Araç kiralamada yeni dönem: Yaş ve kilometre sınırı geliyor

Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik kapsamında, araç kiralama işletmelerine yetki belgesi alma zorunluluğu getiriliyor. Düzenlemeyle birlikte kiralanabilecek araçlara yaş ve kilometre sınırı da uygulanacak.

Araç kiralamak için yetki belgesi şartı

Ticari amaçla araç kiralama hizmeti sunan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu hale gelecek. İşletmelerin meslek odasına kayıtlı ve vergi mükellefi olması şartı aranırken, sorumlu kişilerin de belirli eğitim ve mesleki yeterlilik kriterlerini karşılaması gerekecek.

Öte yandan Ticaret Bakanlığı, araç kiralama sektöründeki işlemlerin takibi ve denetiminin sağlanması amacıyla 1 Ocak 2027'ye kadar Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi'ni kuracak.

Eski ve yüksek kilometreli araçlara yasak

Yeni düzenlemeyle birlikte kiralanabilecek araçlara yaş ve kilometre sınırı getiriliyor. Klasik araçlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük taşıtların kiraya verilmesine izin verilmeyecek.

Bunun yanı sıra, 180 bin kilometreyi aşan araçlar ile elektrikli araçlarda 300 bin kilometrenin üzerindeki taşıtlar da kiralanamayacak. Periyodik bakımları yapılmamış ve ağır hasar kaydı bulunan araçların kiraya verilmesi de yasak kapsamına alınacak.

Depozitoya da sınır geliyor

Yeni düzenlemeyle araç kiralama işlemlerinde tüketiciden alınabilecek depozito tutarına sınır getirilecek. Buna göre 1 ila 6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli, 7 ila 29 günlük kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli kadar depozito alınabilecek.

Araç teslim edildikten sonra alınan depozitonun en geç 7 gün içinde tüketiciye iade edilmesi zorunlu olacak.

Yeni dönem 1 Ocak 2027'de başlıyor

Düzenlemeyle, büyükşehirlerde belirlenen ilçelerde faaliyet gösteren araç kiralama işletmelerine en az 10 araçlık filo şartı getirilecek. Bazı işletmelerin ise filolarında hibrit veya tamamen elektrikli araç bulundurması zorunlu olacak.

Yönetmelik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Mevcut işletmelere yetki belgesi alma şartını yerine getirmeleri için 1 Temmuz 2027'ye, araç sayısı ve nitelik kriterlerine uyum sağlamaları için ise 1 Ocak 2028'e kadar süre tanınacak.

Küresel ölçekte uzun yıllardır uygulanan ve çok uluslu şirketlerin operasyonel verimlilik, maliyet optimizasyonu ve uzmanlaşmış insan kaynağından yararlanma hedefleri doğrultusunda tercih ettiği hizmet merkezi modelleri, son yıllarda ülkeler arasındaki yatırım çekme rekabetinin de önemli araçlarından biri hâline gelmiştir. Bu çerçevede Türkiye'nin NHM düzenlemesi ile uluslararası hizmet merkezleri alanında daha rekabetçi bir konum elde etmeyi ve yüksek katma değerli hizmet faaliyetlerini ülkeye çekmeyi amaçladığı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, düzenlemenin yürürlüğe girmesinin üzerinden kısa bir süre geçmiş olması nedeniyle uygulama kapsamı, yararlanma şartları ve teşvikin sınırları konusunda çeşitli tereddütlerin bulunduğu görülmektedir. Özellikle şirketler tarafından, faaliyetlerinin NHM kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve söz konusu teşvik unsurlarından hangi koşullarda yararlanılabileceği hususlarında yoğun şekilde sorular yöneltilmektedir.

Bu çalışmada öncelikle nitelikli hizmet merkezlerinin uluslararası ölçekteki gelişimi ve ekonomik işlevi değerlendirilecek, ardından Türk mevzuatında NHM’lere ilişkin olarak getirilen düzenlemelerin kapsamı, yararlanma şartları ve sağlanan avantajlar incelenecektir. Ayrıca uygulamada karşılaşılması muhtemel tereddütlere açıklık getirilmesi ve NHM modelinin Türkiye açısından taşıdığı stratejik önemin ortaya konulması amaçlanmaktadır.

NHM’ler Küresel Ölçekte Nasıl Konumlanmaktadır?

NHM’ler, bugüne kadar küresel ölçekte Shared Services Center (SSC), Global Business Services (GBS), Global Capability Center (GCC) veya Regional Headquarters (RHQ) gibi farklı kavramlarla tanımlanmıştır. Hindistan, Polonya, Macaristan, Singapur, Dubai, İrlanda ve Çekya, bu alandaki başarılı uygulama örneklerinin öne çıktığı ülkeler arasında yer almaktadır.

Söz konusu ülkelerin her biri, doğrudan yabancı yatırımları çekme konusunda kendine özgü bir başarı hikâyesi ortaya koymuştur. Bazıları yatırımcılara önemli maliyet avantajları sunarken, bazıları yüksek katma değerli hizmet faaliyetlerinin yürütülmesine elverişli bir ekosistem oluşturmuş, bazıları ise stratejik coğrafi konumlarını kullanarak bölgesel yönetim ve koordinasyon hizmetlerinin merkezi hâline gelmiştir.

Bu merkezler aracılığıyla sunulan hizmetler ile yabancı yatırımcılara sağlanan temel avantajlar genel itibarıyla aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

Türkiye Kendini Nitelikli Hizmet Merkezi Olarak Nasıl Konumlandırmıştır?

7582 sayılı Kanun ile 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’na Ek 1 madde olarak entegre edilen NHM’ler, Türkiye'nin son yıllarda üzerinde yoğunlaştığı Global Capability Center (GCC), Shared Services Center (SSC) veya Regional Headquarters (RHQ) modellerini ülkeye çekme amacına hizmet eden stratejik bir hamle olarak değerlendirilebilir. Düzenleme kapsamında sayılan faaliyetler incelendiğinde, amaç sadece hizmet ihracı değil, çok uluslu şirketlerin bölgesel yönetim, koordinasyon ve karar alma fonksiyonlarının Türkiye'ye taşınmasıdır.

Düzenleme, sunulan hizmetlerin türü ve sağlanan teşvik mekanizmalarıyla birlikte değerlendirildiğinde, NHM’lerin Türkiye’deki konumlanmasının küresel örneklerin bir karışımı olduğu söylenebilir.

Aşağıdaki infografik, Türkiye’nin ve rakiplerinin bu alandaki konumlanmasını ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır.

Türkiye’de NHM Olabilmenin Şartları Nelerdir?

7582 sayılı Kanun ile 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’na Ek-1 maddesi olarak eklenen NHM düzenlemesine baktığımızda aşağıdaki şartların birlikte sağlanması gerektiğini söyleyebiliriz:

• NHM’nin ilişkili şirketlere veya şirketler topluluğuna düzenlemede belirtilen hizmetleri sunmak amacıyla Türkiye’de kurulması veya faaliyet gösteriyor olması;
• NHM’nin hizmet sunduğu ilişkili şirket veya şirketler topluluğunun en az üç farklı ülkede aktif olarak faaliyet göstermesi,
• Türkiye’de kurulu NHM’nin yıllık hasılatın en az %80’ini yurt dışında bulunan ilişkili şirketlerden elde etmesi,
• Türkiye’de kurulu NHM’nin sermaye şirketi olması,
• Finansal danışmanlık, stratejik yönetim danışmanlığı, risk yönetimi, nakit ve likidite yönetimi, fonlama ve borçlanma işlemleri, yatırım ve sermaye yapısı planlaması, bütçeleme, finansal raporlama ve analiz, uluslararası muhasebe ve uyum, denetim, dijital dönüşüm ve teknoloji danışmanlığı, yatırım ve veri analitiği, hukuk danışmanlığı, tanıtım ve marka yönetimi, insan kaynakları ve eğitim faaliyetleri ile bunlara ilişkin koordinasyon ve yönetim gibi hizmetleri sunuyor olması.

Her ne kadar 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’nun Ek-1 maddesinde yukarıda belirtilen şartlara yer verilmiş olsa da Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı; Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığının görüşünü almak suretiyle bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili kılınmıştır.

Bu nedenle, uygulamaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayımlanması beklenen ikincil mevzuatın yürürlüğe girmesinin beklenmesinde fayda bulunmaktadır. Anılan düzenlemeler tarafımızca da yakından takip edilmekte olup, ilerleyen dönemde ortaya çıkacak yeni gelişmeler NHM uygulamasına ilişkin değerlendirmelerin şekillenmesinde belirleyici olacaktır.

Türkiye’de Nitelikli Hizmet Merkezleri Hangi Vergisel Teşviklerden Yararlanmaktadır?

Nitelikli Hizmet Merkezlerinde Kazanç İndirimi Nasıl Uygulanır?

NHM düzenlemesi kapsamında öngörülen temel vergisel teşviklerden biri, yurt dışından elde edilen belirli kazançların kurumlar vergisi matrahından indirilmesine imkân tanınmasıdır. Bu çerçevede, 7582 sayılı Kanun ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10’uncu maddesine eklenen (j) bendi uyarınca, NHM olarak faaliyette bulunan kurumların münhasıran bu faaliyetlerinden kaynaklanan yurt dışı kazançlarının %95’i kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilecektir. Bununla birlikte, belirlenen endüstri bölgelerinde veya İstanbul Finans Merkezi’nde katılımcı belgesi kapsamında faaliyet gösteren NHM’ler açısından söz konusu indirim oranı %100 olarak uygulanacaktır. Teşvikten yararlanılabilmesi ise kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresi sonuna kadar Türkiye’ye transfer edilmesi koşuluna bağlanmıştır.

Varsayalım ki NHM'nin;

• Yurtdışı grup şirketlerinden elde ettiği gelir: 100 milyon TL
• Faaliyet kârı: 30 milyon TL

olduğunu düşünelim.

Normal şartlarda 30 milyon TL'nin tamamı kurumlar vergisine tabi olacaktır.

NHM teşviki sayesinde, yurt dışından elde edilen kazancın %95’inin kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi, vergilendirilebilir kazancın önemli ölçüde azalmasına imkân tanımaktadır. Bu durum, NHM olarak faaliyet gösteren kurumların efektif vergi yükünü kayda değer ölçüde düşürebilmektedir. Ayrıca söz konusu kazançlar, yurt içi asgari kurumlar vergisi uygulaması kapsamında da dikkate alınmayacak yani matrahtan indirim konusu yapılabilecektir.

Diğer taraftan, NHM’lere tanınan bu vergisel avantaj, merkezin faaliyete geçtiği hesap döneminden itibaren yirmi hesap dönemi boyunca uygulanabilecektir. Kıst hesap dönemleri de bu sürenin hesabında müstakil bir hesap dönemi olarak dikkate alınmaktadır.

İndirim uygulamasından yararlanılabilmesi için NHM kapsamındaki faaliyetlerden elde edilen kazançların ayrı olarak izlenebilmesi veya ayrıştırılabilir nitelikte olması gerekmektedir. Kapsam dışında kalan faaliyetlerden elde edilen kazançların söz konusu indirimden yararlanması mümkün değildir.

Bununla birlikte, nakit varlıklardan elde edilen faiz gelirleri, kur değerlemelerinden kaynaklanan kur farkları ile iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan gelirler gibi olağan faaliyet dışı gelir unsurları, indirime esas kazancın kapsamında değerlendirilmemektedir. Ancak uygulamanın yeni olması nedeniyle, özellikle hangi gelir unsurlarının NHM faaliyetlerinden kaynaklanan kazanç olarak kabul edileceği konusunda ilerleyen dönemde çeşitli yorum farklılıkları ve uygulama tereddütlerinin ortaya çıkması muhtemel görünmektedir.

Nitelikli Hizmet Merkezlerinin Kapsama Giren Kazançları Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi Matrahının Tespitinde İndirim Konusu Yapılabilir mi?

7582 sayılı Kanun ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/C maddesinde yapılan düzenlemeyle NHM kazançları, yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilecek.

Nitelikli Hizmet Merkezlerinde İstihdam Edilen Hangi Personel İçin Gelir Vergisi İstisnası Uygulanır?

7582 sayılı Kanun ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesine eklenen hüküm uyarınca, Nitelikli Hizmet Merkezlerinde (NHM) istihdam edilen nitelikli hizmet personeline ödenen ücretlerin, her bir çalışan için ayrı ayrı değerlendirilmek üzere, brüt asgari ücretin üç katını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisna edilmiştir. NHM’nin belirlenen endüstri bölgelerinde veya İstanbul Finans Merkezi’nde katılımcı belgesi almak suretiyle faaliyet göstermesi hâlinde ise söz konusu istisna, her bir personelin ücretinin brüt asgari ücretin beş katını aşmayan kısmına uygulanacaktır.

Bu noktada, destek personelinin anılan gelir vergisi istisnasından yararlanamayacağının özellikle dikkate alınması gerekmektedir.

Düzenlemede, nitelikli hizmet personeline ödenen ücretlerin brüt asgari ücretin üç veya beş katına kadar olan kısmı için gelir vergisi istisnası öngörülmüş olmakla birlikte, ücret gelirlerinin brüt asgari ücrete isabet eden kısmı bakımından hâlihazırda genel gelir vergisi istisnası uygulanmaktadır. Bu nedenle, NHM düzenlemesiyle sağlanan ilave vergi avantajının fiilen brüt asgari ücretin iki ila dört katına isabet eden ücret kısmı bakımından ortaya çıktığı söylenebilir.

Bir başka ifadeyle, NHM kapsamında sağlanan ücret istisnası, Gelir Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen asgari ücret istisnasına ilave olarak uygulanan müstakil bir istisna niteliğinde değildir. Nitekim 335 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde yer alan açıklamalar da bu değerlendirmeyi desteklemektedir.

Nitelikli Hizmet Merkezlerine Tanınan Teşvikler 2026 Yılında Uygulanabilecek mi?

NHM’lere tanınan kurumlar vergisi indirimi ile yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahının tespitine ilişkin düzenlemeler, 4 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu hükümler, 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemlerine (özel hesap dönemine tabi kurumlar açısından 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren başlayan hesap dönemlerine) ait kazançlara uygulanacaktır. Dolayısıyla, NHM faaliyetlerinden elde edilen kurum kazançları bakımından söz konusu teşviklerin 2026 hesap döneminin başlangıcından itibaren uygulanabilmesi mümkün bulunmaktadır.

NHM’lerde istihdam edilen personele sağlanan gelir vergisi istisnası ise Kanun’un yayım tarihi olan 4 Haziran 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiş olup, bu tarihten itibaren ödenen ücretler bakımından uygulanabilecektir.

En Önemli Soru: Nitelikli Hizmet Merkezi Olabilir Miyim?

Düzenlemede öngörülen şartları sağlayan ve kapsama giren hizmet faaliyetlerini gerçekleştiren sermaye şirketlerinin Nitelikli Hizmet Merkezi (NHM) statüsünden yararlanabilmesi mümkündür. Bununla birlikte, mevcut durumda bir şirketin NHM niteliğini taşıyıp taşımadığının hangi usul ve esaslar çerçevesinde belirleneceği, bu değerlendirmeyi hangi kurumun yapacağı ve başvuru süreçlerinin nasıl işleyeceği hususlarında yetkili idareler tarafından yayımlanmış bir ikincil düzenleme veya açıklayıcı rehber bulunmamaktadır. Ancak ilgili kamu kurumları nezdinde bu konuya ilişkin ikincil mevzuat çalışmalarının yürütüldüğü bilinmektedir.

Kanaatimizce, uygulamanın sağlıklı şekilde hayata geçirilebilmesi ve mükellefler açısından hukuki öngörülebilirliğin sağlanabilmesi adına, NHM statüsünün yetkili idare tarafından belirli kriterler çerçevesinde değerlendirilmesi ve uygun bulunan şirketlere bu statünün verilmesine yönelik bir mekanizmanın oluşturulması yerinde olacaktır. Bu kapsamda, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın irtibat ofislerinin kuruluşu ve faaliyetlerine ilişkin benimsediği yetkilendirme veya akreditasyon modeline benzer bir yaklaşımın NHM uygulamasında da tercih edilmesi değerlendirilebilir.

Böyle bir sistem, NHM statüsünün kazanılması ve sürdürülmesine ilişkin tereddütlerin azaltılmasına, uygulama birliğinin sağlanmasına ve teşvik mekanizmasının daha etkin şekilde işlemesine katkı sağlayacaktır.

NHM uygulamasına ilişkin ikincil düzenlemeler ve diğer gelişmeler yakından takip edilmekte olup, konuya ilişkin yeni düzenlemeleri ve uygulama esaslarını ilerleyen dönemde sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 2025 vergilendirme dönemine ilişkin gelir ve kurumlar vergisi rekortmenlerini açıkladı.

Ancak kamuoyunda vergi şampiyonları olarak bilinen bu listelerde dikkat çekici bir durum var: Gelir vergisinde ilk 100 mükelleften 78’i, kurumlar vergisinde ise ilk 100 mükelleften 36’sı adının açıklanmasını istemedi; dolayısıyla gelir vergisi rekortmenlerinin yalnızca 22’sinin, kurumlar vergisi rekortmenlerinin ise 64’ünün kim olduğunu biliyoruz.

Gelir vergisi listesinin ilk dört sırasında Selçuk Bayraktar, Lütfü Haluk Bayraktar, Mustafa Rahmi Koç ve Mehmet Sinan Tara yer alırken daha 5’inci sıradan itibaren isimlerin yerini yıldızlar almaya başlıyor; kurumlar vergisinde ise listenin birincisi Ziraat Bankası olmasına rağmen ikinci ve beşinci sıradaki kurumların dahi kim olduğu açıklanmıyor.

GİB bu yıldızların “mükellef bilgilerinin açıklanmasını istemeyenler” olduğunu belirtiyor. Vergi mahremiyeti kuşkusuz temel bir ilkedir; ancak devlet bir yandan en fazla vergi ödeyenleri sıralayıp kamuoyuna bir rekortmenler listesi sunarken diğer yandan özellikle gelir vergisinde listenin yüzde 78’inin kim olduğunu bilmiyorsak, ortaya tuhaf bir tablo çıkıyor: Vergi şampiyonlarını açıklıyoruz ama şampiyonların büyük çoğunluğunun adını açıklamıyoruz.

Neden saklanıyorsunuz?

Burada artık soruyu doğrudan sormak gerekiyor: Neden saklanıyorsunuz?

Elbette bunun anlaşılabilir nedenleri olabilir. Ne kadar kazandığınızın bilinmesini istemeyebilirsiniz. Servetinizin görünür hâle gelmesinden, güvenlik sorunlarından, yakın çevreden gelecek taleplerden çekinebilirsiniz. İşveren ya da şirket sahibiyseniz çalışanlarınızın ne kadar kazandığınızı, rakiplerinizin ekonomik gücünüzü bilmesini istemeyebilirsiniz.

Ama bir ihtimal daha var. Ve bana kalırsa asıl üzerinde durulması gereken de bu.

Belki de saklanmak istenen ne kadar vergi ödendiği değil ne kadar kazanıldığına kıyasla ne kadar vergi ödendiğidir.

Çünkü bir kişinin adı vergi rekortmenleri listesinde açıklandığında kamuoyu artık yalnızca “Ne kadar vergi ödemiş?” diye bakmıyor. O kişinin şirketleri, yatırımları, serveti ve ekonomik gücü biliniyorsa ister istemez ikinci soru geliyor:

“Bu kadar ekonomik güce sahip bir kişi neden bu kadar AZ vergi ödüyor?”

Burada hemen bir noktayı özellikle belirtmek gerekir. Bu durum tek başına vergi kaçırıldığı ya da hukuka aykırı bir işlem yapıldığı anlamına gelmez. Vergi sistemindeki istisna ve indirimler, farklı gelir unsurlarının farklı biçimlerde vergilendirilmesi, kazancın şirket bünyesinde bırakılması ve benzeri tamamen yasal nedenlerle kişinin ekonomik gücü ile adına tahakkuk eden gelir vergisi arasında önemli farklar ortaya çıkabilir.

Ama esas mesele kanımca tam da burası...

Çünkü kamuoyunun gördüğü ekonomik güç ile ödenen vergi arasındaki mesafe büyüdükçe, Neden? sorusu da büyüyor.

İsim açıklanmadığında ise bu karşılaştırmayı yapmak neredeyse imkânsızlaşıyor. Listenin 5’inci sırasında bir rakam olduğunu biliyoruz ama o rakamın arkasında kimin bulunduğunu bilmiyoruz. Dolayısıyla kişinin ekonomik gücüyle ödediği vergiyi yan yana koyamıyor, önceki yıllarla karşılaştıramıyor ve en önemlisi mali gücüne göre gerçekten ne ölçüde vergi ödediğini tartışamıyoruz.

Oysa vergi adaleti açısından önemli olan yalnızca kimin ne kadar vergi ödediği değildir; ne kadar ekonomik güce sahip olanın ne kadar vergi ödediğidir.

Anayasa'nın 73'üncü maddesindeki “mali gücüne göre vergi ödeme” ilkesinin toplumsal karşılığı da budur.

Bu nedenle 100 gelir vergisi rekortmeninden 78’inin adını açıklamamasına yalnızca mahremiyet penceresinden bakmak eksik kalıyor. Elimizde bu 78 kişinin neden isimlerini gizlediğini gösteren bir veri elbette yok. Dolayısıyla herhangi biri hakkında “az vergi ödediğinin bilinmesini istemiyor” demek mümkün değildir.

Ama şu soruyu sormak son derece meşrudur:

Acaba bazı mükelleflerin açıklanmasını istemediği şey ödediği verginin büyüklüğü değil, ekonomik gücüne kıyasla ödediği verginin küçüklüğü olabilir mi?

Çünkü adınız açıklandığında yalnızca verginiz görünür olmaz. Verginizle ekonomik gücünüz arasındaki ilişki de görünür hâle gelir.

İşte bu nedenle mesele 78 kişinin adının yanındaki yıldız işaretinden çok daha büyüktür. O yıldızlar aynı zamanda kamuoyunun çok temel bir karşılaştırmayı yapmasını engelliyor:

Kim ne kadar kazanıyor ve bunun karşılığında ne kadar vergi ödüyor?

Vergi rekortmenleri listesinin toplumsal anlamı olacaksa cevaplaması gereken soru budur. Yoksa yalnızca rakamları sıralayıp isimlerin yerine yıldız koymanın vergi adaletine ilişkin bize söyleyeceği pek bir şey yok.

O nedenle son kez soralım:

Vergi rekortmeni olmak övünülecek bir şeyse neden adınızı açıklamıyorsunuz?

Yoksa saklanmak istenen, ödediğiniz vergi değil de kazandığınıza kıyasla ödediğiniz vergi mi?

ABD'den AB'ye taahhüt hatırlatması

Mektubun ardından ABD’nin AB Büyükelçisi Andrew Puzder de X hesabından konuya ilişkin açıklamada bulundu. Puzder, AB'nin daha önce Amerikan şirketlerinin ticarette “haksız kısıtlamalarla” karşılaşmamasını sağlamak için verdiği taahhüdü yerine getirmesinin zamanının geldiğini belirtti.

ABD'nin çıkışı, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD) ile Kurumsal Sürdürülebilirlik Durum Tespiti Direktifi (CSDDD) nedeniyle Washington ile Brüksel arasında yaşanan gerilimi yeniden artırabilir.

Söz konusu düzenlemeler, AB içinden ve dışından gelen eleştirilerin ardından daha önce hafifletilmişti. Ancak kuralların, merkezlerinin bulunduğu ülkeye bakılmaksızın AB'de faaliyet gösteren şirketleri kapsaması öngörülüyor.

Şirketlere raporlama yükümlülüğü getiriyor

CSDDD ve CSRD kapsamında şirketlerin karşılaşabilecekleri finansal, çevresel, sosyal ve yönetişim risklerini raporlamaları gerekiyor. Düzenlemeler ayrıca şirketlerin çevresel ve sosyal etkilerini açıklamalarını ve bu etkilerin giderilmesine yönelik adımlar atmalarını öngörüyor.

ABD hükümeti, AB’ye ilettiği mektupta Brüksel'in bu alanda “bazı olumlu reformlar” yaptığını kabul ederken, söz konusu değişikliklerin “ABD’nin endişelerini tam olarak gideremediğini” belirtti.

Washington'a göre direktiflerin sınır ötesi kapsamı ve şirketlere getirdiği maliyetler, ABD'li şirketlerin Avrupa pazarında eşit koşullarda rekabet etmesini zorlaştıracak.

İklim geçiş planı konusunda da uyarı

AB, halihazırda durum tespiti direktifine uyum konusunda şirketlere yol gösterecek kılavuzlar üzerinde çalışıyor.

ABD yönetimi ayrıca Brüksel'i, hazırlanacak bu kılavuzları iklim geçiş planına ilişkin yükümlülükleri yeniden gündeme getirmek için bir fırsat olarak kullanmaması konusunda uyardı.

Bloomberg

Türksat 3A uydusunun, televizyon ve radyo hizmetleri için tasarım ve teknolojik ömrünün sonuna yaklaşması ve televizyon yayıncılığında ulaşılan yeni küresel standartların izleyicilere en güçlü altyapıyla sunulması hedefi doğrultusunda, uydu üzerinden iletilen yayınların, TÜRKSAT uydu filosunda bulunan yüksek kapasiteli diğer uydulara aktarılacağı belirtilen açıklamada, "Geçiş sürecinden vatandaşlarımız ile Türksat 3A uydumuz üzerinden yayın yapan televizyon kanallarının olumsuz etkilenmemesi ve yayın sürekliliğinin kesintisiz sağlanması amacıyla gerekli teknik planlamalar yapılmıştır. Bu kapsamda yayın aktarımı, 15 Ağustos'u 16 Ağustos'a bağlayan gece gerçekleştirilecek. Yayınların aktarılacağı TÜRKSAT uyduları, Türksat 3A ile aynı yörünge konumunda bulunduğundan, izleyicilerimizin yeni bir uydu anteni kurmasına veya mevcut antenlerinin yön ve ayarlarında herhangi bir değişiklik yapmasına gerek bulunmamaktadır." ifadesi kullanıldı.

Uyumlu cihazların kanal listeleri otomatik güncellenecek

Açıklamada, aktarım sonrasında uydular üzerinden sunulan SD ve HD televizyon yayınlarının mevcut yayın formatlarıyla devam edeceği, izleyicilerin yayınlarını aynı uydu anteni üzerinden takip edebileceği kaydedildi.

Yeni nesil televizyon ve uydu alıcılarında standart olarak bulunan ve TÜRKSAT tarafından geliştirilen TÜRKSAT Kanal Güncelleme Sistemi (TKGS) sayesinde uyumlu cihazların kanal listelerinin otomatik güncelleneceğine işaret edilen açıklamada, şu bilgilere yer verildi:

"Bu nedenle TKGS uyumlu cihaza sahip izleyicilerimizin herhangi bir ayar veya manuel kanal arama işlemi yapmasına gerek bulunmamaktadır. TKGS özelliğini desteklemeyen daha eski nesil standart dahili veya harici uydu alıcısı kullanıcılarının ise yayın aktarımının ardından güncel televizyon ve radyo kanallarına ulaşabilmeleri için cihazları üzerinden yeniden kanal taraması yapması gerekmektedir."

Açıklamada, manuel kanal taraması yapacak kullanıcıların, uydu alıcılarına "12380 MHz dikey (V) polarizasyon, 27500 sembol oranı, FEC 3/4 ile 12423 MHz yatay (H) polarizasyon, 30000 sembol oranı, FEC 3/4" frekans bilgilerini girdikten sonra "şebeke taraması" gerçekleştirmesi gerektiği bildirildi.

TÜRKSAT AŞ'nin uydu filosunu ve yayın altyapısını teknolojik gelişmeler doğrultusunda sürekli yenilediğine dikkat çekilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Yeni uydularımızın sahip olduğu yüksek sinyal gücüyle yayınlar olumsuz hava koşullarından etkilenmeyecek, ayrıca artan kapasite verimliliğiyle daha yüksek çözünürlüklü (4K/Ultra HD) yayınların ekranlarımızda standartlaşmasına öncülük edilecek. Gerçekleştirilecek bu aktarım çalışmasıyla uydu kapasitesinin daha etkin kullanılması, yayın hizmetlerinin sürekliliğinin sağlanması ve yayıncılık altyapısının gelecekteki ihtiyaçlara daha güçlü şekilde cevap verebilmesi hedeflenmektedir."

AA

Bakanlığın "Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ"i Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tebliğin mevcut hükümlerine göre, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişilerden, malulen emekli olanlar ile ön emeklilik hakkı kazananlar dahil yurt dışından emekli olanların, emeklilik belgesini ibraz etmeleri halinde, taşıtlarına 730 gün süre veriliyor.

Tebliğ değişikliği ile ibraz edilmesi gereken emeklilik belgesinin tanımı yeniden belirlendi.

Buna göre, yurt dışından emekli olduğunu gösterecek kişilerce, çalışmaya bağlı olarak hak edilen ilgili ülkenin sosyal güvenlik mevzuatı gereğince düzenlenen belge ile bu belgenin elçilik, konsolosluk veya noterlerce onaylanmış Türkçe tercümesi emeklilik belgesi olarak kabul edilecek.

Tebliğle, hak sahibi dışında aracı kullanacak kişilere ilişkin esaslar da yeniden belirlendi. Buna göre, turistik kolaylıklardan faydalanılarak geçici olarak ithal edilen araçlar, izin hak sahibinin ikamet yeri Türkiye dışında bulunan eşi veya akrabası olan kişilerce kullanılabilecek. İzin hak sahibinin araçta bulunması kaydıyla ikamet yeri Türkiye dışında bulunan kişilerce de söz konusu araçların kullanılması mümkün olacak.

Dünya

Ulaşım Komisyonu tarafından maliyet artışları gerekçe gösterilerek hazırlanan zam teklifi, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin ağustos ayı toplantısında oy birliğiyle kabul edildi. Böylece yeni servis tarifesi resmen yürürlüğe girdi.

Yeni tarifede öğrenci servis ücretleri mesafeye göre belirlendi. En kısa mesafe olan 0-6 kilometre için servis ücreti 4 bin 228 TL oldu. Mesafe uzadıkça ödenecek ücret de artıyor. Yeni tarifeye göre;

0-10 kilometre: 4 bin 481 TL
0-15 kilometre: 5 bin 304 TL
0-20 kilometre: 6 bin 364 TL
0-25 kilometre: 7 bin 78 TL
0-30 kilometre: 7 bin 798 TL
0-35 kilometre: 8 bin 170 TL
0-40 kilometre: 8 bin 639 TL

Yüzde 20’lik artış, okul öncesi ve özel eğitim kurumlarında kullanılan servisleri de kapsıyor.

Bu grupta 0-3 kilometre için daha önce 3 bin 653 TL olan ücret 4 bin 384 TL’ye yükseldi. 0-40 kilometrelik en uzun mesafenin ücreti ise 8 bin 228 TL’den 9 bin 874 TL’ye çıktı.

Velilerin ödeyeceği tutarda rehber personel gideri de önemli bir kalem oluşturuyor. Rehber personel için talep edilen ücret, taşıma bedelinin yüzde 25,49’u üzerinden yeniden hesaplandı.

Standart öğrenci servislerinde rehber personel gideri dahil edildiğinde 0-3 kilometrelik mesafe için toplam ücret 4 bin 586 TL, 0-40 kilometrede ise 10 bin 842 TL oluyor.

Özel eğitim ve okul öncesi servislerinde rehber personelle birlikte toplam bedel 0-3 kilometrede 5 bin 501 TL’ye, 0-40 kilometrede ise 11 bin 478 TL’ye kadar çıkıyor.

Personel servislerine de zam

Zam yalnızca öğrenci servisleriyle sınırlı kalmadı. Kamu ve özel sektör çalışanlarını taşıyan personel servislerinin tarifesi de yüzde 20 artırıldı.

10-17 koltuklu araçlarda ilk kalkış ücreti 3 bin 636 TL’den 4 bin 363 TL’ye, kilometre başına alınan ilave ücret ise 47 TL’den 56,40 TL’ye yükseldi.

18-25 koltuklu araçlarda ilk kalkış ücreti 6 bin 801 TL, 26-35 koltuklu araçlarda 8 bin 69 TL, 36-45 koltuklu araçlarda ise 10 bin 828 TL olarak belirlendi. Büyük araçlarda kilometre başına ek ücret 56,40 TL ile 93,60 TL arasında uygulanacak.

Dünya

Ücretli çalışan sayısı Haziran 2025'te 15 milyon 932 bin 665 kişi seviyesindeyken, bu yılın aynı ayında 16 milyon 334 bin 751 kişiye yükseldi.

Sektörel bazda değerlendirildiğinde ücretli çalışan sayısı haziranda yıllık olarak sanayide yüzde 1,1 azalırken, inşaat sektöründe yüzde 7,1 ve ticaret-hizmet sektöründe yüzde 3,5 arttı.

Aylık bazda yüzde 1 arttı

Ücretli çalışan sayısı haziranda bir önceki aya göre yüzde 1 artış gösterdi.

Bu dönemde ücretli çalışan sayısı sanayi sektöründe aylık yüzde 0,9, inşaat sektöründe yüzde 2 ve ticaret-hizmet sektöründe yüzde 0,8 arttı.

Dünya

İlk ve ikinci elde de düşüş var

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayı konut ve iş yeri satış istatistiklerine göre, Türkiye genelinde satılan ilk el konut sayısı, temmuzda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8,6 azalarak 42 bin 529'a geriledi. İkinci el konut sayısı aynı dönemde yüzde 20,8 azalışla 81 bin 74 oldu. Böylece, geçen ay satılan toplam konut sayısı, 2025'in aynı ayına göre yüzde 17 düşüşle 123 bin 603 olarak gerçekleşti.

Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışlarının payı yüzde 34,4, ikinci el olanların payı yüzde 65,6 oldu. Türkiye genelinde ipotekli konut satışları, temmuzda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 23,7 artarak 23 bin 888 olarak hesaplandı. Diğer konut satışları ise temmuzda yıllık bazda yüzde 23,1 azalışla 99 bin 715 olarak gerçekleşti.

Tek büyüyen ipotekli satışlar

Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 19,3, diğer satışların payı yüzde 80,7 oldu. İpotekli konut satışı, ocak-temmuz döneminde ise yüzde 30,9 artarak 166 bin 682'ye çıktı. Bu yılın ocak-temmuz döneminde ise geçen yılın aynı dönemine kıyasla ilk el konut satış sayısı yüzde 0,8 azalarak 264 bin 16 oldu. İkinci el konut satış sayısı aynı dönemde yüzde 7,5 azalışla 559 bin 103'e geriledi.

Yabancılara 2 bin 120 konut satıldı

Yabancılara yapılan konut satışları, temmuzda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,9 artarak 2 bin 120 oldu. Temmuzda, toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı yüzde 1,7 olarak gerçekleşti. Geçen ay uyruklarına göre en fazla konut satışı 394 ile Rusya, 189 ile İran, 145 ile Ukrayna vatandaşlarına yapıldı.

Faizlerin yüksek olması piyasayı etkiliyor

Konut satışlarını değerlendiren Gayrimenkul Değerleme Uzmanı ve İstanbul Gayrimenkul Değerleme Kurucu Ortak Ahmet Büyükduman, faizlerin yüksek olmasının gayrimenkul piyasasını olumsuz etkilediğini belirtti. Büyükduman, şu değerlendirmelerde bulundu: “Sadece konut satışları değil arsa, arazi satışları da ciddi ölçüde geriledi. İpoteklerdeki artışın kaynağı ise tasarruf finansman şirketleri.

Tasarruf finansman şirketleri, konut satışlarının daha fazla düşmesine mani oluyor. Oradaki talep hızlanarak artacaktır. Bu yıl ağustos ayında da satışlar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15-17 daha düşük olabilir. Aylık konut satışlarını 120-125 bin aralığında tahmin ediyoruz.”

Fiyatlar düşse de artıya dönmedi

Anadolu Yakası İnşaat Müteahhitleri Dernek Başkanı Hakan Şişik, şu değerlendirmelerde bulundu: “Enflasyon rakamlarına göre konut fiyatları düşük ancak buna rağmen satışlar artıya dönmüş değil. Piyasanın sıkışması ve alım gücünün artarak düşmesi konut satışlarında gerilemeyi getirdi. Enflasyon düşmeden, konut kredi faizleri düşmeden konut satışlarının hızlanması şu aşamada zorlaşıyor.”

Sıfır iş yeri satışı yüzde 16,4 arttı

TÜİK verilerine göre, Türkiye genelinde ilk el iş yeri satış sayısı temmuzda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 16,4 artarak 5 bin 777, ikinci el iş yeri satışları ise yıllık bazda yüzde 12,2 azalarak 10 bin 956 oldu. Böylece geçen ay satılan toplam iş yeri sayısı, 2025'in aynı ayına göre yüzde 4,1 düşüşle 16 bin 733 olarak hesaplandı. Ülke genelinde ipotekli iş yeri satışları, temmuzda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 57,6 artarak 695 olurken, diğer iş yeri satışları yüzde 5,7 azalışla 16 bin 38 olarak kayıtlara geçti.

Hamide Hangül-Dünya

Yeni plan, iki şirketin 2025’te başlayan ortaklığını deneme ölçeğinden geniş ticari filolara taşıyacak. Uber yolcu ve ödeme altyapısını sağlarken, araçların kendi kendine hareket etmesini sağlayan Seviye 4 otonom sürüş teknolojisi Pony.ai tarafından sunulacak.

Zagreb’den dört yeni Avrupa şehrine

Ortaklığın Avrupa’daki ilk ayağı Hırvatistan’ın başkenti Zagreb oldu. Pony.ai, Uber ve yerel mobilite şirketi Verne burada Avrupa’nın ilk ticari robotaksi hizmetini geliştirmek üzere çalışmaya başlamıştı.

Zagreb’deki robotaksilerin Uber uygulamasına da eklenmesi planlanıyor. Yeni anlaşmayla bu model dört Avrupa şehrine daha taşınacak.

Ancak şirketler yeni şehirlerin hangileri olduğunu henüz açıklamadı. 2 binden fazla aracın Avrupa yollarına hangi tarihe kadar çıkacağına ilişkin kesin bir takvim de paylaşılmadı.

Direksiyonda insan olmayacak

Pony.ai’nin sağlayacağı araçlar Seviye 4 otonom sürüş teknolojisine dayanıyor. Bu sistem, belirlenmiş çalışma alanları ve koşullar içerisinde aracın insan müdahalesine ihtiyaç duymadan yolculuğu gerçekleştirebilmesine olanak tanıyor.

Uber ise kendi uygulaması üzerinden rezervasyon, ödeme ve müşteri hizmetlerini sağlayacak. Günlük filo işletmesinin ise her ülkede seçilecek yerel ortaklar tarafından üstlenilebilmesi planlanıyor.

Böylece Uber’in kendisi binlerce otomobile doğrudan sahip olmak yerine teknoloji şirketleri ve yerel filo işletmecileriyle çalışan bir model kuruyor.

Uber insan sürücülerden tamamen vazgeçmiyor

2 bin robotaksilik plan, taksi ve özel ulaşım sektöründe istihdam tartışmasını da beraberinde getiriyor. Ancak Uber’in açıkladığı model, mevcut insan sürücülerinin kısa vadede sistemden çıkarılması anlamına gelmiyor.

Şirket robotaksileri, büyümeye devam eden insan sürücü ağıyla birlikte çalışan hibrit bir sistemin parçası olarak konumlandırıyor. Robotaksilerin belirli şehirlerde ve belirli çalışma bölgelerinde devreye alınması bekleniyor.

Bununla birlikte sürücüsüz araçların ticari ölçekte yayılması, uzun vadede ulaşım platformlarının en önemli maliyet kalemlerinden biri olan sürücü maliyetlerinin nasıl değişeceğine ilişkin tartışmayı büyütüyor.

Çin teknolojisi Avrupa yollarına çıkıyor

Anlaşmanın bir diğer dikkat çekici yönü ise Avrupa’daki otonom araç yarışında Çinli şirketlerin giderek daha görünür hale gelmesi.

Pony.ai, Çin’in Pekin, Şanghay, Guangzhou ve Shenzhen kentlerinde ücretli ve tamamen sürücüsüz robotaksi hizmetleri yürütüyor. Şirket, bu pazarlarda edindiği deneyimi Avrupa’ya taşımaya çalışıyor.

Avrupa ise sürücüsüz ulaşım konusunda ABD ve Çin’e kıyasla daha yavaş ilerledi. Farklı ülkelerdeki mevzuat, şehirlerin karmaşık yol yapıları ve güvenlik onayları geniş ölçekli robotaksi kullanımının önündeki en önemli engeller arasında bulunuyor.

Avrupa’da robotaksi yarışı hızlanıyor

Uber yalnızca Pony.ai ile çalışmıyor. Şirket, farklı ülkelerde çok sayıda otonom sürüş şirketiyle ortaklık kurarak sürücüsüz araçları kendi platformuna eklemeye çalışıyor.

Londra’da İngiliz teknoloji şirketi Wayve ile robotaksi hizmetine hazırlanan Uber, Avrupa’da farklı teknolojilerin aynı platform altında yarışabileceği bir model oluşturuyor.

Bu yaklaşım Uber’i kendi otonom sürüş teknolojisini sıfırdan geliştiren bir şirketten çok, sürücüsüz araç üreticilerini milyonlarca yolcuyla buluşturan küresel bir dağıtım platformuna dönüştürüyor.

Sıradaki durak Orta Doğu

Uber ile Pony.ai’nin genişleyen anlaşması Avrupa ile sınırlı kalmayacak. Şirketler robotaksi ortaklığını Orta Doğu ülkelerine de taşımayı planlıyor.

Hangi ülkelerin ve şehirlerin programa dahil edileceği henüz açıklanmadı. Yeni pazarların aşamalı olarak duyurulacağı belirtildi.

2 binden fazla araçlık Avrupa planı hayata geçtiğinde ise robotaksi sektörü küçük deneme filolarından binlerce aracın çalıştığı ticari ağlara doğru önemli bir eşik geçmiş olacak.

Dünya

Miras kalan taşınmazların satışı konusunda yaşanan anlaşmazlıkların azaltılmasını amaçlayan düzenlemeyle, mirasçıların ortaklığı sona erdirmek istemesi halinde uygulanacak süreç değiştirildi.

Önceki uygulamada miras kalan bir taşınmazın aile içinde gönüllü olarak satılabilmesi için tüm mirasçıların onayı gerekiyordu. Mirasçılardan birinin dahi satışa onay vermemesi durumunda süreç zaman zaman mahkemeye taşınıyordu.

İcra ve İflas Kanunu'nun 114'üncü maddesinde yapılan değişiklikle bu konuda yeni bir uygulamaya geçildi. Buna göre, mirasçıların ortaklığı sona erdirmek istemesi halinde taşınmazın satışı ilk olarak aile içine yapılacak.

Satış öncesinde taşınmazın değeri eksper tarafından belirlenecek.

Sosyal medyadaki emlak ilanlarına düzenleme

Bakanlığın emlak sektörüne yönelik bir diğer düzenlemesi ise sosyal medya üzerinden yayımlanan ilanları kapsıyor.

Bir süredir emlakçıların sosyal medya üzerinden ilan paylaşmasına izin verilmezken, yeni düzenlemeyle yetki alınan taşınmazlar için istisna getirildi.

Buna göre yetkili kişiler, Elektronik İlan Doğrulama Sistemi ile uyumlu emlak ilanlarını sosyal medya platformları üzerinden paylaşabilecek.

Dünya

Açıklamada, yeşil, sürdürülebilir ve sosyal sermaye piyasası araçları rehberinin yeşil, sürdürülebilir ve sosyal tahvil alanında finansal piyasalarda en yaygın kabul gören ve küresel standart haline gelen Uluslararası Sermaye Piyasaları Derneği'nin yeşil tahvil ilkeleri, sürdürülebilir tahvil ilkeleri ile sosyal tahvil ilkeleri esas alınarak hazırlandığı aktarıldı.

Bu rehberle yeşil, sürdürülebilir ve sosyal sermaye piyasası araçları, yeşil ve sosyal projeler, yeşil, sürdürülebilir ve sosyal sermaye piyasası aracı çerçeve belgesi, raporlamalar ve dış değerlendirme hizmetleri konularında düzenlemelerin yapılmakta olduğuna işaret edildi.

- Uluslararası sürdürülebilirlik bağlantılı tahvil ilkeleri esas alınarak hazırlandı

Açıklamada, sürdürülebilirlik temalı ihraçların çeşitlendirilmesi amacıyla uluslararası sürdürülebilirlik bağlantılı tahvil ilkeleri esas alınarak hazırlanan "Sürdürülebilirlik Bağlantılı Sermaye Piyasası Araçları Rehberi" Kurul Karar Organı'nın i-SPK 128.29 sayılı ilke kararı ile kabul edildiği anımsatıldı.

Sosyal projelerin de rehbere dahil edilmesiyle sosyal temalı sermaye piyasası araçlarının ihracının mümkün hale geldiği belirtilen açıklamada, "Yeni bir araç olarak sürdürülebilirlik bağlantılı sermaye piyasası araçlarına yönelik düzenleme yapılmıştır. Önceki rehberden farklı olarak dış değerlendirme hizmetleri yalnızca ikinci taraf görüşü ve doğrulama hizmeti olarak belirlenmiştir. Kurula başvuru süreci, özel durum açıklamalarına ilişkin yükümlülükler ve raporlamalara ilişkin esaslar yeniden gözden geçirilerek daha açık, anlaşılır hale getirilmiş ve ilgili süreler belirlenmiştir." ifadelerine yer verildi.

Kurul ücretlerinde yüzde 50 oranında indirime gidilmesine karar verildi

Açıklamada, yeşil, sürdürülebilir ve sosyal sermaye piyasası aracı ile sürdürülebilirlik bağlantılı sermaye piyasası aracı çerçeve belgelerinde bulunması gereken asgari unsurların belirlendiği ifade edildi.

Sürdürülebilirlik bağlantılı sermaye piyasası araçlarının ihracına ilişkin olarak temel performans göstergelerinin seçimi, sürdürülebilirlik performans hedeflerinin belirlenmesi, sermaye piyasası araçlarının özellikleri, raporlama ve doğrulama olmak üzere 5 temel bileşenin öngörüldüğü kaydedildi.

Sürdürülebilirlik bağlantılı sermaye piyasası araçlarında, bir hedef ve bu hedef doğrultusunda stratejilerin belirlenerek ihraç gerçekleştirilmesinin düzenlendiği bildirilen açıklamada, "İhraççılar, önceden tanımlanmış, ölçülebilir ve olabildiğince kıyaslanabilir, belirli zaman çizelgesi ile takip edilen sürdürülebilirlik hedefleri ve temel performans göstergeleri belirlenmesi ve bunların performansının dış değerlendirme ile doğrulanması konusunda teşvik edilmektedir. Ayrıca belirtilen hedeflerin gerçekleşip gerçekleşmemesine bağlı olarak sermaye piyasası araçlarının kupon ödemelerinde veya diğer finansal veya yapısal özelliklerinde değişiklik yapılabilmesi öngörülmüştür." ifadelerine yer verildi.

Açıklamada ayrıca, Kurul Karar Organı'nın i-SPK 128.29 sayılı ilke kararı ile çevreye, sürdürülebilirliğe, topluma olumlu etki edecek yatırımların sermaye piyasası yoluyla finansmanının teşvik edilmesi için, rehberler kapsamındaki sermaye piyasası araçlarının ihracında sermaye piyasası mevzuatının ilgili hükümleri uyarınca alınacak Kurul ücretlerinde yüzde 50 oranında indirime gidilmesine karar verildiği belirtildi.

Ekonomim

ABD tarifeleri ve Çin rekabetiyle de mücadele eden Avrupa ekonomisinin önündeki risklere aşırı sıcaklar ve enerji maliyetleri de eklendi.

Nükleer enerji üretimi sıcaklara takıldı

Romanya’nın devlete ait nükleer enerji üreticisi Nuclearelectrica, Tuna Nehri’ndeki su seviyesinin rekor düzeyde düşmesi nedeniyle faaliyetteki tek reaktörünü elektrik şebekesinden ayırmaya başladı.

Nükleer santral ekipmanlarının soğutulmasında kullanılan Tuna’daki su seviyesinin gerilemesi enerji üretimini doğrudan etkiledi. Romanya, ağustos ayı boyunca enerji acil durumu ilan ederken işletmeler ve hanelerden tüketimlerini gönüllü olarak azaltmaları istendi.

Benzer sorunlar Fransa ve Macaristan’da da görüldü. Düşük nehir seviyeleri ve yüksek sıcaklıklar nedeniyle iki ülkede nükleer enerji üretiminde kesintiye gidildi.

Avrupa'ya 180 milyar euroluk fatura

Hollanda merkezli Triodos Bank’ın tahminine göre aşırı sıcakların Avrupa ekonomisine yalnızca bu yıl çıkaracağı fatura 180 milyar euroyu bulabilir.

Bu rakam Avrupa Birliği ekonomisinin yaklaşık yüzde 1’ine karşılık geliyor. Tahmin gerçekleşirse sıcakların neden olduğu ekonomik kayıp, AB'nin bu yıl için beklenen ekonomik büyümesinin neredeyse tamamını silebilecek büyüklüğe ulaşacak.

Bankaya göre en büyük ekonomik kaybın iş gücü verimliliğindeki gerilemeden kaynaklanması bekleniyor. Tarım, enerji ve ulaştırmada yaşanan aksaklıklar da ekonomiye ek yük getirecek.

Avrupa’nın geniş bir bölümü yılın beşinci sıcak hava dalgasıyla mücadele ederken İngiltere, Fransa, İspanya ve İtalya'nın bazı bölgelerinde aşırı sıcak uyarıları yapıldı.

AB'nin iklim izleme servisi Copernicus'a göre Batı Avrupa, kayıtlardaki en sıcak haziran ve temmuz aylarını geçirdi. Paris'te aşırı sıcaklar nedeniyle Eyfel Kulesi ve Louvre Müzesi bazı günlerde ziyaretçilere normalden erken kapatıldı.

Almanya'da Ren Nehri alarm veriyor

Kuraklığın ekonomik etkileri Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya'da da hissediliyor.

Sanayi ürünlerinin taşınmasında kritik öneme sahip Ren Nehri'nde su seviyelerinin rekor düzeylere gerilemesi ulaşımı zorlaştırdı.

ING ekonomistlerinin hesaplamasına göre Ren'deki düşük su seviyesi, Almanya'nın bu yılki ekonomik büyümesinden 0,3 puan götürebilir. Yüzde 1'in altında büyüyen Alman ekonomisi açısından söz konusu kayıp dikkat çekici bir büyüklüğe işaret ediyor.

Alman kimya devi BASF de nehir taşımacılığındaki sorunlar nedeniyle bazı kritik hammaddelerin tedarikinin kısıtlandığını açıkladı. Şirket, bazı kimyasal ürünlerde siparişleri karşılamakta güçlük yaşayabileceği uyarısında bulundu.

BASF, taşımacılığın bir bölümünü kamyon ve demiryoluna kaydırırken sığ sularda hareket edebilen özel gemilerin kullanımını da artırdı.

Bazı Alman eyaletleri ise tedarik zincirindeki aksamaları azaltmak amacıyla kamyonlara yönelik pazar günü sürüş yasaklarını geçici olarak askıya aldı.

Çiftçiler gece 3'te tarlaya giriyor

Aşırı sıcaklar tarım sektöründe de çalışma düzenini değiştirmeye başladı.

İngiltere'deki aile işletmesi Rookery Farm, ürünlerin aşırı kurumasını önlemek ve gerekli nem seviyesini korumak amacıyla hasadı sabaha karşı saat 03.00'te gerçekleştiriyor.

Kuraklığın tarımsal verimi düşürmesinin önümüzdeki dönemde gıda fiyatları üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturabileceği belirtiliyor.

Avrupa'nın gözü şimdi kış aylarında

Sıcakların yanında Avrupa ekonomisini bekleyen bir diğer önemli risk ise doğal gaz fiyatları.

İran savaşının ardından küresel enerji ticaretinde yaşanan aksaklıklar doğal gaz fiyatlarını yukarı taşıdı. Avrupa'nın gösterge doğal gaz kontratı megavatsaat başına 61 euro seviyesine yükselirken, geçen yılın aynı döneminde fiyat yaklaşık 32 euro seviyesindeydi. Böylece doğal gaz fiyatı bir yıl içinde neredeyse iki katına çıktı.

Gas Infrastructure Europe verilerine göre AB genelindeki doğal gaz depolarının doluluk oranı yüzde 59 seviyesinde bulunuyor. Bu oran yılın bu dönemi için uzun yıllar ortalamasının altında kalırken, Rusya'nın Avrupa'ya gaz sevkiyatını azaltmaya başladığı 2021 yazındaki seviyelere yakın seyrediyor.

Hürmüz Boğazı endişesi büyüyor

Enerji piyasasındaki en önemli risklerden biri Hürmüz Boğazı olmaya devam ediyor.

Boğazın fiilen kapalı olması, tankerlerle taşınan küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkiliyor. Bölgeden çıkabilen sınırlı sayıdaki LNG kargosunun ise büyük ölçüde Asya pazarına yöneldiği belirtiliyor.

Avrupa açısından yaz ayları, kış öncesinde doğal gaz depolarının doldurulduğu kritik dönem olarak öne çıkıyor. Ancak Asya'daki güçlü talep ve yüksek fiyatlar, ABD gibi alternatif kaynaklardan çıkan LNG kargolarının da Avrupa yerine Asya'ya gitmesine yol açabilir.

Uzmanlar mevcut koşulların 2022'de yaşanan enerji krizinin tekrarlanacağı anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Avrupa'nın doğal gaz tüketimi 2021 seviyelerine göre yaklaşık yüzde 20 daha düşük durumda.

Buna rağmen Hürmüz Boğazı'nın kış aylarında da kapalı kalması halinde Avrupa'da doğal gaz fiyatlarının çok yüksek seviyelere çıkabileceği ve hanelerin enerji faturalarının yeniden ciddi biçimde artabileceği belirtiliyor.

Dünya

SMIC, arzın sıkıştığı bazı ürünlerde daha yüksek fiyatlar üzerinde müşterileriyle anlaşırken ikinci çeyrekte ortalama satış fiyatlarının yükselmesi şirketin gelirlerini de destekledi. Yönetim, yapay zekânın yarattığı talebin yılın ikinci yarısında da devam edeceğini öngörüyor.

Kâr üç kattan fazla arttı

SMIC’in ikinci çeyrekte ana ortaklık payına düşen kârı 479,2 milyon dolara çıktı. Şirket geçen yılın aynı döneminde 132,5 milyon dolar kâr açıklamıştı.

Böylece kâr yıllık bazda yüzde 261,7 artış gösterdi. Açıklanan rakam piyasa beklentilerinin de belirgin biçimde üzerinde gerçekleşti.

Şirketin toplam dönem kârı ise 733,2 milyon dolara ulaşırken faaliyet kârı 534,2 milyon dolar oldu. Faaliyet kârındaki yıllık artış yüzde 254’ü aştı.

Gelir ilk kez 3 milyar doları geçti

Çip talebindeki güçlenme şirketin satışlarına da doğrudan yansıdı. SMIC’in ikinci çeyrek geliri 3 milyar 5,6 milyon dolara yükseldi.

Gelir geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 36,1, yılın ilk çeyreğine göre ise yüzde 20 arttı.

Şirket, gelirdeki çeyreklik artışın temel nedenleri arasında daha fazla wafer sevkiyatı, yükselen ortalama satış fiyatı ve ürün karmasındaki değişimi gösterdi.

Brüt kâr da 449,8 milyon dolardan 760,6 milyon dolara çıkarak yıllık yüzde 69,1 yükseldi. Brüt kâr marjı ise yüzde 20,4’ten yüzde 25,3’e ulaştı.

Fabrikalar yüzde 94’e yakın dolu

Asıl dikkat çekici sinyal üretim tarafında geldi. SMIC’in kapasite kullanım oranı ikinci çeyrekte yüzde 93,7’ye çıktı. Bu oran ilk çeyrekte yüzde 93,1, geçen yılın aynı döneminde ise yüzde 92,5 seviyesindeydi.

Şirket aynı dönemde yaklaşık 2,87 milyon adet 8 inç eşdeğeri wafer sevk etti. Sevkiyatlar bir önceki çeyreğe göre yüzde 14,4, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 20,1 arttı.

Aylık üretim kapasitesi de 1 milyon 96 bin 500 adet 8 inç eşdeğeri wafer seviyesine yükseldi.

Yüksek kapasite kullanım oranı, yapay zekâ yatırımlarının oluşturduğu talebin yalnızca gelişmiş yapay zekâ işlemcilerini değil, elektronik cihazlarda kullanılan daha geniş bir çip grubunu da sıkıştırdığını gösteriyor.

Yapay zekâ bir çipi değil bütün zinciri etkiliyor

Yapay zekâ yatırımlarının ilk etkisi gelişmiş grafik işlemcileri ve yüksek bant genişlikli belleklerde görülmüştü. Ancak sektörün geldiği noktada baskı daha geniş bir alana yayılıyor.

Büyük üreticilerin fabrikalarını yapay zekâ bağlantılı ürünlere ayırması, güç yönetimi, bağlantı, otomotiv ve tüketici elektroniğinde kullanılan daha geleneksel çiplerde de kapasite sorununa yol açıyor.

SMIC de daha önce arzın kısıtlı olduğu bazı ürünlerde müşterilerle daha yüksek fiyatlar üzerinde anlaşmaya başladığını açıklamıştı.

İkinci çeyrek sonuçları bu fiyatlama gücünün finansal rakamlara taşındığını gösterirken, şirketin ortalama satış fiyatındaki yükseliş gelir artışının temel nedenlerinden biri oldu.

Çin fabrikalarına sipariş kayıyor

Küresel kapasite sıkışıklığının Çin açısından başka bir sonucu daha ortaya çıkıyor.

Yapay zekâ, bellek ve yüksek bant genişliği gerektiren ürünlerin küresel fabrikalarda giderek daha fazla kapasite kullanması, daha geleneksel çiplerin üretileceği alanı daraltıyor.

Bu nedenle bazı uluslararası müşterilerin üretim siparişlerini yeniden Çin’deki fabrikalara yönlendirdiği görülüyor.

SMIC yönetimi mayıs ayında, yurt dışındaki müşterilerden gelen siparişlerin arttığını ve Çin’in hâlâ üretim kapasitesinin bulunabildiği az sayıdaki pazardan biri olduğunu açıklamıştı.

Şirketin ikinci çeyrek gelirlerinin yüzde 90,2’si Çin’den gelirken Amerika’nın payı yüzde 8,2, Avrasya’nın payı ise yüzde 1,6 oldu.

Otomotiv çiplerinin payı büyüyor

SMIC’in gelir dağılımı, talebin hangi alanlarda güçlendiğine ilişkin de önemli ipuçları veriyor.

Tüketici elektroniği, wafer gelirlerinin yüzde 44,2’sini oluşturarak ilk sırada yer aldı. Akıllı telefonların payı yüzde 16,9 olurken bilgisayar ve tabletlerin payı yüzde 15,6 seviyesinde gerçekleşti.

Sanayi ve otomotiv uygulamalarının payı ise geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 10,6’dan yüzde 16,5’e yükseldi.

Bu değişim, çip talebindeki sıkışmanın yalnızca veri merkezleri veya akıllı telefonlarla sınırlı kalmadığını gösteriyor.

SMIC yeni kapasiteyi hızlandıracak

Şirket talebin kısa sürede ortadan kalkmasını beklemiyor. Yönetim, yapay zekâ sektörünün oluşturduğu ivme ve diğer çip kategorilerine yayılan etkilerin yılın ikinci yarısında sürmesini beklediğini açıkladı.

SMIC bu nedenle mevcut üretim kapasitesini daha esnek kullanmayı ve devreye alınacak yeni kapasitenin onay süreçlerini hızlandırmayı planlıyor.

Şirket yalnızca ikinci çeyrekte 1,84 milyar dolarlık sermaye harcaması gerçekleştirdi.

Üçüncü çeyrek için de büyümenin devam etmesi bekleniyor. SMIC, gelirinin önceki çeyreğe göre yüzde 2 ila yüzde 4 daha artacağını, brüt kâr marjının ise yüzde 26-28 aralığına çıkacağını öngörüyor.

Yapay zekâ yatırımları hız kesmezken çip sektöründeki yeni soru artık yalnızca ne kadar işlemci üretilebileceği değil. Üretim kapasitesinin hangi ürünlere ayrılacağı ve bunun elektronik sektörünün geri kalanında fiyatları ne kadar yukarı taşıyacağı da giderek daha kritik hale geliyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Altın fiyatları cuma günü düşüş kaydetti. Değerli metal, son 10 haftanın en yüksek seviyesini gördükten sonra kazanımlarının bir bölümünü geri verdi.

Piyasalar, Fed’in daha ılımlı para politikası sinyallerini değerlendirirken, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik girişimlerdeki belirsizlik de altın fiyatları üzerinde etkili oldu.

Altın fiyatlarında son durum

İç ve dış piyasayı etkileyen altın ve döviz kurundaki değişimler merakla takip ediliyor. Vatandaşlar günün ilk saatlerinden itibaren “Gram altın, çeyrek altın, ons altın fiyatı bugün ne kadar?” araştırmaları yapıyor.

İşte 14 Ağustos 2026 Cuma gününün ilk saatlerinde güncel altın fiyatları tablosu…

Güncel altın satış fiyatları

* Gram altın satış fiyatı: 6.661,02 TL

* Çeyrek altın satış fiyatı: 10.895,00 TL

* Yarım altın satış fiyatı: 21.791,00 TL

* Tam altın satış fiyatı: 43.739,96 TL

* Cumhuriyet altını satış fiyatı: 43.408,00 TL

* Gremse altın satış fiyatı: 109.685,33 TL

* Ons altın satış fiyatı: 4.323,33 dolar

Aleyna Harman-Ekonomim

İlgide kayıtlı özelge talep formlarınızda, avukatlık hizmetinizi yürütmek için sanal ofis kullandığınız belirtilerek, söz konusu sanal ofis için yılda bir defa fatura karşılığı yapmış olduğunuz paylaşımlı sanal ofis kullanım hizmet bedeline ilişkin ödemenin gider konusu yapılıp yapılamayacağı hususunda Defterdarlığımız görüşü talep edilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;

- "Serbest meslek kazancının tarifi" başlıklı 65 inci maddesinde, "Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.

...",

- "Serbest meslek kazancının tespiti" başlıklı 67 nci maddesinin birinci fıkrasında, "Serbest meslek kazancı bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır."

hükümleri yer almaktadır.

Aynı Kanunun "Mesleki giderler" başlıklı 68 inci maddesinde ise serbest meslek kazancının tespitinde hasılattan indirilecek giderler bentler halinde sayılmış olup maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen genel giderlerin serbest meslek kazancının tespitinde hasılattan indirilebileceği hükme bağlanmış olup söz konusu genel giderlerin serbest meslek kazancının tespitinde gider olarak indirilebilmesi için kazancın elde edilmesi ve idamesi ile açık ve doğrudan bir bağının bulunması, yapılan işin mahiyetine uygun olması ve iş hacmi ile mütenasip olması gerekmektedir.

Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, faaliyetinizi yürütmek üzere paylaşımlı sanal ofis kullanım hizmeti veren firmadan almış olduğunuz hizmet için yıllık olarak ödemiş olduğunuz bedelin Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında mesleki kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Kişisel Verileri Koruma Kurumu, sadakat kartlarının kart sahibinin bilgisi ve rızası dışında başka kişiler tarafından kullanılmasının önüne geçmek amacıyla oluşturulması gereken güvenlik sistemleri için verilen süreyi uzattı.

Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre işletmelerin yeni düzenlemeye uyum sağlaması için 28 Şubat 2027’ye kadar süreleri olacak.

Sadakat kartlarında doğrulama dönemi

KVKK, daha önce aldığı ilke kararıyla alışverişlerde kullanılan sadakat kartlarına ilişkin doğrulama mekanizmalarının oluşturulmasını istemişti.

Düzenlemenin temel amacı, sadakat kartlarının kart sahibinin bilgisi ve rızası dışında başka kişiler tarafından kullanılmasının önüne geçmek.

Bu kapsamda veri sorumlularına gerekli doğrulama sistemlerini oluşturabilmeleri için 6 aylık uyum süresi tanınmıştı.

28 Ağustos’ta sona erecekti

İşletmelere tanınan mevcut uyum süresinin 28 Ağustos 2026'da sona ermesi planlanıyordu. Ancak sektörden gelen taleplerin ardından KVKK süreyi yeniden değerlendirdi.

Kurum, uyum için daha fazla zamana ihtiyaç bulunduğunu dikkate alarak son tarihi 28 Şubat 2027’ye erteledi. Karar oy birliğiyle alındı.

Böylece sadakat kartlarıyla ilgili güvenlik ve doğrulama mekanizmalarını henüz tamamlamayan işletmelere yaklaşık 6 aylık ek süre verilmiş oldu.

Yeni takvime göre veri sorumlularının gerekli sistemleri 28 Şubat 2027’ye kadar düzenlemeye uygun hale getirmesi gerekecek.

Düzenlemenin odağında sadakat kartlarının üçüncü kişiler tarafından kart sahibinin bilgisi ve rızası dışında kullanılmasının engellenmesi bulunuyor.

KVKK'nın kararıyla işletmelerin gerekli doğrulama ve güvenlik mekanizmalarını hayata geçirmeleri için tanınan süre uzatılırken, yeni uygulamaya geçiş için son tarih 28 Şubat 2027 olarak belirlendi.

Vergi mevzuatımızda bu gelirlerin önemli bir bölümü için ayrı bir düzenleme bulunuyor: Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/B maddesi.

Kamuoyunda zaman zaman “YouTuber istisnası” olarak adlandırılsa da 20/B artık bunun çok ötesinde.

20/B’nin kapsamı 2024’te genişledi

Düzenlemenin ilk halinde sosyal ağ sağlayıcıları üzerinden metin, görüntü, ses ve video gibi içerikler paylaşan sosyal içerik üreticilerinin kazançları, mobil cihazlar için uygulama geliştirenlerin elektronik uygulama paylaşım ve satış platformlarından elde ettikleri kazançlar kapsama alınmıştı.

7491 sayılı Kanun’la kapsam genişletildi. 1 Ocak 2024’ten itibaren internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden içerik paylaşanların yanında, bu ortamlar üzerinden bireysel kurs, eğitim, veri işleme ve geliştirme, ürün tanıtımı gibi hizmetlerden kazanç sağlayan gerçek kişiler de 20/B kapsamına girdi.

Buradaki “gibi” ifadesi önemli. Kanunda yapılan sayım sınırlı değil. Bu nedenle internet üzerinden ortaya çıkan yeni hizmet modellerinin de niteliğine bakılarak 20/B kapsamında değerlendirilmesi mümkün.

Peki, sistem nasıl işliyor?

İstisnadan yararlanmak isteyen kişinin önce bağlı olduğu vergi dairesinden istisna belgesi alması gerekiyor. Sonrasında Türkiye’de kurulu bir bankada bu faaliyete ilişkin hesap açılıyor ve kapsamdaki faaliyetlerden elde edilen hasılatın tamamı bu hesap üzerinden tahsil ediliyor.

Banka, hesaba aktarılan hasılat üzerinden yüzde 15 gelir vergisi kesiyor.

2026 yılı için önemli rakam 5 milyon 300 bin TL.

Burada hasılat-kazanç ayrımına dikkat etmek gerekiyor. Bankanın yüzde 15 tevkifatı hesaba aktarılan hasılat üzerinden yapılırken, Kanundaki 5 milyon 300 bin TL’lik sınır kazanç toplamı üzerinden belirleniyor.

Kazanç toplamı bu tutarı aşmıyorsa bu kazançlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmiyor. Başka gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de 20/B kapsamındaki kazançlar beyannameye dahil edilmiyor.

5 milyon 300 bin TL aşılırsa?

Bu defa kazancın tamamının yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilmesi gerekiyor. Bankanın yıl içinde kestiği yüzde 15 vergiler de beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup ediliyor.

Başka bir ifadeyle, belirlenen sınırın altında banka kesintisiyle tamamlanan vergileme, sınır aşıldığında yıllık beyan ve artan oranlı gelir vergisi tarifesine taşınıyor.

KDV tarafında ise durum farklı. KDV Kanunu’nun 17/4-a maddesi, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/B maddesi kapsamında vergilendirilen kazançlara konu teslim ve hizmetleri KDV’den istisna ediyor. 20/B kapsamındaki kazancın yıllık sınırı aşması nedeniyle beyanname verilmesinin bu KDV istisnasına etkisi yok.

GİB’in yeni özelgeleri ne söylüyor?

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın temmuz ayında internet sitesinde yayımladığı özelgeler dikkat çekici örnekler içeriyor.

Özelgelerden birinde mükellef, Instagram ve YouTube üzerinden yemek tarifleri paylaşarak sosyal içerik üreticiliği yapıyor. Bunun yanında takipçilerine bir mobil uygulamayı tanıtıyor ve uygulamayı indirip üye olan her kullanıcı üzerinden gelir elde ediyor.

Burada para Instagram veya YouTube’dan gelmiyor. Gelir, başka bir uygulamaya kullanıcı yönlendirilmesi karşılığında elde ediliyor.

İdare, yukarıda açıkladığımız şartların yerine getirilmesi halinde bu kazancın da mükerrer 20/B kapsamında değerlendirilebileceğini belirtiyor.

Bence özelgenin dikkat çekici tarafı da burası. Çünkü dijital ekonomide artık klasik reklam gelirinin yanında satış ortaklığı, yönlendirme, üyelik veya performansa bağlı ödeme modelleri giderek yaygınlaşıyor.

İnternetten eğitim verenler açısından da önemli

Bir başka özelgede Instagram üzerinden e-kitap tanıtımı, internetten e-kitap satışı ve Zoom üzerinden kişisel gelişim kursları verilmesi ele alınıyor.

Özellikle internet üzerinden verilen kurs ve eğitimler açısından 2024’te yapılan değişikliğin uygulamadaki karşılığını burada görüyoruz. Bireysel kurs ve eğitim hizmetleri artık Kanunda açıkça örnek verilen faaliyetlerden.

Ancak kişinin internet üzerinden birkaç farklı iş yapması, bütün gelirlerinin otomatik olarak 20/B’ye gireceği anlamına gelmiyor. Hangi gelirin hangi faaliyetten doğduğuna ayrıca bakmak gerekiyor.

Ödemenin adı değil, neyin karşılığında yapıldığı önemli

Dijital dünyada gelir sadece reklam bedelinden ibaret değil. Sponsorluk, ürün tanıtımı, tıklama başına ödeme, satıştan komisyon, kullanıcı veya üyelik başına ödeme gibi çok farklı modeller var.

Özelgeler, ödemenin adından çok geliri doğuran faaliyetin niteliğinin önem taşıdığını gösteriyor. Sosyal medya üzerinden yapılan bir tanıtımın karşılığının sabit reklam bedeli yerine satış veya yönlendirme başına ödenmesi tek başına 20/B uygulamasına engel değil.

Her internet geliri 20/B’ye girmez

Bir kazancın internet üzerinden elde edilmesi, tek başına 20/B kapsamında olduğu anlamına gelmiyor. Faaliyetin içerik üretimi, bireysel kurs ve eğitim, veri işleme ve geliştirme, ürün tanıtımı veya mobil uygulama geliştirme gibi maddede öngörülen faaliyetlerle bağlantısının bulunması gerekiyor.

Üstelik aynı kişinin bazı gelirleri 20/B kapsamındayken bazı gelirleri kapsam dışında kalabilir. Özellikle birden fazla gelir kanalı bulunanların her faaliyeti ayrı değerlendirmesinde fayda var.

Gelir İdaresi’nin temmuz ayında yayımladığı özelgeler bize şunu gösteriyor: 20/B artık sadece YouTube veya Instagram’dan reklam geliri elde edenleri ilgilendiren bir düzenleme değil. İnternetten eğitim verenden ürün tanıtana, uygulama geliştirenden başka bir uygulamaya kullanıcı yönlendirene kadar oldukça geniş bir alan var.

Ama sınırın nerede çizileceği her zaman bu kadar kolay değil.

Bu nedenle internetten gelir elde edenlerin “Yüzde 15 vergi kesiliyor, konu kapanıyor” demeden önce şu soruya cevap vermesi gerekiyor:

Benim elde ettiğim kazanç gerçekten mükerrer 20/B kapsamında mı?

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.