Sayı : E-24010506-010.06-141298075 07.05.2026
Konu : Yemek Bedeli

GENELGE
2026/12

17/4/2026 tarihli ve 33227 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7577 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesi ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi;

"b) Aşağıda sayılan;

1) Ayni yardımlar,

2) Ölüm, doğum, evlenme yardımları,

3) Görev yollukları,

4) Seyyar görev, kıdem, ihbar ve kasa tazminatı,

5) İş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödemeler,

6) Keşif ücreti,

7) Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek çocuk ve aile zamları,

8) İşverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin %30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları,

9) İşverence işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı,

prime esas kazanca tabi tutulmaz. (9) numaralı alt bentte belirtilen tutar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrasına göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan tutarın %5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz."

Şeklinde değiştirilmiştir.

5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yapılan söz konusu değişikliğe istinaden 18/4/2026 tarihli ve 33228 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 97 nci maddesinin yedinci fıkrasının (a) bendi ile yedinci fıkrasının son cümlesi;

"a) Yemek bedelinin;

1) Yemek hizmetinin işyerinde veya müştemilatında sağlanması halinde tamamı,

2) Yemek hizmetinin (1) numaralı alt bentte belirtilen durum dışında sağlanması halinde, çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı,

Şeklinde 17/4/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yeniden düzenlemiştir.

Bu kapsamda 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesinin İkinci Kısmının İkinci Bölümünde yer alan "2.1- Yemek bedeli" alt başlığı 17/4/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"2.1- Yemek bedeli

7577 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesi ile değişik 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin amir hükmü uyarınca, 18/4/2026 tarihli ve 33228 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 97 nci maddesinin yedinci fıkrasının (a) bendinde yapılan düzenleme doğrultusunda; işverence işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin prime esas kazançtan istisna edilecek günlük tutarı 17/4/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 300 TL olarak belirlenmiştir.

Bu durumda, yemek bedeli adı altında yapılan ödemelerden prime esas kazanca dahil edilecek

tutar;

Günlük İstisna Tutarı = 300 TL

Ay İçinde Fiilen Çalışılan Gün Sayısı x 300 TL (Günlük İstisna Tutarı) = Aylık İstisna Tutarı,

Aylık Ödenen Yemek Bedeli - Aylık İstisna Tutarı = Prime Esas Kazanca Dahil Edilecek Yemek

Bedeli,

Formülüyle hesaplanacaktır.

Diğer taraftan, 17/4/2026 tarihinden itibaren 300 TL olarak uygulanacak olan yemek bedelinin prime esas kazançtan istisna edilecek günlük tutarı takip eden yıllar için her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrasına göre belirlenen yeniden değerleme oranında arttırılmak suretiyle uygulanacaktır.

Bu kapsamda uygulamaya ilişkin usul ve esaslar aşağıda açıklanmıştır.

2.1.1- Sigortalılara işyerinde veya işyerinin müştemilatında yemek hizmeti verilmesi halinde uygulama

-İşverenlerce sigortalılara işyerinde veya müştemilatında kendi imkanlarıyla yemek hizmeti verilmesi,

-İşverenlerce hazır yemek hizmeti veren kişilerden satın alınan yemeğin işyerinde veya müştemilatında sigortalılara verilmesi,

durumunda yemek bedelinin tamamı herhangi bir tutarla sınırlı olmaksızın sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

Sigortalı tarafından yemek ücreti vb. adlarla yemek bedeline yapılan katkının, yemeğin işverene maliyetini etkilemesi dışında istisna uygulaması açısından bir önemi bulunmamaktadır.

2.1.2- Sigortalılara işyerinde veya işyerinin müştemilatında yemek hizmeti verilmemesi halinde uygulama

2.1.2.1- Yemek hizmeti veren işletmelerde bu hizmetin sağlanması halinde uygulama

Yemek hizmetinin yemek hizmeti veren işletmelerden sağlandığı durumlarda, bu işletmelere yapılan ödemelerin her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

2.1.2.2- Yemek hizmetinin yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki vb. araçlarla sağlanması halinde uygulama

Yemek hizmetinin yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki vb. araçlarla sağlanması halinde, her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

2.1.2.3- Yemek hizmetinin nakit olarak sağlanması halinde uygulama

Yemek hizmetinin nakit olarak sağlanması halinde, her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

2.1.3- Yemek hizmetine ilişkin diğer hususlar

2.1.3.1- Yemek hizmeti en geniş tanımıyla sigortalının beslenme ihtiyacının karşılanarak verimli çalışmasını sağlamak için yapılan menfaattir.

Bu nedenle sigortalının; kendisine yemek hizmeti için verilen nakit para veya yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki vb. araçlarla beslenme ihtiyacını karşılamak için besin maddesi satın alması ve tüketmesi halinde, yapılan bu ödemenin her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

2.1.3.2- Asgari Ücret Yönetmeliğinin "İşverenin Sorumluluğu" başlıklı 12 nci maddesinde yer alan "İşverenler tarafından, işçilere sağlanan sosyal yardımlar sebebiyle asgari ücretten herhangi bir indirim yapılamaz" hükmü gereğince yemek bedeli asgari ücrete ilave olarak verilmesi gerekmektedir. Buna göre brüt asgari ücretin (prime esas kazanç alt sınırı) içerisine yemek bedeli tutarı dâhil edilmeyecektir.

2.1.3.3- Aynı işyerinde çalışan bazı sigortalılara yemek hizmetinin işyerinde veya müştemilatında, bazı sigortalılara da bu genelgede açıklanan diğer durumlarla sağlanması halinde,

-İşyerinde veya müştemilatında yemek hizmeti verilen sigortalılar için yemek bedelinin tamamı herhangi bir tutarla sınırlı olmaksızın sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

-Diğer şekillerde yemek hizmeti verilen sigortalılar için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin ise 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

2.1.3.4- Fiilen çalışılan günlerin tamamında işyerinde veya müştemilatında sunulan yemek hizmetinden faydalanan sigortalıya, ayrıca bu genelgede açıklanan diğer durumlarla yemek hizmetinin sunulması halinde,

-İşyerinde veya müştemilatında verilen yemek hizmeti bakımından yemek bedelinin tamamı sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

-Diğer şekillerde verilen yemek hizmeti bakımından çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin tamamı prime esas kazanca dahil edilecektir.

Örnek: 2026/Mayıs ayında 22 gün fiilen çalışan A sigortalısının fiilen çalıştığı 22 gün işyerinde sunulan yemek hizmetinden faydalandığı ve fiilen çalıştığı günler için ayrıca nakit olarak yemek bedeli
ödendiği varsayıldığında;

-İşyerinde verilen yemek hizmeti bakımından yemek bedelinin tamamı sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

-Ancak, işyerinde 22 gün yemek hizmetinden faydalandığından fiilen çalıştığı günler için ayrıca nakit verilen yemek bedelinin tamamının prime esas kazanca dahil edilmesi gerekmektedir.

2.1.3.5- Fiilen çalışılan günlerin bir kısmında işyerinde veya müştemilatında sunulan yemek hizmetinden faydalanan sigortalının işyerinde veya müştemilatında sunulan yemek hizmetinden faydalanmadığı diğer günlerde bu genelgede açıklanan diğer durumlarla yemek hizmetinden faydalanması halinde,

-İşyerinde veya müştemilatında verilen yemek hizmeti bakımından yemek bedelinin tamamı sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

-Diğer şekillerde verilen yemek hizmeti bakımından çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasını aşmayan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

Örnek: 2026/Mayıs ayında 22 gün fiilen çalışan A sigortalısının 12 gün işyerinde sunulan yemek hizmetinden faydalandığı, 10 gün için de yemek bedeli olarak 4.000 TL nakit ödendiği varsayıldığında;

-İşyerinde 12 gün faydalanılan yemek hizmetinin tamamı sigorta primine esas kazançtan istisna olacaktır.

-10 gün için nakit olarak verilen yemek hizmeti bakımından çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

Bu durumda, 10 gün için nakit olarak verilen yemek bedeli adı altında yapılan ödemeden prime esas kazanca dahil edilecek tutar;

Günlük İstisna Tutarı = 300 TL

Toplam İstisna Tutarı = 10 gün x 300 TL (Günlük İstisna Tutarı) = 3.000 TL

Prime Esas Kazanca Dahil Edilecek Yemek Bedeli = 4.000 TL - 3.000 TL = 1.000 TL

2.1.3.6- Yemek hizmeti adı altında sigortalılara veya sigortalılar için üçüncü kişilere yapılan her türlü ödemelere ilişkin muvazaalı durumların tespit edilmesi halinde Kurumun prim kaybı işverenlerden 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesi uyarınca gecikme zammı ve cezası ile tahsil edilecektir."

2.1.3.7- Bu Genelgede açıklanan hususlar 17/4/2026 tarihinden itibaren yapılacak işlemler için hüküm ifade etmektedir.

Bilgilerini ve gereğini arz/rica ederim.

Yunus ELİTAŞ

Kurum Başkanı

‘SIFIR BEYAN’ KORUMASI KALKTI

SGK tarafından denetim veya kontrol sonucu ‘re’sen’ (kendiliğinden) düzenlenen ek belgelerde; eğer belgedeki tüm çalışanların hem prim ödeme gün sayıları hem de kazançları sıfır olarak görünüyor ise, bu durum için işverene idari para cezası kesilmiyordu. Bu, bir nevi ‘boş bildirim’ toleransıydı.

2026/9 sayılı genelge ile bu tolerans kaldırıldı. 2026 Nisan ayı bildirimlerinden itibaren, SGK tarafından re’sen düzenlenen asıl veya ek nitelikteki belgelerde gün ve kazanç bilgisi ‘sıfır’ dahi olsa, mevzuatta öngörülen idari para cezaları doğrudan kesilecek.

Bu değişikliklerin temel amacı; kayıt dışı istihdamla mücadele, veri tutarlılığını artırmak ve işverenlerin bildirim yükümlülüklerini (sıfır gün/kazanç olsa dahi) zamanında ve eksiksiz yerine getirmesini sağlamaktır.

YEMEK YARDIMI İSTİSNASI

17 Nisan 2026 itibarıyla Resmi Gazete’de yayımlanan kanuna istinaden SGK, ilgili yönetmeliği değiştirerek yeni uygulamayı yürürlüğe koydu. Buna göre iş yerinde yemek verilmeyen durumlarda, çalışanlara ödenen nakit yemek bedellerinde istisna sınırı netleşti.

* Yeni limit: 158 TL olarak uygulanan istisna tutarı, günlük 300 TL’ye yükseldi. Bu tutar kadar olan nakit yemek ödemeleri, artık prime esas kazanca tabi tutulmayacak (SGK primi kesilmeyecek).

* Otomatik güncelleme: Bu tutar, her yıl ‘yeniden değerleme oranı’ kadar kendiliğinden artacak.

* Vergi ile tam uyum: Bu rakam, gelir vergisi istisnası ile aynı seviyeye getirilerek karmaşa sonlandırıldı.

* İşveren avantajı: Nakit ödeme yapan işverenlerin üzerindeki prim yükü ciddi oranda hafifledi.

PRİMDEN MUAF ÖDEMELER

SGK (5510 sayılı) uygulama kanununda yapılan yeni düzenlemeyle hangi ödemelerin ‘kazanç’ sayılmayacağı ve üzerinden prim kesilmeyeceğine ilişkin hükümler güncellenerek uygulamada karşılaşılan karmaşa giderilerek netleştirildi.

Mezkur kanunda SGK priminden istisna edilecek ödemeler şunlar:

* Ayni yardımlar

* Ölüm, doğum, evlenme yardımları

* Görev yollukları

* Seyyar görev, kıdem, ihbar ve kasa tazminatı

* İş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödemeler

* Keşif ücreti

* SGK tarafından tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek çocuk ve aile zamları

* İşverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin yüzde 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları.

Hasılı kelam, SGK mevzuatı her daim dinamik. ‘Bilmiyordum’ demek, ağır maliyetleri beraberinde getiriyor. İşverenler, sosyal güvenlik sistemini sadece bir maliyet kalemi değil, bir yönetim sanatı olarak görmeli. Güncel kanunları ve SGK genelgelerini takip etmek, işletmelerin sürdürülebilirliği için bir tercih değil, hayati bir zorunluluktur.

Unutmayın; zamanında alınan küçük bir önlem, yarın ödeyeceğiniz büyük bir cezadan çok daha değerlidir.

DESTEKLE İLGİLİ UYGULAMA ESASLARI NETLEŞTİ

Hükümet, işverenleri desteklemek için 2025 yılında aylık 1000 TL olarak uygulanan desteği, 1 Ocak 2026-31 Aralık 2026 döneminde 1270 TL olarak yükseltti. Asgari ücret desteğine ilişkin yeni uygulama esaslarını SGK nihayet geçtiğimiz mart ayında çıkardı.

Buna göre günlük 42.33 TL, aylık yaklaşık 1.270 TL asgari ücret desteği, SGK işveren priminden düşürülerek mahsup edilecek. Destek için herhangi bir başvuruya gerek bulunmuyor. Şartları sağlayan işverenler otomatikman faydalandıracak.

GÜNEŞ VE RÜZGAR ENERJİSİ YATIRIMCILARINA KOLAYLIK

SGK, yenilenebilir enerji sektöründe faaliyet gösteren yatırımcıların uzun süredir beklediği düzenlemeye ilişkin kolaylıklar sağlayan yeni düzenlemeleri geçtiğimiz günlerde yürürlüğe koydu.

Kurum, güneş (GES) ve rüzgar (RES) enerjisi santrali inşaatlarında ‘asgari işçilik’ hesaplamalarında yaşanan belirsizliklere son verdi. Uygulamada karşılaşılan tereddütler ve karmaşa ortadan kaldırılarak, hem yatırımcıların yapı kullanma izinlerini almaları kolaylaştırılacak hem de SGK söz konusu işlerden dolayı prim ve diğer alacaklarına daha hızlı kavuşmuş olacak.

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından yayımlanan “Yaşam Boyu Öğrenme ve Gelecek İçin Beceriler” başlıklı güncel rapor, bu gerçeği açık bir şekilde ortaya koyuyor. Artık mesele sadece “eğitim almak” değil; sürekli öğrenmek, yeniden öğrenmek ve becerileri güncellemek.

Sürekli öğrencilik

Geleneksel eğitim anlayışı, hayatın ilk döneminde edinilen bilgi ve becerilerin uzun yıllar kullanılabileceği varsayımına dayanıyordu. Ancak bu varsayım hızla geçerliliğini yitiriyor.

Bugün bir becerinin ekonomik değeri, geçmişe kıyasla çok daha kısa sürede aşınıyor. Bunun üç temel nedeni var:

Dijitalleşme ve yapay zekâ,

Yeşil dönüşüm,

Demografik değişimler.

ILO’ya göre bu üçlü dönüşüm, işgücü piyasasında “beceri talebinin sürekli yeniden şekillenmesine” neden oluyor. Başka bir ifadeyle, artık bir meslek değil, bir öğrenme kapasitesi kariyerin temel belirleyicisi hâline geliyor.

Eşitsizliğin yeni yüzü

Bu dönüşümün belki de en kritik sonucu, yeni bir eşitsizlik türünün ortaya çıkmasıdır. O da öğrenme eşitsizliği. ILO bulguları, yaşam boyu öğrenmeye erişimin oldukça sınırlı olduğunu gösteriyor. Örneğin bazı bölgelerde çalışan nüfusun yalnızca %12.6’sı düzenli öğrenme süreçlerine katılıyor. Peki, bu ne anlama geliyor? Bunun anlamı, bir grup çalışanın sürekli kendini güncellemesine karşılık, diğer bir grubun hızla işgücü piyasasının dışına itilmesi. Dolayısıyla, mesele artık yalnızca işsizlik değil. Asıl mesele, “beceri nedeniyle dışlanma” sorunu. Eğer bu eğilim tersine çevrilmezse, dijitalleşme ve yeşil dönüşümün getirdiği fırsatlar, aynı zamanda derin sosyal eşitsizlikler üretme potansiyeline sahip.

Öğrenme alanı olmalı

Rapordan çıkan en çarpıcı mesajlardan biri de şu şekilde: Yaşam boyu öğrenme sadece okul sistemiyle sağlanamaz. Rapora göre, öğrenme; işyerinde, sektörel eğitim programlarında, dijital platformlarda ve hatta günlük iş deneyimlerinde gerçekleşmeli. ILO bu noktada üç aktöre kritik rol yüklüyor.

ILO’ya göre, ilk olarak devletler, eğitim, istihdam ve sanayi politikalarını uyumlaştırmak zorunda. İkinci olarak, işverenlerin de çalışanlarını “maliyet” değil, “yatırım” olarak görmesi gerekiyor. Üçüncü ve son olarak, çalışanlar kariyerlerini sabit değil, dinamik bir süreç olarak kurgulamalılar. Bu üç aktör arasında kurulacak denge, geleceğin işgücü piyasasını belirleyecek.

Türkiye için kritik eşik

Bu küresel tablo, Türkiye açısından daha da kritik. Öyle ki, Türkiye işgücü piyasasında zaten var olan üç yapısal sorun bu dönüşümle kesişiyor. Bu sorunlar:

Kadın istihdamının düşük olması

Genç işsizliğinin ve NEET oranının yüksek olması

Beceri uyumsuzluğu

Bu nedenle, yaşam boyu öğrenme meselesinin Türkiye için bir “alternatif politika” değil, merkezi bir kalkınma stratejisi olması gerektiği kanaatindeyim. Özellikle, kadınların işgücüne ilk kez girişi ve/ veya bakım yükü gibi nedenlerle geri dönüşü, gençlerin işgücü piyasasına geçişi ve kayıtlı istihdamın artırılması gibi alanlarda öğrenme sistemlerinin güçlendirilmesi belirleyici olacaktır.

ILO raporunun belki de en önemli mesajı, geleceğin ekonomilerinin, en çok teknolojiye sahip olanlar değil, en çok öğrenebilen toplumlar olacağı şeklinde. Bu nedenle mesele sadece eğitim politikası değil, bir ülkenin insan sermayesi stratejisi. O halde şu soruyu sormalıyız: “Bir ülke, vatandaşlarının öğrenme kapasitesini ne kadar artırabiliyor?” Öyle ki, bu sorunun cevabı, aynı zamanda o ülkenin büyüme potansiyelini, sosyal adalet düzeyini ve küresel rekabet gücünü belirleyecek. Bugün diploma çağından öğrenme çağına geçiyoruz. Ve bu çağda en değerli beceri şu: “öğrenmeyi öğrenmek.”

11/1. maddesinde “…denetim ekiplerinde görev alacak denetçilerin, denetlenen işletmenin bağımsız denetim faaliyetini üstlenebilmek için gerekli olan alanlardan da yetkili olmaları zorunludur.” hükmü;

18/1. maddesinde “Sürdürülebilirlik denetimi, işin gerektirdiği sayı ve nitelikte denetçiden oluşan denetim ekipleri tarafından gerçekleştirilir. Denetim ekipleri, denetlenen işletmenin büyüklüğü, faaliyetleri ile tabi olduğu düzenlemelerin özelliği ve benzeri hususlar dikkate alınarak, denetimi Kurum düzenlemelerine uygun bir şekilde gerçekleştirebilecek yetki, bilgi, beceri ve tecrübeye sahip olan yeterli sayıda denetçiden oluşturulur. Ancak denetim ekipleri biri sorumlu denetçi olmak üzere üç denetçiden az olamaz. Denetim ekiplerindeki sorumlu denetçi ve belirlenen diğer kademeler için en az birer yedek denetçi belirlenir. Yedek denetçiler yerini aldıklarının sorumluluklarını üstlenebilecek nitelikte olmalıdır.” hükmü;

Geçici 1. maddesinin üçüncü fıkrasında ise “1/1/2026 tarihinden önce biten hesap dönemlerine ilişkin sürdürülebilirlik denetimlerinde, denetim ekiplerine ilişkin 18 inci madde uyarınca aranan diğer şartlar saklı kalmak kaydıyla, denetim ekiplerinde sürdürülebilirlik alanında yetkili olmayan denetçilere yer verilebilir. Ancak, asıl denetim ekibindeki sorumlu denetçi ile en az bir denetçinin sürdürülebilirlik alanında yetkili olması şarttır.” hükmü;

yer almaktadır. Sürdürülebilirlik raporlarının denetimine ilişkin düzenlenen sözleşmelerde asıl ve yedek denetim ekiplerinin teşekkülünde konuya ilişkin olarak aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi önem arz etmektedir:

1- Denetim Ekibinde Görevlendirilecek Denetçi Sayılarına İlişkin Olarak İstisna Düzenlemesi/Geçiş Hükmü Bulunmamaktadır:

Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan geçiş hükmü, Yönetmeliğin 18. maddesinde belirtilen denetim ekibi sayısına ilişkin herhangi bir istisna getirmemektedir. Bu nedenle sürdürülebilirlik raporlarının denetimine ilişkin düzenlenen sözleşmelerde belirlenecek denetim ekipleri;

i. Biri sorumlu denetçi olmak üzere en az üç denetçiden oluşmalı,

ii. Denetim ekiplerindeki sorumlu denetçi ve belirlenen diğer kademeler için en az birer yedek denetçi belirlenmeli,

iii. Yedek denetçiler yerini aldıklarının sorumluluklarını üstlenebilecek nitelikte olmalıdır.

1- Sürdürülebilirlik Alanında Denetim Yapma Yetkisine İlişkin Olarak Yönetmeliğin Geçici 1. Maddesinin Üçüncü Fıkrasında Düzenlenen Geçiş Hükmü Tüm Denetim Ekibi Üyelerini Kapsamamaktadır:

Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin üçüncü fıkrası ile, 1/1/2026 tarihinden önce biten hesap dönemlerine ilişkin sürdürülebilirlik denetimlerinde, denetim ekiplerine ilişkin 18. madde uyarınca aranan diğer şartlar saklı kalmak kaydıyla, denetim ekiplerinde sürdürülebilirlik alanında yetkili olmayan denetçilere yer verilebilmesine yönelik bir geçiş hükmü düzenlenmiştir. (Kurulumuzun 22/09/2025 tarihli Kararı ile söz konusu muafiyet süresi 1.1.2027 tarihine kadar uzatılmıştır.)

Ancak söz konusu geçiş hükmü, denetim ekibinde görevlendirilecek tüm denetçileri kapsamamaktadır. Nitekim anılan maddede de ifade edildiği üzere, asıl denetim ekibindeki sorumlu denetçi ile en az bir denetçinin sürdürülebilirlik alanında yetkili olması şarttır.

2- Yönetmeliğin Geçici 1. Maddesinin Üçüncü Fıkrasında Düzenlenen Geçiş Hükmü Sadece Sürdürülebilirlik Alanında Denetim Yapma Yetkisine İlişkindir:

Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin üçüncü fıkrasında da açıkça belirtildiği üzere, anılan maddede düzenlenen geçiş hükmü, sadece sürdürülebilirlik alanında denetim yapma yetkisini kapsamaktadır. Diğer bir ifadeyle, söz konusu geçiş hükmü Yönetmeliğin 11/1. maddesinde yer alan “… denetim ekiplerinde görev alacak denetçilerin, denetlenen işletmenin bağımsız denetim faaliyetini üstlenebilmek için gerekli olan alanlardan da yetkili olmaları zorunludur.” düzenlemesine herhangi bir istisna getirmemektedir.

Bu kapsamda, sürdürülebilirlik raporunun denetimlerine ilişkin düzenlenen sözleşmelerin asıl ve yedek denetim ekiplerinde görevlendirileceklerin, denetlenen işletmenin bağımsız denetim faaliyetini üstlenebilmek için gerekli olan alanlardan da denetim yapmaya yetkili olmaları gerekmektedir. Bu itibarla,

a) Sürdürülebilirlik raporunun denetimlerine ilişkin düzenlenen sözleşmelerin asıl ve yedek denetim ekiplerinde görevlendirilecek sorumlu denetçilerin,

i. Kurumca verilen sorumlu denetçilik yetki alanlarının denetlenen şirketin özellik arz eden durumunu (Sermaye Piyasası, Bankacılık, Sigortacılık ve Özel Emeklilik gibi) kapsaması,

ii. Sorumlu denetçilik yetki alanı, şirketin özellik arz eden durumunu kapsamayan sorumlu denetçilerin, sürdürülebilirlik alanında denetim yapma yetkisi olsa dahi, denetim ekiplerinde “sorumlu denetçi” olarak görevlendirilmemesi,

gerekmektedir.

b) Sürdürülebilirlik raporunun denetimlerine ilişkin düzenlenen sözleşmelerin asıl ve yedek denetim ekiplerinde görevlendirilecek diğer denetçilerin,

i. Kurumca verilen bağımsız denetçilik yetki alanlarının denetlenen şirketin özellik arz eden durumunu (Sermaye Piyasası, Bankacılık, Sigortacılık ve Özel Emeklilik gibi) kapsaması,

ii. Bağımsız denetçilik yetki alanı, şirketin özellik arz eden durumunu kapsamayanların, sürdürülebilirlik alanında denetim yapma yetkisi olsa dahi, denetim ekiplerinde denetçi vb. unvanlarla görevlendirilmemesi,

gerekmektedir.

Geçiş hükmü istisnasını da esas alan örnek bir denetim ekibi aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) Başkanı Nuri Şapkacı, tüketicilerin satın alma gücündeki düşüş nedeniyle daha uygun fiyatlı segmentlere yöneldiğini belirterek, “Bu durum AVM’lerin marka karmasını etkileyebilir. AVM’ler, bu markaları bünyelerinde bulundurmak için çaba gösterebilir” açıklamasında bulundu. Şapkacı marka ismi vermese de bu kapsamda LC Waikiki, DeFacto ve Koton'un ismi geçiyor.

Turist alışverişinde düşüş

Şapkacı, 2025 yılında turist harcamalarında geçen yıla göre yüzde 30’luk bir düşüş yaşandığını söyledi. Bu tablonun Global Tax Free verilerine de yansıdığını ifade eden Şapkacı, nisan ayı itibarıyla Antalya ve İstanbul’daki AVM’lerde yaklaşık yüzde 15’lik kayıp görüldüğünü kaydetti. Şapkacı, kayıpların yaz aylarında daha net hissedileceğini belirterek, “Eğer bu kayıplar temmuz ve ağustos aylarına da yansırsa bugün yüzde 10-15 olarak konuşulan kayıplar yüzde 20-25 seviyelerine ulaşabilir” diye konuştu. Şapkacı, turist ağırlıklı çalışan AVM'lerde son iki yıllık kaybın yüzde 40’lara dayanabileceğine dikkat çekti.

Metrekare sıkışıklığı var

Yerli turistlerin ve tüketicilerin yüksek fiyatlar nedeniyle alışverişlerini azaltmasının beklendiğini ifade eden Şapkacı, yılın ilk çeyreğinde iç satışların beklentilerin üzerinde performans gösterdiğini belirtti. Ocak ayında rakamların güçlü geldiğini söyleyen Şapkacı, Ramazan etkisiyle şubat ayında düşüş yaşandığını ancak mart ayında yeniden toparlanma görüldüğünü aktardı. Perakende sektöründe mayıs ve haziran aylarında optimizasyon sürecinin hızlanabileceğini belirten Şapkacı, verimsiz mağazaların kapatılmasının rasyonel bir adım olabileceğini söyledi.

Ancak kapanan mağazaların yeniden geri alınmasının kolay olmadığını vurgulayan Şapkacı, AVM’lerde ciddi metrekare sıkışıklığı bulunduğunu ifade etti. Finansman imkanlarının sınırlı olması nedeniyle yeni projelerin büyük ölçüde öz sermaye ile yapılacağını ifade eden Şapkacı, “Eğer savaş olmasaydı faizler ve enflasyon daha fazla düşecek, finansman imkanları artacaktı” dedi. Perakendecilerin büyüme isteğinin sürdüğünü ancak yatırım tarafında iştahın düşük kaldığını belirten Şapkacı, ortalama bir AVM yatırımının 80-100 milyon dolardan başladığını söyledi.

AVM sektöründe satın alma hareketliliğinin devam ettiğini ifade eden Şapkacı, Tekirdağ’daki Tekir Alışveriş Merkezi ile Bursa’daki Anatolium gibi yabancı şirketlere ait bazı AVM’lerin satış sürecinde olduğunu söyledi. Yabancı yatırımcıların sektördeki payının önemli ölçüde gerilediğini belirten Şapkacı, yabancıların AVM sektöründeki payının yüzde 15-20 bandının altına düştüğünü kaydetti.

“İstiklal Caddesi'nde eski yoğunluk yok”

Mayıs ayında Anneler Günü ve Kurban Bayramı gibi özel dönemlerin etkisiyle alışveriş hareketliliği beklendiğini ifade eden Şapkacı, özellikle kozmetik, kişisel bakım ve uygun fiyatlı tekstil ürünlerinde satış artışı görülebileceğini söyledi. Türkiye’nin en önemli alışveriş destinasyonlarından biri olan İstanbul İstiklal Caddesi’nde kentsel dönüşüm çalışmalarının sürdüğünü de hatırlatan Şapkacı, geçmiş yıllardaki yoğun hareketliliğin artık görülmediğini ve İstanbulluların caddeye eskisine göre daha az gitmeye başladığını ifade etti.

Yener Karadeniz-Ekonomim

En fazla işe yerleştirme olan sektörler ve meslekler

Ocak-Nisan 2026 döneminde sektörler itibarıyla en fazla işe yerleştirme sanayi sektöründe imalat alanında gerçekleşti. Meslekler bazında ise en fazla işe yerleştirme Turizm ve Otelcilik Elemanı, Özel Güvenlik Görevlisi (Silahsız) ve Güvenlik Görevlisi mesleklerinde oldu. İŞKUR, yılın ilk dört ayında 175.633 kadın, 138.177 genç, 15.740 engelli ve 90.113 yükseköğrenim mezununun işe yerleşmesine aracılık etti.

En çok sanayi sektörü çalışan arıyor

Nisan ayında İŞKUR'un işverenlerden aldığı açık iş sayısı 207.611 oldu. Ocak-Nisan döneminde ise toplam 717.311 açık iş alındı. Açık işlerin yüzde 99,5'i özel sektörden oluştu. Sektörler itibarıyla en fazla açık iş 250.209 ilan ile imalat sanayi sektöründe yer aldı. Meslek bazında en çok açık iş ise Özel Güvenlik Görevlisi (Silahsız), Turizm ve Otelcilik Elemanı ve Güvenlik Görevlisi mesleklerinde kaydedildi. Bültenin yayımlandığı 8 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla anlık açık iş sayısı 87.080 olarak açıklandı.

Nisan ayı sonu itibarıyla İŞKUR'a kayıtlı iş arayan sayısı 2.513.586 kişiye ulaştı. Rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15,6 oranında arttı. Kayıtlı iş arayanların yüzde 50,3'ü erkek, yüzde 49,7'si kadın; yüzde 23,1'i ise 15-24 yaş grubundan oluştu.

Görüşmeler yüzde 24,4 arttı

Nisan ayında iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri kapsamında 300.403 bireysel görüşme gerçekleştirildi. Bu rakam, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 24,4 oranında artış gösterdi. Ocak-Nisan döneminde ise toplam 1.192.224 bireysel görüşme yapıldı. Aynı dönemde 6.752 okul ziyareti ve 232.447 işyeri ziyareti de gerçekleştirildi. Nisan ayında 8.396 iş arayan ise yoğunlaştırılmış danışmanlık hizmeti kapsamında İş Kulüplerinden yararlandı.

Aktif işgücü piyasası programları kapsamında Nisan ayında 1.744 program düzenlendi ve 9.900 kişi bu programlardan yararlandı. Ocak-Nisan döneminde ise 4.840 program düzenlenerek 27.995 kişiye ulaşıldı; bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,52 artış anlamına geliyor. 2026 yılı başından itibaren 4.289 İşbaşı Eğitim Programına 20.189 kişi, 322 Mesleki Eğitim Kursuna 7.200 kişi ve 229 Kadın İstihdamı İçin Pozitif Ayrımcılık Projesine 606 kişi katıldı. Mesleki eğitim kurslarında en fazla kursiyer Perakende Satış Elemanı (Tezgahtar), Market Elemanı ve Müşteri Hizmetleri Görevlisi/Asistanı mesleklerinde yer aldı.

Ekonomim

Kararla birlikte, kartlı ödeme sistemleri pazarında daha rekabetçi koşulların oluşturulması, sınır ötesi işlemlerde uygulanan takas komisyonlarının iyileştirilmesi ve alternatif dijital cüzdanların daha görünür hale getirilmesi hedefleniyor.

Yeni düzenlemeler kapsamında, Mastercard’ın dijital cüzdan çözümü Masterpass’in yanı sıra, e-ticaret ödeme ekranlarında rakip dijital cüzdan sağlayıcılarının da daha görünür olması sağlanacak.

Mastercard ve Visa’nın şema hizmeti sunduğu bankalar ve diğer alıcı kuruluşlara yönelik indirim ve teşvik uygulamaları da yeniden düzenlenecek. Buna göre teşviklerin daha objektif, ölçülü ve şeffaf kriterlere dayanması gerekecek.

Takas komisyonlarında iyileştirme

Rekabet Kurumu kararına göre sınır ötesi işlemlerde uygulanan bazı takas komisyon oranlarında da iyileştirmeye gidilecek.

Rekabet Kurumu, sunulan taahhütlerle birlikte Türkiye’de hızla büyüyen kartlı ödeme sistemleri alanında daha rekabetçi bir piyasa yapısının oluşturulmasının amaçlandığını belirtti.

Kurum, düzenlemelerin sektörde faaliyet gösteren tüm taraflar için ekonomik fayda yaratacağını ifade etti.

Dünya

70 yıllık şirketin 27 ülkede faaliyeti bulunurken, 1984 yılından bu yana Türkiye’de faaliyet gösteriyor. Şirket, küresel otomotiv sektöründeki yapısal dönüşüm ve değişen pazar dinamiklerinin üretim ağında optimizasyon ihtiyacını artırdığını belirtti. Yapılan kapsamlı değerlendirme sonucunda EMEA bölgesindeki mevcut üretim kapasitesinin gelecekteki talebin üzerinde kaldığı ifade edildi.

Bu kapsamda Türkiye'de direksiyon, hava yastığı ve emniyet kemeri üretimi yapan operasyonların kademeli olarak durdurulacağı ve üretimin EMEA bölgesindeki diğer mevcut tesislere kaydırılacağı bildirildi.

Karardan yaklaşık 2.200 çalışanın etkilenmesi beklenirken, Türkiye'deki üretim faaliyetlerinin tamamen 2028'in ilk yarısında sona erdirilmesi planlanıyor.

Dolar kuru dikkat çekti

Şirketin paylaştığı, yeniden yapılandırma sürecinin maliyetleri de dikkat çekti. Toplam giderin yaklaşık 142 milyon dolar olması öngörülürken, tutarın büyük kısmının 2026'nın ikinci çeyreğinde bilançoya yansıması bekleniyor.

129 milyon dolar olarak hesaplanan nakit giderlerin ağırlıklı olarak kıdem tazminatı ve çalışanları elde tutma maliyetleri olduğu belirtildi.

Tazminat ve çalışan maliyetlerinin hesaplanmasında dolar bazında ağırlıklı ortalama olarak kurun 53 TL seviyesinde baz aldığı açıklandı.

Ekonomim

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,82 kazançla 15.040,25 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek kapanışını gerçekleştirdi.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 7,07 puan ve yüzde 0,05 azalışla 15.033,18 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,65, holding endeksi yüzde 0,35 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 0,96 ile orman kağıt basım, en çok gerileyen yüzde 0,84 ile menkul kıymet yatırım ortaklığı oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da tırmanan gerilimin enerji arzına yönelik endişeleri canlandırmasıyla oluşan satış baskısının gölgesinde ABD'de bugün açıklanacak tarım dışı istihdam verilerine odaklandı.

ABD ile İran arasında barış sağlanabileceğine yönelik umutlarla hafta başından bu yana piyasalarda etkili olan iyimser hava, haftanın son işlem gününde yerini gerilimin yeniden tırmanabileceğine ilişkin endişelere bıraktı.

ABD–İran cephesinden gelen haber akışlarıyla şekillenmeye devam eden küresel piyasalarda, bölgede her ne kadar ateşkesin sürdüğüne yönelik mesajlar öne çıksa da dün ABD’nin Hürmüz Boğazı çevresindeki bazı gemileri vurduğu ve ardından İran’ın ülkenin güney kesimindeki askeri üsleri hedef aldığı yönündeki haber akışları, ateşkesin halen oldukça kırılgan olduğuna işaret etti.

AA

Yeni düzenleme kapsamında, kayıtlı ekonominin desteklenmesi, elektronik belge kullanımının yaygınlaştırılması, iş süreçlerinin kolaylaştırılması ve tahsilat bilgilerini içeren bütünleşik belge yapısının oluşturulması amaçlanıyor.

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), hangi e-belgelerin yeni nesil cihazlar üzerinden düzenlenebileceğini teknik kılavuzlarla belirleyecek. Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 509 kapsamında yer alan ve GİB’in dijital platformlarında yayımlanacak kılavuzlarda belirtilen e-belgeler, YN ÖKC’ler aracılığıyla düzenlenebilecek.

Üreticilere teknik yeterlilik şartı

Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz üreticilerinin, cihazlar üzerinden e-belge hizmeti sunabilmek için Gelir İdaresi Başkanlığına başvuruda bulunmaları ve teknik yeterlilik koşullarını karşılamaları gerekecek.

GİB, belge türü, mükellefin e-belge sistemine kayıtlı olup olmaması ve teknik gerekliliklere göre farklı uygulama kriterleri belirleyebilecek.

Belgeler elektronik imzayla onaylanacak

Yeni Nesil ÖKC’ler üzerinden düzenlenen e-belgeler, cihazların mali sertifikaları kullanılarak elektronik ortamda imzalanacak. Bu imzalar, iş sahibi veya yetkili kişilerin imzası yerine geçerli sayılacak.

Cihazların teknik incelemeleri ise Gelir İdaresi Başkanlığı ve TÜBİTAK tarafından yürütülecek. E-belge düzenleme yetkisi verilen cihaz marka ve modelleri ile bu cihazların düzenleyebileceği belge türleri GİB’in resmi internet sitelerinde ilan edilecek.

Üreticilerin sorumluluğu artacak

Düzenlemeyle birlikte, Yeni Nesil ÖKC üreticilerine önemli sorumluluklar da getirildi. E-belge düzenleme izni alan üreticiler; belgelerin oluşturulması, imzalanması, iletilmesi, saklanması ve sistem altyapısının işletilmesi konusunda özel entegratörlerle aynı yükümlülüklere tabi olacak.

Vergi Usul Kanunu ve ilgili tebliğlerde özel entegratörler için belirlenen kurallara uymayan üreticiler hakkında ise vergi mevzuatındaki ceza hükümleri uygulanacak.

Yeni düzenleme yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe girdi.

Dünya

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, 2026 yılı Mart ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 5,6 azaldı, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 1,3 azaldı ve elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 5,8 arttı.

Aylık düşüş

Sanayi üretimi aylık yüzde 0,8 azaldı. Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, 2026 yılı Mart ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki aya göre yüzde 1,6 azaldı, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 1,1 azaldı ve elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 3,9 arttı.

Ekonomim

9 Mayıs 2026 itibarıyla motorin fiyatlarında 7,17 TL’ye kadar bir düşüş öngörülüyor. Ancak Türkiye’de uygulanan eşel mobil mekanizması kapsamında indirimin büyük bölümünün Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ayarlamasında kullanılabileceği belirtiliyor.

Bu çerçevede, indirimin yaklaşık yüzde 75’inin vergi düzenlemesine yansıtılması, kalan kısmın ise pompaya yansıması bekleniyor. Bu durumda tüketiciye yansıyan indirim litre başına yaklaşık 1,79 TL seviyesinde kalacak.

İstanbul, İzmir ve Ankara'da güncel benzin, motorin ve otogaz fiyatları ne kadar?

İstanbul Avrupa Yakası:

Benzin: 63.79 TL
Motorin: 71.77 TL
LPG: 33.89 TL

İstanbul Anadolu Yakası:

Benzin: 63.65 TL
Motorin: 71.63 TL
LPG: 33.29 TL

Ankara:

Benzin: 64.76 TL
Motorin: 72.89 TL
LPG: 33.87 TL

İzmir:

Benzin: 65.04 TL
Motorin: 73.16 TL
LPG: 33.69 TL

Dünya

Kanun'la, Tapu Kanunu'nda değişiklik yapılıyor. Buna göre, Sermaye Piyasası Kurulu ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yetkilendirilen değerleme kuruluşlarınca, konut finansmanı ve sermaye piyasası mevzuatı gereğince düzenlenen değerleme raporunun, düzenlettiren kamu kurum ve kuruluşları, bankalar ve diğer finans kuruluşlarınca raporun düzenlendiği tarihte Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda ve bedelsiz olarak gönderilmesi zorunlu olacak.

Verilerin elektronik ortamda gönderilmesine ilişkin usul ve esaslar, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenecek.

Damga Vergisi Kanunu'na eklenen hükümle, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca söz konusu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 31 Aralık 2027'ye kadar (bu tarih dahil), daha önce ihale ilanı verilmiş olmakla birlikte son teklif verme tarihi geçmemiş olanlar dahil olmak üzere sosyal konut ve konut ile birlikte ihaleye çıkılan yapım işlerine ilişkin ihalelerde, alınan ihale kararları ve Başkanlık ile işi yüklenenler arasında düzenlenen sözleşmeler damga vergisinden istisna olacak. Bu süreyi 3 yıla kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkili olacak.

Yetki kat malikleri kuruluna veriliyor

Kanun'la, Kat Mülkiyeti Kanunu'nun, yöneticinin görevlerini düzenleyen hükmünde değişikliğe gidiliyor. Buna göre, yöneticiler, ana gayrimenkulün genel yönetim işleriyle korunma, onarım, temizlik gibi bakım işleri ve asansör ve kalorifer, sıcak ve soğuk hava işletmesi ve sigorta için yönetim planında gösterilen zamanda, eğer böyle bir zaman gösterilmemişse, her takvim yılının ilk ayı içinde, kat maliklerinden işletme projesi onaylanıncaya kadar avansın toplanmasından sorumlu olacak.

Düzenlemeyle yöneticinin toplayacağı avans miktarına kat malikleri kurulunca onaylanma şartı getirilerek yöneticilerin keyfi aidat belirlemesi önüne geçiliyor, aidat arttırma yetkisi kat malikleri kuruluna veriliyor.

Buna göre, işletme projesi kat malikleri genel kurulunda onaylanacak. Kat malikleri kurulunca kabul edilmiş işletme projesi yoksa en geç 3 ay içinde kat malikleri kurulunda onaylanıncaya kadar yönetici gecikmeksizin geçici bir işletme projesi yapacak.

Bu proje, kat maliklerine veya bağımsız bölümden fiilen yararlananlara, imzaları karşılığında veya taahhütlü mektupla bildirilecek ve en geç 3 ay içinde aynen veya değiştirilerek kabulüne yönelik genel kurulda karar alınacak.

Kanun'da yer alan "tahmini giderlerle diğer muhtemel giderleri karşılamak üzere her kat malikinin 'anagayrimenkulün genel giderlerine katılma' başlıklı hükmündeki esaslara göre vermesi gereken avans tutarı", "her kat malikinin ilgili maddedeki esaslara göre vermesi gereken avans tutarı" şeklinde değiştiriliyor.

Mevcut işletme projesi varsa, geçici işletme projesi için öngörülen bedel, yürürlüğü devam eden işletme projesi bedelinin takvim yılı başından geçerli olmak üzere, her yıl bir önceki seneye ilişkin olarak yeniden değerleme oranından fazla olmamak kaydıyla belirlenecek ve kat malikleri kuruluna sunulacak.

Kanun'un, "yönetim planı ve değiştirilmesi" başlıklı maddesinde yapılan değişiklikle, yönetim planının değiştirilebilmesi için toplu yapı temsilciler kurulu üyelerinin temsil ettikleri bağımsız bölümlerin tam sayısının 3'te 2'sinin oyu şart olacak.

Geçici yönetimle ilgili yönetim planı hükümleri, toplu yapı alanındaki bağımsız bölüm maliklerinin 3'te 2'sinin oylarıyla değiştirilebilecek. Yönetim planlarının bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmayacak.

Kooperatifler Kanunu'nda yapılan değişiklikle, inşaatı tamamlayarak etaplar halinde yeniden inşaata başlayan yapı kooperatifleri, yaptıkları ve yapmayı planladıkları tüm inşaatlar tamamlanmadan iş yeri ve konutları ortaklarına tahsis etmiş olsalar dahi tahsis edilen gayrimenkullerin tapusunun devrini yapamayacak.

Ceza puanı 200'e ulaşanların yeterlik belgesi 2 yıl süreyle iptal edilecek

Kanunla, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda Çevre Kanunu'nda değişikliğe gidiliyor. Buna göre, "Çevre danışmanlık firması" tanımı yeniden düzenleniyor ve ayrıca Kanun'a "Yetkilendirilmiş kişi" tanımı ekleniyor.

Buna göre, "çevre danışmanlık firması", çevre yönetimi hizmeti kapsamında usul ve esasları ilgili yönetmelikle belirlenen başvuruları yapan, her türlü rapor ve teknik belgeyi hazırlamaya yetkili ve bunlardan sorumlu olan, aylık faaliyet raporunda aykırılıkları tespit ederek Bakanlığa bildirmekle yükümlü olan, hizmet verdiği tesis ve işletme çalışanlarına ve sorumlularına çevresel konularda eğitim veren, nitelik ve nicelikleri ilgili yönetmelikle belirlenen mühendislik ve fen fakültesi mezunlarından çevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesine sahip olan kişileri bünyesinde çalıştıran, ortaklık payı bakımından ortaklarının yüzde ellisinden fazlası çevre yönetim hizmeti yeterlik belgesine sahip ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yetkilendirilen tüzel kişiliği ifade edecek.

"Yetkilendirilmiş kişi" ise çevre yönetimi hizmeti vermek üzere Bakanlıkça yetkilendirilen, üniversitelerin mühendislik veya fen fakültelerinin ilgili yönetmelikte belirlenen bölümlerinden mezun olan kişileri tanımlayacak.

Kanunla, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda Kanun'daki idari nitelikteki cezalara yönelik düzenleme yapılıyor. Kanun'un ilgili hükmünde öngörülen çevre yönetimi hizmeti almayanlardan, çevre yönetim birimini kurmayanlara ya da çevre danışmanlık firmalarından hizmet almayanlara 209 bin 624 lira, çevre mühendisi veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişiyi bulundurmayanlara 139 bin 746 lira idari para cezası kesilecek.

Faaliyetleri sonucu çevre kirliliğine neden olacak veya çevreye zarar verecek kurum, kuruluş ve işletmeler çevre yönetimi hizmeti almakla yükümlü olacak. Bu konuyla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

Kanun'daki "faaliyetleri sonucu çevre kirliliğine neden olacak veya çevreye zarar verecek kurum, kuruluş ve işletmeler çevre yönetimi hizmeti almakla yükümlüdürler" hükmünü yerine getirmeyen ve/veya tespit edilen aykırılıkları aylık faaliyet raporunda belirtmeyen çevre danışmanlık firmalarına 75 bin lira idari para cezası verilecek. Ayrıca çevre yönetimi hizmeti verenlere, esasları ilgili yönetmelikte belirlenen yükümlülükleri yerine getirmedikleri takdirde ceza puanı uygulanacak, uygulanan ceza puanının 4 yıl içerisinde 100 puana ulaşması durumunda yeterlik belgesi 180 gün süreyle askıya alınacak. Uygulanan ceza puanının 4 yıl içerisinde 200 puana ulaşması durumunda yeterlik belgesi 2 yıl süreyle iptal edilecek.

Faaliyetleri sonucu çevre kirliliğine neden olacak veya çevreye zarar verecek kurum, kuruluş ve işletmeler çevre yönetimi hizmeti almakla, çevre danışmanlık firmaları ise çevre yönetimi hizmeti verdikleri kurum, kuruluş ve işletmelerin çevre mevzuatına aykırı fiillerini Bakanlığa bildirmekle yükümlü olacak. Çevre danışmanlık firmasının asgari hizmet bedel tarifesi ile bu maddeye ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek. Bu hükmün yürürlük tarihinden önce kurulmuş olan çevre danışmanlık firmalarının kuruluş şartlarına ilişkin müktesep hakları saklı olacak.

Kanunla, Toplu Konut Kanunu'nda değişikliğe gidiliyor. Buna göre, Kanun'un "Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan gayrimenkul satış sözleşmeleri ile gayrimenkul satış vaadi sözleşmelerinde resmi şekil şartı aranmaz" hükmü kapsamındaki sözleşmeler ile taşınmaz satışlarına yönelik sözleşme ilişkisi kurulmadan önce alıcılar tarafından imzalanması gereken başvuru evrakları, müzakere tutanakları ve buna benzer diğer evraklar, yazılı şekilde veya uzaktan iletişim araçları kullanılarak mesafeli olarak ya da mesafeli olsun olmasın bir bilişim veya elektronik haberleşme cihazı üzerinden gerçekleştirilecek ve karşı taraf kimliğinin doğrulanmasına imkan verecek yöntemler yoluyla düzenlenebilecek.

Yükümlülüklerini yerine getirmeyen hak sahibinin vefatı neticesinde yasal mirasçılarının mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belgeyi sunmaması halinde Başkanlık, adli makamlardan herhangi bir yetki almaksızın mirasçılık belgesi düzenlenmesi için mahkeme veya noterliğe başvurabilecek. Başkanlık, görevleri ile ilgili dava ve icra işlemlerinde teminat yatırmaktan muaf olacak.

TBMM Genel Kurulunda kabul edilen fahiş site aidatlarına yönelik düzenlemeleri de içeren Tapu Kanunu İle Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la Toplu Konut Kanunu'nda düzenlemeye gidiliyor.

Buna göre, yeni yerleşim alanı olarak belirlenen sosyal konut alanı içerisinde bulunan yerlerde, kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlardan uygulamaya dahil edilecekler ile özel mülkiyete tabi diğer bütün taşınmazlar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilgisine göre devir veya acele kamulaştırma kararı alınabilecek. Kamulaştırma işlemleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı veya Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülecek.

Kanunla, İmar Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, şantiye şefi şantiyede yürütülen günlük işlerin ve çalışan yetki belgeli ustaların kaydını Bakanlıkça belirlenecek usule uygun tutmak zorunda olacak.

Kullanıma yönelik belgeye sahip yapılarda, yapı sahibinin süresi içerisinde başvurusu üzerine yangın güvenliğine yönelik periyodik kontroller yapılacak. Bu kontroller, belediyelerin ilgili itfaiye teşkilatı veya itfaiyenin gerekli gördüğü durumlarda binalarda yangından korunma önlemleri ve yangın söndürme sistemleri hakkında Bakanlıkça veya Bakanlığın yetkilendirdiği kurum ve kuruluşlarca verilen eğitim ve sınavda başarı göstererek yetkilendirilen yangın güvenlik uzmanları tarafından yangın güvenlik raporu düzenlenmek suretiyle gerçekleştirilecek. Bu hüküm kapsamında gerekli kontrollerin yapılması ve raporların hazırlanması amacıyla belediyeler gerekli tedbirleri alacak. Yapı denetim kuruluşlarında görev alan denetçilerin hangi yapılarda hangi tarih aralığında görev aldıkları, Bakanlıkça kurulacak elektronik sistem üzerinden takip edilecek. Yapı ruhsatında bu kişilerin isim ve imzaları yer almayacak.

Yangın güvenliğine yönelik periyodik kontrollerde tespit edilen eksiklikler 6 aydan fazla olmamak üzere ilgili idare tarafından verilen süre içinde giderilerek geçerli yangın güvenlik raporu alınacak. Esaslı tadilat gerektiren eksiklikler, ilgili idareden alınacak ruhsat veya izinle yapılacak. İlgili idarece verilecek süre ruhsat veya izin tarihinden itibaren başlayacak.

Enerji kimlik belgesi uzmanlarına ilişkin idari yaptırımlar

Kanunla, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilen enerji kimlik belgesi uzmanlarına ilişkin idari yaptırımlar düzenleniyor.

Düzenleme ile sahte belge kullanılarak temin edilen müteahhitlik sınıflandırma belgesi ile başlanılan yapının ruhsatının ve 5 yıl süre ile belge numarasının iptal edileceği hükme bağlanıyor. Ruhsata tabi olup ruhsat alınmaksızın veya izin alınmaksızın yapılacak yapılarda kullanılmak amacıyla hazır betonu piyasaya arz eden ya da piyasada bulunduran kişiler, ilgili idare tarafından 500 bin lira idari para cezası ile cezalandırılacak.

Kanunla, binaların yangından korunmasına ilişkin periyodik denetimlerde görev alacak yangın güvenlik uzmanlarına, kontrole tabi yapılara ve kontrollerin süresine, alınacak ücretlere, yangın güvenlik uzmanlarının nitelikleri, görev ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar ile özellik arz eden yapıların tasarımı ile yapılarda sürdürülebilirliğin sağlanması, enerji verimliliği, yangından ve gürültüden korunma gibi özel çalışma koşullarına yönelik mimarlık ve mühendislik hizmetlerini yürütecek uzmanların nitelikleri ve belgelendirmelerine ilişkin usul ve esaslar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelik ile belirlenecek.

Kadastro Kanunu'nda yapılan düzenleme ile kadastro sırasında veya sonrasında yapılan işlemlerle geometrik durumları kesinleşmiş taşınmazlarda ölçü, sınırlandırma, tersimat ve hesaplamalardan doğan düzeltme, taşınmaz malikleri ile diğer hak sahiplerine tebliğ olunacak.

Tebliğ tarihinden başlayan 30 gün içinde düzeltmenin kaldırılması yolunda sulh hukuk mahkemesinde dava açılmadığı takdirde, yapılan düzeltme kesinleşecek. Tapu planının oluşturulduğu tarihte elde edilen ölçü ve hesaplamalar sonucunda bulunan koordinat, yüzölçümü gibi değerlerin, güncel teknolojiler kullanılarak yeniden hesaplanan değerleri arasındaki miktar, fark olarak tanımlanacak.

Tapu planının üretim yöntemi ve ölçeğine göre hesaplanan taşınmazın zemindeki sınırları ile ölçü ve yüzölçümü değerleri arasındaki ölçü ve hesaplama tekniğine göre bilimsel olarak kabul edilebilir fark, yanılma sınırı (tecviz) olarak tanımlanacak. Fark, yanılma sınırı içinde veya dışında olabilecek. Hata, farkın yanılma sınırını aştığı durumlarda olacak. Kadastro sırasında veya sonrasında yapılan işlemlerle geometrik durumları kesinleşmiş taşınmazlarda ölçü, sınırlandırma, tersimat ve hesaplamalardan doğan yanılma sınırı dışındaki farklar ilgilinin müracaatı veya kadastro müdürlüğünce resen düzeltilecek. Yanılma sınırının içindeki farklar aynı usulle düzeltilebilecek. Yapılacak düzeltme işlemlerinde farkın tamamı düzeltmeye konu edilecek.

Kanunla, Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunu'nda da düzenlemeye gidiliyor. Buna göre, mahalli idareler, bağlı kuruluşları, mahalli idare birlikleri ve bunlar tarafından kurulan şirketler ile bunların doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip şirketlerin yeni şirket kurması, kooperatif kurması, yarısından fazla hissesine sahip kooperatiflerin yeni şirket veya kooperatif kurması, mevcut veya kurulacak şirketlere veya kooperatiflere sermaye katılımında bulunulması, bedelsiz devir yoluyla gerçekleşenler de dahil her türlü hisse edinimi, şirket veya kooperatife ortak olunması Cumhurbaşkanının iznine tabi olacak.

Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu'nda yapılan düzenleme ile hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Bakanlığın bağlı, ilgili, ilişkili kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazların, bunların arasında gerçekleştirilecek devir işlemlerinde, taşınmazlar mülkiyet sahibi idarenin yazısına istinaden resen tescil edilecek.

Kanunla, kamu idarelerine tahsisli Hazine taşınmazlarının tahsislerinin kaldırmasına, kanun gereği tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescili gereken yerlerin resen tesciline, kamu hizmetlerine ayrılan yerler ile kamu hizmetleri için ihtiyaç duyulan yerlerin bedelsiz olarak Hazine adına tesciline, bu taşınmazların Bakanlık veya Bakanlığın bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerine bedelsiz devredilmesine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca karar verilecek.

Düzenlemeyle atıl durumda kalan taşınmazların kentsel dönüşüm projeleri, sosyal konut projeleri, çeşitli sosyal ve kültürel donatıları da barındıran yeni yaşam alanlarının oluşturulması gibi farklı proje ve yatırımlarda kullanılması sağlanarak kentlerin daha planlı ve sağlıklı alanlara dönüştürülmesi amaçlanıyor.

Kanunla, taşınmazların değerlendirilmesinde elde edilen gelirin yüzde 40'ının değerlendirmeyi yapan idareye aktarılması, yüzde 60'ının ise değerlendirmeyi yapan idare, kurum veya kuruluş ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraki tarafından kullanılmasına yönelik düzenleme yapılıyor.

Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu'na eklenen hükümle, Akşehir Gölü çevresindeki bazı taşınmazlara ilişkin mülkiyet sorununun çözümüne yönelik düzenlemeye gidiliyor.

Buna göre, Göl'ün, Konya'nın Akşehir ve Tuzlukçu ilçelerinde yer alan kıyı kesimine ait, Kıyı Kanunu'nun ilgili hükmü kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca onaylanarak 27 Nisan 2023'te tespit edilen kıyı kenar çizgisine göre kıyıda kalmayan, ancak 4 Ocak 2019'da tespit edilen kıyı kenar çizgisine göre kıyıda kalan yerlerde, söz konusu Kanun'daki bu alana yönelik hükümler, 4 Ocak 2019 yerine 27 Nisan 2023, 2 yıl olarak belirlenen başvuru süreleri ise bu düzenlemenin yürürlük tarihi dikkate alınarak uygulanacak.

AA

Bitcoin ETF'leri mayıs ayına kadar üst üste üç ay boyunca net giriş kaydederken, altın ETF'lerinin ise mart ayında İran kaynaklı gerilim sonrası yaşanan çıkışları henüz telafi edemediği ifade edildi. Verilere göre, Bitcoin ile altın arasındaki performans farkı mart ayında belirginleşmeye başladı.

Söz konusu dönemde Bitcoin yüzde 11 yükselirken, altın yaklaşık yüzde 5, S&P 500 ise yaklaşık yüzde 3 değer kaybetti. Mayıs ayı verileri de bu eğilimin sürdüğünü ortaya koydu. Analistler, özellikle altın ETF'lerindeki çıkışların geri kazanılamamasının piyasadaki yapısal değişimi daha görünür hale getirdiğini değerlendirdi.

Strategy'nin Bitcoin alımları dikkat çekti

Dünyanın en büyük kurumsal Bitcoin yatırımcısı konumundaki Strategy'nin alımları da piyasadaki talebi destekleyen önemli unsurlar arasında gösterildi.

JPMorgan'ın değerlendirmesine göre şirket, mevcut alım hızını koruması halinde 2026 yılında yaklaşık 30 milyar dolarlık Bitcoin satın alabilir. Bu tutarın, şirketin 2024 ve 2025 yıllarında gerçekleştirdiği yaklaşık 22 milyar dolarlık alımların üzerine çıkabileceği belirtildi.

Strategy'nin yılbaşından bu yana yaklaşık 11 milyar dolar değerinde 145 bin 834 Bitcoin aldığı ifade edilirken, şirketin toplam varlığının 818 bin 334 BTC'ye ulaştığı ve piyasa değerinin 65 milyar doların üzerine çıktığı kaydedildi.

Analistler, şirketin nisan ayında Bitcoin alımlarını yeniden hızlandırdığını ve piyasa koşullarına bağlı fırsat odaklı bir strateji izlediğini aktardı.

Bitcoin ETF'lerine güçlü giriş

ABD spot Bitcoin ETF'leri, çarşamba gününe kadar üst üste beş işlem gününde toplam yaklaşık 1,7 milyar dolarlık net giriş kaydetti.

BlackRock bünyesindeki IBIT fonu, son işlem gününde 134,6 milyon dolarlık girişle öne çıktı. Böylece ETF piyasasında Temmuz 2025'ten bu yana en uzun pozitif giriş serisinin oluştuğu belirtildi.

Bitcoin'in JPMorgan analiz döneminde yaklaşık 80 bin 120 dolar seviyesinde işlem gördüğü, son üç ayda yüzde 26 değer kazandığı ve şubat ayında görülen yaklaşık 62 bin dolarlık dip seviyeden toparlandığı aktarıldı.

Goldman Sachs altın beklentisini yükseltti

Öte yandan Goldman Sachs, altına yönelik olumlu beklentisini koruyor. Banka, merkez bankalarının güçlü talebi ve altının uzun vadede daha düşük oynaklığa sahip olması nedeniyle yıl sonu ons altın tahminini 5 bin 400 dolara yükseltti.

Analizde, Bitcoin'in 2017'den bu yana en az dört kez yüzde 50'nin üzerinde değer kaybettiği, altındaki en sert geri çekilmelerin ise yüzde 45-50 bandında gerçekleştiği belirtildi.

JPMorgan'ın Bitcoin ile altın arasındaki oynaklık oranının yaklaşık 1,5 seviyesine gerileyerek rekor düşük seviyeye indiği ifade edilirken, kurumsal benimsenmenin artmasıyla bu farkın daha da daralabileceği değerlendirildi.

Damla Kaya-Dünya

Trump, perşembe günü Washington’da gazetecilere yaptığı açıklamada, “Buna ihtiyacımız yok. Muazzam miktarda petrole sahibiz” dedi.

İran ile yaşanan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar küresel enerji piyasalarında arz endişelerini artırırken, ABD enerji ihracatında güçlü bir yükseliş yaşandı. Artan sevkiyatlar sayesinde ABD, ham petrol ihracatında Saudi Arabia’ı geride bırakarak dünyanın en büyük ihracatçısı konumuna yükseldi.

Bununla birlikte uzmanlar, ABD’nin mevcut arz kapasitesinin sınırlarına yaklaştığı ve ihracatın bu seviyelerde sürdürülmesinin iç piyasada baskı yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Trump ise bu endişeleri reddederek enerji ihracatındaki artışı övdü. ABD limanlarına yönelen tanker trafiğine dikkat çeken Trump, “Gemiler artık eskiden Hürmüz’e gittikleri rotalardan bize geliyor. Teksas’a, Louisiana’ya ve Alaska’ya yüzlerce gemi geliyor, yüklerini alıp geri dönüyorlar ve büyük para kazanıyorlar” ifadelerini kullandı.

Bloomberg HT

Dünya vergi yerleşikliği için yarışıyor

Küresel ölçekte bakıldığında bu yaklaşımın ta­mamen istisnai olduğu söylenemez. Brexit sonrası İngiltere yeni “FIG” (Yabancı Gelir ve Kazançlar) sistemiyle yabancı gelirler için geçici muafiyet mo­deline yönelirken, İtalya sabit vergili yeni mukim rejimini sürdürmekte, Portekiz teknoloji ve ino­vasyon odaklı yeni Bilimsel Araştırma ve İnovas­yona Yönelik Vergi Teşviki modelini uygulamakta, İspanya ise “Beckham Law” rejimini genişletmek­tedir. Dolayısıyla Türkiye’nin de uluslararası vergi rekabetine dahil olma arayışı kendi içinde anlaşı­labilir bir eğilim.

Özellikle uzaktan çalışma, dijital ekonomi ve küresel yetenek hareketliliğinin arttığı bir dönemde, ülkeler artık yalnızca şirketleri değil; bireyleri de çekmeye çalışıyor. Ancak hiç şüphe­siz bu tür rejimlerin başarısı yalnızca vergi avan­tajına bağlı değildir. Uluslararası yatırımcı veya yüksek net değerli bireylerin yalnızca düşük ver­gi oranına bakarak ülke seçtiğinden bahsetmek mümkün değil.

Hukuki öngörülebilirlik, yargı gü­venliği, sermaye hareketlerinin serbestliği, finan­sal sistemin derinliği, yaşam kalitesi, uluslarara­sı eğitim imkanları, nitelikli sağlık altyapısı vb. unsurlar bu kişiler için en az vergi avantajı ka­dar belirleyici hale gelmiş durumda. Bu yönüyle, vergi avantajı, esasen güçlü bir ekonomik ve hu­kuki ekosistemin tamamlayıcı unsuru olabiliyor. wGVK Mükerrer Madde 20/D, Türkiye’ye yerleş­meden önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahı ve vergi mükellefiyeti bulunmayan ki­şilerin, Türkiye dışında elde ettiği tüm kazanç ve iratlarını yerleşim tarihinden itibaren yirmi yıl boyunca gelir vergisi dışında bırakan bir istisna düzenlemesidir.

Kapsama girmeden önce Türki­ye’de yalnızca gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancı nedeniy­le mükellefiyeti bulunanlar bu istisnadan yarar­lanabilmekte; istisna kapsamındaki gelirler için beyanname verilmemekte, bu gelirlere ilişkin gi­derler vergiye tabi kazançtan düşülememekte ve yabancı ülkelerde ödenen vergiler Türk gelir ver­gisinden mahsup edilememektedir.

Asıl tartışma: Çifte vergilememe

Bununla birlikte düzenleme, uluslararası ver­gi hukuku açısından oldukça hassas bir konuyu potansiyel olarak gündeme getirmekte. Kanun tasarısındaki model, yabancı gelirlerin uzun sü­re boyunca tamamen vergiden istisna tutulması­nı öngörüyor. Ayrıca ilgili gelirin yabancı ülkede gerçekten vergilenmesi de bir şart olarak aranmı­yor. Tam bu noktada uluslararası vergi hukuku­nun en tartışmalı kavramlarından biri gündeme geliyor, “double non-taxation”/çifte vergilememe, yani gelirin hiçbir ülkede vergilenmemesi.

Uluslararası vergi sisteminin temel mantığı, gelirin ya kaynak ülkesinde ya da kişinin yerleşik olduğu ülkede vergilenmesidir. Çifte vergilendir­meyi önleme anlaşmaları da zaten aynı gelirin iki kez vergilenmesini engellemek amacıyla oluştu­rulmuştur. Ancak bazı durumlarda sistem tersine çalışabilmekte; gelir ne kaynak devlette ne de ika­met devletinde vergilenmektedir.

Mükerrer 20/D’ye yönelik temel eleştiri de bu­rada ortaya çıkıyor. Çünkü düzenleme, yabancı ül­kede fiilen vergi ödenmesini veya belirli bir asgari efektif vergi yükünün bulunmasını aramıyor. Ör­neğin düşük vergili bir ülkedeki yatırım gelirinin kaynak devlette de vergilenmemesi halinde, Tür­kiye de bu geliri istisna kapsamına alırsa ortaya tam anlamıyla “çifte vergilendirilmeme” sonucu çıkabilir.

Mükerrer Madde 20/D’den yararlanan bir kişinin, yalnızca Türk mukim statüsüne daya­narak kaynak ülkede stopaj indirimi talep ettiği ve bu geliri Türkiye’de hiç beyan etmediği durumda kaynak ülkenin anlaşma amacından hareketle an­laşma korumasını reddedip reddemeyeceği tar­tışmaya açıktır. Kaynak ülke vergi idaresi bu ya­pıyı, anlaşmanın amacıyla bağdaşmayan bir vergi avantajı elde etme düzenlemesi olarak nitelen­direbilir.

Düzenlemenin anayasal boyutu da tar­tışmaya açıktır. Türkiye’de hayatı boyunca tam mükellef olarak vergilendirilen bir kişi ile son üç yılını yurtdışında geçirmiş ve yüksek yabancı ge­lir elde eden bir kişinin 20 yıl boyunca tamamen farklı vergisel muameleye tabi tutulması, vergide eşitlik ilkesi ve mali güce göre vergilendirme il­kesi bakımından önemli tartışmaları beraberinde getirecektir. Vergi avantajı, güçlü bir yatırım ikli­minin tamamlayıcı unsuru olduğunda anlamlıdır. Aksi halde, kısa vadede dikkat çeken ancak uzun vadede “vergisiz geçiş ülkesi” algısı yaratan bir modele dönüşme riski her zaman vardır.

AR-GE, yenilik ve tasarım projeleri kapsamında gerçekleştirilen ithalat işlemlerinde, gümrük vergilerinden muafiyet sağlandığı anımsatılan açıklamada, "Bu muafiyetin uygulanabilmesi amacıyla, TÜBİTAK tarafından desteklenen projeler için firmalara ıslak imzalı belgeler düzenlenmekte, söz konusu belgeler, firmalar tarafından gümrük idarelerine fiziki olarak ibraz edilmekteydi. Bu süreç ise işlemlerin uzamasına neden olabilmekteydi." ifadeleri kullanıldı.

Ticaret Bakanlığının, yeni nesil dijital gümrük uygulamalarıyla, bürokrasiyi azaltma ve firmaların uluslararası rekabet gücünü artırmaya yönelik çalışmaları sürdürdüğüne işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Ticaret Bakanlığımız ile TÜBİTAK arasında yürütülen ortak çalışmalar neticesinde, AR-GE, yenilik ve tasarım projeleri için düzenlenen 'Destek Kapsamı Teyit Bildirimi' Tek Pencere Sistemi'ne entegre edilmiştir. Bu uygulama sayesinde kağıt belge ve fiziki evrak süreçleri ortadan kaldırılmış, işlemlerin daha hızlı, etkin ve güvenli şekilde yürütülmesi sağlanmıştır. 'Destek Kapsamı Teyit Bildirimi'nin sisteme dahil edilmesiyle birlikte, bugün itibarıyla 26 paydaş kuruluş tarafından düzenlenen toplam 191 belge Tek Pencere Sistemi üzerinden işlem görmektedir."

Ekonomim

17/4/2026 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 7577 sayılı Kanun ile işyerinde veya müştemilatında yemek verilmemesi kaydıyla sigortalıların fiilen çalıştıkları günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 TL’si sigorta priminden istisna tutulmuştur.

Evvelce, yemek kartına yüklenen ve yalnızca yemek hizmeti sunan yerlerde kullanılma imkânı olan yemek kartlarının tamamı prime esas kazançtan istisna tutulmuş iken 17/4/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, sigortalılara ister nakden ödensin isterse yemek kartına yüklensin bir günlük yemek bedelinin 300 TL’si sigorta priminden istisna tutulacak, kalan kısmı ise prime esas kazanca tabi tutulacaktır.

Uygulamanın 17/4/2026 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiş olması nedeniyle;

a) 1/4/2026 ila 16/4/2026 tarihleri arasında fiilen çalışılan süreler için

-Nakit ödenen yemek paraları ile yemek kartına yüklenen paraların yemek hizmeti sunan yerler dışında (örneğin market alışverişlerinde) kullanılma imkanı varsa, günlük 158’00 TL’si prime esas kazançtan istisna tutulacak,

-Yemek kartına yüklenen paraların yemek hizmeti sunan yerler dışında kullanılma imkânı yoksa tamamı ayni yardım kabul edilerek prime esas kazançtan istisna tutulacaktır.

b) 17/4/2026 ila 30/4/2026 tarihleri arasında fiilen çalışılan süreler için, yemek parasının nakit ödendiği veya yemek kartına yüklendiği üzerinde durulmaksızın 300 TL’nin altında olan kısmı prime esas kazançtan istisna tutulacak, varsa 300 TL’yi aşan kısmı prime esas kazanca dâhil edilecektir.

KADIN SİGORTALININ ANALIĞI HALİNDE GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ

Evvelce kadın sigortalının analığı hâlinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla, doğumdan önceki ve sonraki 8’er haftalık sürede, çoğul gebelik hâlinde ise doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 haftalık süre daha ilave edilerek çalışmadığı her gün için geçici iş görmezlik ödeneği verilmekte idi.

Ayrıca kadın sigortalının isteği ve hekimin de onayıyla doğuma 3 hafta kalıncaya kadar çalışması mümkün bulunmakta idi.

1 Mayıs 2026 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 7578 sayılı Kanun ile kadın sigortalının analığı halinde;

Doğuma 2 hafta kalıncaya kadar çalışma imkânı sağlanmış

Doğum sonrası süreler için ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin süresi 8 haftadan 16 haftaya çıkartılmıştır.

Dolayısıyla kadın sigortalının analığı halinde:

Tekil gebelikte doğum öncesi 8 hafta (56 gün), doğum sonrası 16 hafta (112 gün) olmak üzere toplam 24 hafta (168 gün),

Çoğul gebelikte doğum öncesi 10 hafta (70 gün); doğum sonrası 16 hafta (112 gün) olmak üzere toplam 26 hafta (182 gün)

Süreyle geçici iş göremezlik ödeneği verilecektir.

SÜRESİ DIŞINDA VERİLEN 0 GÜN VE 0 KAZANÇLI BEYANNAMELER YÖNÜNDEN YAPILAN DEĞİŞİKLİK

Yasal süresi dışında SGK’ya verilen veya Kurumca re’sen düzenlenen aylık prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı tüm sigortalıların hem prim gün sayısının hem de prime esas kazanç tutarının sıfır olması halinde 2020/8 sayılı Genelge uyarınca idari para cezası uygulanmamakta idi.

Ancak 2026/9 sayılı Genelge ile bu uygulama yürürlükten kaldırılmış olup, 2026/Nisan ayından başlanılarak yasal süresi dışında SGK’ya verilen veya Kurumca re’sen düzenlenen aylık prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı sigortalıların prim gün sayısı ve kazancı sıfır olsa bile idari para cezası uygulanacaktır.

GÜNEŞ VE RÜZGAR ENERJİ SANTRAL İNŞAATLARININ MALİYETLERİNİN HESAPLANMASI

Özel nitelikteki GES ve RES inşaatlarına yönelik asgari işçilik araştırma işlemleri sırasında inşaat maliyetinin ne şekilde belirleneceği 20/4/2026 tarihli SGK genel yazısı ile açıklığa kavuşturulmuştur.

1- Yapı ruhsatında yer alan bilgilere göre maliyetin tespiti

GES inşaatları için “12/5/2023” tarihinden itibaren, RES inşaatları için “11/3/2025” tarihinden itibaren ve inşaat fiilen tamamlanmadan önce düzenlenmiş olmak kaydıyla; geçerli ruhsatta kayıtlı toplam yapı inşaat alanı ile yapı sınıf ve grubu çarpımı sonucunda bulunan tutar inşaat maliyeti olarak dikkate alınacak ve asgari işçilik araştırma işlemleri denetime sevk edilmeksizin SGM’lerce sonuçlandırılacaktır.

2- Denetim ve kontrolle görevli memurlarınca maliyetin tespiti

GES inşaatları için 12/5/2023, RES inşaatları için 11/3/2025 tarihlerinden sonra geçerli bir yenileme veya tadilat ruhsatı bulunmayan inşaatlara ait dosyalar, inşaat maliyetinin işyeri defter kayıtlarından tespiti amacıyla denetime sevk edilecektir.

3- Yapımı tamamlandıktan sonra ruhsatlandırılan inşaatların maliyet tespiti

Yapımı tamamlandıktan sonra ruhsatlandırılan GES ve RES inşaatlarında;

Yapı ruhsatının GES inşaatları için 12/5/2023, RES inşaatları için 11/3/2025 veya sonrasında düzenlenmiş olması,

Asgari işçilik hesabında esas alınacak yıl için ilgili yapı sınıf ve grubuna ait yapı yaklaşık birim maliyet bedelinin yayımlanmış olması

kaydıyla inşaat maliyeti, toplam yapı inşaat alanı ile yapı sınıf ve grubunun çarpımı suretiyle hesaplanacak, her iki koşulun sağlanmamış olması durumunda ise inşaat maliyetinin işyeri defter kayıtlarından tespiti amacıyla konu denetime sevk edilecektir.

Ancak mesele yalnızca borcu taksitlendirmek kadar basit değil. Çünkü vergi hukukunda her kolaylığın arka planında başka bir maliyet, başka bir risk ve çoğu zaman görünmeyen başka bir yük bulunur.

Tecil, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 48’inci maddesinde düzenlenen bir mekanizma. En basit ifadeyle, ekonomik olarak zor durumda bulunan vergi mükelleflerine kamu borçlarını taksitle ödeme imkânı tanıyor. Böylece devlet, borçlunun üzerine hemen haciz ve satış baskısı kurmak yerine ona belirli bir süre nefes alma alanı bırakıyor. Hatta haczedilmiş malların satış aşamasına gelinmiş olsa bile, zamanında yapılan tecil başvurusu satış işlemlerini durdurabiliyor. Bu nedenle tecil sistemi, klasik cebri tahsil yöntemlerinin sertliğini yumuşatan bir güvenlik supabı işlevi görüyor.

Ancak işin görünen yüzü kadar görünmeyen kısmı da önemli.

Tecilin kapsamı

Öncelikle her kamu borcu, tecil kapsamına girmiyor. Gelir vergisi, SGK prim borçları, kurumlar vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, trafik cezaları ve bazı öğrenci kredileri tecil edilebilirken; özel tüketim vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi, özel iletişim vergisi, bazı harçlar ve çeşitli fon kesintileri kapsam dışında tutuluyor. KDV için ise yalnızca sınırlı bir tecil imkânı bulunuyor. Yani kamuoyuna anlatıldığı gibi “her borca uzun vadeli yapılandırma” söz konusu değil.

Dahası tecilden yararlanabilmek için kişinin çok zor durumdayım demesi gerekiyor ama tecil hakkından yararlanabilmek için yalnızca çok zor durumdayım demek de yetmiyor. Buradaki çok zor durum ibaresi, “borcunu ödeyemeyecek durumda olduğu” anlamında değildir; borcunu öderse “işleri aksar, sıkıntıya düşer” anlamındadır.

Ancak Vergi idaresi, mükellefin gerçekten ekonomik sıkıntı içinde olup olmadığını mali tablolar, likidite oranları, borçluluk seviyesi ve ödeme kapasitesi üzerinden inceliyor. Yargı kararları da bu konuda ispat yükünün doğrudan mükellefte olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Dolayısıyla sistem, teoride herkese açık görünse de uygulamada ciddi bir bürokratik değerlendirme sürecine bağlı.

Gelelim faiz meselesine

Bugün tecil faizi yıllık yüzde 39 seviyesinde uygulanıyor. Üstelik bu faiz yalnızca verginin aslına değil; vergi ziyaı cezasına, gecikme faizine ve gecikme zammına da işletiliyor. Yani çoğu durumda faizin faizinin alındığı bir sistem ortaya çıkıyor.

Örneğin gelirini zamanında beyan etmeyen bir mükellefi düşünelim. Vergi idaresi daha sonra bu durumu tespit ettiğinde yalnızca eksik vergiyi istemiyor; vergi ziyaı cezası, usulsüzlük/özel usulsüzlük cezası, gecikme faizi ve sonrasında gecikme zammı da ekleniyor. Daha sonra mükellef tecil talep ettiğinde ise bu kez toplam borç üzerinden ayrıca yüzde 39 tecil faizi uygulanıyor. Başka bir ifadeyle devlet, birikmiş faizlerin üzerinden yeniden faiz işletiyor.

Daha basit bir ifadeyle tecil faizi, gecikme zammı ve cezalara da uygulandığı için bileşik faiz etkisi yaratıyor.

Dolayısıyla 72 aya kadar taksit ilk bakışta cazip görünse de uzun vadede borcun maliyetini ciddi biçimde artırabilecek bir yapıya dönüşebiliyor.

Teminat da var

Üstelik mesele yalnızca faiz de değil. Tecil talebi kabul edilen mükelleflerin önemli bir bölümü ayrıca teminat göstermek zorunda. Mevcut sistemde borç tutarı 250 bin lirayı aştığında, aşan kısmın yarısı kadar teminat verilmesi gerekiyor.

Örneğin tecil edilecek toplam borç 650 bin lira ise teminat sınırı olan 250 bin lirayı aşan kısmın (650 bin – 250 bin = 400 bin) yarısı üzerinden yani 400 bin lirası yarısı olan 200 bin lira teminat göstermek zorundadır.

Kanun teklifinde 250 bin lira olan teminatsız sınırın 1 milyon liraya çıkarılması özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından önemli bir rahatlama sağlayabilir. Ancak yüksek tutarlı borçlarda teminat yükümlülüğü devam edecek.

Ammann dikkat…

Daha önemlisi ise şu: tecil şartları ihlal edildiğinde bütün koruma mekanizması ortadan kalkıyor. Taksitlerden biri aksadığında veya teminat şartları yerine getirilmediğinde ertelenmiş tüm borç yeniden muaccel hale geliyor. Yani sistem başa dönüyor; gecikme zamları yeniden hesaplanıyor ve kamu idaresi haciz dahil cebri takip yollarına tekrar başvurabiliyor.

Bu nedenle tecil sistemi aslında bir af değil. Devletin alacağını daha uzun vadeye yayarak tahsil etmeyi amaçlayan kontrollü bir tahsil yöntemi. Kamu otoritesi açısından bakıldığında mantıklı bir araç olabilir. Çünkü işletmenin tamamen batması yerine yaşamaya devam etmesi, gelecekte de vergi ödeyebilmesi anlamına geliyor. Ancak mükellef açısından tablo her zaman aynı derecede parlak değil. Özellikle yüksek faiz oranları dikkate alındığında, tecil bazen borcu hafifleten değil, yalnızca zamana yayan bir mekanizma haline dönüşebiliyor.

En nihayetinde bugün kamuoyuna müjde olarak sunulan düzenlemeye biraz daha dikkatli bakmak gerekiyor. Çünkü mesele yalnızca borcu ertelemek değil; o ertelemenin hangi maliyetle yapıldığıdır. Vergi hukukunda bazen en cazip görünen kolaylıklar, uzun vadede en pahalı finansman yöntemine dönüşebilir.

Son söz olarak

Tecil müessesesi, doğru kullanıldığında işletmelere nefes aldıran, haciz ve satış baskısını erteleyen ve ekonomik faaliyetin devamına imkân tanıyan önemli bir araç. Bu yönüyle devlet açısından da rasyonel tamamen tasfiye olacak bir mükellef yerine ayakta kalan ve vergi üretmeye devam eden bir yapı tercih ediliyor.

Ancak işin diğer tarafı daha tartışmalı. Özellikle yüzde 39 seviyesindeki tecil faizi, zaten gecikme zammı ve cezalarla büyümüş borçların üzerine yeniden mali yük bindiriyor. Üstelik bu faiz, çoğu zaman verginin aslıyla sınırlı kalmayıp ceza ve önceki faiz kalemlerine de uygulanarak borcu daha da büyütebiliyor. Bu nedenle tecil, pratikte çoğu mükellef için borcu hafifleten değil, zamana yayan pahalı bir finansman aracına dönüşebiliyor.

Teminat yükümlülüğü ve ihlal halinde tüm borcun yeniden muaccel hale gelmesi de sistemin sert yönlerinden biri. Tek bir taksitin aksamasıyla birlikte tüm koruma ortadan kalkıyor ve idare yeniden haciz dahil cebri icra yoluna dönebiliyor.

Bu çerçevede tecil süresinin uzatılması ve teminatsız sınırın artırılması tek başına iyileştirme olarak görülmemeli. Asıl mesele, faiz ve ceza yapısının mükellef üzerinde oluşturduğu toplam yükün ne ölçüde sürdürülebilir olduğu.

Kısacası tecil, doğru kurgulandığında ekonomik bir denge aracıdır; ancak maliyet unsurları göz ardı edildiğinde, kolaylık gibi görünen bir düzenleme ciddi bir borç yüküne de dönüşebilir.

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.