Japon otomotiv devi Toyota Motor, üretim tesislerinde 400 bin insansı robot kullanmayı planlıyor.

Nikkei'nin haberine göre Toyota, robotların 150 binini kendi fabrikalarına yerleştirmeyi hedefliyor. Kalan 250 bin robotun ise şirketin parça tedarikçilerinin tesislerinde kullanılması planlanıyor.

Bacak yerine tekerlek kullanacaklar

Üretim süreçlerine dahil edilecek insansı robotların her biri yaklaşık 50 kilogram ağırlığında olacak. Robotlar nesneleri kavramak ve çeşitli görevleri yerine getirmek için iki parmaklı ellere sahip olacak. Hareket etmek için ise bacaklar yerine tekerleklerden yararlanacak.

Toyota'nın planı sadece üretim hatlarını değil, geniş tedarik zincirini de kapsayacak. Nikkei'nin haberinde 400 bin robotun fabrikalara ne zaman yerleştirileceğine ilişkin bir takvim ise paylaşılmadı.

Dünya

Üretici temsilcileri ve bölge siyasilerinin çağrıları sonrasında Bakanlık ve Rekabet Kurumu müfettişlerinin sahada inceleme başlattığı belirtildi.

Altınordu Ziraat Odası Başkanı Atakan Akça, fındıkta serbest piyasa fiyatlarının TMO’nun açıkladığı alım fiyatının oldukça altında kalmasına daha önce tepki gösterdiklerini ve Ticaret Bakanlığı ile Rekabet Kurumu’nu göreve çağırdıklarını hatırlattı.

Akça, müfettişlerin sahada inceleme yaptığını, Ziraat Odası’ndan da rapor hazırlanmasının istendiğini belirterek, hazırladıkları raporu çözüm önerileriyle birlikte müfettişlere gönderdiklerini söyledi.

“İnceleme ihracat fiyatından başlamalı”

İncelemenin nasıl yürütülmesi gerektiği konusunda değerlendirmelerde bulunan Akça, araştırmanın üretici satış fiyatlarından değil, ihracat rakamlarından başlatılması gerektiğini savundu.

Akça, “Ben bu inceleme yapılacaksa önce ihracat rakamlarından başlanarak aşağı doğru gelmesini temenni ederim. Yurt dışına ne kadar, kaç liradan satıldı? Hangi firma sattı, nereden aldı? Aşağı doğru gelerek incelenirse sıkıntının çok daha net ortaya çıkması sağlanır” dedi.

Yaş sebze ve meyve piyasasında yürütülen son soruşturmada ortaya çıktığını belirttiği fatura zincirine de dikkat çeken Akça, benzer bir durumun fındıkta yaşanmaması için incelemenin doğru noktadan başlatılması gerektiğini ifade etti.

Akça, “Sebze ve meyvede üreticiden alınan ürünün birinci, ikinci ve üçüncü aracı üzerinden faturalandırıldığı, maliyetlerin satışa kadar yüksek gösterildiği bir yapı gördük. Fındıkta da aynı sıkıntının yaşanabileceğini düşünüyorum. Fındığın doğrudan tüccarda veya manavda incelenmesinden başlanmamalı. İhracat rakamlarından başlanmalı, aşağıya doğru inilerek inceleme yapılmalı” diye konuştu.

“Depolardaki stoklar da kontrol edilmeli”

İncelemenin yalnızca ticari defterlerle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Akça, tüccar, sanayici ve diğer işletmelerin depolarındaki fiziki stokların da kontrol edilmesini istedi.

Üreticiden çıkan fındığın tüccar, manav ve sanayicilerin depolarına girdiğini belirten Akça, “Kağıt üzerinde inceleme yapılırsa sonuçlara ulaşmak zorlaşır. Depolarda ne kadar stok var, hangi firmanın deposunda ne kadar fındık bulunuyor, farklı bir yerde deposu var mı? Bunların tamamının incelenmesi gerekiyor” dedi.

Akça, incelemenin yalnızca işletmelerin ticari faaliyet gösterdiği adreslerde yapılmasının yeterli olmayacağını belirterek, firmaların farklı lokasyonlardaki depolarının da kapsamlı biçimde kontrol edilmesi gerektiğini söyledi.

“İhracat fiyatları resmi kayıtlarda”

İhracat fiyatlarının resmi kayıtlardan takip edilebileceğini ifade eden Akça, ihracatçıların yurt dışına gerçekleştirdiği satışlara ilişkin verilere ihracatçı birlikleri, borsalar ve kamu kayıtları üzerinden ulaşılabileceğini söyledi.

Akça, ihracat işlemlerinde ürün karşılığında döviz girdisi bulunduğuna dikkat çekerek, “İhracatçının yurt dışına fındığı kaç liraya ihraç ettiğini biliyorsunuz. Bunlar devletin resmi kayıtlarında var. Dolayısıyla buradan başlanarak inceleme yapılmasının çok daha doğru olduğunu düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

“İlk büyük ihracatçılar incelenmeli”

İncelemenin öncelikle yüksek miktarda fındık ihracatı gerçekleştiren firmalar üzerinden yürütülmesinin daha hızlı sonuç verebileceğini belirten Akça, özellikle Ferrero ve Türkiye’nin önde gelen ihracatçı firmalarının mercek altına alınmasını önerdi.

Akça, “Ferrero’nun veya ilk 100’de, ilk 500’de yer alan ihracatçı firmaların denetime alınması halinde diğer sonuçlara ulaşmak çok daha kolay olacaktır. Türkiye’de en fazla 10-12 firmanın çok detaylı incelenmesiyle problemin nereden kaynaklandığı analiz edilebilir” dedi.

“TMO fiyatının altında oluşan piyasa sorgulanmalı”

Serbest piyasadaki incelemenin fiyatlar üzerinde etkisinin olup olmayacağı konusunda da değerlendirmede bulunan Akça, TMO’nun 250 liralık alım fiyatının altında oluşan piyasa fiyatlarının sorgulanması gerektiğini söyledi.

Akça, “Hükümet 250 lira Levant kalite için fiyat açıklıyor. Bu taban fiyat, yani en düşük olması gereken fiyat. Ancak taban fiyat olarak açıklanan fiyatın bile neredeyse yüzde 30-40 altında bir fiyat oluşuyor. Dolayısıyla burada olaya müdahale edilmesi ve bunun nedeninin sorulması lazım” ifadelerini kullandı.

Veysel Ağdar-Ekonomim

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Hollanda Başbakanı Rob Jetten, Avusturya Başbakanı Christian Stocker ve Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo, Politico'da yayımlanan ortak makalelerinde mali kısıtlamaların arttığı bir dönemde yeni önceliklerin mevcut harcamalara eklenerek finanse edilemeyeceğini vurguladı.

Güvenlik ve inovasyona daha fazla kaynak çağrısı

Beş ülke, güvenlik, savunma, rekabet gücü ve inovasyona daha fazla kaynak ayrılması için mevcut harcamalarda önceliklendirmeye gidilmesini talep etti. Komisyonun teklifinin ekonomik ve siyasi gerçeklerle uyuşmadığını savunan ülkeler, toplam tutarın birkaç yüz milyar euro azaltılması gerektiğini kaydetti.

Üye devletlerin kamu maliyelerini kontrol altında tutmak için zorlu kararlar aldığına işaret edilen ortak makalede, AB'nin de benzer bir mali disiplin izlemesi gerektiği ifade edildi. AB kurumlarında personel artışına karşı çıkılırken, sağlanacak tasarrufların güvenlik ve ekonomik gücü destekleyen alanlara aktarılması çağrısı yapıldı.

Ortak borçlanmaya da karşı çıktılar

Beş ülke, yeni harcamaların AB düzeyinde ortak borçlanmayla karşılanmasına da karşı çıktı. Covid-19 salgını sonrasında oluşturulan kurtarma fonu için alınan borçların geri ödemelerinin 2028-2034 döneminde 170 milyar euroluk maliyet yaratacağına dikkat çekildi.

Borçların geri ödemesinin ertelenmesinin sorunu çözmeyeceği görüşünü paylaşan ülkeler, yeni ortak borç yerine mevcut kaynakların yeniden önceliklendirilmesini savundu.

Almanya, Danimarka, Hollanda, Avusturya ve Finlandiya birlikte AB bütçesinin yüzde 40'ını finanse ederken, AB ülkelerinin Ukrayna'ya sağladığı ikili desteğin de yüzde 70'ini karşılıyor. Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesi gerektiği vurgulanırken, diğer üye devletlere daha fazla sorumluluk üstlenme çağrısı yapıldı.

Yeni bütçe için oy birliği gerekiyor

AB'nin uzun vadeli bütçesi yedi yıllık dönemler için hazırlanıyor. Komisyonun 2028-2034 dönemine yönelik 2 trilyon euroluk teklifi; güvenlik ve savunma, rekabet gücü, göç, enerji ve iklim dayanıklılığı gibi alanlara daha fazla kaynak ayrılmasını öngörüyor.

Yeni mali çerçevenin 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosunun onayının yanı sıra üye ülkelerin AB Konseyinde oy birliğiyle anlaşması gerekiyor.

AA

Yeni modeller siyah, gümüş, buzul ve bordo renk seçenekleriyle satışa sunulurken, farklı depolama kapasiteleri tercih edilebiliyor.

iPhone 18 Pro fiyatları

iPhone 18 Pro’nun 256 GB modeli 137 bin 999 TL, 512 GB modeli 154 bin 999 TL, 1 TB modeli 188 bin 999 TL, 2 TB modeli ise 243 bin 999 TL’den satışa çıktı.

iPhone 18 Pro Max’te ise fiyatlar 149 bin 999 TL’den başlıyor. Modelin 512 GB versiyonu 166 bin 999 TL, 1 TB versiyonu 200 bin 999 TL, 2 TB versiyonu ise 255 bin 999 TL fiyat etiketine sahip.

Değişken diyaframlı kamera

iPhone 18 Pro serisinin öne çıkan yeniliklerinden biri 48 megapiksel çözünürlüğündeki değişken diyaframlı ana kamera oldu. Altı fiziksel kanattan oluşan sistem, ortamdaki ışık ve alan derinliğine göre diyafram açıklığını otomatik olarak ayarlayabiliyor.

Kullanıcılar diyaframın yanı sıra enstantane ve beyaz dengesi gibi kamera ayarlarını manuel olarak da değiştirebilecek.

A20 Pro işlemciyle geliyor

Yeni iPhone 18 Pro serisi, 2 nanometre üretim süreciyle geliştirilen A20 Pro işlemciden güç alıyor. Apple’ın paylaştığı verilere göre işlemci, önceki nesle kıyasla yüzde 50 daha yüksek bellek bant genişliği sunuyor. Yedi çekirdekli grafik biriminin performansının ise yüzde 40’a kadar arttığı belirtiliyor.

Telefonlarda kullanılan yeni nesil buhar odalı soğutma sisteminin yüzey alanı da önceki modele göre üç kat büyütüldü.

Seride Wi-Fi 7, Bluetooth 6 ve Thread desteğinin yanı sıra Apple tarafından geliştirilen C2 hücresel modem bulunuyor.

Pro Max’te 45 saate kadar video oynatma

Apple’ın verilerine göre yalnızca eSIM kullanan iPhone 18 Pro, 36 saate kadar video oynatma süresi sunarken, bu süre iPhone 18 Pro Max’te 45 saate çıkıyor.

iPhone 18 Pro’nun kablolu bağlantıyla yaklaşık 15 dakikada, kablosuz şarjla ise yaklaşık 30 dakikada yüzde 50 şarj seviyesine ulaşabildiği belirtiliyor.

iOS 27 işletim sistemiyle gelen modeller, Apple Intelligence destekli yeni Siri yapay zeka özelliklerini de kullanabilecek.

iPhone Duo ekimde Türkiye’de

Apple’ın ilk katlanabilir telefonu iPhone Duo için de Türkiye takvimi belli oldu. Cihaz 16 Ekim’de ön siparişe açılacak, 23 Ekim’de ise satışa sunulacak.

Dünya

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında 2 Aralık 2025 tarihinde toplanan Finansal İstikrar Komitesi’nde (FİK) söz konusu hususların gündeme alındığı ve SPK tarafından alınabilecek makroihtiyati tedbirler konusunda tavsiye kararı verildiği aktarıldı.

Bu kararın ardından 3 Aralık 2025 tarihinde SPK bünyesinde Çalışma Grubu oluşturularak çalışmalara başlandığı bildirildi.

Nitelikli yatırımcı şartı değiştirildi

SPK, alınan tedbirler kapsamında ilk olarak 18 Aralık 2025 tarihinde nitelikli yatırımcı şartlarında aranan 1 milyon TL olan finansal varlıklar toplamı tutarının 10 milyon TL olarak güncellenmesine karar verdi.

Rehber Taslağı ile ilgili olarak 15 Aralık 2025 tarihli yazılarla Borsa İstanbul A.Ş. ve İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.’den (Takasbank) görüş ve değerlendirmeler talep edildiği belirtildi.

Her iki kurumla toplantılar da yapılarak gelen görüşlerin detaylı şekilde değerlendirildiği, revize edilen Rehber Taslağı’nın 28 Ocak 2026 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı’na sunulduğu ifade edildi. Bakanlık tarafından 11 Şubat 2026 tarihinde Taslağa ilişkin sektör görüşleri alındıktan sonra Taslağın yürürlüğe alınmasının bildirildiği kaydedildi.

Tüm bu ön hazırlıkların ardından Rehber Taslağı’nın 13 Şubat 2026 tarihli yazıyla Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği’ne (TSPB) gönderilerek tüm sektörün görüşüne açıldığı belirtildi. Ayrıca 18 Şubat 2026 tarihinde Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.’den (MKK) Rehber ile ilgili görüş talep edildiği bildirildi.

TEFAS için ortak çalışma yapıldı

Açıklamaya göre süreç içerisinde TSPB ve Takasbank tarafından Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nun (TEFAS) işleyişine ilişkin çeşitli konularda değişiklik yapılması talep edildi.

Özellikle TEFAS Uygulama Esaslarının mevcut netleştirme, takas ve alacak dağıtım esaslarının, Rehber’in yayımlanmasından önce kapsamlı şekilde değiştirilmesi istendi.

Bu kapsamda TEFAS’ın takas yapısına ilişkin TSPB ile Takasbank tarafından ortak bir çalışma yapılmasına ve çalışmanın SPK’ya sunulmasına karar verildi.

SPK Başkanlığı’nda Mayıs 2026’da yaşanan değişimin ardından da çalışmaları devam eden Rehber Taslağı’nın hazırlıklarının aralıksız sürdüğü belirtildi.

TEFAS Uygulama Esaslarının 17 Haziran 2026 tarihinde SPK tarafından onaylandığı ve 20 Temmuz 2026 tarihinde Takasbank tarafından uygulamaya alındığı bildirildi.

GYF ve GSYF değerlemesinde değişiklik

Açıklamada ayrıca yatırım fonu portföylerine dahil edilen Borsa’da işlem gören GYF ve/veya GSYF katılma paylarının, fon portföyünde Borsa fiyatı yerine net aktif değer ile değerlenmesi uygulamasına 23 Temmuz 2026 tarihli SPK kararıyla 31 Temmuz 2026 tarihinden sonra geçildiği belirtildi.

SPK, bu düzenleme ile bazı fonların net aktif değeri üzerinde değerleme yapmasının engellendiğini ve söz konusu fonların değerinin fiktif olarak hesaplanmasına izin verilmediğini bildirdi. Bu düzenlemenin de Rehber’i tamamlayan bir düzenleme olarak hayata geçirildiği ifade edildi.

Temmuz ayında yürürlüğe giren bu iki önemli düzenlemenin ardından Ağustos ayında Borsa İstanbul, Takasbank ve MKK ile yoğun toplantılar yapılarak Rehber’in son şeklinin değerlendirildiği aktarıldı.

Rehber 28 Ağustos’ta kamuya duyuruldu

SPK, Borsa İstanbul, Takasbank, MKK, TSPB, ilgili kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör temsilcileri ile yerli ve yabancı yatırımcıların görüş ve değerlendirmeleri dikkate alınarak yürütülen çalışmaların sonuçlandırıldığını ve Rehber’in 28 Ağustos 2026 tarihinde kamuya duyurulduğunu bildirdi.

Açıklamada, nihai olarak Rehber’in yatırım fonu sektöründe, özellikle para piyasası fonları ile hisse senedi serbest fonların, ilişkili taraflar arasında teminatsız borçlanma ve Borsa’da olağandışı fiyat hareketleri yoluyla oluşturdukları sistemik riskin finansal istikrara etkisini önlemek amacıyla hayata geçirildiği belirtildi.

SPK, düzenlemenin yatırımcı tasarrufunu korumaya ve güveni sağlamaya, fonlar üzerinden manipülasyon imkanının sınırlandırılmasına ve şeffaflığın artırılmasına yönelik düzenlemeler içerdiğini bildirdi.

Rehber’e uyum için uygun geçiş süreleri verildiği belirtilen açıklamada, Rehber sonrası yaşanan gelişmelerin her bir PYŞ bazında ve sektör genelinde SPK tarafından titizlikle takip edilmeye devam edileceği ifade edildi.

Ekonomim

Buna göre, bankacılık sektörünün toplam mevduatı 11 Eylül ile biten haftada yüzde 0,73 artarak 33 trilyon 215 milyar 882 milyon 546 bin liradan 33 trilyon 456 milyar 915 milyon 974 bin liraya çıktı.

Aynı dönemde bankalardaki Türk lirası cinsi mevduat yüzde 2,02 artarak 18 trilyon 310 milyar 52 milyon 954 bin lira, yabancı para (YP) cinsinden mevduat yüzde 0,28 yükselişle 11 trilyon 23 milyar 414 milyon 690 bin lira oldu.

Bankalarda bulunan toplam YP mevduatı geçen hafta 267 milyar 480 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken, bu tutarın 228 milyar 81 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı.

Yurt içi yerleşiklerin toplam YP mevduatında parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında, 11 Eylül itibarıyla 1 milyar 802 milyon dolarlık artış görüldü.

Yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri arttı

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 0,63 artışla 6 trilyon 964 milyar 951 milyon 74 bin liraya yükseldi.

Söz konusu kredilerin 833 milyar 152 milyon 530 bin lirası konut, 41 milyar 442 milyon 796 bin lirası taşıt, 2 trilyon 593 milyar 171 milyon 141 bin lirası ihtiyaç kredileri, 3 trilyon 497 milyar 184 milyon 607 bin lirası ise bireysel kredi kartlarından oluştu.

Bankacılık sektörünün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası dahil toplam kredi hacmi de 11 Eylül ile biten haftada 136 milyar 477 milyon 766 bin lira artarak 27 trilyon 373 milyar 80 milyon 485 bin liradan 27 trilyon 509 milyar 558 milyon 251 bin liraya yükseldi.

Ekonomim

Bu artışlarla yine eylül ayı itibariyle benzinde ve motorindeki fiyat artışının Ocak-Eylül dönemi enflasyonuna doğrudan katkısının 1,69, ikincil fiyatlarla birlikte katkısının yüzde 7,6 olduğunu hesapladı.

Yıl sonuna kadar ÖTV sıfırlanabilir

Bu seviyelerin özellikle fiyatlama davranışlarını bozma ve ikincil fiyat artışlarına geçişin hızlanmasıyla sürdürülemez olduğunu belirten Yılmaz, bütçeye getireceği ilave yüklere katlanılarak önlem alınması gerektiğini belirtti. Yılmaz; yıl sonuna kadar ÖTV’nin sıfırlanmasını, tarım, sanayi gibi kullanım alanlarına göre yüzde 20 olan KDV’nin farklılaştırılarak yüzde 10’a kadar çekilmesini, dar gelirli kesimlere yönelik gıda, barınma ve eğitim sosyal destek ve yardımların artırılmasını, ve enerji maliyetleri artan reel sektörün enerji maliyetlerinin düşürülmesine yönelik bir destek mekanizması tasarlanmasını önerdi.

Enflasyon yüzde 31-32 bandına ulaşabilir

Motorin ve benzin başta olmak üzere enerji fiyatlarındaki artışların, kamu tarafından fiyatı belirlenen elektrik ve doğalgaz başta olmak üzere diğer ürünlerden de kaynaklandığını hatırlatan Hakkı Hakan Yılmaz, OVP’de belirlenen yüzde 28,4’lük tahminin üzerine çıkılarak yıl sonunda yüzde 31-32 bandında bir enflasyonun görülebileceğine işaret etti.

Akaryakıt fiyatlarındaki artışın doğrudan etkisi yanında, dolaylı etkileri ve o fiyatlama davranışlarına ve diğer mal ve hizmetlere geçiş süresinin kısalmasına işaret eden Yılmaz, “Bu yapı sürdürülebilir değil. Örneğin motorin yalnızca araç kullananların ödediği bir fiyat değildir; ekonominin neredeyse bütün üretim ve dağıtım zincirinin maliyet unsurudur. Dolayısıyla enerji fiyatlarındaki yükselişin ikincil fiyatlara geçiş süresi kısaldıkça, bugünkü zamlar yalnızca bugünün enflasyonunu değil, gelecek ayların enflasyonunu ve enflasyon beklentilerini de yukarı taşımaktadır” yorumunu yaptı.

Mehmet Kaya-Ekonomim

Kendine lider diyebilmen için; Ya yol açacaksın, ya da yoldan çekileceksin. Ancak tek adamlık iddiasında isen, güç devşirerek egonu şişirecek ve sonra da kurumunu, ülkeni batıracaksın

Dikkat ediyor musunuz, herkes siyasette tek adamlıktan şikâyet ediyor ama şikâyetçilerin çoğu da kendi şirketinde tek adam tutumunda… Gölgesinde ot dahi bitmesine izin vermeyen kurucu babalar, yönetim tepesine kurulup kararını delege etmeyen, her şeyi bilen, kadiri mutlak patronlar…

Tek adam olmak lidere ve şirkete ne sağlar? Lidere kısa süre için ikbal ama şirkete orta ve uzun vadede yıkım getirir. Her şeyi bilen tavrı, diğer yöneticilerden koşulsuz “biat” talebi, onu kibir abidesine çevirir. Ancak şirketin karar süreçleri kalitesi bozulur ve yönettiği her neyse, yıkılıverir.

HER YER “TEK ADAM”

Ekonomi gazetesi olarak ülkenin her köşesini dolaşıyoruz. Şirketlerinde; yönetişim ilkeleri üzerinden kurumsallaşma gayretinde olanlar kadar, “burada benim borum öter” tavrıyla hareket edenler var. Küçük dağları onlar yaratmış, büyüklerine de sponsormuşcasına yönetim kibriyle estirip duruyorlar.

Oysa mezarlıklar, kendilerini vazgeçilmez sananların isimleriyle doludur ve bu ‘tek adamlar’ sanki sonsuza dek hüküm süreceklermiş gibi, yerlerini alacak olanlara yetki devrinde cimri davranıyorlar. Ancak söz siyasete gelince, parti liderliğinde, kamu yönetiminde ‘tek adam’ eleştirisindeler.

2 SORU 2 CEVAP / Tek adamlığa dair…

Tek adamlık nasıl oluşur?

Kendilerine atfettikleri güçlerle egoları şişmeye başlıyor. Kazanılan başarıları da kendilerine adresliyorlar. Etrafında da kraldan çok kralcı tipler biriktiriyor ve kendilerine kutsallık atfediyorlar.

Tek adamlardan nasıl kurtulunur?

Ona kutsiyet atfetmeyerek… Hatalı kararlarını onaylamak yerine itiraz ederek. Kurumsallaşmayı hakkıyla yapmaya gayret ederek. Haysiyetli davranıp terfi adına şişkin egosunu beslemeyerek…

NOT

TEK ADAM KARARLARININ NİTELİKSİZLİĞİ FATURASIYLA YÜZLEŞİR

Tek adamlık, karar süreçlerinde hız getirse de ortak akıl üretmenin önüne geçtiği için çok fazla risk barındırır. Kendisini; “leviathan” tavrıyla “kararları sorgulanamaz” noktasına taşıyan şirket patronları, daha sonra aldıkları kararların niteliksizliği faturasıyla yüzleşmek zorunda kalacaklardır.

TEK ADAM LÛGATI

Benciliderlik: Bencil kişiliğin liderlik kurumuyla buluşması sonucu aklın vicdanın terk edilişi

Şişkin ego: Düğüne gitse damat, cenazeye gitse tabut olma saplantısında olma hali

Tek adamlık: Tüm karar süreçlerini kendine bağlamak ve etrafında herkesten biat beklemek

Büyük usta: Öncelikle ustasını geçmek ve ardından kendini geçecek çırak yetiştirmek

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Navlungo’nun kurucu ortağı ve CEO’su İsa Korkmaz, ağır gönderi lojistiğinde ciddi pazar boşlukları olduğunda dikkat çekerek, “Ülkemizdeki e-ihracatçıların büyük kısmı 0-5 kg arasındaki küçük paketlere ve ABD pazarına sıkışmış durumda. İhracat konusunda daha rekabetçi olmak adına farklı pazarları ve yeni fırsatları kovalamamız gerekiyor. Lojistiğin sürecin sonunda değil, en başında bir pazarlama silahı olarak kurgulanması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu. Korkmaz, ABD’nin Çin’e uyguladığı yaptırımların Türkiye’de birçok sektör için yeni fırsat kapıları aralayabileceğine dikkat çekerek, bu durumun e-ihracat tarafına da yansıyabileceğini kaydetti.

“İade süreçleri yeniden satış fırsatı olarak görülmeli”

Asset GLI Yönetim Kurulu Üyesi Avşar Dada, Avrupa’ya gönderilen paketlerde ortalama yüzde 38, Amerika’da ise yüzde 27-28 arasında iade oranlarının bulunduğuna dikkat çekerek, “Yani her 10 paketten yaklaşık 4’ü iade ediliyor. İade süreçlerini bir kayıp değil, ‘yeniden satış’ fırsatı olarak görmeliyiz. Örneğin Berlin’de iade edilen bir ürünün doğru lojistik partneri ve dijital stok yönetimi sayesinde depoda okutulup Sırbistan’daki başka bir müşteriye daha iyi fiyattan satabiliriz” ifadelerini kullandı.

Almanya’ya gönderilen paketlerde sadece navlun fiyatlarına odaklanılmaması gerektiğine vurgu yapan Dada, “Öncelikle ürün kategorisi, hedef müşteri segmenti eve teslimat ve tüketici alışkanlıklarının da göz önünde bulundurulması gerekiyor” şeklinde konuştu.

Yanlış lojistik seçimleri mağaza kapanmasına neden olabilir

Lojistiğin sadece bir maliyet kalemi değil, operasyonel bir yönetim süreci olduğunu ifade eden Korkmaz, ihracatçıların kendi depolarını açmaya çalışmasının veya uygunsuz depoları kullanmasının maliyetleri katladığını söyledi. İsa Korkmaz, online pazaryerlerinin hizmet kalitesi ve teslimat hızı konusunda bazı olumsuzluklar oluşturabileceğini, yanlış lojistik seçimlerinin ise mağazaların kapanmasına yol açabileceğine dikkat çekti.

Barış Sedef-Evrim Küçük-Ekonomim

Petrol fiyatlarının yaklaşık yüzde 1 değer kaybetmesi ve doların son dönemdeki yüksek seviyelerinden uzaklaşması altın fiyatlarını destekledi. Doların zayıflaması, dolar üzerinden fiyatlanan altını diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için daha cazip hale getiriyor.

Petrol fiyatlarındaki düşüş altını nasıl etkiliyor?

Pepperstone Araştırma Stratejisti Ahmad Assiri, petrol ile altın arasındaki ilişkinin önümüzdeki dönemde farklı bir görünüm kazanabileceğine dikkat çekti.

Assiri, petrol fiyatlarında sert bir düşüş yaşanmasının enflasyon ve faiz artışı beklentilerini aşağı çekebileceğini belirtti. Buna karşılık, jeopolitik gerilimin daha da tırmanmasının küresel ekonomi üzerindeki baskıyı artırarak resesyon riskini yükseltebileceğini ifade etti.

Mali disiplinin zayıflaması ve yüksek bütçe açıklarının faiz beklentilerinin önüne geçmesi halinde ise yüksek tahvil getirileriyle birlikte zayıf doların altın fiyatlarına destek verebileceği değerlendiriliyor.

Fed'in faiz kararı sonrası altın piyasası

ABD Merkez Bankası'nın (Fed) çarşamba günü faiz oranlarını artırması ve önümüzdeki aylarda yeni artışların gelebileceğine yönelik sinyal vermesi, altın piyasasının odağındaki başlıklardan biri oldu.

Faizlerin yüksek seyretmesi, faiz getirisi bulunmayan altının yatırımcılar açısından cazibesini azaltarak fiyatlar üzerinde baskı oluşturabiliyor.

Buna rağmen Goldman Sachs, Fed'in faiz artışına karşın 2027 sonu altın fiyatı tahminini 5.400 dolar seviyesinde tuttu. Banka, daha sıkı para politikasının altın rallisinin hızını kesebileceğini ancak yükseliş eğilimini tamamen sona erdirmesinin beklenmediğini belirtti.

Gözler İngiltere ve Japonya merkez bankalarında

Altın fiyatlarının yönü açısından küresel merkez bankalarının para politikaları da yakından izleniyor.

İngiltere Merkez Bankası (BoE), perşembe günü politika faizini sabit tutarken ilerleyen dönemde faiz artışına ihtiyaç duyulabileceği mesajını verdi.

Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) ise cuma günü politika faizini 31 yılın en yüksek seviyesine çıkarması ve enflasyon risklerine karşı ilave adımlar atabileceğine ilişkin sinyal vermesi bekleniyor.

Yüksek faiz altının önündeki önemli risklerden biri

Ahmad Assiri, mevcut yüksek faiz ortamının altının kısa vadeli yükseliş potansiyelini sınırladığını söyledi.

Bununla birlikte tahvil getirilerindeki yükselişin temel nedeninin faiz artışı beklentilerinden ziyade mali güvenin zayıflaması, savaş harcamalarının artması ve bütçe açıklarının genişlemesi olması halinde altın için farklı bir tablo oluşabileceğine işaret etti.

Bu durumda tahvil getirilerinin yükselmesiyle eş zamanlı olarak doların zayıflaması, değerli metal fiyatlarını destekleyen bir ortam yaratabilir.

Gümüş, platin ve paladyum da yükseldi

Değerli metallerin diğer üyelerinde de pozitif seyir görüldü.

Spot gümüş yüzde 0,7 artışla 65,61 dolara yükselirken haftalık bazda da kazanıma yöneldi.

Platin yüzde 1 yükselişle 1.785,80 dolara çıkarken paladyum yüzde 0,2 artışla 1.294,41 dolar seviyesine ulaştı.

Ekonomim

NTV'de yer alan habere göre motorinin litre fiyatında yarından itibaren geçerli olmak üzere 4,09 lira indirim yapılması bekleniyor.

Motorin fiyatları, son dönemdeki artışların ardından litre başına 100 liranın üzerine çıkmıştı. Beklenen indirimle birlikte fiyatlarda yeniden 100 lira seviyesinin altına dönüş öngörülüyor.

İndirimin ardından motorinin litre fiyatı ne kadar olacak?

İndirimin pompaya yansımasıyla birlikte motorinin litre fiyatının bazı illerde şu seviyelere gerilemesi bekleniyor:

İstanbul: 96,31 TL
Ankara: 97,41 TL
İzmir: 97,71 TL
Doğu illeri: 99,11 TL

Akaryakıt fiyatlarında güncel seviyeler, petrol fiyatları ve döviz kurundaki hareketlerin yanı sıra vergi düzenlemelerine bağlı olarak değişebiliyor.

Ekonomim

Rapora göre, 2026 yılının ocak-ağustos döneminde bankalara 516 bin keşideciye ait 9,8 milyon adet çek ibraz edildi. Bu çeklerin toplam tutarı 7 trilyon 483 milyar TL olarak gerçekleşti.

Geçen yılın aynı dönemine göre tekilleştirilmiş keşideci sayısı yüzde 2,2, çek adedi ise yüzde 1 azalırken, ibraz edilen çeklerin toplam tutarı yüzde 23 arttı.

Karşılıksız çek tutarı 233 milyar TL oldu

Yılın ilk sekiz ayında bankalara ibraz edildiği anda karşılıksız çıkan 29 bin 691 keşideciye ait 223 bin 912 çekin toplam tutarı 233 milyar TL olarak kaydedildi.

Karşılıksız işlemi yapılan çeklerin bir bölümü ise daha sonra ödendi. Bu kapsamda 13 bin 872 keşideciye ait 30 bin 826 çek için toplam 27 milyar TL ödeme gerçekleştirildi.

Karşılıksız çeklerin oranı yükseldi

Karşılıksız işlemi yapılan çek tutarının bankalara ibraz edilen toplam çeklere oranı geçen yıla göre arttı.

Ağustos ayında karşılıksız işlemi yapılan çeklerin ibraz edilen çeklere oranı tutar bazında yüzde 3,4, adet bazında ise yüzde 2,6 olarak gerçekleşti.

İstanbul ilk sırada

Ocak-ağustos döneminde karşılıksız işlemi yapılan çek tutarının en yüksek olduğu il İstanbul oldu. İstanbul'u sırasıyla Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa takip etti.

Dünya

Navlungo’nun kurucu ortağı ve CEO’su İsa Korkmaz, ağır gönderi lojistiğinde ciddi pazar boşlukları olduğunda dikkat çekerek, “Ülkemizdeki e-ihracatçıların büyük kısmı 0-5 kg arasındaki küçük paketlere ve ABD pazarına sıkışmış durumda. İhracat konusunda daha rekabetçi olmak adına farklı pazarları ve yeni fırsatları kovalamamız gerekiyor. Lojistiğin sürecin sonunda değil, en başında bir pazarlama silahı olarak kurgulanması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu. Korkmaz, ABD’nin Çin’e uyguladığı yaptırımların Türkiye’de birçok sektör için yeni fırsat kapıları aralayabileceğine dikkat çekerek, bu durumun e-ihracat tarafına da yansıyabileceğini kaydetti.

“İade süreçleri yeniden satış fırsatı olarak görülmeli”

Asset GLI Yönetim Kurulu Üyesi Avşar Dada, Avrupa’ya gönderilen paketlerde ortalama yüzde 38, Amerika’da ise yüzde 27-28 arasında iade oranlarının bulunduğuna dikkat çekerek, “Yani her 10 paketten yaklaşık 4’ü iade ediliyor. İade süreçlerini bir kayıp değil, ‘yeniden satış’ fırsatı olarak görmeliyiz. Örneğin Berlin’de iade edilen bir ürünün doğru lojistik partneri ve dijital stok yönetimi sayesinde depoda okutulup Sırbistan’daki başka bir müşteriye daha iyi fiyattan satabiliriz” ifadelerini kullandı.

Almanya’ya gönderilen paketlerde sadece navlun fiyatlarına odaklanılmaması gerektiğine vurgu yapan Dada, “Öncelikle ürün kategorisi, hedef müşteri segmenti eve teslimat ve tüketici alışkanlıklarının da göz önünde bulundurulması gerekiyor” şeklinde konuştu.

Yanlış lojistik seçimleri mağaza kapanmasına neden olabilir

Lojistiğin sadece bir maliyet kalemi değil, operasyonel bir yönetim süreci olduğunu ifade eden Korkmaz, ihracatçıların kendi depolarını açmaya çalışmasının veya uygunsuz depoları kullanmasının maliyetleri katladığını söyledi. İsa Korkmaz, online pazaryerlerinin hizmet kalitesi ve teslimat hızı konusunda bazı olumsuzluklar oluşturabileceğini, yanlış lojistik seçimlerinin ise mağazaların kapanmasına yol açabileceğine dikkat çekti.

Sayı : 62030549-120[mük80-2020/478]-1474924 19.12.2023

Konu : Limited şirket hisselerinin elden çıkarılmasından doğan gelirin beyanında elden çıkarma tarihinin esas alınacağı İlgi : 07/04/2020 tarih ve 1198646 sayılı özelge talep formu.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, 13/4/2018 tarihinde tamamını 15.000,00 TL’ye satın aldığınız ………….. Limited Şirketi hisselerini 14/1/2019 tarihinde 3.950.000,00 TL bedelle …………. Anonim Şirketine devrettiğiniz, söz konusu devir bedelinin 1.400.000,00 TL’sini devir esnasında, 1.400.000,00 TL’sini 1/4/2019 tarihinde, kalan 1.150.000,00 TL’lik kısmını ise 31/3/2020 tarihinde tahsil ettiğiniz belirtilerek, söz konusu hisselerin satışından doğan kazancınızın hangi dönemde beyan edileceği hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edildiği anlaşılmış olup Başkanlığımız görüşüne aşağıda yer verilmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinde;

“Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazançlarıdır.

…

4.Ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar.

…

Bu maddede geçen “elden çıkarma” deyimi, yukarıda yazılı mal ve hakların satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade eder.

…

Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plakaların elden çıkarılmasından doğan kazançların tamamı ile bir takvim yılında elde edilen değer artışı kazancının, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlananlar hariç, 6.000 (323 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1/1/2023’den itibaren 55.000 TL.)Yeni Türk Lirası gelir vergisinden müstesnadır.”

hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun “Safi Değer Artışı” başlıklı mükerrer 81 inci maddesinde ise;

“Değer artışında safi kazanç, elden çıkarma karşılığında alınan para ve ayınlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen her türlü menfaatlerin tutarından, elden çıkarılan mal ve hakların maliyet bedelleri ile elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin ve ödenen vergi ve harçların indirilmesi suretiyle bulunur. Hâsılatın ayın ve menfaat olarak sağlanan kısmının tutarı Vergi Usul Kanununun değerleme ile ilgili hükümlerine göre tayin ve tespit olunur.

…

Mal ve hakların elden çıkarılmasında iktisap bedeli, elden çıkarılan mal ve hakların, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Devlet İstatistik Enstitüsünce belirlenen toptan eşya fiyat endeksindeki artış oranında artırılarak tespit edilir. Şu kadar ki, bu endekslemenin yapılabilmesi için artış oranının % 10 veya üzerinde olması şarttır.”

hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 5479 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesine 1/1/2006 tarihinden geçerli olmak üzere eklenen fıkrada, vergi kanunlarında yer alan “toptan eşya fiyatları genel endeksi” ibaresinin “üretici fiyatları genel endeksi” ve “TEFE” ibaresinin “ÜFE” olarak uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Bu hükümler çerçevesinde, sahip olduğunuz limited şirket hisselerinin devri karşılığında elde edeceğiniz kazancın, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendine göre değer artışı kazancı olarak vergilendirilmesi gerekmekte olup, söz konusu hisselerin devir tarihi itibarıyla gelir elde edilmiş sayılacağından, hisse satışından doğan kazancınızın beyanında, hisse bedellerini tahsil ettiğiniz tarihlerin değil, devir tarihi olan 14/1/2019 tarihinin esas alınması gerekmektedir.

Buna göre, limited şirket hisselerinin devrinden doğan söz konusu değer artışı kazancının ilgili yıla ilişkin istisna tutarını (2019 yılı için 14.800 TL.) aşan kısmının, 2019 takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmekte olup vergiye tabi değer artışı kazancınızın hesaplanmasında mükerrer 81 inci maddenin endekslemeye ilişkin hükümlerinin de dikkate alınacağı tabiidir.

İş ilişkisinde işçi, iş görme edimini yerine getirmekle yükümlü olurken, işveren ise ücret ödemekler yükümlüdür. Dolayısıyla ücret, işçinin iş görme edimi karşılığında işveren tarafından ödenen temel alacaklarından biridir.

Bordro ise ücretin ödenmesine ilişkin temel belgelerden biridir. Türk Dil Kurumu tarafından bordro, çalışanların bir aylık hizmet bedelini, vergi matrahını ve kesintileri ile aylık net ücretini gösteren cetvel olarak tanımlanmaktadır.

Diğer bir ifadeyle bordro, işçi ve işveren arasında imzalanan sözleşmeye istinaden belirli bir dönemi kapsamak üzere çalışana ödenmesi gereken ücret bedeli ve bu ücret üzerinden yapılan yasal ve özel kesintilerin gösterildiği belgedir.

Bordroya ilişkin hükümler ile bordroda bulunması gereken bilgiler çeşitli kanunlarda düzenlenmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu uyarınca, işveren iş yerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya iş yerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır. Bu doğrultuda bordroda, ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem ile fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit eklemeler tutarının ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterilmesi esastır.

Sosyal güvenlik mevzuatında ise işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumu’na, Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MUHSGK) ile yapılan bildirimleri doğrulayıcı nitelikte belgeleri düzenlemesi ve muhafaza etmesi gereklidir.

Bu bağlamda, işverenler tarafından ibraz edilen aylık ücret tediye bordrosunda; iş yerinin sicil numarası, bordronun ilişkin olduğu ay, sigortalının adı, soyadı, sigortalının sosyal güvenlik sicil numarası, ücret ödenen gün sayısı, sigortalının ücreti, ödenen ücret tutarı ve ücretin alındığına dair sigortalının imzasının bulunması zorunludur.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında ücret bordrosunda ticaret sicil numarası, MERSİS, ticaret unvanı, işletmenin merkez adresi ve internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabi ise tescil edilmiş internet sitesine yer verilmesi uygun olacaktır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda, işverenlerin her ay ödedikleri ücretler için ücret bordrosu tutma yükümlülüğünü hüküm altına alınmıştır. Ücret bordrolarına aşağıdaki bilgilerin yer alması ise zorunludur:

- Bordronun baş kısmında hangi aya ait olduğu,

- Çalışanın soyadı, adı; ücretin alındığına dair imzası veya mührü,

- Varsa vergi karnesinin tarih ve numarası,

- Birim ücreti (Aylık, haftalık, gündelik, saat veya parça başı ücreti),

- Çalışma süresi veya ücretin ilgili olduğu süre,

- Ücret üzerinden hesaplanan vergilerin tutarı.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, işverenlerin, ücretlerden yaptıkları vergi tevkifatını, ücret bordrosunda göstermeleri zorunludur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında, her ücret ödenmesinde işçiye, bir hesap özeti verilmeli, hesap özetinde kesintilerin miktarı ve sebebi de gösterilmelidir.

Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelik’e göre, Türkiye genelinde en az üç çalışanı bulunan işverenler; işçi, gazeteci ve gemi adamlarına yapılacak ücret, prim, ikramiye ve benzeri ödemelerin kanuni kesintiler sonrası net tutarını banka aracılığıyla ödemekle yükümlüdür.

Nihayetinde, ücret bordrosunun düzenlenmesi, şekil şartlarına uyulması ve işçiye verilmesi yalnızca idari bir işlem olarak değerlendirilmemelidir. Bordronun ücretin, ek ödemelerin, yasal ve özel kesintilerin, çalışma süresinin ve ödeme döneminin ispatı bakımından temel belgelerden biri olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle işverenlerin bordroda yer alması gereken bilgileri eksiksiz göstermesi, bordro kayıtları ile banka ödemeleri ve SGK bildirimleri arasında uyum sağlaması, olası denetim ve uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlayacaktır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 1, 3, 4, 37, 123 üncü ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun

5 ve 19’ uncu maddelerine ilişkin hükümlere yer verildikten sonra Ülkemiz ile Fildişi Sahili Cumhuriyeti arasında yürürlükte olan bir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunmadığından Fildişi Sahili Cumhuriyetinden elde ettiğiniz gelirin iç mevzuat hükümlerimize göre vergilendirilmesi gerekmektedir.

Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; Fildişi Sahili Cumhuriyetinde bulunan gayrimenkulünüzü airbnb üzerinden kısa süreli kiraya vermeniz sonucu elde ettiğiniz kazancın ticari kazanç olarak değerlendirilerek 193 sayılı Kanunun ticari kazançlara ilişkin hükümlerine göre vergilendirilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, ikametgahınızın Türkiye'de bulunması nedeniyle tam mükellefiyet esasına göre vergilendirilerek yurt içinde ve yurt dışında elde ettiğiniz kazancın tamamının Türkiye'de beyan edilmesi gerekmekte olup yurt dışında şahsi gelir vergisi ödemeniz halinde ödemiş olduğunuz bu vergileri, ödendiğini Kanunda belirtilen şekilde tevsik etmeniz şartıyla, beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edebilmeniz mümkün bulunmaktadır.

KATMA DEĞER VERGİSİ (KDV) KANUNU YÖNÜNDEN

3065 sayılı KDV Kanununun 1/1, 6/b, KDV maddeleri, KDV Genel Uygulama Tebliğinin (I/A-6.) bölümü ile 60 No.lu KDV Sirkülerinin (1.1.1.) bölümünde; "KDV Kanununun 1 ve 6 ncı maddelerine göre, yurtdışında gerçekleşen mal teslimleri ile yurt dışında ifa edilip yine yurtdışında yararlanılan hizmetler KDV'nin konusuna girmemektedir. Türkiye'de yapılmayan işlemin bedeli üzerinden KDV

hesaplanması veya böyle bir işlemin Kanundaki herhangi bir istisna hükmü ile ilişkilendirilmesi söz konusu değildir." açıklaması yer almaktadır.

Buna göre, Fildişi Sahili Cumhuriyetinde yer alan gayrimenkulünüzü Airbnb üzerinden kiraya verme hizmeti yurt dışında verildiğinden ve hizmetten yurt dışında faydalanıldığından KDV'nin konusuna girmemektedir.

Açıklamasına yer verilmiştir.

Bilgilerinize sunarız.

Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 2025 yılı istatistiklerine göre (Tablo:1), asgari ücret üzerinden primi ödenen sigortalıların aylık ortalama prim gün sayısının daha düşük kaldığını, ücret seviyesi yükseldikçe bu sayının 30 güne yaklaştığını göstermektedir. SGK’ya bildirilen tüm sigortalılar esas alındığında ise primlerin ortalama 25 gün üzerinden ödendiği, başka bir ifadeyle ayda ortalama 5 günlük eksik bildirim bulunduğu görülmektedir.

Bu veriler, eksik gün bildiriminin yalnızca teknik bir prim işlemi olmadığını, kayıt dışılıkla mücadele bakımından da yakından izlenmesi gereken bir alan olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, her eksik bildirim hukuka aykırı değildir. Çalışma ilişkisinin niteliği veya ay içindeki fiilî durum, sigortalının 30 günden az bildirilmesini haklı ve belgelendirilebilir kılabilir. Belirleyici olan, eksik günün gerçeğe uygun kodla bildirilmesi ve geçerli dayanak belgelerle desteklenmesidir.

Eksik gün bildiriminin yasal dayanağı

Eksik gün bildiriminden kaynaklanan kayıt dışılığın önlenmesi amacıyla, sosyal güvenlik mevzuatında ilk kez 4447 sayılı Kanun’la işverenlere, 1 Ocak 2000 tarihinden itibaren çalışanların ay içindeki eksik gün ve kazanç bildirimlerinin nedenlerini belgelendirme yükümlülüğü getirilmiştir. Bu yükümlülük, zaman içinde değişen mevzuat çerçevesinde günümüze kadar varlığını korumuştur.

Eksik gün bildirimi uygulamasının yasal dayanağını 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 86’ncı maddesinde yer alan düzenleme oluşturmaktadır.

Kanun’daki çerçevenin uygulamaya nasıl yansıyacağı ise Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nde somutlaştırılmıştır. Yönetmelikte, sigortalıların 30 günden az çalışmasına ilişkin nedenler, bu nedenleri kanıtlayan belgeler ve uygulamada izlenecek usuller ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir.

Hangi hallerde eksik gün bildirimi yapılabilir?

Bu düzenlemeler doğrultusunda SGK, sigortalıların 30 günden az çalışmasına dayanak oluşturabilecek durumları belirli kodlarla sınıflandırmıştır. Dolayısıyla bildirimin, somut olaya uygun eksik gün kodu seçilerek yapılması gerekir. Kabul edilen nedenler ve bunlara karşılık gelen kodlar Tablo:2’de gösterilmiştir.

Ancak doğru kodun seçilmesi tek başına yeterli değildir. Bildirimin hukuken geçerli kabul edilebilmesi için eksik çalışma nedeninin uygun belgelerle de kanıtlanması gerekmektedir.

Bu kapsamda, ay içinde 30 günden az çalışan veya eksik ücret ödenen sigortalılar bakımından aşağıdaki belgeler kabul edilmektedir:

1. a) Kurumca elektronik ortamda alınabilenler hariç kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularından veya işyeri hekimlerinden alınmış istirahatli olduğunu gösteren rapor,
2. b) Sigortalı ve işverenin imzasını taşıyan ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesi,
3. c) Sigortalıya tebliğ edilen disiplin cezası uygulamasına ilişkin belge,

ç) Gözaltına alınma ile tutukluluk hâline ilişkin belgeler,

1. d) Kısmi süreli çalışmalara ait sigortalı ve işverenin imzasını taşıyan yazılı iş sözleşmesi,
2. e) Sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtları,
3. f) Grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulduğunu veya işe ara verildiğini gösteren ilgili resmî makamlardan alınan yazı örneği,
4. g) İşe devamsızlığa ilişkin belgeler,

ğ) İş sözleşmesinin feshedildiği tarihte çalışılmadığına dair belge,

1. h) Kısa çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge,

ı) 5434 sayılı Kanun’un mülga ek 76 ve mülga geçici 192’nci maddelerine tabi olunduğunu gösterir belge,

1. i) Yarım çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge,
2. j) İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı İSG-KATİP üzerinden alınan sözleşmeler,

Yukarıda sayılanlar, eksik çalışmanın kanıtlanmasında SGK tarafından kabul edilen başlıca belgelerdir. Bu belgelerin nasıl bildirileceği, ne şekilde muhafaza edileceği ve Kuruma ne zaman sunulacağı ise ayrıca önem taşımaktadır.

Belgeler ne zaman düzenlenmeli ve SGK’ya sunulmalıdır?

Mevzuata göre eksik gün nedeninin, aylık prim ve hizmet belgesinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde ilgili kodla gösterilmesi yeterlidir. Dayanak belgeler ilgili ayda düzenlenmeli, ancak rutin olarak her ay SGK’ya gönderilmemelidir. Buna karşılık belgelerin, Kurumca talep edildiğinde süresinde ibraz edilebilmesi için işyerinde düzenli ve erişilebilir biçimde muhafaza edilmesi gerekmektedir. Bu noktada, belgelerin saklama süresi ayrı bir önem kazanmaktadır.

Eksik gün belgeleri ne kadar süreyle saklanmalıdır?

Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca işverenler ve işyeri sahipleri, işyeri defter, kayıt ve belgelerini, ilgili oldukları yılı izleyen yılbaşından itibaren 10 yıl; kamu idareleri 30 yıl; tasfiye ve iflas idaresi memurları ise görevde bulundukları süre boyunca saklamakla yükümlüdür. Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilen memurlarınca talep edilmesi hâlinde bu kayıt ve belgelerin 15 gün içinde ibraz edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla, işyeri kayıt ve belgeleri arasında yer alan ay içindeki eksik günleri kanıtlayan belgeler de belirtilen süreler boyunca muhafaza edilmelidir. Saklama ve ibraz yükümlülüğüne uyulmaması ise yalnızca belgenin geçersiz sayılmasıyla sınırlı kalmayıp sigorta primi ve idari para cezası yaptırım risklerini de beraberinde getirmektedir.

Hatalı veya belgesiz bildirimin hukuki ve mali sonuçları

Sigortalıların 30 günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgeler, Kurumca yapılan tebligata rağmen 15 gün içinde ibraz edilmezse veya belirlenen usul ve esaslara uygun düzenlenmemişse geçersiz sayılmaktadır. Böyle bir durumda, eksik bildirilen sürelere ilişkin prim belgeleri SGK tarafından re’sen düzenlenmekte ve ilgili primler gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte tahsil edilmektedir.

Bunun yanı sıra, eksik günler için düzenlenen ek prim belgeleri nedeniyle, aylık asgari ücretin iki katını aşmamak kaydıyla, her bir ek belgede kayıtlı sigortalı başına aylık asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası uygulanmaktadır.

Ayrıca, çalışanların prim gün sayılarının veya kazançlarının SGK’ya eksik bildirildiğinin tespit edilmesi, işyerinin 6661-asgari ücret desteği iptal edilmekte ve destek tutarları gecikme cezası ile gecikme zammıyla birlikte geri tahsil edilmektedir.

Sonuç olarak; eksik gün bildirimi, kayıt dışı istihdamla mücadelede önemli bir denetim aracı olup, eksik gün nedeninin gerçeğe uygun kodla bildirilmemesi ya da dayanak belgelerin usulüne uygun biçimde düzenlenerek süresinde ibraz edilememesi ek prim tahakkuku, gecikme cezası ve gecikme zammı, idari para cezası ve yararlanılan desteklerin iptali gibi sonuçlar doğurduğundan işverenlerin, eksik gün bildirimlerini fiilî çalışma durumuyla uyumlu şekilde yapmaları, dayanak belgeleri zamanında düzenleyerek yasal saklama süreleri boyunca muhafaza etmeleri hususuna dikkat etmeleri gerekmektedir.

Burada tartışılan temel konu, ge­mi işletmeciliği kazancının nerede bittiğine ilişkindir. Navlun gelirle­ri bakımından sorun bulunmamak­tadır. Konteyner kiralaması, alıkon­ma bedeli ya da limana kadar yapılan kara taşıması için ise aynı kesinlik­le konuşmak güçtür. OECD Yorumu bu gelirleri işletmeciliğe bağlı veya tali olmaları kaydıyla kapsama alsa da Türkiye konteyner hizmetleri ve iç taşımacılık konusunda Yorumdan ayrıldığını beyan etmiştir. İdarenin 2022 tarihli bir özelgesi de yabancı bir armatörün Türkiye içinde yükle­me limanına kadar yaptığı taşımayı ve deniz taşımasından bağımsız su­nulabilen elleçleme hizmetlerini 8. maddenin dışında görmüştür.

Anlaşma pratiği de tek tip değil­dir. Belçika ve Singapur anlaşma­larında konteyner kazancı 8. mad­dede ayrıca sayılmışken, 1989’dan beri uygulanan İngiltere anlaş­masında böyle bir hüküm yoktur. Üstelik bu anlaşmanın gayrimad­di hak tanımı ticari teçhizatın kul­lanım bedellerini de kapsamakta ve kaynak devlete yüzde 10’a kadar vergi alma imkânı vermektedir. Ta­şıma içermeyen bir konteyner ki­ralamasının bu madde kapsamına girmesi de oldukça tartışılabilir.

Çeviri sorunu: Ortak işletme

İngiltere anlaşmasında dikkat çe­ken husus 8. maddenin ikinci fıkra­sının Türkçesidir. Metne göre birin­ci fıkra, “bir ortaklığa, bir bağlı işlet­meye veya uluslararası işletilen bir acenteye iştirak” dolayısıyla elde edilen kazançlara da uygulanmak­tadır. İngilizce metinde “bağlı işlet­me”nin karşılığı “joint business”, ya­ni ortak işletmedir. Türk hukukunda bağlı şirket yavru şirketi anlattığın­dan, Türkçe metinle çalışan bir uy­gulamacının hükmü grup şirketine aktarılan hat gelirini de koruyan bir düzenleme gibi okuması şaşırtıcı olmaz. Ancak fıkranın hedefi, taşı­yıcıların birlikte katıldığı havuz ve alyans yapılarıdır. Gelir İdaresinin kendi Yorum çevirisinde aynı kav­ramın “ortak girişim”, Singapur an­laşmasında “ortak teşebbüs” olarak karşılanması sorunun terminolojik olduğunu göstermektedir.

Meseleyi “İngilizce metne baka­lım” diyerek kapatmak da mümkün değildir. Anlaşma İngilizce ve Türk­çe imzalanmış, iki metin eşit dere­cede geçerli sayılmış, hiçbirine üs­tünlük tanınmamıştır. Bu durumda iki metnin aynı anlamı taşıdığı kabul edilir; fark giderilemiyorsa hükmün amacına en uygun anlam aranır. Bu­radaki amaç ise yoruma pek yer bı­rakmamaktadır.

“Uluslararası işletilen acente” ifa­desi de aynı dikkati gerektirmekte­dir. Burada kastedilen Türkiye’deki hat acentesi değil, taşıyıcıların or­taklaşa işlettiği uluslararası bir or­ganizasyondur. Yerel acentenin ko­misyonu bu fıkranın konusu olma­dığı gibi, acentenin yabancı taşıyıcı için işyeri oluşturup oluşturmadı­ğının cevabı da 8. maddede değil, 5. maddede aranmalıdır.

Tartışmanın akademik bir çevi­ri meselesinden ibaret olmadığı­nı belirtmek gerekir. Türkçe metne dayanarak grup şirketine aktarılan hat gelirini 8/2 kapsamında gören yabancı taşıyıcı, bu gelirin iç mev­zuata göre ortalama emsal rejimiyle vergilendirilmesi riskiyle karşılaşa­bilir. Türkiye’deki acentenin taşıyı­cı adına fiilen sözleşme kurması ise, navlun dışında kalan gelirler bakı­mından işyeri tartışmasını da bera­berinde getirebilir. Riskin en somut olduğu yer ise ödeme yapan Türk şir­ketidir. İngiliz bir taşıyıcıya ödenen konteyner kiralama bedeli veya ta­şımadan bağımsız hizmet bedeli an­laşma korumasına girmiyorsa, ke­sinti yapmayan Türk şirketi vergi so­rumlusu sıfatıyla tarhiyat ve cezayla karşı karşıya kalabilir.

Bu nedenle İngiltere anlaşması­nın uygulandığı her işlemde iki so­ru birlikte değerlendirilmeli. Bi­rincisi, ödenen bedelin gerçekten gemi işletmeciliği kazancı olup ol­madığıdır. İkincisi, dayanılan kav­ramın anlaşmanın her iki metninde de aynı anlama gelip gelmediğidir. Yorum farkı idareyle uyuşmazlığa dönüşürse konu davada yahut kar­şılıklı anlaşma usulüyle çözülebi­lir ancak bu yola başvurmak yeri­ne sözleşmeleri ve faturaları baştan hat gelirinin sınırlarını gözeterek düzenlemek, mükellef için çok daha az maliyetli olacaktır.

DESTEK KAPSAMINA GİREN VE GİRMEYEN SİGORTALILAR

Turizm işletme belgesine sahip konaklama tesislerinde haklarında uzun vadeli sigorta kolu hükümleri uygulanan sigortalılardan dolayı yararlanılması mümkün olup;

Sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlardan,

Yabancı uyruklu sigortalılardan

Yurt yurtdışında çalışan sigortalılardan

Dolayı destekten yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.

Konuyla ilgili SGK tarafından çıkartılan 2026/21 sayılı Genelgede ise asgari ücret desteğine benzer şekilde 1, 4, 5, 6, 13, 14, 20, 24, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 47, 51, 52, 53, 54, 55 nolu belge türlerinden bildirilen sigortalılardan dolayı yararlanılacağı açıklanmıştır.

Ne var ki;

4-5-6-35-36-37-55 nolu belge türlerinin maden ocakları, kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan işlerde çalışan sigortalılara yönelik olması ve konaklama tesislerinde yer altında çalışan sigortalının bulunmaması nedeniyle

13-30-33 nolu belge türlerinin işsizlik sigortasından muaf sigortalılara yönelik olması ve konaklama tesislerinde işsizlik sigortasından muaf sigortalı çalıştırılmaması nedeniyle

14 nolu belge türünün Libya’da, 20 nolu belge türünün Almanya’da istihdam edilen sigortalılara yönelik olması ve yurtdışında istihdam edilen sigortalıların destek kapsamına girmemesi nedeniyle

28 nolu belge türünün İş Kaybı Tazminatı alanlara yönelik, 47 nolu belge türünün yarım çalışma ödeneği alanlara yönelik olması ve İŞKUR tarafından seçilebilmesi nedeniyle

51 nolu belge türün 5510/ek-15. madde kapsamındaki güvenlik korucularına yönelik olması ve kamu sektörüne ait işyerlerince seçilebilmesi nedeniyle

Söz konusu destekten yalnızca 1-24-29-31-32-34-52-53-54 nolu belge türünden bildirilen sigortalılardan dolayı yararlanılması mümkün olacaktır. Kaldı ki 28, 47 ve 51 nolu belge türünden bildirilen sigortalılardan dolayı asgari ücret desteğinden de yararlanılamaz.

DESTEKTEN YARARLANMA ŞARTLARI

1- İşyerinin özel sektör işverenlerine ait olması, (2026/21 sayılı SGK Genelgesinde mahiyet kodu 2 (devamlı) veya 4 (geçici) olarak tescil edilmiş olan işyerlerinin destekten yararlanacağı belirtilmiş olsa da esasen konaklama sektöründe faaliyet gösteren işyerleri adına 2 mahiyet kodunda devamlı nitelikteki işyeri dosyası tescil edildiğinden söz konusu destekten yalnızca SGK işyeri sicil numarasının birinci rakamı 2 olan özel sektöre ait devamlı mahiyetteki işyerlerinin yararlanmalarına izin verilmelidir.)

2- İşyerinin faaliyet alanının konaklama tesislerine yönelik olması (SGK işyeri sicil numarasının 2 ila 5. rakamlarının 55.10, 55.20, 55.30, 55.40 ve 55.90 olması)

3- Muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin yasal süresinde verilmesi,

4-Tahakkuk eden primlerin yasal süresi içinde ödenmesi,

5- İşyerinin yasal ödeme süresi geçmiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası borçlarının bulunmaması veya bulunmakla birlikte yapılandırılmış ya da taksitlendirilmiş olması,

6- 2026 yılı Mayıs ila Aralık ayları arasında çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırmadığı yönünde herhangi bir tespitin bulunmaması,

7- 2026 yılı Mayıs ila Aralık ayları arasında sigortalıların prime esas kazançlarının bildirilmediği veya eksik bildirildiği yönünde tespitin olmaması

Gerekmektedir.

Yapılan kontrol ve denetimlerde veya mahkeme kararları neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlarından alınan bilgi ve belgelerden 2026 yılı Mayıs ila Aralık ayları arasında çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırmadığı yahut sigorta primine esas kazanç tutarını eksik bildirdiği tespit edilen işyerleri yönünden turizm ücret desteğinden yararlandırılmayacak, yararlanılan destek tutarları ise gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınacaktır.

Sigortalıların 2026/Mayıs ila Aralık ayları arasında eksik bildirildiği tespit edilen prime esas kazanç tutarının her bir ay bazında brüt asgari ücretin onda birinin (3.303,00 TL) altında olması ve Kurumca işverene yapılacak ihtar üzerine on beş günlük süre içinde söz konusu eksikliğin giderilmesi halinde ise turizm ücret desteğinden usulüne uygun yararlanılmış kabul edilecektir.

DESTEK SÜRESİ

Turizm ücret desteğinden ilgili kanunda aranılan şartların sağlanmış olması kaydıyla 2026/Mayıs ila Aralık aylarına ilişkin olarak yararlanılacaktır.

YARARLANILACAK DESTEK TUTARI VE MAHSUBU

Destek kapsamına giren sigortalıların 2026/Mayıs ila Aralık ayları arasındaki prim ödeme gün sayılarının 116,67 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar kadar destekten yararlanılacaktır. Hesaplanan destek tutarı işverenin destek kapsamına giren işyerinin takip eden ay/aylardan doğan sigorta prim borçlarına mahsup edilecektir.

Örneğin 2026/Haziran ayında destekten yararlanılacak prim ödeme gün sayısının 900 gün olduğu düşünüldüğünde, işverenin 2026/Haziran ayından dolayı yararlanacağı destek tutarı 900 gün X 116,67 TL = 105.003,00 TL olacaktır.

Destekten yararlanacak işyerleri Kültür ve Turizm Bakanlığınca SGK’ya bildirilerek sisteme kaydedileceğinden destekten yararlanmak amacıyla ayrıca SGK müdürlüklerine başvuru yapılması söz konusu değildir.

Saraçhane’deki belediye binasında Meclis 2. Başkanvekili Gencay Özcan başkanlığında yapılan toplantıda, düğün ve davet salonlarında sunulan menülerin yeni fiyatları oylamaya sunuldu. Teklif Mecliste kabul edildi.

En yüksek zam buket menüye geldi

Yeni tarifede en yüksek artış oranı yüzde 31 ile buket menüde gerçekleşti. 400 lira olan buket menünün fiyatı 525 liraya yükseltildi.

Nilüfer menünün fiyatı yüzde 22 zamla 450 liradan 550 liraya, zeytinyağlı tabağının fiyatı ise yüzde 17 artışla 150 liradan 175 liraya çıktı.

Hafta içi ve hafta sonu düğün menüsü fiyatları değişti

İBB’nin düğün ve davet salonlarındaki diğer menüler için hafta içi ve hafta sonu ayrı fiyatlar belirlendi.

Erguvan menünün hafta içi fiyatı yüzde 7 artışla 750 liradan 800 liraya, hafta sonu fiyatı ise yüzde 6 zamla 900 liradan 950 liraya yükseltildi.

Mimoza menünün hafta içi fiyatı yüzde 6 zamla 900 liradan 950 liraya, hafta sonu fiyatı yüzde 5 artışla 1050 liradan 1100 liraya çıkarıldı.

Kardelen ve açelya menünün yeni fiyatları ne kadar?

Kardelen menünün hafta içi fiyatı yüzde 11 artışla 900 liradan 1000 liraya, hafta sonu fiyatı ise yüzde 10 zamla 1050 liradan 1150 liraya yükseldi.

Açelya menünün hafta içi fiyatı yüzde 5 artışla 1050 liradan 1100 liraya, hafta sonu fiyatı ise yüzde 4 zamla 1200 liradan 1250 liraya çıkarıldı.

Lale ve elit menü fiyatları da yükseldi

Yeni tarifeyle lale menünün hafta içi fiyatı yüzde 11 zamla 1125 liradan 1250 liraya, hafta sonu fiyatı yüzde 10 artışla 1275 liradan 1400 liraya çıktı.

Elit menünün hafta içi fiyatı yüzde 2 artarak 2 bin 100 liradan 2 bin 150 liraya, hafta sonu fiyatı ise yüzde 2 zamla 2 bin 400 liradan 2 bin 450 liraya yükseltildi.

İBB düğün salonlarında yeni fiyatlar ne zaman geçerli olacak?

İBB Meclisinde kabul edilen 2027 Yılı Ücret Tarifesi, 1 Ocak 2027’den itibaren geçerli olacak.

Teklifte ayrıca düğün, davet ve organizasyon salonlarında indirim uygulanmadığı belirtildi. Böylece İBB’nin işlettiği salonlarda yeni yılda uygulanacak menü fiyatları kesinleşmiş oldu.

AA

KONUŞMACI: ALİ ÇAKMAKÇI-KATKI SUNAN: SELAHATTİN İPEK MODERATÖR : ÖMER KÖKLÜCE

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.