Türkiye genelinde ortalama lahmacun fiyatı haziranda 153,9 TL'ye yükseldi. Lahmacun fiyatlarında aylık artış yüzde 1,14 olurken, TÜİK'in haziran ayı için açıkladığı aylık enflasyon yüzde 0,99 seviyesinde kalmıştı.

Gıda enflasyonunun üzerinde arttı

TÜİK verilerine göre, haziran ayında gıda ve alkolsüz içeceklerde aylık enflasyon yüzde 0,17 olarak açıklanırken, lokanta ve konaklama grubunda fiyatlar aylık bazda yüzde 2,11 arttı.

Lahmacun fiyatlarındaki yüzde 1,14'lük aylık artış, genel enflasyonun ve gıda grubundaki fiyat artışının üzerinde gerçekleşti.

Yıllık artış yüzde 25 oldu

Lahmacun fiyatlarında yıllık bazda da dikkat çeken bir yükseliş yaşandı. Haziran 2025'te 123,24 TL olan Türkiye geneli ortalama lahmacun fiyatı, Haziran 2026'da 153,9 TL'ye çıktı. Böylece yıllık artış yüzde 25 olarak kaydedildi.

TÜİK'in haziran ayı verilerine göre yıllık enflasyon yüzde 32,11 olmuştu. Aynı dönemde gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık artış yüzde 35,45, lokanta ve konaklama grubunda ise yüzde 31,61 seviyesinde gerçekleşti.

Büyükşehirlerde fiyatlar yükseldi

Lahmacun Endeksi'ne göre, 30 büyükşehir arasında Kahramanmaraş ve Hatay'ın dahil edilmediği 28 büyükşehrin tamamında haziran ayında lahmacun fiyatları arttı.

En yüksek aylık fiyat artışı yüzde 5,12 ile Mersin'de görüldü. Kentte ortalama lahmacun fiyatı bir ayda 230,5 TL'den 242,3 TL'ye yükseldi.

Mersin'i yüzde 5,10 artışla Şanlıurfa izledi. Şanlıurfa'da fiyat 119,7 TL'den 125,8 TL'ye çıktı. Van'da ise ortalama lahmacun fiyatı yüzde 4,99 artarak 93 TL'den 97,7 TL'ye yükseldi.

En pahalı lahmacun Adana'da

Üç büyükşehirdeki fiyat değişimleri de yukarı yönlü oldu. Haziran ayında ortalama lahmacun fiyatı İstanbul'da yüzde 1,16, Ankara'da yüzde 1,04, İzmir'de ise yüzde 2,01 arttı.

Büyükşehirler arasında en düşük ortalama lahmacun fiyatı 97,17 TL ile Konya'da kaydedildi. En yüksek ortalama fiyat ise 328,2 TL ile Adana'da görüldü.

Büyükşehirlerdeki ortalama lahmacun fiyatları ve aylık zam oranları şu şekilde gerçekleşti:

Dünya

Kripto likiditesi daralıyor

Jeopolitik risklerin ötesinde, zincir üstü veriler dijital varlıklar için zayıf bir likidite tabanına işaret ediyor. Sabit coin piyasası haziran ayında %2,4 daralarak 7,7 milyar dolar eridi. Bu veri TerraUSD platformunun 2022'deki çöküşünden bu yana kaydedilen en büyük aylık sabit coin daralması oldu. Kripto para ekosistemindeki nakit erimesi, haziran ayında Bitcoin fiyatında gözlenen %20 oranındaki geri çekilme ile eş zamanlı gerçekleşti. Analitik modeller bu daralma eğiliminin sürmesi durumunda kripto para birimleri üzerinde ek satış baskısı oluşabileceğini öngörüyor.

Spot ETF girişleri yetersiz kalıyor

Borsa yatırım fonları aracılığıyla gerçekleşen kurumsal katılımlar, genel zayıflığı dengelemekte yetersiz kalıyor. ABD borsalarında işlem gören spot Bitcoin fonları salı günü 21,44 milyon dolar net nakit girişi kaydetti. Analistler mevcut giriş hacminin son haftalarda yaşanan yoğun kurumsal çıkış dalgasına kıyasla oldukça sınırlı kaldığını vurguluyor. Bu sebeple kurumsal fon girişleri gerileyen Bitcoin fiyatları için güçlü bir tampon mekanizması oluşturamıyor.

Teknik indikatörler zayıflamaya işaret ediyor

Teknik analiz açısından bakıldığında Bitcoin, 62.009 USD seviyesinden el değiştirerek 64.000 dolar yatay eşiğindeki satış duvarını aşamadı. Spot fiyat, 50 günlük, 100 günlük ve 200 günlük üssel hareketli ortalamaların altında kalmaya devam ediyor.

Üssel hareketli ortalamaların spot fiyatın üzerinde kümelenmesi, yaşanan yukarı yönlü denemelerin geniş tabanlı bir düşüş trendi içerisindeki düzeltme hareketleri olduğunu teyit ediyor. Göreceli Güç Endeksi 48 seviyesi ile nötr bölgeye yakın konumlanırken, MACD indikatörü pozitif bölgedeki yerini koruyor. İndikatörler ayı momentumunun hız kestiğini ancak yönün henüz yukarı dönmediğini gösteriyor. Kripto para piyasasında olası bir toparlanma durumunda 64.004 dolar yatay direncinin ardından 50 günlük EMA seviyesi olan 65.577 dolar izlenecek. Aşağı yönlü senaryoda ise 62.000 dolar seviyesinin altındaki kapanışlar satış baskısını derinleştirerek fiyatı 1 Temmuz tarihinde test edilen 57.800 dolar yıllık dip seviyesine yaklaştırabilir.

Murat Ali Oral-Dünya

Yapılan düzenlemeyle belirli şartları taşıyan ofisler, 1 Temmuz 2027'ye kadar konuta çevrilebilecek. Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklik metni şöyle:

"Bu maddenin yayımı tarihinden önce uygulama imar planı kararı ile konut yapılabileceğine ilişkin hüküm bulunan alanlarda, ofis veya büro amaçlı yapı ruhsatı düzenlenerek yapımına başlanmış veya yapı kullanma izni düzenlenmiş olan yapılarda, parselin tamamında konut kullanım oranı %60’ı geçmeyecek şekilde kullanım amacı değişikliğine yönelik tadilat ruhsatı, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde sonuçlandırmak kaydıyla düzenlenebilir."

Habertürk'ten Ahmet Hamdi Girgin'in haberine göre böylece imar planı konut yapılmaya uygun alanlarda bulunan ofisler, binanın yüzde 60'ını geçmeyecek şekilde konuta dönüştürülebilecek.

İnşaat alanıyla ilgili değişiklikler de yapıldı

Arsa Oturum Oranlarında (TAKS) %60 Esnekliği: İmar planlarında açıkça belirtilmediği durumlarda, binaların arsa üzerinde kaplayacağı taban alanını belirleyen TAKS oranı en fazla %40 olabiliyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte, kat adedi ve yapı yaklaşma mesafeleri gibi şartlar dikkate alınarak, toplam inşaat hakkı (KAKS) içinde kalmak kaydıyla taban alanı oturumu (TAKS) %60’a kadar çıkarılabilecek.

3 Katlı Binalara Asansör Şartı Geldi: Asansör mevzuatında sınır çizgileri yeniden çekildi. Tek müstakil evler hariç tutulmak üzere; bodrum kat dahil kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılması (gelecekte kurulabilmesi için boşluk ayrılması) zorunlu olurken, 4 kat ve üzeri binalarda asansör yapılması tamamen mecburi hale getirildi.

Asansörler Bodruma da İnecek: Eğer binanın bodrum katında bir daire, dükkan veya ortak kullanım alanı (sığınak, depo gibi sadece teknik hacimler hariç) varsa, asansörün bodrum kata kadar inmesi zorunlu tutuldu. Eski 3 katlı müstakil evi olanlar ise, belediyeden gerekli onayları ve projeleri almak şartıyla evlerinin içine asansör veya engelli platformu ekletebilecek.

Süs Havuzları ve Kamelyalar İnşaat Alanından Yemeyecek: Bahçe düzenlemelerine estetik kolaylık getirildi. İçinde yüzülmeyen, sadece görsel amaçlı tasarlanan süs havuzları ile bahçeye yapılan pergola (kamelya) gibi yapılar, bahçe alanının %20'sini geçmemek kaydıyla artık binanın toplam inşaat hakkından (emsalinden) düşülmeyecek.

Mescit ve Çocuk Oyun Alanları Muaf Tutuldu: Umumi binalarda (ortak kullanıma açık alanlarda) ticari amaç taşımayan çocuk oyun ve bakım alanları, mescitler, otoparklar ve çatılardaki boş ortak teraslar da emsal hesabına dahil edilmeyecek. Böylece sosyal alanların genişletilmesi teşvik edilecek.

Yarım Kalan İnşaatlara Sıkı Denetim: Ruhsat süresi dolan binaların yeniden ruhsatlandırılması sürecine yeni kurallar getirildi. Ruhsatı aldıktan sonra 2 yıl içinde inşaatına başlanmış yapılarda; deprem, yangın, yalıtım ve enerji verimliliği konularında güncel mevzuat, diğer konularda ise eski mevzuat geçerli olacak. 2 yıl içinde hiç başlanmamış inşaatlar ise tüm haklarını kaybederek tamamen bugünün güncel kurallarına göre sıfırdan ruhsat almak zorunda kalacak.

Eski Binaların Esaslı Tadilatına Kolaylık: Halihazırda yapı kullanma izni (iskan) almış mevcut binalarda yapılacak büyük tadilatlarda, binanın taşıyıcı sistemine zarar vermemek ve yangın/deprem/yalıtım önlemlerini almak kaydıyla, binanın ilk yapıldığı tarihteki eski yönetmelik kuralları uygulanabilecek.

Ekonomim

ENFLASYON VE FAİZ KORKUSU

Altındaki düşüş, ABD ordusunun Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere yönelik son saldırıların ardından İran'a yeni hava operasyonları başlatmasıyla gerçekleşti. Yeniden tırmanan gerilim, ABD-İran geçici barış anlaşmasını tehdit etti ve petrol fiyatlarını yükselterek enflasyon korkularını artırdı. Gelişmeler “daha uzun süre yüksek faiz” ihtimalini gündeme taşırken, altın fiyatları baskı altında kaldı.

DİKKATLER TUTANAKLARDA

Geçen hafta ABD’de tahminlerden oldukça düşük gelen haziran istihdam verilerinin ardından altın fiyatları 4.200 dolara yönelmiş ve son iki haftanın zirvesini görmüştü. Bu noktadan gelen satışlarla birlikte yön yeniden aşağı döndü. Piyasada dikkatler, bugün açıklanacak FED’in haziran toplantısı tutanaklarına çevrildi.

ALTINDA BEKLENTİLER

Piyasa katılımcıları, FED’in enflasyon endişelerinin ne kadar derin olduğunu ve düşük gelen son istihdam verilerinin bir trend mi yoksa bir sapma mı olarak görüldüğünü anlamak için tutanakları dikkatle inceleyecek. Analistler “Yatırımcılar, FED'in nihai faiz oranının önümüzde değil geride kaldığına ikna olana kadar, altındaki tepki yükselişleri de savunmasız kalmaya devam edecek” görüşünü aktarıyor.

ÇİN’DEN DİKKAT ÇEKEN ALIM...

Bu arada merkez bankalarının alımları da devam ediyor. Çin Merkez Bankası, altın rezervlerini 20. ay üst üste artırarak, haziran sonu itibarıyla 75,44 milyon ons altına ulaştırdı. Bu arada Çin, geçen ay 15 ton ile Ekim 2023’ten bu yana en yüklü alımını yaptı. Dünya Altın Konseyi EMEA Bölgesi Kıdemli Analisti Krishan Gopaul, Çin'in resmi altın rezervlerinin sadece bu yıl 40 tondan fazla arttığını ve 2 bin 346 tona ulaştığını belirtti.

Patronlar Dünyası

En düşük memur maaşı 70 bin lirayı geçti

Temmuz zammıyla birlikte en düşük memur maaşı da önemli ölçüde yükseldi. Çalışmayan eşi ve 0-6 yaş arasında iki çocuğu bulunan bir memurun eline geçen toplam aylık gelir, aile yardımı dahil 70 bin 224 liraya çıktı.

Öte yandan memurlar, zamlı maaşlarının yanı sıra 14 günlük maaş farkını da aynı dönemde hesaplarında görecek.

Aile yardımları da artırıldı

Temmuz zammı yalnızca maaşlara değil, aile yardımlarına da yansıdı. Yeni düzenlemeye göre; çalışmayan eş yardımı 3 bin 581 liraya yükseldi, 0-6 yaş arası çocuk yardımı 787,76 liraya çıktı, 6 yaş üstü çocuk yardımı 393,88 liraya yükseldi. Engelli çocuk yardımları da yüzde 60 oranında artırılarak yeniden belirlendi.

Toplu sözleşme ikramiyesi de yükseldi

Memur maaş katsayısındaki artış, toplu sözleşme ikramiyelerine de yansıdı. Daha önce 981,22 lira olan aylık toplu sözleşme ikramiyesi, Temmuz itibarıyla 1.113,88 liraya yükseldi.

Temmuz zammıyla birlikte bazı unvanlarda maaşlar şu seviyelere yükseldi:

Şube Müdürü: 107.110 TL
Memur (9/1): 73.070 TL
Uzman Öğretmen: 92.166 TL
Öğretmen: 83.254 TL
Başkomiser: 101.242 TL
Polis Memuru: 92.618 TL
Uzman Doktor: 170.730 TL
Hemşire: 84.845 TL
Mühendis: 109.185 TL
Teknisyen: 75.877 TL
Profesör: 153.208 TL
Araştırma Görevlisi: 102.779 TL
Vaiz: 86.983 TL
Avukat: 102.135 TL

Zamlı ödemeler önümüzdeki hafta hesaplarda

Temmuz zammının yürürlüğe girmesiyle birlikte maaşlar, aile yardımları, toplu sözleşme ikramiyesi ve maaş farkı ödemeleri önümüzdeki hafta memurların hesaplarına yatırılacak. Böylece kamu çalışanları yılın ikinci yarısına zamlı gelirle başlayacak.

Dünya

Trump, Ankara’ya gelişinin ardından Grönland’ın Danimarka yerine ABD kontrolünde olması gerektiğini yineledi. Reuters’a göre Trump, adanın ABD açısından stratejik önem taşıdığını, bölgede Çin ve Rusya gemilerinin bulunduğunu savundu. Frederiksen ise Danimarka Krallığı’nın egemenliğine ve Grönland halkının kendi geleceğini belirleme hakkına saygı istedi.

Ankara zirvesinde egemenlik gerilimi

Frederiksen, NATO liderleri toplantısı öncesinde Danimarka’nın pozisyonunu değiştirmedi. Danimarka Başbakanı, müttefiklerin ülkesinin toprak bütünlüğüne saygı göstermesi gerektiğini vurguladı. Grönland Dışişleri Bakanı Mute Egede de adanın geleceğini Grönland halkının belirlemesi gerektiğini ifade etti.

Grönland tartışması, NATO’nun temel güvenlik ilkesine hassas bir dosya ekliyor. İttifak, üyelerin birbirlerinin topraklarını savunması prensibi üzerine kuruluyor. AP, Trump’ın çıkışının NATO müttefiki Danimarka ile ABD arasında eski gerilimleri yeniden açtığını aktardı.

Trump, aynı açıklama trafiğinde NATO üyelerine yönelik eleştirilerini de sürdürdü. ABD’nin İran’a karşı attığı adımlara bazı müttefiklerin katılmamasından duyduğu rahatsızlığı yineledi. Ankara ev sahibi olarak öne çıkarken Trump, Türkiye’nin F-35 savaş uçağı alımı konusunda Washington ile ilerleyebileceği mesajını verdi.

NATO, Ankara zirvesini savunma harcamaları ve üretim kapasitesi etrafında kurguladı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, müttefiklerin geçen yıl Lahey’de verdikleri taahhütleri daha güçlü silahlı kuvvetlere, daha fazla savunma üretimine ve yeni kabiliyetlere dönüştürmesini beklediğini söyledi.

Rutte, Avrupa’daki müttefikler ve Kanada’nın 2035’e kadar savunma ve güvenlik harcamalarını GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarma planında ilerlediğini belirtti. NATO verilerine göre Avrupa ve Kanada şu aşamada savunma ve güvenlik için GSYH’nin yaklaşık yüzde 4’üne denk gelen kaynak ayırıyor.

İttifak, Ankara’da onlarca milyar dolarlık yeni savunma sözleşmesini de gündeme aldı. Rutte, yeni kontratların caydırıcılık ve savunma için gerekli ekipmanı sağlayacağını, aynı zamanda Atlantik’in iki yakasında sanayi ve istihdam etkisi yaratacağını söyledi.

Kaynak metindeki NATO verileri, Avrupa’nın çekirdek savunma harcamalarının 2026’da yüzde 11 arttığını gösteriyor. Harcama tutarı 571 milyar dolardan 634 milyar dolara çıktı. Artış, Trump’ın müttefiklerden daha yüksek katkı talebini sürdürdüğü bir dönemde geldi.

Ukrayna desteği ve İran dosyası masada

Ukrayna savaşı, Grönland ve İran başlıklarına rağmen zirvenin ana güvenlik dosyalarından biri olmayı sürdürüyor. Zelenskiy, Ankara programında hava savunması ihtiyacını ve Patriot önleyici füze eksikliğini öne çıkardı. Kyiv Independent, müttefiklerin 2026 ve 2027 için Ukrayna’ya yıllık 70 milyar euro, yani yaklaşık 80 milyar dolar savunma desteği taahhüdünü değerlendirdiğini aktardı. ([The Kyiv Independent][4])

Trump, Zelenskiy ile Ankara’da yapacağı görüşme öncesinde Rusya ve Ukrayna’nın anlaşma istediğini düşündüğünü söyledi. Kaynak metne göre Trump, Türkiye’ye uçmadan önce Vladimir Putin ile konuştu. ABD tarafı, Trump’ın Zelenskiy görüşmesinden sonra Putin ile yeniden temas kuracağını belirtti.

Zelenskiy, NATO savunma forumunda Ukrayna’nın ittifaka katılım talebini yineledi. AP’ye göre Zelenskiy, Ukrayna ordusunun savaş tecrübesinin NATO’nun savunma kapasitesini güçlendireceğini savundu. Ancak savaş devam ederken üyelik dosyası ittifak içinde hassas kalmayı sürdürüyor.

Ankara gündemi geniş diplomasi trafiğine yayıldı

Ankara zirvesi, yalnızca NATO içi savunma yük paylaşımına odaklanmadı. Trump’ın İran savaşı, Hürmüz Boğazı çevresindeki gemi saldırıları ve müttefiklerin ABD çizgisine ne ölçüde yaklaşacağı sorusu da toplantı trafiğini etkiledi. AP, ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırılarının ve petrol satış lisansını iptal etmesinin ateşkesin kırılganlığını gösterdiğini yazdı.

Trump’ın Suriye Devlet Başkanı Ahmed al-Sharaa ile görüşme planı da Ankara diplomasisine ayrı bir başlık ekledi. Kaynak metin, görüşmenin Suriye’nin yıllar süren iç savaşın ardından uluslararası imajını yeniden inşa etme çabasına denk geldiğini belirtiyor. Aynı metne göre al-Sharaa, bir gün önce Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’u ağırladı. Şam’daki iki bombalı saldırı ziyarete gölge düşürdü ve 18 kişi yaralandı.

Grönland çıkışı, zirvenin savunma harcamaları mesajını tamamen ortadan kaldırmadı. Ancak tartışma, NATO’nun birlik görüntüsünü zorlayan egemenlik, yük paylaşımı ve ABD-Avrupa güvenlik ilişkisi başlıklarını aynı anda görünür kıldı. Ankara toplantısı, ittifakın yalnızca Rusya tehdidine değil, kendi içindeki siyasi gerilimlere de yanıt üretme kapasitesini test ediyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Arkadaşlar, dostlar, yurttaşlar, değer üretmeyeceksek, hadi toplanıp kaytaralım… Üstelik bunun için bize para ödüyorlar. Başkasının zamanını da çalmış oluyoruz. Değer üretmiyor, kaytarıyoruz

1- SORUN: Şu bizim toplantı merakımız, bir tür sosyal fetişizme dönüşmeye başladı… Ancak binlerce insan/saat zaman, yüzbinlerce lira ve emek harcanarak yaptığımız toplantıların verimini sorgulamıyor, “sahi burada neden toplandık?” demediğimiz için zamanı, insanı, mekânı harcıyoruz.

2- ETKİSİ: 3 bin 500 kişinin katıldığı toplantı sonrası düşündüm; 3,500 kişi, ortalama 20 yıldan, toplamda 70 bin yıllık tecrübeyi aynı çatı altında toplamışız. Peki, ne yapmışız? Protokoldekiler, çeneleri getirdiler ve konuşmalar bitince kulaklarını beraberinde götürdüler. Yazık ki ne yazık…

DEĞER ÜRETMEYEN TOPLANTILAR KURUMA ŞİRKETE ÜLKEYE ZİYAN

3- ÇÖZÜM: Fakat toplantının “yüce amacını” gölgede bırakıp, beylik bir iki lafı manşetlere çakıp, salonun en az %20’sini de yanlarına alıp gidiverdiler. Biz bize kaldık; (arada nitelikli birkaç sunum, konuşmayı ve konuşmacılarını özenle ayrı tutarak) her sunum sonrası daha da azalan salonda, değer üretmeyen anlatımlar, yeni olmayan beylik klişeler, lafı bir şekilde yapay zekâya bağlayıp kaytardık.

4- YÖNTEM: Toplantı fetişizmi sadece bize has bir şey değil. Ama bizim abarttığımız kesin… Wall Street Journal’da yayınlanan bir rapora göre tecrübeli ve tecrübeli olmayan yöneticilerin toplantı yaparak geçirdikleri zaman normal çalışma saatlerinin yarısıymış. Bizde durum nedir, biri araştırsa…

İKİ SORU İKİ CEVAP / Toplantıya dair…

Toplantı bahanemiz nedir?

İnsanlar çözüme ulaşmak için toplanıyorlar, iletişim kuramadıkları için tekrar toplanıyorlar, çözüm üretemedikleri için bu sefer “nerede hata yaptık?” bahanesiyle tekrar, tekrar, tekrar toplanıyorlar.

Hiç mi faydası yok?

İnsanları, en rahat toplantıda tanırsın. Sunacağınız bir konunuz yoksa sadece susun ve gözlemleyin. “Neyi söylediklerine” değil de “neden söylediklerine” bakın. Çoğu, “ben de varım” ispatındadır.

NOT/ TOPLANTI YAPMADAN ÇÖZÜM ÜRETMEYİ DENEYİN

Amaca hizmet etmeyen toplantıların diğer bir sorunu da katılımcıların, bu toplantılara elini kolunu sallayarak gelmesi… Hazırlık yok. Ev ödevi yok. Toplantının gidişatına göre, “durumu idare etme” var yalnızca. Bu tabloya bir de kifayetsiz muhteris birilerini ekleyin, o zaman toplantı, tam felaket oluyor.

TOPLANTI LÛGATI

Toplantı: Birden fazla kişinin belirli bir amaç, konu, gündem doğrultusunda bir araya gelmesi

Konferans: Alanında uzman kişilerin bilgi vermek veya tezi savunmak için hazırlıklı konuşması

Panel: Uzmanların topluluk önünde bir konu etrafında tartışması, sorulara cevap vermesi

Sempozyum: (Bilgi şöleni) Uzmanlık gerektiren bir konunun yetkin kişilerce detaylandırılması

Şeref OĞUZ-Ekonomim

- 2 milyon kişiye istihdam sağlayan sektörümüz bugün çalışanından işverenine, misafirinden kamuya kadar tüm tarafları etkileyen önemli bir hukuki belirsizlik yaşıyor.

“Servis ücreti” uygulamasının 30 Ocak 2026 tarihi itibariyle kaldırıldığını anımsattı:

- O günden beri “servis ücreti”nin yerini alması beklenen “Dijital Gönüllü Bahşiş Sistemi” henüz yasal zemine kavuşmamıştır. Turizm sezonu başlamış olmasına rağmen sektör halen bir geçiş dönemi içindedir.

Yeme-içme sektörünün 1 trilyon liralık büyüklüğü aştığını, tarımdan turizme, gıdadan lojistiğe kadar onlarca sektörü besleyen bir ekosistem olduğunu kaydetti:

- Çalışanlar gelirlerinin nasıl şekilleneceğini bilemezken, işletmeler ücret politikalarını ve operasyonel planlamalarını sağlıklı şekilde oluşturamamaktadır.

Bu belirsizliğin yalnızca işletmeleri değil, 2 milyon hizmet sektörü çalışanını doğrudan etkilediğinin altını çizdi:

- 150 bin işyerindeki ve oteller içindeki yeme-içme noktalarındaki çalışma barışını ciddi şekilde hasara uğratmış ve sadece çalışan tarafında değil, işletmecisinden misafirine, nihayetinde yatırımcısına kadar sektörün dengelerini bozmuştur.

Emek yoğun hizmet sektörünün tam da turizm sezonunun en yoğun aylarına girildiği bu günlerde moral ve motivasyon kaybı yaşadığını vurguladı:

- Burada altını özellikle çizmek isteriz ki, tartışılan konu “servis ücreti”nin yeniden yaygınlaştırılması değildir.

Ardından ekledi:

- Asıl konu, misafirlerin tamamen kendi iradeleriyle bırakmak istedikleri bahşişlerin dijital ortamda güvenli, şeffaf ve kayıtlı şekilde çalışanlara ulaştırılmasını sağlayacak modern bir sistemin yasal zemininin oluşturulmasıdır.

Kaya Demirer, TURYİD olarak savundukları modelin dünyanın gelişmiş turizm ülkelerinde uzun yıllardır başarıyla uygulanan, gönüllülük esasına dayalı “Dijital Bahşiş Sistemi” olduğuna işaret etti:

- Sadece turistlerin değil, kendi vatandaşlarımızın dahi nakit taşımadığı bir dönemde çalışan arkadaşlarımızın bahşiş gelirleri yüzde 10-15 arasındaki bir orandan yüzde 2-3’lük nakit bahşiş seviyesine gerilemiştir.

Bahşişin yeme-içme sektöründe çalışanlar için önemini şöyle ortaya koydu:

- Bahşiş, emek yoğun sektörlerin maaş kadar önemli bir geliridir. Diğer bir ifadeyle toplam geliri oluşturan bir yan gelir değil, neredeyse eşit iki ana gelir kapısından biridir.

Konunun bir diğer önemli boyutunun kamu maliyesi olduğunu irdeledi:

- Geçmişte “servis ücreti” uygulaması üzerinden KDV, Gelir Vergisi stopajı ve SGK primleri gibi önemli kamu gelirleri elde edilmekteydi. Mevcut durumda bu gelirlerin tamamı ortadan kalkmıştır.

“Dijital” sistemin bu konudaki önemi üzerinde durdu:

- Dijital ve kayıtlı bir bahşiş sistemi sayesinde tüm ödemeler elektronik ortamda izlenebilir hale gelecek, kayıt dışılık azalacak ve kamu da sürdürülebilir bir gelir yapısına kavuşacaktır. Dolayısıyla önerilen sistem aynı zamanda kayıtlı ekonomi ve kamu maliyesi lehinedir.

Bu konuda daha önce önemli mesafe alındığını anımsattı:

- Yaklaşık 2 yıl önce hazırlanan düzenleme yasalaşmanın son aşamasına kadar gelmiş, ancak çalışanların bahşişlerinden gelir vergisi stopajı kesileceği yönündeki değerlendirmeler kamuoyunda eleştirilere neden olduğu için süreç tamamlanamamıştı.

Sektör yatırımcıları, özel sektör olarak çok daha dengeli ve adil bir model önerdiklerine vurgu yaptı:

- Yeni öneride gönüllü olarak bırakılan bahşişin tamamının çalışana eksiksiz ulaşması, çalışandan herhangi bir vergi kesintisi yapılmaması ve yüzde 10 oranında hesaplanacak vergisel yükümlülüğün işveren tarafında üstlenilmesi öngörülüyor.

Böylece hem çalışanın korunacağını hem de devletin kayıtlı ekonomi içinde gelir elde etmeye devam edeceğini kaydetti:

- Geldiğimiz noktada mesele yalnızca bahşiş değildir. Mesele, dijital ekonomiye uygun, teknolojiyi kullanan, kayıtlı sistemi güçlendiren ve tüm tarafların kazandığı çağdaş bir ödeme modelinin oluşturulmasıdır.

“Dijital Gönüllü Bahşiş Sistemi” mevzuatının sektör için artık ertelenemez bir ihtiyaç halini aldığını ısrarla vurgulayıp, noktayı şu mesajla koydu:

• Gönüllülük esasına dayalı, dijital, şeffaf ve kayıtlı bahşiş sisteminin en kısa sürede yasal zemine kavuşturulması çalışanlarımız ve misafirlerimiz adına en büyük arzumuzdur.
• Bunun için yüzde 10 olarak uygulanacak stopajı da üstlenmeye ve çalışanlarımıza kesintisiz şekilde misafirlerimizin takdirlerinin karşılığı olarak bıraktıkları bahşişleri aynen aktarmaya hazırız.
• Bu düzenleme yalnızca yeme-içme sektörünün değil, Türkiye turizminin rekabet gücünü artıracak, hizmet kalitesini destekleyecek, kayıtlı ekonomiyi büyütecek ve milyonlarca çalışanın emeğini koruyacak önemli bir reform olacaktır.

Yeme-içme sektörü işverenleri bahşişin yüzde 10’luk stopajını karşılamaya hazır olduğuna göre, “Dijital Gönüllü Bahşiş” mevzuatı için daha neyi bekliyoruz?

Otel dışı yeme-içme işletmelerinin turist geliri 5.4 milyar dolar

TURİZM, Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği (TÜRYİD) Yönetim Kurulu Başkanı Kaya Demirer, Türkiye’nin 2025 yılı turizm gelirlerinin içindeki yeme-içme cirosuna işaret etti:

- Türkiye, 2025 yılında yaklaşık 65 milyar dolar turizm geliri elde etmiş, bunun yaklaşık yüzde 21’i, yani yaklaşık 13.5 milyar doları yeme-içme harcamalarından oluşmuştur.

Şu hesabı ortaya koydu:

- Yaptığımız hesaplamalara göre, “her şey dahil” sistemi için ayrılan gastronomi gelirleri payı dışında kalan yaklaşık 5.4 milyar dolarlık bölümü otel dışındaki restoran, kafe ve diğer yeme-içme işletmelerinde gerçekleşmektedir.

Bu rakamın gastronominin artık yalnızca turizmi destekleyen bir unsur değil, turizm gelirlerinin en önemli bileşenlerinden biri olduğunu ortaya koyduğunu kaydetti:

- Türkiye’yi ziyaret eden turistlerin önemli bir kısmı Avrupa başta olmak üzere servis ücreti ve gönüllü bahşiş uygulamalarının uzun yıllardır hayatın doğal bir parçası olduğu ülkelerden geliyor.

Söz konusu turistlerin kendi ülkelerinde “dijital olarak bahşiş bırakmaya” alışkın olduğunu, bunu hizmet kalitesinin doğal bir karşılığı gördüğünü vurguladı:

- Türkiye’de ise yasal altyapının eksikliği nedeniyle bu talep çoğu zaman karşılık bulamamakta, bunun sonucunda hem çalışanlarımız hem de ülkemiz önemli bir gelir fırsatını kaybetmektedir.

Bu yılki turizm geliri beklentileri üzerinde durdu:

- İlk 6 ayın rakamlarını incelediğimiz zaman geçtiğimiz yıla nazaran turizm gelirleri artış gösterememekte, bir miktar azalma eğilimi de göstermektedir.

Bunun nedenlerine işaret etti:

- Küresel ekonomik yavaşlama, bölgesel jeopolitik gelişmeler ve çevremizde yaşanan güvenlik kaynaklı olumsuzluklar nedeniyle turizm gelirlerinde beklenen artışın sınırlı kalabileceği ya da gerçekleşmeyebileceği değerlendirilmektedir.

Ardından şunu ekledi:

- Böyle bir dönemde sektör çalışanlarının zaten azalmış olan ek gelir kaynaklarının daha da gerilemesi, hizmet kalitesinden çalışan bağlılığına kadar birçok alanda yeni sorunlar doğurabilecektir.

“Gönüllü Dijital Bahşiş”e döndü:

- Tam da bu nedenle, “Gönüllü Dijital Bahşiş Sistemi”nin yasal güvenceye kavuşması her zamankinden daha büyük önem taşımaktadır.

Oluşan mevzuat boşluğunun turistlerden elde edilen gelirler üzerinde yol açtığı kayba da dikkat çekti:

- 5.5 milyar dolarlık otel dışı yeme-içme sektörünün 2025 yılı gelirleri içinde yüzde 10-12 oranında servis payı bulunmaktadır. Bu gelir, 2026 yılına baktığımız zaman ilk 6 ay sonunda sıfır olarak gerçekleşmiş vaziyettedir.

Vahap Munyar-Ekonomim

Bu hamle dünkü MSCI’nın fiili dolaşımı gözden geçirme uyarısının hemen öncesinde atıldı. Şimdi geçen yıl son çeyreğinden bu yana uygulamaya girmesi beklenen yatırım fonlarına yönelik düzenlemeye ilişkin SPK’dan adım bekleniyor.

Artık borç alacak fonlar fon bazında takip edilecek

Takasbank dün TEFAS uygulama esaslarına ilişkin bir değişiklik yayımladı. Tebliğe göre bundan sonra üyelerin nakit, borç ve alacak durumları ayrı ayrı fonlar bazında görülecek ve fon bazında takip edilecek. Ayrıca yine fonların borç ve alacak tutarları netleştirilmeyecek yine fon talimat bazında takibi sağlanacak. Üyeler yatırımcıları adına platforma ilettikleri fon alış talimatında üyenin nakit borç yükümlülüğü görülecek ve fonlara gelen satış talimatları ise fon bazında raporlanarak üyenin yükümlülükleri ortaya çıkacak. Yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini ise portföy yönetim şirketleri takip edecek. Üye bazında nakit borç kapama hesabı korunurken teminat hesapları ayrıştırıldı ve operasyonel takibi kolaylaştırmak için TEFAS teminat hesabı ile nakit alacak dağıtım hesabı açıldı.

Otomatik kredi yok teminat var

En önemli değişiklik teminat tarafında. Artık fon alım talimatlarında uygulanan işlem, fonlama limiti, teminat bulundurma yükümlülüğü ve buna bağlı otomatik kullandırılan kredi uygulaması tamamen kaldırıldı. Bunun yerine TEFAS limiti uygulamasına geçildi ve fon alım talimatlarında TEFAS limitinin yüzde 25'i kadar teminat bulundurma şartı getirildi. Bunun yanı sıra limit üzerindeki tutarlar için yüzde 100 teminat şartı aranacağı açıklandı. Üyelerin temerrüt durumları için de fon fon görülmesine olanak sağlandı, temerrütlerde ödeme yapılan fon bazında sıradaki satış talimatı için kısmi ödeme kabul edilebilecekken nakdi yükümlülük tamamlanana kadar fon payları yatırımcı hesabında blokede kalacak. Temerrüt faiz borcunu kapatmasına rağmen faizi 3 iş gününde ödemeyen üyelere ise yüzde 10 günlük ödenmeyen tutar üzerinden gecikme cezası uygulanacak.

Büyük işlem için yüksek teminat

Bu yeni uygulama piyasa uzmanları tarafından olumlu karşılanırken bundan sonra her fonun parasının ayrı takibinin yapılacak olması, nakit akışının fon bazında izlenebilecek olması en önemli değişiklik olarak öne çıkarıldı. Hangi yatırımcının emrinin tamamlandığı ve ödemesinin yapıldığı da sistem tarafından görülebilecekken işlemlerin takibinde daha fazla şeffaflık sağlanacağı vurgulandı. Uzmanlara göre otomatik kredi sisteminin kalkması portföy yönetim şirketlerinin de ayrışmasını sağlayacak. Yeterli parası olmasa da önceden Takasbank'tan otomatik kredi kullanabilen şirketler artık yeterli teminat bulundurmadan işlemlerini yapamayacaklar. Büyük işlem yapmak isteyen portföy yönetim şirketleri çok daha fazla teminat tutmak zorunda kalacak. Fonların ayrı ayrı görülmesi ve işlemlerini kapatması kötü fonun sorununun aynı şirketin iyi fonuyla kapatılmasının da artık yapılamayacağı anlamına geliyor piyasa uzmanlarınca. Ve bu durumun sistemik risk ihtimalini azaltmayı hedeflediği de vurgulanıyor.

Şirket şirket fiili dolaşım hesaplayabilir

SPK’nın fiili dolaşım payı hesabı üzerine fonlara yönelik işlemleri şeffaflaştırmayı hedefleyen değişiklikleri piyasa uzmanlarınca endeks sağlayıcı MSCI’nın hem endişelerini gidermeyi hem de sermaye piyasalarında riski azaltmayı öngörüyor. Uzmanlar SPK’nın geçen yılın son çeyreğinde dikkat çektiği yatırım fonlarında manipülasyonu önlemeye yönelik düzenlemesinin de gecikmeden açıklanmasını beklediklerini vurguladılar. Öte yandan Takasbank’ın hamlesinin hemen üzerine MSCI’nın son bir ayda Borsa İstanbul için yaptığı üçüncü uyarı dün geldi. Endeks sağlayıcısı MSCI, bireysel hisselerin serbest dolaşımdaki pay oranını gözden geçirebileceğini ve belirli fonların elindeki paylar da dahil olmak üzere bazı hissedarları serbest dolaşımdaki pay kapsamından çıkararak “fiili dolaşım dışı” olarak yeniden sınıflandırabileceğini belirtti. Haziran ortasında Kasım 2026’ya kadar yeterli, somut ve güvenilir ilerleme görülmezse, MSCI Türkiye endeksi ve ilgili hisseler için yeni bir danışma süreci başlatabileceğini açıklamıştı.

MSCI’ın uyarıları neden önemli?

Küresel endeks sağlayıcı MSCI, MSCI World, MSCI Emerging Markets (Gelişen Piyasalar), MSCI Türkiye gibi pek çok endeks üretiyor. Bu endeksler ise kurumsal yatırımcılar (fonlar, ETF'ler, hedge fonlar), analistler ve hükümetler tarafından referans olarak kullanılıyor. Bir hisse veya ülke MSCI endeksine dahil edilirse genellikle yabancı sermaye girişi artabilir, çıkarıldığında çıkış yaşanabilir. MSCI endeksine giren ve çıkan şirketler tıpkı Borsa İstanbul’daki gibi fiili dolaşımdaki piyasa değeri ağırlığıyla hesaplanıyor. Piyasa değeri büyük şirketler daha fazla ağırlığa sahip oluyor. MSCI’nın Borsa İstanbul’a yönelik uyarıları da yabancı yatırımcı ve fonların hareketi açısından önem taşıyor ve hızlı bir yabancı çıkışı riski nedeniyle dikkate alınması gerekiyor.

Şebnem Turhan-Ekonomim

Sürekli veri akışı ile akıllı hafıza

Gözlük çevreyi kesintisiz tarayarak görsel ve işitsel verileri sisteme aktarıyor. Gelişmiş yapay zeka entegrasyonu sayesinde cihaz, karşılaşılan nesneleri ve kişileri anlık olarak analiz ediyor. Kullanıcı bu sayede gözlüğünü kişisel bir hafıza asistanı gibi kullanabiliyor. Donanım tarafındaki bu atılımlar Meta şirketinin sosyal medya bağımlılığını azaltma stratejisini destekliyor. Yönetim Kurulu kişisel bilişim ve yapay zeka donanımı pazarında liderliği hedefliyor.

Etik tartışmalar ve gelecek vizyonu

Teknolojinin sürekli kayıt yapma özelliği ciddi veri gizliliği soru işaretlerini beraberinde getiriyor. Uzmanlar çevredeki insanların haberi olmadan kayıt yapılmasının büyük yasal sorunlar yaratabileceğini belirtiyor. Şirket bu cihazları sadece bir aksesuar olarak konumlandırmıyor. Aksine yapay zeka asistanlarının fiziksel dünyaya doğrudan erişim sağlamasına imkan tanıyan bir kapı olarak görüyor. Meta, giyilebilir teknolojilerdeki bu dönüşümü yakın gelecekte hayatın bir parçası yapmayı planlıyor.

Gelişimin Temel Noktaları

Sürekli veri toplama: Gözlük, kullanıcının çevresini sürekli olarak tarayarak görsel ve işitsel verileri sisteme aktarıyor.

Gelişmiş yapay zeka entegrasyonu: Elde edilen veriler, kullanıcının gördüğü nesneleri, kişileri veya durumları anlık olarak analiz edebiliyor. Bu durum, gözlüğün bir "hafıza asistanı" gibi davranmasına imkan tanıyor.

Donanım stratejisi: Meta, donanım alanındaki bu atılımlarla, yalnızca sosyal medya platformlarına bağımlı kalmadan, kişisel bilişim ve yapay zeka donanımı pazarında da liderlik etmeyi hedefliyor.

Gizlilik tartışmaları: Söz konusu teknolojinin sürekli kayıt özelliği, hem kullanıcı deneyimi hem de veri gizliliği açısından önemli soru işaretlerini de beraberinde getiriyor. Uzmanlar, çevredeki insanların haberi olmadan sürekli kayıt altına alınmasının ciddi etik ve yasal sorunlara yol açabileceğine dikkat çekiyor.

Meta'nın bu prototipi, şirketin gelecekteki giyilebilir teknoloji vizyonunun bir parçası olarak görülüyor. Şirket, bu tür cihazları sadece bir aksesuar değil, yapay zeka asistanlarının doğrudan fiziksel dünyaya erişmesini sağlayan birer kapı olarak konumlandırıyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Bugünkü sistemde kullanılan, “en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi” ölçütü ise 1 Ocak 1983’te yürürlüğe giren 2762 sayılı Kanun’la getirilmiştir.

Bu kapsamda 1475 sayılı Mülga İş Kanunu’nun yürürlükte olan 14. maddesine göre, işçinin her bir çalışma yılı için alabileceği kıdem tazminatı, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı karşılığında ödenen azami emeklilik ikramiyesini aşamaz.

Kıdem tazminatı tavanı her yıl ocak ve temmuz aylarında iki kez artırılan memur maaş katsayısının artmasıyla birlikte yeniden belirlenmektedir. Bu kapsamda, Hazine ve Maiye Bakanlığı 3.7.2026 tarihli ve 27998389-010-06-02-4870801 sayılı Genelge ile 01/07/2026 – 31/12/2026 döneminde geçerli olan memur maaş katsayıları yeniden belirlenmiştir. Buna göre 01/07/2026 – 31/12/2026 döneminde uygulanacak; Kıdem tazminatı tavanı 73.729,87 TL olarak belirlenmiştir.

Peki, kıdem tazminatı tavanı hangi ölçütler esas alınarak belirlenmektedir?

Mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14 üncü maddesinde, “Toplu sözleşme ve hizmet akitleriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez” şeklinde kurala yer verilmiştir. Yargıtay kıdem tazminatı tavanı ile ilgili olarak verdiği bir kararında, “Belirtilen üst sınır, “genel tavan” olarak adlandırılabilir. En yüksek devlet memuru da Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri (eskiden başbakanlık müsteşarı, daha sonra Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı) olduğundan genel tavan, bu görevdeki kişinin emekliliği halinde Emekli Sandığınca ödenecek olan bir yıllık ikramiye oranını geçemeyecektir. Genel tavan, iş sözleşmesinin feshedildiği andaki tavandır. Süreli fesih halinde sürenin son bulduğu tarih tavanın tespitinde dikkate alınır[1].

Özel sektör işvereni isterse kıdem tazminatı tavanını aşarak brüt ücret üzerinden kıdem tazminatı ödemesi yapabilir. Ancak tavanı aşan kısım ücret gibi değerlendirilerek gelir vergisi ve sigorta primine tabi tutulur (193 GVK m.25; 5510 SSGSSK m.80). Çünkü Gelir Vergisi Kanunu’nun 25. maddesi ile 1475 sayılı Kanuna göre ödenen kıdem tazminatı vergiden müstesna tutulmuştur. Kamu işverenleri ise kıdem tazminatı tavanını aşarak ödeme yaparlarsa 5018 Kanun çerçevesinde kamu zararına sebebiyet verdikleri için sorumlular hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanabilir”.

Yargıtay’a göre, kıdem tazminatı tavanını düzenleyen kural mutlak emredici nitelikte olup tavanı artıran iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi hükümleri geçersizdir. Bununla birlikte, özel sektör işvereni isterse kıdem tazminatı tavanını aşarak brüt ücret üzerinden kıdem tazminatı ödeyebilir. Ancak tavanı aşan kısım ücret gibi değerlendirilerek gelir vergisi ve sigorta primine tabi tutulur (193 GVK m.25; 5510 SSGSK m.80). Kamu işverenleri ise kıdem tazminatı tavanını aşarak ödeme yaparlarsa 5018 sayılı Kanun çerçevesinde kamu zararına sebebiyet verdikleri için sorumlular hakkında TCK hükümleri uygulanabilir.

Sonuç olarak, kıdem tazminatı tavanı en yüksek devlet memuru olan Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterinin emekliliği halinde Emekli Sandığınca ödenecek olan bir yıllık ikramiye oranını geçemez. Genel tavan, iş sözleşmesinin feshedildiği andaki tavandır. Süreli fesih halinde sürenin son bulduğu tarih tavanın tespitinde dikkate alınır. Özel sektör işvereni isterse kıdem tazminatı tavanını aşarak brüt ücret üzerinden kıdem tazminatı ödemesi yapabilir. Ancak tavanı aşan miktar vergilendirme açısından kıdem tazminatı sayılmaz, ücret olarak değerlendirilir. Çünkü Gelir Vergisi Kanunu’nun 25 inci maddesi ile Mülga 1475 sayılı Kanun’un yürürlükte bulunan 14 üncü maddesine göre ödenen kıdem tazminatı vergiden müstesna tutulmuştur. Kamu işverenleri ise kıdem tazminatı tavanını aşarak ödeme yaparlarsa 5018 Kanun çerçevesinde kamu zararına sebebiyet verdikleri için sorumlular hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanabilir.

[1] Y22HD.13.10.2014 T., E.2014/19755, K.2014/27299 Legalbank.

www.incirogludanimanlik.com sayfasında yayımlanan blog yazıları, hakemli makale formatında olmayıp bilgi verme amaçlıdır. Kesinlikle hukuki mütalaa ya da tavsiye niteliğinde değildir.

Lütfi İNCİROĞLU

Öncelikle yeni kanun (7582) ile eski kanun (7417) özü itibariyle aynı, ancak neden buna rağmen tebliğler farklılaşıyor, bunu anlamak mümkün değil!

Bildirimden sonra yapılacak düzeltme konusu

Yeni uygulamada varlık barışından yararlanabilmek için banka veya aracı kurumlara verilmesi gereken form hem yurt dışı hem de yurt içi varlık varlıkları kapsıyor. Yani tek bir standart form ile başvuru yapılmak zorunda...

Varlıklar için tek bir bildirim verilmesi esas, ancak bildirim süresi sonuna (uzatma halinde uzatılan süre sonuna) kadar birden fazla bildirim verilmesi veya verilen bildirimlerin düzeltilmesi mümkün. Bu genel bir hukuk kuralı...

Tebliğde, düzeltmenin bildirimde bulunulduktan sonra “aynı ay içinde” veya “sonraki aylarda” yapılmasına veya bildirime konu varlıkların artırılması veya azaltılmasına göre uygulama belirlenmiş bulunuyor.

Taslakla tek fark, bildirimde bulunulduktan sonraki aylarda, yapılan hataların düzeltilmesi amacıyla ya da bildirime konu edilen varlıkları azaltıcı bir bildirimde bulunulmak istenilmesi halinde önceki bildirimin düzeltilmesi için kanunda olmayan bir şart getirilmiş olması.

Tebliğe göre bu düzeltme ancak varlıkların bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren Türkiye’ye getirilerek banka veya aracı kurumlara yatırılması ya da Türkiye’deki banka veya aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi gereken iki aylık süreyi aşmamak kaydıyla yapılabilecek.

Tebliğde ayrıca bildirime konu varlıkların banka veya aracı kurumlara transferi veya yatırılmasından sonra, daha önce verilen bildirimlerin düzeltilmesinin ve ödenen vergilerin iade edilmesinin mümkün olmadığı da belirtiliyor. Taslak tebliğdeki 1 no.lu örnek de bu değişikliğe uygun şekilde revize edilmiş bulunuyor.

Kanunda yer almayan bu şartın tebliğle getirilemeyeceğini düşünüyorum. Bu konu yasallık ilkesine aykırı.

Banka ve aracı kurumlara getirilen yeni yükümlülük

Banka ve aracı kurumlar gerek yurt dışında gerekse Türkiye’de bulunan ve kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden bildirilen varlıkların değeri üzerinden yüzde 5 oranında (veya yatırım taahhüdüne istinaden yüzde 0 dahil indirimli oranlarda) peşin olarak tahsil edecekleri vergiyi, bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla Tebliğin 3 no.lu ekinde yer alan beyanname ile bağlı bulundukları vergi dairesine beyan etmek zorundalar.

Beyan edilen varlıkların değerleri üzerinden, vergi dairelerince tarh edilen vergiler, beyan süresi içerisinde banka ve aracı kurumlar tarafından vergi sorumlusu sıfatıyla ödeniyor.

Tebliğde taslaktan farklı olarak banka ve aracı kurumlara yeni bir yükümlülük getirildi. Bildirimde bulunanların, bildirilen varlıkları süresinde Türkiye’ye getirmemeleri veya getirmekle birlikte banka veya aracı kurumlara transfer etmemeleri/yatırmamaları halinde, bu durum ilgili banka veya aracı kurum tarafından, bildirime konu varlıklara ilişkin beyannamenin verildiği vergi dairesine ayrıca bildirilecek.

Yurt dışından fiziken getirilecek varlıkların bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde gümrük işlemlerinin tamamlanması gerekiyor

Varlık barışının sağladığı vergi korumasından yararlanabilmek için, yurt dışındaki varlıkların bildirimin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya Türkiye’deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi; yurt içindeki varlıkların ise bildirim tarihinde banka ya da aracı kurumlara yatırılması ile gerek yurt dışı gerekse yurt içi varlıklar için tarh edilen vergilerin süresinde ödenmesi, taahhütlere uyulması ve ilgili maddede yer alan diğer şartların yerine getirilmesi gerekiyor.

Taslakta yurt dışından fiziken getirilecek varlıkların gümrük işlemlerinin de iki ay içinde tamamlanması gerektiğine yer verilmemişti. Ancak korumadan yararlanılabilmesi için bu işlemin de iki aylık süre dolmadan yapılması şarttır. Tebliğdeki açıklama ile bu eksiklik giderilmiş bulunuyor.

Buna göre, yurt dışından fiziki olarak getirilecek varlıkların, bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde gümrük işlemlerinin tamamlanarak ülkeye getirilmesi ve gümrük işlemlerinin tamamlanmasını takip eden ilk iş günü sonuna kadar Türkiye’deki banka veya aracı kurumlara yatırılması gerekiyor.

Getirilen bu varlıklar için Gümrük İdaresinden alınacak belgeler, varlıkların Türkiye’ye getirilmiş olduğunun tevsikinde kullanılabilecek. Ayrıca söz konusu varlıkların banka veya aracı kurumlara yatırılması sırasında, bu varlıkların Türkiye’ye getirildiğine dair Gümrük İdaresinden alınan belgenin ibraz edilmesi gerekiyor.

Defter tutma zorunluluğu bulunmayanlar

Varlık barışında temel ilke bildirilen varlıkların defterlere kaydedilmesi şartıdır. Ancak mükellef olmayanlar için bu şartın sağlanması imkansız. Bu nedenle Tebliğde, mükellefiyeti bulunan ancak Vergi Usul Kanunu uyarınca defter tutma zorunluluğu bulunmayan mükellefler için bu şartın aranmayacağı belirtiliyor.

Ayrıca gelir vergisi mükellefiyeti bulunmakla birlikte, mükellefiyetiyle ilişkilendirilmeksizin varlık barışından yararlanmanın da mümkün olduğu belirtiliyor.

Dönüşümde hangi değer esas alınacak?

Normalde varlıkların bildirim tarihi itibariyle değerleri uygulamaya esas alınıyor. Ancak bildirilen varlıklara ilişkin olarak indirimli vergi oranından yararlanmak için yatırım taahhüdünde bulunanlarda bildirim mi, yoksa dönüşüm tarihinin mi esas alınacağı taslak tebliğde açıklanmamıştı.

Yayımlanan tebliğde bu eksiklik giderilerek, dönüşüm tarihinin esas alınacağı açıklanmış bulunuyor.

Buna göre, bildirilen varlıklara ilişkin olarak taahhütte bulunanların, yurt dışındaki varlıkların transfer edildiği veya yatırıldığı tarihten, Türkiye’deki varlıkların ise bildirildiği tarihten itibaren on gün içerisinde taahhüt konusu varlıklara dönüştürülmesinde, dönüşüme konu edilen varlıkların ilgili maddede yer alan değerleme ölçütlerine göre belirlenen dönüşüm tarihindeki değeri dikkate alınacak.

Henüz vergi incelemesine başlanılmamış veya takdir komisyonuna sevk edilmemiş durumlarda uygulama

Bildirim tarihinden önce vergi incelemesi başlatılmış veya takdir komisyonuna sevk edilmişse vergi korumasından yararlanılamıyor.

Yani vergi incelemesine başlanılan veya takdir komisyonuna sevk edilen tarihten sonra bildirimde bulunulması, vergi incelemesi ve takdir komisyonu kararına istinaden bulunan matrah farkları üzerinden vergi tarhiyatı yapılmasına engel olmuyor ve bildirime konu edilen tutarlar mahsuba konu edilemiyor.

Tebliğde, henüz inceleme veya takdir süreci başlatılmamış durumlar için olumlu bir yaklaşım sergileniyor.

Vergi dairesi ya da vergi incelemesine yetkili olanların bilgisine girmekle birlikte vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk işleminden önce bildirimde bulunulması durumunda da varlık barışından yararlanılabileceği belirtiliyor.

İnceleme süreci başlatılan veya takdire sevk edilen ancak henüz fiilen incelemeye veya takdir işlemine başlanmamış olan durumlar için de açıklama yapılması isabetli olacaktır.

Bildirilen varlıkların Türkiye’ye getirilmemesi ve banka veya aracı kurumlara transfer edilmemesi ya da yatırılmaması suretiyle şartların ihlali

Tebliğde,

“Bildirilen varlıkların Türkiye’ye getirilmemesi ve banka veya aracı kurumlara transfer edilmemesi ya da yatırılmaması suretiyle şartların ihlali halinde, bu ihlalin banka veya aracı kurumlarca bildirilmesi üzerine, taahhüt nedeniyle zamanında alınmayan vergiler gecikme faiziyle birlikte vergi dairesince aranır. Bu vergiler için vergi ziyaı cezası uygulanmaz.”

denilerek taslakta belirtilmeyen bir konuya daha açıklık getiriliyor.

Başka bir ifade ile bu şartların ihlali nedeniyle vergi korumasının kaybedilmesi, vadesinde ödenmeyen vergi aslının gecikme faiziyle birlikte takip ve tahsiline engel teşkil etmiyor. Tahsil edilmiş olan vergiler de iade edilmiyor.

Bu bakımdan son yıllarda ülkemiz açısından da transit ticaretin öncemi kavranmaya başlanmış ve bölgesel ticaret merkezi olmak adına bir dizi yasal ve idari düzenlemeler yapılmaya başlanmıştır. Özellikle Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle ülkelerinden ayrılan ve transit ticarette etkin olan grupların ülkemize gelmelerini teşvik etmek ve ekonomik değerleri ülkemizde yaratmalarını sağlamak adına kurumlar vergisi açısından ilk düzenleme 2022 yılında yapılmıştır. Bu düzenlemeyle, İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumların, transit ticaret faaliyetinden elde ettikleri kazançların %50'sinin kurum kazancından indirimine imkan tanınmıştır. Akabinde ise Dubai, Abu Dabi, Doha gibi ülkelerde transit ticaret faaliyetiyle iştigal eden ancak ABD- İran savaşı nedeniyle bu şehirlerden ayrılmak isteyen gerçek kişi ve kurumların Türkiye’ye gelmelerini teşvik etmek amacıyla düzenlemenin kapsamı genişletilmiş ve transit ticaret faaliyetinden elde edilen kazançların %95’inin (İFM’de ve Endüstri Bölgelerinde bu oran %100’dir.) kurum kazancından indirim konusu yapılmasına imkan sağlanmıştır.

Buna göre, söz konusu indirimden faydalanmak için genel olarak;

• Kazancın yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından elde edilmiş olması,
• Kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmiş olması,

gerekmektedir.

Bu bağlamda, yazımızda vergi idaresinin görüşleri doğrultusunda transit ticaret faaliyetinden elde edilen kazançların indirim konusu yapılmasıyla ilgili özellikli hususlara yer vereceğiz.

Soru: Transit ticaret kapsamında malın yurt dışında olması ancak alıcının Türkiye’de bulunması ve faturanın da Türkiye’deki alıcı adına düzenlenmesi indirimden yararlanmaya engel teşkil eder mi?

Cevap: Hayır, engel teşkil etmemektedir. KVK’nin 10-1/i maddesinde yer alan düzenleme, yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından elde edilen kazançları kapsamaktadır. Dolayısıyla malın ülke dışında olması ve Türkiye’ye getirilmeden yurt dışında satılması indirim için temel kriterdir. Bu işlem için faturanın Türkiye’deki mükellefe kesilmesi genel olarak indirimden yararlanmaya engel değildir. Örneğin, Mükellef A, Almanya’dan aldığı malı Türkiye’de Tam Mükellef B’nin Romanya’daki şubesine satmış ve faturayı da Mükellef A adına düzenlemiştir. Bu satıştan elde edilen kazanç için Mükellef A indirim uygulamasından faydalanabilecektir. Faturanın adres ve açıklama kısmına ilgili şubenin adresi ve teslimin buraya yapıldığı bilgilerinin yazılması da ilerleyen dönemlerdeki muvazaa riskini ortadan kaldıracaktır.

Soru: Yurt dışından alınan malın millileşmeden önce antrepoya teslim edilmesi suretiyle satılması veya serbest bölgeye satılması durumunda indirimden faydalanmak mümkün müdür?

Cevap: Bu konuda geçtiğimiz hafta yayımlanan Kurumlar Vergisi Tebliğindeki örnekten hareketle vergi idaresinin yaklaşımının olumsuz olduğunu anlıyoruz. Düzenleme her şeyden önce yurt dışından alınan malların yurt dışına satılmasından elde edilen kazançları kapsamaktadır. Bu kapsamda gümrük rejimi ve hatta katma değer vergisi uygulamalarından farklı olarak kurumlar vergisi uygulamalarında serbest bölge, antrepo gibi kavramlar yurt dışı olarak değerlendirilmemektedir. Hatta bu hususta yakın dönemde serbest bölge kazanç istisnası yeniden düzenlenmiş ve bu bölgede üretilen ürünlerin yurt dışına veya serbest bölgelere satışının istisna olduğu belirtilerek yurt dışı ibaresinin yanına serbest bölge ibaresi eklenmiştir. Bu bakımdan, yurt dışından alınıp millileşmeden önce bir antrepoya teslim suretiyle satılan veya yurt dışından alınıp serbest bölgeye satılan mallardan elde edilen kazançlar için indirimden faydalanmak mümkün görünmemektedir.

Soru: İndirimin uygulanacağı kurum kazancı nasıl tespit edilecektir? KKEG’ler kurum kazancına dahil edilecek midir?

Cevap: İndirim uygulaması açısından Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinde “kurum kazancı” ibaresi kullanılmıştır. Kurum kazancı ise Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde yapılan açıklamalara göre zarar mahsubu dahil giderler ile iştirak kazançları istisnası düşüldükten sonra [Ticari bilanço kârı – (iştirak kazançları istisnası + geçmiş yıl zararları)] formülü kullanılarak tespit edilmektedir. Ancak yazımıza konu düzenlemenin yer aldığı KVK’nin 10-1/i bendindeki “kazanç” kavramının nasıl tespit edileceği, kazanca ulaşılırken KKEG’lerin de bu tutara dahil edilip edilmeyeceği konusunda ne Kanunda ne de Tebliğde herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Ancak benzer konularda vergi idaresince yayımlanan özelgelerle kazanç ibaresinden ticari bilanço karının anlaşılması gerektiği, KKEG’lerin bu tutara dahil edilmemesi gerektiğini anlıyoruz. Örneğin 29/5/2023 tarihli özelgede, “…ticari bilanço zararınıza kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesi suretiyle kurumlar vergisi matrahı oluşmuş ise de ihracat ve üretim faaliyetlerinizin zararla sonuçlanması nedeniyle, kurumlar vergisi matrahına 1 puan indirim uygulanması mümkün bulunmamaktadır.” denilerek ihracat kazanlarına uygulanacak 5 puanlık oran indirimini ticari bilanço karı dikkate alınarak hesaplanacağı ifade edilmiştir. Bu bakımdan indirim tutarının tespitinde ticari bilanço karı dikkate alınacak olup, transit ticaret faaliyetinde ticari zararı olup, KKEG’ler nedeniyle vergi matrahı oluşan mükellefler indirimden faydalanamayacaktır.

Soru: İndirimden faydalanabilmek için beyanname verilme tarihine kadar Türkiye’ye transfer edilmesi gereken kazanç tutarı nasıl hesaplanmalıdır?

Cevap: Gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında hasılat, gelir ve kazanç kavramları farklı anlamlar taşımaktadır. Bu bakımdan, ilgili kanunlarda bazen gelir, bazen de hasılat kavramları kullanılırken, özellikle son dönemlerde bir faaliyetten elde edilen kazanç referans gösterilerek vergi düzenlemesi yapılmaktadır. Transit ticaret faaliyetlerine yönelik teşvik düzenlemesinin yer aldığı KVK’nin 10-1/i maddesinde ise transit ticaretten elde edilen kazançların indirim konusu yapılabileceği belirtilmiş ve indirim konusu yapılacak kazancın belirli bir tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi şart koşulmuştur. Örneğin alış bedeli 8 milyon Avro olan bir mal 10 milyon Avroya satılıyorsa bu işlemden elde edilen kazanç olan 2 milyon Avronun Türkiye’ye transfer edilmesi yeterlidir. İndirim uygulaması açısından satış bedeli olan 10 milyon TL’nin tamamının Türkiye’ye transfer edilmesine ise gerek bulunmamaktadır.

Burada dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli konu kazancın kısmen getirilmesi durumunda indiriminden kısmen yararlanılıp yararlanılamayacağı hususudur. KVK’nin 10 uncu maddesindeki bazı kazanç indirimleri için kazancın tamamının belirli bir tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi şart koşulmuşken, bazı indirimlerde kazancın getirilmesi ibaresi kullanılarak, getirilen kazanç kısmı için de indirimden faydalanılmasına imkan tanınmıştır. Örneğin 10-1/ğ bendinde kazancın tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi indirim uygulaması açısından şart iken, transit ticaret uygulamasının yer aldığı 10-1/i bendinde tamamen uygulaması kullanılmamıştır. Bu durumda kazancın getirilen kısmı için indirimden faydalanılabileceği anlamı çıkmaktadır. Ancak konuya ilişkin yayımlanan Kurumlar Vergisi Genel Tebliğindeki örneklerde indirim uygulaması için kazancın tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şart koşulmuştur. Bu bakımdan herhangi bir yaptırımla karşılaşmamak ve ihtiyatlı olmak adına, kazancın tamamının beyanname verilme tarihine kadar Türkiye’ye getirilmesinin yerinde olacağını değerlendiriyorum.

Soru: Transit ticaret kazançlarındaki indirim uygulamasında dikkate alınacak diğer hususlar nelerdir?

• Döviz cinsindeki alacaklara dönem sonunda yapılan değerleme işlemleri sonucu ortaya çıkan kur farkı gelir veya giderlerinin indirim uygulamasında dikkate alınması gerekmektedir.
• Transit ticaret faaliyetinden elde edilen kazançlara ayrıca KVK’nin 32/7 maddesi kapsamında kurumlar vergisi 5 puan indirimli uygulanabilecektir. Dolayısıyla, transit ticaret faaliyetinde bulunan ve bu işlemlerden kazanç elden mükelleflerin bu kazançlarına %95 (bazı koşullarda %100) kazanç indirimi uygulanacak ve indirim sonrası oluşan matraha da kurumlar vergisi oranı 5 puan indirim yapılarak ödenmesi gereken kurumlar vergisi hesaplanacaktır.

Ancak bu yetkilerin geniş olması, bunların keyfî şekilde kullanılabileceği anlamına gelmez.

Kamu icra hukukunun temel ilkelerinden biri, cebrî takip işlemlerinin ancak hukuken takip ve tahsil edilebilir nitelik kazanmış kamu alacakları bakımından uygulanabilmesidir.

Başka bir ifadeyle, henüz takip ve tahsil edilebilir hâle gelmemiş bir kamu alacağı için ödeme emri düzenlenmesi veya cebrî icra işlemlerine başlanması mümkün değildir. Danıştay dairelerinin bu hususta daha önce verdiği kararlar zaten bulunmaktaydı.

Danıştay Sekizinci Dairesinin 10.02.2026 tarihli ve E.2025/6734, K.2026/675 sayılı kanun yararına bozma kararı da 4 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak bu temel ilkeyi bize bir kez daha hatırlattı.

Olay neydi?

Uyuşmazlığa konu olayda davacı hakkında hız sınırını aştığı gerekçesiyle trafik idari para cezası uygulanmış; davacı ise Kabahatler Kanunu'nun kendisine tanıdığı hak çerçevesinde bu cezaya süresi içinde sulh ceza hâkimliğinde itiraz etmiştir.

Ancak itiraz incelemesi henüz sonuçlanmadan idari para cezası tahsil edilmek üzere idareye intikal ettirilmiş ve 6183 sayılı Kanun uyarınca ödeme emri düzenlenmiştir.

İlk derece mahkemesi, her ne kadar ödeme emri düzenlendiği tarihte ceza kesinleşmemiş olsa da yargılama sırasında sulh ceza hâkimliğinin itirazı reddetmesi nedeniyle ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.

Danıştay neden bozdu?

Danıştay'a göre mesele, cezanın daha sonra kesinleşmiş olması değildir.

Asıl değerlendirilmesi gereken husus, ödeme emrinin düzenlendiği tarihte kamu alacağının cebrî takibe elverişli hâle gelip gelmediğidir.

6183 sayılı Kanun’un doğası gereği ödeme emri, cebrî takip sürecini başlatan temel idari işlemdir. Böyle bir işlemin tesis edilebilmesi için ise ortada yalnızca bir kamu alacağının bulunması yeterli olmayıp, bu alacağın aynı zamanda takip ve tahsile elverişli hâle gelmiş olması gerekir.

İdari para cezaları bakımından ise bu aşama, kural olarak cezanın kesinleşmesiyle gerçekleşmektedir.

Nitekim Danıştay da genel bütçeye gelir kaydedilen idari para cezalarının 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilebilmesi için öncelikle kesinleşmesi gerektiğini açıkça ortaya koymuştur.

Kararın önemi

Kanaatimizce kararın önemi yalnızca trafik para cezalarına ilişkin olmasından kaynaklanmamaktadır.

Karar, kamu icra hukukunun temel ilkelerinden biri olan takip edilebilir kamu alacağı kavramını yeniden hatırlatmaktadır.

Gerçekten de ödeme emri düzenlenebilmesi için alacağın sadece mevcut olması yeterli değildir. Alacağın vadesinin gelmiş, hukuken istenebilir hâle gelmiş ve cebrî takip işlemlerine konu olabilecek niteliği kazanmış olması gerekir.

Aksi hâlde ödeme emri, hukuki dayanağı oluşmadan tesis edilmiş olacaktır.

Bu yönüyle karar, yalnızca 6183 sayılı Kanun'un lafzına değil; hukuki güvenlik, belirlilik ve hukuk devleti ilkelerine de uygun düşmektedir.

Sonradan kesinleşme hukuka aykırılığı ortadan kaldırır mı?

İlk derece mahkemesinin benimsediği yaklaşım esasen şu varsayıma dayanmaktadır:

"Ödeme emri düzenlendikten sonra idari para cezası kesinleştiğine göre artık ödeme emrinin hukuka aykırı olduğundan söz edilemez."

Oysa idare hukukunun temel ilkelerinden biri, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun tesis edildikleri tarihteki hukuki ve fiilî duruma göre değerlendirilmesidir.

Sonradan meydana gelen bir olay, tesis edildiği anda hukuka aykırı olan bir işlemi kural olarak hukuka uygun hâle getirmez.

Danıştay'ın kanun yararına bozma kararı da tam olarak bu ilkeye dayanmaktadır.

Sonuç ve genel değerlendirme

Kanaatimizce Danıştay'ın bu kararı, yalnızca trafik idari para cezalarına ilişkin bir usul tartışmasını çözmekle sınırlı değildir. Karar, 6183 sayılı Kanun'un temel mantığını ve kamu icra hukukunun en önemli ilkelerinden birini yeniden ortaya koymaktadır.

Gerçekten de ödeme emri, sıradan bir idari yazı veya borç hatırlatma belgesi değildir. Ödeme emri, kamu alacağının cebren tahsil sürecini başlatan temel idarî işlemdir. Ancak ödeme emri, kamu alacağını doğuran veya kesinleştiren bir işlem de değildir. Bu nedenle ödeme emrinin düzenlenebilmesi için ortada yalnızca bir kamu alacağının bulunması yeterli olmayıp, bu alacağın hukuken takip ve tahsil edilebilir hâle gelmiş olması gerekir.

Vergi hukukunda çoğu zaman kamu alacağının doğmuş olması ile cebrî takip yetkisinin kullanılabilmesi aynı şeymiş gibi değerlendirilmektedir. Oysa bunlar birbirinden farklı hukuki kavramlardır. Bir kamu alacağının doğmuş olması, onun aynı anda cebren tahsil edilebileceği anlamına gelmez. Kanun, cebrî takip yetkisinin kullanılabilmesi için alacağın takip ve tahsil edilebilir nitelik kazanmasını aramaktadır. Danıştay'ın kanun yararına bozma kararı da bu ayrımı açık biçimde ortaya koymaktadır.

Ne var ki uygulamada zaman zaman bu temel ilkenin göz ardı edildiği görülmektedir. Özellikle idari para cezaları bakımından, itiraz süreci devam ederken ödeme emri düzenlenmesi veya "nasıl olsa daha sonra kesinleşir" anlayışıyla hukuka aykırı işlemlerin meşrulaştırılmaya çalışılması, 6183 sayılı Kanun'un ruhuyla bağdaşmamaktadır.

Daha da önemlisi, bu yaklaşım hukuk devleti bakımından ciddi sakıncalar doğurmaktadır. Cebrî tahsil yetkisi, kamu gücünün bireyin malvarlığına doğrudan müdahale ettiği en ağır idarî yetkilerden biridir.

Bu nedenle bu yetkinin, Kanun'un öngördüğü şartlar gerçekleşmeden kullanılmasına hukuk devletinde izin verilemez. Kanun'un aradığı şartlar oluşmadan ödeme emri düzenlenmesi, yalnızca 6183 sayılı Kanun'un ihlali anlamına gelmez; aynı zamanda hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerini de zedeler.

Bu nedenle idarenin "nasıl olsa alacak daha sonra kesinleşir" düşüncesiyle hareket etmesi kabul edilemez. Böyle bir anlayış benimsendiği takdirde, henüz doğmamış, henüz kesinleşmemiş veya henüz cebrî takibe elverişli hâle gelmemiş başka kamu alacakları bakımından da aynı yöntemin uygulanmasının önünde hukuki bir engel kalmayacaktır. Oysa hukuk devletinde amaç, hukuka aykırı bir işlemi sonradan gerçekleşen olaylarla kurtarmak değil; işlemi tesis edildiği anda hukuka uygun şekilde kurmaktır.

Danıştay Sekizinci Dairesinin kararı da tam olarak bu nedenle önem taşımaktadır.

Karar, idareye tanınan cebrî tahsil yetkisinin sınırsız olmadığını; kamu alacağının tahsilinin ancak Kanun'un öngördüğü usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilebileceğini bir kez daha ortaya koymuştur.

En nihayetinde hukuk devletinde amaç, kamu alacağını her koşulda tahsil etmek değil; kamu alacağını hukuka uygun yöntemlerle tahsil etmektir. Danıştay'ın bu kararı da idareye tam olarak bu sınırı yeniden hatırlatmaktadır.

Kıdem tazminatı hesaplanırken çalışılan her tam yıl için işçinin 30 günlük son giydirilmiş brüt ücreti esas alınmaktadır. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılacaktır.

Son giydirilmiş brüt ücretin hesaplanmasında işçinin para ve para ile ölçülmesi mümkün olan, iş sözleşmesiyle sağlanan menfaatler ile kanundan doğan menfaatlerin süreklilik arz etmesi koşuluyla dikkate alınmaktadır.

Kıdem tazminatı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80'inci maddesi uyarınca sosyal güvenlik priminden; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 25'inci maddesi uyarınca ise gelir vergisinden istisnadır. Sosyal güvenlik primi ve gelir vergisi istisnalarına rağmen, kıdem tazminatı damga vergisine tabidir.

Ancak işçiler açısından kıdem tazminatı niteliğinde yapılan ödeme mevzuatımızda tavan uygulamasına tabidir. Diğer bir ifadeyle, kıdem tazminatı niteliğinde yapılan ödemenin, sosyal güvenlik primi ve gelir vergisinden istisna tutulabilmesi için her yıl ocak ve temmuz aylarında belirlenen kıdem tazminatı tavanına kadar ödeme yapılması gerekir.

Devlet tarafından belirlenen kıdem tazminatı tavan tutarı, kamu sektöründe çalışan en yüksek devlet memuruna ödenebilecek azami emekli ikramiyesi tutarı dikkate alınarak hesaplanmaktadır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü'nün 03.07.2026 tarih ve 5 Sıra No'lu Genelgesi kapsamında açıklanan katsayılar doğrultusunda 01.07.2026 – 31.12.2026 dönemi için kıdem tazminatı tavanı tutarı brüt 73.729,87 TL; damga vergisi kesintisi sonrası net 73.170,26 TL'dir.

Bu bağlamda, 01.07.2026 – 31.12.2026 tarihleri arasında yapılan kıdem tazminatı ödemesinin, brüt 73.729,87 TL'yi aşması halinde sosyal güvenlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerinin uygulanması gerekmektedir.

Diğer yandan işverenler, kıdem tazminatı tavanını aşan kısım için ödeme yapmaya zorlanamaz. İşçinin ücreti ne kadar yüksek olursa olsun, iş sözleşmesinin kıdem tazminatına hak kazandıracak şekilde sona ermesi durumunda kıdem tazminatı, çalışma süresiyle orantılı olarak ilgili dönemde geçerli tavan tutar üzerinden hesaplanacaktır.

Bununla birlikte işverenin kendi iradesiyle tavanın üzerinde ödeme yapması her zaman mümkündür. Ancak tavanı aşan kısım kıdem tazminatı olarak değerlendirilemeyecektir. Kıdem tazminatının tavanı aşmayan kısmından yalnızca damga vergisi kesilirken, tavanı aşan ödeme ücret, prim veya ikramiye niteliğinde ek ödeme kabul edilerek, bu kısım üzerinden sosyal güvenlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerinin yapılması gerekecektir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 4'üncü maddesinde İş Kanunu hükümlerinin uygulanmayacağı iş ve iş ilişkileri hüküm altına alınmıştır. Hüküm uyarınca ev hizmetlerinde çalışanlar İş Kanunu kapsamında değildir. Ev hizmetlerinde çalışan kişilerin çalışma ilişkileri 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre belirlenmektedir. Dolayısıyla ev hizmetlerinde çalışan bir kişiye kıdem tazminatı niteliğinde ödeme yapılması mümkün olmayacak, yapılan ödeme "ek ödeme" mahiyetinde olacak ve tutarın tamamı tüm yasal kesintilere (sosyal güvenlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi) tabi olacaktır.

Ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi işçiler bakımından kıdem tazminatı tavanı uygulanırken, 5953 sayılı Kanun'a tabi gazetecilerin kıdem tazminatında herhangi bir tavan sınırlaması bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, kıdem tazminatının doğru hesaplanabilmesi için çalışanın tabi olduğu kanun, kıdem süresi, son giydirilmiş brüt ücreti ve fesih tarihinde geçerli kıdem tazminatı tavanı birlikte değerlendirilmelidir.

Tavan sınırına kadar olan kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilirken, tavanı aşan ek ödemelerin sosyal güvenlik primi, gelir vergisi ve damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Ayrıca ev hizmetlerinde çalışanlar ile 5953 sayılı Kanun'a tabi gazeteciler bakımından farklı uygulamalar bulunduğundan, bordro ve ödeme süreçlerinin çalışan grubuna göre ayrı ayrı yürütülmesi önem taşımaktadır.

Erdoğan'dan sıcak karşılama

ABD heyetinin hemen ardından ABD Başkanı Donald Trump'ı taşıyan Air Force One başkanlık uçağı da Ankara'ya indi.

Trump'ı havalimanında Cumhurbaşkanı Erdoğan karşıladı. İki lider Külliye'ye gitmeden hemen önce ayaküstü sohbet etti.

Trump, Muhafız Alayı Tören Kıtası'nı Türkçe "Merhaba asker" diyerek selamladı.

Daha sonra Şeref Salonu'na geçen Erdoğan ve Trump, hatıra fotoğrafı çektirdi.

ABD Başkanı olarak Türkiye'ye ilk ziyareti

NATO Zirvesi, Donald Trump'ın ABD Başkanı olarak Türkiye'ye gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret olma özelliğini taşıyor.

Türkiye'yi ziyaret eden son ABD Başkanı Nisan 2009'da Barack Obama olmuş, NATO Zirvesi vesilesiyle Türkiye'ye gelen bir diğer ABD Başkanı ise 2004 yılında George W. Bush'du.

Külliye'de kritik toplantı

Külliye'de devam eden Trump-Erdoğan görüşmesinde Orta Doğu'daki son gelişmeler, Gazze Barış Anlaşması'nın uygulanması, Suriye'deki süreç ve özellikle savunma sanayi üzerinden ikili ilişkilerin ele alınacağı değerlendirilirken yerli savaş uçağı KAAN'da kullanılacak F-110 motorlarının satışının da ikili görüşmede gündeme gelmesi bekleniyor.

Trump, daha önce yaptığı açıklamada Türkiye'yi memnun edecek adımlar atabileceğini belirterek jet motoru satışı ve F-35 programına ilişkin olumlu mesaj vermişti.

NATO Zirvesi ve kritik ikili temaslar

Ziyaret ikinci gününde Trump NATO resmi karşılama töreni ve "aile fotoğrafı" çekimine katılacak , ardından NATO Liderleri Çalışma Oturumu’na iştirak edecek.

Zirvenin en dikkat çekici kısımlarından birini ise öğleden sonraki ikili görüşmeler oluşturacak. Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirecek.

Basın toplantısıyla veda edecek

8 Temmuz'da Ankara’daki temaslarını tamamlayacak olan Donald Trump, akşam saatlerinde bir basın toplantısı düzenleyerek ziyaretine ve zirveye ilişkin değerlendirmelerde bulunacak, bu toplantının ardından da Washington’a hareket edecek.

Dünya

Fiyat artışlarının ardından Ticaret Bakanlığı harekete geçti. Bakanlık, ambalajlı su başta olmak üzere içecek ürünlerinde üretici, tedarikçi ve perakende satış noktalarına yönelik denetim başlatıldığını açıkladı.

Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, "Geri dönüşümün desteklenmesi ve kaynakların verimli kullanılması amacıyla plastik, cam ve metal ambalajlı içeceklerde uygulanan depozito katılım payının güncellenmesi sonrasında, çeşitli üretici ve satıcılar tarafından maliyet artışını aşacak şekilde tüketici fiyatlarına artışlar yansıtıldığının görülmektedir. Bu kapsamda Ticaret Bakanlığımızca konu derhal incelemeye alınmış; ulusal ve yerel marketler ile ilgili sektör temsilcileri, maliyet artışı dışında yapılacak fiyat artışlarının haksız fiyat uygulaması olarak değerlendirileceği hususunda açık şekilde uyarılmıştır" ifadeleri kullanıldı.

Ambalajlı su başta olmak üzere, ilgili içecek ürünlerinde üretici, tedarikçi ve perakende satış noktalarına yönelik denetimlerin başlatıldığı belirtilen açıklamada, "Maliyet artışını aşarak tüketiciyi mağdur eden her türlü fiyat artışı, haksız fiyat kapsamında değerlendirilecek ve gerekli idari yaptırımlar kararlılıkla uygulanacaktır. Ticaret Bakanlığı olarak, çevre politikalarımızla uyum içinde; tüketicilerimizin haklarını, piyasa düzenini ve adil rekabet koşullarını korumak için gerekli tüm idari ve hukuki tedbirleri almaya devam edeceğiz" açıklamasında bulunuldu.

İHA

Yatırımlardaki iki yıllık düşüşün sona erdiğine işaret eden tabloda, gelişmiş ülkelere yatırım akışının yüzde 11 artarak 723 milyar dolara yükseldiği görürlürken gelişmekte olan ülkelere yatırımlar ise sadece yüzde 2 artış kaydederek 901 milyar dolar oldu.

Dünyanın en fazla yatırım çeken ülkeleri!

Aralarında gelişmekte olan bazı ülkelerin de yer aldığı 20 ülke, doğrudan yabancı yatırımların yüzde 80'ini çekti.

ABD, 277 milyar dolarla geçen yıl en fazla doğrudan yabancı yatırım çeken ülke olurken, bunu 151 milyar dolarla Singapur, 116 milyar dolarla Hong Kong, 105 milyar dolarla Çin ve 77 milyar dolarla Brezilya izledi.

En fazla doğrudan yabancı yatırım alan 20 ülkeyi sırasıyla İngiltere, Almanya, Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri, Meksika, Hindistan, Avustralya, Suudi Arabistan, İsveç, İsrail, Rusya, Fransa, Endonezya, Vietnam ve İspanya takip etti.

Para yapay zekaya akıyor...

Doğrudan yabancı yatırımların sektörel dağılımına bakıldığında ilk sırada veri merkezleri yer aldı. Yapay zeka, enerji ve ticaret politikaları sektörel yatırım dengelerini değiştirdi.

Yapay zeka altyapısı, yarı iletkenler, kritik mineraller ve enerji dönüşümü teknolojileri küresel sıfırdan yatırımların yüzde 44'ünü oluşturdu. Bu oran 2020'de yüzde 16 seviyesindeydi.

Veri merkezlerine yönelik doğrudan yabancı yatırımlar geçen yıl 235 milyar dolar olurken, petrol ve gaz sektöründeki yatırım hacmi 38 milyar dolar, yarı iletkenler sektöründeki yatırım hacmi ise 13 milyar dolar olarak kaydedildi.

Yatırımlara ilişkin görünüm zorlu

UNCTAD'a göre, doğrudan yabancı yatırımlarda 2026'ya ilişkin görünüm zorlu olmayı sürdürüyor.

Ticaret politikalarındaki belirsizlikler, jeopolitik gerilimler, yüksek finansman maliyetleri ve ekonomik parçalanma yatırım kararlarında etkili oluyor.

AA

Reuters'ın haberine göre, kuruluş ayrıca Türkiye'de KOBİ bankacılığı faaliyetlerine ilişkin olarak da gözden geçirme yürütüldüğünü ifade etti.

İngiliz bankacılık kuruluşu bir süredir küresel operasyonlarına ilişkin basitleştirme çalışması yapıyor. Gözden geçirme kapsamında yatırım bankacılığı gibi alanların ise yer almadığı ifade edildi.

Ekonomim

Dünyanın en büyük kahve üreticisi Brezilya'da olumsuz hava şartlarının hasadı yavaşlatması ve kısa vadeli arzın sıkı kalması, Arabica kahve fiyatlarında sert yükselişe neden oldu.

New York'ta işlem gören Arabica kahve vadeli kontratları, pazartesi günü gün içinde yüzde 18,5'e kadar değer kazanarak 3,57 dolar seviyesine çıktı. Böylece fiyatlar ocak ayından bu yana en yüksek düzeyine ulaşırken, kontratlarda Temmuz 2000'den bu yana en güçlü gün içi yükseliş kaydedildi.

Brezilya'da hava koşulları hasadı yavaşlattı

Piyasada öne çıkan gelişme, Brezilya'da daha önce güçlü bir hasat beklentisi bulunmasına rağmen sahadaki görünümün hava koşulları nedeniyle değişmesi oldu. Kötü hava şartları bu yılki hasat sürecini yavaşlatırken, üreticilerin daha yüksek fiyat beklentisiyle satışta acele etmemesi de arz tarafındaki sıkışıklığı artırdı.

Stoklardaki düşüş fiyatları destekledi

Kahve fiyatlarındaki yükselişte stok tarafındaki zayıflama da etkili oldu.

Borsa denetimindeki depolarda tutulan Arabica stokları, 2 Temmuz itibarıyla dokuz işlem günü üst üste gerileyerek Mart 2024'ten bu yana en düşük seviyeye indi.

El Nino endişesi güçleniyor

Rural Clima meteoroloğu Marco Antonio dos Santos, temmuz ortasında Brezilya'nın geniş bir bölümünde yağış beklendiğini belirterek, bu durumun kahve dahil bazı tarım ürünleri açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.

Santos'a göre söz konusu tablo, haftadan haftaya güç kazanan El Nino ile doğrudan bağlantılı.

Dünya

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.