terk ederek faizi enflasyonun üzerine çıkarmak ve böylece fiyat artışlarını kontrol altına almaktı. Programın en önemli dayanaklarından biri de kur artışının enflasyonun altında tutulması, başka bir ifadeyle kurun baskılanmasıydı.

Kâğıt üzerinde bakıldığında bu çerçeve, klasik bir IMF programının temel mantığıyla örtüşüyordu. Ancak iki önemli fark vardı: IMF’den doğrudan kaynak kullanılmadı ve faiz artışları ani değil, kademeli biçimde yapıldı. Bunun yanında kur üzerindeki baskıyı azaltmak için kur korumalı mevduat uygulaması da 2025 sonuna kadar sürdürüldü.

“Uzun yıllar sonra enflasyonda ilk kez Arjantin’in önündeyiz”

Program başladığında, 2023 Haziran’ında yıllık enflasyon yüzde 38,21’di. Bugün gelinen noktada enflasyon yüzde 32,61. Yani üç yılda enflasyon anlamlı biçimde düşürülebilmiş değil. Bu sonuçlar programın hedeflerinin çok üzerinde.

Dünya enflasyon sıralamasında Venezuela, Güney Sudan ve İran’ın ardından Türkiye dördüncü sırada yer alıyor. Hemen arkamızda Arjantin var. Uzun yıllar sonra enflasyonda ilk kez Arjantin’in önündeyiz.

“Dünyada şoklar artık istisna değil”

Bu olumsuz gidişte özellikle ABD ile İsrail–İran hattında yaşanan gerilimler ve enerji fiyatlarındaki yükselişin önemli etkisi oldu. Ancak belirsizliklerin yüksek olduğu bir dünyada bu tür şoklar artık istisna değil, yeni normal.

Tam da bu nedenle programın ara hedef olarak açıklanan yüzde 16 enflasyona en geç bir buçuk yıl içinde ulaşması gerekirdi. Bunun yalnızca faiz artırarak sağlanamayacağını baştan beri söyledik ve yapısal reformların önemini vurguladık.

Temel sorun: Enflasyon direnci

Bugün karşı karşıya olduğumuz temel sorun “enflasyon direnci”. Bu direncin kaynağı olumsuz beklentiler. Geleceğe ilişkin güven zayıf olduğu sürece fiyatlama davranışları da buna göre şekilleniyor. TCMB’nin enflasyon beklenti anketleri bunu gösteriyor. Hazine’nin borçlanma ihaleleri de piyasanın enflasyonda düşüş beklemediğini açık biçimde ortaya koyuyor.

Enflasyon direncini kırabilmek için yeni riskler yaratmamak ve mevcut riskleri azaltmak gerekiyor. Yatırımların artması ve uzun vadeli sermayenin gelmesi için yalnızca para politikası yeterli değil. Hukuk alanında, siyaset alanında ve sosyal yaşam alanlarında güven artırıcı yapısal reformlara ihtiyaç var. Beklentileri düzeltecek olan şey faiz oranının birkaç puan yukarı ya da aşağı gitmesi değil, öngörülebilirliğin artmasıdır.

TCMB faiz artırmalı mı?

Gelelim bugün TCMB’nin ne yapması gerektiğine.

TCMB’nin ilan ettiği politika faizi (haftalık repo ihalesiyle borç verme faizi) yüzde 37. Ne var ki Banka, haftalık repo ihalesiyle fonlama yerine gecelik yüzde 40 faizle borç verme yöntemine geçmiş durumda. Fiilen uygulanan faiz yüzde 40 iken dünyaya ilan edilen oranın yüzde 37 olarak kalması kafa karıştırıcı bir durum yaratıyor. Bu nedenle politika faizinin yüzde 40’a yükseltilerek yeniden haftalık repo fonlamasına dönülmesi daha doğru olur. Böylece teknik olarak faiz artırılmış görünse de bileşik hesapta haftalık oran günlükten düşük olacağı için fiilen ek bir sıkılaştırma yapılmamış olur. En azından iletişim netleşir.

“Faiz ve vergi tek başına enflasyonu tek haneye indiremez”

Bu aşamada bir faiz artışı ise doğru görünmüyor. Çünkü fiyat artışlarında özellikle enerji maliyetlerinin etkisi belirgin ve bu durum maliyet enflasyonunu daha öne çıkarmış görünüyor. Böyle bir ortamda faizi aşırı yükseltmek maliyetleri daha da artırabilir.

Ancak tekrar vurgulamak gerekir: Faiz ve vergi ayarlamaları tek başına enflasyonu tek haneye indiremez.

Enflasyonla mücadele yalnızca para politikası meselesi değil, güven meselesidir. Risk üretmeye devam ettiğimiz sürece kalıcı düşüş sağlayamayız. Yapısal reformları hayata geçirmediğimiz sürece doğrudan yabancı yatırımı çekmek yerine, dünyanın en yüksek dolar faizini ödeyerek kısa vadeli sıcak para girişlerine bağımlı kalırız. Ve sıcak para, istikrar değil kırılganlık üretir.

Gerçek dezenflasyon, ancak güven inşa edildiğinde başlar.”

Ekonomim

TCMB Para Politikası Kurulu, haziran ayı toplantısında politika faizini yüzde 37'de sabit tutarken gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranını da yüzde 35,5'te bıraktı.

Karar metninde şu ifadeler yer aldı:

Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir. Jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında oynaklık ve yüksek seyir sürmektedir. İlk çeyreğe ait veriler iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini gösterirken, öncü veriler iç talepteki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etmektedir. Jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalı üzerinden enflasyon görünümüne etkileri yakından takip edilmektedir.

Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları; enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir. Para politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaktadır. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kurul enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu vurgulamıştır.

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.

Beklentilere paralel

Merkez Bankası ocak ayında 100 baz puanlık indirime giderek politika faizini yüzde 38'den yüzde 37'ye çekmişti. 9 aylık faiz indirim döngüsünü mart ayında sonlandıran TCMB faizi yüzde 37'de bırakmış, nisan ayında da pas geçmişti.

Morgan Stanley ve Goldman Sachs, Merkez'in sıkı finansal koşulları koruyarak politika faizini yüzde 37'de sabit tutacağını öngörmüş, ekonomistlerin tahminleri de faizin sabit bırakılacağı yönünde yoğunlaşmıştı.

Beklenti anketine katılan ekonomistlerin 17'si politika faizinin sabit bırakılacağını, 3'ü 300 baz puan artırım yapılacağını tahmin etmişti. Ankete katılan ekonomistlerin yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı ise yüzde 35 olarak hesaplandı.

Merkez Bankası bir sonraki faiz kararını 23 Temmuz 2026 tarihinde açıklayacak.

Ekonomim

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca hazırlanarak Cumhurbaşkanlığı'na gönderilen tebliğ taslağında, borçlar mükellefin borç ve ödeme dengesi durumu göz önüne alınarak 36 ay, 48 ay ve 72 ay olarak taksitlendirilecek.

KDV ve BSMV borçları için ise azami 12 taksit uygulanacak.

İl özel idareleri, belediyeler, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları (YİKOB) ile bunların bağlı kuruluşları için ise daha uzun vadeli ödeme seçenekleri getirilecek ve bu kapsamda borçlar 70 taksite kadar yapılandırılabilecek.

Limit 10 milyon TL'ye yükseltiliyor

6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde Cumhurbaşkanına verilen yetki kapsamında 1 milyon TL olan teminatsız tecil tutarının 10 milyon TL’ye çıkarılmasına yönelik hazırlanan Cumhurbaşkanı Kararı Taslağı ise Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Cumhurbaşkanlığı'na gönderildi.

Böylece teminatsız taksitlendirilecek tutar miktarı 1 milyon TL'den 10 milyon TL'ye yükseltilecek. Karar, Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecek.

Faiz oranı enflasyonun altında belirlendi

Düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri uygulanacak faiz oranı oldu. Halen yıllık yüzde 39 olarak uygulanan tecil faizi, halen yüzde 32 olan enflasyon faizinin de altına çekilerek yüzde 29'a düşürüldü.

Böylece kamu alacaklarının taksitlendirilmesinde uygulanacak faiz oranı hem piyasa beklentilerine hem de enflasyon oranlarına yakın ancak daha düşük seviyede tutulmuş olacak.

Hangi borçlar kapsama girecek?

Düzenleme kapsamında vergi dairelerince takip edilen ve vadesi 5 Haziran 2026 tarihi ile öncesine ait bulunan kamu alacaklarının tamamına yakınının taksitlendirilmesi öngörülüyor.

Gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, harçlar, trafik idari para cezaları, ecrimisil alacakları, adli para cezaları ve öğrenim kredisi borçları düzenleme kapsamına alınacak.

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), geçici vergi ve bunlara bağlı alacaklar ise kapsam dışında bırakılacak.

Borçluların yüzde 99'u teminatsız yararlanabilecek

Düzenleme ile en önemli değişikliklerden biri de teminat uygulamasında yaşanacak.

Teminatsız taksitlendirme limitinin 10 milyon TL'ye çıkarılması halinde vergi dairelerine borcu bulunan mükelleflerin yaklaşık yüzde 99'unun herhangi bir teminat göstermeden yapılandırma imkanından yararlanabileceği belirtiliyor.

Borç tutarının 10 milyon TL'yi aşması halinde ise yalnızca aşan kısmın yarısı kadar teminat gösterilmesi gerekecek.

Başvurular 31 Ağustos'a kadar yapılacak

Yeni düzenlemeden yararlanmak isteyen mükelleflerin 31 Ağustos 2026 tarihine kadar başvuruda bulunmaları gerekecek.

Başvurular elektronik ortamda, doğrudan vergi dairelerine veya posta yoluyla yapılabilecek.

Ödemeleri devam eden ya da başvurusu yapılmış olmakla birlikte inceleme aşamasında bulunan mevcut taksitlendirmelerin de yeni düzenlemeden yararlanabilmesine imkan tanınacak.

Planlamaya göre ilk taksit ödemeleri Eylül 2026'da başlayacak. Sonraki taksitler ise aylık dönemler halinde tahsil edilecek.

İşte düzenlemenin öne çıkan maddeleri

• Kamu alacaklarının taksitlendirilmesinde azami süre 72 aya çıkarılıyor (borç durumuna göre 36-48-72 ay olacak)

• Teminatsız taksitlendirme limiti 1 milyon TL’den 10 milyon TL’ye yükseltiliyor

• Tecil faiz oranı yüzde 39’dan yüzde 29’a indiriliyor

• Faiz oranı enflasyonun altında seviyede belirleniyor

• Standart taksitlendirme 36 ay, zor durumda 48 ay, çok zor durumda 72 aya kadar uygulanacak

• KDV ve BSMV borçları en fazla 12 taksitte ödenecek

• Belediyeler ve bağlı kurumlar için 70 taksite kadar yapılandırma imkanı sağlanacak

• ÖTV, geçici vergi ve bağlantılı alacaklar kapsam dışında bırakılıyor

• 10 milyon TL’yi aşan borçlarda aşan kısmın yarısı kadar teminat istenecek

→ Başvuru süresi 31 Ağustos 2026 olarak belirleniyor.

→ İlk taksit ödemeleri Eylül 2026’da başlayacak.

Berna Büyükbayrak-Ekonomim

Toplantıda konuşan Fütüristler Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Zeynep Yalım Uzun, yapay zekâdan dijital kimliğe, uzun yaşam ekonomisinden çalışma hayatındaki dönüşüme kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu.

70 yaşındaki birey, bugünün 50 yaşındaki insanına benzeyebilir

İnsan ömrünün uzamasının iş hayatında önemli değişiklikleri beraberinde getireceğini vurgulayan Uzun, 2070'li yıllara ilişkin dikkat çekici öngörüler paylaştı.

Uzun, gelecekte insanların daha uzun süre aktif çalışma hayatında kalacağını belirterek, 70 yaşındaki bir kişinin zihinsel ve fiziksel kapasite açısından bugünün 50 yaşındaki bireyine yakın özellikler taşımasının beklendiğini ifade etti.

Çalışma yaşamında kuşaklar arası farkın daha belirgin hale geleceğini dile getiren Uzun, şirketlerde farklı yaş gruplarının birlikte görev yapacağını söyledi.

Uzun'a göre 2070'lerde 100 yaşına ulaşan bireylerin önemli bir bölümü 80 yaşına kadar çalışmaya devam edecek. Bu durum, aynı ekip içerisinde 20 yaşındaki bir stajyer ile 80 yaşındaki kıdemli bir çalışanın birlikte görev almasını mümkün kılacak.

Değişime uyum sağlayamayan şirketler zorlanacak

Küresel rekabet ortamında şirketlerin değişim hızına uyum sağlamasının kritik önem taşıdığına dikkat çeken Uzun, McKinsey Global Institute'ün 2024 araştırmasına da değindi.

Araştırmaya göre Fortune 500 listesinde yer alan şirketlerin yaklaşık yüzde 40'ının önümüzdeki 10 yıl içerisinde faaliyetlerini sürdüremeyebileceği öngörülüyor.

Uzun, bunun temel nedeninin şirketlerin değişen koşullara ve teknolojik dönüşüme yeterince hızlı uyum sağlayamaması olduğunu belirtti.

Teknolojik dönüşüm şirketlerin geleceğini belirleyecek

ESİAD Yönetim Kurulu Üyesi ve Girişimcilik ile Dijital Dönüşüm Yuvarlak Masası Başkanı Yiğit Tatış da toplantıda yaptığı değerlendirmede, teknolojik gelişmeleri yakından takip etmeyen ve dönüşüme ayak uyduramayan şirketlerin rekabet avantajını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti.

AA

Enerji kaynaklı enflasyon sarı madeni baltaladı

Altın, yılın başından bu yana yüzde 3,5 değer kaybetti. Dün öğle saatlerinde ons fiyatı 4.168 dolara indi. Fiyatlar yalnızca son 1 haftada yüzde 6, 1 ayda yüzde 12 düşüp piyasa açısından 200 günlük hareketli ortalamanın da altına sarkmış durumda. Son dönemde altının aleyhine çalışan faktörlerin sayısı artıyor.

● ABD’nin İran’a yönelik yeni askeri operasyonları ve Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim petrol fiyatlarını yukarı taşırken, enerji maliyetlerinden kaynaklanan enflasyon korkuları yeniden güç kazandı.
● Bu tablo yatırımcıları Fed’in faiz artırımı ihtimalini yeniden fiyatlamaya yöneltti.
● Beklentilerin üzerinde gelen ABD istihdam verileri de bu süreci destekledi. Güçlü istihdam piyasası, Fed’in faizleri daha uzun süre yüksek tutabileceği görüşünü güçlendirdi.
● Yükselen reel faizler altın gibi getiri sağlamayan varlıkların cazibesini azaltıyor.
● Piyasadaki kırılganlığın bir diğer nedeni ise yatırım talebindeki yavaşlama. ETF piyasasında iştah zayıflıyor. Bloomberg verilerine göre altın ETF varlıkları yılbaşından bu yana 88 ton azalarak 3.048 tona geriledi. Spekülatif fon pozisyonları da son iki yılın dip seviyelerine yakın seyrediyor.

Uzmanlar kırılganlığın süreceği uyarısı yapıyor

● Standard Chartered’a göre altın destekli ETF’lerden çıkışlar hızlanırken, zarar eden pozisyonların artması yeni satışları tetikleyebilir. Banka, özellikle 4.250 dolar seviyesinin kritik olduğunu, aşağı yönlü hareketin devam etmesi halinde 4.100 dolar civarının yeni destek bölgesi olarak öne çıktığını belirtiyor.
● Saxo Bank ise altındaki düşüşün yalnızca teknik bir düzeltme olmadığını düşünüyor. Kuruma göre yatırımcılar artık merkez bankası alımları ve jeopolitik risklerden çok petrol fiyatları, tahvil getirileri ve doların seyrine odaklanıyor. Bu nedenle güvenli liman özelliği kısa vadede ikinci planda kalmış durumda.
● Citi, reel faizlerin dengelenmesi, doların güçlenmesi ve güvenli liman talebinin zayıflaması nedeniyle üç aylık altın hedefini 4.300 dolardan 4.000 dolara çekti. Bankaya göre merkez bankası alımlarındaki yavaşlama ve ETF girişlerindeki zayıflama, yükseliş trendinin hız kesmesinde etkili oluyor.

Buna karşın uzun vadeli görünüm tamamen bozulmuş değil. Hem Citi hem de diğer kurumlar, merkez bankalarının rezerv çeşitlendirme politikaları, yüksek kamu borçları ve jeopolitik kırılganlıkların altını desteklemeye devam edeceği görüşünde birleşiyor.

Toparlanma için kritik seviyeler

● Uzmanlara göre kalıcı bir ateşkes, petrol fiyatlarında normalleşme ve Fed’in yeniden faiz indirimlerine yaklaşması altın için yeni bir yükseliş dalgasının önünü açabilir. Aksi halde piyasa kısa vadede 4.000 dolar seviyesini test etmeye devam edebilir. Analistlere göre altının yeniden güçlü bir yükseliş hikayesi oluşturabilmesi için önce teknik görünümünü düzeltmesi gerekiyor.

● 4.100-4.075 dolar: İlk güçlü destek bölgesi.
● 4.250 dolar: ETF yatırımcılarının zarar bölgesine geçtiği eşik.
● 4.500 dolar: Trendin toparlandığına işaret edecek ilk direnç.
● 4.600 dolar: 50 günlük ortalama ve yükselişin yeniden güç kazanması için aşılması gereken seviye.

Evrim Küçük-Ekonomim

Beklentiler pas geçilmesi yönünde

TCMB yılın dördüncü Para Politikası Kurulu kararını bugün açıklayacak. Ocak'ta 100 baz puan indirimle yıla başlayan TCMB yılın ilk iki ayında yüksek gelen enflasyon verisi sonrası mart toplantısında pas geçerken şubat sonu başlayan savaşın etkilerini de göz önüne alarak nisanda da faizi yüzde 37’de sabit bıraktı. Ancak savaşla birlikte fonlama faizini yüzde 40 seviyesine çeken Merkez Bankası kredilere yönelik makroihtiyati önlemlerini de sıkılaştırdı. Matriks Haber’in anketine katılan ekonomistlerin bugünkü toplantı için beklentisi pas geçilmesi yönünde. Haziran 2026 toplantısı için tahmin veren 33 ekonomistin 27'si haftalık repo faizinin sabit bırakılacağı tahmininde bulundu. 6 ekonomist ise politika faizinin 300 baz puan artırılarak yüzde 40,00 seviyesine yükseltileceğini öngördü. Politika faizine ilişkin medyan tahmin yüzde 37 olurken, ortalama tahmin yüzde 37,55 seviyesinde gerçekleşti. En yüksek beklenti yüzde 40, en düşük beklenti ise yüzde 37,00 oldu.

Ankete göre, borç alma ve borç verme faizlerinin de değiştirilmeyeceği tahmin edildi. Yabancı bankaların da TCMB’ye yönelik tahminleri paralel. Beklentilerini açıklayan Morgan Stanley, Goldman TCMB'nin faizi sabit tutmasını bekliyor. Morgan Stanley notunda, iç talepteki zayıf büyümenin Merkez Bankası’nın sabırlı davranmasını sağlayabileceği belirtilirken enerji emtia fiyatlarındaki yükseliş ve oynaklığa rağmen, TCMB’nin ana politika faiz oranını yüzde 37’de tutmasını ve sıkılaştırma eğilimini yinelemesi beklentisi öne çıktı. Notta, daha uzun vadede, manşet enflasyonun 2026’nın dördüncü çeyreğinde gerilemesini, TCMB’nin temkinli gevşeme döngüsüne yeniden başlamasını ve ana politika faiz oranını 200 baz puan düşürerek yüzde 35’e indirmesini tahmin etti. Kurum, 2027’den itibaren TCMB’nin yıl sonuna kadar ana politika faiz oranını kademeli olarak yüzde 27,50’ye indireceğini öngördü. Goldman Sachs da TCMB’nin faiz artırmak yerine, finansal koşulları sıkılaştırmak için kredi büyümesine yönelik düzenleyici sınırlamaları kullanacağı tahmin edildi.

Döviz ve altın talebi etkisi

Tüm bu beklentiler bankacılık sektörünü de 8 haftalık hesaplama döneminin sonuna gelinmemiş olsa da TL mevduat faizlerini artırmaya yöneltti. Yeni hafta 0.5-1 puanlık mevduat faizi artışlarıyla başlarken yeni getirilen mevduatlara verilen faiz oranı yüzde 47 seviyesine kadar çıktı. Bankacılık sektörü kaynakları sıkı duruşun yanı sıra döviz ve altına yönelik talebin de TL mevduat oranının tutturulması konusunda bankaları zorladığını bu nedenle mevduat faiz oranlarında yukarı yönlü hareketlerin bir süre daha devam edebileceğini belirtti. Ticari kredi faizleri ise kısıtlamaların sıkılaştırılmasına rağmen hafif bir gevşeme eğiliminde. Talebin de güçlü olduğunu belirten bankacılık sektörü kaynakları bu durumun bankaların net karını baskıladığına da işaret etti.

Net kârlılıkta aylıkta %38 düşüş, yıllıkta %57 artış

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) aylık verileri de bankaların sıkıntısını ortaya koyuyor. Nisan ayına ilişkin BDDK verilerine yönelik analizinde Yapı Kredi Yatırım bankacılık sektörünün nisandaki 75 milyar liralık net karının aylık yüzde 38 düşüşe, yıllık ise yüzde 57 artışa işaret ettiğine yer verdi. Analize göre aylık net kar düşüşünde marjlarda gerileme temel nedeni oluştururken net faiz marjının aylık 53 baz puan gerilediği ve net faiz gelirlerini aşağı çektiği belirtildi. Analize göre bu bozulmanın temel nedenleri 214 baz puan gerileyen TL kredi-mevduat makası ve 53 baz puan düşen TL menkul kıymet getirileri. TL mevduat faizleri nisanda 141 baz puan artarken, TL kredi getirileri ise 73 baz puan geriledi. Yapı Kredi Yatırım analistleri nisan verilerinin, bankaların karlılıklarının yüksek seyreden TL faizler kaynaklı olarak ikinci çeyrekte zayıf olacağına işaret ettiğine vurgu yaptı.

Şebnem Turhan-Ekonomim

Bugün Türkiye’nin en önem­li ekonomik sorunlarından biri enflasyon kadar ücretlerin alım gücündeki erimedir. Çalışanlar artık daha yüksek refah talep et­mekten çok, mevcut yaşam stan­dartlarını korumaya çalışıyor.

En düşük ücret olmaktan çıktı

Türkiye’de ücret sistemi uzun yıllardır asgari ücret etrafında şekilleniyor. Asgari ücret yalnız­ca en düşük ücret olmaktan çıktı. Bugün özel sektörde birçok ücret asgari ücrete göre belirleniyor. Asgari ücret arttığında diğer üc­retler de hareketleniyor, artma­dığında ise ücretler büyük ölçüde sabit kalıyor.

Sorun da tam burada başlıyor.

Geçmişte asgari ücret ile orta­lama ücretler arasında belirgin farklar vardı. Meslek sahibi ol­mak, deneyim kazanmak, kıdem elde etmek ve eğitim seviyesini yükseltmek ücretlerde hissedi­lir bir karşılık buluyordu. Bugün ise ücret skalası giderek aşağıda sıkışıyor.

Asgari ücret yükseldikçe diğer ücretlerin de aynı oranda yük­selmesi gerekirken, çoğu zaman bunun tersi yaşanıyor. Ücretler yukarı doğru büyümüyor, aşağı­da birbirine yaklaşıyor. Sonuç­ta asgari ücret ile ortalama ücret arasındaki fark daralıyor. Bu da­ralma çalışanların daha yüksek gelir elde etmesinden değil, orta gelir grubunun giderek erimesin­den kaynaklanıyor.

Bugün birçok işyerinde uzun yıllardır çalışan bir işçi ile yeni işe başlayan bir çalışan arasında­ki ücret farkı geçmiş yıllara göre çok daha sınırlı hale gelmiş du­rumda. Nitelikli iş gücü ile nite­liksiz iş gücü arasındaki ücret farkı da giderek azalıyor. Bu du­rum çalışma hayatında motivas­yonu düşürdüğü gibi üretkenliği ve verimliliği de olumsuz etkili­yor.

Ancak ücretlerdeki asıl sorun rakamların kendi içinde değil, ha­yatın gerçekleri karşısındaki du­rumunda ortaya çıkıyor.

2026 yılında net asgari ücret 28 bin 75 lira olarak uygulanıyor. Bu­na karşılık dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı ve dengeli besle­nebilmesi için gereken açlık sını­rı Mayıs ayı itibarıyla 35 bin lirayı aşmış durumda.

Yani bugün asgari ücret, açlık sı­nırının yaklaşık 7 bin lira altında kalıyor.

Daha da önemlisi bu farkın yıl boyunca büyüyecek olmasıdır.

Çünkü açlık sınırı her ay yeni­den hesaplanıyor. Gıda fiyatları artıyor, kiralar yükseliyor, ulaşım mali­yetleri büyüyor, faturalar kabarıyor. Yaşam mali­yeti durmaksızın yükse­lirken ücretler aynı hızla artmıyor.

Temmuzda zam ihtimali düşük

Önümüzde haziran, temmuz, ağustos, eylül, ekim, ka­sım ve aralık aylarına ilişkin ye­ni enflasyon verileri açıklanacak. Buna bağlı olarak açlık sınırı da yükselmeye devam edecek. An­cak mevcut ekonomi programı ve hükümet yetkililerinin açıkla­maları dikkate alındığında tem­muz ayında asgari ücrete ara zam yapılması ihtimali oldukça zayıf görünüyor.

Bu durumda net asgari ücretin yılsonuna kadar 28 bin 75 lira se­viyesinde kalması bekleniyor.

Aslında mesele yalnızca asgari ücret değildir.

Asgari ücret artmadığında di­ğer ücretler de çoğu işyerinde artmıyor. Dolayısıyla Temmuz ayında ara zam yapılmaması ha­linde yalnızca asgari ücretliler değil, milyonlarca ücretli çalışan da yılsonuna kadar aynı ücretle çalışmaya devam edecek.

Ancak ücretlilerin karşı karşı­ya olduğu tek sorun bu da değil.

Türkiye’de milyonlarca çalışan brüt ücret üzerinden maaş alıyor. Bu çalışanların gelirleri yıl içeri­sinde vergi dilimlerinin yüksel­mesi nedeniyle kademeli olarak azalıyor.

Örneğin brüt 50 bin lira ücret alan bir çalışan yılın başında yak­laşık 40 bin 200 lira net ücret el­de ederken, yılsonunda net geliri yaklaşık 36 bin 500 liraya kadar geriliyor.

Brüt 100 bin lira ücret alan bir çalışanın eline Ocak ayında yakla­şık 75 bin 900 lira geçerken, Ara­lık ayında bu rakam yaklaşık 65 bin 700 liraya düşüyor.

Brüt 150 bin lira ücretle çalı­şan bir kişinin net geliri yıl başın­da yaklaşık 111 bin 700 lira seviye­sindeyken, yıl sonunda 95 bin 400 liralara kadar geriliyor.

Brüt 200 bin lira ücret alan bir çalışanın net maaşı ise yılın başın­da yaklaşık 147 bin 400 lira iken, yıl sonunda 114 bin 800 lira sevi­yelerine kadar düşebiliyor.

Sosyal güvenlik primine esas kazanç tavanı düzeyinde, yani yaklaşık asgari ücretin dokuz ka­tı gelir elde eden çalışanlarda ise kayıp çok daha belirgin hale geli­yor. Yılın başında yaklaşık 213 bin 800 lira net gelir elde eden bir ça­lışanın maaşı yıl sonunda yakla­şık 167 bin liraya kadar gerileye­biliyor.

Dolayısıyla çalışanların gelir­leri yalnızca enflasyon karşısında erimiyor; vergi dilimleri nedeniy­le yıl içinde fiilen düşüyor.

Bir tarafta açlık sınırı yükseli­yor, diğer tarafta vergi kesintile­ri artıyor. Sonuç olarak çalışanın satın alma gücü her geçen ay biraz daha azalıyor.

İşte bugün ücret tartışmaları­nın merkezinde yer alan konu bu­dur.

Soru artık yalnızca “Asgari üc­ret kaç lira olmalı?” sorusu değil­dir. Asıl soru şudur:

Çalışan aldığı ücretle geçinebi­liyor mu?

Önemli olan gerçek enflasyon
Market fiyatları artarken, kira­lar yükselirken, faturalar büyür­ken ve açlık sınırı her ay yeni re­korlara koşarken ücretlerin bir yıl boyunca sabit tutulması çalışan­ların alım gücünü koruyabilir mi?

Ekonomi yönetimi ücret artış­larını hedeflenen enflasyona göre planlıyor. Asgari ücret belirlenir­ken geçmiş dönem kayıplarının telafi edildiği ve hedeflenen enf­lasyonun üzerinde artış yapıldığı ifade ediliyor.

Ancak burada önemli olan he­deflenen enflasyon değil, gerçek­leşen enflasyondur.

2026 yılına girilirken ekonomi programında yıl sonu enflasyon hedefi yüzde 16 olarak öngörül­müştü. Buna göre ücret politikala­rı oluşturuldu.

Ancak daha yılın ilk beş ayın­da gerçekleşen enflasyon yüzde 16,60’a ulaşmış durumda. Başka bir ifadeyle yılsonu için öngörü­len enflasyon hedefi, yılın ilk beş ayında aşılmış bulunuyor. Yılso­nuna doğru enflasyonun yüzde 30’lara yaklaşması halinde ücret artışları ile gerçekleşen enflasyon arasındaki fark daha da açılacak. Bu durumda yıl başında yapılan ücret artışlarının önemli bölümü yıl tamamlanmadan erimiş ola­cak. Dolayısıyla bugün tartışılma­sı gereken konu yalnızca ücretlere zam yapılıp yapılmayacağı değil­dir. Asıl tartışılması gereken ko­nu, çalışanların satın alma gücü­nün nasıl korunacağıdır.

Temmuz ayında asgari ücre­te ara zam yapılması ihtimali bu­gün için düşük görünmektedir. Ancak rakamlar, gerçekleşen enf­lasyon, açlık sınırındaki yükseliş, ücretlerdeki reel kayıplar ve ver­gi dilimlerinin çalışanlar üzerin­deki etkisi birlikte değerlendiril­diğinde, ücretlilerin gelirlerinde bir düzenleme yapılmasının eko­nomik bir tercih olmaktan çok bir gereklilik haline geldiği görül­mektedir.

Çünkü ücretler beklerken hayat beklemiyor.

Enflasyon durmuyor, fiyatlar durmuyor, açlık sınırı durmuyor.

Duran tek şey ücretler oluyor.

Özgür Erdursun-Dünya

Yakalamamız gereken bir yarın var ve yarın, hiç kimseye vaat edilmemiştir. Onu ancak hayal edenler ve bu hayali gerçekleştirmek için ömrü buna vakfedenler inşa edecek, başarabilecektir

1- SORUN: Dünya; dün ile yarın arasında bölünmüş görünüyor. Kimileri dünün hesabında, kimileri de yarını şekillendirme yarışında… Yarını tahmin etmenin en isabetli yolunun, onu inşa etmekten geçtiğini bilenler yeni vizyon, yeni stratejileri konuşurken biz bu hızlı değişim sürecinin neresindeyiz?

2- ETKİSİ: Aslında tıpkı dünya gibi Türkiye de ikiye bölünmüş durumda… Kimimiz “bin atlı akınlarda çocuklar gibi şen” kimimiz yarının dünyasında yer edinebilmek için çırpınıyor. Kısaca Türkiye’de ön cama bakıp ileriye odaklanan da var, dikiz aynasına dalıp geri giden, otoparkta pinekleyen de…

ÇİN BİZİ ÇALIŞIYOR AMA BİZ ÇİN’E FRANSIZIZ

3- ÇÖZÜM: Misal ABD bugün Çin’e kaptırmak üzere olduğu dünya liderliğini bir süre daha elinde tutabilmek için yığınca yol deniyor hatta bunun için dünyayı kan gölüne çevirmeyi göze almış. Çin ise teknoloji ve ekonomi üzerinden dünyayı istila gayretinde… Peki, Türkiye? Bunu dert ediyor muyuz?

4- YÖNTEM: Çin’e gittiğimde biri Pekin ve diğer Şanghay’da 2 farklı ve birbiriyle rekabet içinde Türkiye Araştırmaları Enstitüsü’nü ziyaret edip konuşma yapmıştım. Dönüp ülkeme geldiğimde ise bizde Çin’i çalışan, Ankara Dil Tarih Coğrafya Fakültesi’nde itibar görmeye bir sinoloji bölümü vardı.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Yarına dair…

Bizde geleceği öngörenler yok mu?

Olmaz mı, elbette var. Fakat sayıları yetersiz… Nükleer fizikte, zincirleme reaksiyonun başlaması için, aktif maddenin kritik kütleye ulaşması şart. Bizim aktif maddemiz, yarına odaklı beyinlerimiz.

Geçmişe takılanlarımız ne olacak?

Olacağı şu; değiştirilecekler… Zira dünya çok hızlı değişim sürecine girdi ve değişim dahi yetmiyor, dönüşmek gerekiyor. Daha iyi bir yarın uğruna, dünü geride bırakacağız, ama unutmayacağız.

not/ En değerli sermayemiz yetişmiş insan gücümüz

Her toplumun %2’si, zeki ve yeteneklidir. Ancak o toplumun kaderini bu %2’ye nasıl davrandığın belirler. Onları devlet başa yaparsan, ufukların efendisi olursun. Fakat onları kuzgun leşe atarsan uygarlığın taşrasına düşersin. Yazık ki biz ikinci yolu seçtik ve “giderlerse gitsinler” gafletine düştük.

İTTİFAK LÛGATI

İttifak: Bir amaca ulaşmak için kabiliyet, güç ve birikimlerin bu amaca yönelik iş birliği yapması

Kümelenme: Kabiliyet havuzunda yer alan tüm yetkinliklerin, birbiriyle iş bölümü tesis etmesi

Ekosistem: Etkileşim içindeki sektörler ve ekonomik aktörlerin oluşturduğu üretim iklimi

İyiler: Zeki ve yetenekli insanlar daima bulundukları coğrafyaya, kuruma değer katabilirler

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Yeni kurallara göre elektronik haberleşme işletmecileri, gerçek veya tüzel kişiler adına BTK tarafından belirlenen limitin üzerinde yeni abonelik tesis edemeyecek.

Abonelik bilgileri düzenli olarak doğrulanacak

Düzenleme kapsamında işletmeciler, üç ayda bir tüm abonelerin aktiflik durumunu kontrol edecek. Gerçek kişi abonelerin ve kurumsal abonelerde yetkili kişilerin kimlik bilgileri, İçişleri Bakanlığı Kimlik Paylaşımı Sistemi üzerinden doğrulanacak.

Kurumsal abonelerde ayrıca tüzel kişiliğin devam edip etmediği de periyodik olarak kontrol edilecek.

Teyit edilemeyen hatlar kısıtlanabilecek

Abonenin aktifliğinin doğrulanamaması halinde işletmeciler, 24 saat içinde kısa mesaj başta olmak üzere iletişim kanalları üzerinden bilgilendirme yapmakla yükümlü olacak.

Doğrulamanın sağlanamaması durumunda hatlar 30 gün içinde kısıtlanabilecek, 90 günün sonunda ise kapatılabilecek.

Kurumsal abonelerde tüzel kişiliğin devam etmesi ancak yetkili kişinin aktifliğinin doğrulanamaması halinde hatlar kapatılmayacak. Ancak işletmeci tarafından yeni yetkili tanımlanana kadar abonelik işlemleri gerçekleştirilemeyecek.

Yeni kurallar 25 Haziran'da yürürlükte

BTK'nın abonelik güvenliğini artırmayı ve kayıt dışı hat kullanımını önlemeyi amaçlayan düzenlemesi 25 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Dünya

Önümüzdeki günlerde Meclis gündemine gelecek olan pakette, yargılanmaların hızlandırılmasını sağlayacak düzenlemelerin yanı sıra, daha önce Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen maddeler yer alacak. Önemli düzenlemelerin ekim ayına bırakıldığı ve minimize edilen 12. Yargı Paketi’nde yer alması beklenen düzenlemeler; "yargı süreçlerinin hızlandırılması ile alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin artırılması, noterlik hizmetlerinin kapsamının genişletilmesi, dijital yargı uygulamalarının geliştirilmesi, mahkemelerde iş yükünün azaltılmasına yönelik tedbirler" olacak.

Dava dosya sayısı 12,5 milyon

12. Yargı Paketi’nde yapılacak düzenlemeler arasında özellikle yargılama süreçlerini makul bir sürede sonlandırılması amaçlanıyor. En son yapılan güncelleme ile mahkemelerde şu anda 12,5 milyon dosya bulunuyor. Dosya fazlalığı dikkate alındığında yargılama sürelerinin hızlandırılması ile ilgili düzenlemelerin yanı sıra uzlaşma ve arabuluculuk kapsamını genişletecek ilave önlemlerin de pakette yer alması bekleniyor. Süresiz nafaka ile ilgili düzenlemenin 12. Yargı Paketi’nde yer alması beklenmiyor ancak uzun süren boşanma davalarının daha kısa sürede sonlandırılmasını düzenleyen maddelerin olacağı belirtiliyor, çekişmeli boşanma davalarında arabuluculuk hükümlerinin uygulanması öngörülüyor. Atlamalı temyiz müessesesi ile ilgili de düzenlemenin yer alacağı pakette, bir dosyanın hem istinafa hem Yargıtay'a gitmesi engellenerek, yargının hızlanması sağlanacak. Dosya tek elden Yargıtay’a gidecek. Ayrıca silahların saklanması, muhafazası edilmesi konusunda da düzenlemeler yer alacak. Özellikle dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak silahları muhafaza edenler hakkında cezai yaptırım uygulanacak.

Besti Karalar-Ekonomim

Sayı: 85550353-130[2019]-E.20611

Tarih: 09.10.2020

Konu: Değersiz Alacaklara İlişkin KDV İndirimi Hk.

İlgi: 18.07.2019 tarihli özelge talep formunuz

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, 1/1/2019 tarihinden önceki dönemlerde değersiz hale gelen alacaklara ilişkin katma değer vergisinin (KDV), 3065 sayılı KDV Kanununun 29/4 üncü maddesinde yapılan düzenleme kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususunda Başkanlığımız görüşünün talep edildiği anlaşılmaktadır.

KDV Kanununun, 1/1/2019 tarihinde yürürlüğe giren 29/4 üncü maddesinde, Vergi Usul Kanununun 322 nci maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen KDV’nin, alacağın zarar yazıldığı vergilendirme döneminde indirim konusu yapılabileceği (Şu kadar ki Vergi Usul Kanununun 323 üncü maddesine göre karşılık ayrılmak suretiyle gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınan katma değer vergisinin bu fıkra kapsamında indirim konusu yapılabilmesi için gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınması şarttır.) hüküm altına alınmıştır.

KDV Genel Uygulama Tebliğinin (III/C-1.) bölümünde ise;

“Diğer taraftan, 7104 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle 3065 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan değişiklikle, Vergi Usul Kanununun 322 nci maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen KDV’nin, alacağın zarar yazıldığı vergilendirme döneminde indirim konusu yapılabileceği; şu kadar ki Vergi Usul Kanununun 323 üncü maddesine göre karşılık ayrılmak suretiyle gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınan KDV’nin bu fıkra kapsamında indirim konusu yapılabilmesi için gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınmasının şart olduğu hükme bağlanmıştır.

Mükellefler tarafından yapılan mal teslimleri ve hizmet ifalarına ilişkin hesaplanan KDV’nin, söz konusu mal ve hizmet bedellerinin tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın beyan edilerek ödenmesi gerekmektedir.

Buna göre, 1/1/2019 tarihinden itibaren, 213 sayılı Kanunun 322 nci maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen KDV’nin indirim konusu yapılması mümkündür. 213 sayılı Kanunun 323 üncü maddesine göre karşılık ayrılmak suretiyle gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınan KDV’nin bu fıkra kapsamında indirim konusu yapılabilmesi için gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınması şarttır.”

açıklamalarına yer verilmiştir.

Bu kapsamda, KDV Kanununun 29/4 üncü maddesi uyarınca, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 322 nci maddesine göre 1/1/2019 tarihinden itibaren değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen KDV’nin indirim konusu yapılması mümkün olup, bu tarihten önce değersiz hale gelen alacaklar bakımından herhangi bir KDV indiriminin yapılması mümkün değildir. Ayrıca, şüpheli hale gelen ve 213 sayılı Kanun hükümlerine göre karşılık ayrılan alacaklar ile ilgili tahsil edilemeyen KDV’nin, tarihten bağımsız olarak, KDV Kanununun 29/4 üncü maddesi kapsamında indirilecek KDV olarak dikkate alınması söz konusu değildir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Kayıt Ücreti ile Yıllık Aidat ve Munzam Aidatın Tespiti ve Ödenmesi Hakkında Yönetmelik uyarınca, kayıt ücreti ve yıllık aidat miktarları ilgili oda ve borsalarda belirlenecek dereceler üzerinden ve tarifelere göre tespit olunmaktadır.

Munzam aidat: Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde odalarca her yıl için;

- Gerçek kişi tacir ve sanayicilerin (2026 yılında verilen) 2025 takvim yılı gelir vergilerine ilişkin beyannamelerinde gösterilen ticari kazanç toplamının %0, 5 oranında,

- Tüzel kişi tacir ve sanayicilerin ise (2026 yılında verilen) 2025 takvim yılı için ödeyecekleri kurumlar vergisine ilişkin beyannamede gösterilen ticari bilanço karı üzerinden %0, 5 oranında munzam aidat ödenmesi gerekmektedir.

Söz konusu yönetmeliğin 8 inci maddesine göre yıllık aidat ile munzam aidat tutarları her yılın haziran ve ekim aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenmesi gerekmektedir.

Aidatların belirlenen sürede ödenmemesi halinde 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunda belirtilen oranda gecikme zammı ile ödenmesi gerekeceğini hatırlatmak isteriz.

Bilgilerinize sunarız.

Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Tam veya dar mükellef olmak, Gelir Vergisi Kanunu’nun uygulama alanı ile ilgili bir konudur. Tam mükelleflerin nerede elde edilirse elde edilsin bütün kazanç ve iratları gelir vergisinin konusuna girerken, dar mükellefler sadece Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratları üzerinden vergi öderler. Bu konudaki kural, 1949 tarihli 5421 sayılı mülga Gelir Vergisi Kanunundan bu yana, yani 77 yıldır geçerli temel kuraldı. Kuraldan söz ediyorsam da buradaki kuralların bir “ilke”yi oluşturduğu da kabul edilmelidir.

Ezberi bozan yeni düzenleme

Şimdi tam ve dar mükelleflerin arasına yarı-tam mükellefler grubu eklendi ve ezber/ilke bozuldu.

7582 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen “yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlar için vergi istisnası” başlıklı mükerrer 20/D maddesi ile Türkiye’de yerleşmiş, bir başka deyişle tam mükellef statüsünde olan, ancak yurt dışından elde ettikleri kazançları üzerinden gelir vergisi ödemeyen, sadece Türkiye’den elde ettiği kazanç ve iratlar üzerinden vergi ödeyenler kategorisi yaratıldı. Yeni ihdas olunan bu maddeye göre; “Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla Türkiye dışında elde ettiği kazanç ve iratları yirmi yıl boyunca gelir vergisinden müstesna” tutulmuştur.

20 yıllık vergi istisnası

Yeni madde geçici madde olmayıp, bir normal-daimi veya kalıcı maddedir. Burada yeni bir statü yaratılmayıp 20 yıllık bir istisna tanınması söz konusuymuş gibi bir düzenleme yapılmışsa da, 20 yılın uzunluğu dikkate alındığında, artık yeni bir statünün varlığı rahatlıkla söylenebilir.

7582 sayılı Kanun’un madde gerekçelerine bakıldığında niçin maddenin ihdas edildiğine ilişkin bir açıklama yoktur. Maddedeki ayrıntıların tekrarının dışında sadece, "yurt dışında benzeri düzenlemelerin bulunduğu”, “benzer ülke örnekleri dikkate alınarak düzenleme yapıldığı” şeklinde açıklama yer almaktaysa da bu ülkelerin nereleri olduğu, oralarda nasıl bir düzenleme olduğu gibi denetime açık bir açıklama yoktur. Bu nedenle maddenin ne gerekçeyle ihdas olunduğu konusunda bir fikrim yok.

Amaç ne, sonuç ne olacak?

Gerekçe konusunda çeşitli olasılıklar aklıma geliyor. Birilerinin Türkiye’ye taşınması arzu ediliyor veya hedefleniyor olabilir. Yurt dışına çalışmaya gidip oralarda yerleşenlerin yurt dışı çalışmalarını emeklilik vb. sebeplerle sonlandırıp memleketlerine dönmek istediklerinde çifte vergi ile karşılaşmalarını önlemek de bir gerekçe olabilir. Ağır vergi yükleri dolayısıyla ülkesini terk etmek isteyenler için bir adres olmak niyeti de bir gerekçe olabilir. Örneğin geçenlerde yeni getirilmek istenilen servet vergileri karşısında İsviçre’nin girişimci ve iş insanları ülkeyi terk etmek tehdidini savunmuşlardı (Oksijen Gazetesi 30.11.2025). Yine basından öğrendiğimiz kadarı ile vergi gerekçesi ile İngiltere’den kaçışlar yaşanmış, futbolcu Rio Ferdinand’ın Dubai’ye, Mısırlı milyarder ve Aston Villa’nın ortaklarından Nassef Sawiris’in de İngiltere'nin ultra zenginlere yönelik vergi muafiyetlerini kaldırmasının ardından ikametini İtalya ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne, Britanya’nın en zengin girişimcilerinden Herman Narula’nın da Dubai’ye taşındığı haberleri basında yer almıştı. Yine yakın zamanlarda Fransa’nın ünlü Fransız sanatçısı Gérard Depardieu, vergi yüzünden ülkesini ve vatandaşlığını terk etmişti. Bu örneklere bakılırsa, belki bu gibi zenginleri ülkeye kazandırmak da bir amaç olabilir.

Madde kapsamına giren kişiler 20 yıl yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratlar için yıllık beyanname vermeyecekler, diğer gelirleri nedeniyle beyanname verecek olurlarsa da yurt dışı gelirleri beyannameye dahil edilmeyecektir.

Madde amacına erişebilecek midir? Bu maddeye göre gelecek olanlar ve servetleri yahut beyan etmedikleri istisna kazançları (vergi harcaması) ne kadar olacaktır. Ülke bu işten kazançlı çıkacak mıdır? Bu sorulara şimdilik cevap vermek zor. Bekleyelim görelim diyeceğim ama Maliye Bakanlığı’nın ciddi istatistik çalışma ve yayınlama geleneği olmadığı için, hiçbir zaman bu soruların cevabını öğrenemeyeceğiz gibi.

Düzenle­menin dikkat çeken maddelerinden birisi kanunun 10 uncu maddesinde yer alan “Varlık Barışı” olarak adlandırılan uygu­lamadır. Söz konusu düzenlemenin usul ve esaslarına yönelik olarak Gelir İdare­si Başkanlığı tarafından Tebliğ Taslağı kamuoyuyla paylaşıldı. Düzenlemeyi ana hatlarıyla özetlemeye çalışalım.

Varlık Barışı’nın kapsamı nedir?

Varlık Barışı kapsamına; gerçek ve tü­zel kişilerin yurt dışında bulunan para, al­tın, döviz, menkul kıymet ve diğer serma­ye piyasası araçlarının yurda getirilerek milli ekonomiye kazandırılması ile gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince Tür­kiye’de bulunan ancak kanuni defter ka­yıtlarında yer almayan söz konusu varlık­ların kayıt altına alınmasına yönelik dü­zenlemeler girmektedir.

Gerçek kişiler, şirketler ve mükellef olmayanlar da Varlık Barışı’ndan yararlanabilir.

1Gerçek ve tüzel kişilerin yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıy­met ve diğer sermaye piyasası araçları­nın yurda getirilerek milli ekonomiye ka­zandırılmasına ve bu varlıkların gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince kanu­ni defter kayıtlarına alınması sağlanarak düzenlemeden yararlanılabilir.

2Gelir veya kurumlar vergisi mükel­leflerince sahip olunan ve Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayıtların­da yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçla­rının bildirilmesine ve kayıt altına alın­ması sağlanarak düzenlemeden yararla­nılabilir.

3Gelir ve kurumlar vergisi mükellefi­yeti bulunmayan kişiler de yurt içinde bulunan madde kapsamındaki varlıkların bildirilmesi suretiyle varlık barışından yararlanabilirler.

Türkiye’de bulunan varlıklar yanında yurtdışı varlıklar da kapsama dahildir

Gelir veya kurumlar vergisi mükellefle­rince veya gerçek ve tüzel kişilerce Yurt­dışında veya Türkiye›de bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer ser­maye piyasası araçları 31/7/2027 tarihi­ne kadar bankalara veya aracı kurumla­ra bildirilebilecektir. Bildirimde bulunan gerçek ve tüzel kişilerce vergi dairelerine herhangi bir beyanda bulunulmayacaktır.

5 yıl taahhüde vergi yok

Gerek Yurtiçi gerekse Yurtdışı varlık­lara ilişkin olarak banka ve aracı kurum­lar, kendilerine bildirilen varlıkların de­ğeri üzerinden %5 vergiyi tahsil edecek­ler. 31.12.2026 tarihine kadar bildirilen varlıklar için mevduat veya belirtilen kıymetlere yatırılacağına ilişkin taahhü­dün süresi; en az 5 yıl olursa %0, en az 4 yıl olursa %1, en az 3 yıl olursa %2, en az 2 yıl olursa %3 ve en az 1 yıl olursa %4 vergi ödenecektir.

Bildirilen varlıklar için inceleme ve tarhiyat yok

Kanunda belirtilen şartlar çerçevesin­de, bildirilen varlıklar nedeniyle hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak. Bildirilen varlıklar dışın­daki diğer nedenlerle başlayan vergi ince­lemeleri veya takdire sevk işlemleri dola­yısıyla matrah farkı bulunması durumun­da, bildirilen tutardan mahsup edilecek.

Mahkeme, MTM Medya Takip Yayıncılık’ın başvurusu üzerine şirkete 4 Haziran 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 3 aylık geçici konkordato mühleti verilmesine karar verdi. Bu süre boyunca şirketin mali yapısının incelenerek konkordato talebinin değerlendirilmesi bekleniyor.

MTM Medya Takip için konkordato süreci başladı

Hukukçu Harika Alparslan, SMMM - Bağımsız Denetçi Haluk Aksu ve Finans Uzmanı Figen Mengi'nin geçici konkordato komiseri olarak görevlendirilmelerine mahkeme karar verdi.

Bakırköy 2'nci Asliye Ticaret Mahkemesi şirketten alacağı olanları uyardı. Mahkeme, alacaklıların, bugünden itibaren 7 günlük kesin süre içinde dilekçeyle mahkeme dosyasına itiraz ederek konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir hâl bulunmadığını delilleriyle birlikte ileri sürebilecekleri ve bu çerçevede mahkemeden konkordato talebinin reddini isteyebileceklerini duyurdu.

Ekonomim

İkinci sıranın sahibi 1 milyar 989 milyon dolarla Arçelik olurken, İş Bankası 1 milyar 243 milyon dolarla üçüncü sıradaki yerini korudu.

Geçen yıl beşinci olan Ford Otosan, bir sıra yükselerek 1 milyar 37 milyon dolarla dördüncü sıraya çıktı. Ziraat Bankası da 958 milyon dolarla beşinci sıraya yükseldi.

Listeye bu yıl 13 yeni marka dahil oldu. Alfa Solar, ATP, Baykar, Besler, Çelebi Havacılık, Datagate, e-Bebek, Karaca, Karel, Koçtaş, Ray Sigorta, Trabzonspor ve Yudum listeye girdi.

125 markanın toplam değeri 19,6 milyar dolara ulaştı

Brand Finance Türkiye Direktörü Muhterem İlgüner, araştırmanın sonuçlarına ilişkin değerlendirmede bulundu.

Bu sene 20'nci yıllarını kutladıklarını belirten İlgüner, 125 markanın toplam değerinin geçen yıla göre yüzde 15 artarak 17 milyar dolardan 19,6 milyar dolara yükseldiğini söyledi.

İlgüner, üst üste 2 yıl toplam değerde artış görüldüğüne dikkati çekerek şöyle devam etti:

"Havacılık ve savunma, finansal hizmetler ile yurt dışında bulunan elektronik ve hazır giyim markalarının sağladığı ivme toplam marka değerini olumlu yönde etkiliyor. Toplam marka değerinin yüzde 23'ünü bankacılık hizmetleri, yüzde 15'ini ise hava yolu ve elektronik markaları oluşturuyor. Yenilenebilir enerji markaları listede yer bulmaya başladı. Yıllar içinde gözlemlenen önemli bir husus, yurt dışında ve göreceli istikrarlı ülke pazarlarında gerçekleşen hasılatın marka değeri hesabında olumlu etkisi olduğudur. Bu nedenle Türk markalarının yurt dışında yaygınlaşması, kabul görmesi ve güçlenmesi marka değerlerini olumlu etkileyecektir."

TURQUALITY Projesi'nin bu amaçla hayata geçirilmiş örnek bir proje olduğunu vurgulayan İlgüner, şunları kaydetti:

"Bugün 500'e yakın üye markası bulunan bu destek programının sonuçlarının ihracat başarısından ziyade marka başarısı olarak değerlendirmesini beklemek gerekecektir. Bunun için de üye markaların başarısının yakından izlenmesi ve ölçülmesi yerinde olacaktır. Bunun yanı sıra TURQUALITY Projesi'nin bizzat kendisinin markalaşmasında büyük yarar olacak."

Zirvedeki ilk 5 marka

Brand Finance'ın araştırmasına göre Türkiye'nin en değerli ilk 5 markası ve 2026 yılı marka değerleri (milyon dolar) şöyle:

Türk Hava Yolları - Hava Yolu

Arçelik - Dayanıklı Tüketim

İş Bankası - Banka

Ford Otosan - Otomotiv

Ziraat Bankası - Banka

Ekonomim

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.