Rutin görev felakete dönüştü

Araç kiralama şirketlerine hizmet veren PocketOS, altyapı tarafında Railway adlı bulut sağlayıcısını kullanıyordu. Olayın dikkat çeken kısmı ise silme işleminin tek bir API çağrısıyla gerçekleşmesi ve bu işlemin geri döndürülemez olması oldu.

Yaşanan olay, aslında oldukça sıradan bir görev sırasında meydana geldi. Yapay zeka ajanı, staging (test) ortamında bir işlem yürütürken bir engelle karşılaştı. Ancak sistem, bu sorunu çözmek için kendi inisiyatifiyle son derece riskli bir karar alarak Railway üzerinde bir depolama birimini silmeye yöneldi.

Jer Crane, olayın ardından yapay zekaya neden böyle bir işlem yaptığını sordu. Gelen yanıt, sistemin hatalarını açıkça ortaya koydu. Yapay zeka, varsayımda bulunduğunu, gerekli doğrulamaları yapmadığını ve sistem dokümantasyonunu incelemeden yıkıcı bir komut çalıştırdığını kabul etti.

Ayrıca, kullanıcıdan onay almadan hareket ettiğini ve daha güvenli alternatifler aramak yerine doğrudan silme işlemini tercih ettiğini de itiraf etti. Bu durum, yapay zeka sistemlerinin karar alma süreçlerinde halen ciddi riskler olduğunu gözler önüne serdi.

Tek sorumlu Claude değil

Crane’e göre felaketin tek sorumlusu yapay zeka değil. Asıl büyük sorun Railway’in altyapı mimarisinde yatıyor. Şirketin sisteminde bu tip işlemler için ek doğrulama mekanizması bulunmuyor. Ayrıca yedekler ana veriyle aynı depolama biriminde tutuluyor. Buna ek olarak, kullanılan CLI token’larının tüm ortamlar üzerinde geniş yetkilere sahip olması da hatanın etkisini büyüten bir diğer unsur oldu.

Verilerin tamamen silinmesinin ardından PocketOS ekibi, müşterilerinin kayıtlarını yeniden oluşturmak için yoğun bir manuel kurtarma sürecine girdi. Crane, müşterilerin Stripe ödeme kayıtları, takvim entegrasyonları ve e-posta onayları üzerinden rezervasyonları yeniden inşa etmeye çalıştığını belirtti. Şirketin elinde 3 ay öncesine ait bir yedek bulunması veri kaybının kapsamını sınırlasa da son üç aylık veriler tamamen kaybedilmiş durumda.

İş Geliştirme Desteğinde, girişimcilere 1.5 milyon liraya kadar yüzde 80 oranında geri ödemeli destek sağlanacak. Girişimcinin; kadın, genç, engelli, gazi veya birinci derece şehit yakını olması durumunda üst limit 150 bin lira artırılacak.

Bu çerçevede; personel, makine, teçhizat, kalıp, yazılım ve hizmet alımı giderleri karşılanacak. Diğer paket olan Kredi Finansman Desteği kapsamında ise girişimcilere 1 milyon liraya kadar işletme sermayesi desteği verilecek. Destek anlaşmalı bankalar tarafından kullanılacak ve finansman maliyetinin yarısı KOSGEB tarafından karşılanacak. Burada vade azami 36 ay olacak.

Hangi sektörler desteklenecek?

İmalat, Telekomünikasyon, Bilgisayar Programlama, Danışmanlık ve ilgili faaliyetler, Bilişim altyapısı, ve işleme, barındırma ve diğer bilgi hizmet faaliyetleri, Bilimsel araştırma ve geliştirme. Başvuran projelerden ilk 1000 tanesi, il bazında ise 6 proje jüri değerlendirmesi için davet edilecek. Jüri, bunların yarısını eleyerek ülke genelinde ilk 500, il bazında ise ilk 3 projeyi belirleyecek. Desteklerden yararlanacak şirketler en fazla 1 yaşında olacak.

Hüseyin Gökçe-Ekonomim

İşsizlik oranı ise 0,3 puan azalarak yüzde 8,1 seviyesinde gerçekleşti. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,8 iken kadınlarda yüzde 10,7 olarak tahmin edildi...

İstihdam edilenlerin sayısı 2026 yılı Mart ayında bir önceki aya göre 226 bin kişi artarak 32 milyon 425 bin kişi, istihdam oranı ise 0,3 puan artarak yüzde 48,5 oldu. Bu oran erkeklerde yüzde 66,0 iken kadınlarda yüzde 31,5 olarak gerçekleşti.

İşgücü, 2026 yılı Mart ayında bir önceki aya göre 129 bin kişi artarak 35 milyon 298 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 0,1 puan artarak yüzde 52,8 olarak gerçekleşti. İşgücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 70,8 iken kadınlarda yüzde 35,3 oldu.

15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,5 puan azalarak yüzde 15,3 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde yüzde 12,8, kadınlarda ise yüzde 20,4 olarak tahmin edildi.

İstihdam edilenlerden referans döneminde işbaşında olanların, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi 2026 yılı Mart ayında bir önceki aya göre 0,8 saat azalarak 41,7 saat olarak gerçekleşti.

Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı 2026 yılı Mart ayında bir önceki aya göre 1,6 puan artarak yüzde 31,5 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 21,0 iken işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı yüzde 20,4 olarak tahmin edildi.

Ekonomim

Kurutucu satışları tersine döndü

Türk Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği (TURKBESD) verilerine göre, genel daralmaya rağmen kurutma makineleri güçlü seyrini sürdürdü. İç satışlar geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre 93 bin 40 adetten 114 bin 505’e çıkarak yüzde 23 artış gösterdi.

Yaşam alanları değişti, ihtiyaçlar da değişiyor

Kurutucu satışlarındaki artışın arkasında ise değişen yaşam tarzı bulunuyor. Metrekarelerin küçülmesi, balkonlu ev sayısının azalması ve çamaşır asma alanlarının ortadan kalkması, tüketiciyi alternatif çözümlere yöneltti.

Kurutma makinesinin artık tercihten çok zorunluluğa dönüştü. Beyaz eşya satışlarının genelinde daralma yaşanırken yalnızca kurutma makinelerinde güçlü artış gözlemlendi.

Mutluhan Yıldız-Dünya

FKB'den yapılan açıklamaya göre, Birliğin 14. Olağan Genel Kurulu, sektör temsilcileri ve paydaşların katılımıyla İstanbul'da gerçekleştirildi.

Küresel belirsizliklerin, finansmana erişim koşullarındaki sıkılaşmanın ve ekonomik dengelenme sürecinin öne çıktığı bu konjonktürde, FKB'ye bağlı sektörlerin reel ekonomi ile kurduğu doğrudan temas ve sağladığı finansman desteği genel kurulda bir kez daha gündeme geldi.

Genel kurulda açıklanan rakamlara göre, FKB'ye bağlı sektörlerin toplam işlem hacmi 2025 sonu itibarıyla 3 trilyon 730 milyar liraya, aktif büyüklüğü 1 trilyon 725 milyar liraya ulaştı.

Toplam 6,8 milyonu aşkın müşteriye ulaşan banka dışı finans sektörü, 1200'ün üzerinde şube ve yaklaşık 19 bin 400 çalışanla finansal sistemin en yaygın temas alanlarından birini oluşturdu. Bu tablo, banka dışı finans yapısının yalnızca büyüklük olarak değil, ekonomi ile kurduğu doğrudan ilişki açısından da güçlendiğine işaret etti.

Toplantıda finansal kiralama, faktoring, finansman, varlık yönetimi ve tasarruf finansman şirketlerinin sektörel verileri de paylaşıldı. Buna göre, finansal kiralama sektörü 309 milyar lira işlem hacmi ve 536 milyar lira aktif büyüklüğe kavuşurken faktoring sektörü 1 trilyon 727 milyar lira işlem hacmiyle ticari alacak finansmanında öne çıktı.

Finansman sektörü 483 milyar lira işlem hacmi ve 354 milyar lira aktif büyüklüğe erişirken tasarruf finansman sektörü 654 şubeye ulaştı ve 1 milyonu aşkın kişi tasarruf finansman sürecine dahil oldu.

Varlık yönetim sektörü ise 55 milyar lira aktif büyüklük ve 21 milyar lira özkaynak seviyesine ulaştı.

"FKB'ye bağlı sektörler ekonominin farklı alanlarında dengeyi sağlıyor"

Genel kurulda konuşan FKB Başkanı Ali Emre Ballı, Birliğe bağlı sektörlerin finansmana erişimini kolaylaştıran, ticaretin sürekliliğini destekleyen ve yatırımların hayata geçirilmesine katkı sağlayan yapılar olarak ekonomide kritik bir rol üstlendiğini bildirdi.

Banka dışı finans sektörünün ekonominin sürekliliğini sağladığını kaydeden Ballı, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bugün yalnızca finansman sağlayan bir yapı değil, ekonominin işleyişini mümkün kılan, ticaretin sürekliliğini destekleyen ve yatırımların zamanında hayata geçirilmesine katkı sunan kritik bir finansal altyapı haline geldik. Bu yapının güçlenmesi, ekonomik dengelenme sürecinin sağlıklı ilerlemesi açısından belirleyici bir rol üstlenmektedir. Finansal sistemin gücü, onu oluşturan yapıların sağlığıyla doğrudan bağlantılı. FKB'ye bağlı sektörler, ekonominin farklı alanlarında dengeyi sağlayan kritik unsurlar olarak bu yapının temelini oluşturuyor."

Ballı, varlık yönetim sektörünün yalnızca alacak yönetimi yapan bir yapı olmadığını belirterek, "Bu sektör, finansal sistemde biriken riskin kontrollü şekilde çözülmesini, bireylerin ve işletmelerin yeniden ödeme sistemine dahil edilmesini ve kaynakların ekonomiye kazandırılmasını sağlayan önemli bir denge mekanizmasıdır." ifadelerini kullandı.

Dijital dönüşüm ve veri altyapısının güçlendirilmesi ele alındı

Genel kurulda, FKB Finansal Kiralama Sektör Temsil Kurulu Üyesi Bülent Mutlu, FKB Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve Faktoring Sektörü Başkanı Nurcan Taşdelenler, FKB Finansman Sektör Temsil Kurulu Üyesi Ali Dabağcı ile FKB Tasarruf Finansman Sektörü Başkanı Ahmet Özcan da sektörleri hakkında bilgi verdi.

Dijital dönüşüm ve veri altyapısının güçlendirilmesinin de öncelikli başlıklar arasında yer aldığı genel kurulda, FKB çatısı altında geliştirilen Finansal Kiralama Sözleşme Tescil Sistemi (FKSTS), Merkezi Fatura Kaydı Sistemi (MFKS) ve FKBulut Ortak Veri Merkezi (FKBulut) gibi altyapıların sektörlerde şeffaflığı artırdığı, risk yönetimini güçlendirdiği, operasyonel verimliliğe ve sürdürülebilirliğe katkı sağladığı ifade edildi.

Ekonomim

Yatırımcılar, savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ihtimaline ilişkin Tahran’ın sunduğu teklife Washington’un vereceği yanıtı bekliyor.

Brent petrol varil başına 111 doların üzerinde kapanırken, ABD ham petrolü (WTI) yüzde 3,7 yükselişle varil başına 100 doların hemen altında günü tamamladı. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya paylaşımında İran’ın, kritik deniz yolundaki ablukayı kaldırmasını ve boğazın “mümkün olan en kısa sürede” yeniden açılmasını istediğini belirtti. ABD ve İran’ın karşılıklı olarak uyguladığı kapanma, ham petrol, doğalgaz ve petrol ürünlerinin akışını ciddi şekilde kısıtlayarak enerji fiyatlarını yükseltti ve enflasyon endişelerini artırdı.

Günün erken saatlerinde ise fiyatlar, Birleşik Arap Emirlikleri’nin 1 Mayıs itibarıyla OPEC ve daha geniş ittifakı OPEC+’tan ayrılma yönündeki sürpriz kararı sonrası kısa süreliğine kazançlarının bir kısmını geri verdi. Yatırımcılar bu adımı, İran çatışması sona erdiğinde ülkenin üretimi serbestçe artırabileceği yönünde bir sinyal olarak değerlendirdi.

İran, ablukanın kaldırılması karşılığında boğazın yeniden açılmasını içeren geçici bir anlaşmayı kabul etmeye açık olabileceğinin sinyalini verdi. Ülkenin nükleer programına ilişkin daha karmaşık müzakerelerin ise daha sonraya bırakılması planlanıyor. İran ayrıca Hürmüz üzerinden geçen deniz trafiği üzerinde bir miktar kontrolü elinde tutmakta ısrar ediyor.

CNN’in, arabuluculuk sürecine yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Pakistan’daki arabulucuların önümüzdeki birkaç gün içinde İran’dan savaşı sona erdirmeye yönelik revize edilmiş bir teklif alması bekleniyor.

Öte yandan Washington, Salı günü İran ve bağlantılı taraflara yönelik ekonomik baskıyı artırarak, “İran’ın gölge bankacılık yapısını yöneten” 35 kurum ve kişiye yaptırım uyguladı. Trump yönetimi ayrıca, İran petrolü ithal ediyor olabilecek Çin’deki küçük ölçekli rafinerilerle bağlantılı olarak bankaları yaptırım riskine karşı uyardı.

Bu arada, Birleşik Arap Emirlikleri’nin OPEC+ ittifakından ayrılması, grubu daha da parçalayarak küresel petrol piyasasında önemli dalgalanmalara yol açabilir. Capital Economics baş emtia ekonomisti David Oxley’e göre, özellikle Suudi Arabistan ve Rusya gibi büyük üreticilerin de üretimi artırması durumunda bu etkiler daha da belirgin hale gelebilir.

Bloomberg HT

TEPAV'dan yapılan açıklamaya göre nisan ayında taze meyve ve sebze kategorisinde fiyatı en çok düşen ürünler patlıcan, taze fasulye ve kabak oldu. Buna karşılık domates, havuç ve marul çeşitlerinde fiyat artışları dikkat çekti.

Taze meyve ve sebze dışındaki ürünlerde ise en yüksek fiyat artışı balık, sirke ve tavuk etinde kaydedildi. Aynı dönemde yumurta, baharatlar ve lokum gibi ürünlerde fiyat düşüşleri görüldü.

TEGE verilerine göre Nisan 2026 itibarıyla yıllık gıda enflasyonu yüzde 34,3 olarak hesaplandı. Nisan ayına ilişkin olarak diğer kurumlar tarafından henüz gıda enflasyonu verisi paylaşılmadı.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti için hesaplanan KKTC-TEGE kapsamında ise Nisan 2026'da aylık gıda enflasyonu yüzde 3,47 oldu. Önceki ay düşüş gösteren enflasyonun bu dönemde yeniden artış eğilimine girdiği görüldü.

Ekonomim

Yapılan anlaşma sayesinde yaklaşık 750 bin evin elektrik ihtiyacına denk gelen tam bir gigawatt gücünde temiz enerji tedarik edilmesi hedefleniyor. Teknoloji devi Meta uzaydan enerji toplamak amacıyla yörüngeye bin adet uydu fırlatmaya hazırlanıyor.

Meta uzaydan enerji projesini hızlandırıyor

Uzaydaki devasa güneş panelleri aracılığıyla toplanan enerji, özel teknolojilerle düşük yoğunluklu kızılötesi ışınlara dönüştürülecek. Bu ışınlar daha sonra dünyadaki fotovoltaik panellere yönlendirilerek doğrudan kullanılabilir elektriğe çevrilecek.

Güneş ışınları atmosfer tarafından zayıflatılmadığı için uzayda enerji üretimi yeryüzüne kıyasla çok daha verimli bir şekilde yapılıyor. Üretim süreçleri hava kirliliği veya bulut örtüsü gibi sorunlardan kesinlikle etkilenmiyor. Ayrıca uydular yirmi dört saat güneş ışığı alan yörüngelere yerleştirilebiliyor. Meta uzaydan enerji hedeflerine bu avantajla ulaşıyor.

Uzaydan elde edilen bu güç, dünyada o an karanlıkta kalan bölgelere hızlıca iletilerek mevcut güneş enerjisi santrallerinin verimliliğini de artırıyor. Silikon Vadisi devleri Batı ülkelerinde devasa yapay zeka veri merkezleri inşa ederken temiz enerji kaynaklarına yöneliyor. Yeni teknoloji, teknoloji devlerini yerel elektrik şebekelerine olan bağımlılıktan kurtarıyor.

Overview Energy yöneticisi Marc Berte, uzayın Amerika'nın enerji altyapısının kritik bir parçası haline geldiğini belirtti. Şirket 2028 yılında bir gösterim uydusu fırlatmayı ve 2030 yılından itibaren büyük çaplı üretime başlamayı planlıyor.

Rakipler yörüngedeki yapay zekaya odaklandı

Elon Musk yönetimindeki SpaceX, Jeff Bezos destekli Blue Origin ve Google şirketleri de veri merkezleri için benzer sistemler üzerinde çalışıyor. Rakipler enerjiyi yörüngedeki sistemlerde kullanmayı planlarken, Meta uzaydan enerji aktarımını doğrudan dünyadaki operasyon tesislerine yapacak.

Öte yandan Çinli düzenleyiciler pazartesi günü Meta'nın Singapur merkezli yapay zeka girişimi Manus'u iki milyar dolara satın almasını resmen iptal etti. Meta, otonom asistanlar geliştiren Manus'u kendi botlarını piyasaya sürdükten hemen sonra Aralık ayında satın aldığını duyurmuştu.

Çinli düzenleyiciler yerel teknolojileri koruyor

Çinli yetkililer, kendi yerel yapay zeka teknolojilerinin ABD'li teknoloji devleri tarafından alınmasına karşı güvenlik önlemlerini giderek sıkılaştırdı. Yapılan düzenlemeler kapsamında yapay zeka şirketlerinin resmi onay almadan Amerikan risk sermayesi fonlarını kabul etmesi tamamen yasaklandı.

OpenAI ve Anthropic gibi şirketlerin sağladığı üstünlük, küresel çaptaki yapay zeka yarışını hızlandırıyor. Meta uzaydan enerji teknolojilerine yaptığı bu dev yatırımla uzun vadeli çevre taahhütlerini güvence altına alıyor. Yaşanan ticari engellemelere rağmen şirketin yenilenebilir enerji hamleleri, teknoloji sektöründeki sürdürülebilirlik trendini kalıcı olarak şekillendiriyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Bu değişimin özü oldukça net. Artık önemli olan ne kadar kazandığınız değil, o kazancı nasıl elde ettiğiniz. Vergi sistemi, pasif bir tahsilat aracı olmaktan çıkıp, ekonomiyi yönlendiren aktif bir mekanizma haline geliyor.

Doğal olarak sistemin odağı da değişiyor. Döviz kazandıran faaliyetler, ihracat, uluslararası hizmetler ve mobil sermaye ön plana çıkarılıyor. Buna karşılık iç piyasaya yönelik faaliyetlerin görece daha yüksek vergilendirilmesi, vergi politikasının aynı zamanda bir ekonomi politikası aracı olarak kullanıldığını açıkça gösteriyor.

İhracat Odaklı Vergi Modeline Geçiş

Yeni düzenleme ile imalatçı ihracatçılar için kurumlar vergisi yüzde 9’a, diğer ihracatçılar için ise yüzde 14’e indiriliyor. Bu oranlar, mevcut sistemle kıyaslandığında oldukça agresif bir indirime işaret ediyor.

Bu değişiklik aslında çok net bir mesaj veriyor: Üretip ihraç eden kazanacak.

Bu modelin en büyük avantajı açık. İhracatçının maliyeti düşüyor, rekabet gücü artıyor. Özellikle düşük marjlarla çalışan sektörlerde bu fark doğrudan kâra yansıyacak.

Ama işin bir de diğer tarafı var. Aynı kazancı elde eden iki şirketten biri düşük oranla, diğeri daha yüksek oranla vergilendirildiğinde, bu durum ister istemez “adalet” tartışmasını gündeme getirecek. Bu da zamanla vergi sistemine olan güveni zayıflatabilecek bir risk.

Transit Ticarette Vergisiz Model

Transit ticaret kazançlarında indirim oranının yüzde 100’e çıkarılması, düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri.

Bu ne demek?

Pratikte bazı faaliyetler için vergi sıfırlanıyor.

Bu yaklaşım Türkiye’yi uluslararası ticaret akışında daha cazip bir merkez haline getirebilir. Ticaretin Türkiye üzerinden organize edilmesi teşvik ediliyor. Yani Türkiye sadece üretim değil, organizasyon merkezi olmayı da hedefliyor.

Ancak burada ciddi bir risk var. Gerçek ticaret ile kurgulanmış işlemler arasındaki çizgi inceldikçe, denetim zorlaşır. Bu alanın suistimale açık olması, önümüzdeki dönemde vergi incelemelerini daha karmaşık hale getirecek.

Küresel Şirketler İçin Vergi Cazibe Merkezi

Yeni düzenlemeler, uluslararası şirketlere de açık bir çağrı niteliğinde. Bölgesel yönetim merkezlerini Türkiye’ye taşıyan şirketlere uzun süreli vergi avantajları sağlanması planlanıyor.

Bu, klasik bir vergi düzenlemesinden çok daha fazlası. Bu, doğrudan yatırım çekme stratejisi. Türkiye bu modelle Dubai, İrlanda ve benzeri finans merkezleriyle rekabet etmeyi hedeflemektedir.

Ama bunun da bir bedeli var. Yerli mükellef ile uluslararası şirket arasında oluşacak vergi farkı, uzun vadede ciddi bir tartışma konusu olabilir.

Hizmet İhracında Tam İstisna Modeli

Yurt dışına sunulan yazılım, mühendislik ve danışmanlık hizmetlerinde vergi istisnasının genişletilmesi, özellikle yüksek katma değerli sektörleri doğrudan hedeflemektedir.

Bu düzenleme, Türkiye’yi hizmet ihracatında bölgesel bir oyuncu haline getirme potansiyeli taşıyor. Nitelikli iş gücünün ülkede kalması açısından da önemli.

Ancak burada da kritik bir sınır var. Hizmet ihracının sınırları ne kadar geniş yorumlanırsa, o kadar fazla gri alan oluşur. Bu da “gerçek faaliyet mi, kurgulanmış gelir mi?” sorusunu beraberinde getirir.

Varlık Barışı ile Likidite Modeli

Yurt dışında bulunan varlıkların düşük vergiyle Türkiye’ye getirilmesine imkân tanınması, düzenlemenin finansman ayağını oluşturuyor.

Bu, klasik bir vergi düzenlemesi değil. Bu, doğrudan likidite yaratma hamlesi.

Amaç, yurt dışında tutulan fonların ekonomiye kazandırılmasıdır. Kısa vadede finansal piyasalara likidite sağlayarak ekonomik aktiviteyi desteklemesi beklenmektedir.

Ancak bu modelin en önemli dezavantajı, düzenli vergi ödeyen mükellefler açısından eşitsizlik algısı yaratmasıdır. Bu durum, vergiye gönüllü uyumu zayıflatabilir.

Yeni Modelin Ortak Yapısı

Bütün bu düzenlemeleri bir arada değerlendirdiğimizde ortaya çıkan tablo oldukça net.

Türkiye artık genel oranlı vergilemeden uzaklaşıyor. Onun yerine belirli faaliyetleri ciddi şekilde avantajlı hale getiren bir modele geçiyor.

Bu modelde kazancın büyüklüğü değil, kaynağı belirleyici.

Döviz kazandıran, uluslararası çalışan ve mobil sermayeye hitap eden yapılar, sistemin merkezine yerleşiyor.

Bu yaklaşım, vergi sisteminin klasik maliye politikası aracı olmaktan çıkıp, doğrudan ekonomik yönlendirme aracı haline geldiğini göstermektedir.

Denetim ve Risk Boyutu

Bu dönüşümün en kritik tarafı ise denetim.

Çünkü ne kadar çok istisna varsa, o kadar çok risk vardır.

Önümüzdeki dönemde vergi incelemeleri daha teknik, daha veri odaklı ve daha yoğun olacak. Özellikle ihracat, hizmet gelirleri ve transit ticaret işlemleri mercek altında olacak.

Bu durum, mükelleflerin sadece kayıt tutmasının yeterli olmadığı yeni bir döneme işaret etmektedir. Verilerin tutarlılığı ve ekonomik gerçeklikle uyumu en az kayıt kadar önemli hale gelmektedir.

Yeni vergi düzenlemeleri Türkiye’yi klasik vergileme anlayışından uzaklaştırıp rekabetçi bir modele taşıyor.

Bu model doğru uygulanırsa yatırım ve ihracat artar. Ama yanlış yönetilirse, vergi adaleti zedelenir ve denetim sistemi zorlanır.

Önümüzdeki dönemde belirleyici olan, bu avantajların büyüklüğü değil, bu avantajların ne kadar kontrollü, şeffaf ve sürdürülebilir şekilde uygulanabildiği olacaktır.

Kanun değişikliğiyle birlikte aidat artışlarının belirlenmesine yeni bir yöntem getiriliyor. Buna göre, site yönetimleri tarafından hazırlanan bütçe ve zam teklifleri kat maliklerinin onayına sunulacak.

Yeni düzenlemede 3’te 2 onay şartı ve üst limit detayı

Teklifin kabul edilebilmesi için kat maliklerinin üçte iki çoğunluğunun onayı gerekecek. Bu çoğunluk sağlanamazsa, site yönetimi en geç üç ay içinde yeni bir bütçe hazırlamakla yükümlü olacak.

Bu süre zarfında uygulanacak geçici artış oranı ise yeniden değerlendirme oranını aşamayacak. Böylece, genel kurulda uzlaşma sağlanamaması durumunda da aidat artışının üst sınırı belirlenmiş olacak.

NTV'nin haberine göre, konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Ali Güvenç Kiraz, mevcut uygulamada site yönetimlerinin piyasa koşullarını gerekçe göstererek doğrudan artış yapabildiğini belirtti. Yeni düzenlemeyle birlikte aidat artışlarında nihai kararın kat maliklerine bırakılacağını ifade etti.

NTV

Hürmüz, jeoekonomik konumu nedeniyle yalnızca petrol ve petrol ürünleri açısından değil, aynı zamanda küresel maliyet yapısını belirleyen çok daha geniş bir ticaret akışının merkezinde de yer alıyor. Artık hepimizin bildiği üzere, günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol türevinden hariç sıvılaştırıl­mış doğalgaz (LNG), petrokimya ürünleri, ra­fine yakıtlar ve enerji yoğun üretimin girdisi olan ara mallar da taşınıyor. Bu akışın içinde özellikle tarım maliyetlerini etkileyen gübre hammaddeleri, plastik ve kimya sanayi gir­dileri de bulunuyor. Bu su yolunda yaşanan aksamanın da enerji fiyatları yanında, gıda fiyatları, lojistik ve navlun giderleri, sigorta primleri ve üretim zincirinin tüm halkalarını etkilediğini de bir süredir tartışıyoruz.

Petrol hızla reaksiyon verirken farklı ürün gruplarına etkisi gecikmeli geliyor…

Son haftalarda Hürmüz açılırsa petrol pi­yasasının hızla geri çekileceğini öngörüyo­ruz. Öte yandan, yaşanan bu savaş ortamı Dünya’da farklı konularda öyle bir farkında­lık yarattı ki petrol olumluya dönen haberler ile gerilese bile, küresel enflasyon görünümü için o kadar umut verici bir senaryo kısa va­dede yaşanmayabilir. Bunun çeşitli neden­leri var. İlki, enerji fiyatlarının enflasyona geçişindeki gecikmenin tüketici fiyatlarına yansımasının ortalama 2–3 ay sürdüğü kabul ediliyor. Yani bugün petrol fiyatı gerilese bile, önceki dönemin yüksek maliyetleri üretici fiyatları üzerinden tüketiciye yansımaya de­vam ediyor. Bu durum özellikle sanayi, ulaş­tırma ve enerji yoğun sektörlerde daha belir­gin hissediliyor.

İkincisi, enerji fiyatlarındaki artış sade­ce akaryakıtla sınırlı kalmıyor; gübre üreti­minde kullanılan doğalgazdan tarımsal üre­time, oradan da gıda fiyatlarına kadar geniş bir alanı etkiliyor. Gıda enflasyonunun enerji şoklarından sonra kalıcı hale gelmesinin te­mel nedeni de bu zincir etkisi. Burada Körfez bölgesi çok kritik. Dünyada en yaygın kulla­nılan azotlu gübre olan ürenin küresel ticare­tinin %46’sı bu Körfez Bölgesi ve Orta Doğu coğrafyasında gerçekleşiyor. Boğazın kapan­masıyla birlikte bu bölgeden tedarik sağlayan Hindistan, Brezilya ve Çin gibi devasa tarım ekonomileri de ciddi bir tedarik riskiyle kar­şı karşıya kalmış oldu.

Bir diğer önemli başlık lojistik ve sigorta maliyetleri. Jeopolitik risklerin arttığı dö­nemlerde navlun ve sigorta primleri de hız­la yükseliyor, ancak gerilemesi oldukça ya­vaş oluyor. Çünkü risk algısı fiyatlardan daha kalıcı. Şirketler artan maliyetleri hızla fiyat­larına yansıtırken, maliyetler düşse bile fi­yat indirimine gitmekte isteksiz davranıyor. Tüm bu süreci beklentiler kanalı ile de açık­lamak mümkün. Jeopolitik belirsizliklerin arttığı bir ortamda firmalar fiyatlama davra­nışlarını daha temkinli ve yukarı yönlü yapı­yor. Bu da enflasyonun aşağı yönlü hareketi­ni sınırlıyor. Ekonomide “asimetrik fiyat ge­çişi” olarak tanımlanan bu durum, fiyatların yükselirken hızlı, düşerken ise yavaş hareket etmesine neden oluyor.

Küresel borç ve savunma harcamaları da enflasyonist baskı yaratmaya devam edecek . . .

Bugün yaşanan süreci önceki dönemler­den ayıran asıl fark, jeopolitik gerilimlerin ulusal bütçeleri ve savunma harcamalarını kalıcı olarak şişirmesi. Stockholm Internati­onal Peace Research Institute (SIPRI) verile­rine göre küresel askeri harcamalar 2025 iti­barıyla 2,89 trilyon dolara ulaşarak tarihi zir­vesini görmüştür. Bu, son on yılda %41’lik bir artış demek.

Bu noktada kritik soru şu: Bu harcamalar nasıl finanse edilecek? International Mone­tary Fund verilerine göre küresel kamu bor­cu 100 trilyon doların üzerine çıkmış durum­da. Savunma harcamalarının artması, ülkele­ri daha fazla borçlanmaya veya dolaylı para genişlemesine zorlayacak. Her iki seçenek de enflasyonist baskıyı artıran unsurlar. Özetle, enflasyonun kalıcılığının arttığı ve kontrolü­nün zorlaştığı yeni bir dönemdeyiz.

Vatandaşlar, günün ilk saatlerinden itibaren gram, çeyrek ve ons altına ilişkin güncel fiyatları merak ederek arama motorlarında sorguluyor.

Küresel piyasalarda altın fiyatları, Fed’in faiz kararı ve Başkan Powell’ın vereceği mesajlar öncesinde dalgalı seyrini sürdürürken, Orta Doğu’da artan gerilim ve tıkanan ABD-İran görüşmeleri fiyatlamalar üzerinde etkili olmaya devam ediyor.

29 Nisan Çarşamba altın fiyatlarında güncel durum şöyle:

* Gram altın satış fiyatı: 6.660,2160 TL

* Çeyrek altın satış fiyatı: 10.889,1000 TL

* Yarım altın satış fiyatı: 21.781,15 TL

* Tam altın satış fiyatı: 43.766,00 TL

* Cumhuriyet altını satış fiyatı: 43.425,3600 TL

* Gremse altın satış fiyatı: 109.749,00 TL

* Ons altın satış fiyatı: 4.594,08 dolar

Cihan Oruçoğlu-Dünya

Holding şirketler ve iştiraki grup şirketlerinin iştirak hisselerinin satışında kurumlar vergisi istisnası hangi hallerde uygulanabilir?

(26.12.2024 tarih ve 176392 sayılı özelge)

Holding olarak faaliyet gösteren şirkete ait iştirak hisselerinin, üçüncü kişilere satışından elde edilen kazançların istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün olup, söz konusu hisselerin grup içi şirketlere satışından elde edilen kazançların istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Grup şirketlerinin aktifinde bulunan, gerek diğer grup şirketlerinin gerekse grup dışı şirketlerin iştirak hisselerinin, diğer grup şirketleri ve üçüncü kişilere satışından elde edilen kazançların istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.

İştirak hissesi satışından elde edilen hasılatın, sektör veya faaliyet alanı değişikliği, bir şirketin hisse çoğunluğuna sahip olma ve benzeri ekonomik fayda sağlayan amaçlar dışında, yeni iştirak hisseleri satın alınması için kullanılması durumunda, bir bağlı değerin başka bir bağlı değere dönüştürülmesi nedeniyle, hasılatın söz konusu bağlı değer için kullanılan kısmıyla ilgili olarak istisnadan yararlanılması mümkün değildir.

Yurt içi asgari kurumlar vergisi uygulamasında teşvik belgesi alınma tarihi nedir?

(28.05.2025 tarihli özelge)

Özelge talep formunda yer alan bilgiden; yatırım teşvik belgesine müracaat tarihinin 21.11.2022, belge başlama tarihinin 01.01.2021, teşvik belgesinin düzenlendiği (alındığı) tarihin ise 28.01.2025 olduğu anlaşılmaktadır.

02.08.2024 tarihinden önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınmış olan teşvik belgelerindeki yatırıma katkı tutarları asgari kurumlar vergisi uygulamasında dikkate alındığından, 28.01.2025 tarihinde alınan yatırım teşvik belgesindeki yatırıma katkı tutarlarının kullanılması nedeniyle ilgili hesap döneminde alınmayan verginin, hesaplanan asgari kurumlar vergisinden indirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Şirkete ait olmayan arsa üzerine yapılan bina inşaatı harcamaları indirimli kurumlar vergisi uygulamasında yatırım harcaması olarak kabul edilebilir mi?

(28.04.2025 tarih ve 57172 sayılı özelge)

Arsa sahibi ortakla yapılan sözleşmeye istinaden, şirket ortağı adına tescilli arsa üzerine yatırım teşvik belgesi kapsamında inşa edilen binanın arsa sahibine ait olduğu, binanın kira bedeli ödenmeksizin ve ödenerek kiralanacağı hususları dikkate alındığında, aktifte yer almayan arsa üzerine arsa sahibi adına yapılan inşaatla ilgili harcamaların Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/A maddesinde düzenlenen indirimli kurumlar vergisine konu edilmesi mümkün değildir.

Üretim veya ihracat kazançlarına indirimli kurumlar vergisi uygulamasında müşterek gider ve gelirler dikkate alınır mı?

(29.04.2025 tarih ve 127160 sayılı özelge)

Üretim ve ihracat kazançlarının kayıtlarda tespitinin mümkün olmadığı hallerde, müşterek genel giderlerden, indirim kapsamında olan faaliyetler ile indirim kapsamında olmayan faaliyetler arasında uygun bir dağıtım anahtarı çerçevesinde pay verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanması şirketlerin münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançları ile 1 puan indirimli uygulanması ise şirketlerin münhasıran üretimden elde ettikleri kazançları ile sınırlı olup, gerek ihracat faaliyeti gerekse üretim faaliyeti kapsamındaki alacakların tahsilinden sonra oluşan kur farkı, faiz ve benzeri gelirler için söz konusu indirim uygulamasından yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.

KDV Kanunu’nun 11/1-b maddesi kapsamında yapılan satış dolayısıyla kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli olarak uygulanması mümkün müdür?

(28.07.2025 tarihli özelge)

Türkiye’de ikamet etmeyen yolculara Türkiye dışına çıkarılmak üzere Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 11/1-b maddesi kapsamında yapılan satışlar ihracat kapsamında değerlendirilmekte olup, söz konusu satışlar dolayısıyla elde edilen kazançlara kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanması mümkündür.

Finansman gider kısıtlaması hesaplamasında, vergi ve diğer yasal yükümlülükler hangi tutarıyla dikkate alınmalıdır?

(25.09.2025 tarih ve 542301 sayılı özelge)

Finansman gider kısıtlaması uygulamasında, vergi ve diğer yasal yükümlülükler hesaplanmadan önceki yabancı kaynak/öz kaynak mukayesesi sonucu bulunan tutarın dikkate alınması gerekmektedir.

Teknopark kazancı istisnası uygulaması kapsamında, belirlenen alanlara yapılan yatırımlarda kalma süresine ilişkin bir süre sınırı var mıdır?

26.11.2025 tarihli özelge)

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun ek 3. maddesi hükmü gereği, yıllık beyanname üzerinden istisna edilen kazancın yüzde üçünün pasifte geçici bir hesaba aktarılması, bu tutarın geçici hesabın oluştuğu yılın sonuna kadar Türkiye’de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan diğer girişimcilere sermaye olarak konulması gerekmektedir.

Sermaye olarak konulan tutarların, kuluçka merkezlerinde faaliyet gösteren firmalarda kalma süresine ilişkin bir sınır bulunmadığı gibi, aynı kuluçka firmasına belirlenen şartlar dahilinde birden fazla yıl sermaye konulması da mümkündür.

Kısmı bölünme suretiyle yeni kurulan şirket, vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi uygulamasından yararlanabilir mi?

(19.12.2025 tarih ve 1692392 sayılı özelge)

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 121. maddesinde yer alan indirim hükmünden faydalanılabilmesi için, kısmi bölünme yoluyla kurulan kurumun en az 3 yıldır (beyannamenin ait olduğu yıl ve önceki iki yıl) faaliyette bulunuyor olması ve indirim hakkı için diğer tüm şartların da sağlanması gerekmektedir.

Gelecek aylara/yıllara ait giderlerin enflasyon düzeltmesi nasıl olmalıdır?

(21.04.2025 tarih ve 219334 sayılı özelge)

Gelecek bir hesap dönemine ait olarak peşin ödenen giderlerin izlendiği “180- Gelecek Aylara Ait Giderler” ve “280- Gelecek Yıllara Ait Giderler” hesaplarının, esas itibariyle, enflasyon düzeltmesi uygulamasında “parasal olmayan kıymet” olarak kabul edilmesi ve düzeltmeye tabi tutulması gerekmektedir.

Ayrıca, enflasyon düzeltme farkı ihtiva eden 280 no.lu hesabın, 180 no.lu Hesaba aktarımının, enflasyon düzeltme farkı da dikkate alınarak (alt hesapta izlenecek şekilde) yapılmasının yanı sıra, enflasyon düzeltme farkı ihtiva eden 180 no.lu hesaptan ilgili gider hesabına aktarımların da enflasyon düzeltmesi farkı dahil tutar üzerinden yapılması icap etmektedir.

Öte yandan, parasal olmayan kıymet mahiyetindeki söz konusu hesapların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklardan 2023 hesap döneminden kaynaklanan kısmının, gider olarak dikkate alınmaması, beyannamede kanunen kabul edilmeyen giderler kısmında gösterilmesi gerekmektedir.

Gelecek aylara/yıllara ait gelirler hesabının düzeltilmesi sonucu oluşan düzeltme farkının 2023 hesap döneminden kaynaklanan kısmının beyannamede indirim olarak dikkate alınması mümkün müdür?

(02.05.2025 tarih ve 554230 sayılı özelge)

Enflasyon düzeltme farkı ihtiva eden "480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler" hesabının, "380-Gelecek Aylara Ait Gelirler" hesaba aktarımının, enflasyon düzeltme farkı da dikkate alınarak (alt hesapta izlenecek şekilde) yapılmasının yanı sıra, enflasyon düzeltme farkı ihtiva eden 380 no.lu hesaptan ilgili gelir hesabına aktarımların da enflasyon düzeltmesi farkı dahil tutar üzerinden yapılmalıdır.

Öte yandan, parasal olmayan kıymet mahiyetindeki söz konusu hesapların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklardan 2023 hesap döneminden kaynaklanan kısmının, gelir olarak dikkate alınmaması, beyannamede "Diğer İndirimler" kısmında gösterilmesi gerekmektedir.

20 bin büyükbaşlık, 100 milyon dolara mal olacak yatırıma başladı…

***

Tarım Kredi Kooperatifleri Birliği Ge­nel Müdürü Hüseyin Aydın, dün yaptığımız sohbette:

Kırklareli’nde planlanan tesiste sadece üretim değil, “yüksek verimlilik” adına, geliş­tirme yapılacağının da altını çizdi…

***

Ne demek 20 bin büyükbaşlık yatırım?

***

2025 yılının ilk 6 ayı:

464 bin büyükbaş hayvan ithalatı ger­çekleştirmişiz…

(725 milyon dolar)

***

2024 yılının ilk 6 ayı:

Gerçekleştirdiğimiz 197 bin büyükbaş hayvan ithalatını, rekor diye nitelemişiz…

(360 milyon dolar)

***

2026 yılının ilk 6 ayı için, ithalatın daha da artacağı bekleniyor…

***

2014 yılında; Hollanda’da…

Ortalama bin 600 büyükbaşın bulunduğu;

İşletme/muhasebe/mühendisler/lojistik dahil 41 (hayvan bakımı/sağımı 3 vardiya 14 kişi) kişinin çalıştığı;

Günlük ortalama 110-120 ton süt üreten (süt ürünlerinin de üretildiği) tesisi gezmiştik…

***

23 ortaklı bir kooperatifti…

Yıllık ortalama, 300-400 büyükbaşı (yaş­lanan) da kesime gönderdiklerini söylemiş­lerdi…

***

Bu örnek…

Bu büyüklükte 500 kooperatifin/ tesisin:

(Yani; 800 bin büyükbaş ve işletme/bakım/ sağım için çalışacak 7 bin kişi…)

Türkiye’nin şu andaki 21.5 milyon tonluk (Tarım Bakanlığı verisi) süt üretimini ger­çekleştirebileceğini, et ithalatını da yarı yarı­ya azaltabileceğini anlatıyor…

VELHASIL

800 bin büyükbaş ile:

Türkiye’nin şu anda ürettiği sütü üretilebile­cekken…

TÜİK verisine göre:

17 milyona (20 kat) yaklaşan büyükbaş hayva­na sahibiz…

Dahası…

Küçükbaş hayvan sayısı ise 44 milyonu aşıyor…

***

Verimsizlik dışında, kolaycılığı da tercih edince:

Beşeri sermayemizi (gençlerimizi), merala­rımızı, otlaklarımızı harekete geçirip, hayvan­cılıkta sorunu kökten çözmek yerine;

Kilosu 5-6 dolardan büyükbaş hayvan ithal etmek, daha mantıklı geliyor…

***

Doğru, 20 bin büyükbaşlık yatırımın, et/süt fiyatlarına etkisi sınırlı olabilir…

Ama:

“Yüksek verimliliği” ve “geliştirdiği teknolo­jiler” ile tüm üreticilere öncü/model olabilir…

Oluşturacağı ekosistem, hayvancılığın gelişi­minde rol oynayabilir…

Ferit Barış Parlak-Dünya

Yönetmelikleri birlikte gayrimenkul ticaretinde ilişkin kurallarda düzenleme yapıldı.

Düzenlemeye göre, emlak alım-satım işlemlerine ödemenin bir kısmı ya da tamamı bankalar ve Bankacılık Kanunu kapsamında faaliyet gösteren finansal kuruluşlar tarafından oluşturulan "ödeme sistemi" üzerinden yapılacak.

Düzenlemeye göre, taşınmaz satış bedelinin bir kısmının veya tamamının bankalar ya da finansman ve tasarruf finansman şirketleri tarafından kredilendirilmesi halinde, kredi tutarı dışındaki geri kalan ödeme bu sistem üzerinden yapılacak.

Bu kapsamda, satış işlemlerinde krediyle karşılanmayan tutarların güvenli ve kayıtlı bir şekilde aktarılması zorunlu hale getirilecek.

Ayrıca bu sistemi kullananlardan bir hizmet bedeli alınacak ve bu bedel satıcıya aktarılan tutardan düşülecek.

Bakanlığın açıkladığı yönetmelikle, söz konusu ödeme sisteminin usul ve esasları ile birlikte bu sürecin takibi ve teknik sorunların çözümü Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirleneceği ifade edildi.

Düzenlemeyle işletme adresi, ticaret unvanı veya faaliyet konusuna ilişkin değişikliklerin belirli süreler içinde bildirilmesi zorunlu hale getirilirken, değişikliklerde yetki belgesinin de yenilenmesinin gerekli olacağı belirtildi.

Bu sistemin kullanımı 1 Temmuz 2026 tarihine kadar zorunlu değil. Ancak bu tarihten sonra zorunlu hale gelecek. Bakanlığın ise bu tarihi üç aya kadar uzatma yetkisi bulunuyor.

Bu yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girecek ve hükümlerini Ticaret Bakanı yürütecek.

Ekonomim

Bununla birlikte, farklı meslek gruplarından birçok kişiyle yapılan sohbetlerde ortak bir şikâyet öne çıkmaktadır: Hekiminden hâkimine, öğretmeninden profesörüne kadar geniş bir kesim, üzerlerindeki vergi yükünün yüksekliğinden yakınmakta ve bu durumun giderilmesi gerektiğini dile getirmektedir. Bu değerlendirme bütünüyle temelsiz de değildir. Zira ücretliler yalnızca maaşları üzerinden gelir ve damga vergisi ödemekle kalmamakta, günlük hayatın hemen her aşamasında dolaylı vergilerle de karşı karşıya kalmaktadır. Market alışverişinde KDV, akaryakıt alımında KDV ve ÖTV, iletişim hizmetlerinde özel iletişim vergisi gibi çok sayıda vergi, fark edilmeden çalışanların bütçesini etkilemektedir.

Ancak burada dikkat çeken asıl husus, ödenen vergilerin toplam yükünden ziyade, bu yükün çoğu zaman fark edilmemesidir. Ücretlilerin önemli bir kısmı, ne kadar vergi ödediğini ve bu vergilerin hangi kalemlerden oluştuğunu tam olarak bilmemektedir. Literatürde bu durum mali anestezi olarak adlandırılmaktadır. Özellikle stopaj yoluyla kesilen gelir vergisi ile tüketim üzerinden alınan KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergiler, bu algı eksikliğinin en belirgin örnekleridir.

Ücretli olarak ne kadar vergi ödüyoruz?

Maaşlarımızdan ne kadar vergi ödediğimizi gerçekten biliyor muyuz? Büyük ihtimalle bu soruya verilecek cevap tam olarak değil olacaktır. O halde gelin, farklı ücret düzeylerinde ne kadar gelir ve damga vergisi ödendiğine daha yakından bakalım.

Ancak tabloya geçmeden önce iki önemli hatırlatma yapmak gerekir. İlk olarak, 1 Ocak 2026 itibarıyla aylık brüt asgari ücret 30.030 TL, net asgari ücret ise 28.075,50 TL olarak uygulanmaktadır. İkinci olarak ise 1 Ocak 2022’den bu yana yürürlükte olan düzenleme gereği, asgari ücret gelir ve damga vergisinden istisna edilmiştir. Bu kapsamda, asgari ücretin üzerinde gelir elde eden çalışanların da brüt asgari ücrete kadar olan kısmı damga vergisinden, net asgari ücrete kadar olan kısmı ise gelir vergisinden istisna tutulmaktadır.

Bu çerçevede aşağıdaki tabloda, imalat dışı sektörlerde çalışan ve aylık brüt geliri 40 bin TL ile 100 bin TL arasında değişen ücretlilerin vergi yükü ortaya konulmaktadır. İmalat sektöründe çalışanlar açısından ise farklı olarak yüzde 2 yerine yüzde 5 oranında SGK primi işveren hissesi indirimi uygulanmaktadır.

Tablodan da açıkça görüleceği üzere, ücretlilerin üzerindeki vergi ve prim yükü oldukça yüksek seviyelere ulaşmaktadır. Örneğin aylık brüt 50 bin lira ücret alan ve yaklaşık 38 bin 845 lira net gelir elde eden bir çalışan, yıllık bazda 43 bin 864 lira gelir ve damga vergisi, buna ek olarak 90 bin lira SGK ve işsizlik sigortası primi ödemektedir.

Benzer şekilde, yıllık brüt geliri 960 bin lira olan (aylık yaklaşık 57 bin 232 lira net ücret) bir çalışanın ödediği SGK ve işsizlik primi 144 bin lira, gelir ve damga vergisi ise 129 bin 217 liradır. Bu durumda toplam yük 273 bin 217 liraya ulaşmaktadır.

Aylık brüt ücreti 100 bin lira olan bir çalışan açısından tablo daha da çarpıcıdır: Yıllık 180 bin lira SGK ve işçi işsizlik primi ile yaklaşık 186 bin lira gelir ve damga vergisi ödenmekte; toplam kesinti 366 bin lirayı bulmaktadır. Üstelik bu rakam yalnızca çalışanın payını ifade etmekte, işveren maliyeti bu tutarın çok daha üzerine çıkmaktadır.

Vergi yükünün dağılımına bakıldığında, gelir ve damga vergisinin matraha oranını gösteren ortalama vergi yükünün (g sütunu) ücret arttıkça belirgin biçimde yükseldiği görülmektedir. Aylık brüt 40 bin lira gelir elde eden bir çalışanda bu oran yüzde 3,78 iken, 50 bin lira brüt ücrette yüzde 8,6’ya çıkmaktadır.

Bu artışın temel nedeni, asgari ücret istisnasının sabit bir tutar olarak uygulanmasıdır. Ücret yükseldikçe istisnanın toplam gelir içindeki ağırlığı azalmakta, dolayısıyla efektif vergi yükü artmaktadır. Mali literatürde bu durum gizli artan oranlılık olarak ifade edilmektedir.

Yani nominal olarak artan ücretler, sabit kalan istisna nedeniyle daha yüksek bir vergisel yükle karşı karşıya kalmakta, bu da ücretliler üzerindeki vergi baskısının görünenden daha hızlı artmasına yol açmaktadır.

Daha basit bir ifadeyle, tabloda da görüldüğü üzere ortalama vergi yükü yüzde 15 seviyesinin üzerine yaklaşık 70 bin TL ve üzerindeki brüt ücretlerde çıkmaktadır. Bu seviyenin altında kalan ücretlerde, gelir vergisi tarifesinin (GVK m.103) ilk diliminin teknik olarak varlığına rağmen, asgari ücret istisnası nedeniyle fiili vergi yükü daha düşük kalmaktadır.

Yani ücret arttıkça, asgari ücrete kadar uygulanan gelir ve damga vergisi istisnasının etkisi azalmakta ve toplam vergi yükü belirgin biçimde yükselmektedir. Daha da önemlisi, gelir vergisi tarifesinin ilk diliminde yer alan yüzde 15 oranı, pratikte yaklaşık 70 bin TL ve üzerindeki brüt ücretlerden itibaren kendini göstermektedir.

Bu nedenle, kâğıt üzerindeki oranlardan bağımsız olarak, ücretlilerin karşılaştığı gerçek vergi yükü gelir düzeyi arttıkça daha belirgin hale gelmekte ve sistemin fiili işleyişi tarifedeki ilk dilimin etkisini gecikmeli olarak ortaya çıkarmaktadır.

Sonuç olarak

Ücretlilerin vergi yükü yalnızca oranlar üzerinden değil, sistemin işleyişi üzerinden de okunması gereken bir nitelik taşımaktadır. Gelir vergisi tarifesi kâğıt üzerinde ilk bakışta yüzde 15’lik bir başlangıç dilimi öngörse de asgari ücret istisnasının etkisiyle bu oran fiiliyatta daha yüksek gelir seviyelerinde hissedilmektedir. Bu durum, vergi yükünün gelir arttıkça hızlanan bir yapıda oluşmasına neden olmaktadır.

Diğer bir ifadeyle, ücretliler düşük ve orta gelir seviyelerinde korumalı gibi görünse de bu koruma gelir arttıkça hızla erimekte ve vergi yükü beklenenden daha keskin biçimde yükselmektedir. Bu da sistemin görünmeyen ama etkili bir gizli artan oranlılık ürettiğini göstermektedir.

Daha da önemlisi, ücret arttıkça vergi yükü kademeli değil, sıçramalı biçimde ağırlaşmakta; bu da özellikle orta gelir grubunda vergi algısı ile fiili yük arasında belirgin bir fark doğurmaktadır. Bu fark büyüdükçe, vergi sistemine ilişkin adalet algısının da tartışmaya daha açık hale gelmesi kaçınılmazdır.

Ezcümle, vergi yükü arttıkça değişen şey yalnızca rakamlar değil; adalet algısının kendisidir.

Çalışan ve emziren kadınların süt sağma mekânları sağlanmalı ki kariyerleri, doğum sonrası analık sorumluluklarını yerine getirirken aksamasın. Kadını çalışma hayatında tutmak, farkındalık ister

1- SORUN: Süt sağmak, annelerin günümüz hayat koşullarında erken işe dönüş ile stok yapmak amacıyla başvurduğu bir yöntem. Günde birkaç kez emziren anne, süt pompalayıp depolamak için sessiz, kapalı bir mekâna ihtiyaç duyar. Ancak işletmelerin çoğunluğunda böyle mekânlara yer verilmemiştir.

2- ETKİSİ: Tipik bir pompalama seansı; üst elbisenin çıkartılması, pompanın kurulumu 5-30 dakika alıyor. Süt sağma işlemi, süt kabının buzdolabına koyma, pompa ve malzemenin yıkanması, giyinme ve çalışmaya dönmek süreci söz konusu. Süt veren anneler için mekânsal sorun, sanıldığından büyük.

KADINA ÇALIŞ DEMEK KOLAY AMA ÇALIŞMA ŞARTLARI DA İYİLEŞTİRİLMELİ

3- ÇÖZÜM: SUTODASI.ORG üzerinden çözüm üreten Aytaç Uzun; “firmalar, çalışanlarına özel alanlar (lactation rooms) yaratarak, bu ihtiyaca cevap verebilir” diyor. Bu hem çalışan memnuniyetini artırır hem de kurumsal imajı güçlendirir. “Kadın çalışsın” demek kolay ama şartları sağlamak da gerekiyor.

4- ETKİSİ: Her anne bebeğini elinden gelenin en iyisini yaparak büyütür, kendi koşulları dâhilinde en güzel şekilde besler. Süt odaları bu süreci destekler. Oda, hijyenik, rahat, güvenli ve sessiz olmalı. İklim kontrolü, havalandırma, gizlilik sağlanmalı. Emziren anneye çalışma motivasyon kazandırılmalı.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Süt odalarına dair…

Süt odası neden kritik?

Ekonomik verimlilik; sadece sosyal sorumluluk projesi değil, nitelikli kadın iş gücünün korunmasını sağlayan bir kurumsal yatırımdır ve kadınların bu sessiz çilesini sona erdirmenin konforu gerçekleşir.

Çalışan memnuniyeti?

Emziren anneler için destekleyici ortam yaratmak, memnuniyeti, sadakati arttırır. Kişisel ihtiyaçlara cevap vermek stresi azaltır. İK imajını güçlendirir, yetenekli insanları çeker, toplumsal sorumluluktur.

NOT

SÜT SAĞMA ODASI KURACAKLARA ÖNERİLER

Minimum alan: 2.13m x 2.13m, maksimum alan: 3.048m x 1.524m. Ses yalıtımı; mümkünse tuvalet mekânlarına yakın olmalı. Kilit sistemi; “meşgul” uyarısı ve acil çıkış rahatlığı olmalı. Ergonomik mobilya; ayarlanabilir sandalye, koltuk ve tekerlekleri annenin kolları dolu iken de kullanılabilmeli.

SÜT ODASI LÛGATI

Emziren anne: Çalışan annenin kariyerinde önemli yer tutan bebek yetiştirme sürecinin adı

Süt emzirme: Doğumun ilk 9 ayında anne sütü, sağlıklı nesiller için olmazsa olmaz hayati şart

Emzirme odası: Annenin süt sağım için tasarlanmış özel, hijyen, mahrem ve güvenli mekân

İnsani Standart: Emziren annenin tuvaletlerde süt sağmak zorunda kalmadığı modern yaklaşım

Şeref OĞUZ-Ekonomim

29 Nisan 2026 ÇARŞAMBA

Resmî Gazete

Sayı : 33238

YÖNETMELİK

Ticaret Bakanlığından:

KUYUM TİCARETİ HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK

YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 14/4/2021 tarihli ve 31454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “verilmesi,” ibaresinden sonra gelmek üzere “tadili,” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “verilir,” ibaresinden sonra gelmek üzere “tadil edilir,” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıda şekilde değiştirilmiştir.

“Yetki belgesinin tadili ve yenilenmesi

MADDE 8- (1) Yetki belgesi, ticaret ünvanı veya işletme adı değişikliği hariç olmak üzere, içeriğindeki bilgilerden herhangi birinde değişiklik olması durumunda tadil edilir. Ticaret ünvanı veya işletme adının değişmesi durumunda yetki belgesi yenilenir.

(2) Tadil ve yenileme başvurusu, değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren on gün içinde Bilgi Sistemi üzerinden yapılır ve il müdürlüğünce başvuru tarihinden itibaren on gün içinde sonuçlandırılır.”

MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan “içinde” ibarelerinden sonra gelmek üzere “tadil veya” ibareleri eklenmiştir.

MADDE 5- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 6- Bu Yönetmelik hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.

29 Nisan 2026 ÇARŞAMBA

Resmî Gazete

Sayı : 33238

YÖNETMELİK

Ticaret Bakanlığından:

TAŞINMAZ TİCARETİ HAKKINDA YÖNETMELİKTE

DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 5/6/2018 tarihli ve 30442 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “verilmesi,” ibaresinden sonra gelmek üzere “tadili,” ibaresi ve “yükümlülükleri,” ibaresinden sonra gelmek üzere “ödeme sisteminin kurulması, işletilmesi ve taşınmaz satışında ödeme sisteminin gerçek ve tüzel kişiler tarafından kullanılmasına ilişkin usul ve esasları,” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “verilir,” ibaresinden sonra gelmek üzere “tadil edilir,” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıda şekilde değiştirilmiştir.

“Yetki belgesinin tadili ve yenilenmesi

MADDE 8- (1) Yetki belgesi, ticaret ünvanı veya işletme adı değişikliği hariç olmak üzere, içeriğindeki bilgilerden herhangi birinde değişiklik olması durumunda tadil edilir. Ticaret ünvanı veya işletme adının değişmesi durumunda yetki belgesi yenilenir.

(2) Tadil ve yenileme başvurusu, değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren on gün içinde Bilgi Sistemi üzerinden yapılır ve il müdürlüğünce başvuru tarihinden itibaren on gün içinde sonuçlandırılır.

(3) İşletme adresinin değişmesi nedeniyle yetki belgesinin tadili veya ticaret ünvanının veya işletme adının değişmesi nedeniyle yetki belgesinin yenilenmesi durumunda, yetki belgesinin tadil edildiği veya yenilendiği tarihten itibaren on gün içinde, o işletmenin sözleşmeli işletmelerinin yetki belgeleri de herhangi bir başvuruya gerek olmaksızın tadil edilir veya yenilenir.”

MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan “içinde” ibarelerinden sonra gelmek üzere “tadil veya” ibareleri eklenmiştir.

MADDE 5- Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

“Ödeme sistemi

EK MADDE 1- (1) İşletmelerin ve diğer gerçek veya tüzel kişilerin taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının veya tamamının nakit, havale, elektronik fon transferi veya Bakanlıkça belirlenen diğer ödeme yöntemleriyle yapılması halinde taşınmaz satış bedeli, taşınmaz mülkiyeti ile satış bedelinin eş zamanlı el değiştirmesini sağlayacak şekilde oluşturulan ödeme sistemi üzerinden ödenir.

(2) Taşınmaz satış bedelinin bir kısmının veya tamamının 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununda tanımlanan banka veya 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununda tanımlanan finansman ve tasarruf finansman şirketleri tarafından kredilendirilmesi halinde kredi tutarı haricindeki ödemeler için ödeme sistemi kullanılır.

(3) Ödeme sistemi üzerinden yapılan her işlemde kullanım bedeli alınır. Kullanım bedeli satıcıya aktarılan taşınmaz satış bedelinden mahsup edilir.

(4) Ödeme sistemine ilişkin her türlü iş ve işlemin takibi, teknik sorunların tespiti ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Bakanlık ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ilgili birim temsilcilerinden oluşan bir komisyon oluşturulur.

(5) Ödeme sisteminin kurulmasına ve işletilmesine, sisteme dahil olmayacak taşınmaz satışlarına, verilen hizmetler karşılığında alınacak kullanım bedeli ile bu bedelin paylaşımına ve dördüncü fıkrada belirtilen komisyonun kuruluşuna, çalışmasına, görev ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlık tarafından belirlenir ve Bakanlığın resmî internet sayfasında duyurulur.”

MADDE 6- Aynı Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(10) 1/7/2026 tarihine kadar yapılacak taşınmaz satışlarında ek 1 inci maddede belirtilen ödeme sisteminin kullanılması zorunlu değildir. Bakanlık bu tarihi üç aya kadar uzatmaya yetkilidir.”

MADDE 7- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 8- Bu Yönetmelik hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.