İthalat tarafında ise, 2026 yılı 2. çeyrek İthalat Beklenti Endeksi, bir önceki çeyreğe göre 4,4 puan azalarak 104,9 oldu. Alt bileşenler değerlendirildiğinde; gelecek 3 aya ilişkin ithalat beklentisi 109,7'den 97,3'e, şu anda kayıtlı ithalat sipariş düzeyi 93,4'ten 88,5'e ve son 3 aydaki ithalat sipariş düzeyi 117,7'den 80,0'a geriledi. Gelecek 3 aya ilişkin ithalat birim fiyatı beklentisi ise 116,4'ten 153,7'ye yükselerek endeksi artış yönünde etkiledi.

Bakanlık, endeks değerinin 100'den büyük olmasının iyimser, 100'den küçük olmasının kötümser, 100'e eşit olmasının ise nötr beklentiye işaret ettiğini belirtti. Buna göre İhracat Beklenti Endeksi 2026 yılı 2. çeyreğinde 100'ün altına inerek kötümser bölgeye geçerken, İthalat Beklenti Endeksi 100'ün üzerinde kalmaya devam etti.

Ekonomim

Şimşek ayrıca, “Hammadde fiyatlarında artış uzun süre gündemde kalırsa, küresel resesyon, stagflasyon riski bile yaratır. Umarım ateşkes sürer ve nihai anlaşma yapılır” ifadelerini kullandı.

Bakan Şimşek'in konuşmasından öne çıkan başlıklar şöyle:

Küresel enflasyon beklentileri yükseldi. Gelişmekte olan ülkelerin makro ekonomik temelleri genelde sağlam, ortam yatıştığında asıl buralara bakılacak.

Krizin etkisi yayılıma ve süresine bağlı, sürenin 45 günün altında olması değerli. Risk iştahının tekrar dönmesi ihtimali kuvvetli. Savaşın 1 ay sürmesini ana senaryo olarak düşündük, bizim öngörülerimizin çok dışına çıkılmadı.

Türkiye, gelişmekte olan ülkelere göre iyi performans gösterdi

Savaşın başlamasının hemen ertesinde, Finansal İstikrar Kurulu toplantısı yaparak, yapılması gerekenleri kararlaştırdık.

Türkiye gelişmekte olan ülkelere göre daha iyi performans sergiledi, petrol ithalatçısı olmamıza, taraf olmamakla birlikte savaş bölgesine yakın olmamıza rağmen.

Uyguladığımız program var ve kazanımların heba olmasını istemeyiz, eşelmobil'in devreye alınması önceliklendirdiğimizin göstergesi. Eşelmobil uygulanmasa mazot 103 TL, benzinin litresi 78 TL olacaktı.

Senaryolara göre çekmecemizde tedbirlerimiz hazır

Borsa İstanbul'da tedbir aldık, SPK tedbirler aldı, Merkez Bankası tedbir aldı, gerekirse başka araç setiyle tedbirler alırız.

Senaryolara göre çekmecemizde tedbirlerimiz hazır, biz senaryolara göre işlerimizi götürüyoruz.

Rezerv niye tutulur, uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve şoklarda tampon görevi görmesi için.

Rezervlerimiz güçlü, şu an bir sorun yok

Rezerv uluslararası yükümlülüklerin yerine gelmesi ve şoklarda tampon görmesi için tutulur. Rezervlerde giriş ve çıkışlar tek yönlü olabiliyor, bunları yönetmeniz gerekiyor. Rezerv yönetimi TCMB'de.

Yaklaşık 162 milyar dolarlık bir rezervimiz var. Rezerv yeterliliğinde geçmişten daha iyiyiz, IMF'nin göstergesine yakınız. Rezervlerde şu an bir sorun yok, rezervlerimiz güçlü. Swap hariç net rezervde de artıdayız.

Kısa vadeli girişleri cezalandırıyoruz

Politikalarımız çok sağlıklı yönetildiğinden dönüşler çok hızlı oluyor. Dün fon akışında güçlü bir giriş başladı.

Biz kısa vadeli girişleri cezalandırıyoruz. Merkez Bankamız bunları daha pahalı hale getirecek önlemler aldı.

İhracatçı açısından kur üzerinden sorun olmadı

Geçen sene sepet bazında bakıldığında ihracatçı açısından kur üzerinden sorun olmadı. Bu yıl TCMB belli parametrelerle süreci yönetiyor, bu yıl önemli olan enflasyon farklarıdır.

Reel sektörün açık pozisyonu 200 milyar dolar civarında. Orada da gerçeklikten kopuk, 1 liralık değer kaybı 200 milyar TL etki yaratıyor.

Dış talebin ihracata etkisi kura göre 11 kat daha fazla.

Ekonomim

Edinilen bilgilere göre, bu ay sonunda çıkması beklenen yeni yönetmelikte tüm kafa karışıklıkları giderilecek. Eller serbest navigasyon ve telefon kullanımı gibi kolaylıklar sağlayan multimedya ekranların takılmasının yasaklanması gibi bir durum söz konusu olmayacak. Sürüş ve trafik güvenliğini etkilemeyen konularda sürücülere esneklik sağlanacak. Ancak araç seyir hâlinde iken ekranlarda video oynatılmasına izin verilmeyecek. Bu araç muayene istasyonlarında ve trafik denetleme noktalarında kontrol edilecek. Seyir hâlinde video oynatımına izin veren ekran sistemlerine ceza yazılacak.

Absürt bir durum olmadığı hâlde, ekran sisteminin nerede olduğu da önemli olmayacak.

DAHA ÖNCE BASILAN APP PLAKALAR SERBEST

Ses sistemlerinde ise araçların orijinal hoparlörü yerine yüksek desibelli hoparlör takılmasına müsaade edilecek.

Ancak bagajda ya da farklı noktalara ekstra ses oluşturmak için takılan subwoofer ve kutu bas gibi aksesuarlara izin verilmeyecek.

Dünya

Düzenlemeye göre erkek adayların askerlik görevini tamamlamış olması zorunlu olacak. Ayrıca başvuru yapılan ilde son bir yıldır ikamet etme şartı getirildi.

Adli sicil ve güvenlik kriterleri önemini yine korudu. Adayların ağır suçlar başta olmak üzere belirli suçlardan hüküm giymemiş olması şartı korunurken, kamu haklarından mahrum olmama ve silahlı görev yapmaya engel durumunun bulunmaması kriterleri de devam edecek.

Ayrıca başvuru tarihinde herhangi bir siyasi partiye üyeliği bulunan adaylar bekçilik başvurusu yapamayacak.

Ekonomim

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK), Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre, sunulacak yan hizmete ilişkin performans testlerinin TEİAŞ tarafından gerçekleştirilmesinin sağlanması kararlaştırıldı.

Yan hizmet anlaşmaları kapsamında veya tedarik süreci neticesinde yan hizmet sağlamak üzere yükümlülük üstlenen veya bu hizmeti yükümlenen tüzel kişiden transfer yoluyla devralan veya bu hizmeti sunmak isteyen tüzel kişilerin, yan hizmetleri sağlayacakları tesislerinin ilgili yan hizmeti sağlama niteliğine sahip olduğunu TEİAŞ tarafından gerçekleştirilecek performans testleri neticesinde TEİAŞ tarafından onaylanan standart test raporu veya sertifikasıyla belgelendirmesi gerekecek.

Yan hizmet piyasa katılımcısı tüzel kişilerin devrede olan yan hizmet birimleri için hazırlanmış yan hizmet raporlarını veya sertifikalarını, ilgili yan hizmet için bu Yönetmelikte düzenlenen tedarik sürecinde belirtilen aşamada veya yan hizmet anlaşmasında yer alan şartlar dahilinde TEİAŞ'a sunması gerekecek.

TEİAŞ’ın yaptığı izleme ya da kontroller neticesinde yan hizmet sunan bir tesisin veya toplayıcının ilgili hizmeti yan hizmetler anlaşmasında belirtilen esaslar çerçevesinde sağlamadığının tespit edilmesi durumunda, TEİAŞ ilgili tesisin veya toplayıcının yan hizmet sertifikasının veya test raporunun yenilenmesini talep edebilecek. TEİAŞ'ın talep etmesi halinde, tüzel kişinin ilgili yan hizmeti sunmaya ilişkin sertifikasının veya test raporunun yenilenmesi zorunlu olacak.

Öte yandan, 1 Ocak 2025’ten sonra elektrik üretim lisansı alan tesisler için sınırlı frekans hassasiyet modu hizmeti testinin yapılması zorunlu tutuldu.

Yönetmeliğe eklenen geçici maddeyle yan hizmet performans testlerinin gerçekleştirilmesi ve test sertifikalarının ve/veya raporların düzenlenmesi, 1 Eylül 2026’dan itibaren TEİAŞ tarafından gerçekleştirilecek. Bu tarihe kadar gerçekleştirilecek yan hizmet performans testlerinde, TEİAŞ gözlemcisi bulunması kaydıyla testi yapacak firmalardan akreditasyon şartı aranmayacak.

Bloomberg HT

Gündem dışı konuşmalar, milletvekillerinin 1'er dakikalık konuşmaları, grup başkanvekillerinin değerlendirmeleri ve siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlığı’na sunduğu önergeler üzerine görüşmelerin tamamlanmasının ardından teklife geçildi. Teklifin ilk 6 maddesi kabul edildi.

Darülaceze'ye yapılacak yardımlar vergi kapsamı dışına alınacak

Kabul edilen maddelere göre; Darülaceze'ye yapılacak gıda, temizlik, giyecek, yakacak bağışlarının yanı sıra nakdi yardımlar gelir vergisi kapsamı dışına alınacak. Diğer taraftan Devlet memurlarının koruyucu aile olmaya teşvik edilmesi amaçlıyor. Böylelikle koruyucu aile sayısının artması ile daha fazla çocuğun aile ile yaşaması, aileliğin çocuk koruma mekanizmasındaki yerinin güçlendirilmesi amacıyla koruyucu aile olan memurlara isteğe bağlı 10 gün izin verilecek. Bir diğer madde ile 65 yaşını dolduran vatandaşlar ile muhtaç, güçsüz ve kimsesiz vatandaşlara bağlanan aylıkların iadesinde kanuni faiz esas alınacak. Aylığa hak kazanmak üzere hazırlanan belgelerin gerçeğe aykırı olması halinde ödenen aylıklar ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar kanuni faiziyle hesaplanacak ve tutarıyla birlikte geri alınacak. Gerçeğe uygun olmayan belgeyi düzenleyen ve kullananlar hakkında ise ceza kovuşturması yapılacak.

Koruyucu Aile sosyal hizmet modeli geliştiriliyor

Öte taraftan 'Sosyal Hizmetler Kanunu'nda yapılan değişiklikle kanuna 'İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Sitesi', 'Çocuk Evleri Sitesi', 'Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezi', 'İhtisaslaşma', 'Sosyal ve Ekonomik Destek', 'Koruyucu Aile', 'Merkezi İzleme Sistemi' kavramları ekleniyor. Devlet korumasındaki çocukların aile ortamında büyümelerini sağlamak ve topluma sağlıklı bireyler olarak kazandırılmaları için koruyucu aile sosyal hizmet modeli geliştiriliyor. Buna göre sistem daha fazla ailenin katılımının teşvik edilmesi için 'Sosyal Hizmetler Kanunu'nda değişiklik yapılıyor. Halihazırda koruyucu aile sözleşmesi devam eden koruyucu ailelerde eşlerden birinin, sigortalı olarak ay içerisinde 30 günden az çalışması ya da tam gün çalışmaması sebebiyle, isteğe bağlı sigortalı olanlar hariç olmak üzere, sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak isteğe bağlı sigortalılık veya iştirakçilik kapsamında ödediği primin, 'Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ilgili hükmü uyarınca belirlenen prime esas kazanç günlük alt sınırı üzerinden hesaplanacak tutarı, ödeme belgesinin ibrazı halinde aylık ödemelere ilave edilerek karşılanacak.

Genel Kurul kapandı

Teklifin ilk 6 maddesinin kabul edilmesinin ardından Meclis Başkanvekili Bingöl, birleşimi 9 Nisan Perşembe günü toplanmak üzere kapattı.

DHA

Söz konusu adımın, özellikle jeopolitik gerilimlerin arttığı bir dönemde yatırımcıların yön arayışına girdiği küresel finans ortamında Türkiye’nin cazibesini artırmayı hedeflediği belirtiliyor.

Yeni düzenlemeyle birlikte İFM’de faaliyet gösteren şirketlere sağlanan teşviklerin genişletilmesi ve daha fazla uluslararası finans kuruluşunun İstanbul’a çekilmesi amaçlanıyor.

Konuya yakın kaynaklara göre, teklifin detayları henüz netleşmemekle birlikte, vergi avantajlarının kapsamının genişletilmesiyle İFM’nin bölgesel bir finans merkezi olarak konumunun güçlendirilmesi hedefleniyor.

Açıklamalar peş peşe gelmişti

Geçtiğimiz günlerde İFM Genel Müdürü Ahmet İhsan Erdem, bir röportajında 40'ın üzerinde firmayla görüşmeler gerçekleştirdiklerini söylerken, Uzakdoğu bölgesinden (Malezya, Japonya, Singapur, Güney Kore, Hong Kong) yoğun ilgi gördüklerini ve yakın temas halinde olduklarını belirterek, "Bölge ülkelerinden ilgili bakanlık ve parlamento üyeleri seviyesinde görüşüyor ve işbirliği potansiyellerini değerlendiriyoruz" demişti.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Londra’da yaptığı açıklamalarda, Türkiye’nin tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bu dönemde “Orta Koridor”un önemli bir parçası olduğunu söylerken, bu durumun ülkeye bölgesel bağlantı projelerinde kritik bir rol kazandırdığını ifade etmişti. Şimşek, bu gelişmelerin Türkiye’nin küresel ekonomideki konumunu daha da güçlendireceğini vurgulamıştı.

Kabine toplantısının yaptığı açıklamalarda da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Erken ya da ara seçim yok, Türkiye’yi çokuluslu şirketler için yönetim merkezi haline getirmeye çalışıyoruz. Türkiye'nin uluslararası yatırımcıların gelecek planlamalarında bir istikrar adası olarak, bir güvenli liman olarak öne çıktığını görmekten büyük memnuniyet duyuyoruz” demişti.

Ekonomim

Gram altın ne kadar?

Gram altın fiyatları yeni güne 6 bin 756 lira seviyesinde başladı.

"Altın şu an için belirgin bir hareket sinyali vermiyor"

Cnbc-E'de yer alan habere göre GoldSilver Central Genel Müdürü Brian Lan, altının kısa vadede net bir yön arayışında olmadığını belirterek, “Ateşkes sonrası gelişmelere dair spekülasyonlar sürüyor. Altın şu an için belirgin bir hareket sinyali vermiyor” dedi.

Lan, fiyatların yakın vadede 4 bin 607 ile 4 bin 860 dolar aralığında konsolide olmasını beklediğini ifade etti.

İsrail'in Lübnan'a saldırısı tansiyonu yükseltti

Çarşamba günü İsrail’in Lübnan’a yönelik bugüne kadarki en yoğun saldırılarını gerçekleştirmesi ve yüzlerce kişinin hayatını kaybetmesi, bölgede tansiyonu yeniden yükseltti. İran’dan gelen misilleme tehdidi ise risk iştahını baskıladı.

Petrol yeniden yükseldi

Öte yandan petrol fiyatları, Ortadoğu’daki arzın ateşkese rağmen tam olarak toparlanamayabileceğine yönelik endişelerle yükseldi.

Altında savaş sonrası değer kaybı

Spot altın, 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından yüzde 10’dan fazla değer kaybetti. Artan enerji fiyatlarının enflasyon baskısını güçlendirmesi, piyasaların faiz beklentilerini yeniden şekillendirmesine neden oldu.

Faiz getirisi bulunmayan altın, genellikle düşük faiz ortamlarında daha güçlü performans gösteriyor.

Fed mesajları ve veri gündemi belirleyici olacak

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) 17-18 Mart tarihli toplantı tutanakları, enflasyonun yüzde 2 hedefinin üzerinde kalmaya devam etmesi nedeniyle daha fazla faiz artışı ihtimalinin güç kazandığını ortaya koydu. Özellikle İran savaşı kaynaklı enflasyon baskısı bu beklentiyi destekledi.

Piyasalar şimdi ABD’de açıklanacak şubat ayı Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) verisi ile cuma günü yayımlanacak mart ayı enflasyon verilerine odaklandı. Bu verilerin, Fed’in para politikası patikasına dair yeni ipuçları sunması bekleniyor.

Altın yeniden yükselir mi?

Standard Chartered tarafından yayımlanan notta ise kısa vadeli dalgalanmalara rağmen, artan jeopolitik riskler nedeniyle altının önümüzdeki aylarda yeniden yükseliş trendine girebileceği öngörüldü.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Diğer değerli metallerde ise satış baskısı öne çıktı. Spot gümüş yüzde 0,5 düşüşle ons başına 73,71 dolara, platin yüzde 0,6 kayıpla 2.017,26 dolara ve paladyum yüzde 0,4 gerileyerek 1.549,18 dolara indi.

Ekonomim

Ekonomim'den Merve Yiğitcan'ın haberine göre sektör temsilcileri, 6 ay sonrasına tarihlenen yasak kararının doğrudan 35 bin kişilik istihdamı tehdit ettiğini söylerken, yaklaşık 10 milyar dolarlık yatırımın da çöp olma riskiyle karşı karşıya kaldığını savunuyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yasak kararından döndürmek için kapsamlı raporlar hazırlayan sektör derneklerinin de Ankara mesaisi artmış durumda. Bu derneklerden biri Türk Plastik Sanayicileri Araştırma Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV)… Konuya ilişkin ulaştığımız PAGEV Başkanı Yavuz Eroğlu, sektörde yaşanan endişeleri ve alınan kararın olası sonuçlarını paylaştı. Eroğlu, Türkiye’de tek kullanımlık plastikler başlığı altında gündeme getirilen yasakçı düzenleme yaklaşımının, çevre politikası gibi görülse de gerçekte çok daha büyük bir sonucu tetikleme riski taşıdığını dile getirdi. “Sanayinin daralması, istihdamın zayıflaması, ihracatın düşmesi, enflasyonun artması ve vatandaşın günlük hayatının pahalanması söz konusu” diyen Eroğlu, “Daha vahimi ise AB, son yıllarda aşırı düzenlemelerin kendi sanayisinin rekabetçiliğini zayıflattığını yaşayarak gördüğü için birçok başlıkta erteleme, yumuşatma, revizyon ve sadeleştirme yönüne giderken; Türkiye’nin bugün, AB’nin beş yıl önce yaptığı ve bugün düzeltmeye çalıştığı aynı yanlışa yönelmesi kabul edilemez” dedi.

"Tüketicinin maliyeti artar"

Eroğlu, tek kullanımlık plastik ürünlere alternatif olarak zorlanan çözümlerin çevreye daha fazla zarar veren, tüketicinin maliyetini de ortalama 3 kat arttıran sürdürülemez ikameler olduğunu ileri sürdü. Alternatifleri teknik, ekonomik ve çevresel açıdan yeterince değerlendirilmeden getirilen yasakların, ne çevresel ne de ekonomik anlamda gerçek bir karşılığı olmadığına dikkat çeken Eroğlu, şu ifadeleri kullandı: “Örneğin kağıt pipetlerin plastik pipetlere göre yaklaşık 5-7 kat daha pahalı olduğu, kullanım sırasında yumuşadığı ve tüketici memnuniyetini düşürdüğü biliniyor. Benzer şekilde bambu bazlı ürünler tamamen ithal. Su kaynaklarını tüketen ve Türkiye’de yetiştirilmesi mümkün olmayan bambunun bir alternatif olarak sunulması bile bu tasarının ne kadar hazırlıksız yapıldığının en büyük kanıtı. Yanı sıra alternatif ürünlerin maliyetlerinin yüksekliği, doğrudan tüketiciye yansıyacak. Değerlendirmelerimize göre ambalaj maliyetleri artacak, gıda fiyatları yükselecek, enflasyonist baskı güçlenecek. Bu durum özellikle su, süt, peynir, kahve gibi günlük tüketim ürünlerinde doğrudan hissedilecek. Cam ambalajlı ürünlerin maliyeti plastik ambalajlara göre kat kat daha yüksek ve bu fark doğrudan raf fiyatlarına yansıyor. Bu durum dar gelirli vatandaşın günlük tüketim alışkanlıklarını doğrudan etkiler.”

‘AB yasaklıyor’ savı gerçekçi değil

“AB yasaklıyor deniyor, ancak Türkiye 20 AB ülkesine ihracata devam ediyor” diyen Eroğlu, “Bu veri tek başına şunu ortaya koyuyor; eğer bu yasaklar AB’de tam uygulanıyor olsaydı, Türkiye’nin bu ülkelere ihracatının devam etmesi mümkün olmazdı. Türk firmalarımızın ihracatlarının kaydının tutulduğu Ticaret Bakanlığı verilerine (GTİP) bakılması dahi, Avrupa’da bu yasakların pratikte uygulanmadığını açık ve net şekilde gösterecektir” diye konuştu. Kamuoyunda ‘tek kullanımlık plastik’ olarak anılan ürünlerin önemli bir bölümünün de hijyen ve gıda güvenliği sağlayan ürünler olduğunu vurgulayan Eroğlu, yanı sıra plastik sanayiinin Türkiye’nin stratejik bir üretim gücü olduğuna dikkat çekti. “Bu yasaklar işsizlik, üretim kaybı anlamına gelir” diyen Eroğlu, şu bilgileri paylaştı: “Tek kullanımlık plastik ürünlerde yıllık üretim miktarı 1,4 milyon ton, yaklaşık üretim değeri ise 4,4 milyar dolar düzeyinde. Aynı ürün grubunda ihracat 1 milyon ton ve yaklaşık 3 milyar dolar seviyesinde. Yasağın yarattığı doğrudan istihdam kaybı riski 35 bin, tedarikçi ve bağlantılı sektörlerle toplam etki ise yaklaşık 100 bin kişiye kadar ulaşıyor.”

Savaş enerji piyasalarında dengeleri değiştirdi

Tang, verdiği röportajda, “Ekonomik ve enerji açısından bu savaşın kazananı Çin” ifadelerini kullandı. Deutsche Bank yöneticisine göre, Çin’in dünyanın en büyük temiz teknoloji üreticisi olması, Orta Doğu’ya bağımlılığı azaltmak isteyen ülkeler için kritik bir avantaj sağlıyor.

Asya’da enerji politikaları yeniden şekilleniyor

Tang, uzun vadeye ilişkin değerlendirmesinde, “Herkes biliyor ki dünya petrole güvenemez” dedi. Bu durumun özellikle Orta Doğu’dan yoğun petrol ithalatı yapan Asya ülkelerinde yeni bir denge arayışını beraberinde getireceğini vurgulayan Tang, Japonya, Güney Kore ve Hindistan’ın enerji kaynaklarını çeşitlendirme konusunda daha istekli olacağını ve ihtiyaç duyulan teknolojinin büyük ölçüde Çin’den temin edileceğini ifade etti.

Temiz enerji yatırımları hız kazandı

Bu süreçte hükümetlerin enerji bağımsızlığı hedefi doğrultusunda adımlarını hızlandırdığına dikkat çekilirken, dünyanın en büyük kömür tüketicisi olan Çin’in temiz enerji alanındaki yatırımlarını da artırdığına işaret edildi. Ember tarafından yayımlanan şubat ayı raporuna göre, düşük karbonlu enerji kaynakları Çin’in elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 40’ına ulaştı; bu oran 10 yıl önce yüzde 25 seviyesindeydi.

Yenilenebilir kapasite dikkat çekiyor

Öte yandan Barclays tahminlerine göre, yenilenebilir enerji Çin’in toplam kurulu güç kapasitesinin neredeyse yarısını oluşturuyor. Barclays’in baş Çin ekonomisti Jian Chang liderliğindeki ekip, 8 Nisan tarihli notunda, “On yıl süren yenilenebilir enerji yatırımları ve elektrifikasyon, Çin’in enerji şoklarına karşı maruziyetini önemli ölçüde azalttı” değerlendirmesinde bulundu.

Aynı analizde, petrol ve doğal gazın Çin’in enerji üretimindeki payının artık “küçük” seviyede kaldığı vurgulandı.

Dünya

Ruhsatsız yapıların yıkılmasına dair düzenleme 2020’de çıkarıldı

Tartışmalara konu olan Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Ka­nunu’nda değişiklik yapılmasına dair Kanun Teklifinde hobi bah­çelerinin yıkılmasına dair bir dü­zenleme yok. Yapı kooperatifleri­nin hobi bahçesi adı altında arazi satması ve kurumların bu bahçe­lere elektrik/su gibi izinler ver­mesine yönelik idari para ceza­larına yönelik düzenlemeler var, gelecekte kooperatifler eliyle ta­rım arazilerinin amacı dışında kullanımının önlenmesine yöne­lik düzenlemeler var.

Hobi bahçelerini yıkmak belediyelerin görevi mi?

Belediyeler, 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında zaten sınır­ları içindeki ruhsatsız ve kaçak yapıları tespit ederek encümen kararıyla yıkmakla yükümlü. Be­lediye yapmazsa valilik ve ilgili bakanlık devreye girerek yıkımı bizzat gerçekleştirebiliyor, mas­rafları yapı sahibinden tahsil edi­yor. Kanuna göre Çevre, Şehirci­lik ve İklim Değişikliği Bakanlı­ğı ve Tarım Orman Bakanlığı da doğrudan müdahale ederek yı­kım yapabilir.

Belediyeler kaçak yapıları neden yıkamıyor?

Tüm bu tartışmalar neden ya­şanıyor. Pek çok belediye yıkımın belediyelere bırakılmasını poli­tik bir yaklaşım olarak yorumlar­ken toplumda bu kadar yaygınlığı olan bir sorunu üzerine almak is­temiyor. Ankara’daki hobi bahçe­lerinin çoğunun kamu personel­lerine ait olması yıkmayı daha da zorlaştırıyor. Yakın zamanda se­çim ihtimali de yıkımı geciktiren nedenlerden. Sorun devlet yapı­sındaki çok katmanlı sorumluluk hiyerarşisinden kaynaklı. 3194 sayılı İmar Kanunu’na göre, ta­puda tarla vasfında görülen ara­zilerde, izinsiz yapılan her türlü yapı otomatik olarak kaçak yapı statüsünde olduğu için yıkılması gerekiyor. Bu anlamda hobi bah­çelerini yıkmak için yeni bir dü­zenlemeye gerek yok, yıkmaya dair yasal altyapı zaten mevcut. Sorun yasal boşluk değil, uygula­ma eksikliği ve politik irade zafi­yeti.

Yıkıma başlamak için ne bekleniyor?

AK Parti Grup Başkanı Abdul­lah Güler “Usulüne uygun yapıl­mayan her türlü yapı belediyeler tarafından zaten yıkılabilir” di­yerek hobi bahçelerini yıkma so­rumluluğunun belediyelerde ol­duğunun altını çiziyor. Gelinen noktada belediyeler yıkan kötü adam olacak devlet baba affeden koruyucu.

Türkiye’de vahim tabloya af

Hobi bahçeleri tartışması oda­ğından koparılarak bazı gazeteci­ler “vatandaşın evini barkını yık­mak” gibi duygusal paylaşımlar­la, tarım arazisine ruhsatsız ev yapmayı “pembe bir yalan” gibi değerlendirerek, meseleyi huku­ki çerçeveden uzaklaştırarak vic­dani bir alana çekiliyorlar. Birçok kişi bu alanların yasal olmadığı­nı bilerek hareket etse de süreç şimdi “mağdur edebiyatına” dö­nüştürülüyor.

Önce kaçak villalar yıkılsın gi­bi yaklaşımlarla bireysel suç ak­lanmaya tepki büyük şirketle­re yansıtılıyor. Suçun yaptırımı zengine, fakire, güçlüye güçsüze göre değişebilir mi? Ali Ağaoğlu orman arazisine konut yaptığın­da kınıyor, dar gelirlinin üç beş kilo domates ürettiği hobi bah­çesine duygusal methiyeler dü­züyor. Kısa vadeli politik kazanç için uzun vadeli toplumsal mali­yet yaratıyoruz.

Bahçe değil gece kondu

İyi niyetle başlayan uygulama “kırsalda tarım arazilerinde de­vasa bir sorunun kök salmasına neden oldu. Ruhsatsız kuyular, fosseptik çukurlar, kontrolsüz altyapı tesisleri doğal kaynakla­ra zarar veriyor, çevreyi kirleti­yor. Tarım arazileri üretim alanı olmaktan çıkarılıp spekülasyon alanına dönüştü, kırsalda kent varoşları yaratıldı. Tarım arazisi fiyatları yükseldi, bahçelerdeki kontrolsüz su kuyuları bölgedeki gerçek çiftçilerin suyunu azalttı. Ucuza alınan tarım arazileri pa­halı kırsal konuta dönüştü, hak­sız kazanç yaratıldı. Alev Alat­lı’nın dediği gibi “durum huku­ki olsa da helal değil.” Hepsi aynı olmasa da kentlerin çeperlerinde toprağa dokunmak arzusuyla ku­rulan bahçelerde uyuşturucu gibi kayıt dışı pek çok ekonomi yay­gınlaştı.

Hobi bahçeleri affı değil, imar affı

Velhasıl, EYT çıktı bütçede de­rin çukurlar oluştu, imar affı ya­pıldı depremden sonra kendi el­lerimizle mezar kazdık dedik. Şimdi benzer bir düzenlemeye evet diyerek “Türkiye’de yapanın yanına kar kalır” algısını normal­leştiriyor, sistemsel bir soruna daha imza atıyoruz. Uzmanlara göre “af ya da tolerans, kuralla­ra uyan vatandaşı cezalandıra­rak, ihlal edenleri ödüllendirerek norm ihlalini meşrulaştırıyor. Kurumlara olan güveni zedeleye­rek ahlaki yozluğu destekliyor.”

Mine Ataman-Dünya

Anayasa Mahkemesi kararını oy çokluğu ile vermiştir. Çoğunluk görüşü düzenlemede konunun çerçevesinin, sınırlarının belirsiz olduğu görüşünü benimserken azınlık oyu sahibi üyeler sınırın, Vergi Usul Kanunu’nun sınırı olduğu, yani kanunun mükellef ve sorumlu sıfatına sahip kişilere uygulanacak olması dolayısıyla elektronik tebligatın da sınırlarının da mükellef ve sorumlu sıfatına sahip kişiler olduğunu, bir başka deyişle sınırların mevcut olduğu görüşünü benimsemişlerdir. Ancak azınlığın bu görüşüne katılma olanağı yoktur. Konuya özel sınırların çizilmemiş olması dolayısıyla GİB Genel Tebliğ’de özellikle gelir vergisi mükellefleri için sistemi mükellefiyet süresi ile sınırlamamış mükellefiyetin terkinden sonrasını da kapsayacak şekilde kayd-ı hayat ile uygulamaya koymuştur. Yani VUK sınırları elektronik tebligatta geçerli olmamıştır.

Anayasa Mahkemesi, mükelleflerin elektronik adres kullanmaya ve vergi idaresince yapılacak tebligatları elektronik posta yoluyla kabule zorlanmasının ve elektronik posta adresine yapılan tebligata hukuki sonuç bağlanmasının mahkemeye erişim hakkına sınırlama getirdiğini kabul etmiştir. Bu kanaate de temel ilkelerin belirlenmemiş ve çerçevesinin çizilmemiş olmasından hareketle ulaşmıştır.

Konuya iyi çalışmak gerekiyor

Ancak başvuru yapan mahkeme -geçen yazımda da özetlediğim gibi- pek çok Anayasa’ya aykırılık sebebi ileri sürmüş olmakla birlikte Anayasa Mahkemesi, “mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği” sonucuna vardıktan ve zaten bu sonuç iptali gerektirdiğinden diğer Anayasa’ya aykırılık iddialarını incelemeye gerek görmemiş ve bu hususu kararında açıkça belirtmiştir. Bu nokta önemlidir. Zira yasa koyucunun yapacağı düzenlemede sadece “mahkemeye erişim hakkı”na ilişkin aykırılık sebeplerinin giderilmesinin, yapılacak düzenlemenin Anayasaya aykırılık savlarının tamamını bertaraf edeceği düşünülmemelidir. Bu nedenle konuya iyi çalışmak gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi kamu düzeni açısından bir düzenleme/uygulama boşluğu doğmaması için iptal kararının yayımını izleyen 9 ay sonra yürürlüğe girmesini hükme bağlamıştır. Bu nedenle Karar 3 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Umarım yasa koyucu, konunun düzenlenmesini, alelacele hazırlanarak son günlerde çıkacak bir torba kanuna sıkıştırılmış bir düzenlemeye bırakmaz. Umarım konu, hukukçularla tartışılarak /ortak akıl aranarak oluşturulan bir düzenleme teklifine dayalı olarak ve son günlere kalmadan yasal düzenlemesine kavuşur.

Kararın yürürlüğe gireceği 3 Ocak 2027 tarihine kadar uygulamaya etkisinin ne olacağı, Mahkemelerce nasıl değerlendirileceği veya yorumlanacağı şu an için net değildir. Bu nedenle bende sadece kanaatime göre olasılıkları yazacağım.

Gelir İdaresi, 3 Ocak 2027’ye kadar sistemi kullanacak

Her şeyden önce Gelir İdaresi, söz konusu tarihe kadar sistemi kullanmaya devam edecektir. Bu da karşımıza, bu şekilde tebliğ yapılacak olanlar için iki ihtimal çıkartmaktadır. Birincisi, bu sistemden yapılan tebligatların iptali gerektiği savı ile açılacak davalarda karşımıza çıkacaktır. Bu davalarda mahkemelerin tebligatın iptali kararı vermeleri ihtimal dahilindedir. Ancak mahkemelerin, tebligata muhatap olan kişinin tebliğ konusundan (örneğin vergi/ceza ihbarnamesinden) haberdar oldukları gerekçesi ile dava süresini uygulayarak davalara esas bakımından yaklaşmaları, doğrudan esas hakkında karar vermeleri bence daha büyük olasılıktır. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi kararına dayanarak tebligatın iptalini talep edenlerin riske girmeyerek aynı zamanda işlemin esasına yönelik iptal sebeplerini de dilekçelerinde belirtmelerinde yarar vardır.

Elektronik tebligatta haberdar olmama ihtimali

İkinci ihtimal ise, elektronik tebligattan haberi olmayanlar, özellikle Gelir İdaresi’nin tebligat gönderimine ilişkin SMS yahut mail yoluyla uyarı yapmaması dolayısıyla elektronik tebligattan haberdar olmayanlar için söz konusu olacaktır. (Bu durum yani haberdar olmama, elektronik tebligata kaydolurken cep telefonu ve mail adresi olarak muhasebecilerin kendi bilgilerini vermeleri, sonradan muhasebeci değişmesine rağmen mükellef veya muhasebecinin bu bilgileri değiştirmemesi durumunda da karşımıza çıkmaktadır) Bir şekilde tebligattan haberdar olmadıkları için dava açma süresini kaçıranların (ve idarece de elektronik tebligat zarfının açtığı kanıtlanamayanların) sonradan işlemden haberdar olduklarında “yeni öğrendim” diyerek açacakları davalarda, Anayasal dayanağa sahip olmayan veya Anayasa’ya aykırılığı sabit düzenlemelere göre yapılan tebligata mahkemelerce itibar edilmeyeceğini ve dava süreden reddedilmeyerek (süresinde kabul ederek) işin esasının yine karara bağlanacağını düşünüyorum. Çünkü mükellefler ıttılaına girmeyen hususları dava edemezler.

Bu dünyadan bir Sakıp Sabancı geçti. 22 yıl önce kaybettiğimiz bu değerli insanın eksikliğini bugün hala derinden hissediyoruz. Ülkemize böylesi lider sanayicilerden çok daha fazlası gerekiyor

Tam 22 yıl olmuş Sakıp Sabancı’nın aramızdan ayrılışı… Farklı, özgün, değer katan ve kadirşinas vasıflarıyla pek çok kişinin hayatında müstesna bir yere sahip Sakıp Sabancı’yı, saygı, minnet ve şükranla anıyorum. Ülkeme, ekonomiye ve bana kattıklarını, anma töreninde yeniden hatırladım.

Sabancı Üniversitesi, onun bıraktığı miraslardan sadece biriydi. Beraber Türkiye Zekâ Vakfı’nı kurduğumuz rahmetli Tosun Terzioğlu, bu üniversitenin kurucu rektörü idi ve bugün ülkenin sayılı eğitim kurumlarından biri haline gelmesinde, Tosun beyin gayreti kadar Sabancı’nın vizyonu vardı.

SAKIP SABANCI’NIN T MODELİ İNSAN TANIMI

Çalışma barışı sağlamadaki yaklaşımını hatırlıyorum. Ücret pazarlığını koyun pazarlığı haline getiren köhne sendika-patron çekişmelerini, mizahi ve sivri bir dille eleştiren kitabını okumuştum. Dediği şuydu: “Ağam, bir işyerinde huzur yoksa, o üretimden hayır bekleme, memlekete fayda umma.”

Kişisel gelişime katkısı, hâlâ zihnimdedir; T Modeli İnsan’dan söz ediyordu. T’nin dikey çizgisi; “bir şeyin her şeyini” tanımlarken, T’nin yatay çizgisi de “her şeyin bir şeyini” ifade etmeli. Aslında burada Rönesans insanı çağrışımı vardı ve gençlerin kendilerini çok boyutlu yetiştirmesi gerektiğini söylerdi.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Sakıp Sabancı’ya dair…

Topluma katkısı?

Bugün hangi kente giderseniz gidin mutlaka bir SA ile biten hayır işi görürsünüz. Öğretmen evi, polis evi, çocuklara yönelik tesis, kütüphane, dispanser ve daha niceleri, Sakıp Ağa’nın hayır işi olmuştur.

Ardılları ne durumda?

Sakıp Bey bir tespihin imamesi gibiydi. Vefatıyla holding, kopan ipten saçılan boncuklar gibi dağıldı. Anma gecesinde dahi çok az sayıda aile bireyi vardı. Ancak gam değil, Sakıp Ağa bizim gönlümüzde.

NOT

SINIRLAR ÖTESİ YÖNETİŞİMİ YENİDEN DÜŞÜNMEK

Teması bu olan Sakıp Sabancı Uluslararası Araştırma Ödülleri’nin bu yılki sahipleri; Lincoln Üniversitesi’nden Dr. Barış Çaylı Messina ve Ankara Üniversitesi’nden Dr. Esra Demir’e verildi. Özel ödüle ise “Gezegensel Muhalefet” adlı çalışmasıyla Prof. Dr. Peter J. Katzenstein layık görüldü.

SAKIP SABANCI LÛGATI

Toplam Kalite: Avrupa’nın bu ödülünün ilk sahibi Brisa ile Sakıp Bey oldu, törende birlikteydik.

Üretken sanayici: Sakıp bey sanayide daima üretimi ön planda tuttu ve katma değer kovaladı

Kadirşinas yurttaş: Bildiklerini paylaştı, kazandıklarını bölüştü, çoktan ziyade berekete inandı

Yurtsever insan: “Her şey ülkem için” anlayışıyla var oldu, ardında nice yüce değerler bıraktı

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Bu gün yazımızda asgari kurumlar vergisi mükellefleri ile asgari kurumlar vergisinin hesabında yararlanılabilecek ve yararlanılması mümkün olmayan istisnalar üzerinde duracağız. İndirimler konusunu sonraki yazımızda ele alabileceğiz.

Yurt içi asgari kurumlar vergisi

7524 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 36. ncı maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanununa 32/C maddesi eklenmiş ve “Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi” uygulaması getirilmiştir. Bu düzenlemeyle, kurumlar vergisi mükelleflerinin hesaplayacakları kurumlar vergisinin, belirli bir tutarın altına düşmesi engellenerek vergi güvenliği sağlanması amaçlanmıştır.

Bilindiği üzere kurumlar vergisi matrahı hesaplanırken gerek vergi kanunları gerekse diğer kanunlarda yer alan bazı istisna ve indirimler kazançtan düşülmekte ve kalan tutar üzerinden de kurumlar vergisi hesaplanmaktadır.

Yapılan SON düzenlemeye göre, bu şekilde hesaplanan kurumlar vergisi, kurumların indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10’undan az olamayacaktır.

Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi uygulamasında ise bazı istisna ve indirimler düşülmeden asgari kurumlar vergisi hesaplanmaktadır. Söz konusu hesaplama sonucunda asgari kurumlar vergisi tutarının kurumlar vergisi tutarından büyük olması halinde aradaki fark tutarın asgari kurumlar vergisi olarak ödenmesi gerekmektedir.

Düzenlemenin 2025 yılı kazançlarına uygulanacağı da öngörüldüğünden 2025 yılı I. geçici vergi döneminden itibaren her bir geçici vergi dönemi ve yılsonu mali tablolarına göre asgari kurumlar vergisine ilişkin hesaplama, beyan ve ödeme gerekmektedir.2025 yılı 4 geçici vergi dönemlerine ilişkin beyannamelerin verilmesinde kanunda öngörülen uygulama yapılmıştır.

Vergi tabanının genişletilmesi ve vergi adaletinin sağlanması amacıyla 2025 yılında yürürlüğe giren yurt içi asgari kurumlar vergisi müessesesine ilişkin kapsamlı açıklamalar Gelir İdaresi Başkanlığınca yayınlanan Rehberde bulunmaktadır

YURT İÇİ ASGARİ KURUMLAR VERGİSİNDE MÜKELLEFİYET

Yurt içi asgari kurumlar vergisinin mükellefleri, Kurumlar Vergisi Kanununun 1. inci maddesinde sayılan kurumlar vergisi mükellefleridir. Bunlar;

• Sermaye şirketleri,• Kooperatifler,• İktisadi kamu kuruluşları,• Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler,• İş ortaklıklarıdır.

Söz konusu uygulama sadece kurumlar vergisi mükelleflerini kapsamakta olup Gelir vergisi mükellefleri bu uygulamaya tabi değildir.

Dar Mükellef Kurumlar

Türkiye’de faaliyette bulunan dar mükellef kurumlar da bazı farklılıklarla yurt içi asgari kurumlar vergisine tabidir. Türkiye’de elde ettikleri kazançlarını yıllık kurumlar vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorunda olan dar mükellef kurumlar, yurt içi asgari kurumlar vergisine tabidir

Kazançları Tevkifat Yoluyla Vergilendirilen Dar Mükelleflerde Durum

Kurumlar Vergisi Kanununun 30 uncu maddesinde yer alan ve vergisi tevkif suretiyle alınan kazanç ve iratların beyanı dar mükelleflerin ihtiyarına bırakılmış olup dar mükellef kurumların söz konusu kazanç ve iratlar nedeniyle yıllık beyanname vermeleri halinde, bu kurumlar da yurt içi asgari kurumlar vergisine tabi olacaklardır.

Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisine Tabi Olmayan Mükellefler

1-Kurumlar vergisinden muaf olan kurumlar vergisi mükellefleri hakkında -asgari kurumlar vergisi hükümleri uygulanmayacaktır.

2-İlk defa faaliyete başlayan kurumlar hakkında, faaliyete başlanılan hesap döneminden itibaren üç hesap dönemi boyunca asgari kurumlar vergisi uygulanmayacaktır.

Aşağıdaki işlemler sonucunda kurulan şirketler, ilk defa faaliyete başlayan

şirket olarak kabul edilmez:

• Birleşme,• Devir,• Tür değişikliği,• Kısmi bölün• Tam bölünme.

3- Hasılat Esasına Göre Vergilendirilen Kurumlar

Gelir Vergisi Kanunu’nun 113. üncü maddesinde düzenlenen “hasılat esaslı kazanç tespiti” kapsamında vergilendirilen kurumlar vergisi mükellefleri hakkında asgari kurumlar vergisi uygulanmayacaktır.

YURT İÇİ ASGARİ KURUMLAR VERGİSİ MARTAHININ HESABINDA İSTİSNALAR

Kurumlar vergisi mükellefleri, kurum geçici vergi ve yıl sonunda yıllık kurumlar vergisi beyannamelerinde vergiye tabi matrahı hesaplama sırasında ticari bilanço karı ile kanunen kabul edilmeyen giderler toplamının veya ticari bilanço zararı ile kanunen kabul edilmeyen giderler toplamının sıfırdan büyük olduğu durumlarda asgari kurumlar vergisi hesaplaması yapacaklardır. Bu durumda yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahına ilişkin olarak bazı indirim ve istisnalardan yararlanabileceklerdir. Ancak genel kurumlar vergisinden istisna olduğu halde bazı istisnalar asgari kurumlar vergisi hesabında indirim konusu olacak ,bazıları ise indirilemeyecektir.

Yurt içi Asgari Kurumlar Vergisi Matrahına Ulaşırken İndirilebilecek İstisnalar

Kurumlar vergisi matrahından indirilebildiği gibi asgari kurumlar vergisi matrahından da indirilebilecek istisnalar aşağıdaki gibidir .(İlgili kanun maddeleri de birlikte verilmiştir.)

-İştirak kazançları istisnası - KVK md. 5/1-a

-Emisyon primi kazancı istisnası -KVK md. 5/1-ç

-Yatırım fon ve ortaklıklarının( taşınmaz kazancı hariç) kazanç istisnası -KVK md. 5/1-d

-Risturn kazancı istisnası -KVK md. 5/1-i

-Sat-kirala-geri al işlemlerine ilişkin kazanç istisnası - KVK md. 5/1-j

-Varlık kiralama işlemlerinden elde edilen kazanç istisnası -KVK md. 5/1-k

Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı gemilerin işletilmesinden sağlanan kazanç istisnas -4490 sayılı Kanun md. 12

Serbest bölgelerde elde edilen kazanç istisnası -3218 sayılı Kanun geçici madde

Teknoloji geliştirme bölgelerinde elde edilen kazanç istisnası -4691 S. Kanun geçici madde 2

Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi Matrahında İndirilemeyen Kazanç İstisnaları

Yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahından düşülemeyen istisnalar aşağıdaki gibidir:

(İstisna Konusu ve İlgili Kanun Maddesi itibariyle)

-Yurt dışı iştirak kazançları istisnası -KVK md. 5/1-b

-Yurt dışı iştirak hissesi satış kazancı istisnası -KVK md. 5/1-c

-Yatırım fon ve ortaklığı kazancı istisnası(taşınmazlardan elde edilen kazançlar) -KVK md. 5/1-d

-Taşınmaz, iştirak hisseleri ve fon satış kazancı istisnası -KVK md. 5/1-e

-Bankalara, finansal kiralama veya finansman şirketlerine ya da TMSF’ye borçlu olanların

taşınmaz veya iştirak hisselerinin satış kazancı istisnası -KVK md. 5/1-f

-Yurt dışı şube kazançları istisnası KVK md. 5/1-g

-Yurt dışı inşaat, onarım, montaj ve teknik hizmetler kazanç istisnası - KVK md. 5/1-h

-Eğitim ve öğretim kazanç istisnası -KVK md. 5/1-ı

Yabancı fon kazançlarının vergilendirilmesinde yönetici şirketlere ilişkin kazanç istisnası -KVK md. 5/A

- Sınai mülkiyet hakları satış kazancı istisnası KVK md. 5/B

-Kur korumalı mevduat ve katılım hesaplarından elde edilen kazanç istisnası -KVK geçici madde 14

Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin elden

çıkarılmasından doğan kazanç istisnası -GVK geçici madde 76

Araştırma altyapılarının Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarda istisna

--6550 sayılı Kanun, geçici madde 1/a

Mükelleflerce bir hesap dönemi içerisinde oluşan zararın, ta­kip eden 5 hesap döneminde oluşacak kâr­larla mahsup edilememesi halinde mah­sup imkanı ortadan kalkmaktadır. Geçmiş yıl zararlarının mahsubu yapılırken dikkat edilmesi gereken hususları hatırlatmakta fayda var. Zira dijital denetim sistemleri ile beyannameler analiz edilmekte ve hatalı ol­duğu düşünülen zarar mahsupları için mü­kellefler izaha davet edilmektedir.

Son beş yılın mali zararı mahsup edilebilir

Kurumlar Vergisi Kanununun 9. Maddesi­ne göre, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yılı zararları 2025 yılı kurumlar vergisi beyanna­mesinde mahsup edilebilir. Ayrıca son beş yı­la ilişkin zararın her yıla ilişkin tutarının ay­rı ayrı beyannamede gösterilmesi gerekmek­tedir. Geçmiş yıl zararları mahsup edilirken bilançoda yer alan ticari zararlarını değil, ka­nunen kabul edilmeyen giderlerin ilavesin­den vergi mevzuatının izin verdiği indirim ve istisnaların düşülmesinden sonra ulaşıla­cak mali zarar esas alınmalıdır. Ticari bilanço zararı oluşan bir işletmenin kanunen kabul edilmeyen giderleri ticari bilanço zararından daha fazla ise vergi matrahı çıkacak ve devre­den bir zarar oluşmayacaktır.

2022 yılı zararı mahsup edilemez

Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümlerinden yararlanan ku­rumlar vergisi mükelleflerinin, matrah artı­rımında bulundukları yıllara ait olup indirim konusu yapılmayan 2018 ila 2021 yıllarına ait geçmiş yıl zararlarının yarısı ile 2022 yılına ait zararının tamamı, 2023 ve müteakip yıl kârlarından mahsup edilmez.

Yurtdışı zararlarının mahsubu

Kurumların yurt dışı faaliyetlerinden za­rar doğması halinde, belirli koşullar dahi­linde kurum kazancından indirilebilmesi mümkün bulunmaktadır. Kurumların yurt dışı faaliyetlerinden doğan zararlarının mahsup edilebilmesi için; söz konusu zarar­ların Türkiye’de kurumlar vergisinden istis­na edilen kazançlarla ilgili olmaması ve beş yıldan fazla nakledilmemesi gerekmektedir. Ayrıca faaliyette bulundukları ülkenin vergi kanunlarına göre beyan ettikleri matrahla­rını her yıl o ülke mevzuatına göre denetim yetkisini haiz kuruluşlara incelettirip rapora bağlatmaları ve raporun aslı ile birlikte ter­cüme edilmiş bir örneğini Türkiye’deki ilgili vergi dairesine vermeleri şarttır.

Enflasyon düzeltmesi zararlarının mahsubu

Enflasyon düzeltmesi işlemleri 31.12.2023 tarihli bilançolara uygulanmış, düzeltmeden kaynaklanan kâr zarar, Enflasyon Düzeltme­si Kâr Zarar hesabında gösterilmiştir. 2024 hesap dönemine ait vergi matrahı ise düzel­tilmiş bilançoya göre tespit edilmiş ve düzelt­me işlemleri “Dönem Karı veya Zararı Hesa­bı”na devredilerek kapatılmıştır. Dolayısıyla Enflasyon Düzeltmesi Kâr Zarar hesabı 2023 yılı bilançolarının düzeltilmesi neticesinde kullanılmış ve sonrasında Dönem Kâr Zarar hesabıyla kapatılmıştır. 2023 yılı zararı 2024 ve sonraki dönemlerde mahsup edilebilir. 2023 bilançosu kârlı ancak düzeltme sonu­cu zarara dönüşmüşse bu zarar mahsup edi­lemez. 2024 yılı zararı mahsuba konu olacak­tır. Çünkü 2024 yılı zararı artık düzeltme kâr zararı değil dönem kârı zararı olmuştur.

Görüldüğü gibi iş hukukunda cezai şart uygulaması oldukça yaygın. Ancak, İş Kanununda cezai şartla ilgili bir hüküm bulunmuyor. İş Kanununda hüküm bulunmayan hallerde genel kanun olduğu için 6093 Sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanıyor.

İŞÇİ ALEYHİNE TEK TARAFLI SÖZLEŞME GEÇERSİZ

İş sözleşmesine konulan cezai şartla ilgili kurallar da Borçlar Kanunu ve Yargıtay içtihatları ile yıllar içinde şekillendi.

Türk Borçlar Kanununa göre, hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan tek taraflı ceza koşulu geçersiz sayılıyor. Ancak kanunda, işçi lehine konulan cezai şartın geçersiz olacağına dair bir hüküm bulunmuyor. Bu noktada Yargıtay içtihatları devreye giriyor.

Yargıtay, iş sözleşmelerine işçi aleyhine konulan tek taraflı cezai şartları geçersiz sayarken, işçi lehine konulan tek taraflı cezai şartları geçerli kabul ediyor.

Bununla birlikte, örneğin işçiye verilen eğitim karşılığı işçi aleyhine tek taraflı cezai şart konulması mümkün bulunuyor.

İKİ TARAFLI CEZADA TERAZİNİN İŞÇİ TARAFINA DİKKAT!

İşçi ve işverenin ikisini de bağlayacak şekilde cezai şart konulmasının önünde ise engel bulunmuyor. Ancak bu noktada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus var. O da işçi aleyhine belirlenen cezai şart miktarının işveren aleyhine belirlenen ceza miktarından fazla olamayacağı kuralıdır.

Yargıtay, iki taraflı olmakla birlikte işçi aleyhine daha fazla ceza öngörülen durumlarda cezai şart hükmünü tümüyle geçersiz saymıyor. Ancak, işçinin yükümlülüğünü işverenin sorumlu olduğu miktar ile sınırlandırıyor.

CEZADA HAKİM KARARIYLA MAKUL İNDİRİM YAPILABİLİR

Borçlar Kanunu, iş sözleşmesi yapılırken ceza miktarının taraflarca serbestçe düzenlenebileceğini öngörüyor. Ancak Yargıtay içtihatlarına göre, hakim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirebilir. Yargıtay, belirlenen şart ve cezanın işçiyi de işvereni de zor durumda bırakmasını istemiyor. Örneğin, işçinin eğitimi için 3000 dolar harcama yapan işverenin 10000 dolar cezai şart koyması durumunda hakim makul indirim yapabiliyor. Ya da örneğin üç yıldan önce ayrılması halinde işçinin 10000 dolarlık ceza ödemesine ilişkin bir sözleşme varsa ve işçi iki yıl çalıştıktan sonra ama 3 yılı doldurmadan önce ayrılırsa hakim kararıyla cezada oransal indirim yapılabiliyor.

Yargıtay, işçi lehine sözleşmede kararlaştırılan ceza miktarı fazla bulunduğunda da işçinin niteliği, yaptığı iş, ücreti ve yaptırım süresindeki çalıştığı ve çalışmadığı sürenin dikkate alınarak hakim tarafından makul indirim yapılmasını istiyor.

EKONOMİ’nin yaptığı hesaplamalara göre Mart ayında açılan esnaf işyeri sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11.54 artarak 8 bin 788’den, 9 bin 802’ye yükseldi. Buna karşılık aynı dönemde açılan esnaf işyeri sayısı ise yüzde 12.73 azalarak 25 bin 991’den 22 bin 333’a geriledi. Kapanan işyeri sayısı Ocak’ta yüzde 1.47 azalarak 12 bin 736’ye, Şubat’ta ise yüzde 26.08 azalarak 11 bin 817’ye gerilemişti.

Açılan işyeri sayısı da ilk üç ayın tamamında geçen yılın aynı ayına göre geriledi. Ocakta yüzde 4.3 azalarak 27 bin 929’a gerileyen açılan işyeri sayısı, Şubat’ta yüzde 1.09 azalarak 25 bin 62’ye gerilemişti. Böylece yılın ilk çeyreğinde açılan esnaf işyeri sayısı yüzde 5.98 azalarak 80 bin 113’ten 75 bin 124’e gerilerken, kapanan işyeri sayısı yüzde 11.79 artarak 30 bin 554’ten 34 bin 155’e yükselmiş oldu.

Hüseyin Gökçe-Ekonomim

- Birincisi, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak gayrimenkul yatırım fon ve ortaklıklarına ilişkin kurumlar vergisi istisnası yüzde 50 kâr dağıtım şartına bağlandı. Yani, GYF ve GYO kazançlarının kurumlar vergisi istisnasından yararlanabilmeleri için bu fon ve ortaklıkların sahip oldukları taşınmazlardan elde ettikleri kazançların en az yüzde 50’sinin, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı izleyen ikinci ayın (hesap dönemi takvim yılı olanlarda haziran ayı) sonuna kadar kâr payı olarak dağıtılması şartı getirildi.

- İkinci olarak da gayrimenkul fon ve ortaklıklarınca taşınmazlardan elde edilen kazançlar, yine bu tarihten itibaren yürürlüğe konulan yurt içi asgari kurumlar vergisine tabi tutuldu.

Bu konuya ilişkin ayrıntılara, 19 Ağustos 2024 tarihli “Gayrimenkul yatırım fon ve ortaklıkları gözden mi çıkarılıyor?” başlıklı yazımdan ulaşabilirsiniz.

Doğal olarak bu konulara ilişkin uygulamada birçok sorun/tartışma ortaya çıktı.

İlk kez 2025 yılı için uygulanacak bu konulara ilişkin sorunlar hakkında Maliye'nin görüşleri merak ediliyordu. Maliye dün yayımladığı tebliğ taslağı ile sorunların çoğuna ilişkin görüşlerini kamuoyu ile paylaştı. Taslağa buradan ulaşabilirsiniz.

Öncelikle Maliye'nin bu konuda gecikmeden görüşlerini açıklamasını (katılsam da katılmasam da) çok olumlu buluyorum.

Şimdi tebliğ taslağında açıklanan konulara kısaca değinecek ve görüşlerimi paylaşacağım.

1. Kar dağıtımına esas taşınmaz kazancı nasıl hesaplanacak?

Taslakta;

* Kar dağıtımına esas taşınmaz kazancı hesaplanırken, taşınmazlardan elde edilen hasılattan, bu faaliyet nedeniyle yüklenilen gider ve maliyet unsurlarının düşülmesi sonucu bulunacak kazancın dikkate alınacağı,

* Taşınmazlara ilişkin faaliyetin veya toplamda tüm faaliyetlerin zararla sonuçlanması halinde, istisna uygulamasında kar dağıtımı şartının söz konusu olmayacağı,

* Taşınmazlara ilişkin faaliyetlerin karla, diğer faaliyetlerin ise zararla sonuçlanması ve toplam kazancın taşınmazlardan elde edilen kazançtan düşük olması halinde, kalan kazancın yarısının dağıtılmasının istisna açısından yeterli sayılacağı hususları açıklanmış bulunuyor.

Tebliğdeki örneklerde yer alan açıklamalara göre;

* Taşınmazlara ilişkin faaliyetler ile bu kapsama girmeyen işlerin birlikte yürütülmesi halinde müşterek genel giderlerin, bu faaliyetler ile ilgili olarak cari yılda oluşan maliyetlerin birbirine oranı esas alınarak dağıtılması,

- Taşınmaz faaliyetleri ile bu kapsama girmeyen faaliyetlerde müştereken kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıtalarının amortismanlarının ise bunların her bir işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtımının yapılması gerekiyor.

Hangi işlerde ne kadar süreyle kullanıldığı tespit edilemeyen sabit kıymetlere ilişkin amortismanlar ise müşterek genel giderlerle birlikte dağıtıma tabi tutulacak.

Bu açıklamaların tümüne katılıyorum.

2. Dağıtılacak kârın tespitinde yasal yedek akçeler nasıl dikkate alınacak?

Dağıtılması gereken kazancın tespitinde, kurumların Türk Ticaret Kanunu uyarınca ayırması zorunlu olan yasal (birinci ve ikinci tertip) yedek akçeler dikkate alınabilecek ve taşınmaz gelirlerine isabet eden kanuni yedek akçe tutarı düşüldükten sonraki kazancın yarısı dağıtıma konu edilecek.

Taslakta yasal yedek akçeler dikkate “alınabilecek” ifadesi kullanılmakla birlikte bunu “alınacak” şeklinde anlamak gerekir. Nitekim cümlenin devamında yasal yedek akçe tutarı düşüldükten sonraki kazancın yarısının dağıtıma konu “edileceği” açıkça ifade ediliyor. Taslaktaki “alınabilecek” ifadesinin “alınacak” şeklinde değiştirilmesi isabetli olur.

Bu görüşe de katılıyorum.

3. Karın sermayeye eklenmesi istisna uygulaması açısından kar dağıtımı sayılacak mı?

Maalesef taslakta, kârın sermayeye eklenmesi kâr dağıtımı sayılmadığından, kâr paylarının sermayeye eklenmesi halinde kâr dağıtım şartının sağlanamayacağı ifade ediliyor.

Bu görüşe katılmıyorum. Umarım bu açıklama değiştirilir.

Bence kârın sermayeye eklenmesi kârın nakden değil hisse senedi yoluyla dağıtılması anlamına gelir.

Kıymetli meslektaşım Haluk Erdem’in yukarıda bahsettiğim yazısında detaylı bir şekilde açıklandığı üzere, Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’ne göre kar yedeği kaynaklı bedelsiz hisseler dağıtılmış kâr payı sayılarak GYO’lardan kar payı alan kurum ortaklara (bu karlar iştirak kazancı istisnasından yararlandırılmadığından) kurumlar vergisi ödettirildiği için kurumlar vergisi istisnası açısından yapılacak değerlendirmede, karın en az yüzde 50’sinin sermayeye ilave edilmesi şartıyla kar dağıtımı yapıldığının ve yüzde 50’lik kar dağıtımı şartının yerine geldiğinin kabulü gerekir.

4. Hangi kar dağıtıma esas alınacak?

Taslakta, sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen “net dağıtılabilir kar” esas alınarak kâr dağıtımı yapılması gerektiği açıklanmış bulunuyor. Ancak net dağıtılabilir kârın, Vergi Usul Kanununa (VUK) göre tutulan kayıtlar üzerinden tespit edilen kâr tutarını aşmaması gerekiyor.

Sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir kârın, VUK’a göre tutulan kayıtlar üzerinden tespit edilen kardan daha düşük olması halinde, sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir kârın dağıtıma esas alınacağı belirtiliyor.

Sermaye piyasası mevzuatına göre, sermaye piyasası mevzuatına göre düzenlenen finansal tablolarda zarar varken VUK’ta dağıtılabilir kar olsa bile kar dağıtımı yapılamaz.

Bu konuda iki eleştirim söz konusu…

Kâr dağıtımına esas finansal tablolar sermaye piyasası mevzuatına göre çıkarılan finansal tablolar olduğuna göre bunun neden VUK’a göre çıkarılan tablolarda karşılığı aranıyor anlayamıyorum.

İhtiyatlılık ilkesi gereğince böyle bir düzenleme yapılmış olabilir, ancak vergi mevzuatı ile sermaye piyasası mevzuatı arasında ciddi farklar olduğu için bu yaklaşımın değiştirilmesi gerektiğini düşünüyorum.

İkinci olarak, tebliğ taslağında sadece “net dağıtılabilir kâr” kavramının kullanılmasının yanlış anlamaya sebep olabileceğini düşünüyorum. Çünkü kâr dağıtımına kaynak sadece dönem kârı değil, geçmiş dönem kârları ve vergi mevzuatına göre oluşturulan özel fonlar olabilir. Bu nedenle taslaktaki ifadelerin sermaye piyasası mevzuatına göre revize edilmesi doğru olacaktır.

Başka bir deyişle, sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir kârın, VUK’a göre çıkarılan finansal tablolarda karşılığının olması gerektiği şeklindeki ifade daha doğru olacaktır.

Bu konuda son olarak, sermaye piyasası mevzuatına göre çıkarılan finansal tablolarda zarar sebebiyle dağıtılabilir kâr yoksa istisna uygulamasında kâr dağıtımı şartının söz konusu olmayacağının açıkça ifade edilmesinin çok isabetli olacağını belirtmek isterim.

Sahte Sigortalılık Konusunu ve bu konu hakkında bilinmesi ge­rekenleri sizin için hazırladım.

Sahte sigortalılık nedir?

Sahte sigortalılık, bir kişinin bir işyerinde fiilen çalışmadığı halde çalışıyormuş gibi gösteril­mesidir.

Bu durum genellikle şu şekil­lerde ortaya çıkıyor:

-Eş, dost veya akraba işyerin­de “hatır için” sigortalı gösteril­me

-Hiç tanımadığı bir işyerinde aracıya para vererek sigorta yap­tırma

-Kâğıt üzerinde var olan ama gerçekte faaliyet göstermeyen şirketler üzerinden bildirim ya­pılması

-İşyerine hiç gitmeden, görev yapmadan sigortalı görünme

Bu tür kayıtlar ilk etapta sis­temde görünse de, denetim sıra­sında “fiili çalışma yok” tespiti yapılırsa geçersiz sayılıyor.

Eksik prim gününü tamam­lamak ya da avantajlı emeklilik şartlarını korumak için başvuru­lan sahte sigortalılık, kısa vadede çözüm gibi görünse de uzun va­dede ağır sonuçlar doğurabiliyor. Çünkü sistemde görünen her gün geçerli sayılmıyor; esas olan fiili çalışma. Yıllar sonra gelen bir de­netim, emeklilik dahil tüm hakla­rı tartışmalı hale getirebiliyor.

Türkiye’de sosyal güvenlik sis­teminde en çok yanlış anlaşılan konulardan biri, sigorta günleri­nin “görünmesi” ile “geçerli ol­ması” arasındaki fark. Birçok ki­şi e-Devlet’te hizmet dökümünde günlerini gördüğü sürece güven­de olduğunu düşünüyor. Oysa sosyal güvenlik hukukunun temel kura­lı açık:

Sigorta, bildirimle değil, fiili çalışmayla kazanılır.

Bu nedenle, bir işye­rinde gerçekten çalış­madan sigortalı göste­rilen kişilerin kayıtla­rı, aradan yıllar geçse bile denetime takılabiliyor. Üs­telik bu durum yalnızca sigorta­lılık sürelerinin silinmesiyle sı­nırlı kalmıyor; emeklilikten sağ­lık harcamalarına kadar geniş bir alanda ciddi sonuçlar doğurabili­yor.

Sigortalılık iptali mi, emeklilik iptali mi?

Kamuoyunda sıkça kullanılan “emeklilik iptali” ifadesi çoğu za­man teknik olarak doğru değil. Çünkü süreç genellikle şöyle iş­liyor:

-Önce kişinin belirli dönem­lerdeki sigortalılığı geçersiz sa­yılıyor

-Ardından bu günlere dayana­rak yapılan emeklilik hesabı bo­zuluyor

-Sonuç olarak bağlanan aylık kesilebiliyor

Yani asıl mesele emekliliğin kendisi değil, emekliliğin dayan­dığı sigortalılık süresinin gerçek olup olmadığıdır.

“Günlerim görünüyordu” demek neden yeterli değil?

Vatandaşların en çok sordu­ğu soru şu:

“Benim günlerim sistemde görünüyordu, neden şimdi ip­tal ediliyor?”

Çünkü sistemde bir kaydın gö­rünmesi, onun hukuken geçer­li olduğu anlamına gelmez. SGK dnetimleri çoğu zaman sonradan yapılır.

Bir işyeri:

-Şikâyet üzerine incelenebilir

-Vergi ve ticaret sicili kayıtla­rıyla karşılaştırılabilir

-Adresinde bulunmayabilir

-aaliyetsiz çıkabilir

-Gerçek dışı çalışan sayısı bil­dirmiş olabilir

Bu tür durumlar ortaya çıktı­ğında, geçmişte bildirilen sigor­talılık süreleri de yeniden değer­lendirilir.

Sigortalılık neden iptal edilir?

Sahte sigortalılık şüphesi do­ğuran ve iptale yol açabilen başlı­ca nedenler şunlardır:

-Fiili çalışma olmaması

Kişi işyerinde hiç çalışmamış­tır.

-Hatır sigortası

Eş, dost veya akraba işyerin­de çalışmadan sigortalı gösteril­miştir.

-Aracı üzerinden sigorta

Bir ücret karşılığında tanınma­yan bir işyerinden sigorta yapıl­mıştır.

-İşyerinin gerçekte faal olma­ması

Şirket kâğıt üstünde vardır an­cak faaliyet yoktur.

-Adres uyumsuzluğu

İşyeri bildirilen adreste bulun­mamaktadır.

-Şüpheli çalışan sayısı

Geliri olmayan işyerinde çok sayıda sigortalı gösterilmektedir.

-Ücret ve kayıt eksikliği

Banka ödemesi, bordro ve ça­lışma izleri bulunmamaktadır.

Emeklilikten sonra neden sorun çıkıyor?

Birçok kişi, “Madem sorun var­dı, neden emekli ederken tespit edilmedi?” diye soruyor.

Ancak denetim mekanizma­sı her zaman başvuru anında ta­mamlanmayabilir. Bazı durum­lar:

-Sonradan gelen ihbarlarla

-Toplu işyeri incelemeleriyle

-Veri analizleriyle

-Vergi ve ticaret kayıtlarının kontrolüyle ortaya çıkabilir.

Bu nedenle emekli aylığı bağ­lanmış olması, dosyanın tama­men kapandığı anlamına gelmez.

Gerçekten çalıştıysanız ne yapmalısınız?

Şayet kişi gerçekten o işyerin­de çalıştıysa, sigortalılığın ipta­li hatalı olabilir. Bu durumda hak arama yolu açıktır.

Ancak burada kritik nokta şu­dur: İspat şarttır.

Mahkeme sürecinde şu tür de­liller önem kazanır:

-Banka üzerinden maaş öde­meleri

-Bordrolar ve puantaj kayıt­ları

-İşyeri yazışmaları

-Görev tanımları

-Tanık beyanları

Eğer fiili çalışma ispatlanabili­yorsa, sigortalılık yeniden geçerli sayılabilir.

Sahte sigortalılığın faturası neden ağır?

Sahte sigortalılık tespit edildi­ğinde sonuçlar sadece gün silin­mesiyle sınırlı kalmaz.

Geri istenebilecek başlıca ka­lemler şunlardır:

-Emekli aylıkları

Geçersiz günlerle bağlanan maaşlar geri alınabilir.

-Bayram ikramiyeleri

Emeklilik statüsüne bağlı ödemeler iade edilebilir.

-Sağlık giderleri

Tedavi ve ameliyat masrafları talep edilebilir.

-İşsizlik maaşı

Haksız alınan ödenekler fai­ziyle geri istenebilir.

-Diğer sosyal ödemeler

Çeşitli yardımlar ve ödemeler incelemeye alınabilir.

Üstelik bu geri ödemeler fai­ziyle birlikte talep edilir.

İnsanlar neden sahte sigortalılığa yöneliyor?

Bu durumun arkasında çoğu zaman bilinçli bir kötü niyet de­ğil, yanlış yönlendirme ve sis­temsel nedenler bulunuyor.

Özellikle:

-Eksik prim günü olanlar

-4A statüsünden emekli ol­mak isteyenler

-İsteğe bağlı sigortanın Bağ- Kur kapsamında değerlendi­rilmesinden çekinenler daha “avantajlı” olduğunu düşündük­leri bu yola yönelebiliyor.

Ayrıca sahte sigortalılık sis­temi, isteğe bağlı primden daha düşük maliyetli gibi sunularak cazip hale getiriliyor.

-10.2008 tarihinde yapılan yasa değişikliği sahte sigortalılı­ğın önünü açtı!

Ülkemizde 1.10.2008’e kadar isteğe bağlı 4/A SSK ve 4/B Bağ- Kur statüsünde prim ödenebili­yordu.

-10.2008’de isteğe bağlı 4/A SSK kaldırıldı. Emeklilikte son 2520 güne bakılarak hangi sta­tüden emekli olunacağı belir­leniyor. 4/A SSK’dan emekli ol­mak Bağ-Kur’a göre daha avan­tajlıdır. Bu avantajı elde etmek isteyenler 4/A SSK primini ça­lışma olmaz ise tamamlayamı­yorlar. İsteğe Bağlı 4/A şeklinde ödeyemiyorlar, bu nedenle sahte sigortalılığa yönelerek 4/A’dan emekli olmak istiyorlar.

Eskiden olduğu gibi isteğe bağlı 4/A prim ödeme hakkı geri verilirse sahte sigortalılık soru­nu çözülmüş olur ve bu durumda vatandaşlar ve SGK zarar etmez.

Asıl risk: Ucuz çözümün pahalı sonucu

Sahte sigortalılık çoğu zaman şu şekilde pazarlanıyor: “Daha az para ver, seni sigortalı göste­relim.”

Ancak bu yaklaşımın iki bü­yük riski var:

-Ödenen paranın SGK’ya gi­dip gitmediği belirsizdir

-Görünen günlerin ileride geçerli sayılmama ihtimali var­dır

Sonuçta kişi, kısa vadede ka­zanç sağladığını düşünürken, uzun vadede çok daha büyük bir borçla karşılaşabilir.

Son söz

Sahte sigortalılık, bir çözüm değil; gecikmiş bir risktir.

Bugün sorunsuz görünen bir kayıt, yarın tüm emeklilik planı­nı bozabilir.

Bu nedenle herkesin aklın­da olması gereken en temel ger­çek şudur: Sigorta, sistemde gö­rünmekle değil; gerçekten çalış­makla kazanılır.

Emeklilik konusunda işin uz­manlarından ya da Alo 170 SGK hattından ve Sosyal Güvenlik Kurumu İl ve İlçe Müdürlükle­rinden destek almak yararınıza olacaktır.

Özgür Erdursun-Dünya