Bu sistemde; teşvik kararnamesiyle yatırımın türü, büyüklüğü ve yerine göre belirlenen yatırıma katkı oranı üzerinden hesaplanan devlet katkısına ulaşıncaya kadar, yine teşvik kararnamesiyle belirlenen indirim oranları dikkate alınarak yatırımcının teşvikli yatırımdan elde ettiği kazançları üzerinden daha az kurumlar vergisi ödemesi sağlanır.

İndirimli oran prensip itibariyle teşvikli yatırımdan elde edilen kazanca uygulanmakla beraber, yatırımcının yatırım döneminde elde ettiği kazançlarına da belli sınırlar dahilinde uygulanabilmektedir. Özetle bu sistemle devlet, yatırımcıdan normal orandan daha az kurumlar vergisi alarak yatırımın belli bir bölümünü karşılamaktadır.

Uzun yıllar yatırımcılara 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında, yatırımın türü, büyüklüğü ve yerine göre %15 ila %50 oranında devlet katkısı ve yine %50 ila %90 oranında kurumlar vergisi indirimi imkânı sağlanmıştır.

2012/3305 sayılı Kararname, 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet yardımları Hakkında Karar ile yürürlükten kaldırılmış, onun yerine yeni bir yatırım teşvik sistemi getirilmiştir. Önceki Kararname kapsamında alınmış belgeler ile bu belgelerde gerçekleştirilecek revizeler için ise önceki Kararname geçerli olacaktır.

Bu yeni Kararnamenin 20 nci maddesi uyarınca yatırımlara devlet katkısı oranları ve uygulanacak kurumlar vergisi oran indirimleri aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:

Diğer yandan, yatırımcının diğer faaliyetlerinden elde edilen kazançlarına, bu maddeye göre hesaplanacak yatırıma katkı tutarının %50'sini geçmemek üzere Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/A maddesinde belirtilen usulde indirimli gelir veya kurumlar vergisi uygulanabilmektedir.

Yine Kurumlar Vergisi Kanunu’nun indirimli kurumlar vergisini düzenleyen 32/A maddesi de 7555 sayılı Kanun ile önemli değişikliklere uğramıştır. Bu yeni değişiklikler, 16/6/2025 tarihinden önce başvurusu yapılmış ve reddedilmemiş olanlar hariç, Kanunun yayım tarihi olan 24.07.2025 tarihinden itibaren alınan yatırım teşvik belgeleri için geçerlidir.

Maddede yapılan en önemli değişiklik, indirimli kurumlar vergisine süre kıstı getirilmiş olmasıdır. Buna göre, yatırımlardan elde edilen kazançlara, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar, indirim hakkının kullanılabileceği ilk hesap dönemi dahil en fazla on hesap dönemi %60 kurumlar vergisi oran indirimi uygulanabilecektir.

Yeni bir yatırımın, öngörülen devlet katkısından yararlanmayı sağlayabilecek karı 10 yıllık sürede yaratabilmesi çoğu zaman mümkün olmayabilir. Çünkü yatırımın finansman giderleri, yüksek amortisman giderleri, yatırımdan elde edilen ürünlerin piyasada kabul görmesi için gereken süre gibi faktörler, yatırımdan ilk yıllarda kar edilememesine yol açabilir. Ancak belki 4 yıllık süre sınırlamasıyla yatırım döneminde diğer kazançlara uygulanacak indirimli kurumlar vergisi bu konuda bir kazanım sağlayabilir. Fakat bu süre sınırlamasının, devlet katkısının bir kısmının kullanılmasını engelleyeceği bir gerçektir.

Üstelik 7582 sayılı Kanunla, 2027 yılından itibaren sanayi sicil belgesini haiz imalatçı kurumların kurumlar vergisi oranının %25’ten %12,5’a indirilmesi, indirimli kurumlar vergisi uygulamasını iyice anlamsız hale getirmektedir. Zira kurumlar vergisi oranının %60 indirimli uygulanması, bu kurumlarda imalattan elde edilen kazanca uygulanacak oranı %12,5’tan %5’e indirmekle beraber, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/C maddesi uyarınca alınacak %10 oranındaki yurt içi asgari kurumlar vergisi, imalatçı kurumlarda yararlanılabilecek indirim oranını sadece %2,5 puanla sınırlı tutmaktadır.

2/8/2024 tarihinden önce alınmış olan teşvik belgelerindeki yatırıma katkı tutarlarının kullanılması nedeniyle 32/A maddesi hükmüne istinaden ilgili hesap döneminde alınmayan vergi hesaplanan asgari kurumlar vergisinden indirilip, bu belgelere bu tarihten sonra eklenen yatırım unsurları ile bu tarihten sonra alınan yeni belgelerden doğan indirim hakları yurt içi asgari kurumlar vergisinden indirilemediğinden, %12,5 puanlık imalatçı indirimi ve teşvik belgesinin sağladığı indirimli kurumlar vergisi avantajı, sadece 2/8/2024 tarihinden önce alınmış olan teşvik belgeleri için anlamlı sonuç verebilir.

Yatırımlara sağlanan teşvik unsurları indirimli kurumlar vergisinden ibaret olmayıp, ayrıca KDV istisnası (halihazırda KDV ödeyen şirketlerde bu destek unsurunun önemi yoktur) , gümrük vergisi muafiyeti (çoğu yatırım malı zaten gümrük vergisine tabi değildir), çok da uygulanmayan yatırım yeri tahsisi, sınırlı bir faiz ve kar payı desteği, sigorta primi işveren hissesi desteği, sigorta primi desteği (6 ncı bölgede gerçekleştirilecek yatırımlar için) gibi destekleri içerse de, imalatçı yatırımcılar için çok önemli bir destek olan ve onları esas güdüleyen yatırımlarda devlet katkısı desteği bu nedenle fiilen anlamını yitirmektedir.

Sonuç olarak, imalatçılar için %12,5 puanlık kurumlar vergisi oranının bizatihi çok önemli bir rahatlama sağlayacağı yadsınamaz. Ama eğer ülkemiz için hayati öneme sahip imalat yatırımlarının önü açılmak isteniyorsa, en azından imalatçı yatırımcılar için sağlanan indirimli kurumlar vergisinin, yurt içi asgari kurumlar vergisinden indirilebilmesine yönelik bir kanun düzenlemesi yapılmalıdır.

Bu konuda son olarak 7577 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi değiştirilerek; işverenlerce işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasını aşan kısmı sigorta prim kesintisine tabi hale getirildi.

Başka bir ifade ile, “ayni yardım” niteliği tartışmasız olan yemek yardımlarının günlük 300 Türk lirası, işverence işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda sigorta prim kesintisine tabi tutulmayacak. Yemek yardımının işverenlerce; sigortalılara işyerinde veya müştemilatında kendi imkanlarıyla yemek hizmeti verilmesi şeklinde veya hazır yemek hizmeti veren kişilerden satın alınan yemeğin işyerinde veya müştemilatında sigortalılara sunulması şeklinde sağlanması durumu, eskiden olduğu gibi ayni yardım kapsamında herhangi bir tutarla sınırlı olmaksızın sigorta primine tabi tutulmayacak.

Böylece sigorta primi uygulaması, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda gelir vergisi istisnası ile paralel hale getirilmiş oldu.

Yeni düzenleme 17 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ilgili hükümleri bu doğrultuda 17/4/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yeniden düzenlendi.

Son olarak 07/05/2026 tarihli ve 2026/12 sayılı “Yemek Bedeli” konulu Sosyal Güvenlik Kurumu Genelgesi ile 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesinin ilgili bölümü de 17/04/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere güncellendi.

1. Ne değişti?

a. Nakit yemek yardımları, 17/04/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere günlük 158 TL’den 300 TL’ye çıkarıldı. Gelir vergisi istisnası da günlük KDV hariç 300 TL olarak uygulanıyor. Böylece gelir vergisi istisna tutarı ile sigorta prim kesintisi istisna tutarı eşitlendi. Her iki tutar da izleyen yıllarda yeniden değerleme oranında artacak.

b. Yemek hizmetinin yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki ve benzeri araçlarla sağlanması halinde, her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin sadece 300 TL’lik kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecek. Değişiklikten önce bu konuda tartışma yaşanmaktaydı.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ilgili maddesini[1] 2022 yılında değiştirilerek, işverenlerce işyerinde veya müştemilatında yemek verilmemesi şartıyla yemek bedeli adı altında sigortalılara veya sigortalılar için üçüncü kişilere yapılan her türlü ödemelerin, günlük asgari ücretin Kurumca belirlenen oranının prime tabi tutulacağı düzenlendi.

Bu Yönetmelik değişikliği ile buna dayanılarak çıkarılan 02/12/2022 tarihli ve 2022/2 sayılı "Yemek Bedeli" konulu Genelge’nin 2.1.2 ve 2.1.4. maddelerinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Onuncu Dairesi oyçokluğuyla ilgili düzenlemelerin iptaline karar verdi.[2]

Sonra bu iptal kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından 06/03/2025 tarihli kararla onandı.[3]

Ancak bu onama kararından önce İdare, anlaşılan iptal kararının kesinleşeceğini tahmin ederek, 01/01/2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, Danıştay kararına aykırı olarak Yönetmeliğin ilgili maddesini değiştirerek ve bu değişikliğe uygun Genelge değişliği yaparak, personele yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlerin, nakit verilmek yerine yemek kartı/çeki/kuponu gibi araçlarla sağlanması halinde de Kurumca belirlenen sınıra bağlı olarak sigorta primine tabi tutulmasını düzenledi.

Şahsi düşüncem, 17/04/2026 tarihinden önceki dönemler için, yemek kartı/çeki/kuponu gibi araçlarla sağlanan yemek yardımlarının sigorta prim kesintisine tabi tutulamayacağı, tutulması halinde ise açılacak davaların lehe sonuçlanacağı yönündedir. Hatta söz konusu dönemlerde kesinti yapmış işverenlerin ödedikleri tutarları geri istemeleri, taleplerinin reddi halinde ise dava açmaları mümkündür.

2. Nakit yapılan yemek yardımının beslenme amacıyla kullanılması şart mıdır?

Yemek yardımı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun yukarıda belirttiğim onama kararında çok güzel bir şekilde tanımlanmıştır.

Bu karara göre yemek yardımı; işverenler tarafından, çalışılan gün esas alınarak beslenme ihtiyacının karşılanması amacıyla çalışanlara aynî veya nakdî olarak yapılan bir sosyal yardımdır. Beslenme ise; bireyin maddi ve manevi varlığını sürdürebilmesi için yeterli, dengeli ve sağlıklı besin alması olarak tanımlanabilir. Yemek yardımı, daha geniş anlamıyla bir beslenme yardımıdır.

Bu itibarla, yemek kartı/çeki/kuponu vasıtasıyla yapılan ve beslenme amacına matuf olan aynî yemek yardımının yalnızca yemek hizmeti sunan lokanta vb. iş yerlerinde yemek bedeli ödemesi amacıyla kullanılabileceğinin kabul edilmesi, beslenme kavramının daha geniş olan kapsamı ile bağdaşmamaktadır. Beslenme ihtiyacının yemek hizmeti sunan iş yerlerinin yanında aynı zamanda yine beslenmeyi sağlayan besin maddelerinin satın alınması ve tüketilmesi suretiyle giderilmesi de mümkündür. Burada belirleyici olan ana unsur aynî yemek yardımının beslenme ihtiyacının giderilmesinde kullanılmasıdır.

Güncel Genelgede, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bu tanımlarından yararlanıldığı anlaşılmaktadır.

Genelgenin “2.1.3- Yemek hizmetine ilişkin diğer hususlar” başlıklı bölümünde, yemek hizmeti en geniş tanımıyla “sigortalının beslenme ihtiyacının karşılanarak verimli çalışmasını sağlamak için yapılan menfaat” olarak ifade edilmiştir.

Bu nedenle sigortalının; kendisine yemek hizmeti için verilen nakit para veya yemek kuponu, yemek kartı, yemek çeki vb. araçlarla beslenme ihtiyacını karşılamak için besin maddesi satın alması ve tüketmesi halinde, yapılan bu ödemenin her bir çalışan için çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

Genelgedeki yemek/beslenme yardımının nakit yapılmış olması halinde de çalışanın beslenme ihtiyacını karşılamak için besin maddesi satın alması ve tüketmesi halinde istisna uygulanacağına dair açıklamalar, İdarenin yardım nakit yapılsa dahi beslenme amacıyla kullanılması gerektiği görüşüne sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

İstisnanın getiriliş amacı da zaten budur.

Bu açıdan, nakit yemek yardımlarının beslenme amacıyla kullanılmadığının tespiti halinde vergi ve sigorta açısından sıkıntı yaşanması ihtimal dahilindedir.

Bu konuda mevcut görüşlerin çoğu, nakit yemek yardımının mutlaka beslenme amacıyla kullanılmasının şart olmadığı yönündedir.

Ancak Genelgedeki son yaklaşım, bu konunun işverenler açısından risk yaratabileceğini göstermektedir.

Bu riski, geçmişte sık görüşmekle birlikte uzun zamandır görüşemediğim değerli arkadaşım ve hocam Sayın Cem Kılıç Milliyet gazetesinde 19 Haziran 2026 tarihli yazısında çok güzel açıklamıştır.

İşverenlerin bu takibi yapma olanağı yoktur, bu nedenle sorumlu tutulmalarını doğru bulmuyorum. Bence Maliye ile SGK bir araya gelerek nakit yardımın beslenme amacıyla kullanılmasını sağlayacak düzenlemeler yapması lâzım.

3. Yemek yardımının yemek kartı/çeki/kuponu gibi araçlarla sağlanması durumunda bu açıdan risk var mıdır?

Bence yoktur, çünkü yemek kartı ve benzeri seçeneklerle sağlanan yardımın yemek dışında kullanılması mümkün değildir. Yemek kartı organizasyonu kapalı sistem çalışan bir uygulamadır.

Kısıtlı sayıda civardaki lokanta ve restoran yerine ülke geneline yaygın çok sayıda seçenekle bu imkânın kullanılmasını sağlar.

Yemek kartı firmaları, yemek hizmeti verilmesini sağlayan birer organizasyondur. Bu firmaların düzenledikleri yemek bedeline ilişkin faturalarda, yemek hizmeti sunan lokanta ve benzeri yerlerin uyguladığı KDV oranının uygulanması bunu teyit eden önemli bir göstergedir. Yani işyerinin yakınındaki bir lokantadan yemek hizmeti almakla çok geniş bir organizasyonun üyesi olan bir lokantadan yemek hizmeti almak arasında hiçbir fark yoktur.

Yemek kartı organizasyonunda, faturalı olarak sunulan bir hizmet vardır ve yemek kartında bulunan bakiye nakit olarak çekilemeyeceği gibi yemek ve besin maddesi satışı yapan üye işyerleri dışındaki işletmelerde de kullanılamaz!

4. Özet tablo

Aşağıdaki tabloda, 17/04/2026 tarihinden itibaren geçerli olan, yemek yardımının yapılış şekline göre vergi ve sigorta karşısındaki durumu özet olarak gösterilmiştir:

[1] Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 97 nci maddesinin 7 nci fıkrasının (a) bendi

[2] Danıştay Onuncu Dairesinin 08/05/2024 tarihli ve E.:2023/170; K.:2024/1853 sayılı Kararı

[3] Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/03/2025 tarihli Esas No: 2024/2809, Karar No: 2025/539 sayılı Kararı

Mali idare maddenin uygulamasına ilişkin idari anlayışı mevzuat/Pdf/21587">4 Temmuz 2026 tarihli ve 33300 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 333 seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile açıklamıştır. Şimdi bu koşullara bir bakalım:

1- İstisnadan Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahı ve vergi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişiler yararlanabilecektir.

2- İstisnadan yararlanmak isteyenlerin başvuru tarihi itibarıyla Türkiye’de yerleşmiş sayılmaları gerekmektedir.

3- İstisnadan 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler faydalanabilecektir.

4- İstisnadan faydalanmak isteyen mükelleflerin yerleşmiş sayıldığı takvim yılının sonuna kadar, takvim yılının son iki ayında yerleşmiş sayılanların ise takip eden takvim yılının ikinci ayının sonuna kadar tarha yetkili vergi dairesine başvurarak istisna kapsamındaki kazanç ve iratlarına ilişkin olarak Tebliğ eki (EK-1)’de yer alan “Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesi”ni (İstisna Belgesi) almaları gerekmektedir.

5- Vergi dairelerince, başvuruda bulunan mükelleflerin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahlarının ve vergi mükellefiyetlerinin bulunup bulunmadığı ile Türkiye’de yerleşmiş sayılıp sayılmadığı kontrol edilecek, şartların sağlandığının tespitini müteakip başvuru sahiplerine istisna belgesi verilecektir.

Tartışılması gereken koşullar

Burada tartışılması gereken 4 ve 5 numaralı koşullardır. Bakanlık burada yerleşmeden itibaren belli süreler içerisinde vergi dairesine müracaat ve istisna belgesi alma koşuları ihdas etmiştir. (Bu arada, bu belge için bir harç öngörülmemiş olmasına da galiba şükretmek gerekmektedir). Her ne kadar istisnayı düzenleyen maddenin sonuna, -adetten olsa gerek birçok madde de olduğu gibi- bakanlığın usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğuna dair bir fıkra eklenmişse de bu fıkra bakanlığa Kanunda yazılı olmayan süreleri ve koşulları ihdas veya yeni yükümlülükler ihdas yetkisi vermemektedir.

Bence bu süreler içerisinde vergi dairesine müracaat edilip edilmemesinin ve/veya söz konusu istisna belgesi alınıp alınmamasının istisnadan yararlanma hakkı üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Çünkü Kanunda böyle koşullar aranmamıştır ve bakanlığın bu koşulları ihdas yetkisi de yoktur.

Kanun koyucu bu tür istisna/muafiyet belgelerinin alınması koşulunu elbette ki getirebilir. Nitekim GVK md. 9’da “esnaf muafiyeti belgesi” alma koşulunu getirmiştir. Ancak orada bu yükümlülüğü getiren Kanun Koyucu burada getirmemekle söz konusu belgeyi Türkiye’de yerleşenler için aramamıştır.

Verginin yasallığı ilkesi göz ardı edilemez

Şimdi burada belge yükümlülüğünün ihdas edilmesinin amacının, istisnadan yararlanabilecekleri kolaylıkla belirleme, izleme ve denetleme amacını taşıdığı, vergi düzenini sağlamaya yönelik olduğu düşünülebilir. Ancak bütün bu iyi niyetli savunmalar “verginin yasallığı” ilkesi karşısında bir anlam ifade etmemektedir.

İleride ihtilaf yaratması pek olası bu durumun, istisna belgesi alma koşulunun kanuna eklenmesi suretiyle giderilmesinde yarar vardır.

Anayasa Mahkemesi 5510 Saylı Kanun’un memurlarla ilgili maddelerini iptal ettiği için, kanun ilk defa 2008 yılında uygulandığı için SGK’ya Devlet katkısı da ilk defa 2008 yılında yapılmaya başladı.

DEVLET KATKISI KALKACAK

Geçen hafta AK Parti milletvekillerinin imzasıyla TBMM Başkanlığına sunulan torba kanun teklifinde SGK’ya yapılan Devlet katkısının sona erdirilmesine ilişkin düzenlemeye de yer verildi. Buna göre, Kanunun 81’inci maddesinin “Prim oranları ve Devlet katkısı” şeklindeki başlığından “ve Devlet katkısı” ibaresi çıkartılacak. Ayrıca, söz konusu maddenin “Devlet, Kurumun (SGK) ay itibarıyla tahsil ettiği malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası priminin dörtte biri oranında Kuruma katkı yapar. Devlet katkısı olarak hesaplanacak tutar talep edilen tarihi takip eden 15 gün içinde Hazinece Kuruma ödenir.” şeklindeki üçüncü fıkrası da madde metninden çıkartılacak. Bu hüküm 1 Ağustos 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girecek.

Teklifin gerekçesinde, SGK’nın merkezi yönetim bütçesi dışında yer alan bir kamu kurumu olduğu, gelirlerinin esas itibarıyla sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası prim gelirlerinden, giderlerinin ise emekli aylıkları ile sigortalıların sağlık giderlerinden oluştuğu vurgulandı. “Kurumun gelirlerinin giderlerini karşılaması esastır” denilen gerekçede, gelirlerinin giderlerini karşılamaması halinde ortaya çıkan nakit açığının karşılanabilmesi amacıyla merkezi yönetim bütçesinden kaynak transferi yapıldığı belirtildi. Merkezi yönetim bütçesinden Sosyal Güvenlik Kurumu nakit açığının karşılanmasının iki kalem üzerinden yapıldığı, bu kalemlerden birinin Devlet katkısı, diğerinin ise açık finansman kalemi olduğu kaydedildi. Yapılan düzenlemeyle aynı mahiyetteki bütçeden yapılan ödeme unsurlarının teke indirilerek sadeleştirileceği, böylelikle bütçe kalemlerinin izlenebilirliği ve değerlendirme süreçlerinin etkinliğinin artırılmasının amaçlandığı ifade edildi

SGK’NIN AÇIĞI DAHA YÜKSEK GÖRÜNECEK

Devlet katkısı bugüne kadar SGK’nın doğal gelir kalemlerinden biri kabul ediliyordu. Bu nedenle sosyal güvenlik sisteminin açığı hesaplanırken, Devlet katkısı SGK’nın gelirlerinin daha yüksek görünmesini sağlıyordu.

Devlet katkısının kaldırılmasıyla bundan böyle Sosyal Güvenlik Kurumunun açığı daha yüksek görünecek. Ancak, devletin kasasından çıkan para değişmeyecek.

Devlet katkısı ve açığın finansmanı için yapılan ödemelerin tamamı bütçeden karşılanıyor. Değişiklik sonrası bundan böyle Devlet katkısı adı altında yapılan ödemeler açığı kapatmak için yapılan finansman kaleminde gösterilecek. Bunun sonucu olarak SGK’nın açığı bundan böyle daha yüksek görünecek.

DEVLET KATKISI OLMASAYDI SGK 2025 YILINDA FAZLA VERMEK YERİNE AÇIK VERECEKTİ

Sosyal Güvenlik Kurumu, Devlet katkısı uygulaması dolayısıyla onlarca yıl sonra ilk defa 2025 yılında gelir fazlası verdi. SGK’nın gelirleri giderlerini 35,7 milyar lira aştı ve 2025 yılını gelir fazlasıyla kapattı. 2025 yılında SGK’nın toplam geliri 5 trilyon 599 milyar TL oldu. Bu gelirlerin 888,7 milyar lirasını Devlet katkısı oluşturuyor. Devlet katkısı geçen yıl kaldırılmış olsaydı SGK 2025 yılında 35,7 milyar lira fazla vermek yerine, 852,9 milyar lira açık verecekti.

SGK bu yılın ocak – nisan döneminde ise 85,2 milyar lira açık verdi. Emeklilik ve sağlık harcamaları 2 trilyon 284,6 milyar lira olurken toplam gelirleri 2 trilyon 199,4 milyar lirada kaldı. Bu gelirlerin 209,5 milyar liralık kısmı Devlet katkısından oluşuyor. Devlet katkısı olmasaydı dört aylık dönemdeki açık 294,8 milyar lira olacaktı.

Varlık barışına ilişkin hükümler, 7582 sayılı Kanun'un 10'uncu maddesiyle Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen geçici 19'uncu maddede düzenlenmiştir. Maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ise 4 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) ile belirlenmiştir.

Tebliğ; yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının Türkiye'ye getirilmesine, bunların gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince kanuni defterlere kaydedilmesine ilişkin usul ve esasları ayrıntılı şekilde düzenlemektedir.

Bununla birlikte düzenleme yalnızca yurt dışındaki varlıklarla sınırlı değildir. Türkiye'de bulunmasına rağmen gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin kanuni defterlerinde yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının bildirilerek kayıt altına alınmasına ilişkin kurallar da Tebliğ'de ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Ayrıca, gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmayan gerçek kişilerin yurt içinde bulunan bu nitelikteki varlıklarını hangi usulle bildirecekleri ve Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer ayrıntılar da Tebliğ'de düzenlenmiştir.

Bunun yanında, herhangi bir vergi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişiler de Türkiye'de bulunan ve hâlen banka veya aracı kurumlarda yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını Kanun kapsamında bildirebilmektedir. Aynı imkân, yurt dışında bulunan bu nitelikteki varlıklar bakımından da geçerlidir.

Tam da bu noktada bana en çok yöneltilen sorulardan biri şu oluyor:

"Herhangi bir ticari, zirai veya serbest meslek faaliyetim yok. Vergi mükellefi de değilim. Yastık altında tuttuğum altın veya döviz var. Hatta geçmişte kazandığım bir parayla altın veya döviz satın aldım. Bu varlıkları varlık barışından yararlanarak sisteme dahil edebilir miyim?"

Kanun ve Tebliğ birlikte değerlendirildiğinde bu sorunun cevabı açıktır: Evet.

Çünkü düzenleme yalnızca gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerini kapsamamaktadır. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, yurt içinde veya yurt dışında bulunan ve kanuni defterlerinde yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını varlık barışı kapsamında bildirebilmektedir.

Varlık barışı düzenlemesinin en önemli sonucu, Kanunda öngörülen şartların yerine getirilmesi hâlinde bildirilen varlıklara ilişkin önemli bir vergi güvencesi sağlamasıdır. Başka bir ifadeyle, Kanunda öngörülen şartların yerine getirilmesi hâlinde bildirilen varlıklar ile bu varlıklardan elde edildiği kabul edilen gelirler nedeniyle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacaktır.

Bunun için bildirime konu edilen varlıkların, Tebliğde öngörülen süre içinde banka veya aracı kurumlarda açılan hesaplara yatırılması ve bu durumun tevsik edici belgelerle ispatlanması zorunludur.

Varlık barışından yararlanmak isteyenlerin ayrıca vergi dairesine herhangi bir beyanda bulunmalarına gerek yoktur. Bildirim, banka veya aracı kurum aracılığıyla yapılmaktadır. Banka ve aracı kurumlar ise bildirilen varlıkların değeri üzerinden Kanunda öngörülen oranda hesaplanan vergiyi peşin olarak tahsil ederek bağlı bulundukları vergi dairesine beyan edip ödemekle yükümlüdür.

Bununla birlikte Kanun ve Tebliğ, varlıkların belirli yatırım araçlarında tutulmasını teşvik eden indirimli bir vergileme sistemi de öngörmektedir.

Bildirilen varlıkların en az bir yıl süreyle Kanunda sayılan yatırım araçlarında (örneğin devlet iç borçlanma senetleri, katılım fonları vb.) değerlendirilmesi taahhüt edilirse vergi oranı düşüyor:

Ancak 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren yapılacak bildirimlerde bu oranlara yarım puan ilave edilecektir.

Buna göre;

• En az 5 yıl tutulması halinde yüzde 0,
• En az 4 yıl tutulması halinde yüzde 1,
• En az 3 yıl tutulması halinde yüzde 2,
• En az 2 yıl tutulması halinde yüzde 3,
• En az 1 yıl tutulması halinde yüzde 4 oranında vergi uygulanacak.

Vergi mükellefiyeti bulunmayan kişilerin bu kapsamda bildirdikleri varlıklar bakımından herhangi bir defter tutma veya muhasebe kaydı yapma yükümlülüğü de bulunmamaktadır.

Gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri bakımından ise farklı bir kural söz konusudur. Varlık barışı kapsamında kanuni defterlere kaydedilen tutarlar, özel bir fon hesabında izlenmek zorundadır. Bu fon hesabındaki tutarlar iki yıl geçmeden işletmeden çekilemez ve ortaklara aktarılamaz.

Buna karşılık, vergi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişiler bakımından böyle bir fon hesabı oluşturma veya iki yıl boyunca işletmede tutma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu kişiler, bildirimde bulundukları varlıklar üzerinde serbestçe tasarruf edebilirler.

Sonuç olarak

7582 sayılı Kanun ve bu Kanuna ilişkin Tebliğ birlikte değerlendirildiğinde, varlık barışından yararlanma imkânının yalnızca gelir veya kurumlar vergisi mükellefleriyle sınırlı olmadığı açıkça görülmektedir. Vergi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişiler de Kanunda öngörülen şartları yerine getirmeleri hâlinde yurt içinde veya yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını varlık barışı kapsamında bildirebilecek, bu varlıklar bakımından Kanunun sağladığı vergi güvencelerinden yararlanabilecektir.

Bu yönüyle düzenleme, yalnızca işletmelerin kayıt dışı varlıklarını ekonomiye kazandırmayı değil, vergi mükellefiyeti bulunmayan kişilerin kayıt dışında kalan varlıklarını da finansal sisteme dâhil etmeyi amaçlamaktadır. Ancak bu imkândan yararlanabilmek için Kanun ve Tebliğde öngörülen bildirim usulüne, sürelere ve diğer şartlara eksiksiz uyulması gerekmektedir.

Dolayısıyla varlık barışının yalnızca şirketlere veya vergi mükelleflerine yönelik bir düzenleme olduğu yönündeki yaygın kanaat hukuken doğru değildir. Kanunun öngördüğü şartları taşıyan vergi mükellefi olmayan gerçek kişiler de bu düzenlemeden yararlanabilmektedir.

Duyurulur.

Gelir Geçici Vergi Temmuz 2026

Kurum Geçici Vergi Temmuz 2026

Kredi kalemlerinde yükseliş eğilimi devam etti. Tüketici kredileri 3 trilyon 389,5 milyar TL'ye, bireysel kredi kartları 3 trilyon 287,3 milyar TL'ye yükseldi. Ticari ve diğer krediler 20 trilyon 69,7 milyar TL'ye çıkarak 20 trilyon TL eşiğini aşarken, taksitli ticari krediler 4 trilyon 123,2 milyar TL seviyesinde gerçekleşti.

Kurumsal kredi kartları 1 trilyon 41,5 milyar TL'ye yükselirken, takipteki alacaklar 776,3 milyar TL'ye çıkarak artışını sürdürdü.

Toplam menkul kıymetler 7 trilyon 697 milyar TL'ye yükselirken, toplam mevduat 29 trilyon 871,6 milyar TL'ye gerileyerek yeniden 30 trilyon TL'nin altına indi.

KKM hacmindeki düşüş sürdü

Kur Korumalı TL Mevduat ve Katılma Hesapları (KKM) gerilemesini sürdürdü. BDDK verilerine göre KKM büyüklüğü haftalık bazda 8 milyon TL azalarak 236 milyon TL seviyesine indi.

Gayrinakdi kredi ve yükümlülükler 10 trilyon 723,8 milyar TL'ye yükselirken, bankalarda saklanan menkul değerlerde artış görüldü. Hem yurt içi hem de yurt dışı yerleşikler adına saklanan menkul değerlerde yükseliş kaydedildi.

Yabancı para pozisyonlarında bilanço içi açık pozisyon -2 trilyon 479,0 milyar TL olurken, bilanço dışı fazla pozisyon 2 trilyon 533,0 milyar TL olarak gerçekleşti. Bankacılık sektörünün net genel döviz pozisyonu ise 54,06 milyar TL'ye yükseldi.

Öte yandan sektörün yasal özkaynakları 5 trilyon 755,0 milyar TL seviyesine yükseldi.

Ekonomim

Şirket tarafından yapılan açıklamada, ocak ve haziran ayları arasındaki dönemde teslimatların tüm bölgelerde kan kaybettiği bildirildi. Markanın en büyük pazarlarından Kuzey Amerika'da satışlar yüzde 13 gerilerken, Çin pazarındaki düşüşün yüzde 32 gibi radikal bir seviyeye ulaşması alarm zillerini çaldı.

Porsche yönetimi; bu küresel daralmanın temel nedenleri arasında içten yanmalı motora sahip 718 modelinin üretiminin sonlandırılmasını, geçen yıl tamamen elektrikli Macan modeline yönelik gerçekleşen yüksek baz etkisini ve ABD'deki elektrikli ile hibrit araçlara yönelik vergi teşviklerinin sona ermesini gösterdi.

Frankfurt borsasında işlem gören şirket hisseleri bu gelişmenin ardından yüzde 1,3'e varan değer kaybı yaşadı.

Ocak ayında Ferrari'deki uzun yıllara dayanan üretim yöneticiliği kariyerinin ardından dümene geçen yeni Üst Yönetici (CEO) Michael Leiters, elektrikli araç (EV) stratejisindeki tıkanıklıklar nedeniyle holding hisselerinin Almanya'nın gösterge endeksi DAX'tan çıkarılmasıyla sonuçlanan bu yıpratıcı süreci tersine çevirmeye çalışıyor.

Porsche, ABD pazarında yerel bir fabrikası bulunmadığı için ABD Başkanı Donald Trump’ın ithalat tarifelerinden en ağır darbeyi alan üreticilerden biri oldu.

Kârlılığı yeniden tesis etmek adına radikal adımlar atan Leiters, Volkswagen AG çatısı altındaki şirketi yeniden yapılandırmak amacıyla Nisan ayında Bugatti markasının ortaklığındaki Porsche hisselerini satmayı kabul etti. Yönetim, odaklanmayı artırmak ve getirileri desteklemek adına önümüzdeki dönemde yeni varlık satışlarının da masada olabileceğinin sinyalini veriyor.

Alman otomotiv devlerinde genel çöküş

Porsche'nin yaşadığı bu darboğaz, aslında Alman lüks otomobil üreticilerini bir bütün olarak sarsan daha geniş çaplı bir yavaşlamanın parçasını oluşturuyor. Hafta içinde çarşamba günü bir açıklama yayınlayan Mercedes-Benz Group AG, Çin'deki gayrimenkul krizi ve yerel üreticilerin sertleşen rekabeti nedeniyle ikinci çeyrek teslimatlarının yüzde 8 düştüğünü, bu ülkedeki daralmanın ise yüzde 30'u bulduğunu duyurdu.

Bir diğer dev BMW AG ise geçen ay yaptığı uyarılarda, Çin'deki zayıf talep ortamı yüzünden kâr marjının yüzde 1 gibi kritik bir seviyeye kadar gerileyebileceği konusunda yatırımcılarını uyarmıştı.

Geleneksel olarak Volkswagen grubunun en yüksek nakit akışı sağlayan ve kitle pazarına hitap eden markaların düşük getirilerini sübvanse eden Porsche'deki bu mali çöküş, VW CEO'su Oliver Blume üzerindeki baskıyı da hat safhaya çıkardı.

Blume'un Avrupa'nın en büyük otomobil üreticisi için hazırladığı kapsamlı yeniden yapılandırma planı, perşembe günü Wolfsburg'da yapılacak olan denetleme kurulu toplantısında hararetli şekilde tartışılacak. Üretimin azaltılacağı bir döneme hazırlanan Porsche'de CEO Leiters, 2029 yılına kadar yaklaşık 3 bin 900 pozisyonun tasfiye edilmesini öngören mevcut tasarruf planlarına ek olarak yeni maliyet kesintileri üzerinde son müzakereleri yürüttüklerini belirtti.

Şirketin Satış ve Pazarlamadan Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Matthias Becker ise sonbaharda düzenlenecek Sermaye Piyasaları Günü kapsamında "Strateji 2035" planlarının yeni detaylarını kamuoyuyla paylaşacaklarını duyurdu.

Bloomberg HT

Zeki Aktürk, açıklamasında, 2026 yılının ikinci altı ayı geçerli olan bedelli askerlik ücretini duyurdu.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından "Mali ve Sosyal Haklar" genelgesi yayımlandığını anımsatan Aktürk, "Buna göre bedelli askerlik tutarı 2026 yılının ikinci altı ayı için 472 bin 653 lira 60 kuruş olmuştur" dedi.

Aktürk, "7 Temmuz 2026 tarihinden itibaren bedelli askerlik müracaat işlemleri başlamıştır" ifadelerini kullandı.

Ekonomim

BES'ten emekli sayısı 487 bin 118'e çıktı

Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verilerinden derlenen bilgilere göre, bu yılın ilk yarısı itibarıyla BES'teki katılımcı sayısı 10 milyon 304 bin 546 oldu.

Söz konusu dönemde katılımcıların fon tutarı ile devlet katkısı fon tutarının toplam büyüklüğü 2 trilyon 248 milyar 252,7 milyon lira oldu. BES'ten emekli olan kişi sayısı da 487 bin 118’e ulaştı.

OKS tarafında ise çalışan fon tutarı ile devlet katkısı fon tutarının toplamıyla hesaplanan OKS'nin toplam büyüklüğü de yılın ilk 6 ayı itibarıyla 153 milyar 229 milyon lirayı buldu. Aynı dönemde OKS'deki katılımcı sayısı 7 milyon 747 bin 928 oldu.

Böylece, BES ve OKS’de toplam fon büyüklüğü yılın ilk yarısında 2 trilyon 401 milyar 481,7 milyon liraya ulaşırken, toplam katılımcı sayısı 18 milyon 52 bin 474 olarak kayıtlara geçti. Toplam fonun 2 trilyon 116 milyar 113 milyon lirasını katılımcı fonları, 285 milyar 368,7 milyon lirasını ise devlet katkısı fon tutarı oluşturdu.

Yılın ilk yarısında havuza 116 binden fazla yeni katılımcı dahil oldu

2025 yılını BES, OKS ve iki sistemdeki devlet katkıları toplamda 2 trilyon 163 milyar 164,7 milyon lira fon büyüklüğü ve 17 milyon 935 bin 495 katılımcı ile tamamlamıştı.

BES ve OKS'deki katılımcıların fon tutarında, devlet katkısı fon tutarları da dikkate alındığında 2025 yıl sonundan 30 Haziran 2026'ya kadar geçen 6 ayda 238 milyar 317 milyon liralık ve yüzde 11’lik artış görüldü.

Aynı dönemde BES havuzundaki toplam katılımcı sayısındaki artış 116 bin 979, artış oranı ise yüzde 0,7 oldu.

1,7 milyonu aşkın çocuk BES kumbarasında 100 milyar liradan fazla birikim yaptı

Türkiye'de Haziran 2021'de hayata geçirilen ve 18 yaş altı çocukların gönüllü sisteme dahil olması amaçlanan uygulama büyümeye devam ediyor.

Yılın ilk yarısı itibarıyla 18 yaş altı katılımcıların fon büyüklüğü 100 milyar 713,9 milyon lira oldu. Fon tutarının 80 milyar 611,5 milyon lirasını katılımcıların biriktirdiği fonlar oluştururken devlet katkısı fon tutarı 20 milyar 102,4 milyon lira olarak gerçekleşti.

Sistemde 1 milyon 718 bin 943 çocuk bulunurken sözleşmenin yürürlük tarihi itibarıyla en çok katılım 170 bin 105 ile sıfır yaşta görüldü.

31 Aralık 2025'ten 30 Haziran 2026'ya kadar geçen sürede 18 yaş altı uygulamasındaki katılımcı sayısı 77 bin 961 artarken fon büyüklüğü devlet katkısı dahil 15 milyar 730,5 milyon lira artış kaydetti.

AA

Işıkhan, "İstihdamımız ve üretimimiz arttıkça, yatırım ortamımız ve ekonomimiz güçlendikçe; Türkiye güçlenmeye devam edecek." ifadelerini kullanarak, yılın ilk altı ayında 723 bin 408 kişinin işe yerleştirilmesine aracılık edildiğini bildirdi.

1,2 milyondan fazla açık iş tespit edildi

Bakan Işıkhan'ın paylaştığı verilere göre aynı dönemde 390 bin 607 iş yeri ziyareti gerçekleştirildi. İş arayanlarla 1 milyon 665 bin 848 bireysel görüşme yapılırken, işverenlerin ihtiyaçları doğrultusunda 1 milyon 209 bin 372 açık iş tespit edildi.

Danışmanlık ve eğitim faaliyetleri sürdü

İŞKUR'un danışmanlık faaliyetleri kapsamında 1 milyon 320 bin 857 kişiye bireysel danışmanlık hizmeti sunuldu. Ayrıca 44 bin 651 kişi Aktif İşgücü Programlarından (KİPAP dahil) yararlanırken, 41 bin 958 kişi İş Kulüplerinden destek aldı. Eğitim kurumlarıyla iş birliği kapsamında ise 8 bin 451 eğitim kurumu ziyareti gerçekleştirildi.

"Hizmetlerimizin erişilebilirliğini artıracağız"

Bakan Işıkhan, vatandaşların kurumsal hizmetlere erişimini kolaylaştırmaya yönelik çalışmaların süreceğini belirterek, "Kurumsal hizmetlerimizin vatandaşlarımız tarafından erişilebilirliğini artırmaya yönelik adımlarımızı sürdüreceğiz." ifadelerini kullandı. İstihdamı artırmaya yönelik çalışmaların kararlılıkla devam edeceğini vurguladı.

Dünya

Google yaptığı duyuruyla Google Photos'a videoları saniyeler içinde düzenleyip dönüştürebilen yeni bir "Video Remix" özelliği getirdiğini açıkladı. Bu özellik, Google'ın her türlü girdiden her şeyi tasarlamak vaadiyle yakın zamanda kullanıma sunduğu Gemini Omni modeli tarafından destekleniyor.

Bu hamle, Apple, OpenAI ve Adobe gibi şirketlerle rekabetini sürdüren Google'ın, tüketici uygulamalarına daha fazla üretken yapay zeka aracı kazandırma yönündeki en yeni girişimi niteliğinde. Teknoloji devi, yapay zeka destekli video düzenleme yeteneklerini doğrudan Google Photos'a entegre ederek, kullanıcıların özel yazılımlara ihtiyaç duymadan sadece birkaç dokunuşla videolarını düzenlemelerini kolaylaştırıyor ve böylece kullanıcılara Google ekosisteminde kalmaları için yeni bir neden sunuyor.

Google Photos'taki "Oluştur" (Create) sekmesinden erişilebilen Video Remix aracı; karanlık bir videoyu aydınlatmak için sinematik ışıklandırma uygulamak, sade bir arka planı başka bir görüntüyle değiştirme veya videolara sulu boya, eskiz ya da yağlı boya gibi sanatsal efektler ekleme gibi işlemler yapmanıza olanak tanıyor.

Örneğin, bir videoyu sanki bir serada çekilmiş gibi görünecek şekilde düzenleyebilir, videoya sabah ışığı efekti verebilir veya videoyu sulu boya görünümüne dönüştürebilirsiniz. Google, blog yazısında "Güzel video klipler oluşturmak, profesyonel beceriler veya saatler süren düzenleme işlemleri gerektirmemeli," ifadelerine yer verdi.

Video Remix, ABD, Arjantin, Bangladeş, Brezilya, Kolombiya, Mısır, Hindistan, Endonezya, Japonya, Meksika, Pakistan, Filipinler, Güney Kore ve Türkiye'deki uygun Google AI Plus, Pro ve Ultra aboneleri için kullanıma sunulmaya başlanıyor.

Hande Berktan-Bloomberg HT

BM tahminlerine göre dünya nüfusu 1999'da 6 milyara, 2011'de 7 milyara, 2022'de ise 8 milyara ulaştı. 2025 yıl ortasında ise dünya nüfusunun 8 milyar 231 milyon 613 bin 70 kişi olduğu tahmin edildi.

Türkiye dünyanın en kalabalık 18'inci ülkesi

2025 tahminlerine göre dünyanın en kalabalık ülkesi 1 milyar 463 milyon 865 bin 525 kişiyle Hindistan oldu. Hindistan'ı 1 milyar 416 milyon 96 bin 94 kişiyle Çin, 347 milyon 275 bin 808 kişiyle ABD takip etti. Bu üç ülke, dünya nüfusunun yüzde 39,2'sini oluşturdu.

Türkiye ise 86 milyon 92 bin 168 kişilik nüfusuyla 194 ülke arasında 18'inci sırada yer aldı. Türkiye'nin dünya nüfusu içindeki payı yüzde 1 olarak hesaplandı.

Türkiye'de çocuk oranı dünya ortalamasının altında

Birleşmiş Milletler verilerine göre 2025 yılında çocuk nüfus oranının en yüksek olduğu ülke yüzde 56,2 ile Orta Afrika Cumhuriyeti oldu. Bu ülkeyi Nijer ve Somali izledi.

Çocuk nüfus oranının en düşük olduğu ülke ise yüzde 12,9 ile Güney Kore olarak kaydedildi. Japonya ve Singapur da listenin alt sıralarında yer aldı.

Dünya genelinde çocuk nüfus oranı yüzde 29,3 olurken, Türkiye'de bu oran yüzde 24,8 olarak hesaplandı. Böylece Türkiye'nin çocuk nüfus oranı dünya ortalamasının altında kaldı.

Buna karşın Türkiye'nin çocuk nüfus oranı, Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin tamamından daha yüksek oldu. AB'de en yüksek çocuk nüfus oranı İrlanda'da yüzde 22,3 olarak ölçüldü.

Genç nüfus da ortalamanın gerisinde

2025 yılında genç nüfus oranının en yüksek olduğu ülke yüzde 23,3 ile Güney Sudan oldu. Suriye ve Orta Afrika Cumhuriyeti ilk üçte yer aldı.

Dünya genç nüfus ortalaması yüzde 15,6 olarak hesaplanırken, Türkiye'nin genç nüfus oranı yüzde 14,8 seviyesinde kaldı.

Ancak Türkiye'nin genç nüfus oranı da Avrupa Birliği ülkelerinin tamamından daha yüksek gerçekleşti. AB'de en yüksek genç nüfus oranı İrlanda'da yüzde 13,5 olarak kaydedildi.

Türkiye'de yaşlı nüfus ortalamanın üzerinde

Birleşmiş Milletler verilerine göre yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu ülke yüzde 36 ile Monako oldu. Japonya ve İtalya da listenin üst sıralarında yer aldı.

Dünya genelinde 65 yaş ve üzeri nüfus oranı yüzde 10,4 olurken, Türkiye'de bu oran yüzde 11,1 olarak hesaplandı. Böylece Türkiye'nin yaşlı nüfus oranı dünya ortalamasının üzerine çıktı.

Buna rağmen Türkiye'nin yaşlı nüfus oranı, Avrupa Birliği ülkelerinin tamamından daha düşük seviyede kaldı.

Doğurganlık dünya ortalamasının altında

2025 yılı tahminlerine göre toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu ülke 5,94 çocuk ile Çad oldu. Somali ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti de ilk üç sırada yer aldı.

En düşük doğurganlık hızı ise 0,75 çocuk ile Güney Kore'de görüldü. Dünya genelinde toplam doğurganlık hızı 2,24 çocuk olarak hesaplanırken, Türkiye'de bu oran 1,42 çocuk oldu. Böylece Türkiye, dünya ortalamasının altında kaldı.

Avrupa Birliği ülkeleri arasında en yüksek doğurganlık hızı ise 1,74 çocuk ile Bulgaristan'da kaydedildi.

Türkiye'de yaşam süresi uzadı

Birleşmiş Milletler tahminlerine göre 2025 yılında dünya genelinde doğuşta beklenen yaşam süresi 73,5 yıl oldu. Erkeklerde bu süre 70,9 yıl, kadınlarda ise 76,2 yıl olarak hesaplandı.

Türkiye'de erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresi 75,5 yıl, kadınlar için ise 80,7 yıl olarak belirlendi. Her iki değer de dünya ortalamasının üzerinde gerçekleşti.

Erkeklerde en yüksek yaşam süresi 84,7 yıl ile Monako'da, kadınlarda ise 88,7 yıl ile yine Monako'da kaydedildi.

Dünya

Fenomenlerin paylaşımları tek tek incelenecek

Yunanistan vergi idaresi, influencer'ların paylaşımlarını mercek altına aldı.

Denetim ekipleri; sosyal medya gönderileri, hashtag'ler, marka etiketleri, indirim kodları ve yorumları inceleyerek beyan edilmemiş reklam anlaşmalarını tespit etmeye çalışacak. Bir ürünün sürekli paylaşılması veya aynı markayla tekrarlanan iş birlikleri de ticari faaliyet göstergesi olarak değerlendirilebilecek.

Ücretsiz ürünler de artık gelir sayılacak

Yeni uygulamaya göre yalnızca nakit ödemeler değil, reklam karşılığında ücretsiz verilen ürün ve hizmetler de vergilendirilecek.

Ücretsiz tatiller, cep telefonları, kıyafetler, kozmetik ürünleri ve benzeri tüm hediyeler ekonomik değeri olan gelir kapsamında değerlendirilecek. Bu tür ödemelerin de faturalandırılması ve vergi beyanına dahil edilmesi gerekecek. Sponsorluk gelirleri, reklam anlaşmaları, satış ortaklığı (affiliate marketing) gelirleri ile YouTube ve TikTok gibi platformlardan elde edilen kazançlar da denetim kapsamına girecek.

Sosyal medya paylaşımları delil olarak kullanılacak

Yunanistan'da alınan 1966/2026 sayılı karar doğrultusunda sosyal medya içerikleri resmî dijital delil kabul edilecek.

Vergi müfettişleri, paylaşımları banka hesapları, sözleşmeler ve e-posta kayıtlarıyla karşılaştırarak kayıt dışı gelir elde edilip edilmediğini araştıracak.

Influencer'lar işletme gibi değerlendirilecek

Yunanistan vergi mevzuatına göre influencer'lar ticari işletme statüsünde kabul ediliyor.

Bu nedenle vergi kaydı yaptırmaları, muhasebe kayıtlarını tutmaları, her gelir için fatura veya makbuz düzenlemeleri, myDATA sistemine bildirim yapmaları, gerekli durumlarda KDV hesaplamaları ve sosyal güvenlik primlerini ödemeleri gerekiyor.

Beyan etmeyenleri ağır cezalar bekliyor

Yunanistan vergi idaresi, dijital ekonomide kayıt dışılığı azaltmayı hedeflediğini açıkladı.

Yetkililer, kurallara uymayan influencer'ların yalnızca eksik vergileri ve gecikme zamlarını değil, yüksek idari para cezalarını da ödemek zorunda kalacağını belirtti.

Dünya

Erken ihbar-gözetleme uçakları

Forumon ilan edilen ve ana program dahilindeki projelerden ikisi Genel Sekreter Mark Rutte tarafından, 5 proje ise Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Shekerinska tarafından açıklandı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Airbus A330 MRTT ve Saab 10 GlobalEye havadan erken ihbar-gözetleme uçaklarının yeni üretimlerinin başladığını, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Almanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İsveç, Kanada, Letonya, Litvanya ve Romanya’nın görev aldığını duyurdu.

Yine Rutte tarafından duyurulan Avrupa’nın ABD’ye “iyilikleri”, ABD’li Northrop Grumman üretimi MQ-4C Triton insansız hava aracı (İHA) alımı ilan edildi. Bu alımda, bu uçakların yer ve komuta kontrol sistemleri Avrupalı şirketlerce üretilecek. Bu kısımda, Danimarka, Finlandiya, Almanya ve Norveç katılacak. Bu İHA’lar İtalya'daki Sigonella Hava Üssü'nde konuşlanacak.

Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Shekerinska ise NATO 3.0 olarak adlandırılan yeni konseptin silah-savunma tarafını oluşturan; Yeni mühimmatlar ve üretim ile lojistik, Uzayın kullanımı, Taarruz gücünün artırılması ile Entegre hava ve füze savunması başlıklarına ilişkin projeleri duyurdu. Buna göre başlıklar şöyle:

Yeni mühimmatlar ve üretimi: Genel Maksatlı Endirekt Atış Mühimmatı (GENIFR) projesinde yeni standart 155 mm top mühimmatlarında Türkiye, Kanada, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, Norveç, Slovakya ve İsveç çalışacak. Ayrıca lojistik ve istikrarlı tedarik kapsamında hammadde temini, depolama, taşıma, yönetimde Türkiye, Belçika, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İspanya ve İsveç yer alacak.

Uzay ve Gözetleme: Uzayın kullanımı, hızlı iletişim, füze takip ve istihbarata yönelik uydular ve uzay sensör füzyonu, füze erken uyarı sistemleri projesi yer alıyor. Bu kapsamda HALO projesiyle iletişim-uzaydan gözetim-füze takibinde “büyük bir uydu takımı” kurulacak. Bu uydular APSS (Uzaydan İttifak İstikrarının Gözetimi) projesyle istihbarat-gözetleme ağı oluşturulacak. Bu projede Türkiye dahil, İspanya’nın da katılımıyla 19 ülke yer alıyor.

Taarruz Yeteneğinin Artırılması: Bu kapsamda yeni uzun menzilli akıllı füzelerin geliştirilmesiyle mühimmat başlığındaki unsurlar yer alıyor. Ayrıca bu başlık, akıllı füzelere karşı savunmayı da içeriyor. Ortak mühimmat üretiminde sözü geçen 155 mm top mühimmat ve sistemi yanında KAMİKAZE İHA projeleri de yürütülecek.

Entegre Hava ve Füze Savunması: Bu başlıkta, balistik füzelerden, insansız hava araçlarından ve alçak irtifa seyir füzelerinden koruma amacıyla radar, komuta kontrol ve saldırılara karşı koyacak füze önleyici hava savunma sistemleri geliştirilecek.

Sözleşmelerde Türkiye'nin rolü

Bazılarında Türkiye’nin de dahil olduğu, dahil olan ülkelerin üstlendiği işlerin ilan edilmediği projeler şöyle sıralanıyor:

■ Transatlantik savunma işbirliği: Hava-kara, hava-deniz ve küçük bomba tedariki. Adı geçen ürünler; Abrams tankı, AMRAAM, ATACMS, Barracuda-500M, SDB ve Stinger vb. ABD ürünleri ile bunların Avrupa’da üretimi. Türkiye, Belçika, Kanada, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Almanya, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Polonya, Romanya, İspanya, İsveç, Birleşik Krallık, ABD (19 ülke).
*Yüklenici firmalar: Anduril, Boeing, Diehl, General Dynamics, Kongsberg, Lockheed Martin, PGZ, Raytheon, Rheinmetall, WZM. Tutar 2.8 milyar dolar.

■ Kritik hammaddeler: Tedarik ve yönetimi. Türkiye, Belçika, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İspanya, İsveç (12 ülke).

■ NATO dron ve dron karşıtı sistem tedariki-geliştirilmesi: 2027 yılı sonuna kadar NATO ülkeleri İHA operatörü de yetiştirecek. Türkiye, Arnavutluk, Belçika, Bulgaristan, Kanada, Hırvatistan, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İzlanda, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Karadağ, Hollanda, Makedonya, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, Birleşik Krallık, ABD (32 ülkenin tamamı). Tutar 40 milyar dolar.

■ Uzayın kullanımı: Türkiye, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Almanya, Hollanda, Norveç, İsveç, Aselsan, Roketsan, Tübitak, Isar Aerospace, MLS. Tutar 4 milyar dolar.

■ Taarruz gücü: Türkiye, Kanada, Çekya, Danimarka, Fransa, Yunanistan, İtalya, Norveç, Slovakya, İsveç, Birleşik Krallık (11 ülke). (Katılanlar arasında Roketsan’ın bulunduğu Genel Müdür Murat İkinci tarafından duyuruldu). Tutar 1.6 milyar dolar.

■ Entegre Hava ve Füze Savunması: Türkiye, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, Norveç, Romanya, İsveç, Aselsan, Roketsan, Anduril BK, Athea, Palantir, Raytheon, Rheinmetall. Tutar 26.3 milyar dolar.

Mehmet Kaya-Ekonomim

Euro'yu resmi para birimi olarak kabul etmiş AB üyesi ülkeleri bir araya getiren Eurogroup'un başkanı ve Yunanistan Maliye Bakanı Kyriakos Pierrakakis, dijital euronun 2029 yılına kadar kullanıma sunulacağını belirterek, AB'nin küresel rekabette geri kalmaması için teknoloji ve finans alanlarında daha cesur adımlar atması gerektiğini söyledi.

Atina'da düzenlenen bir toplantıda konuşan Pierrakakis, Avrupa Merkez Bankası'nın üzerinde çalıştığı dijital Euro'nun 2029 yılında hayata geçirilmesini beklediklerini ifade etti.

Avrupa'da bu alanda ilerleme kaydedildiğini söyleyen Pierrakakis, buna rağmen dijital dönüşüm sürecinde daha fazla adım atılması gerektiğini dile getirdi.

"Avrupa daha hızlı hareket etmeli"

Pierrakakis, Avrupa Birliği'nin teknoloji, enerji ve finans politikalarında ortak hareket etmesinin önemine dikkat çekti.

AB'nin artık yalnızca hedef belirlemekle yetinmemesi gerektiğini belirten Pierrakakis, asıl sorunun bu hedeflere ne kadar hızlı ulaşılacağı olduğunu söyledi. Avrupa'nın ortak bir teknoloji doktrini oluşturması gerektiğini ifade eden Pierrakakis, sermaye piyasaları birliği, tasarruf birliği ve enerji birliği çalışmalarının hızlandırılması çağrısında bulundu.

Yapay zeka yarışında büyük yatırım çağrısı

Konuşmasında yapay zekâya da geniş yer ayıran Pierrakakis, bu alanın artık yalnızca teknolojik değil, ekonomik ve stratejik bir rekabet unsuru haline geldiğini belirtti.

Avrupa'nın eski teknolojik altyapısını modernize etmesi gerektiğini söyleyen Pierrakakis, bunun için çok büyük yatırımlara ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. Ayrıca Fransız yapay zekâ şirketi Mistral'ın Eurogroup toplantısına davet edilmesini, yapay zekânın Avrupa'nın ekonomik stratejisindeki öneminin göstergesi olarak değerlendirdi.

5G ve 6G için ortak ihale önerisi

Pierrakakis, Avrupa genelinde 5G ve 6G frekanslarının ortak ihaleyle satılmasını da önerdi.

Bu model sayesinde teknoloji yatırımları için daha fazla kaynak oluşturulabileceğini savunan Pierrakakis, Avrupa'nın küresel rekabet gücünü artıracak ortak projelerin öncelik haline getirilmesi gerektiğini söyledi.

Avrupa için "teknoloji doktrini" çağrısı

Pierrakakis, Avrupa'nın her alanda lider olmasının mümkün olmadığını ancak güçlü olduğu sektörlerde liderliği hedeflemesi, gelişme potansiyeli bulunan alanlara yatırım yapması ve diğer alanlarda akıllı düzenlemeler geliştirmesi gerektiğini belirtti.

Avrupa'nın girişim sermayesini kıta içinde tutabilmesi için tasarruf birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini de vurgulayan Pierrakakis, ekonomik egemenliğin ancak güçlü ortaklıklar ve dayanıklı finansal yapı ile mümkün olacağını ifade etti.

Dünya

Ruhsatı hızlıca alınabilecek

İmar yönetmeliğindeki de­ğişikliğin, asansör, bodrum kat, süs havuzu ve ofis stokla­rının konuta dönüştürülmesi­ni sağlayan kritik güncelleme­ler içerdiğine işaret eden Şehir ve Bölge Plancısı Dr. Müberra Oflaz, en çok dikkat çeken boş ofislerin konuşa dönüşmesine ilişkin şunları söyledi: “Elde kalan, satılamayan veya kira­lanamayan ofis binaları, imar planı izin veriyorsa, parsel ba­zında yüzde 60’ı geçmemek şartıyla hızlıca konuta dönüş­türülebilecek. Bunun için 1 yıl süre tanındı. Önceden, piya­sada ofis ihtiyacı olmadığında bina boş kalıyordu. Bunu dai­reye çevirmek için aylarca sü­ren değişiklikler gerekiyordu. Şimdi, mal sahibi, imar planın­da konut yapılmasına dair hü­küm varsa, 1 yıl içinde başvu­rarak binadaki ofislerin yüzde 60’ını doğrudan daireye (ko­nuta) çeviren tadilat ruhsatını hızlıca alabiliyor. Böylece atıl ofisler piyasaya konut olarak kazandırılıyor.”

Bodrum dahil 3 katlı binada asansör zorunlu

İmar yönetmeliğindeki de­ğişiklikle, yine asansör yeri bırakma ve tesis etme kat sa­yılarının da güncellendiğini açıklayan Oflaz, “Kat adedi, bodrum dahil 3 kat olan bina­larda asansör yeri bırakılma­sı zorunlu. Kat adedi 4 ve daha fazla olan binalarda ise asan­sörün tesisi (yapılması) zo­runlu. Bodrumda yaşam alanı (daire, dükkan, depo) yoksa, asansörün en alt teknik bod­ruma kadar inme zorunlulu­ğu kalktı. Ayrıca sadece teknik hacim olan bodrumlar, bina­nın asansör yapılıp yapılma­yacağını belirleyen kat hesa­bına dahil edilmeyecek” dedi.

Eski binalarda tadilat kolaylığı

Yine değişiklikle, eski bina­larda tadilat kolaylığı getiril­diğine de dikkati çeken Oflz, şöyle devam etti: “Eski bina­larda yapılacak tadilatlarda, binanın merdiven genişliği veya koridor ölçüsü gibi mi­mari detaylarda binanın ya­pıldığı yılın eski kuralları ge­çerli olacak. Sadece deprem, yangın ve yalıtım gibi güven­lik konularında güncel kural­lara bakılacak. Eskiden diye­lim ki 1995 yapımı bir binanız var ve dairesini tadilat yap­mak istiyordunuz. Belediye size ‘mevcut yangın veya mi­mari yönetmelikte merdiven genişliği şu olmalı, senin bi­nan uymuyor, tadilat ruhsatı vermem’ diyebiliyordu. Şim­di, binanızın taşıyıcı sistemi­ne dokunmadan, deprem ve yangın önlemlerini alarak, 1995 yılındaki mimari ölçüle­rinizle projenizi onaylatıp ta­dilatınızı rahatça yapabiliyor­sunuz.”

Boşluklar 116 farklı binaya yayıldı

Cushman & Wakefield TR International Sermaye Piyasaları & Aracılık Hizmetleri Yöneticisi Can Soleyman, Türkiye’deki nitelikli ofis arzının büyük bölümünün İstanbul’da bulunduğunu söyledi. İstanbul ofis pazarında toplam A sınıfı ofis arzının yaklaşık 7,5 milyon metrekare seviyesinde olduğunu dile getiren Soleyman, “Bugün itibarıyla boşluk oranı yüzde 10 civarında. Bu da ofis arzının yaklaşık yüzde 90’ının kullanıldığı anlamına geliyor. İstanbul A Sınıfı ofis stokunda yaklaşık yüzde 10 boşluk oranı bulunurken, mevcut boşluklar 116 farklı binaya yayılmıştır. Boş alanların önemli bir kısmı büyük metrekareli binalarda yoğunlaşırken, bazı binalarda ise sınırlı büyüklükte boş alanlar bulunuyor” dedi. İstanbul’da ofis arzının ağırlık merkezinin halen Levent, Zincirlikuyu, Gayrettepe, Esentepe ve Maslak’tan oluşan Merkezi İş Alanı’nda bulunduğuna işaret eden Soleyman, “Bununla birlikte son yıllarda Kağıthane önemli bir alternatif merkez haline gelirken, Anadolu Yakası’nda Kozyatağı, Ataşehir ve Ümraniye öne çıkıyor. Özellikle İstanbul Finans Merkezi’nin etkisiyle Anadolu Yakası’nın kurumsal ofis pazarındaki payı giderek artıyor” diye konuştu.

İstanbul en dolu dönemini yaşıyor

Türkiye ofis pazarının ağırlıklı merkezinin İstanbul olduğunun altını çizen Sevent Şirketler Grubu Yönetici Ortak Meriç Diren, şu değerlendirmelerde bulundu: “Sektör raporlarına göre kentteki A sınıfı ofis stoku, İstanbul Finans Merkezi ve ikincil bölgeler dahil yaklaşık 8 milyon metrekare. Ankara ve İzmir ile üç büyük kentin toplamı 9–10 milyon metrekare bandına ulaşıyor. B ve C sınıfı binalar eklendiğinde toplam alan bunun birkaç katına çıkıyor; ancak ölçülebilir referans pazar A sınıfı stok. Doluluk tarafında İstanbul tarihinin en dolu dönemini yaşıyor. Boşluk oranı kapsama göre yüzde 6–11 arasında, yani stokun kabaca yüzde 90’ı fiilen kullanımda. Merkezi iş alanlarında boşluk yüzde 5–6’ya kadar indi; 2021’de bu oran yüzde 18’lerdeydi. Boşta duran 600–800 bin metrekarelik alanın önemli bölümü ise merkez dışında yoğunlaşıyor. Bunun arkasında üç dinamik var. On yıldır anlamlı yeni arz üretilmemesi, pandemi sonrası ofise dönüş ve 2023 depremlerinin tetiklediği A sınıfı binalara ‘kaliteye kaçış.”

İlk kez süs havuzu tanımı yönetmelikte

Yönetmeliğe ayrıca ilk kez süs havuz tanımı eklendiğine de işaret eden Oflaz, şu bilgileri verdi: “Süs havuzları da net bir tanıma kavuştu. Bahçede yapılan pergola (gölgelik) ile süs havuzlarının bahçe alanının yüzde 20’sini geçmeyen kısımları imar hakkını (TAKS) sınırlamayacak. Eskiden bu havuz binanın inşaat hakkından yiyebiliyorken, artık bahçe sınırları içinde serbestçe yapılabiliyor.”

Hamide Hangül-Dünya

Girdi hareketlerini takip eden bir kontrol yöntemi olmadığı için yerli malı üretimini baltalayan bu yöntemin hangi ürün gruplarında uygulandığı, dolayısıyla genel olarak verdiği zarar belli olmadı. 1 Ocak 2026’dan itibaren sanayiyi daha fazla kapsayarak, yazılım dahil yerli üretim teşvikini daha çok yaygınlaştıracak şekilde geliştirilen ve yeni şekliyle 6 aydır uygulamada olan yerli malı teşviğinde kara delik kuşkusu, belge almak için miktar koşulu getirilmemesi nedeniyle ortaya çıktı. Yerli malı teşviğinden yararlanan bazı firmaların düşük fiyatla ithalat yapmaları önlenemedi. Bu şekilde teşvik mevzuatı dolanılmış oldu.

Olay nasıl ortaya çıktı?

Sektöre girdi sağlayan bir büyük tedarikçinin ‘yerli’ ürünlerini kullanan firmaların yurt dışında kalite güvence sertifikasyonunu yaptıran bir denetim kuruluşu, onlarca kuruluşa girdi sağladığı gerekçesiyle ana üreticiyi tebrik etmek için bağlantı kurdu. Ancak ana üretici onlarca üreticiye girdi sağlayacak kapasiteyi ve kimlere satış yaptığını sorgulama gereğini duyarak süreci incelemeye aldı. Sonuçta satış yapılan firma sayısının doğru, ancak satılan girdi miktarlarının oldukça düşük olduğu ortaya çıktı.

Hem yerli malı, hem ithal malı…

■ Böylelikle düşük miktarlarda yerli girdiyle, ‘yerli malı’ belgesi edindikleri, bu şirketlerin üretimlerinin tamamı için girdi ithalatı yapmaya devam ettikleri, bu yöntemle hem ithalat avantajından hem yerli girdi kullanımına getirilen avantajlardan yararlandıkları belirlendi.

Girdi tedariği sağlayan büyük üreticinin uygulamayı sürdüren Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nı da haberdar ettiği, sorunun çözülmesi ve kaçağın önlenmesi için ‘dahilde işleme izin belgesi’ benzeri bir ürün takip sistemin kurulmasının gündeme gelebileceğine dikkat çekildi.

Gerçek fatura ne kadar?

■ Sadece bir ürün grubunda ortaya çıkan bu kara deliğin diğer ürün gruplarında da benzer bir yöntem uygulanması halinde çok daha büyük olacağı gelen bilgiler arasında yer aldı.

‘Ekonomi’ye bilgi veren kaynaklar şöyle konuştular: “Firmalar değişik miktarlarda girdi almışlar. “Ben yerli malı kullanıyorum” diyerek teşviklerden yararlanmak üzere faturalarını bakanlığa da ibraz etmişler. Ancak yaptıkları tüm imalatlarda hepsini sizden alıyormuş gibi gösteriyorlar. Bu gerçekten kara bir delik. Diğer taraftan bakiye girdi ihtiyacını, Çin ve Hindistan gibi ülkelerden, kimden ucuzu alıyorsa oradan getirmişler. Yani ön cephede sizin adınız var. Arka cephede maalesef ithalat devam etmiş. Yerli teşvikten amaçlanan bu olmamalı.”

Yeni sistemde bir dizi kolaylık getirilmişti…

■ Yerli Malı Belgesi yüzde 51 ve üzeri yerli katkı oranına sahip ürünler için odalar ve borsalar tarafından düzenlendikten sonra TOBB tarafından kontrol edilerek sonuçlandırılıyor. 1 Ocak 2026’dan itibaren yeni sistemde uygulama korundu. Belge kamu ihalelerinde yüzde 15 fiyat avantajı sağlıyor. Yeni sistem isteyen firmaların yerlilik oranı yüzde 51’den az olan ürün ve girdileri için ‘Yerli Katkı Oranı Raporu’ düzenlenemesine imkân tanındı. Oda-borsa seviyesinde düzenlenen bu rapor kamu ihalelerinde kullanılamıyor. Bu kapsamda yerlilik için de önümüzdeki dönemde teşvik uygulanması bekleniyor.

Ürün ya da mal menşei kontrolü için sanayi sicil belgesi ve fatura ile yüzde 100 yerlilik tescil edilirken artık menşei kontrolü için sanayi sicil belgesi, faturanın yanı sıra yerli katkı oranı raporu ya da yerli malı belgesi olması aranıyor.

Yerlilikte yüzde 10’a kadar büyük kolaylık

■ Yerli katkı oranı hesabında girdinin nihai ürün maliyet tutarı içindeki payının binde beşinin altında olması halinde, yerli fatura ibrazı ile girdi yüzde 100 yerli ürün olarak değerlendiriliyor. Bu kapsamdaki ürünlerin maliyet tutarı içindeki payının yüzde 10’u aşmaması gerekiyor.

Binde 5 oranına sahip girdiler toplamda yüzde 10’u geçtiği takdirde, yerliliği kanıtlanamayan bölüm için sanayi sicil belgesi, kapasite raporu, fatura olması şartıyla Bakanlığın belirlemiş olduğu yüzde 40 oranındaki yerli kategorisine dahil edilebiliyor. Ya da yerli katkı oranı raporu, yerli malı belgesi ile sanayi sicil belgesi ibrazı ile bu belgelerde yazılı oran kadar yerlilik uygulanıyor.

İthal malda fiyat ağırlığı düşürüldü

■ Yurt içinden tedariki mümkün olmayan örneğin kauçuk gibi ham ve ara mamüller yüzde 100 ithal girdi kabulünden vazgeçildi. Yurt içinden tedariki mümkün olmayan ham ve ara mamüllere ilişkin iki mal listesi oluşturuldu. Bu mallar için 0,1 ve 0,6 katsayılar uygulanarak fiyatta ithal ağırlığı düşürüldü. Bakanlık talep oldukça bu listeyi sürekli güncelleme kararı aldı. Listede yer almayan ithal girdiler yüzde 100 ithal girdi olarak kabul edildi.

İthal girdilerde girdi maliyeti binde beş’ten büyükse ve listede GTİP kodu varsa sanayi sicil belgesine bakılmaksızın mal direkt ithal kabul edilerek GTİP oranı uygulanıyor. Kalan kısım yerli kabul edilmeyerek oran sıfır olarak uygulanıyor.

Yazılım destek kapsamına alındı

■ Yazılım sektörünün yerliliğinde artık Teknolojik Ürün Belgesi (TÜR) belgesi şartı aranıyor. Ürünün, TÜR Belgesi olması halinde yüzde 100 yerli, yoksa ithal ürün kabul ediliyor.

Daha önce Ar-Ge maliyetleri varsa sadece hesaplama anında uygulanırken, yeni mevzuatta bu maliyetler üretim devam ettiği sürece, yasal amortisman süresi çerçevesinde belirlenen oranda hesaplamaya dahil ediliyor.

Enerji gideri de yerli kabul ediliyor

■ Eskiden enerji maliyetleri ithal doğalgaz nedeniyle kısmen yerli olurken, 2026’dan itibaren elektrik, su ve doğalgaz maliyetleri artık yerli olarak hesap cetveline dahil edildi. Denetim arttı, ara kontrol ve inceleme uygulaması başlatıldı. Bir önceki yıl düzenlenen belge sayısının yüzde beş’ini geçmemek üzere farklı bir heyetle oda/borsalar tarafından ara kontrol yapılabilecek.

Bakanlık resen veya şikayet üzerine inceleme yapabilecek. İnceleme ile belge iptali yapılabilecek. Üretici, oda-borsa ve mali uzmana çeşitli sürelerde belge düzenlememe cezası verilebilecek.

Geri dönüşüme de destek geldi

■ Geri dönüşüm faaliyetlerinde Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği çerçevesinde lisans sahibi bir işletme faaliyeti sonucu elde edilen girdiler ‘yerli katkı oranı’ hesabına yüzde 100 yerli girdi olarak dâhil edilecek. Yeni uygulamada üretimde kullanılmak üzere Zorunlu Yerli Girdi Listesi oluşturuldu ve üretimde kullanılması şart koşuldu.

Fikri haklar yüzde 100 yerli

■ Eski uygulamada yurt dışından temin edilen lisans, patent, royalty vb. giderler ile yurt dışından alınan danışmanlık hizmetlerinin ithal girdi maliyetleri kısmında değerlendirilmesinden vazgeçildi. Fikri ve sınai mülkiyet haklarının ilk tescilinin Türkiye’de yerleşik bir firma adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde yapılmış olması koşuluyla giderler yüzde 100 yerli girdi olarak kabul edildi.

Fasonda da yerlilik tercihi

■ Yeni uygulamada yurt dışında üretim durumunda yerli malı belgesi/yerli katkı oranı raporu düzenlenmiyor. Ancak yurt içinde fason üretimde üretici belge alabiliyor. Yüksek ve orta yüksek teknoloji düzeyine sahip ürünler için ayrı ayrı yerli malı belgeleri düzenleniyor. Yurt dışından parça olarak ithal edilen ve yurt içinde montaj yolu ile seri üretilen ürünler hariç, basit birleştirme ile oluşturulan ürünler için yerli malı belgesi/yerli katkı oranı raporu düzenlenmiyor.

Levent Akbay-Ekonomim

Gelir adaletsizliğini, asgari ücret ve asgari maaş üzerinden okuyunca aradaki farkın açıldığını görüyoruz. Memurun gelirinde gözümüz yok ama neden işçiler daha az kazanıyor?

1- SORUN: Araçlardan mı söz ediyoruz? Hani diyoruz ya “mazotlu, benzinliden az yakıyor” diye. Bahis konusu olan insan ve iş ücretlendirmeye gelince memur, neden işçiden daha az kazanıyor? İşçinin de memurun da kromozom sayısı eşit, harcadığı kalori birbirine denk, gayretleri de… Peki, bu fark niye?

2- ETKİSİ: Arkadaşımız Özlem Karahan yazdı; “İşçi ve memurun ücret-maaş farkı insani mi?” diye. Elbette insani değil zira bakkal, manav onlara daha ucuza satmıyor, kiraları da denk, harcamaları da… Çocuklarının iştahları daha düşük değil, okul ücretleri aynı. O halde bu farkın sebebi nedir?

İŞÇİ-MEMUR GELİR MAKASI GİDEREK AÇILIYOR

3- ÇÖZÜM: Memurun asgari maaşı 70.224 lira iken işçinin asgari ücreti neden 28.075 lirada? En düşük memur emeklisi 31.527 lira alırken en düşük işçi emeklisi 23.552 lira? Bazı durumlarda işçilerin sendikal marifetle kazanımları, memurların da üzerinde olabiliyor. Neticede makas giderek açılıyor.

4- YÖNTEM: Bu fark tesadüf değil, sistematik nedenleri var; 1-Sistem farklı, 2-Tarihi ve yasal yapı farklı, 3- Siyasi ve ekonomik tercihler farklı… Ancak acı gerçek şu ki memur da olsan işçi de olsan; yoksulluk sınırı Temmuz 2026 için: 116.478 lira, açlık sınırı da 35.759 lira. Geçinebilene aşk olsun efendim…

İKİ SORU İKİ CEVAP / Memur-işçi farkına dair…

Hükümet bu farkı kapatamaz mı?

Aksine daha da açıyor. 5,5 milyon memurun geliri, yıl ortasında dahi artarken işçinin asgari ücreti yılsonunu bekliyor. Misal 2026 6 aylık enflasyonu %17,76 olurken asgari ücret; 28,076 lirada kaldı.

Seçim ekonomisi etkisi ne olur?

Sandık ufukta görülünce hükümet asgari ücrete, emekli aylıklarına olağanüstü zam yapmak zorunda kalacak. Bu sürede geçici de olsa memur-işçi gelir farkı azalacak ama sonra enflasyon herkesi ezecek.

NOT

İŞÇİSİN SEN İŞÇİ KAL DEDİLER AMA FENA HALDE MEMUR OLASIM GELDİ

Mutlak iş ve gelir güvencesi, aşırı sosyal haklar ve izinler, tembelliği koruyan düzen, bürokrasi ve kırtasiyecilik, verimsizlik yükü… 9 gün bayram tatili, katsayısı, zammı, mesaisi, yeşil pasaportu vardır hele ki tembel memursa acıması da yoktur, “bugün git yarın gel’i vardır. Peki ya işçinin nesi var ki?

ÜCRET ADALETSİZLİĞİ LÛGATI

Ücret adaleti: Çalışanların yaptıkları işin değeri, harcadıkları emek ve birikimlerinin tam karşılığı

Ücret adaletsizliği: Aynı veya benzer iş yapan, eşit sorumluluk taşıyanlara farklı ücret-maaş ödenmesi

Seyyanen ücret: Kıdem, liyakat, beceri farkı gözetilmeksizin herkese aynı geliri aktarma kurnazlığı

Memur-işçi farkı: Kamu kurumlarındakilere memur, özel sektörde çalışanlara işçi diyoruz kabaca

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Söz konusu düzenlemenin usul ve esaslarına yönelik olarak Gelir İdaresi Baş­kanlığı tarafından Bazı Varlıkların Ekono­miye Kazandırılması Hakkında Genel Teb­liğ 4 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Varlık Barışı nın kritik iki konusundan ilki; bildi­rilen varlıklar nedeniyle hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak. Diğeri ise; bildirilen varlıklar dışındaki di­ğer nedenlerle başlayan vergi incelemeleri veya takdire sevk işlemleri dolayısıyla mat­rah farkı bulunması durumunda bildirilen tutardan mahsup edilecek. Dolaysıyla; var­lık barışı tıpkı matrah artırımında olduğu gibi vergi incelemelerine karşı bir koruma sağlamaktadır. Ancak varlık barışının, mü­kellef hakkında yapılacak her inceleme için koruma sağlaması mümkün değildir.

Varlık Barışı hangi hallerde incelemeye koruma sağlar?

Gerek yurtiçi, gerekse yurtdışı varlık ba­rışında bulunanlar bildirime ilişkin genel şartları sağlamaları kaydıyla bildirilen tu­tarlara ilişkin hiçbir suretle vergi inceleme­si ve vergi tarhiyatı yapılmayacak. Bildirim­de bulunanlar hakkında her hangi bir şekil­de başlayan vergi incelemeleri veya takdire sevk işlemleri dolayısıyla matrah farkı bu­lunması durumunda ise; bulunan matrah farkının bildirime konu edilen varlıklar ne­deniyle ortaya çıktığının tespit edilmesi du­rumunda, gelir, kurumlar ve katma değer vergisi yönünden tarhiyat yapılmayacak.

Varlık Barışı vergi incelemesinde ileriye dönük koruma sağlamaz

Varlık barışı yoluyla bildirimde bulunan­ların vergi incelemesine karşı korunabilmesi için genel şartların sağlanması yanında, bu­lunan matrah farkının bildirime konu edilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığının tespit edilmesi gerekmektedir. Böylelikle bildirim­de bulunulan dönemden sonraki bir döneme ilişkin olarak bulunacak bir matrah farkının, bildirimde bulunulan dönemle ilişkisi kurul­ması mümkün olmadığından dolayı, varlık barışı bildirimi bildirimden bulunulduğu ta­rihten geriye dönük olarak koruma sağlar.

Varlık Barışı sahte belge kullananları korumaz

Varlık Barışı ile ilgili olarak sorulardan bi­ride her hangi bir şekilde kayıt ve beyanna­melere intikal etmiş olan sahte faturalar ne­deniyle yapılacak olan vergi incelemelerin­de koruma sağlayıp sağlamayacağı yönünde. Gerek 7582 Sayılı Kanun metni gerekse ka­nunun Genel Tebliğlerinde yapılan açıkla­malar ve verilen örnekler sahte fatura kul­lananlar açısından Varlık Barışının koruma sağlayacağını söylemek mümkün değil. Sahte fatura kullanıcılarına yönelik olarak yapılan incelemelerde matrah takdiri değil vergi in­diriminin reddi yapılmaktadır. Daha önceki yapılandırma ve matrah artırımı kanunları­nı da incelediğimizde “matrah artırımı” kav­ramı ile “vergi artırımı” kavramlarının kulla­nıldığını görürüz. 7582 sayılı kanun metni ve tebliğlerde sadece “matrah farkı” ibaresine yer verildiğinden dolayı Varlık Barışının sah­te fatura kullananlar açısından koruma sağla­yacağını söylemek mümkün değil.

Mahmut Bülent Yıldırım-Dünya

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.