Proje kapsamında, pilot uygulamanın kapsamının genişletilmesi amacıyla, “Katma Değer Vergisi Beyannameleri (KDV1, KDV2, KDV2B, KDV4, KDV9015)” 2026/Mayıs döneminden başlamak üzere Antalya, Kayseri, Manisa ve Kütahya illerinde de belirtilen vergi türlerinden mükellefiyeti bulunan mükellefler için 1/6/2026 tarihinden itibaren e- Beyan uygulaması üzerinden alınacaktır.

Antalya, Kayseri, Manisa ve Kütahya illerinde belirtilen vergi türlerinden mükellefiyeti bulunan mükelleflerimizin 2026/Mayıs ve takip eden dönemlere ait beyannamelerinin, Dijital Vergisi Dairesi üzerinden “e-Beyan” uygulamasına erişim sağlanarak “+ Yeni Beyanname” butonu altında yer alan “0015-KDV1, 4017-KDV2, 4018-KDV2B, 0016-KDV4 ve 9015-KDV9015” başlıklı Katma Değer Vergisi Beyannameleri kullanılarak verilmesi gerekmektedir.

Ayrıca meslek mensupları tarafından, pilot uygulama kapsamında bulunan illerdeki mükelleflerinin beyannamelerinin, 2026/Mayıs vergilendirme döneminden itibaren, kullandıkları muhasebe programlarının e-Beyan sistemine entegre olması durumunda (entegrasyon için gerekli olan tüm bilgi ve belgeler entegrasyon talebinde bulunan muhasebe programları ile paylaşılmıştır) entegrasyon (web servis) yoluyla da “e-Beyan” sistemi üzerinden verilmesi mümkündür.

e-Beyan uygulamasının ana sayfasındaki sağ üst köşesinde yer alan kullanıcı ünvanına ait simgeye basıldığında açılan “Yardım -> e-Beyanname Dokümanlar -> Hemen Başla” başlıklarına sırasıyla tıklanarak katma değer vergisi beyannamelerinin sayfalarına ilişkin ayrıntılı açıklamaların bulunduğu modüllere erişim sağlanabilecektir.

Duyurulur.

Bu amaçla hazırlanan “Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Beyannamesi” ile “Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Bilgi Beyannamesi” mükelleflerimizin ve meslek mensuplarımızın veri girişi ve hesaplama süreçlerini deneyimleyebilmeleri amacıyla yeni “e-Beyan Test” sisteminde uygulamaya açılmıştır.

Nihai ana işletmesinin konsolide finansal tablosundaki yıllık konsolide hasılatı, gelirin raporlandığı hesap döneminden önceki dört hesap döneminin en az ikisinde 750 milyon Avro karşılığı Türk lirası sınırını geçen çok uluslu işletme grupları, yerel ve küresel ATV uygulaması kapsamına girmektedir.

Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi, gelirin dâhil edilmesi esası ve yetersiz vergilendirilmiş ödemeler esasına göre belirlenir. Gelirin dâhil edilmesi esası kapsamında küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin mükellefi, kapsama giren çok uluslu işletme gruplarına bağlı ve diğer ülkelerde yerleşik olan işletmelerin; Türkiye’de yerleşik nihai ana işletmesi, ara ana işletmesi veya kısmen sahip olunan ana işletmesidir. Bu kapsamda bahse konu mükelleflerin ilgili beyannameleri test edebilmeleri için kurumlar vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairesi müdürlüklerinde kendi adlarına “0064 - Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi” mükellefiyeti tesis ettirmeleri gerekmektedir.

Mükellefiyetini tesis ettirmiş olan kullanıcılar, Dijital Vergi Dairesi’ne mevcut kullanıcı kodu ve şifreleri vasıtasıyla giriş yaptıktan sonra, “e-Beyan Test” modülüne erişim sağlayarak ilgili beyannameyi test amacıyla kullanma imkânı bulacaklardır. Bu süreçte, mükelleflerimiz ve meslek mensuplarımız, beyannameye ilişkin sorularını veya önerilerini GloBE@gelirler.gov.tr elektronik posta adresine iletebilirler.

Duyurulur.

Hisarcıklıoğlu, kredi büyümesine getirilen kısıtlamalarla yüksek faiz oranlarının özellikle KOBİ’lerin “ayağına pranga” olduğunu söyledi. Bu cümle aslında Anadolu’daki işletmenin günlük hayatını özetliyor.

Son dönemde siyaset cephesinden gelen açıklamalar ve kulis bilgileri, rahatsızlığın artık iktidar çevrelerine de yayıldığını gösteriyor. Bazı kurmaylar ekonomi programının revize edilmesi gerektiğini belirterek “Enflasyonla mücadele, ekonomiyi rayına oturtmak için tek yöntem olamaz” değerlendirmesinde bulunuyor.

Ekonomi yönetimi uzun süre topluma sabır tavsiye etti. “Dezenflasyon başladı”, “program çalışıyor”, “geçici etkiler var”, “önümüzdeki aylar daha iyi olacak” denildi. Fakat vatandaşın hayatında “iyi” olan kalemler sınırlı kaldı. Enflasyon oranı kağıt üzerinde düşse bile hayat pahalılığı düşmedi.

Enflasyonla mücadele programı ilk açıklandığında toplumun önemli bir kısmı, “belki bu kez olur” diyerek sabretti. İş dünyası, yüksek faize rağmen programı tümden karşısına almadı. Vatandaş, hayat pahalılığına rağmen “önümüzdeki aylar daha iyi olacak” cümlesini defalarca dinledi. Ancak bugün gelinen noktada mesele sadece fiyatların yüksekliği değil; insanların bu reçeteye, bu anlatıya ve bu ekonomi yönetimi diline artık inanmaması.

Bu hoşnutsuzluk yalnızca sokakta değil, iş dünyasının açıklamalarında da görülüyor. İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan’ın “Sebebi olmadığımız enflasyonun çok üzerinde kredi faizleriyle büyük ve haksız bir bedel ödüyoruz” sözleri, sanayicinin artık sabır sınırına geldiğini gösteren en açık çıkışlardan biri oldu. Bahçıvan’ın mesajı basitti: Sanayi üretim tarafında zaten üzerine düşeni yaptı, fakat yüksek faiz ve kredi kısıtları yüzünden enflasyonla mücadelenin faturası haksız biçimde üreticiye kesiliyor.

TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu’nun sözleri de aynı sıkışmayı başka bir yerden anlatıyor. Hisarcıklıoğlu, kredi büyümesine getirilen kısıtlamalarla yüksek faiz oranlarının özellikle KOBİ’lerin “ayağına pranga” olduğunu söyledi. Bu cümle aslında Anadolu’daki işletmenin günlük hayatını özetliyor. Krediye ulaşamayan, ulaşsa maliyetini taşıyamayan, maliyetini fiyata yansıtsa müşterisini kaybeden bir işletme düzeninden bahsediyoruz.

Bankacılık tarafında ise İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran’ın çıkışı tartışmayı daha görünür hale getirdi. Aran, ekonomi programına desteğinin sürdüğünü söylese de programda revizyon ihtiyacına dikkat çekti; basına yansıyan ilk ifadelerinde de İran savaşı ve petrol fiyatlarındaki yükselişle birlikte mevcut programın fiilen zorlandığını belirttiği aktarıldı. Sonradan sözlerinin bağlamından koparıldığını söyledi, fakat ilk çıkış piyasanın duyduğu rahatsızlığın artık finans sisteminin merkezinden de dile geldiğini gösterdi.

Mesele sadece ekonomik değil, aynı zamanda siyasi

Daha önce bu eleştiriler çoğunlukla iş dünyası, ekonomistler ve vatandaşlar üzerinden okunuyordu. Ancak son dönemde siyaset cephesinden gelen açıklamalar ve kulis bilgileri, rahatsızlığın artık iktidar çevrelerine de yayıldığını gösteriyor. Bazı kurmaylar ekonomi programının revize edilmesi gerektiğini belirterek “Enflasyonla mücadele ekonomiyi rayına oturtmak için tek yöntem olamaz” değerlendirmesinde bulunuyor. Ayrıca yerli üretim ve yatırımcı desteklenmeden ekonominin toparlanamayacağı görüşünün parti içinde dile getirildiği aktarılıyor.

Bu eleştirilerin parti içindeki tartışmaları büyüttüğü de görülüyor. Çeşitli kulis haberlerinde, yüksek faiz ve sıkı para politikasının sahada siyaset yapmayı zorlaştırdığı belirtiliyor. Buradaki mesele sadece ekonomik değil, aynı zamanda siyasi. Çünkü yüksek faiz, pahalı kredi, yavaşlayan üretim ve geçim sıkıntısı nihayetinde sandıkta karşılığı olan başlıklar.

Eski milletvekili olan köşe yazarlarının çıkışı da bu açıdan dikkat çekici. Basına yansıyan değerlendirmelerde, enflasyon açıklamalarındaki gerekçelerin artık “kabak tadı verdiğini” söyleyen ve yüksek enflasyonun faturasını mevcut ekonomi politikalarına bağlayanlar var. Bu tür açıklamalar, uzun süre örtülü kalan rahatsızlığın artık daha açık biçimde konuşulmaya başladığını gösteriyor.

Bazı medya organlarında da benzer bir ton görülüyor. Bir çok mecrada yüksek faiz politikasını hedef alan manşetler, “yüksek faizle üretim olmaz” yaklaşımının öne çıkması dikkat çekici. Bu tür yayınlar, ekonomi yönetimine dönük eleştirinin artık her yönden geldiğini gösteriyor.

Vatandaşın iktisadı, sepetteki ürün sayısıyla ölçülür

Vatandaş tarafında ise tepki çok daha doğrudan. Çünkü vatandaş teknik kavramlarla konuşmuyor; market poşetiyle, kira ödemesiyle, kredi kartı ekstresiyle konuşuyor. “Dezenflasyon başladı” denildiğinde insanlar fiyatların düşmesini beklemiyor belki, ama en azından alım gücünün daha fazla erimemesini istiyor. Oysa günlük hayatın içinde görülen tablo başka. Et, süt, kira, okul masrafı, ulaşım ve enerji giderleri vatandaşın bütçesini kemirmeye devam ediyor. İnsanlar “Biz neden bu kadar pahalı yaşıyoruz?” diye sormaya başlamışsa, orada artık teknik sunumların etkisi azalır. Çünkü vatandaşın iktisadı, sepetteki ürün sayısıyla ölçülür.

Ekonomi yönetimi uzun süre topluma sabır tavsiye etti. “Dezenflasyon başladı”, “program çalışıyor”, “geçici etkiler var”, “önümüzdeki aylar daha iyi olacak” denildi. Fakat vatandaşın hayatında “iyi” olan kalemler sınırlı kaldı. Enflasyon oranı kağıt üzerinde düşse bile hayat pahalılığı düşmedi. Elbette, insanlar oranlara değil, fiyat seviyesine bakıyor. Geçen ay satın aldığını bugün alamıyorsa, “enflasyon düşüyor” cümlesi ona teselli vermiyor.

Burada ekonomi yönetiminin en büyük hatası sadece politika tercihi değil, iletişim dili oldu. Üstten bakan, azarlayan, fedakârlığı hep vatandaştan ve üreticiden bekleyen bir dil, toplumsal desteği tüketti. İnsanlara sabır tavsiye edilirken, aynı ölçüde kamuda tasarruf, vergi adaleti, kayıt dışılıkla mücadele ve yapısal reform kararlılığı yeterince hissettirilmedi. Böyle olunca program sadece ekonomik olarak değil, psikolojik olarak da yıprandı.

Bugün oluşan hoşnutsuzluğu hafife almak büyük hata olur. Çünkü güven kaybı bir anda ortaya çıkmaz; yavaş yavaş birikir. Önce hedeflere inanılmaz. Sonra açıklamalara inanılmaz. Daha sonra rakamlara bile şüpheyle bakılır. En sonunda insanlar kendi yaşadığını tek ölçü kabul eder. Türkiye’de bugün birçok vatandaş, KOBİ, sanayici ve hatta siyaset çevresindeki bazı isimler tam bu noktaya gelmiş görünüyor.

Bu kadar farklı kesim aynı rahatsızlığı farklı kelimelerle anlatıyorsa, mesele sadece iletişim kazası değil, politika yorgunluğudur.

Ekonomide güven bir kez kırıldığında geri kazanmak zordur. Hele ki bu güven sadece rakamlarda değil, üslupta da kaybedilmişse daha da zordur. Bugün Türkiye’nin önündeki mesele yalnızca enflasyonu düşürmek değildir. Asıl mesele insanları yeniden ikna edebilmektir.

Çünkü ekonomi sadece faiz, kur ve bütçe değildir. Ekonomi aynı zamanda inançtır. Bugün o inanç ciddi şekilde zedelenmiştir.

Emre Alkin-Ekonomim

2026 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1,8 oranında artan KFE, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 26,6 oranında artarken, reel olarak ise yüzde 4,3 oranında azaldı.

Türkiye'deki konutların kalite etkisinden arındırılmış fiyat değişimlerini izlemek amacıyla hesaplanan Konut Fiyat Endeksi (KFE), 2026 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1,8 oranında artarak 223,4 seviyesinde gerçekleşti.

Bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 26,6 oranında artan KFE, aynı dönemde reel olarak yüzde 4,3 oranında azaldı.

2026 yılı Nisan ayında, İstanbul, Ankara ve İzmir'de bir önceki aya göre, sırasıyla yüzde 1,6, 2,6 ve 2,1 oranlarında arttı. Endeks değerleri bir önceki yılın aynı ayına göre, İstanbul, Ankara ve İzmir'de sırasıyla yüzde 26,2, 29,9 ve 26,7 oranlarında arttı.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflamasına göre bölgelerin yıllık konut fiyat endeksi değişimleri incelendiğinde, Nisan 2026 döneminde en yüksek yıllık artış yüzde 33,6 ile Erzurum, Erzincan, Bayburt, Ağrı, Ardahan, Kars, Iğdır bölgesinde, en düşük yıllık artış ise yüzde 16,7 ile Aydın, Denizli, Muğla bölgesinde oldu.

Yeni Kiracı Kira Endeksi (YKKE)

2026 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1,7 oranında artan YKKE, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 31,7 oranında artarken, reel olarak ise yüzde 0,5 oranında azaldı.

YKKE 2026 yılı Nisan ayında, İstanbul, Ankara ve İzmir'de bir önceki aya göre, sırasıyla yüzde 1,4, 2,8 ve 1,2 oranlarında arttı. Endeks değerleri bir önceki yılın aynı ayına göre, İstanbul, Ankara ve İzmir'de sırasıyla yüzde 36,2, 36,7 ve 29,4 oranlarında arttı.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflamasına göre bölgelerin yıllık yeni kiracı kira endeksi değişimleri incelendiğinde, Nisan 2026 döneminde en yüksek yıllık artış yüzde 36,7 ile Ankara bölgesinde, en düşük yıllık artış ise yüzde 21,5 ile Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye bölgesinde oldu.

Ekonomim

HSBC CEEMEA Kur Stratejisti Murat Toprak tarafından hazırlanan raporda, revizyonun arkasındaki temel nedenler olarak, beklenenden yüksek seyreden enflasyon verileri ve genişleyen cari işlemler açığı gösterildi.

Rapora göre, 2026 yılının ilk dört ayında enflasyonun yüzde 14,6 oranında artış göstermesi, mevcut döviz politikası üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 18'den yüzde 26'ya çıkarmış olması, dezenflasyon sürecindeki zorlukları ortaya koyuyor.

Ekonomim

Uluslararası yatırımcılar Londra’da buluşacak

BBVA Corporate & Investment Banking tarafından düzenlenecek konferans, uluslararası yatırımcılar, politika yapıcılar, şirket yöneticileri ve BBVA üst yönetimini bir araya getirecek.

Konferansın ana gündem maddeleri arasında Türkiye ekonomisinin görünümü, yatırım fırsatları ve piyasa beklentileri yer alacak.

Şimşek ve Karahan konuşma yapacak

Etkinlikte Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan ve BBVA CEO’su Onur Genç’in açılış konuşmaları yapacağı açıklandı.

Konferansta ayrıca yatırımcılara yönelik özel birebir görüşmelerin de gerçekleştirileceği belirtildi.

Türkiye ekonomisine odaklanacaklar

BBVA tarafından yapılan açıklamada organizasyonun, Türkiye’nin makroekonomik görünümüne ilişkin stratejik değerlendirmelerin paylaşılacağı üst düzey bir yatırım platformu olarak tasarlandığı ifade edildi. Londra’da düzenlenecek zirvenin, yabancı yatırımcıların Türkiye piyasalarına yönelik ilgisini artırması bekleniyor.

Dünya

Bu kapsamda İstanbul merkezli "PAYMIX-4" operasyonunun gerçekleştirildiği bilgisini paylaşan Gürlek, şöyle devam etti:

"İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız koordinesinde İstanbul İl Jandarma Komutanlığımız tarafından yürütülen çok yönlü soruşturma kapsamında bugün şafak vakti 7 ilimizde eş zamanlı olarak PAYMIX-4 operasyonu başarıyla icra edilmiştir. Yasa dışı bahis sitelerinin panel erişimlerini, kripto varlık üzerinden yapılan maaş/hak ediş transferlerini ve dijital izlerini siber istihbarat yöntemleriyle takip eden adli birimlerimiz, organize suç ağına dev bir darbe daha indirmiştir. Operasyon neticesinde hedefteki 61 şüpheli hakkında işlem başlatılmış, suçtan elde edildiği değerlendirilen 12 araç, 30 konut, 54 tarla ve arsa olmak üzere toplam 96 taşınır/taşınmaz mal varlığına el konulmuş, 61 şahsa ait 657 banka ve kripto para hesabı bloke edilmiştir."

Operasyonun Adalet, İçişleri ile Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonu, adli tıp, siber istihbarat ve MASAK arasındaki eş güdümle gerçekleştirildiğini belirten Gürlek, devletin suç örgütlerinin finansal kanallarını kurutmakta kararlı olduğunu vurguladı.

Gürlek, "Dijital ve finansal terörün kökünü kazıyana kadar mücadelemiz kesintisiz sürecektir." ifadelerini kullandı.

AA

Spot altının ons fiyatı, itibarıyla yüzde 0,3 düşüşle 4 bin 467,59 dolara geriledi. Altın, bir önceki seansta 30 Mart'tan bu yana en düşük seviyesini görmüştü.

ABD vadeli altın kontratları ise yüzde 0,9 kayıpla 4 bin 471,10 dolardan işlem gördü.

“Altın yükselen faizler karşısında ivme kaybediyor”

Cnbc-E'de yer alan habere göre KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, yükselen tahvil getirileri ve güçlenen doların altın üzerinde baskı oluşturduğunu belirterek, “Faiz görünümündeki şahin dönüş sayesinde dolar yeniden güç kazanırken, altın bu ortamda ivme kaybediyor” dedi.

Dolar endeksi son altı haftanın zirve seviyelerine yakın hareket ederken, güçlü dolar altını diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından daha maliyetli hale getirdi.

ABD’nin gösterge 10 yıllık tahvil faizleri de son bir yılı aşkın sürenin en yüksek seviyelerine yakın seyrini korudu. Bu gelişme, faiz getirisi sunmayan altını elde tutmanın fırsat maliyetini yükseltti.

İran konusunda karışık sinyaller

ABD yönetiminden İran’a yönelik gelen açıklamalar ise karışık sinyaller verdi.

ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın gerekirse Tahran’da saldırı düzenlemek zorunda kalabileceğini söylerken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise tarafların ilerleme kaydettiğini ve yeniden çatışma istemediğini söyledi.

Fed’den “faiz artırımı” ihtimali mesajı

Philadelphia Fed Başkanı Anna Paulson, mevcut faiz düzeylerinin şu aşamada uygun olduğunu ve enflasyonist baskıların hafiflemesine katkı sağladığını ifade etti.

Paulson, yatırımcıların faiz artışlarının yeniden gündeme gelebileceği olasılığını dikkate almaya başlamasını “sağlıklı” bir gelişme olarak değerlendirdi.

Reuters anketine katılan ekonomistlerin büyük bölümü, ABD Merkez Bankası’nın bu yıl faiz indirimi yapmayacağını öngörüyor. Ekonomistler, mevcut enflasyon baskısının geçici olacağı beklentisiyle faiz indirimi tahminlerini gelecek yıla erteledi.

Piyasalar şimdi gün içinde açıklanacak olan Fed’in nisan ayı toplantı tutanaklarına odaklandı.

Diğer değerli metallerde son durum: Gümüş ve platin de geriledi

Diğer değerli metallerde de satış baskısı görüldü.

Spot gümüş yüzde 0,8 düşüşle 73,22 dolara, platin yüzde 0,5 kayıpla 1.912,67 dolara geriledi. Paladyum ise yüzde 0,2 yükselişle 1.356,32 dolardan işlem gördü.

Ekonomim

15 Mayıs'ta bakanlığa başvurdular

Sistemsel kaynaklı sorunların son 2 yıldır devam etmesi, sektör temsilcilerinin konuyu yeniden bakanlık gündemine taşımasına neden oldu. Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği, Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği, İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği, İzmir Gümrük Müşavirleri Derneği ve Mersin Gümrük Müşavirleri Derneği, 15 Mayıs’ta Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne gönderdikleri yazıda, bazı kıymetli maden ve mücevherat ürünlerinde uygulanan İlave Gümrük Vergisi hesaplamalarında sistemsel hatalar yaşandığını bildirdi. Dernek başkanları, oluşan eksik vergilerin “yanlış beyan” değil, “sistem hatası” kaynaklı olduğuna dikkat çekerek, firmalara ceza uygulanmaması gerektiğini vurguladılar.

Bankadaki parasını kullanamıyor

İhracat beyannamesinin kapandığını gösteren “intaç tarihi”nin kritik önem taşıdığını kaydeden gümrük müşaviri İlhan Bulut, “Fiili ihracat gerçekleşmiş, yük Türkiye Gümrük Bölgesi’ni terk etmiş ve ihracat bedeli ülkeye gelmişse, sistemsel kapanış işlemlerinin gecikmesi ihracatçının finansal hareket alanını kısıtlamamalı. Bugün ihracatçı yalnızca üretimle değil, finansmana erişim maliyetleriyle de mücadele ediyor. Özellikle yüksek finansman maliyetlerinin olduğu mevcut ortamda, ihracatçının kendi dövizine erişememesi işletmeler üzerinde ciddi baskı oluşturuyor” dedi.

Sorunun yalnızca teknik değil, aynı zamanda verimlilik sorunu olduğuna da işaret eden Bulut “Her kapanmayan beyanname için ihracatçı zaman kaybediyor, bankalar süreci bekletiyor, gümrük müşavirleri ek işlem yapmak zorunda kalıyor. Oysa fiili ihracatın gerçekleştiği sistem üzerinden görülebiliyorsa, beyanname kapanış süreçlerinin otomatik hale getirilmesi mümkündür” dedi.

Sorunun temelinde mevzuat değişikliği var!

Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği, Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği, İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği, İzmir Gümrük Müşavirleri Derneği ve Mersin Gümrük Müşavirleri Derneği, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne gönderdikleri ortak yazıda, bazı kıymetli maden ve mücevherat ürünlerinde uygulanan İlave Gümrük Vergisi (İGV) hesaplamalarında sistemsel hata yaşandığını bildirdi. Beş dernek başkanının ortak imzasını taşıyan yazıda, özellikle yoğun işlem dönemlerinde kullanıcıların sistemin eksik hesaplama yaptığını anlık olarak fark etmesinin mümkün olamayabildiğine dikkat çekildi.

Yazıda şu ifadelere yer verildi; “7113, 7114 ve 7115 GTİP kodlu ürünlerde BİLGE Sistemi ekranında İGV oranı yüzde 47,5 olarak görünmesine rağmen, tahakkuk işlemleri yüzde 30 veya yüzde 27,5 gibi daha düşük oranlar üzerinden gerçekleşti. Sorunun temelinde ise 2024 yılında yapılan mevzuat değişikliğinin bulunduğu ifade ediliyor. Önceki uygulamada toplam vergi oranı belirli bir üst sınırı aşamıyorken, 2024 itibarıyla bu sınır kaldırıldı ve artırılmış oranların doğrudan uygulanmasına geçildi.”

Veysel Ağdar-Ekonomim

Varsayın ki tüm bunlar gerçek, varsayın ki ekonomi şaha kalktı gidiyor. Değil ya, varsayın ki öyle…

Peki bu ne! 15-34 yaş grubundaki her 100 gencin 28’inin ne eğitimde, ne istihdamda olması, yani boşta gezmesi… Bu ne!

İhracat artmış, üretim tırmanmış, kişi başına gelir nereden nereye gelmiş!

Varsayın ki bunlar olmuş!

Siz gelin bunları o 28 gence, yani 6 milyon 789 bin gence anlatın, anlatabiliyorsanız…

Yıllardır düzelmedi

Ne eğitimde ne istihdamda olan genç nüfus, yani kısaca NENİ… Yıllardır hemen hemen aynı düzeyde. İşte son altı yılın ilk çeyreklerindeki durum…

Verilerin kaynağı TÜİK ve altı yıldır neredeyse hiç değişiklik yok. 15-34 yaş grubundaki nüfusun yaklaşık yüzde 30’u ne eğitimde ne istihdamda. Oran 2021-2026 yıllarının ilk çeyrekleri itibarıyla en düşük yüzde 26,6, en yüksek yüzde 30,9 olmuş. Bu yılın ilk çeyreğindeki oran da yüzde 28,2.

Üç yaş grubu

15-34 yaş grubu üç alt grupta irdelenince ortaya çıkan tablo şu:

• 15-24 yaş grubundaki 11,4 milyon gencin yüzde 23,6 oranındaki 2,7 milyonu ne eğitimde ne istihdamda.
• İkinci alt grup 25-29 yaş arasında bulunanlar. Bu yaş grubundaki nüfus 6,4 milyon ve bu gençlerin yüzde 31,9 oranındaki 2 milyonu ne okuyor, ne çalışıyor.
• Son grup ise 30-34 yaş arasında olanlar. Bu yaş grubundaki 6,2 milyon gencin yüzde 33 oranındaki 2 milyonu ne eğitimde ne istihdamda.
• Bu üç grubun toplamı, yani 15-34 yaş grubundaki toplam nüfus 24 milyon. Bu 24 milyon gencin ne eğitimde ne istihdamda olanlarının sayısı ise 6,8 milyon.

Hadi anlatın!

Veriler özet olarak böyle, detaylar da tablolarda…

Her 100 gencin 28’i boşta geziyor; okul bitmiş ama iş yok.

Hele hele kadınlardaki durum çok daha vahim, zaten ortalama oranı bu düzeye çıkaran kadınlardaki işsizlik.

15-34 yaş grubunda bulunan her 100 erkeğin 17’si ne eğitimde ne istihdamda.

Ama kadınlarda bu sayı tam 40! 15-34 yaş grubundaki 11,8 milyon kadının 4,7 milyonu ne okuyor, ne çalışıyor. Yani her 10 kadının 4’ü…

Ne eğitimde ne istihdamda olan bu 6,8 milyon gence ekonominin ne kadar iyi gittiğini anlatabilecek biri çıkar mı?

Üniversite mezunlarının durumu

TÜİK, 15-24 yaş grubunda bulunan ve ne eğitimde ne istihdamda olan genç nüfusun eğitim durumuna göre dağılımını da açıklıyor.

Buna göre bu yaş grubunda yüzde 23,6 olarak ölçülen ne eğitimde ne istihdamda olma durumu en yüksek düzeye üniversite mezunlarında çıkıyor. Bu değerlendirmede okuryazar olmayanların oranını hesaba katmıyorum.

Üniversite mezunlarının yaklaşık üçte biri işsiz. Üniversitenin genellikle 22 yaş civarında bitirildiği gerçeğinden hareket edersek yaş 24’e gelmiş ama hâlâ iş bulamayan çok sayıda genç var.

“Çok sayıda” derken kastettiğim düzey ne, onu da aktarayım.

Bu yılın ilk çeyreği itibarıyla üniversite mezunu ve yaşı 24’ü aşmamış 1,1 milyon gencin yüzde 32,5 oranında 369 bini işsiz. Bu 369 bin gencin 94 bini erkek, 274 bini ise kadın.

Alaattin Aktaş-Ekonomim

Büyük ve orta ölçekli işletmeler; işçinin maaşını da karşılayacak gücü kalmazken ayrıca üzerine kira, elektrik, su, doğalgaz gibi genel giderlerin yanında ağır vergi yüküne maruz bırakıldı. Tüm bunların sonucunda borçlarını da ödeyemez duruma geldi.

Bu süreç bir çok şirketi, konkordato başvurusu yapmaya yöneltti. 16 Ocak 2025 tarihli köşe yazımda; “İflastan önceki son çıkış” başlığı ile tanımladığım konkordato sürecini, artıları ve eksilerini anlatmıştım.

Konkordato, geçmişte Anadolu’da söylenen: “Komşu tüm malını, mülkünü kaybetmiş dostlar duydunuz mu?” Halk arasında “İflas etmiş” denirdi. Gelinen noktada ise yeni dönemdeki tanımı ile şirketi iflas etmeden, iflasa hazırlık ve belki bir çıkış yolu umuduyla konkordato olarak ifade ediliyor ve uygulanıyor.

Ekonomik sıkıntılar konkordato başvurusunu artırıyor

Son yıllarda, işletmeler, ticari hayatta da zor günler yaşıyor. Alacaklarını tahsil edemeyip, borçlarını da ödeyemeyen şirketlere bankalar kredi de veremeyebiliyor. Bazen şirketler bankadan aldığı krediyi de ödemekte zorlanıyor hatta ödeyemiyor.

Bunca yükün altında kalan iş yerleri için maliyetlerinin, gelirini aşan boyutta olmasıyla konkordato başvurusu can simidi olarak görülüyor. İflastan önceki son çıkış ya da iflas erteleme olarak da düşünebiliriz.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var ki birçok işletme istese de maddi yetersizlikler nedeniyle konkordatoya başvuruda bulunamıyor. Alacaklı ve borçlu açısından baktığımızda ise sayıları her geçen gün artan, binlerce işletmeyi etkileyen bir domino taşı gibi hızla devam eden durum olduğunu görüyoruz.

Konkordato; sadece borçluyu değil, alacaklıyı ve alacaklının da alacaklısını etkileyerek zincirleme olarak devam eden, uzun soluklu, maliyetli ve de sıkıntılı bir süreç.

İşçi de işveren de dertli

Son yıllarda; özellikle büyükşehirlerde çalışanlar aldıkları maaş ile kirayı, barınma, beslenme gibi temel insani ihtiyaçların dahi karşılanamadığı, asgari ücretin ve emeklinin maaşlarının açlık ve yoksulluk sınırının çok altında kalmasıyla işverenlerin, asgari ücretle işçi almakta zorlandığı görülüyor. İşveren, en az bir katı fazla ücret verse de çalışanın evin geçimini, çocuklarının eğitim gideri ve kirasını ödeyemediği için yeni iş arayışına girdiği bu dönemde, işçi de işveren de ekonomik olarak sıkıntı içinde.

Dünya genelinde yaşanan ve ülkemizi de etkileyen tarım politikaları, gıdaya ulaşmadaki sıkıntılar ve jeopolitik süreç sonunda ayrıca eklenen maliyet sonucu ve vergiler, zamlar ile bazı sektörlerde üretimin durma noktasına gelmesiyle ne yazık ki iflas eden ve konkordatoya başvuran şirket sayısı da gün geçtikçe artmaya devam ediyor.

Konkordato, alacaklıyı da borçluyu da etkiliyor

Mali durumu bozulan borçlu şirketle bu şirketten alacaklı olanları korumaya yönelik bir uygulama olan konkordato, mali durumu kötü olan şirket, alacaklıları ile anlaşarak borçlarını yapılandırıyor.

Taraflar arasındaki anlaşma, mahkeme gözetiminde onaylanırsa, borçlu olan şirket anlaşılan miktarı ödeyerek ya da taksitlendirerek borçlarından kurtuluyor.

Konkordato konusunu ayrıntılarıyla ele alıp inceleyen, konusunda uzman kıymetli eğitimciler İstanbul Okan Üniversitesi Öğretim Üyesi İYBF Muhasebe ve Denetim Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Mert ve Dr. Bilalettin Topluk’un, Nobel yayınlarından basılan “Konkordato Süreci ve Mali Uygulamalar” başlıklı kitabı, aradığınız tüm sorulara cevap veren, konkordato hukukundan kaynaklanan sürecin her aşamasının, titizlikle incelenerek hazırlanan kaynak bir kitap olma özelliği taşıyor.

Kitabın giriş bölümünde konkordato, son derece sade bir dil kullanarak şöyle ifade edilmiştir: “Konkordato; finansal yönden sorunlu işletmelerin eğer imkân varsa yaşatılabilmelerine olanak sağlanması amacıyla icra ve iflas kanununda yer verilmiş önemli bir düzenlemedir. Konkordato uygulamasının amacı; finansal yönden sorunlu işletmelerin borçlarının uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması ve böylelikle mümkünse işletmenin devamlılığının sağlanmasıdır.”

Eserde ayrıca “Konkordatonun Özellikleri ve Amaçları” başlığı altında yer alan bölümünde; konkordato, iflas ayrımına da değinilerek, alacaklı ve borçlu durumu da şu şekilde özetlenmiştir: “Her şeyden önce konkordato iflas anlamına gelmemekte, aksine iflas etmemek için borçlunun alacaklılarla iflası önlemek amacıyla anlaşma yoluna gidilmesini amaçlamaktadır.

Konkordatonun, alacaklılar bakımından amacı ise borçlunun iflasına kıyasen daha çok alacağını tahsil edebilmesi ve böylece alacaklılar bakımından da eşitliğin sağlanmasıdır.

Konkordato, borçluya iki önemli fırsat sunmaktadır; bunlardan birincisi haciz takibinden kurtulması, ikincisi ise ticari hayatını sona erdirecek iflastan kurtulmasıdır. Konkordato müessesesi sayesinde hayatta kalmayı başaran borçlu, alacaklıları ile arasındaki borç-alacak ilişkilerini yeniden gözden geçirmesine ve kendisine çeki düzen vermesine vesile olacaktır” deniliyor.

Konkordatoda süreci nasıl işliyor?

Borçlu işletmenin, yerleşim yeri adresindeki Asliye Ticaret Mahkemesi’ne konkordato için gerekli belgeler ile konkordato talebi yapılıyor.

Mahkemeye ibrazı istenen belgeler ve Konkordato Ön Projesi ( KAYİK Belgesine sahip Bağımsız Denetim şirketleri tarafından hazırlanarak, takip edilir ) ve makul güvence raporu düzenleniyor.

Konkordato talebine ise: Finansal tablolar, tüm alacak ve borçları vadeleri ile gösteren liste ve alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacakların imtiyaz durumunu gösteren liste, karşılaştırma tablosu, finansal analiz tablosu da ekleniyor.

Mahkemeye sunulan bu belgeler ile yapılan inceleme sonucunda, mahkeme konkordato talebini reddeder veya kabul eder.

Bu konuda önemli bir gelişme yaşandı ve 13 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazete ile “Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” yayımlandı.

Yeni yönetmelikle denetim ve şeffaflık tedbiri

Yeni düzenlemeyle: Konkordato süreçlerinde denetim ve şeffaflık döneminin de başladığı göze çarpıyor. Yayınlanan yönetmeliğe göre; şirketlerin mahkemeye sunacağı finansal tabloların muhasebe ve raporlama standartlarına uygun hazırlanmasının zorunlu hale getirilmesi dikkat çekiyor.

Yeni yönetmelikle; konkordato sürecinde uygulamada kötü niyetli kullanmak isteyenlerin yani gerçek dışı mali tablolarla konkordato ilan edilmesinin önüne geçmeyi amaçladığı görülüyor. Ayrıca alacaklıların da haklarının korunabilmesi ve mahkemelerin daha sağlıklı ve şeffaf finansal bilgilerle karar vermesinin de sağlanacağı değerlendirilebilir.

Yeni düzenlemeye göre uygulama nasıl olacak? Bu konuyu, İstanbul Okan Üniversitesi Öğretim Üyesi İYBF Muhasebe ve Denetim Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Mert’e sordum ve şöyle yanıtladı:

“ Bağımsız Denetime tabii olan kuruluşlar ve bunların tabi olacakları muhasebe organizasyonları Türk Ticaret Kanunu ile belirlenmektedir. Ancak Adalet Bakanlığı, yönetmelik düzenlemesiyle Bağımsız Denetime tabi olmamakla birlikte, konkordato sürecine giren işletmelerde Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı (BOBİ FRS) düzenlenmesinin uygulanmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu boyutuyla baktığımızda; Adalet Bakanlığı, yönetmelikle Ticaret Kanunu’nu bypass etmiştir. Bunun yanı sıra bu uygulama; işletmeler için konkordato sürecinin maliyetini daha çok artırıcı etki yapacaktır.

Yeni yönetmelikle; makul güvence raporu düzenleyen şirketlere, sözleşme ve raporları Kamu Gözetim Kurumu’na (KGK), bildirme zorunluluğu getirilmiştir. Aynı şekilde, mahkeme kalemlerine de makul güvence raporlarını, Kamu Gözetim Kurumu’na (KGK) bildirme yükümlülüğü getirilmiştir. Bu yönüyle yapılan düzenleme, kurumlar arası koordinasyonun sağlanması açısından yerinde ve doğru bir düzenleme olmuştur.”

Konkordato, başı ve sonu itibariyle son derece yorucu ve maliyetli bir süreçtir. Borçlu şirket için borçlarının ertelenmesi ve vadelere yayılarak ödenmesi avantajlı bir durumdur. Diğer yandan, borçlu şirketin iflastan kurtulması ve borçlarını ödeyebilme ihtimalinin de alacaklı için önemli bir avantaj olduğu unutulmamalıdır.

Ancak tüm yaşanan olumsuzluklara rağmen, Ticaret Mahkemeleri’nin tecrübesi ve görevlendirilen uzman konkordato komiserlerinin edindikleri tecrübe ile alacaklı ve borçlu açısından, konkordatonun olumlu sonuçlanma durumu da olabiliyor.

Sürecin iyi yönetilmesi halinde alacaklı ve borçlu için yapılacak her düzenleme, yararlı olacaktır. Konkordato maliyetli olduğundan, başvuru yapmak isteyip de yapamayan sayısız şirket de olduğunu düşündüğümüzde, yeni düzenlemeyle varlığını devam ettirmek isteyen birçok işletme için bir umut ışığı olma özelliği de taşıyor. Kötü niyetli olan her adıma da fren konularak, hayatta kalma şansı olan şirketleri de kurtaracak bir sürece hazırlıyor. Alacaklı ve borçluyu da koruyan bunun gibi her uygulamanın yasal zeminde hayat bulması dileğiyle…

Kısa cevap şu: Hayır, uzamıyor.

Çünkü vergi hukukunda sürelerin uzaması için idari izin yeterli değil. Nitekim Vergi Usul Kanunu m.18 hükmüne göre sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş gününün çalışma saati sonunda bitiyor. Bu nedenle beyanname verme veya ödeme süresinin son günü resmî tatile denk gelirse süre otomatik olarak uzuyor. Ancak Cumhurbaşkanlığı tarafından ilan edilen idari izin günleri hukuken resmî tatil sayılmıyor.

Zaten uygulamada da devlet daireleri tamamen kapanmıyor. Kamu kurumlarında nöbetçi ya da asgari personel bırakılıyor, hizmet tamamen durmuyor. Vergi daireleri bakımından da durum farklı değil. Bu nedenle yalnızca idari izinilan edilmiş olması, vergi ödevlerine ilişkin süreleri kendiliğinden durduran ya da uzatan bir sonuç doğurmuyor. Başka bir ifadeyle beyanname verme, vergi ödeme, uzlaşma başvurusu, cezada indirim talebi veya benzeri başvuru sürelerinin son günü 25-26 Mayıs tarihlerine denk geliyor diye otomatik olarak uzamayacak.

Aynı durum vergi davaları bakımından da geçerli. İdari Yargılama Usulü Kanunu m.8’e göre dava açma süresinin son günü resmi tatil gününe denk gelirse süre uzuyor. Ancak maddede idari izinlerin süreyi uzatacağına ilişkin bir düzenleme bulunmuyor. Dolayısıyla vergi/ceza ihbarnamesine, ödeme emrine veya başka bir vergi işlemine karşı açılacak davalarda sürenin son günü 25 Mayıs Pazartesi ya da 26 Mayıs Salı günü ise dava açma süresi idari izin nedeniyle uzamayacak. Aynı durum istinaf ve temyiz başvuruları için de geçerli.

Salı günü yarım gün resmi tatil

Öte yandan 26 Mayıs Salı gününün öğleden sonrası zaten resmî tatil. Çünkü Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun uyarınca dini bayramların arefe günlerinde saat 13.00’ten itibaren resmî tatil uygulanıyor. Ancak günün ilk yarısının idari izin, ikinci yarısının resmî tatil olması da süreleri otomatik olarak ertesi güne taşımıyor.

Bu nedenle özellikle vergi mükelleflerinin ve dava açma süresi bulunan kişilerin “nasıl olsa tatil uzadı”düşüncesiyle hareket etmemesinde fayda var. Çünkü idari izin, vergi hukukunda süreleri durduran bir neden değil; yalnızca kamu personeline yönelik bir çalışma düzenlemesi niteliği taşımaktadır.

Sonuç olarak

Cumhurbaşkanlığı tarafından ilan edilen idari izin günleri kamuoyunda çoğu zaman “tatil süresi uzadı” şeklinde algılansa da vergi hukuku bakımından bu durumun doğrudan bir sonuç doğurduğunu söylemek mümkün değil. Vergi Usul Kanunu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda sürelerin uzamasına yol açan hâl resmî tatil olarak düzenlenmiş; idari izin günlerine ise böyle bir hukuki sonuç bağlanmamıştır. Bu nedenle idari izin ile resmî tatil arasındaki farkın özellikle süreler bakımından dikkatle gözetilmesi gerekiyor.

Nitekim uygulamada da kamu kurumları tamamen kapanmamakta, asgari personelle hizmet vermeye devam etmektedir. Dolayısıyla beyanname verme, vergi ödeme, dava açma, uzlaşma veya cezada indirim başvurusu gibi işlemlerde nasıl olsa tatil uzadı düşüncesiyle hareket edilmesi ciddi hak kayıplarına neden olabilir. Özellikle dava açma sürelerinde yaşanacak birkaç günlük gecikme, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilmektedir.

Bu nedenle mükelleflerin, meslek mensuplarının ve uygulayıcıların sosyal medyada yayılan yorumlar yerine doğrudan kanun hükümlerini ve yerleşik yargı içtihatlarını esas alarak hareket etmelerinde fayda bulunmaktadır.

Ezcümle vergi hukukunda süreler son derece katı uygulanmakta, iyi niyetli yanılgılar çoğu zaman hukuki koruma sağlamamaktadır. Bu sebeple, idari izin dönemlerinde özellikle süre takibinin her zamankinden daha dikkatli yapılması gerekmektedir.

Takı Üreticileri ve İhracatçıları Derneği (TÜİD) Başkanı Mustafa Kamar, Türkiye’nin 2023 Ağustos ayında getirilen altın kotasıyla birlikte sektördeki liderliğini kaybetmeye başladığını söyledi. Kamar’a göre kota öncesinde Türkiye, dünyanın en güçlü üretim ve ihracat merkezlerinden biriydi. Ortadoğu, Asya ve Avrupa’dan çok sayıda firma Türkiye’ye gelip mağaza ve ofis açıyor, üretim yaptırıyordu. Kamar, “2022’ye kadar Türkiye dünyanın lider üretim merkezlerinden biriydi. Ancak cari açığın nedeni olarak altın ithalatı gösterildi ve kota getirildi. Sonrasında da suistimaller ortaya çıkınca Ticaret Bakanlığı ve Hazine peş peşe yeni kurallar getirdi. Ama getirilen tüm düzenlemeler doğrudan ihracatçıyı vurdu” dedi.

Cari açığın ana nedeni ihracatçı değil

Sektör temsilcilerine göre altın ithalatındaki artışın temel nedeni ihracat değil, yüksek enflasyon nedeniyle vatandaşın altına yönelmesi oldu. Ancak alınan önlemler daha çok üretici ve ihracatçı tarafını etkiledi. Kamar, “Cari açığın ana nedeni ihracatçı değildi. Hane halkının altın talebi çok yüksekti. Ama ihracatçının önü kesildi. Sonuçta Türkiye’nin altın ihracatı neredeyse bitme noktasına geldi” ifadelerini kullandı.

Kota sonrası Türkiye’den ciddi bir üretim göçü başladığını anlatan Kamar, özellikle Dubai’nin bu süreçte öne çıktığını söyledi. “İtalyanlar İtalya’ya döndü, Dubaililer Dubai’ye gitti. Özbekistan ve Mısır gibi ülkeler yatırımcıları çağırmaya başladı. Türkiye’de üretim yapamayan firmalar pazar kaybetmemek için bu ülkelere yöneldi” dedi.

Kuyumcukent neredeyse boşaldı

Sektörde yaşanan dönüşümün en net göstergelerinden birinin Kuyumcukent olduğunu belirten Kamar, 2022 yılında boş mağaza bulunamayan merkezde bugün doluluk oranlarının sert düştüğünü söyledi. “2022’de Kuyumcukent’te mağaza bulmak mümkün değildi. Hava paraları konuşuluyordu. Şimdi ise yüzde 80’e yakını boş durumda. Herkes çıktı gitti” diyen Kamar, Türkiye’den ayrılan üreticilerin büyük bölümünün ilk etapta Dubai’ye yöneldiğini anlattı. Dubai’nin aslında büyük bir üretici olmadığını ancak dünyanın en büyük altın ihracat merkezlerinden biri haline geldiğini belirten Kamar, Afrika, Orta Doğu, Yakın Asya, Hindistan, Pakistan ve Afganistan gibi pazarlara altının büyük ölçüde Dubai üzerinden dağıldığını söyledi. Türk üreticilerin de bu pazarlara erişim için Dubai’ye yöneldiğini ifade eden Kamar, “Hatta bazı firmalar kalıplarını Türkiye’de hazırlayıp Dubai’ye taşıyarak üretimi orada yaptı” diye konuştu.

Savaş Dubai modelini sarstı

Ancak ABD, İran ve İsrail hattında yükselen savaş riskiyle birlikte Dubai merkezli üretim ve ticaret modeli de sarsılmaya başladı.

Kamar’a göre özellikle Irak pazarının durması ve bölgede çalışan Hintli-Pakistanlı iş gücünün ayrılması üretimi ciddi şekilde aksattı. “Bölgedeki savaş ortamı nedeniyle işler durdu. Irak pazarı kapandı. Hindistanlı ve Pakistanlı çalışanlar bölgeden ayrıldı. Şimdi oradaki üreticiler de çıkış arıyor” diyen Kamar, Türkiye’nin bu süreçte yeniden cazibe merkezi olabileceğini ancak mevcut düzenlemelerin buna izin vermediğini söyledi.

Türkiye büyük fırsat yakalayabilir

Kamar’a göre bugün dünya altın ve mücevher sektöründe herkes yeni pazar ve güvenli üretim merkezi arıyor. Dubai’de yaşanan sorunlar, İsrail pazarının kapanması, Rusya-Ukrayna hattındaki yaptırımlar ve Ortadoğu’daki durgunluk nedeniyle sektörün yönü yeniden değişiyor. “Şu anda herkes Amerika pazarına odaklanmış durumda. Ama Türkiye için çok önemli bir fırsat oluştu. Eğer bugün Türkiye bu kotaları kaldırırsa sonuç inanılmaz değişir” diyen Kamar, yabancı yatırımcıya daha esnek bir yapı sunulması gerektiğini vurguladı. Sektörün en önemli taleplerinden biri ise yabancı pasaport sahiplerine altın taşıma kolaylığı sağlanması.

Kamar, her yabancı pasaport sahibine yılda 5 kilogram altın getirme hakkı verilmesini önerdi. Kamar, “Dubai’nin bu kadar büyümesinin nedenlerinden biri bu serbestlik. İnsanlar altınını alıp birkaç dakikada sisteme kaydederek ülkeye sokabiliyor. Türkiye’de de benzer bir model kurulmalı” ifadelerini kullandı.

Dubai bağlantılı ticaret yavaşladı, Kapalıçarşı’da nakit sıkıntısı başladı

Ortadoğu’daki savaşın ve Dubai’de yaşanan daralmanın Türkiye’ye yansıyan bir diğer sonucu ise Kapalıçarşı’daki nakit sıkışıklığı oldu. Altın ve Para Piyasaları Uzmanı Mehmet Ali Yıldırımtürk, Dubai bağlantılı ticaretin yavaşlamasıyla piyasadaki nakit döngüsünün bozulduğunu söyledi. Yıldırımtürk, “Dubai sıkıntıya girdikten sonra Kapalıçarşı’da ciddi nakit sıkıntısı başladı. Çünkü daha önce Türkiye’de üretim yapılıp Dubai’ye gönderilen ürünlerin karşılığında piyasaya nakit giriyordu. Bu hareketlilik durunca piyasadaki canlılık da azaldı” dedi. Bankacılık sistemindeki sınırlamalar nedeniyle esnafın nakde erişimde zorlandığını anlatan Yıldırımtürk, piyasada elden dönen nakdin azalmasının da ticareti yavaşlattığını belirtti. Yıldırımtürk’e göre yaşanan bu daralma, ithalat kotasına rağmen kilogram bazında fiyat farkının 300 dolara kadar düşmesine neden oldu.

2022'de 185 ton olan ihracat 50-60 ton seviyesine geriledi

Sektör temsilcilerine göre ihracat rakamları yanıltıcı bir tablo oluşturuyor. Altın fiyatlarının son üç yılda sert yükselmesi nedeniyle ihracat değer bazında güçlü görünse de tonaj bazında büyük kayıp yaşanıyor. Kamar, “2023’te altının kilosu 50 bin dolardı. Sonra 100 bin dolara, ardından 150 bin dolara çıktı. Bu yüzden ihracat değeri aynı kalıyor gibi görünüyor. Ama miktar bazında yüzde 50-60 düşüş yaşadık” dedi. 2022 sonunda 185 ton ihracat yaptıklarını söyleyen Kamar, bugün bu rakamın 50-60 ton seviyesine gerilediğini belirtti. “Eskiden 185 kişi çalıştıran işletmeler bugün 50-60 kişiyle çalışıyor. Eğer doğru kararlar alınsaydı bugün 6-7 milyar dolar değil 25-30 milyar dolarlık ihracattan söz ediyor olurduk” diye konuştu.

Yener Karadeniz-Ekonomim

Özellikle ABD ile İran arasında beklenen barış sürecinin sekteye uğraması ve bölgede yeniden artan gerilim, küresel petrol piyasalarında fiyatların yukarı yönlü hareket etmesine neden oldu. Jeopolitik risklerin yeniden gündeme gelmesiyle birlikte brent petrol fiyatlarında artış görülürken, bu durum akaryakıt tabelalarında yeni değişiklik beklentisini de beraberinde getirdi.

Motorin grubunda 1,74 TL artış bekleniyor

Akaryakıt sektörü kaynaklarından edinilen bilgiye göre, 21 Mayıs Perşembe gününden geçerli olmak üzere motorin grubunda 1,74 TL fiyat artışı bekleniyor.

Diğer yandan, bugün itibarıyla benzin grubunda herhangi bir fiyat değişikliği öngörülmüyor. İstanbul'da motorinin litresi yapılacak yeni artışla 69,22 liraya, Ankara'da 70,33 liraya, İzmir'de 70,60 liraya, doğu illerinde ise 72,06 liraya çıkacak.

İşte il il güncel benzin ve motorin fiyatları…

İstanbul Avrupa yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 65.02 TL

Motorin litre fiyatı: 67.48 TL

LPG litre fiyatı: 33.89 TL

İstanbul Anadolu yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 64.86 TL

Motorin litre fiyatı: 67.32 TL

LPG litre fiyatı: 33.29 TL

Ankara akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 65.99 TL

Motorin litre fiyatı: 68.59 TL

LPG litre fiyatı: 33.87 TL

İzmir akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 66.27 TL

Motorin litre fiyatı: 68.86 TL

LPG litre fiyatı: 33.69 TL

Türkiye İstatistik Kuru­mu’nun (TÜİK) mevsimsel et­kilerden arındırılmış çeyrek­lik verilerine göre bu yılın ilk üç ayında Türkiye’de toplam is­tihdam bir yıl önceki düzeyine göre yüzde 0,9 oranında 301 bin kişi azalarak 32 milyon 221 bi­ne geriledi. Ancak bu gerçek bir sayım sonucu bir sayı değil, Ha­ne halkı İşgücü Anketi’nden tü­retilmiş tahmin ve modelleme sonucu belirlenmiş tahmini bir büyüklük.

Cumhurbaşkanlı­ğı Strateji ve Bütçe Başkanlı­ğı’nın 2026 yılı ilk çeyrek duru­munu yansıtan verilerine gö­re ise tüm kamu birimlerindeki çalışanların gerçek sayısı ay­nı dönemde yüzde 0,5 oranın­da net 26 bin 691 kişi artarak 5 milyon 368 bin 945’e ulaştı. TÜİK’in ankete dayalı tahmin şeklindeki yuvarlamalı verile­rinden kamu istihdamı düşül­düğünde, toplamda en büyük bölümü oluşturan özel sektör istihdamının yüzde 0,4 oran­da 103 bin 691 kişi azalarak 27 milyon 56 bin 55’e gerilediği so­nucu çıkıyor.

TÜİK verilerine göre toplam istihdam geçen yılın ilk çey­reğine göre yüzde 1,2 oranın­da 386 bin kişi azalırken, Cum­hurbaşkanlığı Strateji ve Büt­çe Başkanlığı verilerine göre kamu istihdamı aynı dönem­de yüzde 2,4 oranında 125 bin 49 kişi artmış bulunuyor. Bu da özel sektör istihdamının son bir yılda yüzde 2’ye yakın oran­da 507 binden fazla azaldığını gösteriyor.

Buna göre özel sektör çalı­şanlarının toplam istihdamda bir yıl önce yüzde 83,9 olan pa­yının Mart 2026 itibarıyla yüz­de 83,3’e düştüğü, başka deyiş­le kamu istihdamının payının yüzde 16,1’den yüzde 16,7’ye yükseldiği görülüyor.

Son bir yılda özel sektör is­tihdamında rekor sayıdaki azalma, üretim, ihracat, yatı­rım, verimlilik yönüyle eko­nominin istihdam yaratan ana alanının zayıfladığı; kamu is­tihdamında devam eden artış da daha çok dağıtım, hizmet ağırlıklı alanlarda devletin is­tihdam yarattığını gösteriyor.

Memur sayısı 59 bin kişi arttı

Kamuda çalışanların bu yıl mart sonu itibarıyla 3 milyon 534 bin 981’inin 657 sayılı ya­saya tabi kadrolu personel (me­mur) olduğu belirlendi. Buna göre memurlar ülkedeki top­lam istihdamın yüzde 10,9’unu oluşturdu. Kamuda istihdam­da olanların 446 bin 400’ü söz­leşmeli personel, 1 milyon 247 bin 468’i sürekli ve 42 bin 511’i geçici statüde çalışan işçi ve 97 bin 585’i de diğer statülerde ça­lışan kamu personeli.

Son bir yılda memur sayısı 59 bin 86, sözleşmeli sayısı 21 bin 953, sürekli kamu işçi sayısı 41 bin 583, geçici kamu işçisi sayı­sı da 3 bin 860 kişi artarken, di­ğer statüdeki kamu çalışanları 1.433 kişi azaldı.

Merkezi yönetim 87 bin Belediyeler 31 bin kişi aldı

Mart sonu itibarıyla kamu personelinin 4 milyon 368 bin 945’i genel bütçeye dahil kuruluşlar, YÖK ve üniversiteler, özel bütçeli idareler, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, sosyal güvenlik kurumları, döner sermayeler ve kefalet sandıklarını kapsayan merkezi yönetim bünyesindeki kurum ve kuruluşlarda çalışıyor.

Aynı tarih itibarıyla belediyeler ve bağlı kuruluşları, mahalli idare birlikleri, il özel idareleri, belediye iktisadi teşekkülleri (BİT) olmak üzere yerel yönetimlerde 859 bin 560 kişi istihdamda. 233 sayılı yasa kapsamındaki KİT’ler, özelleştirme kapsamındakiler ve özel kanunu olan kuruluşları kapsayan diğer kamu birimlerinde çalışanlarını sayısı da 135 bin 98. Son bir yılda kamuda çalışan sayısı merkezi yönetim birimlerinde 87 bin 131, yerel yönetimlerde 31 bin 175, diğer kesimde 6 bin 743 kişi arttı.

Ekonominin “motoru” değişiyor mu?

İstihdamın kamu-özel dağılımındaki tersine dönüşüm, ekonomik büyümeyi özel sektör üzerinden değil, daha çok kamu üzerinden “dengeleme” olgusuna işaret ediyor. Sıkı finansal koşullarda özel sektör kaynaklı olarak yaşanan ekonomik yavaşlama dönemlerinde işsizliği yumuşatmada devlette işe alımlar “istihdam tamponu” görevi görüyor.

Uzmanlara göre istihdamın özel sektör daralırken kamuda artması çoğu zaman bir otomatik dengeleyici etki yaratıyor. Ancak bu artışın verimlilik üreten kamu yatırımlarıyla mı, yoksa daha çok idari/dağıtıcı kadrolarla mı sağlandığı önem taşıyor. İkinci şıkta, kısa vadede işsizliğin azaltılmasına katkı verilirken, uzun vadede kamu maliyesi üzerindeki yükler artıyor.

Kamuda istihdam artışı, maaş ve sosyal güvenlik yükünü büyütüyor, vergi ihtiyacını ve borçlanma baskısını artırıyor. Özel sektör daralırken, kamunun artan mali yükünün dolaylı olarak yine özel sektöre döneceği belirtilerek, bir tür geri besleme döngüsüne işaret ediliyor. İstihdamın özel sektörde hızla azalırken kamuda artmasının bir konjonktürel (geçici) istihdam tamponu mu, yoksa ekonomide yapısal bir kamu ağırlığına geçiş mi olduğuna bakmak gerektiğini vurgulayan uzmanlar, bu durumun birkaç çeyrek boyunca devam etmesi durumunda ikinci şıkkın telaffuz edilebileceğini belirtiyor.

Naki Bakır-Dünya

TÜİK tarafından açıklanan güncel işgücü veri­leri ve toplumsal memnuniyet anketleri, Türki­ye’de gençliğin kalkınma dinamikleri açısından oldukça düşündürücü, bir o kadar da paradoksal bir dönemden geçtiğini ortaya koyuyor. Özellik­le 2024 ve 2025 yıllarını makroekonomik para­metreler ile öznel refah göstergeleri ekseninde karşılaştırdığımızda, kağıt üzerindeki sayısal iyileşmeler ile derinlerdeki yapısal sıkışmışlığın net bir biçimde ayrıştığını gözlemliyoruz.

Makroekonomik göstergeler: Genç işsizliğinde sayısal iyileşme ve yapısal uçurumlar

İlk olarak madalyonun makroekonomik bo­yutuna, yani istatistiklerin en dinamik kalem­lerinden biri olan genç işsizliğine mercek tuta­lım. Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre, 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı, 2024 yılında %16,3 seviyesindey­ken 2025 yılında 1 puanlık bir azalış göstererek %15,3’e gerilemiş durumdadır.

Genel işsizlik oranının ülke genelinde %8,3’e düştüğü bir kon­jonktürde, genç işsizliğindeki bu ampirik düşüş ilk bakışta olumlu bir kalkınma ve istihdam sin­yali olarak okunabilir. Ancak verinin arka pla­nındaki toplumsal cinsiyet uçurumu ve atıl işgü­cü oranları, kronik bir problem olarak varlığını kuvvetle sürdürüyor. Nitekim 2025 yılı itiba­rıyla genç erkeklerde işsizlik oranı %11,7 ola­rak kayıtlara geçerken, genç kadınlarda bu ora­nın %22,1 gibi dramatik bir boyutta seyretmesi, fırsat eşitliği ve kalkınmada kapsayıcılık açısın­dan ciddi bir tezat oluşturuyor.

Üstelik zama­na bağlı eksik istihdam ve potansiyel işgücünü de kapsayan atıl işgücü oranının ülke genelinde %29 seviyelerinde kemikleşmesi, istihdam piya­sasının derinliklerinde gençlerin tam anlamıy­la üretken ve sürdürülebilir iş kollarına entegre olamadığını açıkça belgeliyor. Peki, makro veri­lerdeki bu sınırlı iyileşme gençlerin öznel refa­hına, gelecek algısına ve memnuniyet düzeyine nasıl yansıyor? İşte kalkınma çelişkisi tam da bu noktada derinleşiyor. Toplumun ve ekonominin gelecekteki niteliğini belirleyen beşeri serma­ye yatırımlarında, yani eğitim alanında şaşırtı­cı bir biçimde iyimser bir seyir hakimdir.

TÜİK verilerine göre, 18-24 yaş grubundaki gençlerin aldıkları eğitimden memnuniyet oranı 2024 yı­lında %65,4 iken, 2025 yılında belirgin bir sıç­rayışla %72,9’u bulmuştur. Benzer şekilde ge­niş gençlik tanımını içeren 18-29 yaş grubunda da eğitim memnuniyeti %65,9’dan %69,6’ya tır­manmıştır. Gençlerin eğitim sistemine ve kendi beşeri donanımlarına duydukları bu yüksek tat­min, kendilerini geleceğe hazırlama konusunda­ki motivasyonlarını koruduklarını göstermesi açısından oldukça kıymetlidir.

İstihdamda hayal kırıklığı: İş tatmini ve kazançlarda gerileme

Ancak madalyonun diğer yüzünü çevirip iş ha­yatının reel koridorlarına girdiğimizde, ekono­mik gerçeklikler gençlerin yapısal iyimserliğine adeta ket vuruyor. Eğitiminden son derece mem­nun olan ve yüksek umutlarla mezun olan genç­lerimiz, çalışmaya başladıklarında aynı tatmini ne yazık ki bulamıyorlar. Genç nüfusun çalışılan işten duyduğu memnuniyet, 2024’ten 2025’e ge­çerken ciddi bir erozyona uğruyor. Veriler ince­lendiğinde, 18-24 yaş grubundaki çalışan genç­lerin iş memnuniyeti 2024 yılında %79,5 gibi yüksek bir seviyedeyken, 2025 yılında %75,4’e geriliyor. Bu düşüş trendi 18-29 yaş aralığındaki genel genç çalışan nüfusta çok daha radikal bir biçimde kendini göstererek %79,5’ten %72,9’a kadar dip yapıyor.

Bu toplumsal mutsuzluğun ve tatminsizliğin temel kök nedenini ise işten elde edilen kazançtan memnuniyet verileri doğrudan ifşa etmektedir. 18-24 yaş grubunda işteki mad­di gelirinden memnun olanların oranı 2024’te %54,1 iken, 2025’te %52,0’ye düşmüştür. 18-29 yaş grubunda da gelir memnuniyetsizliği ben­zer bir düşüş eğilimindedir. Gençlerin neredey­se yarısı, harcadıkları emeğin ve aldıkları eğiti­min karşılığını maddi olarak alamadığı hissini taşımaktadır. Sonuç olarak; 2024’ten 2025’e uzanan köprüde Türkiye’de gençlik, işsizlik oranlarında sayısal bir gerileme yakalamış olsa da refah algısında ve nitelikli kalkınma gösterge­lerinde maalesef geriye doğru bir gidişatla karşı karşıyadır.

Eğitime duyulan inancın iş hayatında değersizleşen bir kazanç, düşen bir iş tatmini ve yüksek bir atıl işgücü riski ile sonuçlanması, sür­dürülebilir büyümenin önündeki en büyük yapı­sal tehdittir. Türkiye, en büyük zenginliği olan gençlerine adil ücret politikaları, liyakatli çalış­ma ortamları ve emeğin karşılık bulduğu bütün­cül bir refah modeli sunmalıdır. Aksi takdirde, eğitimli ama emeğinin karşılığını alamadığı için mutsuz olan bir neslin, ülkeyi hedeflediği muasır medeniyet ve yüksek kalkınma seviyesine taşı­masını beklemek gerçekçi olamayacaktır.

Volkan Öngel-Dünya

Bu yeni dönemde yalnızca finansal so­nuçlar değil, patronluk anlayışı da değişiyor.

Uzun yıllar boyunca şirketler için temel ba­şarı göstergesi büyümekti. Daha fazla satış yapmak, kapasite artırmak, yatırım yapmak ve ciroyu büyütmek çoğu zaman yeterli görü­lüyordu. Ancak bugün birçok şirketin yaşadı­ğı gerçek farklı. Çünkü artık sadece büyümek yetmiyor; büyürken finansal olarak güçlü kala­bilmek gerekiyor.

Yüksek faiz ortamı, krediye erişimdeki zor­luklar, kur oynaklığı, maliyet baskıları ve talep tarafındaki yavaşlama; şirket yönetimlerinde finansal dayanıklılığı her zamankinden daha kritik hale getirdi.

Bugün bazı şirketler yüksek ciro açıklıyor ama nakit üretemiyor. Bazıları satış büyütü­yor ama finansman giderleri nedeniyle zayıflı­yor. Bazıları ise operasyonel olarak başarılı gö­rünmesine rağmen bilanço kalitesi açısından alarm veriyor.

Bu nedenle patronların artık yalnızca gelir tablosuna değil, şirketin finansal dayanıklılık mimarisine odaklanması gerekiyor.

Nakit dönüşüm süresi

Bugünün Türkiye’sinde birçok şirketin te­mel problemi kârsızlık değil, nakit sıkışması.

Tahsilat süreleri uzuyor, stoklar büyüyor, iş­letme sermayesi ihtiyacı artıyor. Şirket büyü­dükçe daha fazla finansman tüketmeye başlı­yor.

Bu nedenle patronların günlük takip etmesi gereken ilk kritik gösterge nakit dönüşüm sü­resi. Yani şirketin kasasından çıkan para ne ka­dar sürede yeniden nakde dönüşüyor?

Özellikle enflasyonist dönemlerde stok bü­yüklüğü bazen yanıltıcı biçimde “varlık artışı” gibi algılanıyor. Oysa stok, nakde dönüşmediği sürece finansman yükü anlamına geliyor.

Bu nedenle patronların özellikle üç metriği birlikte izlemesi gerekiyor:

● Tahsilat gün sayısı

● Stok devir süresi

● Tedarikçiye ödeme süresi

Çünkü yeni dönemde nakit yönetemeyen şirketlerin büyümesi sürdürülebilir olmaya­bilir.

Finansman dayanıklılığı

Uzun yıllar boyunca düşük reel faiz ortamı­na alışan şirketler için yeni dönemin en önem­li gerçeği finansmanın artık pahalı olması.

Bugün birçok şirkette operasyonel kârlılık oluşmasına rağmen finansman giderleri per­formansı baskılıyor. Bazı şirketler satış yapı­yor, FAVÖK yaratıyor ama faiz yükü nedeniyle finansal olarak zayıflıyor.

Bu nedenle patronların artık yalnızca ne ka­dar borçlu olduklarına değil, borcun yapısına da bakmaları gerekiyor.

Özellikle şu sorular kritik hale geldi:

● Kısa vadeli borç oranı ne kadar?

● Döviz pozisyonu ne kadar risk taşıyor?

● Faiz yükü operasyonel kârlılığı ne ölçüde baskılıyor?

● Finansman maliyeti fiyatlara ne kadar yansıtılabiliyor?

Yeni dönemin en büyük riski operasyonel başarısızlık değil, finansal sıkışma olabilir.

Operasyonel kaldıraç

Son yıllarda şirketlerin sabit gider yapısı ciddi biçimde büyüdü.

Personel maliyetleri, enerji giderleri, kira­lar, teknoloji yatırımları ve genel işletme gi­derleri birçok şirkede operasyonel esnekliği azalttı.

Talebin yavaşladığı dönemlerde bu yapı önemli risk oluşturuyor. Çünkü satışlar düşer­ken giderler aynı hızda düşmüyor.

Bazı şirketlerde yüzde 10’luk ciro kaybı, kâr­lılıkta çok daha büyük bozulmalar yaratabiliyor.

Bu nedenle patronların artık yalnızca büyü­meye değil, maliyet yapısının esnekliğine de odaklanması gerekiyor.

Yeni dönemin patronluğu Türkiye ekonomisi yeni bir faza geçti.

Bu yeni dönemde patronluk artık yalnızca satış yapmak ya da yatırım büyütmek anlamı­na gelmiyor. Aynı zamanda finansal dayanıklı­lık mimarisi kurabilmek anlamına geliyor.

Önümüzdeki dönemde güçlü şirketleri muh­temelen şu özellikler ayıracak:

● Güçlü nakit üretimi

● Kontrollü büyüme

● Sağlıklı borç yapısı

● Esnek operasyon modeli

● Yüksek finansal görünürlük

Çünkü artık şirketleri yalnızca strateji değil, finansal dayanıklılık seviyesi ayakta tutacak.

Dr. Bertan Kaya-Dünya

Ekonomik güvencenin, ihtiyaçların giderilmesini sağlayan gelir kaynağının kaybı, “ailenin rızkını sağlayan kişi” rolünün bitmesi, zaman duygusunu ve buna bağlı olarak düzen algısını kaybetmek...

1- SORUN: TÜİK, işsizliğin tek haneye indiğini savunuyor. Tek hane diyorsa öyledir zira TÜİK, devletimizin resmi kurumudur. Enflasyon tırmanmış, cari açık fırlamış, işletmeler mücadele verirken, gençlerin iş aramaktan vazgeçtiği kriz coğrafyamızda işsizliği nasılsa tek haneye saklayıverdik; %8,2...

2- ETKİSİ: İşsizliği önce İŞKUR verileriyle örtüverdik sonra TÜİK rakamlarıyla resmileştirdik. Yetmedi; üniversiteleri işsizliği saklayabileceğimiz antrepolara çevirdik. Sonra da Heterodoks politikasının zafer belgesi olarak; %8,6 gibi tek rakama ulaştırabildik. Üstelik sürekli düşüyor. Peki, nasıl oluyor?

İŞSİZLER İŞ ARAMASALAR İŞSİZLİK ÇÖZÜLMÜŞ MÜ OLUR?

3- ÇÖZÜM: İki temel sorun kaldı geriye: 1- İş aramaktan bitap düşmüş gençlere, işsizliğin düştüğü bilgisini vermeyi unuttuk zira haberleri yok işe girdiklerinden(!), 2- İş arayanları da bu kötü alışkanlıklarından vazgeçiremedik. Hal böyle olunca siyasetçiye “işsizliği çözdük” söylemi kazandırdık.

4- YÖNTEM: İşsizini görmezden gelen toplum, bir süre sonra işsizliğin yarattığı sosyal sorunları yaşamak zorunda… Enflasyonla mücadeleye odaklanıp üstelik bu alanda başarılı olunamadıysa, üretime yönelik gayretlerle büyümeyi hızlandırmalı ve bu sayede yeni istihdam kapıları aralamalı.

İKİ SORU İKİ CEVAP / İşsizliğe dair…

İşsizlik sahiden kimin sorunu?

İşsizlik, bir siyasetçi için “en büyük sorun” olarak tanımlanabilir. Ancak önceliği değilse, popülist bir söylemden öteye geçemez. Ekonomi bürokratı için işsizlik, bir istatistikten başka bir şey olmayabilir.

Kamu güvenliği açısından işsizlik?

Suç potansiyeli anlamına gelir ki kaybedecek bir şeyi kalmamış insanların bir süre sonra toplumsal bomba haline geldiğini bilirler Sendikacı için işsiz, “ dayanışma aidatı ödemediği için” var değildir.

NOT

İŞ BEĞENMEYENLER BİR YANA; İŞSİZ İÇİN DURUM VAHİM

Örgütsüz, sahipsiz ve toplumsal zenginliğin taşrasına itilmişlerdir. İşsizliğin işçideki anlamı daha hazin bir tanım barındırıyor: “Hayat standardının düşmesi, çalışmaktan vazgeçme, işlerin angarya gibi gelmesi, iş disiplininin ve iç disiplinin bozulması, aileye yansıyan sorunlar ve tehlikeli bir geleceğin inşası.”

İŞSİZLİK LÛGATI

Manşet işsizlik: Resmi rakamlarla dar tanımlı olandır. Çalışma çağında ama iş aramayanlardır

Ev genci: Hem eğitim talebi olmayan hem de iş aramayan, ailesinin imkanlarıyla yaşayanlar

Geniş tanımlı işsizlik: Son 4 haftadır iş aramayan ancak çalışma yaşında olanların işsiz sayılmasıdır

İstihdama katılım: Çalışma çağındaki 15-64 yaş aralığındakilerin aktif olarak iş arama süreci

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Resmi talimatta, Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) geçmiş olan gıdaların belirli katı kurallara uyulması şartıyla ticari olarak satılabileceği, buna karşın Son Tüketim Tarihi (STT) dolmuş olan ürünlerin piyasada bulundurulmasının ve satılmasının ise kesinlikle yasak olduğu uyarısı yapıldı.

Düzenleme kapsamında market ve bakkallarda yeni bir dönem başlayacak; tavsiye edilen tarihi geride kalmış ürünler, tezgahtaki diğer taze gıdalardan fiziki olarak tamamen ayrıştırılarak yalnızca bu iş için kurulacak özel reyonlarda satışa sunulabilecek.

Makarna, çay ve bulgurda esneklik...

Açıklanan resmi yönerge ile birlikte, halk arasında sıkça kafa karışıklığınayol açan iki farklı tarihleme metodu arasındaki yasal sınır da çizilmiş oldu.

Alınan karara göre makarna, çay, un, şeker, bulgur, pirinç ve kahve gibi uzun ömürlü ve kuru gıda maddelerinin üzerinde yer alan Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT), gıdanın uygun saklama koşullarında muhafaza edilmesi halinde kendine has tazelik, tat, aroma gibi duyusal niteliklerini koruduğu süreyi simgeliyor.

Türkiye gazetesinin haberine göre yetkililer bu sistemin doğrudan bir gıda güvenilirliği riski taşımadığını savunuyor.

Madalyonun diğer yüzünde ise mikrobiyolojik açıdan son derece hızlı bozulabilen ve bu sebeple insan sağlığı üzerinde kısa süre içerisinde doğrudan tehlike yaratma ihtimali bulunan süt, peynir ve et gibi hayvansal ve taze ürünlerdeki STT yer alıyor.

STT'si bir gün bile geçmiş olan gıdaların raflarda yer alması durumunda, işletmelere çok ağır idari para cezası yaptırımı uygulanacak ve söz konusu ürünlere devlet eliyle el konulacak.

Tüm sorumluluklar market sahibine bırakıldı

Yeni hukuki mevzuatın en çok tartışılan ve halk sağlığını riske atan bölümü ise sorumluluk mekanizması oldu. Düzenlemeye göre, TETT’si geçmiş olan un, çay veya makarnanın hâlâ tüketime uygun olup olmadığının kontrolü ve yasal yükümlülüğü tamamen satışı yapan işletmenin insafına bırakıldı.

Market yönetimi ürünün yenilebilir olduğunu iddia ediyorsa, o ürünü diğer gıdalardan ayırıp üzerine "tarihi geçmiştir" bilgisini açıkça ekleyerek özel reyona dizecek.

Bakanlık tarafından yayımlanan talimatta, il müdürlüğü ekiplerinin yapacağı resmi denetim ve kontrollerde, mevzuata aykırı veya bozuk şekilde satışa sunulduğundan şüphelenilen ürünlerden laboratuvar analizi için numuneler alınması istendi.

TETT'si geçmiş ürünlerin ayrı alanlarda tutulup tutulmadığı sıkı şekilde takip edilecek ve kriterlere uymayarak halk sağlığını tehlikeye atan gıda işletmelerine en üst sınırdan cezai yaptırımlar uygulanacak.

Ekonomim

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.