"Programda kesinti olacak mı?" sorusu üzerine Yılmaz, "Programda kesinti söz konusu değil. Programın genel çerçevesi belli o istikamette ilerliyoruz. Asıl olan programdır. Program doğruysa dış etkiler belli sürelerde programa olumlu veya olumsuz etkide bulunabilirler. Siz programınıza uyduğunuz sürece hedeflerinize ulaşırsınız" ifadelerini kullandı.

İHA

Kuruluş, söz konusu kararın Türkiye'nin uzun vadeli kredi notu görünümünün de "Pozitif"ten "Durağan"a çekilmesini takiben alındığını bildirdi.

Fitch, kamuya bağlı bir kuruluş olarak değerlendirdiği TVF'nin notunu, ülke notuyla eşitlediğini ve bunun, olağanüstü durumda kamu desteğinin "neredeyse kesin" olduğu görüşüne dayandığını ifade etti. Bu değerlendirme, fonun "b+" seviyesindeki bağımsız kredi profiliyle birlikte ele alındı.

Kuruluş, "neredeyse kesin" destek varsayımının, güçlü karar alma ve denetim mekanizmaları, kamu politikası rolünün korunması ve bulaşma riski gibi unsurlarda "çok güçlü", geçmiş destek örneklerinde ise "güçlü" değerlendirmelere dayandığını belirtti. Diğer temel not belirleyici unsurların ise değişmediği ifade edildi.

Ekonomim

"Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3'üncü Maddesinin (h) Bendi Kapsamında Yurt Dışından Gerçekleştirilecek Beşeri Tıbbi Ürün Alımları ve Bunlara İlişkin Hizmet Alımlarına Dair Usul ve Esaslar"a ilişkin Cumhurbaşkanı kararı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kararla, SGK tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3'üncü maddesinin (h) bendine göre şahsi tedavi için 984 sayılı Ecza Ticarethaneleriyle Sanat ve Ziraat İşlerinde Kullanılan Zehirli ve Müessir Kimyevi Maddelerin Satıldığı Dükkanlara Mahsus Kanun ile 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu kapsamında yurt dışından gerçekleştirilecek beşeri tıbbi ürün alımları ve bunlara ilişkin hizmet alımlarında uygulanacak usul ve esaslar belirlendi.

Buna göre, SGK, bu usul ve esaslara göre yapılacak alımlarda saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olacak.

Bu usul ve esaslar kapsamında şahsi tedavi için yurt dışından temin edilecek beşeri tıbbi ürünlerin genel sağlık sigortasından yararlandırılan kişilere tedavilerini aksatmayacak şekilde ulaştırılması esas olacak.

Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu kurulacak

Yurt dışından gerçekleştirilecek beşeri tıbbi ürün alımları ve bunlara ilişkin hizmet alımlarına yönelik iş ve işlemleri yürütmek amacıyla Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu kurulacak.

Dinamik alım sisteminin kurulması ve yürütülmesi ile diğer usullere göre yapılacak beşeri tıbbi ürün alımları ve bunlara ilişkin hizmet alımlarına yönelik iş ve işlemler Komisyon tarafından yerine getirilecek.

Komisyon tam ve eksiksiz toplanacak ve kararlar oy çokluğuyla alınacak. Komisyon üyeleri kararlarda çekimser kalamayacak. Komisyon başkanı ve üyeleri oy ve kararlarından sorumlu olup, karşı oy kullanan komisyon üyeleri, gerekçelerini Komisyon kararına yazarak imzalayacak.

Komisyon, ilgili birimlerden iletilen tahmini ihtiyaç miktarı, bütçe kısıtlamaları, ilaca özel durumlar, geçmiş dönem sarf miktarı gibi kriterleri dikkate alarak temin edilecek beşeri tıbbi ürün miktarını veya bunlara ilişkin hizmetin niteliklerini ve süresini belirleyerek ihale yetkilisinin onayına sunacak.

Komisyon, ihtiyaç duyulan beşeri tıbbi ürünler ve bunlara ilişkin hizmet alımlarında uygulanacak alım yöntemini, beşeri tıbbi ürüne ilişkin ilaç temin kaynağı listesinde kayıtlı istekli sayısı, ilgili ürün veya hizmet üzerinde herhangi bir özel hak sahibi gerçek veya tüzel kişi bulunması, ihtiyaç miktarı, ihtiyacın ivediliği ve ilgili mevzuatta belirlenmiş esaslar gibi hususları göz önünde bulundurarak belirleyecek ve ihale yetkilisinin onayına sunacak.

İlaç temin kaynağı listesinde, temin edilecek bir beşeri tıbbi ürün için birden fazla istekli bulunması halinde, dinamik alım sisteminin kullanılması esas olacak. Ancak Komisyon, alıma konu beşeri tıbbi ürüne özgü şartları göz önünde bulundurarak farklı bir alım yöntemi kullanılmasına da karar verebilecek.

İlgili listede bulunmayan beşeri tıbbi ürünler ile bu listede bulunan beşeri tıbbi ürünlere alternatif olan ürünlerin tespit edilmesi amacıyla veya SGK Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü tarafından gerekli görülecek hallerde piyasa araştırması yapılabilecek.

SGK tarafından yurt dışından beşeri tıbbi ürün temin edilebilecek ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen kriterleri sağlayanlar, başvuruda bulunmaları halinde ürün bazında ilaç temin kaynağı listesine kaydedilecek.

İlaç temin kaynağı listesine kaydedilmek için başvuru yapanların, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından yurt dışından ilaç teminine yönelik olarak belirlenen kriterleri sağlaması ve son 2 yıl içinde SGK ile imzaladığı sözleşmelerin yasak fiil ve davranışlar nedeniyle feshedilmemiş olması gerekecek.

Dinamik alım sistemi kurulabilecek

Yurt dışından temin edilecek beşeri tıbbi ürünlerin alımlarında kullanılmak üzere dinamik alım sistemi kurulabilecek. Dinamik alım sistemi, tüm istekli olabileceklerin başvurusuna açık şekilde ve ön yeterlik dokümanında belirlenen yeterlik kriterlerine göre yapılacak ön yeterlik değerlendirmesine dayalı olarak kurulacak. Ön yeterlik değerlendirmesi aşamasında fiyat teklifi sunulmayacak.

Dinamik alım sistemi kurulduktan sonra her aşamada ön yeterlik kriterlerini sağlayan gerçek veya tüzel kişi adaylar, sisteme katılım başvurusu yapabilecek. Ön yeterlik kriterlerini sağlamadığı tespit edilen adaylar, istenen kriterleri sağlayarak yeniden başvuru yapabilecek. Bir yıl içinde bir beşeri tıbbi ürün için yaptığı ön yeterlik başvurusu 3 kez reddedilen adaylar, aynı takvim yılı içinde aynı beşeri tıbbi ürün için yeniden başvuru yapamayacak.

Dinamik alım sistemi üzerinden yapılacak her bir münferit alım için her bir beşeri tıbbi ürün bazında dinamik alım sistemine kayıtlı olanlar, yeterli süre tanınmak suretiyle teklif vermeye davet edilecek ve davetle birlikte münferit alım dokümanı gönderilecek.

Münferit alım dokümanlarında alımı planlanan beşeri tıbbi ürünlerin etkin madde, farmasötik form ve yitilik gibi nitelikleri ile tahmini alım miktarlarına ve uygulanacaksa fiyat dışı unsurlara yer verilecek.

Teklifler, fiyat ve varsa fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilecek. Tekliflerin münferit alım dokümanına göre değerlendirilmesi neticesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen istekli ile münferit sözleşme imzalanacak.

Dinamik alım sistemi kurulmuş olması SGK'ye alım yapma yükümlülüğü getirmeyecek. Kurum, dinamik alım sistemi kapsamındaki beşeri tıbbi ürünleri bu usul ve esaslarda yer alan diğer alım usullerini kullanmak suretiyle de temin edebilecek...

Alım yöntemleri

Beşeri tıbbi ürünler ve bunlara ilişkin hizmet alımlarına yönelik gerçekleştirilecek ihalelerde açık ihale usulü ya da pazarlık usulü uygulanacak.

Açık ihale usulünde, bütün istekliler teklif verebilirken, pazarlık usulünde, ilan yapılmaksızın SGK tarafından davet edilen istekliler teklifte bulunabilecek.

Açık ihale, "doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması", "Yurt dışından temin edilecek beşeri tıbbi ürünlerin kargo ve gümrük müşavirliği hizmetleri" ve "Yaklaşık maliyeti, 4734 sayılı Kanunun 21'inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirlenen parasal limitin 5 katına kadar olan beşeri tıbbi ürün ve hizmet alımları"nda uygulanacak.

Beşeri tıbbi ürünler ve bunlara ilişkin hizmetler ilan yapılmaksızın ve Komisyon tarafından gerekli görülecek hallerde teminat alınmaksızın davet edilecek istekliler ile fiyat üzerinde görüşme yapılarak doğrudan da temin edilebilecek. Doğrudan temin edilebilecek haller şöyle:

"İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi. Sadece tek bir gerçek veya tüzel kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması. Mevcut hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için ihtiyaç duyulan hizmetlerin süresi üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması. Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan beşeri tıbbi ürün alımları. Kamu kurum ve kuruluşları ile vakıf yükseköğretim kurumlarından yapılacak beşeri tıbbi ürünlere ilişkin hizmet alımları. Beşeri tıbbi ürünlere ilişkin yurt içinden temin edilemeyen veya nitelik ve standartları itibarıyla yurt dışından temin edilmesi zorunlu olan hizmet alımları. Yaklaşık maliyeti, 4734 sayılı Kanunun 22'nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idareler için belirlenen parasal limitin 5 katına kadar olan beşeri tıbbi ürün ve hizmet alımları."

İhalelerde ve dinamik alım sistemi üzerinden gerçekleştirilecek münferit alımlarda, teklif edilen bedelin yüzde 3'ünden az olmamak üzere istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınacak.

Yapılan değerlendirme sonucu ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacak.

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte beşeri tıbbi ürünlere ilişkin hizmet alımlarında işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, beşeri tıbbi ürünlerde ise son kullanma tarihi, teslim süresi ve teklif edilecek ürün miktarı gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenecek.

Bu usul ve esaslar kapsamında gerçekleştirilecek beşeri tıbbi ürün alımları ve bunlara ilişkin hizmet alımlarının sonuçları, en geç 15 iş günü içinde Kamu İhale Kurumuna bildirilecek.

AA

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca Şubat 2024'te hayata geçirilen kampanyanın 31 Aralık 2026'da sona ereceği hatırlatılırken "riskli yapı" olarak ilan edilen tüm konut ve iş yerleri için fırsat devam ediyor. Düzenlemeyle 2025 ve 2026'da ilan edilecek riskli yapıların tamamı, kampanya kapsamındaki devlet desteğinden yararlanabiliyor.

Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'ndan alınan bilgilere göre, kampanya kapsamında İstanbul'un 39 ilçesinde 83 bin bağımsız bölümün dönüşümü sağlandı, 233 bin bağımsız bölüm için ise süreç devam ediyor.

En fazla dönüşüm Bahçelievler'de

Kentsel dönüşümde 7 bin bağımsız bölümün dönüşümünün tamamlandığı Bahçelievler ilk sırada yer alırken, Bahçelievleri 4 bin ile Avcılar, 3 bin ile Zeytinburnu izledi.

Küçükçekmece, Güngören ve Kartal'da 2 bin 500'er bağımsız bölümün dönüşümü tamamlanırken, Sultangazi'de 2 bin, Bağcılar'da 1300, Fatih'te 1200 ve Bayrampaşa'da 1100 bağımsız bölümün kentsel dönüşümü sağlandı.

Destek süreci nasıl işliyor

Kampanya kapsamında hibe ve kredi desteğinden faydalanmak isteyen hak sahiplerinin belirli aşamaları tamamlaması gerekiyor. Bu doğrultuda, yüklenici ile anlaşma sağlanması, riskli yapı tespitinin yapılması, tahliye ve yıkım işlemlerinin gerçekleştirilmesi, yapı ruhsatının alınması ve kat irtifakının kurulması süreçlerinin ardından mülk sahipleri finansal destekten yararlanabiliyor.

AA

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Bakanlık, dar gelirli vatandaşların depreme dayanıklı sağlam ve güvenli konutlara kavuşması için 2003'ten bu yana sosyal konut projeleri yürütüyor.

Bugüne kadar 50 bin, 100 bin ve İlk Evim-250 Bin Sosyal Konut gibi projelerle Türkiye genelinde 1 milyon 750 binden fazla sosyal konut inşa edildi. Bu konutlar 7 milyona yakın dar gelirli vatandaşın, güvenli, sağlam ve modern yuvaları oldu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıkladığı "Ev Sahibi Türkiye" sloganlı Yüzyılın Konut Projesi ile de Türkiye tarihinin en büyük sosyal konut projesi için harekete geçildi.

81 ilde 500 bin sosyal konut inşa edilecek proje kapsamında, en az 2 milyon kişi bu konutlarla daha sağlam, afetlere dirençli, güvenli, modern konutlarda yaşayacak.

En fazla başvuru İstanbul'da

Proje kapsamında şehirlerin barınma ihtiyacı, nüfus yoğunluğu ve ekonomik yapısı dikkate alınarak planlanan 500 bin sosyal konut için başvurular 10 Kasım-19 Aralık 2025'te alındı. Projeye 8 milyon 840 bin kişi başvurdu.

Tüm kriterleri karşılayan 5 milyon 242 bin kişinin başvurusu geçerli kabul edildi. En fazla başvuru ise 1 milyon 235 bin 169 ile İstanbul'da yapıldı.

İstanbul'un gelir ve ödeme şartları farklı tutuldu

Proje kapsamında İstanbul'da başvuru ve ödeme koşulları Anadolu illerinden farklı tutuldu. Hane halkı aylık net geliri İstanbul için en fazla 145 bin lira, diğer iller için 127 bin lira olarak belirlendi.

İstanbul'da 2+1 ve 1+1 konutlar inşa edilecek. Bu konutlar yüzde 10 peşin, 240 ay vade ve 7 bin 313 liradan başlayan taksitlerle dar gelirli vatandaşlara sunulacak.

Hak sahiplerini belirleyecek kura çekimi, yarın başlayacak ve 3 gün sürecek.

Bu kapsamda, yarın Atatürk Havalimanı Millet Bahçesi'nde saat 14.00'te düzenlenecek kura törenine Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un katılması bekleniyor.

Bakan Kurum'dan kura töreni paylaşımı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da kura törenine ilişkin sosyal medya hesabından paylaşımda bulundu.

Paylaşımında Kurum, "Beklenen gün geldi, Yüzyılın Konut Projesi'nde bu kez ev sahibi İstanbul. 100 bin sosyal konutun kuralarını Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan ile çekiyoruz" ifadesini kullandı.

Dünya

Bankanın bu kararını değerlendiren ING Global analistlerine göre bu kararın ardında iki önemli faktör yatıyor:

Rezervlerdeki toparlanma

Nisan başından bu yana ABD-İsrail-İran arasındaki ateşkesin de etkisiyle merkez bankası yaklaşık 20 milyar dolar rezerv biriktirdi. Mart ayında gerçekleşen 50 milyar dolarlık döviz satışlarının bir bölümü böylece telafi edilmiş oldu.

Tahminlere göre brüt rezervler 3 Nisan'daki 161,6 milyar dolardan 20 Nisan itibarıyla 175 milyar dolara yükselirken, swap hariç net rezervler aynı dönemde 18,3 milyar dolardan 38,6 milyar dolara çıktı.

Büyümedeki yavaşlama kaygısı

Merkez Bankası, güncel göstergelerin ekonomik aktivitedeki bir yavaşlamaya işaret ettiğini açıkça kabul etti. Bu çerçevede TCMB, jeopolitik gelişmelere bağlı olarak efektif faizlerde daha erken bir gevşemeye imkân tanımak adına politika esnekliğini korumayı tercih etmiş görünüyor.

Karar metni

Analistlere göre TCMB, parasal sıkılaştırmaya ek bir adım atmaya gerek görmediğinin sinyalini verdi. Banka, temkinli ve toplantı bazlı yaklaşımını sürdüreceğini belirterek gerektiğinde ek sıkılaştırma kapısını açık tuttuğunu yineledi.

ING, kısa vadede TCMB'nin, efektif fonlama maliyetini politika faizine yaklaştırıp yaklaştırmayacağına karar vermeden önce bekleme modunda kalacağını düşünüyor.

Ekonomim

Çinli yapay zekâ girişimi DeepSeek, geçen yıl düşük maliyetli modeliyle dünya genelinde büyük ses getirmişti.

Şirketin açıklamasına göre V4’ün “pro” versiyonu, dünya bilgisi testlerinde açık kaynaklı diğer modelleri geride bırakıyor; yalnızca kapalı kaynaklı Google Gemini ailesinden Gemini-Pro-3.1’in gerisinde kalıyor.

V4 ayrıca daha düşük maliyetli “flash” versiyonuyla da sunuluyor. Ön sürüm modellerin, gerçek dünya geri bildirimlerini toplamak amacıyla yayımlandığı belirtilirken, modelin ne zaman nihai hâle getirileceğine dair bir takvim paylaşılmadı.

Çin merkezli High-Flyer Capital Management’a ait olan DeepSeek’in, bu ay The Information tarafından yayımlanan bir habere göre 20 milyar doların üzerinde bir değerleme ile fon toplama hedeflediği ve teknoloji devleri Alibaba Grup ile Tencent’in şirkette hisse almak için görüşmeler yürüttüğü ifade edildi.

DeepSeek, son dönemde Washington ve ABD’li rakipleri tarafından defalarca uygunsuz ve yasa dışı davranışlarla suçlanarak tartışmaların odağında yer aldı.

Bloomberg HT

Türkiye’de sektörün, gelecek 6 ay beklentilerinin analiz edildiği anket, konut üreticilerinin; yaşanan son gelişmelerden sonra temkinli bir pozisyon aldıklarını, ayrıca yeni proje üretme iştahını ko­ruduklarını, konut üretimin­de orta ve uzun vadeye ilişkin olumlu beklentilerini sürdür­düklerini, jeopolitik gelişme­leri ise dönemsel bir etki ola­rak kabul ettiklerini gösterdi.

Sektörün faiz ve kredili satış beklentileri de ankete yansıdı.

Buna göre, bir önceki dönem­de yüzde 100 olan faiz düşüş beklentisi, bu dönemde yüzde 54,2’ye düştü. Faiz beklentile­rindeki değişimle, kredili ko­nut satışlarının artacağını dü­şünenlerin oranı yüzde 76’dan yüzde 50’ye geriledi. Kredili konut satışının aynı kalacağı­nı düşünenlerin oranı yüzde 37,5’e yükseldi, azalma bekle­yenlerin oranı ise yüzde 12,5 olarak kaydedildi.

Önümüzdeki 6 ayda fiyatta yükseliş beklentisi güçlendi

Gelecek 6 ayda 1. el konut satışlarının artacağını düşü­nenlerin oranı yüzde 68’den yüzde 41,7’ye gerilerken, üye­lerin yüzde 50’si satışların mevcut seviyede kalacağını öngördü. Konut fiyatlarının artacağını düşünenlerin ora­nı yüzde 72’den yüzde 83,3’e yükseldi. Artan maliyetler, fi­yatlar üzerinde belirleyici ol­maya devam etti. Toplam ko­nut maliyetlerinin artacağı­nı öngörenlerin oranı yüzde 83,3’e yükselirken özellikle malzeme fiyatlarındaki artış beklentisi yüzde 83,3 ile öne çıktı ve işçilik maliyetlerin­deki artış beklentisi de yüzde 70,8 seviyesinde öngörüldü.

“Üretim artar” diyenler yüzde 37,5’e çıktı

Konut üretiminin artaca­ğını düşünenlerin oranı ise yüzde 28’den yüzde 37,5’e çı­karken üyelerin yüzde 54,2’si üretimin aynı seviyede kala­cağını öngördü. Üyelerin yüz­de 58,3’ü kentsel dönüşüm kapsamında üretimin artaca­ğını düşünürken, söz konusu oranın bir önceki döneme gö­re sınırlı bir gerileme göster­diği ölçüldü. Kira fiyatlarının artacağını düşünenlerin oranı da yüzde 80’den yüzde 62,5’e geriledi. Aynı kalacağını öngö­renlerin oranı yüze 37,5’e yük­seldi. Bu durum kira artış hı­zında yavaşlama sinyali verdi.

“Üretim tarafı güçlü duruş sergiliyor”

KONUTDER Başkanı Ziya Yılmaz, anket sonuçlarına yönelik yaptığı değerlendirmede, son dönemde küresel ölçekte yaşanan gelişmeler ve özellikle Körfez bölgesinde artan jeopolitik risklerin, sektör beklentilerinde daha temkinli bir tabloyu beraberinde getirdiğini söyledi. Yılmaz, “Bir önceki dönemde oldukça güçlü olan faiz indirimi beklentisinin zayıflaması, kredili satışlara yönelik öngörülere de doğrudan yansımış durumda” dedi.

Sektörün, üretim tarafında güçlü bir duruş sergilediğini gördüklerini dile getiren Yılmaz, şu değerlendirmelerde bulundu: “Üretim artışı beklentisinin yükselmesi ve üyelerimizin önemli bir kısmının yeni projelere devam etme kararlılığı, konut sektörünün yaşanan bu süreci dönemsel bir dalgalanma olarak değerlendirdiğini gösteriyor. Maliyetler cephesinde ise özellikle malzeme fiyatlarındaki artış beklentisinin güçlenmesi, konut fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskıyı artırıyor.”

Körfez bölgesinde yaşanan gelişmelerin, gayrimenkul yatırımlarının yönünü yeniden etkileyebileceğini gördüklerini dile getiren Yılmaz, “Özellikle Dubai gibi pazarlara yönelen yatırım iştahının bir miktar yeniden Türkiye’ye kayabileceğine yönelik beklentiler, yabancıya konut satışlarında sınırlı da olsa bir toparlanma sinyali oluşturuyor. Türkiye; güçlü iç pazarı, stratejik konumu ve sunduğu erişilebilir yatırım ortamı ile yatırımcıya uzun vadeli güven sunan bir ülke. Özellikle küresel ölçekte artan riskler, Türkiye’nin yeniden ‘güvenli liman’ olarak değerlendirilmesini destekleyen bir zemin oluşturuyor” dedi.

Yeni projeler yolda

KONUTDER’in anketinde, üyelerin yüzde 70,8’i gelecek 6 ay içinde yeni proje geliştirmeye veya satışa başlamayı planladığını belirtti. Ayrıca, son yılların en düşük seviyelerine gerileyen yabancıya konut satışlarında ise jeopolitik gelişmelerin etkisiyle yeniden artış beklentisi oluşmaya başladı. Üyelerin yüzde 33,3’ü yabancıya satışların artacağını öngördü. 2025’in ikinci yarısı için düzenlenen ankette artış bekleyenlerin oranı yüzde 4 olarak kaydedilmişti.

Hamide Hangül-Dünya

Bu promosyonlar için bankların şirketlerden KDV’li fatura istemesi işverenleri elde etmedikleri gelir için vergi ödeme riskiyle karşı karşıya bıraktı. Bu durumdaki işverenler, sorunun çözümü için bir özelge ile Gelir İdaresi Başkanlığı’na (GİB) başvurdu. GİB’in özelgeye vereceği cevap, emsal olarak kabul edilecek ve bu konudaki kafa karışıklığını giderecek.

Şirket geliri algısı var

Gelişmeleri EKONOMİ’ye değerlendiren vergi uzmanı Deniz Eresen, doğrudan çalışanların hesabına yatan promosyonların "ücret" sayılmadığını ve vergi dışı kaldığını belirtirken, ödemenin işveren üzerinden geçirilip faturaya bağlanması durumunda ise paranın "şirket geliri" olarak algılanma riski bulunduğunu bildirdi.

Bankaların personel başına ödenen promosyonlar için ödeme tutarı +KDV şeklinde fatura talep ettiğini belirten Deniz Eresen, parayı kuruşuna dokunmadan çalışanların hesabına aktaracak işverenlerin bunun bir ticari kazanç gibi görülmesinden şikayetçi olduğunun altını çizdi. İşveren temsilcilerinin bankanın kendisini garantiye almak için zorunlu kıldığı fatura uygulamasının haksız bir vergi yükü yarattığını savunduğunu bildiren Deniz Eresen, “İşverenler, faturanın kesilmesi durumunda aslında var olmayan bir gelir üzerinden; Katma Değer Vergisi, Kurumlar/ Gelir Vergisi, Damga Vergisi ödemek zorunda kalacaklar” diye konuştu.

Kanundaki gelir türlerine girmiyor

Eresen, banka promosyonlarının iş karşılığı ödenen bir ücret veya ‘’üçüncü bir kişi tarafından ödenen ücret’’ sayılmadığından çalışanlara veya emeklilere yapılan doğrudan ödemelerde gelir vergisi ve damga vergisi kesintisinin genellikle uygulanmadığını, bunların menfaat ya da hibe niteliğinde olup çoğu durumda vergiye tabi olmadıklarını aktardı.

Banka tarafından doğrudan maaş hesabında aktarılan promosyonların, Gelir Vergisi Kanunu’nda sayılan gelir türlerine girmediği için vergilendirilemeyeceğini söyleyen Deniz Eresen, “Eğer promosyon işveren hesabına yatırılıp oradan dağıtılırsa, yine ücret bordrosuna dahil edilmeden personele yansıtılması durumunda vergi doğmaz. Maaş promosyonlarının bankalar tarafından doğrudan çalışanlara puan veya nakit olarak ödenmesi durumunda banka ile çalışanların arasından işçi-işveren ilişkisi olmadığından vergi sayılmaz” dedi.

Vergi yükü doğurursa..

Deniz Eresen, “Promosyon ödemelerinin banka tarafından doğrudan iktisadi faaliyeti olan kurumlara yapılması ve yapılan ödemelerin kazanca dahil edilmesi durumunda, ilgili kurum tarafından çalışanlara yapılan ödeme banka promosyonu olma niteliğini kaybetmiş olacağından ücretlerin vergilendirilmesine ilişkin hükümlere göre değerlendirilecektir” diye konuştu.

Promosyonun hizmet karşılığı yapılacak bir ödeme olmadığına dikkat çeken Deniz Eresen, “Sonuç olarak aracı kurumlar tarafından direkt çalışanlara ödenen promosyonlar ücret niteliğinde olmadığından işverenin KDV, gelir vergisi, damga vergisi ödeme yükümlülüğü bulunmamaktadır” diye konuştu. Eresen promosyonun vergi yükü doğurmaya devam etmesi halinde bir çok şirketin promosyon anlaşmalarından çekilebileceği uyarısında bulundu.

Promosyonu çalışana dağıtmayan şirketler ne yapacak?

Bilindiği gibi bazı şirketler bankalardan maaş karşılığı sağladıkları promosyonları çalışanlara dağıtmıyor. Deniz Eresen bu durumdaki şirketlerin doğrudan bir gelir elde ettiklerini belirterek, bankaya fatura kesip KDV hesaplaması gerektiğini bildirdi. Şirketin bu gelirleri defterlerine hasılat olarak kaydedeceğini dile getiren Eresen, “Fatura kesecekler, hem ticari kazanç hem de katma değer vergisi hesaplaması gerekecek” diye konuştu.

Eresen bankaların kasalarından çıkan paralarla ilgili yaptıkları işlemleri ise şöyle sıraladı: “Bankalar bunu promosyon kapsamında yani reklam harcaması gibi de diyebiliriz, satışlarını arttırmak amacıyla yapılan bir uygulama olduğu için 102 bankalar alacaklı 760 pazarlama satış ve dağıtım giderleri borçlu olacak şekilde defterlerine kaydediyorlar” dedi.

Hüseyin Gökçe-Ekonomim

Doğum sonrası kısmi süreli çalışma

Kısmi süreli çalışma, işveren ile çalışan arasında yapılan bir anlaşma çerçevesinde, çalışanın tam zamanlı yerine haftalık çalışma süresinin daha az olduğu bir modeli ifade etmektedir. Genellikle tam zamanlı işlerde haftalık çalışma saati 45 saat iken, kısmi süreli çalışmada bu süre genellikle yarıya düşmektedir. Ülkemizdeki iş mevzuatına göre, kısmi süreli çalışma, tam süreli çalışmanın üçte ikisi oranında ya da daha az süreyi ifade etmektedir.

Doğum sonrası kısmi süreli çalışma, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında düzenlenmiş olup, annelere iş-yaşam dengesini daha rahat bir şekilde kurabilmelerine imkan tanımaktadır.

Kısmi süreli çalışma talebi

İşçi; analık izninin, çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin hakkının veya altı aya kadar ücretsiz izin hakkının bitiminden itibaren çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar herhangi bir zamanda kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilmektedir.

Bu talepte bulunabilmek için altı aya kadar ücretsiz izin hakkının tamamen kullanılmış olması şartı aranmamakta olup, ücretsiz izin süresi kesilerek de talepte bulunulabilmektedir.

Kısmi süreli çalışma talebinin, bu haktan faydalanmaya başlamadan en az bir ay önce işçi tarafından yazılı olarak işverene bildirilmesi gerekmektedir.

Kısmi süreli çalışma talebinin şartları

Doğum sonrası kısmi süreli çalışma talebinde bulunulabilmesi için eşlerin her ikisinin de çalışıyor olması gerekmektedir. Dolayısıyla, ebeveynlerden birinin çalışmaması hâlinde, çalışan eş, kısmi süreli çalışma talebinde bulunamamaktadır.

Ancak, ebeveynlerden birinin çalışma şartı;

-Ebeveynlerden birinin sürekli bakım ve tedavisini gerektiren bir hastalığının olması ve bu hastalığın tam teşekküllü hastane ya da üniversite hastanesinden alınacak doktor raporuyla belgelendirilmesi,

-Velayetin mahkemece eşlerden birine verilmesi hâlinde çocuğun velayetine sahip ebeveynin talepte bulunması,

-Üç yaşını doldurmamış bir çocuğun münferiden evlat edinilmesi hâllerinde aranmamaktadır.

Yukarıda belirtilen kısmi süreli çalışma talebi şartları, sadece başvuru sırasında aranmakta olup, bu şartların kısmi süreli çalışma sırasında kaybedilmesi durumunda söz konusu hak devam etmektedir.

Kısmi süreli çalışma yapılabilecek işler

Kısmi süreli çalışma;

- Özel sağlık kuruluşlarında ilgili mevzuat uyarınca mesul müdür, sorumlu hekim, laboratuvar sorumlusu ve sağlık hizmetinden sayılan işlerde tam zamanlı çalışması öngörülenler tarafından yerine getirilen işlerde (tabipler ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar, hemşire, ebe ve optisyenler ile 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun ek-13 üncü maddesinde tanımlanan diğer meslek mensupları tarafından yerine getirilen işler)

- Nitelikleri dolayısıyla sürekli çalıştıkları için durmaksızın birbiri ardına postalar (vardiyalı çalışma) hâlinde işçi çalıştırılarak yürütülen sanayiden sayılan işlerde,

- Nitelikleri dolayısıyla bir yıldan az süren mevsimlik, kampanya veya taahhüt işlerinde,

- İş süresinin haftanın çalışma günlerine bölünmesi suretiyle yürütülmesine nitelikleri bakımından uygun olmayan işlerde işverenin uygun bulması hâlinde yapılabilmektedir.

Yukarıda sayılmayan işlerde ise, işverenin uygun bulma şartı aranmaksızın kısmi süreli çalışma talebinin karşılanması zorunludur.

Kısmi süreli çalışma talebinde bulunması gereken bilgiler

İşçinin kısmi süreli çalışma talebinde, kısmi süreli çalışmaya başlayacağı tarih ile tüm iş günlerinde çalışılacak olması hâlinde çalışmanın başlama ve bitiş saatleri, haftanın belirli günlerinde çalışılacak olması hâlinde ise tercih edilen iş günlerinin belirtilmesi gerekmektedir.

Yine, işçi, eşinin çalıştığına dair belgeyi de kısmi süreli çalışma talebine eklemek zorundadır.

İşverence alınacak aksiyonlar

İşçinin kısmi süreli çalışma talep dilekçesinin, işveren tarafından işçinin özlük dosyasında saklanması gerekmektedir.

Usulüne uygun olarak yapılan kısmi süreli çalışma talebi, bildirim tarihinden itibaren en geç bir ay içinde işveren tarafından karşılanması zorunludur.

Kısmi süreli çalışmanın belirlenen günlük ve haftalık çalışma süresi içerisinde yapılacağı zaman aralığı, o yerin gelenekleri, işçinin yapmakta olduğu işin niteliği ve işçinin talebi de dikkate alınarak işveren tarafından belirlenecektir.

İşveren tarafından; işçiye, talebin karşılandığının yazılı olarak bildirilmesi gerekmektedir.

İşveren tarafından süresi içinde işçinin talep dilekçesine cevap verilmemesi hâlinde, talep işçinin dilekçesinde belirtilen tarihte veya bu tarihi takip eden ilk iş gününde geçerlilik kazanmaktadır.

İşçinin belirtilen tarihte iş edimini sunmaya başlaması kaydıyla kısmi süreli çalışma talebi işveren açısından geçerli fesih nedeni sayılmamaktadır.

Kısmi süreli çalışan işçinin ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatlerinin işveren tarafından çalıştığı süreye orantılı olarak ödenmesi gerekmektedir.

İşçinin tam zamanlı çalışmaya dönüşü

Kısmi süreli çalışmaya başlayan işçi, aynı çocuk için bir daha bu haktan faydalanmamak üzere tam süreli çalışmaya her zaman dönebilmektedir.

Bu çerçevede, tam süreli çalışmaya geri dönmek isteyen işçinin, işverene en az bir ay önce yazılı olarak talebini bildirmesi gerekmektedir.

Kısmi süreli çalışmaya geçen işçinin tam süreli çalışmaya başlaması hâlinde işverence yerine işçi alınmış olması halinde, bu işçinin iş sözleşmesi kendiliğinden sona erecektir.

Buna karşın, kısmi süreli çalışmaya geçen işçinin iş sözleşmesini feshetmesi hâlinde, yerine işçi alınmış ise bu işçinin iş sözleşmesi yazılı onayı olması koşuluyla fesih tarihinden itibaren belirsiz ve tam süreli sözleşmeye dönüşmektedir.

Sonuç olarak; doğum sonrası kısmi süreli çalışma hem çalışan anneler hem de işverenler açısından önemli fırsatlar sunan bir çalışma modelidir. Annelere, doğum sonrası dönemde bebeklerine daha fazla zaman ayırma ve iş hayatını daha esnek bir şekilde sürdürme imkanı tanırken, işverenlere de deneyimli çalışanlarını kaybetmeden, maliyetleri kontrol altında tutma fırsatı vermektedir. Dolayısıyla, doğum sonrası kısmi süreli çalışma, iyi planlandığında her iki taraf için de kazançlı bir çözüm olabilmektedir.

Evdeki hesap çarşıda tutmuyor!

SSK statüsünde çalışmakta iken emekli aylığına hak kazanmış sigortalıların öncelikle işverenlerince işten ayrılış bildirgesinin SGK’ya verilmesi, ardından sigortalı tarafından tahsis talebinde bulunulması gerekiyor.

Hal böyle olmakla birlikte SGK’nın 2018/38 sayılı Genelgesine göre, aynı ay içinde olmak ve emeklilik talebinde bulunduğu tarihte aylığa hak kazanmış olmak şartıyla, işten ayrılış bildirgesi, aylık talep dilekçesinden sonra verilen sigortalının aylık talebi kabul edilerek, talebi takip eden aybaşından itibaren aylığı bağlanmaktadır.

Bu düzenleme uyarınca Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesi ile kâğıt ortamında SGK müdürlüğüne başvuran sigortalının işten ayrılış bildirgesi henüz verilmemiş olsa bile başvurusu alınmakta, aynı ay içinde işten çıkışını gösteren işten ayrılış bildirgesinin işvereni tarafından verilmesi halinde de başvurusu kabul edilerek, takip eden ay başından itibaren aylığı bağlanmaktadır. Başvurunun iadeli taahhütlü olarak posta kanalıyla yapılması halinde de bu uygulama aynı şekilde yürütülmektedir.

e-Devlet uygulamalarına geldiğimizde “Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi” başlıklı seçenek vasıtasıyla aylık talebinde bulunan vatandaşların işvereni tarafından işten ayrılış bildirgesi verilmemiş ise maalesef ki talepleri sistem tarafından kabul edilmemekte ve işten ayrılış bildirgesi verilinceye kadar uygulama üzerinden aylık talebinde bulunmasına izin verilmemektedir.

Bu durum özellikle ayın son gününün resmî tatil günlerine rastladığı aylarda, ayın son günü emeklilik başvurusunda bulunan sigortalıların emekli aylıklarında bir aylık hak kaybına neden olabilmektedir.

Şöyle ki,

Ayın son gününden önce emekli aylığına hak kazanmış ve emeklilik nedeniyle işten ayrılmış, ancak işten ayrılış bildirgeleri henüz verilmemiş olan (işten ayrılış bildirgesinin işten ayrılış tarihinden itibaren 10 gün içinde verilmesi mümkündür.) vatandaşların ayın son günü olan Pazar günü e-Devlet’ten yapacakları emeklilik başvuruları kabul edilmediği gibi Pazar günü hem SGK müdürlüklerinin hem de PTT şubelerinin kapalı olması nedeniyle emeklilik başvurularını ne elden vermeleri ne de posta kanalıyla göndermeleri mümkün olamamaktadır.

Haliyle, emeklilik başvurusunu ayın son günü yapamayan vatandaş başvurusunu bir sonraki ayın ilk iş günü yapsa bile bir aylık emekli aylığı kaybı yaşamaktadır.

Emeklilik başvurusu sırasında Bağkur borcu çıkan vatandaşlara geldiğimizde,

Bağkur kapsamında hizmet süreleri ve bu sürelere ilişkin prim borcu bulunan sigortalıların SSK statüsünden aylık talebinde bulunmaları halinde, SGK müdürlüklerine doğrudan veya PTT kanalıyla gönderecekleri talep belgesi kabul edilmekte, ancak emekli aylıkları, Bağkur kapsamındaki prim borçlarını ödediği tarihi takip eden aybaşından başlatılmaktadır. Bu sigortalıların emeklilik talebini e-Devlet uygulaması üzerinden yapmak istemeleri halinde ise “Bağkur borcu nedeniyle e-Devlet üzerinden başvuru yapamayacakları ancak SGK müdürlüklerine başvuru yapabilecekleri” yönünde hata mesajı verilmektedir.

Sorarım size,

Bağkur borcu olsa bile kâğıt ortamında SGK müdürlüklerine emeklilik başvurusu yapılması mümkünse, ki mümkün, e-Devlet uygulamaları üzerinden Bağkur borcundan dolayı başvurusu kabul edilmeyip, neden kâğıt ortamında başvuru yapması için SGK müdürlüklerine yönlendirilir vatandaş?

e-Devlet uygulamaları vatandaşın ve kamu kurumlarının işlerini kolaylaştırmak, hızlandırmak amacı güttüğüne göre Bağkur borcu olsa bile SGK Müdürlüklerince kabul edilen başvuru, neden e-Devletten kabul edilmez?

Başvuruyu ayın son gününde ve Pazar günü yapmak isteyen vatandaş bu uyarıyı gördüğünde Pazar günü nereye, nasıl başvursun?

31 Marta meydana gelen sistem arızası

SGK’nın geçtiğimiz günlerde yayımlandığı duyurusu ile sistemde meydana gelen arıza nedeniyle ödeme vadesi 31/3/2026 tarihinde sona eren kurum alacaklarının ödeme süresi 7/4/2026 tarihine kadar uzatılmıştır.

Ne var ki bu süre uzatımı, vadesi geçmiş borçlara yönelik yapılmadığından, tahsis talebinde bulunmuş olmasına rağmen vadesi geçmiş Bağkur borcunu 31 Mart’ta ödeyemeyip 2 Nisan’da ödemek zorunda kalan vatandaşın derdine maalesef ki çare olmamıştır.

Hani bu kapsamda kaç kişi vardır bilmiyorum ama bir kişi bile olsa bu vatandaşa, sistemden kaynaklanan arıza nedeniyle vadesi geçmiş borçlarını 1 ila 7 Nisan arasında ödediği için emekli aylığını Mayıs ayından başlatmak hakkaniyete uygun düşmeyecektir. Kaldı ki 31 Mart’ta meydana gelen arıza sonrasındaki duyuruda, arıza nedeniyle sigortalı ve işverenlerin cezayla muhatap kalmayacaklarına dair bir açıklama yapıldığını da hatırlatmak isterim.

Çözüme ihtiyaç duyulan başka konular da var,

Örneğin SGK’ya verilecek her türlü belgenin ve yapılacak ödemelerin son günü resmî tatile rastlarsa, süre her halükârda takip eden ayın ilk iş gününe uzatılmaktadır.

Ne var ki emeklilik başvurusuna geldiğinizde, bu süre uzatımı yalnızca ayın son gününde emekli aylığına hak kazananlar için yapılıyor. Ayın son gününden önce emekli aylığına hak kazanan ve ayın son gününde aylık talebinde bulunacak vatandaşlar için ayın son günü resmî tatile rastladığında ise ne yazık ki süre takip eden ilk iş gününe uzatılmamaktadır.

Ez cümle,

Bu gibi uygulamalar her ne kadar vatandaşın canını acıtsa da ucunun nereye dokunduğunu seçim zamanı hep birlikte gördük.

Sonuçta her şey bir tarafa, kolaylaştırmak lazım hayatı…

23 Nisan neşe doluyor mu insan? Küçükler sevinsin kuşkusuz ama büyükler övünecek durumda değil. Zira çocukları koruyamıyorlar, sokağa terk ediyorlar, katlediyorlar, sahip çıkamıyorlar…

1- SORUN: Nazım Hikmet bu dizenin devamını; “bulutlar adam öldürmesin” diye getirir Hiroşima şiirinde. Vietnam savaşının ikonik fotoğrafında “napalm kızı” çaresizliğini görürüz. İsrail, İran’da okul saldırısında 185 çocuğu katlediverir. Bizde de Narin’den başlayarak çocuklara kıyılıyor, öldürülüyor.

2- ETKİSİ: Koruyamadığımız, sokağa terk ettiğimiz çocukların dramlarına tanık oluyoruz. Sokakta yaşamak zorunda kalan 200 bine yakın çocuk var. 23 Nisan’da makamına gelen çocuğa su dahi ikram etmeyen aile bakanımız vardı. Ve bu tutum rakamlara yansıdı; Türkiye’de çocuk sayısı hızla azalıyor.

SOKAKLAR ÇOCUK DOĞURMAZ, SOKAĞA TERK EDİLMİŞ ÇOCUK VARDIR

3- ÇÖZÜM: Geleceğini emanet edeceğin çocuklara bütçeden kaynak ayırmalı, eğitim kurumlarında pedagojik yetkinlikler çalıştırılmalı, sokağa terk edilmişleri, terörün, organ mafyasının ve sapıkların elinden kurtaracak yeni nesil kurumlar oluşturulmalı. Çocuklar gelecek ise geleceğimizi karartmayalım.

4- YÖNTEM: Sokak çocuğu yoktur, sokakta yaşamaya gayret eden çocuk vardır. Mevcut yapısıyla Çocuk Esirgeme Kurumu, sokak çocuklarını ne esirgeyebiliyor ne de koruyabiliyor. 23 Nisan Bayramı’nı dahi hükümsüzleştirme, yok sayma gayretindeki bakanı, bakmayanı ile varılacak mutlu yarın yoktur.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Çocuk dramımıza dair…

Sorunun kök sebebi nedir?

Bir grup insan İbni Haldun’a gelir; “efendim, çocuklarımızı nasıl eğitelim?” diye sorar. İbni Haldun cevap verir: “Çocuklarınızı eğitmeyin, zira size benzeyecekler. Siz, kendinizi eğitin.” Bu kadar net…

Çocuklar aslında kimin?

Ebeveynin yanı sıra her birimizin… Zira onlar, neslin devamı ve uygarlığın yarını için elimizdeki tek kaynak. Bu yaklaşımı şiar edinmeyen yönetim kültürü, eğitim otoritesi, geleceğimizi riske atmış olur.

NOT

MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRÜ OTOMATİK SİLAHLA ATIŞ TALİMİ YAPARSA

Balıkesir Kepsut İlçesi Milli Eğitim Müdürü Erdal Durmuş, polis ve özel kuvvetlerin kullandığı 200 mt menzilli MP-5 otomatik silahıyla atış yaptığı fotoları sosyal medyada paylaşabiliyor. Sonra da okul baskınlarında kaybettiğimiz çocuklar için ağıt yakıyoruz. Sorun, ebeveynlerde, yetişkinlerde, bizde…

SOKAK ÇOCUKLARI LÛGATI

Sokak çocuğu: Şehrin sokaklarında yaşayan, aile koruması ve imkânından mahrum 5-17 yaş çocuklar

Karton Kutu: Sokak çocuklarının parklarda veya sokaklarda uyumak için kullandıkları ambalaj atıkları

Organ mafyası: Sokakta yaşayan çocukları avlayıp organlarını çıkarıp satan caniler, çeteler yığını

Çocuk istismarcıları: Cinsel saldırılar dahil çocukları mağdur eden ve kolayca salıverilen sapıklar

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Dinlenme hakkı, yalnızca işçiye tanınmış bireysel bir menfaat değildir. Aynı zamanda çalışma barışını ve toplumsal refahı destekleyen temel bir sosyal haktır. Diğer yandan dinlenme hakkının anayasal bir hak olduğu da unutulmamalıdır.

İş Hukuku'nda günlük ara dinlenmeleri, hafta tatili, yıllık ücretli izin ve vardiyalar arası dinlenme süreleri gibi düzenlemeler de bu hakkın çalışma hayatındaki somut yansımalarıdır.

4857 sayılı İş Kanunu uyarınca günlük çalışma süresi kural olarak en fazla 11 saat olabilmektedir. Günlük 11 saati aşan çalışmalar ise mevzuata aykırılık oluşturmakta ve aşan kısım yasak çalışma olarak nitelendirilmektedir. Bu nedenle işverenlerin vardiya planlamasını yaparken yalnızca toplam çalışma süresini değil, işçinin dinlenme süresini de dikkate almaları esastır.

İşçi, postalar halinde çalışılmayan durumlarda, normal günlük çalışmasını tamamladıktan sonra en az 12 saat kesintisiz dinlendirilmeden yeni çalışma gününe başlatılmamalıdır. Bu süre, işçinin yeniden iş görme edimini yerine getirebilmesi ve sağlığının tehlikeye düşmemesi için gerekli asgari toparlanma süresi olarak kabul edilmektedir. Özellikle yoğun tempolu işyerlerinde bu kurala uyulmaması iş sağlığı ve güvenliği ve İş Kanunu açısından risk doğurmaktadır.

İşyerinde çalışma düzeni postalar (vardiyalar) halinde yürütülüyorsa, posta değişimlerinde uygulanacak dinlenme süresi farklılık göstermektedir. Bu durumda işçilerin vardiya değişimleri arasında en az 11 saat kesintisiz dinlendirilmesi gerekmektedir. Vardiyalı çalışma sistemlerinde bu süreye uyulmaması, denetimlerde sıklıkla tespit edilen aykırılıklar arasında yer almaktadır.

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Posta Değişiminde Dinlenme Süresi" başlıklı 9'uncu maddesinde yer alan hüküm aşağıdaki gibidir:

"Posta değişiminde işçiler sürekli olarak en az on bir saat dinlendirilmeden çalıştırılamaz. Bu hüküm, postası değiştirilen işçilere de uygulanır."

Diğer yandan gece çalışmaları bakımından ayrıca özel sınırlamalar bulunmaktadır. Gece dönemi genel olarak akşam 20.00 ile sabah 06.00 saatleri arasındaki süreyi kapsamaktadır. Gece çalışmasının kural olarak 7,5 saati aşmaması gerekmektedir.

Ancak, turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri kapsamında yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması koşuluyla 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir. Gece çalışması, istisnai faaliyet kapsamında yapılsa da her hâlükârda en fazla 11 saate kadar yapılabilmektedir.

Bu nedenle işverenlerin vardiya çizelgelerini hazırlarken çalışma süreleri, gece çalışması sınırları ve vardiyalar arası dinlenme sürelerini birlikte değerlendirmeleri gerekmektedir. Puantaj kayıtları, vardiya listeleri ve giriş-çıkış kayıtlarının da bu sisteme uygun şekilde tutulması önem arz etmektedir. Nitekim, çalışma sürelerinin mevzuata uygun şekilde belirlenmesi kadar, bu sürelerin eksiksiz biçimde kayıt altına alınması ve işyerinde yasak çalışma yaptırılmaması işverenlerin yükümlülükleri arasındadır.

Örneğin, işyerinde kesintisiz üç vardiya çalışıldığı durumlarda (08:00-16:00 / 16:00-00:00 / 00:00-08:00) işçinin 08:00-16:00 vardiyasında çalıştıktan sonra 00:00-08:00 vardiyasında yeniden çalışmaya başlaması mümkün olmayacaktır. Aksi durumda dinlenme sürelerine riayet edilmediği sonucu gündeme gelecektir.

Sonuç olarak, iki vardiya arası dinlenme süresi yalnızca organizasyonel bir konu değil, doğrudan işçi sağlığı ve mevzuata uyum meselesidir. Normal çalışma düzeninde en az 12 saat, postalar halinde çalışmada ise en az 11 saat kesintisiz dinlenme sağlanması gerekmektedir. Bu nedenle işverenlerin çalışma planlamasını yasal sınırlar içinde yapmaları idari yaptırımların ve iş kazalarının önlenmesine de katkı sağlayacaktır.

İşte tam da bu nedenle, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı (OECD) 2026 Beceriler Zirvesi’nin İstanbul’da, 27-28 Nisan 2026 tarihlerinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ev sahipliğinde ev sahipliğinde gerçekleştirilmesi sıradan bir uluslararası toplantı değil; küresel işgücü piyasasının geleceğinin Türkiye’de şekillendirilmesidir.

Toplantı için özel olarak hazırlanan “OECD Beceriler Zirvesi 2026 Gündem Belgesi: Nesiller Arası Yeteneğin Ortaya Çıkarılması” raporundaki veriler bize çok net bir tablo sunuyor:

Çalışma çağındaki nüfus artık büyümüyor, aksine daralıyor.

Yapay zekâ ve yeşil dönüşüm, meslekleri yeniden tanımlıyor.

En çarpıcısı da yetenek artık belirli bir yaşa ait değil; yaşamın tüm evrelerinde keşfedilmesi ve geliştirilmesi gereken dinamik bir potansiyel.

Bu tablo, klasik eğitim anlayışının da sonuna geldiğimizi gösteriyor. Artık mesele sadece gençleri eğitmek değil. Her yaştan bireyin yeteneğini ortaya çıkaran bir sistem kurmak ve bunları işgücü piyasasında değerlendirmek.

Asıl kırılma noktası: Nesiller arası potansiyelin açığa çıkarılması

Bugün gençler yapay zekâ ile büyüyor. Ama aynı işyerinde çalışan 55 yaşındaki bir işçi, çoğu zaman bu teknolojilere erişemiyor ya da kullanamıyor. OECD’nin konuya ilişkin tespitleri son derece çarpıcı. İlk olarak, yetişkinlerin yarısından azı eğitim ve beceri geliştirme süreçlerine katılıyor. Bununla birlikte, beceriler yaşla birlikte düşüyor ve bu durum işgücü piyasasından kopuş riskini artırıyor. Peki, bu ne anlama geliyor?

Eğer farklı kuşakların yetenekleri ortaya çıkarılmaz ve birbirini tamamlayacak şekilde kullanılamazsa, sadece eşitsizlik değil, ekonomik kayıp da büyür. İşte zirvenin ana teması olan

“Nesiller Arası Yeteneğin Ortaya Çıkarılması” tam olarak bu kritik kırılma noktasına işaret ediyor.

Türkiye’nin ev sahibi

Bu zirvenin Türkiye’de yapılması, yalnızca teknik bir organizasyon kararı değildir. Bu, Türkiye’nin küresel beceri ve yetenek gündeminde aktif bir oyuncu hâline geldiğinin göstergesidir. 64 ülke ve uluslararası kuruluşun davet edildiği, Bakanlar düzeyinde yoğun katılımın beklendiği ve küresel politika yapıcıların İstanbul’da buluşacağı bir platformdan söz ediyoruz. Bu ölçekte bir zirvenin Türkiye’de düzenlenmesi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın insan kaynağını merkeze alan güçlü politika yaklaşımının somut bir sonucudur. Sayın Bakan Prof. Dr. Vedat Işıkhan’ın da ifade ettiği gibi, “Beceri politikaları, sürdürülebilir refahın temelidir.” Bu yaklaşım, yalnızca bir politika tercihi değil; Türkiye’nin yeni büyüme modelinin temel yapıtaşıdır.

Erdoğan’ın liderliği

Zirvenin açılışının Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın teşrifleriyle yapılacak olması, bu sürecin en güçlü siyasi sahiplenmesini ortaya koyuyor. Öyle ki, “Türkiye Yüzyılı” vizyonu, sadece altyapı yatırımlarıyla değil, insan kaynağının yeteneğini ortaya çıkarma kapasitesiyle anlam kazanır.

Bugünün dünyasında rekabet artık ülkeler arasında yaşanmıyor. Küresel düzeyde asıl rekabet, ülkelerin mevcut insan kaynağı yeteneklerini ne kadar etkin kullanabildikleri arasında yaşanıyor.

Ancak şunu da unutmamamız gerekiyor: Potansiyel tek başına yeterli değil. Eğitim tek başına yeterli değil. Çünkü, hiçbir yetenek ortaya çıkarılmadan değer üretmiyor.

Bu yüzden mesele şudur: Bir ülke, her yaştan bireyin yeteneğini nasıl keşfediyor? Bu yetenekleri nasıl geliştiriyor? Ve kuşaklar arasında nasıl birbirini tamamlayan bir GÜÇ hâline getiriyor?

Tam da bu noktada, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı İŞKUR’un gençlerin becerilerini geliştirmeye yönelik hayata geçirdiği GÜÇ (Gençliğin Üretim Çağı) Programı, bu vizyonun somut bir yansıması olarak öne çıkıyor. Gençlerin potansiyelini üretime ve istihdama dönüştürmeyi hedefleyen bu yaklaşım, kabul görmüş genel yaklaşımların aksine, yalnızca geleceği değil, geleceğin işgücü piyasasını şekillendirecek olan bugünü hedef alarak başlayan çok önemli bir adım.

OECD Beceriler Zirvesi’nin bu yıl İstanbul’da toplanması, bu soruların Türkiye’nin parçası olduğu ve hatta toplantıyla yön verdiği küresel gündemde ele alınacağının bir göstergesi.

Zirvede, geleceğin güçlü ülkelerinin en çok kaynağa sahip olanlar değil, en çok yeteneği ortaya çıkarabilenler olacağının nasıl ortaya konulacağının tartışılması benim gibi bu alanda çalışan akademisyenler için de ilham verici olacak. Öyle ki, Zirve’nin ana konuşmacılarından biri, Khan Academy’den Sandeep Bapna. Bapna, dijital eğitimin küresel ölçekte yaygınlaşması ve becerilere erişimin demokratikleşmesi üzerine önemli bir perspektif sunuyor. Bununla birlikte, Curtin University’den Prof. Sharon K. Parker, işin dönüşümü ve çalışanların yeni becerilerle güçlendirilmesi konusunda dünya çapında referans kabul edilen çalışmalarıyla dikkat çekiyor. Türkiye’den Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) Başkanı Özgür Burak Akkol ise iş dünyasının içinden gelen deneyimiyle, beceri dönüşümünün sahadaki karşılığını ve özel sektörün bu süreçteki kritik rolünü ortaya koyuyor.

Sosyal medya kullanımına ilişkin hükümler kapsamında ise sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.

Ayrıca bu platformlar, ebeveyn kontrol araçlarını da kullanıma sunacak.

İşte beş soruda TBMM'de kabul edilen sosyal medyaya yönelik düzenlemeler:

1. Çocuklara sosyal medya yasaklanacak mı?

Düzenleme ile 15 yaş altı çocuklara yönelik güvenli dijital alanlar oluşturulacak, kontrollü kullanım teşvik edilecek. Sosyal ağ sağlayıcı 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.

Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda gerekli tedbirleri alacak.

2. Ebeveyn denetimleri nasıl olacak?

Sosyal ağ sağlayıcıları açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları oluşturacak. Ebeveyn kontrol araçları ise hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ve kullanım süresinin izlenmesi ve bu sürenin sınırlandırılmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

3. Sosyal ağ sağlayıcılarına nasıl yaptırımlar uygulanacak?

Türkiye'den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcıları, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen kararın gereğini derhal ve en geç bir saat içinde uygulayacak.

Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda gerçek ve tüzel kişilerin ilgili sosyal ağ sağlayıcısına yeni reklam vermesi yasaklanacak, bu kapsamda yeni sözleşme kurulamayacak ve buna ilişkin para transferi yapılamayacak.

Reklam yasağı kararının verildiği tarihten itibaren 3 ay içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, sosyal ağ sağlayıcılarının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.

4. Oyun platformlarının yükümlülükleri ne olacak?

Oyun platformu usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları sunamayacak ancak derecelendirilmeyen oyunları en yüksek yaş kriterine göre derecelendirmek kaydıyla sunabilecek.

Oyun platformu içerik veya yer sağlayıcı olmasından doğan sorumluluk ve yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen içerikleri çıkarmakla yükümlü olacak.

Oyun platformu, temsilcinin iletişim bilgilerine kolayca görülebilecek ve doğrudan erişilebilecek şekilde internet sitesinde yer verecek. Oyun platformu, açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlayacak.

Ebeveyn kontrol araçları, hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

5. Oyun platformları yükümlülüklerini yerine getirmezse ne olacak?

Oyun platformunun uyması gereken yükümlülüklere ve yaş kriterlerine göre derecelendirmeye dair usul ve esaslar, BTK tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenecek. Yükümlülükleri yerine getirmeyen oyun platformuna BTK tarafından bildirimde bulunulacak.

Bildirimden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde oyun platformuna BTK Başkanı tarafından 1 milyon Türk lirasından 10 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilebilecek.

İkinci kez verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 30 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.

AA

Eğitimli, özgüvenli ve mutlu çocuklar, güçlü bir Türkiye’nin temelidir

“Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği camiası olarak, yarınlarımızın teminatı olan çocuklarımızın daha güçlü, daha müreffeh ve daha huzurlu bir ülkede yaşamaları için çalışmayı en önemli sorumluluklarımızdan biri olarak görüyoruz. TOBB olarak ülkemizin 81 ilinde 245 eğitim/öğretim tesisini hayata geçirmenin gururunu yaşıyoruz. Biliyoruz ki; eğitimli, özgüvenli ve mutlu çocuklar, güçlü bir Türkiye’nin temelidir.

Son günlerde yaşanan ve hepimizi derinden üzen okul saldırıları, toplum olarak üzerinde hassasiyetle durmamız gereken önemli bir gerçeği bir kez daha hatırlatmıştır. Okullarımız, çocuklarımızın kendilerini en güvende hissetmeleri gereken yerlerdir. Şiddetin her türlüsünü reddediyor; çocuklarımızın güvenli, sağlıklı ve sevgi dolu ortamlarda büyümesi için hep birlikte daha fazla sorumluluk almamız gerektiğine inanıyorum. Saldırıların tüm boyutlarıyla araştırılıp aydınlığa kavuşturulması ve tekrarlanmaması için gerekli önlemlerin acil bir şekilde alınması önem arz etmektedir. Çocuklarımızın yüzünün güldüğü, umutlarının yeşerdiği, barış ve güven içinde bir gelecek diliyorum. Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, milli egemenliğimizi bizlere emanet eden tüm kahramanlarımızı rahmet ve minnetle anıyor; tüm çocuklarımızın 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı en içten duygularımla kutluyorum”.

TİSK Yönetim Kurulu Başkanı Özgür Burak Akkol:

Çocuklarımız bu ülkenin gerçek sahipleri ve geleceğimizin teminatı

"23 Nisan, milletimizin bağımsızlık mücadelesini ulusal egemenlikle taçlandırdığı, iradesini tüm dünyaya ilan ettiği tarihi bir dönüm noktasıdır. Büyük fedakarlıklar, yokluklar ve destansı mücadeleler sonucunda kazanılan ulusal egemenliğin çocuklara emanet edilmesi, geleceği inşa edecek gücün çocuklar olduğuna duyulan derin inancı ortaya koymaktadır. Bizler, çocuklarımızı bu ülkenin gerçek sahipleri ve geleceğimizin teminatı olarak görüyoruz. Onların gözlerindeki umut, bizlere daha iyisini yapma sorumluluğu yüklüyor. Çocuklarımızın, geleceklerini sevgiyle ve güvenle inşa eden ailelerin yanında, umutla yarınlara bakabilmeleri ve yüzlerindeki mutluluğun daim olması en büyük temennimizdir. Bu duygu ve düşüncelerle, TİSK ve şahsım adına, Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları ile tüm şehitlerimizi rahmetle anıyor, gazilerimize saygı ve minnetlerimi sunuyorum. 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı tüm çocuklarımıza ve milletimize kutlu olsun."

TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken:

Çocuklarımıza emeğin kıymetini aktarmaya devam ediyoruz

"Çocuklarımız sadece yarının büyükleri değil, aynı zamanda bugünün de en kıymetli varlıklarıdır. Güçlü bir Türkiye'nin temeli, iyi yetişmiş, bilinçli, çalışkan ve değerlerine sahip çıkan nesillerle mümkündür. Esnaf ve sanatkar camiası olarak köklü Ahilik geleneğimizden aldığımız terbiye ile çocuklarımıza dürüstlüğü, emeğin kıymetini ve üretmenin önemini aktarmaya devam ediyoruz. Bu vesileyle Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere tüm milli mücadele kahramanlarımızı minnetle anıyor, milletimizin ve çocuklarımızın 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nı en içten dileklerimle kutluyorum".

ATO Başkanı Gürsel Baran:

Çocuklarımızın güçlü girişimci olmaları için çalışıyoruz

"Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün bu anlamlı günü çocuklara armağan etmesinin, tam bağımsızlık meşalesini genç nesillere emanet etme kararlılığı ve güçlü vizyonunun göstergesidir. 'Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir' şiarıyla kurulan, millet egemenliğinin karargahı olan TBMM ve çocuklarımız, yarınlarımızın en güçlü teminatıdır. Başkentimizin iş dünyası temsilcileri olarak, çocuklarımızın, hayallerini katma değere dönüştüren, üretim, teknoloji ve inovasyonla ekonomiye yön veren güçlü girişimciler olarak yetişmesi için çalışıyoruz".

TÜRMOB Genel Başkanı İrfan Hüseyin Yıldız:

Çocuklarımızın daha güçlü bir Türkiye'de yaşamaları için çalışmak en önemli görevimizdir

"Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün çocuklara verdiği değer, onların çağdaş, özgür ve bilinçli bireyler olarak yetişmesi yönündeki inancını ortaya koymaktadır. Bu özel gün vesilesiyle, demokrasimizin temeli olan milli egemenliğin korunması ve geliştirilmesi sorumluluğunu hep birlikte taşımamız gerektiğini bir kez daha hatırlıyoruz. Çocuklarımızın daha aydınlık, daha adil ve daha güçlü bir Türkiye'de yaşamaları için çalışmak en önemli görevimizdir. 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nı kutluyor, başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere tüm kurtuluş mücadelesi kahramanlarını saygı ve minnetle anıyorum"

Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi:

23 Nisan Türkiye’nin kuruluş tohumlarının atıldığı gündür

23 Nisan 1920, Kurtuluş Savaşı’nın en zorlu döneminde millet iradesinin tecelli ettiği, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunun dünyaya ilan edildiği tarihi bir dönüm noktasıdır. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün bu anlamlı günü çocuklara armağan etmesi, geleceğe duyulan güvenin en güçlü ifadesidir. Bugün bizler, Türk ihracatçıları olarak yalnızca ekonomik değer üretmiyor; aynı zamanda umut, emek ve daha iyi bir gelecek vizyonunu da dünyaya taşıyoruz. Çocuklarımızın güven içinde eğitim aldığı, hayallerini özgürce kurabildiği bir world, sürdürülebilir kalkınmanın temelidir. Son dönemde okullarda yaşanan üzücü olaylar hepimizi derinden yaralamış; çocuklarımızın neşeyle ve güvenle eğitim aldığı ortamların korunmasının ne kadar hayati olduğunu bir kez daha hatırlatmıştır. Bu bilinçle eğitime katkı sunmak adına iki okul inşa ederek Millî Eğitim Bakanlığı’na bağışlamış bulunuyor, aynı zamanda ülkemizi daha aydınlık yarınlara taşımak için üretmeye ve ihracata devam ediyoruz. Bu duygu ve düşüncelerle başta çocuklarımız olmak üzere tüm milletimizin 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı kutluyor, geleceğimizin mimarı evlatlarımıza sağlıklı ve umut dolu bir yaşam diliyorum.

İzmir Ticaret Borsası Başkanı Işınsu Kestelli:

Egemenliğin ve geleceğin emaneti 23 Nisan

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açıldığı ve egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunun ilan edildiği bu anlamlı gün, Ulu Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk tarafından 106 yıl önce çocuklara armağan edilmiştir. İzmir Ticaret Borsası olarak, onun izinde yarınlarımızın teminatı olan çocuklarımızı tarımsal üretim, sürdürülebilir çevre ve doğa bilinciyle yetiştirmek için var gücümüzle çalışıyoruz. “Toprak ve Çocuk” programımızla çocuklarımızın erken yaşta çevre ve doğa sevgisi kazanmasını, çağdaş ve donanımlı bireyler olarak yetişmesini destekliyoruz. Çünkü biliyoruz ki gelecek toprakta, toprağımız ise çocuklarımız sayesinde emin ellerdedir.

İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mahmut Özgener:

Geleceğin güvencesi çocuklar ve 23 Nisan’ın mirası

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın 106. yıl dönümünü kutladığımız bu anlamlı gün, yalnızca bir bayram değil; geleceğimizin teminatı olan çocuklarımıza duyulan güvenin ve verilen değerin en güçlü ifadesidir. Ulu Önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün çocuklara armağan ettiği bu bayram, bizlere hem geçmişimizin onurunu hem de yarınlara olan sorumluluğumuzu hatırlatmaktadır. Millî egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu bilinciyle, çocuklarımızın özgür, çağdaş ve güçlü bireyler olarak yetişmesi için var gücümüzle çalışmaya devam ediyoruz. İzmir’in üretim, ticaret ve girişimcilik gücünden aldığımız ilhamla, çocuklarımızın hayallerini destekleyen ve onları geleceğe hazırlayan bir anlayışı büyütmeyi sürdürüyoruz. Çünkü biliyoruz ki güçlü yarınlar ancak iyi yetişmiş, özgüveni yüksek ve umut dolu nesillerle mümkündür. Bu vesileyle başta çocuklarımız olmak üzere tüm milletimizin 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı kutluyor, Ulu Önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve tüm kahramanlarımızı saygı ve minnetle anıyorum.

Ekonomim

Erken emeklilik azalıyor

Ortalama yaşın yükselmesinde erken emeklilik oranındaki düşüş etkili oldu. 2025’te çalışanların yüzde 40’ı 67 yaşından önce emekli olurken, bu oran 2024’te yüzde 46 seviyesindeydi.

Serbest çalışanlar daha geç emekli oluyor

Serbest çalışanların emeklilik yaşı ortalama 68 yıl 9 ay olarak hesaplandı. Bu grup, ücretli çalışanlara kıyasla yaklaşık 3 yıl daha geç emekli oluyor.

Emekli olanlar arasında kadınların oranı 2000’de yüzde 28 iken, 2025’te yüzde 45’e yükseldi. Kadınlar ortalama olarak erkeklerden yaklaşık 5 ay daha erken emekli oluyor.

Remziye Karakuş-Dünya

Norveç’in Devlet Varlık Fonu yaklaşık 2,2 trilyon dolar büyüklüğe ulaşarak dünyanın en büyük fonu olma özelliğini korudu. 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrasında ülkenin petrol gelirleri 2021’e kıyasla yaklaşık 140 milyar dolar arttı. İran savaşıyla birlikte enerji fiyatlarının yeniden yükselmesi ise Norveç’e en az 8 milyar dolarlık ek gelir sağladı.

Avrupa’da tepkilere neden oldu

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kesintiler küresel petrol arzını daraltarak fiyatları yukarı çekerken, artan gelirler Norveç’in bütçe ve rezerv kapasitesini güçlendirdi. Ancak bu durum Avrupa ülkelerinde farklı tepkilere yol açtı. Bazı Avrupa yetkilileri, Norveç’in elde ettiği ek gelirleri daha fazla uluslararası destek için kullanması gerektiğini ifade etti.

Norveç’in Ukrayna’ya sağladığı desteğin, ekonomik gücüne kıyasla sınırlı kaldığı yönünde değerlendirmeler yapılırken, ülkenin bu alandaki katkısının GSYH oranı açısından Estonya ve Litvanya’nın gerisinde kaldığı belirtildi. Artan enerji gelirleri, ülkenin uzun süredir sahip olduğu demokrasi ve insani yardım odaklı imaj üzerinde de baskı oluşturdu.

Aşağı yönlü de çalışabilir

Norveç ekonomisi enerji fiyatlarındaki yükselişten doğrudan fayda sağlarken, küresel piyasalardaki dalgalanmaların devlet varlık fonunun değerini aşağı çekme riski taşıdığı ifade edildi. Fonun dünya genelindeki şirketlerin ortalama %1,5’ine ortak olduğu ve büyüklüğünün hükümetin petrol ve gaz varlıklarının yaklaşık beş katına ulaştığı kaydedildi.

Enerji krizleri Norveç’in gelirlerini artırırken, Avrupa’da siyasi baskıyı da yükseltti. Ülkenin enerji ihracatındaki rolü, Avrupa’nın enerji güvenliği açısından kritik önem taşımaya devam ederken, artan gelirler Norveç’in daha fazla küresel sorumluluk üstlenmesi yönündeki beklentileri güçlendirdi. Gelişmeler, enerji üreticisi ülkelerin jeopolitik krizlerden ekonomik kazanç elde etmesi tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

Ekonomim

Finansal hizmetler karşılaştırma platformu HelloSafe tarafından yayımlanan analiz, dünyanın en zengin ülkeleri arasında birinci olmanın sadece yüksek miktarda üretim yapmakla ilgili olmadığını net bir şekilde belirtti.

Platform, bu durumun ulusal zenginliğin sıradan vatandaşın günlük yaşamına somut olarak nasıl yansıdığıyla ölçüldüğünü ve 2026 yılı için bu sorunun cevabının Norveç olduğunu vurguladı. Analiz grubu, yalnızca kişi başına düşen GSYİH verisinin karşılaştırmaları ciddi oranda bozabileceğini savundu. Çünkü bu ölçüm, söz konusu ulusal üretimin nüfus genelinde tamamen eşit olarak paylaşıldığını varsayıyor.

İrlanda dünyanın en zengin ülkeleri verilerini etkiledi

İrlanda ekonomisi, kişi başına düşen GSYİH ile gerçek zenginlik arasındaki farka dikkat çekici bir örnek teşkil etti. Ülkede kişi başına düşen GSYİH, satın alma gücü paritesine göre yaklaşık 150 bin dolar seviyesinde bulunuyor. Ancak bu rakamın büyük bir kısmı doğrudan Apple, Google ve Pfizer gibi çok uluslu şirketlerin faaliyetleri tarafından sağlandı. Üretim rakamları ile hanehalkı geliri arasındaki devasa farkın kişi başına yaklaşık 70 bin dolar olduğu tahmin ediliyor.

HelloSafe platformunun hazırladığı yeni refah endeksi, dünyanın en zengin ülkeleri standartlarındaki bu temel sınırlamaları ele alarak 50'den fazla ülkeyi 100 üzerinden birleşik bir puanlama sistemiyle sıraladı. Kapsamlı çalışma; IMF, Dünya Bankası, UNDP, Eurostat ve OECD verilerini temel aldı. Bu yenilikçi endeks gelir durumunu, sosyal eşitsizliği ve daha geniş demografik göstergeleri tek bir refah ölçüsünde birleştirdi.

Avrupa kıtası refah sıralamasının zirvesinde yer aldı

Bu birleştirilmiş verilere göre Avrupa bölgesi, dünyanın en zengin ülkeleri listesinin zirvesini güçlü bir biçimde oluşturdu. Endekse göre en zengin ilk beş ülkenin tamamı Avrupa coğrafyasında yer aldı. Dünyanın en yüksek gayrisafi milli hasılasına sahip olan Norveç, vatandaşlarına sunduğu son derece dengeli sosyal modeliyle tabloya liderlik etti.

İrlanda, çok uluslu şirketlerin etkisiyle şişirilmiş GSYİH rakamına rağmen sağladığı yüksek reel gelirlerle ikinci sırada yer buldu. Lüksemburg ise endeksin başlangıcından bu yana ilk kez zirvedeki yerini kaybederek üçüncü sıraya geriledi. Rapora göre bu üst düzey ülkeler, güçlü ekonomik performanslarını küresel çapta en iyi sosyal göstergelerle harmanladı.

Sosyal göstergeler dünyanın en zengin ülkeleri listesini değiştirdi

İzlanda, güçlü insani gelişme göstergeleri ve toplumdaki düşük göreli yoksulluk oranlarının sağladığı destekle beşinci sırada yer aldı. Asya'nın önemli ekonomilerinden Singapur, kişi başına düşen gelir bakımından yüksek puan almasına rağmen toplumdaki yüksek eşitsizlik oranı nedeniyle sıralamada geride kaldı. Avrupa dışında Amerika Birleşik Devletleri, yüksek gelir eşitsizliği ve göreceli yoksulluğun yanı sıra ekonomik büyüklüğünü yansıtarak ancak 17'nci sıraya yerleşti.

Fransa, dünyanın en zengin ülkeleri sıralamasında Avrupa'da en eşit gelir dağılımına ve düşük göreli yoksulluk oranına sahip Çek Cumhuriyeti'nin hemen arkasında kalarak 20'nci sırada yer buldu. İtalya, İspanya ve Estonya gibi ülkeler ise düşük ortalama gelir seviyeleri nedeniyle tablonun daha alt sıralarında kaldı. İspanya'nın mevcut durumunda toplum içindeki yüksek göreli yoksulluk oranları da fazlasıyla etkili oldu.

Küresel refah dağılımı kıtalara göre farklılık gösterdi

Avrupa kıtasının ötesinde Seyşeller, Afrika'nın en yüksek kişi başına düşen GSYİH rakamıyla birinci sıraya yerleşti. Bu ülkeyi Mauritius ve Cezayir gibi diğer gelişen ekonomiler takip etti. Latin Amerika bölgesinde ise Uruguay; en yüksek gayrisafi milli hasılası, en düşük yoksulluk oranı ve en eşit gelir dağılımı ile ilk kez zirveye ulaştı. Şili ve Panama, Uruguay'ın ardından sıralandı.

Asya kıtasında Singapur açık farkla liderliği alırken, onu Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri izledi. Araştırma sonuçları, dünyanın en zengin ülkeleri belirlenirken Avrupa'nın küresel refah ölçümlerini domine etmesine rağmen, gelir eşitsizliği ve sosyal sonuçlar dikkate alındığında genel tablonun ciddi bir şekilde değiştiğini gösteriyor. Zenginliğin sadece ekonomik üretimle değil, bu zenginliğin toplumun geneline ne kadar adil bir şekilde dağıldığıyla tanımlanması, önümüzdeki yıllarda ülkelerin ekonomi politikalarını ve küresel refah algısını temelden şekillendirecek kalıcı bir trende işaret ediyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Gümüş talebi patladı

Martta yüzde 78 artan Çin'in gümüş ithalatı 836 tonla rekor seviyeye ulaşırken, Yıl başından bu yana gümüş ithalatı ise yaklaşık 1.626 tona ulaşarak tarihi zirveye çıktı.

Analistlere göre, bireysel yatırımcıların altına kıyasla daha ucuz olduğu için külçe gümüşe yönelmesi ve güneş enerjisi üretiminde ihracat vergisi indirimlerinin kaldırılması talebi ateşleyen iki güçlü neden oldu.

Küresel güneş enerjisi sektörü, yıllık toplam gümüş arzının yaklaşık yüzde 20'sini tüketiyor. Bu faaliyetin büyük çoğunluğu Çin'de yoğunlaşırken üreticiler vergi muafiyeti kaldırılmadan önce gümüş alımını artırdı.

Kobeissi Letter'ın Bloomberg verileri ve Çin Gümrük Genel İdaresi verilerine dayandırdığı analize göre, Mart 2026'da Çin'in gümüş ithalatı 10 yıllık mevsimsel ortalamanın yüzde 173 üzerinde kaydedildi.

Altında 17 aydır aralıksız alım

Gümüşteki rekor talep, altın ithalatında da kaydedilirken Çin'in altın ithalatı martta 162 tona yükselerek son 2 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Çin, yıl başından bu yana da yaklaşık 365 ton altın ithal etti.

Özel ithalatın yanı sıra, Çin Merkez Bankası da martta 5 ton altın alımı gerçekleştirdi. Bu miktar, Şubat 2025'ten bu yana görülen en yüksek aylık alım olarak kaydedilirken banka, üst üste 17. ayda da altın rezervlerini artırmış oldu. Toplam resmi rezervler ise 2.313 tonla rekor seviyeye ulaştı.

Çin altından uzaklaşmak yerine yatırımlarını hızlandırırken, merkez bankası alımları ile perakende ithalat talebinin birleşmesi, küresel altın piyasasında da güçlü ve kalıcı bir talep oluşturuyor. Ancak anaslitlere göre gümüş açığının 2026'da tekrar genişlemesi bekleniyor.

Çin'in alımları yavaş yavaş gelişen bir yükselişe işaret etse de altın ve gümüş şimdilik dijital varlıkların gerisinde kalıyor. Altın ons başına 4 bin 750 dolar, gümüş ise yaklaşık 78 dolar seviyesindeyken Bitcoin yüzde 3, Ethereum yüzde 4 artarak toplam piyasa değerini 2,6 trilyon dolara taşıdı.

Dünya

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.