Fenomenlerin paylaşımları tek tek incelenecek

Yunanistan vergi idaresi, influencer'ların paylaşımlarını mercek altına aldı.

Denetim ekipleri; sosyal medya gönderileri, hashtag'ler, marka etiketleri, indirim kodları ve yorumları inceleyerek beyan edilmemiş reklam anlaşmalarını tespit etmeye çalışacak. Bir ürünün sürekli paylaşılması veya aynı markayla tekrarlanan iş birlikleri de ticari faaliyet göstergesi olarak değerlendirilebilecek.

Ücretsiz ürünler de artık gelir sayılacak

Yeni uygulamaya göre yalnızca nakit ödemeler değil, reklam karşılığında ücretsiz verilen ürün ve hizmetler de vergilendirilecek.

Ücretsiz tatiller, cep telefonları, kıyafetler, kozmetik ürünleri ve benzeri tüm hediyeler ekonomik değeri olan gelir kapsamında değerlendirilecek. Bu tür ödemelerin de faturalandırılması ve vergi beyanına dahil edilmesi gerekecek. Sponsorluk gelirleri, reklam anlaşmaları, satış ortaklığı (affiliate marketing) gelirleri ile YouTube ve TikTok gibi platformlardan elde edilen kazançlar da denetim kapsamına girecek.

Sosyal medya paylaşımları delil olarak kullanılacak

Yunanistan'da alınan 1966/2026 sayılı karar doğrultusunda sosyal medya içerikleri resmî dijital delil kabul edilecek.

Vergi müfettişleri, paylaşımları banka hesapları, sözleşmeler ve e-posta kayıtlarıyla karşılaştırarak kayıt dışı gelir elde edilip edilmediğini araştıracak.

Influencer'lar işletme gibi değerlendirilecek

Yunanistan vergi mevzuatına göre influencer'lar ticari işletme statüsünde kabul ediliyor.

Bu nedenle vergi kaydı yaptırmaları, muhasebe kayıtlarını tutmaları, her gelir için fatura veya makbuz düzenlemeleri, myDATA sistemine bildirim yapmaları, gerekli durumlarda KDV hesaplamaları ve sosyal güvenlik primlerini ödemeleri gerekiyor.

Beyan etmeyenleri ağır cezalar bekliyor

Yunanistan vergi idaresi, dijital ekonomide kayıt dışılığı azaltmayı hedeflediğini açıkladı.

Yetkililer, kurallara uymayan influencer'ların yalnızca eksik vergileri ve gecikme zamlarını değil, yüksek idari para cezalarını da ödemek zorunda kalacağını belirtti.

Dünya

Erken ihbar-gözetleme uçakları

Forumon ilan edilen ve ana program dahilindeki projelerden ikisi Genel Sekreter Mark Rutte tarafından, 5 proje ise Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Shekerinska tarafından açıklandı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Airbus A330 MRTT ve Saab 10 GlobalEye havadan erken ihbar-gözetleme uçaklarının yeni üretimlerinin başladığını, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Almanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İsveç, Kanada, Letonya, Litvanya ve Romanya’nın görev aldığını duyurdu.

Yine Rutte tarafından duyurulan Avrupa’nın ABD’ye “iyilikleri”, ABD’li Northrop Grumman üretimi MQ-4C Triton insansız hava aracı (İHA) alımı ilan edildi. Bu alımda, bu uçakların yer ve komuta kontrol sistemleri Avrupalı şirketlerce üretilecek. Bu kısımda, Danimarka, Finlandiya, Almanya ve Norveç katılacak. Bu İHA’lar İtalya'daki Sigonella Hava Üssü'nde konuşlanacak.

Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Shekerinska ise NATO 3.0 olarak adlandırılan yeni konseptin silah-savunma tarafını oluşturan; Yeni mühimmatlar ve üretim ile lojistik, Uzayın kullanımı, Taarruz gücünün artırılması ile Entegre hava ve füze savunması başlıklarına ilişkin projeleri duyurdu. Buna göre başlıklar şöyle:

Yeni mühimmatlar ve üretimi: Genel Maksatlı Endirekt Atış Mühimmatı (GENIFR) projesinde yeni standart 155 mm top mühimmatlarında Türkiye, Kanada, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, Norveç, Slovakya ve İsveç çalışacak. Ayrıca lojistik ve istikrarlı tedarik kapsamında hammadde temini, depolama, taşıma, yönetimde Türkiye, Belçika, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İspanya ve İsveç yer alacak.

Uzay ve Gözetleme: Uzayın kullanımı, hızlı iletişim, füze takip ve istihbarata yönelik uydular ve uzay sensör füzyonu, füze erken uyarı sistemleri projesi yer alıyor. Bu kapsamda HALO projesiyle iletişim-uzaydan gözetim-füze takibinde “büyük bir uydu takımı” kurulacak. Bu uydular APSS (Uzaydan İttifak İstikrarının Gözetimi) projesyle istihbarat-gözetleme ağı oluşturulacak. Bu projede Türkiye dahil, İspanya’nın da katılımıyla 19 ülke yer alıyor.

Taarruz Yeteneğinin Artırılması: Bu kapsamda yeni uzun menzilli akıllı füzelerin geliştirilmesiyle mühimmat başlığındaki unsurlar yer alıyor. Ayrıca bu başlık, akıllı füzelere karşı savunmayı da içeriyor. Ortak mühimmat üretiminde sözü geçen 155 mm top mühimmat ve sistemi yanında KAMİKAZE İHA projeleri de yürütülecek.

Entegre Hava ve Füze Savunması: Bu başlıkta, balistik füzelerden, insansız hava araçlarından ve alçak irtifa seyir füzelerinden koruma amacıyla radar, komuta kontrol ve saldırılara karşı koyacak füze önleyici hava savunma sistemleri geliştirilecek.

Sözleşmelerde Türkiye'nin rolü

Bazılarında Türkiye’nin de dahil olduğu, dahil olan ülkelerin üstlendiği işlerin ilan edilmediği projeler şöyle sıralanıyor:

■ Transatlantik savunma işbirliği: Hava-kara, hava-deniz ve küçük bomba tedariki. Adı geçen ürünler; Abrams tankı, AMRAAM, ATACMS, Barracuda-500M, SDB ve Stinger vb. ABD ürünleri ile bunların Avrupa’da üretimi. Türkiye, Belçika, Kanada, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Almanya, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Polonya, Romanya, İspanya, İsveç, Birleşik Krallık, ABD (19 ülke).
*Yüklenici firmalar: Anduril, Boeing, Diehl, General Dynamics, Kongsberg, Lockheed Martin, PGZ, Raytheon, Rheinmetall, WZM. Tutar 2.8 milyar dolar.

■ Kritik hammaddeler: Tedarik ve yönetimi. Türkiye, Belçika, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İspanya, İsveç (12 ülke).

■ NATO dron ve dron karşıtı sistem tedariki-geliştirilmesi: 2027 yılı sonuna kadar NATO ülkeleri İHA operatörü de yetiştirecek. Türkiye, Arnavutluk, Belçika, Bulgaristan, Kanada, Hırvatistan, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İzlanda, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Karadağ, Hollanda, Makedonya, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, Birleşik Krallık, ABD (32 ülkenin tamamı). Tutar 40 milyar dolar.

■ Uzayın kullanımı: Türkiye, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Almanya, Hollanda, Norveç, İsveç, Aselsan, Roketsan, Tübitak, Isar Aerospace, MLS. Tutar 4 milyar dolar.

■ Taarruz gücü: Türkiye, Kanada, Çekya, Danimarka, Fransa, Yunanistan, İtalya, Norveç, Slovakya, İsveç, Birleşik Krallık (11 ülke). (Katılanlar arasında Roketsan’ın bulunduğu Genel Müdür Murat İkinci tarafından duyuruldu). Tutar 1.6 milyar dolar.

■ Entegre Hava ve Füze Savunması: Türkiye, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, Norveç, Romanya, İsveç, Aselsan, Roketsan, Anduril BK, Athea, Palantir, Raytheon, Rheinmetall. Tutar 26.3 milyar dolar.

Mehmet Kaya-Ekonomim

Euro'yu resmi para birimi olarak kabul etmiş AB üyesi ülkeleri bir araya getiren Eurogroup'un başkanı ve Yunanistan Maliye Bakanı Kyriakos Pierrakakis, dijital euronun 2029 yılına kadar kullanıma sunulacağını belirterek, AB'nin küresel rekabette geri kalmaması için teknoloji ve finans alanlarında daha cesur adımlar atması gerektiğini söyledi.

Atina'da düzenlenen bir toplantıda konuşan Pierrakakis, Avrupa Merkez Bankası'nın üzerinde çalıştığı dijital Euro'nun 2029 yılında hayata geçirilmesini beklediklerini ifade etti.

Avrupa'da bu alanda ilerleme kaydedildiğini söyleyen Pierrakakis, buna rağmen dijital dönüşüm sürecinde daha fazla adım atılması gerektiğini dile getirdi.

"Avrupa daha hızlı hareket etmeli"

Pierrakakis, Avrupa Birliği'nin teknoloji, enerji ve finans politikalarında ortak hareket etmesinin önemine dikkat çekti.

AB'nin artık yalnızca hedef belirlemekle yetinmemesi gerektiğini belirten Pierrakakis, asıl sorunun bu hedeflere ne kadar hızlı ulaşılacağı olduğunu söyledi. Avrupa'nın ortak bir teknoloji doktrini oluşturması gerektiğini ifade eden Pierrakakis, sermaye piyasaları birliği, tasarruf birliği ve enerji birliği çalışmalarının hızlandırılması çağrısında bulundu.

Yapay zeka yarışında büyük yatırım çağrısı

Konuşmasında yapay zekâya da geniş yer ayıran Pierrakakis, bu alanın artık yalnızca teknolojik değil, ekonomik ve stratejik bir rekabet unsuru haline geldiğini belirtti.

Avrupa'nın eski teknolojik altyapısını modernize etmesi gerektiğini söyleyen Pierrakakis, bunun için çok büyük yatırımlara ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. Ayrıca Fransız yapay zekâ şirketi Mistral'ın Eurogroup toplantısına davet edilmesini, yapay zekânın Avrupa'nın ekonomik stratejisindeki öneminin göstergesi olarak değerlendirdi.

5G ve 6G için ortak ihale önerisi

Pierrakakis, Avrupa genelinde 5G ve 6G frekanslarının ortak ihaleyle satılmasını da önerdi.

Bu model sayesinde teknoloji yatırımları için daha fazla kaynak oluşturulabileceğini savunan Pierrakakis, Avrupa'nın küresel rekabet gücünü artıracak ortak projelerin öncelik haline getirilmesi gerektiğini söyledi.

Avrupa için "teknoloji doktrini" çağrısı

Pierrakakis, Avrupa'nın her alanda lider olmasının mümkün olmadığını ancak güçlü olduğu sektörlerde liderliği hedeflemesi, gelişme potansiyeli bulunan alanlara yatırım yapması ve diğer alanlarda akıllı düzenlemeler geliştirmesi gerektiğini belirtti.

Avrupa'nın girişim sermayesini kıta içinde tutabilmesi için tasarruf birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini de vurgulayan Pierrakakis, ekonomik egemenliğin ancak güçlü ortaklıklar ve dayanıklı finansal yapı ile mümkün olacağını ifade etti.

Dünya

Ruhsatı hızlıca alınabilecek

İmar yönetmeliğindeki de­ğişikliğin, asansör, bodrum kat, süs havuzu ve ofis stokla­rının konuta dönüştürülmesi­ni sağlayan kritik güncelleme­ler içerdiğine işaret eden Şehir ve Bölge Plancısı Dr. Müberra Oflaz, en çok dikkat çeken boş ofislerin konuşa dönüşmesine ilişkin şunları söyledi: “Elde kalan, satılamayan veya kira­lanamayan ofis binaları, imar planı izin veriyorsa, parsel ba­zında yüzde 60’ı geçmemek şartıyla hızlıca konuta dönüş­türülebilecek. Bunun için 1 yıl süre tanındı. Önceden, piya­sada ofis ihtiyacı olmadığında bina boş kalıyordu. Bunu dai­reye çevirmek için aylarca sü­ren değişiklikler gerekiyordu. Şimdi, mal sahibi, imar planın­da konut yapılmasına dair hü­küm varsa, 1 yıl içinde başvu­rarak binadaki ofislerin yüzde 60’ını doğrudan daireye (ko­nuta) çeviren tadilat ruhsatını hızlıca alabiliyor. Böylece atıl ofisler piyasaya konut olarak kazandırılıyor.”

Bodrum dahil 3 katlı binada asansör zorunlu

İmar yönetmeliğindeki de­ğişiklikle, yine asansör yeri bırakma ve tesis etme kat sa­yılarının da güncellendiğini açıklayan Oflaz, “Kat adedi, bodrum dahil 3 kat olan bina­larda asansör yeri bırakılma­sı zorunlu. Kat adedi 4 ve daha fazla olan binalarda ise asan­sörün tesisi (yapılması) zo­runlu. Bodrumda yaşam alanı (daire, dükkan, depo) yoksa, asansörün en alt teknik bod­ruma kadar inme zorunlulu­ğu kalktı. Ayrıca sadece teknik hacim olan bodrumlar, bina­nın asansör yapılıp yapılma­yacağını belirleyen kat hesa­bına dahil edilmeyecek” dedi.

Eski binalarda tadilat kolaylığı

Yine değişiklikle, eski bina­larda tadilat kolaylığı getiril­diğine de dikkati çeken Oflz, şöyle devam etti: “Eski bina­larda yapılacak tadilatlarda, binanın merdiven genişliği veya koridor ölçüsü gibi mi­mari detaylarda binanın ya­pıldığı yılın eski kuralları ge­çerli olacak. Sadece deprem, yangın ve yalıtım gibi güven­lik konularında güncel kural­lara bakılacak. Eskiden diye­lim ki 1995 yapımı bir binanız var ve dairesini tadilat yap­mak istiyordunuz. Belediye size ‘mevcut yangın veya mi­mari yönetmelikte merdiven genişliği şu olmalı, senin bi­nan uymuyor, tadilat ruhsatı vermem’ diyebiliyordu. Şim­di, binanızın taşıyıcı sistemi­ne dokunmadan, deprem ve yangın önlemlerini alarak, 1995 yılındaki mimari ölçüle­rinizle projenizi onaylatıp ta­dilatınızı rahatça yapabiliyor­sunuz.”

Boşluklar 116 farklı binaya yayıldı

Cushman & Wakefield TR International Sermaye Piyasaları & Aracılık Hizmetleri Yöneticisi Can Soleyman, Türkiye’deki nitelikli ofis arzının büyük bölümünün İstanbul’da bulunduğunu söyledi. İstanbul ofis pazarında toplam A sınıfı ofis arzının yaklaşık 7,5 milyon metrekare seviyesinde olduğunu dile getiren Soleyman, “Bugün itibarıyla boşluk oranı yüzde 10 civarında. Bu da ofis arzının yaklaşık yüzde 90’ının kullanıldığı anlamına geliyor. İstanbul A Sınıfı ofis stokunda yaklaşık yüzde 10 boşluk oranı bulunurken, mevcut boşluklar 116 farklı binaya yayılmıştır. Boş alanların önemli bir kısmı büyük metrekareli binalarda yoğunlaşırken, bazı binalarda ise sınırlı büyüklükte boş alanlar bulunuyor” dedi. İstanbul’da ofis arzının ağırlık merkezinin halen Levent, Zincirlikuyu, Gayrettepe, Esentepe ve Maslak’tan oluşan Merkezi İş Alanı’nda bulunduğuna işaret eden Soleyman, “Bununla birlikte son yıllarda Kağıthane önemli bir alternatif merkez haline gelirken, Anadolu Yakası’nda Kozyatağı, Ataşehir ve Ümraniye öne çıkıyor. Özellikle İstanbul Finans Merkezi’nin etkisiyle Anadolu Yakası’nın kurumsal ofis pazarındaki payı giderek artıyor” diye konuştu.

İstanbul en dolu dönemini yaşıyor

Türkiye ofis pazarının ağırlıklı merkezinin İstanbul olduğunun altını çizen Sevent Şirketler Grubu Yönetici Ortak Meriç Diren, şu değerlendirmelerde bulundu: “Sektör raporlarına göre kentteki A sınıfı ofis stoku, İstanbul Finans Merkezi ve ikincil bölgeler dahil yaklaşık 8 milyon metrekare. Ankara ve İzmir ile üç büyük kentin toplamı 9–10 milyon metrekare bandına ulaşıyor. B ve C sınıfı binalar eklendiğinde toplam alan bunun birkaç katına çıkıyor; ancak ölçülebilir referans pazar A sınıfı stok. Doluluk tarafında İstanbul tarihinin en dolu dönemini yaşıyor. Boşluk oranı kapsama göre yüzde 6–11 arasında, yani stokun kabaca yüzde 90’ı fiilen kullanımda. Merkezi iş alanlarında boşluk yüzde 5–6’ya kadar indi; 2021’de bu oran yüzde 18’lerdeydi. Boşta duran 600–800 bin metrekarelik alanın önemli bölümü ise merkez dışında yoğunlaşıyor. Bunun arkasında üç dinamik var. On yıldır anlamlı yeni arz üretilmemesi, pandemi sonrası ofise dönüş ve 2023 depremlerinin tetiklediği A sınıfı binalara ‘kaliteye kaçış.”

İlk kez süs havuzu tanımı yönetmelikte

Yönetmeliğe ayrıca ilk kez süs havuz tanımı eklendiğine de işaret eden Oflaz, şu bilgileri verdi: “Süs havuzları da net bir tanıma kavuştu. Bahçede yapılan pergola (gölgelik) ile süs havuzlarının bahçe alanının yüzde 20’sini geçmeyen kısımları imar hakkını (TAKS) sınırlamayacak. Eskiden bu havuz binanın inşaat hakkından yiyebiliyorken, artık bahçe sınırları içinde serbestçe yapılabiliyor.”

Hamide Hangül-Dünya

Girdi hareketlerini takip eden bir kontrol yöntemi olmadığı için yerli malı üretimini baltalayan bu yöntemin hangi ürün gruplarında uygulandığı, dolayısıyla genel olarak verdiği zarar belli olmadı. 1 Ocak 2026’dan itibaren sanayiyi daha fazla kapsayarak, yazılım dahil yerli üretim teşvikini daha çok yaygınlaştıracak şekilde geliştirilen ve yeni şekliyle 6 aydır uygulamada olan yerli malı teşviğinde kara delik kuşkusu, belge almak için miktar koşulu getirilmemesi nedeniyle ortaya çıktı. Yerli malı teşviğinden yararlanan bazı firmaların düşük fiyatla ithalat yapmaları önlenemedi. Bu şekilde teşvik mevzuatı dolanılmış oldu.

Olay nasıl ortaya çıktı?

Sektöre girdi sağlayan bir büyük tedarikçinin ‘yerli’ ürünlerini kullanan firmaların yurt dışında kalite güvence sertifikasyonunu yaptıran bir denetim kuruluşu, onlarca kuruluşa girdi sağladığı gerekçesiyle ana üreticiyi tebrik etmek için bağlantı kurdu. Ancak ana üretici onlarca üreticiye girdi sağlayacak kapasiteyi ve kimlere satış yaptığını sorgulama gereğini duyarak süreci incelemeye aldı. Sonuçta satış yapılan firma sayısının doğru, ancak satılan girdi miktarlarının oldukça düşük olduğu ortaya çıktı.

Hem yerli malı, hem ithal malı…

■ Böylelikle düşük miktarlarda yerli girdiyle, ‘yerli malı’ belgesi edindikleri, bu şirketlerin üretimlerinin tamamı için girdi ithalatı yapmaya devam ettikleri, bu yöntemle hem ithalat avantajından hem yerli girdi kullanımına getirilen avantajlardan yararlandıkları belirlendi.

Girdi tedariği sağlayan büyük üreticinin uygulamayı sürdüren Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nı da haberdar ettiği, sorunun çözülmesi ve kaçağın önlenmesi için ‘dahilde işleme izin belgesi’ benzeri bir ürün takip sistemin kurulmasının gündeme gelebileceğine dikkat çekildi.

Gerçek fatura ne kadar?

■ Sadece bir ürün grubunda ortaya çıkan bu kara deliğin diğer ürün gruplarında da benzer bir yöntem uygulanması halinde çok daha büyük olacağı gelen bilgiler arasında yer aldı.

‘Ekonomi’ye bilgi veren kaynaklar şöyle konuştular: “Firmalar değişik miktarlarda girdi almışlar. “Ben yerli malı kullanıyorum” diyerek teşviklerden yararlanmak üzere faturalarını bakanlığa da ibraz etmişler. Ancak yaptıkları tüm imalatlarda hepsini sizden alıyormuş gibi gösteriyorlar. Bu gerçekten kara bir delik. Diğer taraftan bakiye girdi ihtiyacını, Çin ve Hindistan gibi ülkelerden, kimden ucuzu alıyorsa oradan getirmişler. Yani ön cephede sizin adınız var. Arka cephede maalesef ithalat devam etmiş. Yerli teşvikten amaçlanan bu olmamalı.”

Yeni sistemde bir dizi kolaylık getirilmişti…

■ Yerli Malı Belgesi yüzde 51 ve üzeri yerli katkı oranına sahip ürünler için odalar ve borsalar tarafından düzenlendikten sonra TOBB tarafından kontrol edilerek sonuçlandırılıyor. 1 Ocak 2026’dan itibaren yeni sistemde uygulama korundu. Belge kamu ihalelerinde yüzde 15 fiyat avantajı sağlıyor. Yeni sistem isteyen firmaların yerlilik oranı yüzde 51’den az olan ürün ve girdileri için ‘Yerli Katkı Oranı Raporu’ düzenlenemesine imkân tanındı. Oda-borsa seviyesinde düzenlenen bu rapor kamu ihalelerinde kullanılamıyor. Bu kapsamda yerlilik için de önümüzdeki dönemde teşvik uygulanması bekleniyor.

Ürün ya da mal menşei kontrolü için sanayi sicil belgesi ve fatura ile yüzde 100 yerlilik tescil edilirken artık menşei kontrolü için sanayi sicil belgesi, faturanın yanı sıra yerli katkı oranı raporu ya da yerli malı belgesi olması aranıyor.

Yerlilikte yüzde 10’a kadar büyük kolaylık

■ Yerli katkı oranı hesabında girdinin nihai ürün maliyet tutarı içindeki payının binde beşinin altında olması halinde, yerli fatura ibrazı ile girdi yüzde 100 yerli ürün olarak değerlendiriliyor. Bu kapsamdaki ürünlerin maliyet tutarı içindeki payının yüzde 10’u aşmaması gerekiyor.

Binde 5 oranına sahip girdiler toplamda yüzde 10’u geçtiği takdirde, yerliliği kanıtlanamayan bölüm için sanayi sicil belgesi, kapasite raporu, fatura olması şartıyla Bakanlığın belirlemiş olduğu yüzde 40 oranındaki yerli kategorisine dahil edilebiliyor. Ya da yerli katkı oranı raporu, yerli malı belgesi ile sanayi sicil belgesi ibrazı ile bu belgelerde yazılı oran kadar yerlilik uygulanıyor.

İthal malda fiyat ağırlığı düşürüldü

■ Yurt içinden tedariki mümkün olmayan örneğin kauçuk gibi ham ve ara mamüller yüzde 100 ithal girdi kabulünden vazgeçildi. Yurt içinden tedariki mümkün olmayan ham ve ara mamüllere ilişkin iki mal listesi oluşturuldu. Bu mallar için 0,1 ve 0,6 katsayılar uygulanarak fiyatta ithal ağırlığı düşürüldü. Bakanlık talep oldukça bu listeyi sürekli güncelleme kararı aldı. Listede yer almayan ithal girdiler yüzde 100 ithal girdi olarak kabul edildi.

İthal girdilerde girdi maliyeti binde beş’ten büyükse ve listede GTİP kodu varsa sanayi sicil belgesine bakılmaksızın mal direkt ithal kabul edilerek GTİP oranı uygulanıyor. Kalan kısım yerli kabul edilmeyerek oran sıfır olarak uygulanıyor.

Yazılım destek kapsamına alındı

■ Yazılım sektörünün yerliliğinde artık Teknolojik Ürün Belgesi (TÜR) belgesi şartı aranıyor. Ürünün, TÜR Belgesi olması halinde yüzde 100 yerli, yoksa ithal ürün kabul ediliyor.

Daha önce Ar-Ge maliyetleri varsa sadece hesaplama anında uygulanırken, yeni mevzuatta bu maliyetler üretim devam ettiği sürece, yasal amortisman süresi çerçevesinde belirlenen oranda hesaplamaya dahil ediliyor.

Enerji gideri de yerli kabul ediliyor

■ Eskiden enerji maliyetleri ithal doğalgaz nedeniyle kısmen yerli olurken, 2026’dan itibaren elektrik, su ve doğalgaz maliyetleri artık yerli olarak hesap cetveline dahil edildi. Denetim arttı, ara kontrol ve inceleme uygulaması başlatıldı. Bir önceki yıl düzenlenen belge sayısının yüzde beş’ini geçmemek üzere farklı bir heyetle oda/borsalar tarafından ara kontrol yapılabilecek.

Bakanlık resen veya şikayet üzerine inceleme yapabilecek. İnceleme ile belge iptali yapılabilecek. Üretici, oda-borsa ve mali uzmana çeşitli sürelerde belge düzenlememe cezası verilebilecek.

Geri dönüşüme de destek geldi

■ Geri dönüşüm faaliyetlerinde Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği çerçevesinde lisans sahibi bir işletme faaliyeti sonucu elde edilen girdiler ‘yerli katkı oranı’ hesabına yüzde 100 yerli girdi olarak dâhil edilecek. Yeni uygulamada üretimde kullanılmak üzere Zorunlu Yerli Girdi Listesi oluşturuldu ve üretimde kullanılması şart koşuldu.

Fikri haklar yüzde 100 yerli

■ Eski uygulamada yurt dışından temin edilen lisans, patent, royalty vb. giderler ile yurt dışından alınan danışmanlık hizmetlerinin ithal girdi maliyetleri kısmında değerlendirilmesinden vazgeçildi. Fikri ve sınai mülkiyet haklarının ilk tescilinin Türkiye’de yerleşik bir firma adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde yapılmış olması koşuluyla giderler yüzde 100 yerli girdi olarak kabul edildi.

Fasonda da yerlilik tercihi

■ Yeni uygulamada yurt dışında üretim durumunda yerli malı belgesi/yerli katkı oranı raporu düzenlenmiyor. Ancak yurt içinde fason üretimde üretici belge alabiliyor. Yüksek ve orta yüksek teknoloji düzeyine sahip ürünler için ayrı ayrı yerli malı belgeleri düzenleniyor. Yurt dışından parça olarak ithal edilen ve yurt içinde montaj yolu ile seri üretilen ürünler hariç, basit birleştirme ile oluşturulan ürünler için yerli malı belgesi/yerli katkı oranı raporu düzenlenmiyor.

Levent Akbay-Ekonomim

Gelir adaletsizliğini, asgari ücret ve asgari maaş üzerinden okuyunca aradaki farkın açıldığını görüyoruz. Memurun gelirinde gözümüz yok ama neden işçiler daha az kazanıyor?

1- SORUN: Araçlardan mı söz ediyoruz? Hani diyoruz ya “mazotlu, benzinliden az yakıyor” diye. Bahis konusu olan insan ve iş ücretlendirmeye gelince memur, neden işçiden daha az kazanıyor? İşçinin de memurun da kromozom sayısı eşit, harcadığı kalori birbirine denk, gayretleri de… Peki, bu fark niye?

2- ETKİSİ: Arkadaşımız Özlem Karahan yazdı; “İşçi ve memurun ücret-maaş farkı insani mi?” diye. Elbette insani değil zira bakkal, manav onlara daha ucuza satmıyor, kiraları da denk, harcamaları da… Çocuklarının iştahları daha düşük değil, okul ücretleri aynı. O halde bu farkın sebebi nedir?

İŞÇİ-MEMUR GELİR MAKASI GİDEREK AÇILIYOR

3- ÇÖZÜM: Memurun asgari maaşı 70.224 lira iken işçinin asgari ücreti neden 28.075 lirada? En düşük memur emeklisi 31.527 lira alırken en düşük işçi emeklisi 23.552 lira? Bazı durumlarda işçilerin sendikal marifetle kazanımları, memurların da üzerinde olabiliyor. Neticede makas giderek açılıyor.

4- YÖNTEM: Bu fark tesadüf değil, sistematik nedenleri var; 1-Sistem farklı, 2-Tarihi ve yasal yapı farklı, 3- Siyasi ve ekonomik tercihler farklı… Ancak acı gerçek şu ki memur da olsan işçi de olsan; yoksulluk sınırı Temmuz 2026 için: 116.478 lira, açlık sınırı da 35.759 lira. Geçinebilene aşk olsun efendim…

İKİ SORU İKİ CEVAP / Memur-işçi farkına dair…

Hükümet bu farkı kapatamaz mı?

Aksine daha da açıyor. 5,5 milyon memurun geliri, yıl ortasında dahi artarken işçinin asgari ücreti yılsonunu bekliyor. Misal 2026 6 aylık enflasyonu %17,76 olurken asgari ücret; 28,076 lirada kaldı.

Seçim ekonomisi etkisi ne olur?

Sandık ufukta görülünce hükümet asgari ücrete, emekli aylıklarına olağanüstü zam yapmak zorunda kalacak. Bu sürede geçici de olsa memur-işçi gelir farkı azalacak ama sonra enflasyon herkesi ezecek.

NOT

İŞÇİSİN SEN İŞÇİ KAL DEDİLER AMA FENA HALDE MEMUR OLASIM GELDİ

Mutlak iş ve gelir güvencesi, aşırı sosyal haklar ve izinler, tembelliği koruyan düzen, bürokrasi ve kırtasiyecilik, verimsizlik yükü… 9 gün bayram tatili, katsayısı, zammı, mesaisi, yeşil pasaportu vardır hele ki tembel memursa acıması da yoktur, “bugün git yarın gel’i vardır. Peki ya işçinin nesi var ki?

ÜCRET ADALETSİZLİĞİ LÛGATI

Ücret adaleti: Çalışanların yaptıkları işin değeri, harcadıkları emek ve birikimlerinin tam karşılığı

Ücret adaletsizliği: Aynı veya benzer iş yapan, eşit sorumluluk taşıyanlara farklı ücret-maaş ödenmesi

Seyyanen ücret: Kıdem, liyakat, beceri farkı gözetilmeksizin herkese aynı geliri aktarma kurnazlığı

Memur-işçi farkı: Kamu kurumlarındakilere memur, özel sektörde çalışanlara işçi diyoruz kabaca

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Söz konusu düzenlemenin usul ve esaslarına yönelik olarak Gelir İdaresi Baş­kanlığı tarafından Bazı Varlıkların Ekono­miye Kazandırılması Hakkında Genel Teb­liğ 4 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Varlık Barışı nın kritik iki konusundan ilki; bildi­rilen varlıklar nedeniyle hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak. Diğeri ise; bildirilen varlıklar dışındaki di­ğer nedenlerle başlayan vergi incelemeleri veya takdire sevk işlemleri dolayısıyla mat­rah farkı bulunması durumunda bildirilen tutardan mahsup edilecek. Dolaysıyla; var­lık barışı tıpkı matrah artırımında olduğu gibi vergi incelemelerine karşı bir koruma sağlamaktadır. Ancak varlık barışının, mü­kellef hakkında yapılacak her inceleme için koruma sağlaması mümkün değildir.

Varlık Barışı hangi hallerde incelemeye koruma sağlar?

Gerek yurtiçi, gerekse yurtdışı varlık ba­rışında bulunanlar bildirime ilişkin genel şartları sağlamaları kaydıyla bildirilen tu­tarlara ilişkin hiçbir suretle vergi inceleme­si ve vergi tarhiyatı yapılmayacak. Bildirim­de bulunanlar hakkında her hangi bir şekil­de başlayan vergi incelemeleri veya takdire sevk işlemleri dolayısıyla matrah farkı bu­lunması durumunda ise; bulunan matrah farkının bildirime konu edilen varlıklar ne­deniyle ortaya çıktığının tespit edilmesi du­rumunda, gelir, kurumlar ve katma değer vergisi yönünden tarhiyat yapılmayacak.

Varlık Barışı vergi incelemesinde ileriye dönük koruma sağlamaz

Varlık barışı yoluyla bildirimde bulunan­ların vergi incelemesine karşı korunabilmesi için genel şartların sağlanması yanında, bu­lunan matrah farkının bildirime konu edilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığının tespit edilmesi gerekmektedir. Böylelikle bildirim­de bulunulan dönemden sonraki bir döneme ilişkin olarak bulunacak bir matrah farkının, bildirimde bulunulan dönemle ilişkisi kurul­ması mümkün olmadığından dolayı, varlık barışı bildirimi bildirimden bulunulduğu ta­rihten geriye dönük olarak koruma sağlar.

Varlık Barışı sahte belge kullananları korumaz

Varlık Barışı ile ilgili olarak sorulardan bi­ride her hangi bir şekilde kayıt ve beyanna­melere intikal etmiş olan sahte faturalar ne­deniyle yapılacak olan vergi incelemelerin­de koruma sağlayıp sağlamayacağı yönünde. Gerek 7582 Sayılı Kanun metni gerekse ka­nunun Genel Tebliğlerinde yapılan açıkla­malar ve verilen örnekler sahte fatura kul­lananlar açısından Varlık Barışının koruma sağlayacağını söylemek mümkün değil. Sahte fatura kullanıcılarına yönelik olarak yapılan incelemelerde matrah takdiri değil vergi in­diriminin reddi yapılmaktadır. Daha önceki yapılandırma ve matrah artırımı kanunları­nı da incelediğimizde “matrah artırımı” kav­ramı ile “vergi artırımı” kavramlarının kulla­nıldığını görürüz. 7582 sayılı kanun metni ve tebliğlerde sadece “matrah farkı” ibaresine yer verildiğinden dolayı Varlık Barışının sah­te fatura kullananlar açısından koruma sağla­yacağını söylemek mümkün değil.

Mahmut Bülent Yıldırım-Dünya

Spot altın, yüzde 0,3 değer kaybederek ons başına 4.066,24 dolara geriledi. Çarşamba günü 1 Temmuz'dan bu yana en düşük seviyesini test eden değerli metal, ABD'de Ağustos vadeli altın kontratlarında da yüzde 0,1 düşüşle 4.077 dolardan işlem gördü.

Trump'ın 'mutabakat bitti' sözlerinin ardından ABD'den yeni saldırılar

ABD ordusu, ABD Başkanı Donald Trump'ın çatışmaları sona erdirmek amacıyla varılan mutabakatın artık geçerliliğini yitirdiğini açıklamasından saatler sonra, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşımının güvenliğini sağlamak ve boğazı gemi trafiğine açık tutmak amacıyla yeni operasyonlar başlattığını duyurdu.

Petrolde yükseliş sürüyor: ABD-İran gerilimi piyasaları sarstı

Petrol fiyatları, Çarşamba günü yaklaşık yüzde 5 yükselerek kapanmasının ardından yeni işlem gününde de kazançlarını korudu. ABD ile İran arasında tırmanan gerilim, dolar ve küresel hisse senedi piyasalarında satış baskısını artırdı.

Orta Doğu'da yeniden yükselen jeopolitik tansiyon, petrol piyasasında enflasyon baskısı ve fiyat oynaklığına ilişkin endişelerin ne kadar hızlı geri dönebileceğini bir kez daha gözler önüne serdi.

Fed tutanakları enflasyon endişesini ortaya koydu

ABD Merkez Bankası'nın (Fed) geçen ay gerçekleştirdiği para politikası toplantısında da enflasyona ilişkin endişeler ön plana çıktı. Fed yetkilileri, fiyat baskılarının ekonominin daha geniş kesimlerine yayılabileceği ve bunun ilave faiz artırımlarını gündeme getirebileceği riskine dikkat çekerken, Başkan Kevin Warsh'ın daha temkinli ve sade para politikası yaklaşımını destekledi.

Geleneksel olarak enflasyona karşı güvenli liman olarak görülen altın, faiz oranlarının yüksek seyrettiği dönemlerde baskı altında kalabiliyor. Çünkü yükselen faizler, getirisi olmayan altının yatırımcılar açısından cazibesini azaltıyor.

IMF küresel büyüme tahminini düşürdü, Bank of America altın beklentisini kesti

Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel ekonomiye ilişkin görünümünü aşağı yönlü revize ederek 2026 yılı büyüme tahminini yüzde 3,0'a düşürdü.

Öte yandan Bank of America, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) beklenenden daha şahin bir para politikası izleyeceği beklentisini gerekçe göstererek 2026 yılı ortalama altın fiyatı tahminini yüzde 14 aşağı çekti. Banka, ons altın için öngörüsünü 4.360 dolara indirdi.

Tanzanya altın rezervlerini büyüttü, Hindistan'da gümüşte arz krizi derinleşti

Tanzanya Merkez Bankası Başkanı Emmanuel Tutuba, ülkenin uluslararası rezervlerini güçlendirmek ve şilinin istikrarını desteklemek amacıyla son 18 ayda yaklaşık 28 metrik ton altın alımı gerçekleştirildiğini duyurdu.

Öte yandan Hindistan'ın gümüş ithalatına yönelik kısıtlamaları, dünyanın en büyük gümüş pazarlarından birinde arz sıkışıklığını artırdı. Mevsimsel olarak talebin zayıf seyretmesine rağmen, arzın daralması nedeniyle gümüş primleri son altı ayın en yüksek seviyesine yükseldi.

Diğer değerli metallerde son durum ne?

Diğer değerli metallerde ise spot gümüş yüzde 0,3 düşüşle 58,13 dolara gerilerken, platin yüzde 0,4 artışla 1.585,11 dolara, paladyum da yüzde 0,4 yükselişle 1.218 dolara çıktı.

Ekonomim

Türkiye genelinde ortalama lahmacun fiyatı haziranda 153,9 TL'ye yükseldi. Lahmacun fiyatlarında aylık artış yüzde 1,14 olurken, TÜİK'in haziran ayı için açıkladığı aylık enflasyon yüzde 0,99 seviyesinde kalmıştı.

Gıda enflasyonunun üzerinde arttı

TÜİK verilerine göre, haziran ayında gıda ve alkolsüz içeceklerde aylık enflasyon yüzde 0,17 olarak açıklanırken, lokanta ve konaklama grubunda fiyatlar aylık bazda yüzde 2,11 arttı.

Lahmacun fiyatlarındaki yüzde 1,14'lük aylık artış, genel enflasyonun ve gıda grubundaki fiyat artışının üzerinde gerçekleşti.

Yıllık artış yüzde 25 oldu

Lahmacun fiyatlarında yıllık bazda da dikkat çeken bir yükseliş yaşandı. Haziran 2025'te 123,24 TL olan Türkiye geneli ortalama lahmacun fiyatı, Haziran 2026'da 153,9 TL'ye çıktı. Böylece yıllık artış yüzde 25 olarak kaydedildi.

TÜİK'in haziran ayı verilerine göre yıllık enflasyon yüzde 32,11 olmuştu. Aynı dönemde gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık artış yüzde 35,45, lokanta ve konaklama grubunda ise yüzde 31,61 seviyesinde gerçekleşti.

Büyükşehirlerde fiyatlar yükseldi

Lahmacun Endeksi'ne göre, 30 büyükşehir arasında Kahramanmaraş ve Hatay'ın dahil edilmediği 28 büyükşehrin tamamında haziran ayında lahmacun fiyatları arttı.

En yüksek aylık fiyat artışı yüzde 5,12 ile Mersin'de görüldü. Kentte ortalama lahmacun fiyatı bir ayda 230,5 TL'den 242,3 TL'ye yükseldi.

Mersin'i yüzde 5,10 artışla Şanlıurfa izledi. Şanlıurfa'da fiyat 119,7 TL'den 125,8 TL'ye çıktı. Van'da ise ortalama lahmacun fiyatı yüzde 4,99 artarak 93 TL'den 97,7 TL'ye yükseldi.

En pahalı lahmacun Adana'da

Üç büyükşehirdeki fiyat değişimleri de yukarı yönlü oldu. Haziran ayında ortalama lahmacun fiyatı İstanbul'da yüzde 1,16, Ankara'da yüzde 1,04, İzmir'de ise yüzde 2,01 arttı.

Büyükşehirler arasında en düşük ortalama lahmacun fiyatı 97,17 TL ile Konya'da kaydedildi. En yüksek ortalama fiyat ise 328,2 TL ile Adana'da görüldü.

Büyükşehirlerdeki ortalama lahmacun fiyatları ve aylık zam oranları şu şekilde gerçekleşti:

Dünya

Kripto likiditesi daralıyor

Jeopolitik risklerin ötesinde, zincir üstü veriler dijital varlıklar için zayıf bir likidite tabanına işaret ediyor. Sabit coin piyasası haziran ayında %2,4 daralarak 7,7 milyar dolar eridi. Bu veri TerraUSD platformunun 2022'deki çöküşünden bu yana kaydedilen en büyük aylık sabit coin daralması oldu. Kripto para ekosistemindeki nakit erimesi, haziran ayında Bitcoin fiyatında gözlenen %20 oranındaki geri çekilme ile eş zamanlı gerçekleşti. Analitik modeller bu daralma eğiliminin sürmesi durumunda kripto para birimleri üzerinde ek satış baskısı oluşabileceğini öngörüyor.

Spot ETF girişleri yetersiz kalıyor

Borsa yatırım fonları aracılığıyla gerçekleşen kurumsal katılımlar, genel zayıflığı dengelemekte yetersiz kalıyor. ABD borsalarında işlem gören spot Bitcoin fonları salı günü 21,44 milyon dolar net nakit girişi kaydetti. Analistler mevcut giriş hacminin son haftalarda yaşanan yoğun kurumsal çıkış dalgasına kıyasla oldukça sınırlı kaldığını vurguluyor. Bu sebeple kurumsal fon girişleri gerileyen Bitcoin fiyatları için güçlü bir tampon mekanizması oluşturamıyor.

Teknik indikatörler zayıflamaya işaret ediyor

Teknik analiz açısından bakıldığında Bitcoin, 62.009 USD seviyesinden el değiştirerek 64.000 dolar yatay eşiğindeki satış duvarını aşamadı. Spot fiyat, 50 günlük, 100 günlük ve 200 günlük üssel hareketli ortalamaların altında kalmaya devam ediyor.

Üssel hareketli ortalamaların spot fiyatın üzerinde kümelenmesi, yaşanan yukarı yönlü denemelerin geniş tabanlı bir düşüş trendi içerisindeki düzeltme hareketleri olduğunu teyit ediyor. Göreceli Güç Endeksi 48 seviyesi ile nötr bölgeye yakın konumlanırken, MACD indikatörü pozitif bölgedeki yerini koruyor. İndikatörler ayı momentumunun hız kestiğini ancak yönün henüz yukarı dönmediğini gösteriyor. Kripto para piyasasında olası bir toparlanma durumunda 64.004 dolar yatay direncinin ardından 50 günlük EMA seviyesi olan 65.577 dolar izlenecek. Aşağı yönlü senaryoda ise 62.000 dolar seviyesinin altındaki kapanışlar satış baskısını derinleştirerek fiyatı 1 Temmuz tarihinde test edilen 57.800 dolar yıllık dip seviyesine yaklaştırabilir.

Murat Ali Oral-Dünya

Yapılan düzenlemeyle belirli şartları taşıyan ofisler, 1 Temmuz 2027'ye kadar konuta çevrilebilecek. Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklik metni şöyle:

"Bu maddenin yayımı tarihinden önce uygulama imar planı kararı ile konut yapılabileceğine ilişkin hüküm bulunan alanlarda, ofis veya büro amaçlı yapı ruhsatı düzenlenerek yapımına başlanmış veya yapı kullanma izni düzenlenmiş olan yapılarda, parselin tamamında konut kullanım oranı %60’ı geçmeyecek şekilde kullanım amacı değişikliğine yönelik tadilat ruhsatı, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde sonuçlandırmak kaydıyla düzenlenebilir."

Habertürk'ten Ahmet Hamdi Girgin'in haberine göre böylece imar planı konut yapılmaya uygun alanlarda bulunan ofisler, binanın yüzde 60'ını geçmeyecek şekilde konuta dönüştürülebilecek.

İnşaat alanıyla ilgili değişiklikler de yapıldı

Arsa Oturum Oranlarında (TAKS) %60 Esnekliği: İmar planlarında açıkça belirtilmediği durumlarda, binaların arsa üzerinde kaplayacağı taban alanını belirleyen TAKS oranı en fazla %40 olabiliyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte, kat adedi ve yapı yaklaşma mesafeleri gibi şartlar dikkate alınarak, toplam inşaat hakkı (KAKS) içinde kalmak kaydıyla taban alanı oturumu (TAKS) %60’a kadar çıkarılabilecek.

3 Katlı Binalara Asansör Şartı Geldi: Asansör mevzuatında sınır çizgileri yeniden çekildi. Tek müstakil evler hariç tutulmak üzere; bodrum kat dahil kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılması (gelecekte kurulabilmesi için boşluk ayrılması) zorunlu olurken, 4 kat ve üzeri binalarda asansör yapılması tamamen mecburi hale getirildi.

Asansörler Bodruma da İnecek: Eğer binanın bodrum katında bir daire, dükkan veya ortak kullanım alanı (sığınak, depo gibi sadece teknik hacimler hariç) varsa, asansörün bodrum kata kadar inmesi zorunlu tutuldu. Eski 3 katlı müstakil evi olanlar ise, belediyeden gerekli onayları ve projeleri almak şartıyla evlerinin içine asansör veya engelli platformu ekletebilecek.

Süs Havuzları ve Kamelyalar İnşaat Alanından Yemeyecek: Bahçe düzenlemelerine estetik kolaylık getirildi. İçinde yüzülmeyen, sadece görsel amaçlı tasarlanan süs havuzları ile bahçeye yapılan pergola (kamelya) gibi yapılar, bahçe alanının %20'sini geçmemek kaydıyla artık binanın toplam inşaat hakkından (emsalinden) düşülmeyecek.

Mescit ve Çocuk Oyun Alanları Muaf Tutuldu: Umumi binalarda (ortak kullanıma açık alanlarda) ticari amaç taşımayan çocuk oyun ve bakım alanları, mescitler, otoparklar ve çatılardaki boş ortak teraslar da emsal hesabına dahil edilmeyecek. Böylece sosyal alanların genişletilmesi teşvik edilecek.

Yarım Kalan İnşaatlara Sıkı Denetim: Ruhsat süresi dolan binaların yeniden ruhsatlandırılması sürecine yeni kurallar getirildi. Ruhsatı aldıktan sonra 2 yıl içinde inşaatına başlanmış yapılarda; deprem, yangın, yalıtım ve enerji verimliliği konularında güncel mevzuat, diğer konularda ise eski mevzuat geçerli olacak. 2 yıl içinde hiç başlanmamış inşaatlar ise tüm haklarını kaybederek tamamen bugünün güncel kurallarına göre sıfırdan ruhsat almak zorunda kalacak.

Eski Binaların Esaslı Tadilatına Kolaylık: Halihazırda yapı kullanma izni (iskan) almış mevcut binalarda yapılacak büyük tadilatlarda, binanın taşıyıcı sistemine zarar vermemek ve yangın/deprem/yalıtım önlemlerini almak kaydıyla, binanın ilk yapıldığı tarihteki eski yönetmelik kuralları uygulanabilecek.

Ekonomim

ENFLASYON VE FAİZ KORKUSU

Altındaki düşüş, ABD ordusunun Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere yönelik son saldırıların ardından İran'a yeni hava operasyonları başlatmasıyla gerçekleşti. Yeniden tırmanan gerilim, ABD-İran geçici barış anlaşmasını tehdit etti ve petrol fiyatlarını yükselterek enflasyon korkularını artırdı. Gelişmeler “daha uzun süre yüksek faiz” ihtimalini gündeme taşırken, altın fiyatları baskı altında kaldı.

DİKKATLER TUTANAKLARDA

Geçen hafta ABD’de tahminlerden oldukça düşük gelen haziran istihdam verilerinin ardından altın fiyatları 4.200 dolara yönelmiş ve son iki haftanın zirvesini görmüştü. Bu noktadan gelen satışlarla birlikte yön yeniden aşağı döndü. Piyasada dikkatler, bugün açıklanacak FED’in haziran toplantısı tutanaklarına çevrildi.

ALTINDA BEKLENTİLER

Piyasa katılımcıları, FED’in enflasyon endişelerinin ne kadar derin olduğunu ve düşük gelen son istihdam verilerinin bir trend mi yoksa bir sapma mı olarak görüldüğünü anlamak için tutanakları dikkatle inceleyecek. Analistler “Yatırımcılar, FED'in nihai faiz oranının önümüzde değil geride kaldığına ikna olana kadar, altındaki tepki yükselişleri de savunmasız kalmaya devam edecek” görüşünü aktarıyor.

ÇİN’DEN DİKKAT ÇEKEN ALIM...

Bu arada merkez bankalarının alımları da devam ediyor. Çin Merkez Bankası, altın rezervlerini 20. ay üst üste artırarak, haziran sonu itibarıyla 75,44 milyon ons altına ulaştırdı. Bu arada Çin, geçen ay 15 ton ile Ekim 2023’ten bu yana en yüklü alımını yaptı. Dünya Altın Konseyi EMEA Bölgesi Kıdemli Analisti Krishan Gopaul, Çin'in resmi altın rezervlerinin sadece bu yıl 40 tondan fazla arttığını ve 2 bin 346 tona ulaştığını belirtti.

Patronlar Dünyası

En düşük memur maaşı 70 bin lirayı geçti

Temmuz zammıyla birlikte en düşük memur maaşı da önemli ölçüde yükseldi. Çalışmayan eşi ve 0-6 yaş arasında iki çocuğu bulunan bir memurun eline geçen toplam aylık gelir, aile yardımı dahil 70 bin 224 liraya çıktı.

Öte yandan memurlar, zamlı maaşlarının yanı sıra 14 günlük maaş farkını da aynı dönemde hesaplarında görecek.

Aile yardımları da artırıldı

Temmuz zammı yalnızca maaşlara değil, aile yardımlarına da yansıdı. Yeni düzenlemeye göre; çalışmayan eş yardımı 3 bin 581 liraya yükseldi, 0-6 yaş arası çocuk yardımı 787,76 liraya çıktı, 6 yaş üstü çocuk yardımı 393,88 liraya yükseldi. Engelli çocuk yardımları da yüzde 60 oranında artırılarak yeniden belirlendi.

Toplu sözleşme ikramiyesi de yükseldi

Memur maaş katsayısındaki artış, toplu sözleşme ikramiyelerine de yansıdı. Daha önce 981,22 lira olan aylık toplu sözleşme ikramiyesi, Temmuz itibarıyla 1.113,88 liraya yükseldi.

Temmuz zammıyla birlikte bazı unvanlarda maaşlar şu seviyelere yükseldi:

Şube Müdürü: 107.110 TL
Memur (9/1): 73.070 TL
Uzman Öğretmen: 92.166 TL
Öğretmen: 83.254 TL
Başkomiser: 101.242 TL
Polis Memuru: 92.618 TL
Uzman Doktor: 170.730 TL
Hemşire: 84.845 TL
Mühendis: 109.185 TL
Teknisyen: 75.877 TL
Profesör: 153.208 TL
Araştırma Görevlisi: 102.779 TL
Vaiz: 86.983 TL
Avukat: 102.135 TL

Zamlı ödemeler önümüzdeki hafta hesaplarda

Temmuz zammının yürürlüğe girmesiyle birlikte maaşlar, aile yardımları, toplu sözleşme ikramiyesi ve maaş farkı ödemeleri önümüzdeki hafta memurların hesaplarına yatırılacak. Böylece kamu çalışanları yılın ikinci yarısına zamlı gelirle başlayacak.

Dünya

Trump, Ankara’ya gelişinin ardından Grönland’ın Danimarka yerine ABD kontrolünde olması gerektiğini yineledi. Reuters’a göre Trump, adanın ABD açısından stratejik önem taşıdığını, bölgede Çin ve Rusya gemilerinin bulunduğunu savundu. Frederiksen ise Danimarka Krallığı’nın egemenliğine ve Grönland halkının kendi geleceğini belirleme hakkına saygı istedi.

Ankara zirvesinde egemenlik gerilimi

Frederiksen, NATO liderleri toplantısı öncesinde Danimarka’nın pozisyonunu değiştirmedi. Danimarka Başbakanı, müttefiklerin ülkesinin toprak bütünlüğüne saygı göstermesi gerektiğini vurguladı. Grönland Dışişleri Bakanı Mute Egede de adanın geleceğini Grönland halkının belirlemesi gerektiğini ifade etti.

Grönland tartışması, NATO’nun temel güvenlik ilkesine hassas bir dosya ekliyor. İttifak, üyelerin birbirlerinin topraklarını savunması prensibi üzerine kuruluyor. AP, Trump’ın çıkışının NATO müttefiki Danimarka ile ABD arasında eski gerilimleri yeniden açtığını aktardı.

Trump, aynı açıklama trafiğinde NATO üyelerine yönelik eleştirilerini de sürdürdü. ABD’nin İran’a karşı attığı adımlara bazı müttefiklerin katılmamasından duyduğu rahatsızlığı yineledi. Ankara ev sahibi olarak öne çıkarken Trump, Türkiye’nin F-35 savaş uçağı alımı konusunda Washington ile ilerleyebileceği mesajını verdi.

NATO, Ankara zirvesini savunma harcamaları ve üretim kapasitesi etrafında kurguladı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, müttefiklerin geçen yıl Lahey’de verdikleri taahhütleri daha güçlü silahlı kuvvetlere, daha fazla savunma üretimine ve yeni kabiliyetlere dönüştürmesini beklediğini söyledi.

Rutte, Avrupa’daki müttefikler ve Kanada’nın 2035’e kadar savunma ve güvenlik harcamalarını GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarma planında ilerlediğini belirtti. NATO verilerine göre Avrupa ve Kanada şu aşamada savunma ve güvenlik için GSYH’nin yaklaşık yüzde 4’üne denk gelen kaynak ayırıyor.

İttifak, Ankara’da onlarca milyar dolarlık yeni savunma sözleşmesini de gündeme aldı. Rutte, yeni kontratların caydırıcılık ve savunma için gerekli ekipmanı sağlayacağını, aynı zamanda Atlantik’in iki yakasında sanayi ve istihdam etkisi yaratacağını söyledi.

Kaynak metindeki NATO verileri, Avrupa’nın çekirdek savunma harcamalarının 2026’da yüzde 11 arttığını gösteriyor. Harcama tutarı 571 milyar dolardan 634 milyar dolara çıktı. Artış, Trump’ın müttefiklerden daha yüksek katkı talebini sürdürdüğü bir dönemde geldi.

Ukrayna desteği ve İran dosyası masada

Ukrayna savaşı, Grönland ve İran başlıklarına rağmen zirvenin ana güvenlik dosyalarından biri olmayı sürdürüyor. Zelenskiy, Ankara programında hava savunması ihtiyacını ve Patriot önleyici füze eksikliğini öne çıkardı. Kyiv Independent, müttefiklerin 2026 ve 2027 için Ukrayna’ya yıllık 70 milyar euro, yani yaklaşık 80 milyar dolar savunma desteği taahhüdünü değerlendirdiğini aktardı. ([The Kyiv Independent][4])

Trump, Zelenskiy ile Ankara’da yapacağı görüşme öncesinde Rusya ve Ukrayna’nın anlaşma istediğini düşündüğünü söyledi. Kaynak metne göre Trump, Türkiye’ye uçmadan önce Vladimir Putin ile konuştu. ABD tarafı, Trump’ın Zelenskiy görüşmesinden sonra Putin ile yeniden temas kuracağını belirtti.

Zelenskiy, NATO savunma forumunda Ukrayna’nın ittifaka katılım talebini yineledi. AP’ye göre Zelenskiy, Ukrayna ordusunun savaş tecrübesinin NATO’nun savunma kapasitesini güçlendireceğini savundu. Ancak savaş devam ederken üyelik dosyası ittifak içinde hassas kalmayı sürdürüyor.

Ankara gündemi geniş diplomasi trafiğine yayıldı

Ankara zirvesi, yalnızca NATO içi savunma yük paylaşımına odaklanmadı. Trump’ın İran savaşı, Hürmüz Boğazı çevresindeki gemi saldırıları ve müttefiklerin ABD çizgisine ne ölçüde yaklaşacağı sorusu da toplantı trafiğini etkiledi. AP, ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırılarının ve petrol satış lisansını iptal etmesinin ateşkesin kırılganlığını gösterdiğini yazdı.

Trump’ın Suriye Devlet Başkanı Ahmed al-Sharaa ile görüşme planı da Ankara diplomasisine ayrı bir başlık ekledi. Kaynak metin, görüşmenin Suriye’nin yıllar süren iç savaşın ardından uluslararası imajını yeniden inşa etme çabasına denk geldiğini belirtiyor. Aynı metne göre al-Sharaa, bir gün önce Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’u ağırladı. Şam’daki iki bombalı saldırı ziyarete gölge düşürdü ve 18 kişi yaralandı.

Grönland çıkışı, zirvenin savunma harcamaları mesajını tamamen ortadan kaldırmadı. Ancak tartışma, NATO’nun birlik görüntüsünü zorlayan egemenlik, yük paylaşımı ve ABD-Avrupa güvenlik ilişkisi başlıklarını aynı anda görünür kıldı. Ankara toplantısı, ittifakın yalnızca Rusya tehdidine değil, kendi içindeki siyasi gerilimlere de yanıt üretme kapasitesini test ediyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Arkadaşlar, dostlar, yurttaşlar, değer üretmeyeceksek, hadi toplanıp kaytaralım… Üstelik bunun için bize para ödüyorlar. Başkasının zamanını da çalmış oluyoruz. Değer üretmiyor, kaytarıyoruz

1- SORUN: Şu bizim toplantı merakımız, bir tür sosyal fetişizme dönüşmeye başladı… Ancak binlerce insan/saat zaman, yüzbinlerce lira ve emek harcanarak yaptığımız toplantıların verimini sorgulamıyor, “sahi burada neden toplandık?” demediğimiz için zamanı, insanı, mekânı harcıyoruz.

2- ETKİSİ: 3 bin 500 kişinin katıldığı toplantı sonrası düşündüm; 3,500 kişi, ortalama 20 yıldan, toplamda 70 bin yıllık tecrübeyi aynı çatı altında toplamışız. Peki, ne yapmışız? Protokoldekiler, çeneleri getirdiler ve konuşmalar bitince kulaklarını beraberinde götürdüler. Yazık ki ne yazık…

DEĞER ÜRETMEYEN TOPLANTILAR KURUMA ŞİRKETE ÜLKEYE ZİYAN

3- ÇÖZÜM: Fakat toplantının “yüce amacını” gölgede bırakıp, beylik bir iki lafı manşetlere çakıp, salonun en az %20’sini de yanlarına alıp gidiverdiler. Biz bize kaldık; (arada nitelikli birkaç sunum, konuşmayı ve konuşmacılarını özenle ayrı tutarak) her sunum sonrası daha da azalan salonda, değer üretmeyen anlatımlar, yeni olmayan beylik klişeler, lafı bir şekilde yapay zekâya bağlayıp kaytardık.

4- YÖNTEM: Toplantı fetişizmi sadece bize has bir şey değil. Ama bizim abarttığımız kesin… Wall Street Journal’da yayınlanan bir rapora göre tecrübeli ve tecrübeli olmayan yöneticilerin toplantı yaparak geçirdikleri zaman normal çalışma saatlerinin yarısıymış. Bizde durum nedir, biri araştırsa…

İKİ SORU İKİ CEVAP / Toplantıya dair…

Toplantı bahanemiz nedir?

İnsanlar çözüme ulaşmak için toplanıyorlar, iletişim kuramadıkları için tekrar toplanıyorlar, çözüm üretemedikleri için bu sefer “nerede hata yaptık?” bahanesiyle tekrar, tekrar, tekrar toplanıyorlar.

Hiç mi faydası yok?

İnsanları, en rahat toplantıda tanırsın. Sunacağınız bir konunuz yoksa sadece susun ve gözlemleyin. “Neyi söylediklerine” değil de “neden söylediklerine” bakın. Çoğu, “ben de varım” ispatındadır.

NOT/ TOPLANTI YAPMADAN ÇÖZÜM ÜRETMEYİ DENEYİN

Amaca hizmet etmeyen toplantıların diğer bir sorunu da katılımcıların, bu toplantılara elini kolunu sallayarak gelmesi… Hazırlık yok. Ev ödevi yok. Toplantının gidişatına göre, “durumu idare etme” var yalnızca. Bu tabloya bir de kifayetsiz muhteris birilerini ekleyin, o zaman toplantı, tam felaket oluyor.

TOPLANTI LÛGATI

Toplantı: Birden fazla kişinin belirli bir amaç, konu, gündem doğrultusunda bir araya gelmesi

Konferans: Alanında uzman kişilerin bilgi vermek veya tezi savunmak için hazırlıklı konuşması

Panel: Uzmanların topluluk önünde bir konu etrafında tartışması, sorulara cevap vermesi

Sempozyum: (Bilgi şöleni) Uzmanlık gerektiren bir konunun yetkin kişilerce detaylandırılması

Şeref OĞUZ-Ekonomim

- 2 milyon kişiye istihdam sağlayan sektörümüz bugün çalışanından işverenine, misafirinden kamuya kadar tüm tarafları etkileyen önemli bir hukuki belirsizlik yaşıyor.

“Servis ücreti” uygulamasının 30 Ocak 2026 tarihi itibariyle kaldırıldığını anımsattı:

- O günden beri “servis ücreti”nin yerini alması beklenen “Dijital Gönüllü Bahşiş Sistemi” henüz yasal zemine kavuşmamıştır. Turizm sezonu başlamış olmasına rağmen sektör halen bir geçiş dönemi içindedir.

Yeme-içme sektörünün 1 trilyon liralık büyüklüğü aştığını, tarımdan turizme, gıdadan lojistiğe kadar onlarca sektörü besleyen bir ekosistem olduğunu kaydetti:

- Çalışanlar gelirlerinin nasıl şekilleneceğini bilemezken, işletmeler ücret politikalarını ve operasyonel planlamalarını sağlıklı şekilde oluşturamamaktadır.

Bu belirsizliğin yalnızca işletmeleri değil, 2 milyon hizmet sektörü çalışanını doğrudan etkilediğinin altını çizdi:

- 150 bin işyerindeki ve oteller içindeki yeme-içme noktalarındaki çalışma barışını ciddi şekilde hasara uğratmış ve sadece çalışan tarafında değil, işletmecisinden misafirine, nihayetinde yatırımcısına kadar sektörün dengelerini bozmuştur.

Emek yoğun hizmet sektörünün tam da turizm sezonunun en yoğun aylarına girildiği bu günlerde moral ve motivasyon kaybı yaşadığını vurguladı:

- Burada altını özellikle çizmek isteriz ki, tartışılan konu “servis ücreti”nin yeniden yaygınlaştırılması değildir.

Ardından ekledi:

- Asıl konu, misafirlerin tamamen kendi iradeleriyle bırakmak istedikleri bahşişlerin dijital ortamda güvenli, şeffaf ve kayıtlı şekilde çalışanlara ulaştırılmasını sağlayacak modern bir sistemin yasal zemininin oluşturulmasıdır.

Kaya Demirer, TURYİD olarak savundukları modelin dünyanın gelişmiş turizm ülkelerinde uzun yıllardır başarıyla uygulanan, gönüllülük esasına dayalı “Dijital Bahşiş Sistemi” olduğuna işaret etti:

- Sadece turistlerin değil, kendi vatandaşlarımızın dahi nakit taşımadığı bir dönemde çalışan arkadaşlarımızın bahşiş gelirleri yüzde 10-15 arasındaki bir orandan yüzde 2-3’lük nakit bahşiş seviyesine gerilemiştir.

Bahşişin yeme-içme sektöründe çalışanlar için önemini şöyle ortaya koydu:

- Bahşiş, emek yoğun sektörlerin maaş kadar önemli bir geliridir. Diğer bir ifadeyle toplam geliri oluşturan bir yan gelir değil, neredeyse eşit iki ana gelir kapısından biridir.

Konunun bir diğer önemli boyutunun kamu maliyesi olduğunu irdeledi:

- Geçmişte “servis ücreti” uygulaması üzerinden KDV, Gelir Vergisi stopajı ve SGK primleri gibi önemli kamu gelirleri elde edilmekteydi. Mevcut durumda bu gelirlerin tamamı ortadan kalkmıştır.

“Dijital” sistemin bu konudaki önemi üzerinde durdu:

- Dijital ve kayıtlı bir bahşiş sistemi sayesinde tüm ödemeler elektronik ortamda izlenebilir hale gelecek, kayıt dışılık azalacak ve kamu da sürdürülebilir bir gelir yapısına kavuşacaktır. Dolayısıyla önerilen sistem aynı zamanda kayıtlı ekonomi ve kamu maliyesi lehinedir.

Bu konuda daha önce önemli mesafe alındığını anımsattı:

- Yaklaşık 2 yıl önce hazırlanan düzenleme yasalaşmanın son aşamasına kadar gelmiş, ancak çalışanların bahşişlerinden gelir vergisi stopajı kesileceği yönündeki değerlendirmeler kamuoyunda eleştirilere neden olduğu için süreç tamamlanamamıştı.

Sektör yatırımcıları, özel sektör olarak çok daha dengeli ve adil bir model önerdiklerine vurgu yaptı:

- Yeni öneride gönüllü olarak bırakılan bahşişin tamamının çalışana eksiksiz ulaşması, çalışandan herhangi bir vergi kesintisi yapılmaması ve yüzde 10 oranında hesaplanacak vergisel yükümlülüğün işveren tarafında üstlenilmesi öngörülüyor.

Böylece hem çalışanın korunacağını hem de devletin kayıtlı ekonomi içinde gelir elde etmeye devam edeceğini kaydetti:

- Geldiğimiz noktada mesele yalnızca bahşiş değildir. Mesele, dijital ekonomiye uygun, teknolojiyi kullanan, kayıtlı sistemi güçlendiren ve tüm tarafların kazandığı çağdaş bir ödeme modelinin oluşturulmasıdır.

“Dijital Gönüllü Bahşiş Sistemi” mevzuatının sektör için artık ertelenemez bir ihtiyaç halini aldığını ısrarla vurgulayıp, noktayı şu mesajla koydu:

• Gönüllülük esasına dayalı, dijital, şeffaf ve kayıtlı bahşiş sisteminin en kısa sürede yasal zemine kavuşturulması çalışanlarımız ve misafirlerimiz adına en büyük arzumuzdur.
• Bunun için yüzde 10 olarak uygulanacak stopajı da üstlenmeye ve çalışanlarımıza kesintisiz şekilde misafirlerimizin takdirlerinin karşılığı olarak bıraktıkları bahşişleri aynen aktarmaya hazırız.
• Bu düzenleme yalnızca yeme-içme sektörünün değil, Türkiye turizminin rekabet gücünü artıracak, hizmet kalitesini destekleyecek, kayıtlı ekonomiyi büyütecek ve milyonlarca çalışanın emeğini koruyacak önemli bir reform olacaktır.

Yeme-içme sektörü işverenleri bahşişin yüzde 10’luk stopajını karşılamaya hazır olduğuna göre, “Dijital Gönüllü Bahşiş” mevzuatı için daha neyi bekliyoruz?

Otel dışı yeme-içme işletmelerinin turist geliri 5.4 milyar dolar

TURİZM, Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği (TÜRYİD) Yönetim Kurulu Başkanı Kaya Demirer, Türkiye’nin 2025 yılı turizm gelirlerinin içindeki yeme-içme cirosuna işaret etti:

- Türkiye, 2025 yılında yaklaşık 65 milyar dolar turizm geliri elde etmiş, bunun yaklaşık yüzde 21’i, yani yaklaşık 13.5 milyar doları yeme-içme harcamalarından oluşmuştur.

Şu hesabı ortaya koydu:

- Yaptığımız hesaplamalara göre, “her şey dahil” sistemi için ayrılan gastronomi gelirleri payı dışında kalan yaklaşık 5.4 milyar dolarlık bölümü otel dışındaki restoran, kafe ve diğer yeme-içme işletmelerinde gerçekleşmektedir.

Bu rakamın gastronominin artık yalnızca turizmi destekleyen bir unsur değil, turizm gelirlerinin en önemli bileşenlerinden biri olduğunu ortaya koyduğunu kaydetti:

- Türkiye’yi ziyaret eden turistlerin önemli bir kısmı Avrupa başta olmak üzere servis ücreti ve gönüllü bahşiş uygulamalarının uzun yıllardır hayatın doğal bir parçası olduğu ülkelerden geliyor.

Söz konusu turistlerin kendi ülkelerinde “dijital olarak bahşiş bırakmaya” alışkın olduğunu, bunu hizmet kalitesinin doğal bir karşılığı gördüğünü vurguladı:

- Türkiye’de ise yasal altyapının eksikliği nedeniyle bu talep çoğu zaman karşılık bulamamakta, bunun sonucunda hem çalışanlarımız hem de ülkemiz önemli bir gelir fırsatını kaybetmektedir.

Bu yılki turizm geliri beklentileri üzerinde durdu:

- İlk 6 ayın rakamlarını incelediğimiz zaman geçtiğimiz yıla nazaran turizm gelirleri artış gösterememekte, bir miktar azalma eğilimi de göstermektedir.

Bunun nedenlerine işaret etti:

- Küresel ekonomik yavaşlama, bölgesel jeopolitik gelişmeler ve çevremizde yaşanan güvenlik kaynaklı olumsuzluklar nedeniyle turizm gelirlerinde beklenen artışın sınırlı kalabileceği ya da gerçekleşmeyebileceği değerlendirilmektedir.

Ardından şunu ekledi:

- Böyle bir dönemde sektör çalışanlarının zaten azalmış olan ek gelir kaynaklarının daha da gerilemesi, hizmet kalitesinden çalışan bağlılığına kadar birçok alanda yeni sorunlar doğurabilecektir.

“Gönüllü Dijital Bahşiş”e döndü:

- Tam da bu nedenle, “Gönüllü Dijital Bahşiş Sistemi”nin yasal güvenceye kavuşması her zamankinden daha büyük önem taşımaktadır.

Oluşan mevzuat boşluğunun turistlerden elde edilen gelirler üzerinde yol açtığı kayba da dikkat çekti:

- 5.5 milyar dolarlık otel dışı yeme-içme sektörünün 2025 yılı gelirleri içinde yüzde 10-12 oranında servis payı bulunmaktadır. Bu gelir, 2026 yılına baktığımız zaman ilk 6 ay sonunda sıfır olarak gerçekleşmiş vaziyettedir.

Vahap Munyar-Ekonomim

Bu hamle dünkü MSCI’nın fiili dolaşımı gözden geçirme uyarısının hemen öncesinde atıldı. Şimdi geçen yıl son çeyreğinden bu yana uygulamaya girmesi beklenen yatırım fonlarına yönelik düzenlemeye ilişkin SPK’dan adım bekleniyor.

Artık borç alacak fonlar fon bazında takip edilecek

Takasbank dün TEFAS uygulama esaslarına ilişkin bir değişiklik yayımladı. Tebliğe göre bundan sonra üyelerin nakit, borç ve alacak durumları ayrı ayrı fonlar bazında görülecek ve fon bazında takip edilecek. Ayrıca yine fonların borç ve alacak tutarları netleştirilmeyecek yine fon talimat bazında takibi sağlanacak. Üyeler yatırımcıları adına platforma ilettikleri fon alış talimatında üyenin nakit borç yükümlülüğü görülecek ve fonlara gelen satış talimatları ise fon bazında raporlanarak üyenin yükümlülükleri ortaya çıkacak. Yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini ise portföy yönetim şirketleri takip edecek. Üye bazında nakit borç kapama hesabı korunurken teminat hesapları ayrıştırıldı ve operasyonel takibi kolaylaştırmak için TEFAS teminat hesabı ile nakit alacak dağıtım hesabı açıldı.

Otomatik kredi yok teminat var

En önemli değişiklik teminat tarafında. Artık fon alım talimatlarında uygulanan işlem, fonlama limiti, teminat bulundurma yükümlülüğü ve buna bağlı otomatik kullandırılan kredi uygulaması tamamen kaldırıldı. Bunun yerine TEFAS limiti uygulamasına geçildi ve fon alım talimatlarında TEFAS limitinin yüzde 25'i kadar teminat bulundurma şartı getirildi. Bunun yanı sıra limit üzerindeki tutarlar için yüzde 100 teminat şartı aranacağı açıklandı. Üyelerin temerrüt durumları için de fon fon görülmesine olanak sağlandı, temerrütlerde ödeme yapılan fon bazında sıradaki satış talimatı için kısmi ödeme kabul edilebilecekken nakdi yükümlülük tamamlanana kadar fon payları yatırımcı hesabında blokede kalacak. Temerrüt faiz borcunu kapatmasına rağmen faizi 3 iş gününde ödemeyen üyelere ise yüzde 10 günlük ödenmeyen tutar üzerinden gecikme cezası uygulanacak.

Büyük işlem için yüksek teminat

Bu yeni uygulama piyasa uzmanları tarafından olumlu karşılanırken bundan sonra her fonun parasının ayrı takibinin yapılacak olması, nakit akışının fon bazında izlenebilecek olması en önemli değişiklik olarak öne çıkarıldı. Hangi yatırımcının emrinin tamamlandığı ve ödemesinin yapıldığı da sistem tarafından görülebilecekken işlemlerin takibinde daha fazla şeffaflık sağlanacağı vurgulandı. Uzmanlara göre otomatik kredi sisteminin kalkması portföy yönetim şirketlerinin de ayrışmasını sağlayacak. Yeterli parası olmasa da önceden Takasbank'tan otomatik kredi kullanabilen şirketler artık yeterli teminat bulundurmadan işlemlerini yapamayacaklar. Büyük işlem yapmak isteyen portföy yönetim şirketleri çok daha fazla teminat tutmak zorunda kalacak. Fonların ayrı ayrı görülmesi ve işlemlerini kapatması kötü fonun sorununun aynı şirketin iyi fonuyla kapatılmasının da artık yapılamayacağı anlamına geliyor piyasa uzmanlarınca. Ve bu durumun sistemik risk ihtimalini azaltmayı hedeflediği de vurgulanıyor.

Şirket şirket fiili dolaşım hesaplayabilir

SPK’nın fiili dolaşım payı hesabı üzerine fonlara yönelik işlemleri şeffaflaştırmayı hedefleyen değişiklikleri piyasa uzmanlarınca endeks sağlayıcı MSCI’nın hem endişelerini gidermeyi hem de sermaye piyasalarında riski azaltmayı öngörüyor. Uzmanlar SPK’nın geçen yılın son çeyreğinde dikkat çektiği yatırım fonlarında manipülasyonu önlemeye yönelik düzenlemesinin de gecikmeden açıklanmasını beklediklerini vurguladılar. Öte yandan Takasbank’ın hamlesinin hemen üzerine MSCI’nın son bir ayda Borsa İstanbul için yaptığı üçüncü uyarı dün geldi. Endeks sağlayıcısı MSCI, bireysel hisselerin serbest dolaşımdaki pay oranını gözden geçirebileceğini ve belirli fonların elindeki paylar da dahil olmak üzere bazı hissedarları serbest dolaşımdaki pay kapsamından çıkararak “fiili dolaşım dışı” olarak yeniden sınıflandırabileceğini belirtti. Haziran ortasında Kasım 2026’ya kadar yeterli, somut ve güvenilir ilerleme görülmezse, MSCI Türkiye endeksi ve ilgili hisseler için yeni bir danışma süreci başlatabileceğini açıklamıştı.

MSCI’ın uyarıları neden önemli?

Küresel endeks sağlayıcı MSCI, MSCI World, MSCI Emerging Markets (Gelişen Piyasalar), MSCI Türkiye gibi pek çok endeks üretiyor. Bu endeksler ise kurumsal yatırımcılar (fonlar, ETF'ler, hedge fonlar), analistler ve hükümetler tarafından referans olarak kullanılıyor. Bir hisse veya ülke MSCI endeksine dahil edilirse genellikle yabancı sermaye girişi artabilir, çıkarıldığında çıkış yaşanabilir. MSCI endeksine giren ve çıkan şirketler tıpkı Borsa İstanbul’daki gibi fiili dolaşımdaki piyasa değeri ağırlığıyla hesaplanıyor. Piyasa değeri büyük şirketler daha fazla ağırlığa sahip oluyor. MSCI’nın Borsa İstanbul’a yönelik uyarıları da yabancı yatırımcı ve fonların hareketi açısından önem taşıyor ve hızlı bir yabancı çıkışı riski nedeniyle dikkate alınması gerekiyor.

Şebnem Turhan-Ekonomim

Sürekli veri akışı ile akıllı hafıza

Gözlük çevreyi kesintisiz tarayarak görsel ve işitsel verileri sisteme aktarıyor. Gelişmiş yapay zeka entegrasyonu sayesinde cihaz, karşılaşılan nesneleri ve kişileri anlık olarak analiz ediyor. Kullanıcı bu sayede gözlüğünü kişisel bir hafıza asistanı gibi kullanabiliyor. Donanım tarafındaki bu atılımlar Meta şirketinin sosyal medya bağımlılığını azaltma stratejisini destekliyor. Yönetim Kurulu kişisel bilişim ve yapay zeka donanımı pazarında liderliği hedefliyor.

Etik tartışmalar ve gelecek vizyonu

Teknolojinin sürekli kayıt yapma özelliği ciddi veri gizliliği soru işaretlerini beraberinde getiriyor. Uzmanlar çevredeki insanların haberi olmadan kayıt yapılmasının büyük yasal sorunlar yaratabileceğini belirtiyor. Şirket bu cihazları sadece bir aksesuar olarak konumlandırmıyor. Aksine yapay zeka asistanlarının fiziksel dünyaya doğrudan erişim sağlamasına imkan tanıyan bir kapı olarak görüyor. Meta, giyilebilir teknolojilerdeki bu dönüşümü yakın gelecekte hayatın bir parçası yapmayı planlıyor.

Gelişimin Temel Noktaları

Sürekli veri toplama: Gözlük, kullanıcının çevresini sürekli olarak tarayarak görsel ve işitsel verileri sisteme aktarıyor.

Gelişmiş yapay zeka entegrasyonu: Elde edilen veriler, kullanıcının gördüğü nesneleri, kişileri veya durumları anlık olarak analiz edebiliyor. Bu durum, gözlüğün bir "hafıza asistanı" gibi davranmasına imkan tanıyor.

Donanım stratejisi: Meta, donanım alanındaki bu atılımlarla, yalnızca sosyal medya platformlarına bağımlı kalmadan, kişisel bilişim ve yapay zeka donanımı pazarında da liderlik etmeyi hedefliyor.

Gizlilik tartışmaları: Söz konusu teknolojinin sürekli kayıt özelliği, hem kullanıcı deneyimi hem de veri gizliliği açısından önemli soru işaretlerini de beraberinde getiriyor. Uzmanlar, çevredeki insanların haberi olmadan sürekli kayıt altına alınmasının ciddi etik ve yasal sorunlara yol açabileceğine dikkat çekiyor.

Meta'nın bu prototipi, şirketin gelecekteki giyilebilir teknoloji vizyonunun bir parçası olarak görülüyor. Şirket, bu tür cihazları sadece bir aksesuar değil, yapay zeka asistanlarının doğrudan fiziksel dünyaya erişmesini sağlayan birer kapı olarak konumlandırıyor.

Murat Ali Oral-Dünya

Bugünkü sistemde kullanılan, “en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi” ölçütü ise 1 Ocak 1983’te yürürlüğe giren 2762 sayılı Kanun’la getirilmiştir.

Bu kapsamda 1475 sayılı Mülga İş Kanunu’nun yürürlükte olan 14. maddesine göre, işçinin her bir çalışma yılı için alabileceği kıdem tazminatı, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı karşılığında ödenen azami emeklilik ikramiyesini aşamaz.

Kıdem tazminatı tavanı her yıl ocak ve temmuz aylarında iki kez artırılan memur maaş katsayısının artmasıyla birlikte yeniden belirlenmektedir. Bu kapsamda, Hazine ve Maiye Bakanlığı 3.7.2026 tarihli ve 27998389-010-06-02-4870801 sayılı Genelge ile 01/07/2026 – 31/12/2026 döneminde geçerli olan memur maaş katsayıları yeniden belirlenmiştir. Buna göre 01/07/2026 – 31/12/2026 döneminde uygulanacak; Kıdem tazminatı tavanı 73.729,87 TL olarak belirlenmiştir.

Peki, kıdem tazminatı tavanı hangi ölçütler esas alınarak belirlenmektedir?

Mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14 üncü maddesinde, “Toplu sözleşme ve hizmet akitleriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez” şeklinde kurala yer verilmiştir. Yargıtay kıdem tazminatı tavanı ile ilgili olarak verdiği bir kararında, “Belirtilen üst sınır, “genel tavan” olarak adlandırılabilir. En yüksek devlet memuru da Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri (eskiden başbakanlık müsteşarı, daha sonra Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı) olduğundan genel tavan, bu görevdeki kişinin emekliliği halinde Emekli Sandığınca ödenecek olan bir yıllık ikramiye oranını geçemeyecektir. Genel tavan, iş sözleşmesinin feshedildiği andaki tavandır. Süreli fesih halinde sürenin son bulduğu tarih tavanın tespitinde dikkate alınır[1].

Özel sektör işvereni isterse kıdem tazminatı tavanını aşarak brüt ücret üzerinden kıdem tazminatı ödemesi yapabilir. Ancak tavanı aşan kısım ücret gibi değerlendirilerek gelir vergisi ve sigorta primine tabi tutulur (193 GVK m.25; 5510 SSGSSK m.80). Çünkü Gelir Vergisi Kanunu’nun 25. maddesi ile 1475 sayılı Kanuna göre ödenen kıdem tazminatı vergiden müstesna tutulmuştur. Kamu işverenleri ise kıdem tazminatı tavanını aşarak ödeme yaparlarsa 5018 Kanun çerçevesinde kamu zararına sebebiyet verdikleri için sorumlular hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanabilir”.

Yargıtay’a göre, kıdem tazminatı tavanını düzenleyen kural mutlak emredici nitelikte olup tavanı artıran iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi hükümleri geçersizdir. Bununla birlikte, özel sektör işvereni isterse kıdem tazminatı tavanını aşarak brüt ücret üzerinden kıdem tazminatı ödeyebilir. Ancak tavanı aşan kısım ücret gibi değerlendirilerek gelir vergisi ve sigorta primine tabi tutulur (193 GVK m.25; 5510 SSGSK m.80). Kamu işverenleri ise kıdem tazminatı tavanını aşarak ödeme yaparlarsa 5018 sayılı Kanun çerçevesinde kamu zararına sebebiyet verdikleri için sorumlular hakkında TCK hükümleri uygulanabilir.

Sonuç olarak, kıdem tazminatı tavanı en yüksek devlet memuru olan Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterinin emekliliği halinde Emekli Sandığınca ödenecek olan bir yıllık ikramiye oranını geçemez. Genel tavan, iş sözleşmesinin feshedildiği andaki tavandır. Süreli fesih halinde sürenin son bulduğu tarih tavanın tespitinde dikkate alınır. Özel sektör işvereni isterse kıdem tazminatı tavanını aşarak brüt ücret üzerinden kıdem tazminatı ödemesi yapabilir. Ancak tavanı aşan miktar vergilendirme açısından kıdem tazminatı sayılmaz, ücret olarak değerlendirilir. Çünkü Gelir Vergisi Kanunu’nun 25 inci maddesi ile Mülga 1475 sayılı Kanun’un yürürlükte bulunan 14 üncü maddesine göre ödenen kıdem tazminatı vergiden müstesna tutulmuştur. Kamu işverenleri ise kıdem tazminatı tavanını aşarak ödeme yaparlarsa 5018 Kanun çerçevesinde kamu zararına sebebiyet verdikleri için sorumlular hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanabilir.

[1] Y22HD.13.10.2014 T., E.2014/19755, K.2014/27299 Legalbank.

www.incirogludanimanlik.com sayfasında yayımlanan blog yazıları, hakemli makale formatında olmayıp bilgi verme amaçlıdır. Kesinlikle hukuki mütalaa ya da tavsiye niteliğinde değildir.

Lütfi İNCİROĞLU

Öncelikle yeni kanun (7582) ile eski kanun (7417) özü itibariyle aynı, ancak neden buna rağmen tebliğler farklılaşıyor, bunu anlamak mümkün değil!

Bildirimden sonra yapılacak düzeltme konusu

Yeni uygulamada varlık barışından yararlanabilmek için banka veya aracı kurumlara verilmesi gereken form hem yurt dışı hem de yurt içi varlık varlıkları kapsıyor. Yani tek bir standart form ile başvuru yapılmak zorunda...

Varlıklar için tek bir bildirim verilmesi esas, ancak bildirim süresi sonuna (uzatma halinde uzatılan süre sonuna) kadar birden fazla bildirim verilmesi veya verilen bildirimlerin düzeltilmesi mümkün. Bu genel bir hukuk kuralı...

Tebliğde, düzeltmenin bildirimde bulunulduktan sonra “aynı ay içinde” veya “sonraki aylarda” yapılmasına veya bildirime konu varlıkların artırılması veya azaltılmasına göre uygulama belirlenmiş bulunuyor.

Taslakla tek fark, bildirimde bulunulduktan sonraki aylarda, yapılan hataların düzeltilmesi amacıyla ya da bildirime konu edilen varlıkları azaltıcı bir bildirimde bulunulmak istenilmesi halinde önceki bildirimin düzeltilmesi için kanunda olmayan bir şart getirilmiş olması.

Tebliğe göre bu düzeltme ancak varlıkların bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren Türkiye’ye getirilerek banka veya aracı kurumlara yatırılması ya da Türkiye’deki banka veya aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi gereken iki aylık süreyi aşmamak kaydıyla yapılabilecek.

Tebliğde ayrıca bildirime konu varlıkların banka veya aracı kurumlara transferi veya yatırılmasından sonra, daha önce verilen bildirimlerin düzeltilmesinin ve ödenen vergilerin iade edilmesinin mümkün olmadığı da belirtiliyor. Taslak tebliğdeki 1 no.lu örnek de bu değişikliğe uygun şekilde revize edilmiş bulunuyor.

Kanunda yer almayan bu şartın tebliğle getirilemeyeceğini düşünüyorum. Bu konu yasallık ilkesine aykırı.

Banka ve aracı kurumlara getirilen yeni yükümlülük

Banka ve aracı kurumlar gerek yurt dışında gerekse Türkiye’de bulunan ve kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden bildirilen varlıkların değeri üzerinden yüzde 5 oranında (veya yatırım taahhüdüne istinaden yüzde 0 dahil indirimli oranlarda) peşin olarak tahsil edecekleri vergiyi, bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla Tebliğin 3 no.lu ekinde yer alan beyanname ile bağlı bulundukları vergi dairesine beyan etmek zorundalar.

Beyan edilen varlıkların değerleri üzerinden, vergi dairelerince tarh edilen vergiler, beyan süresi içerisinde banka ve aracı kurumlar tarafından vergi sorumlusu sıfatıyla ödeniyor.

Tebliğde taslaktan farklı olarak banka ve aracı kurumlara yeni bir yükümlülük getirildi. Bildirimde bulunanların, bildirilen varlıkları süresinde Türkiye’ye getirmemeleri veya getirmekle birlikte banka veya aracı kurumlara transfer etmemeleri/yatırmamaları halinde, bu durum ilgili banka veya aracı kurum tarafından, bildirime konu varlıklara ilişkin beyannamenin verildiği vergi dairesine ayrıca bildirilecek.

Yurt dışından fiziken getirilecek varlıkların bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde gümrük işlemlerinin tamamlanması gerekiyor

Varlık barışının sağladığı vergi korumasından yararlanabilmek için, yurt dışındaki varlıkların bildirimin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya Türkiye’deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi; yurt içindeki varlıkların ise bildirim tarihinde banka ya da aracı kurumlara yatırılması ile gerek yurt dışı gerekse yurt içi varlıklar için tarh edilen vergilerin süresinde ödenmesi, taahhütlere uyulması ve ilgili maddede yer alan diğer şartların yerine getirilmesi gerekiyor.

Taslakta yurt dışından fiziken getirilecek varlıkların gümrük işlemlerinin de iki ay içinde tamamlanması gerektiğine yer verilmemişti. Ancak korumadan yararlanılabilmesi için bu işlemin de iki aylık süre dolmadan yapılması şarttır. Tebliğdeki açıklama ile bu eksiklik giderilmiş bulunuyor.

Buna göre, yurt dışından fiziki olarak getirilecek varlıkların, bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde gümrük işlemlerinin tamamlanarak ülkeye getirilmesi ve gümrük işlemlerinin tamamlanmasını takip eden ilk iş günü sonuna kadar Türkiye’deki banka veya aracı kurumlara yatırılması gerekiyor.

Getirilen bu varlıklar için Gümrük İdaresinden alınacak belgeler, varlıkların Türkiye’ye getirilmiş olduğunun tevsikinde kullanılabilecek. Ayrıca söz konusu varlıkların banka veya aracı kurumlara yatırılması sırasında, bu varlıkların Türkiye’ye getirildiğine dair Gümrük İdaresinden alınan belgenin ibraz edilmesi gerekiyor.

Defter tutma zorunluluğu bulunmayanlar

Varlık barışında temel ilke bildirilen varlıkların defterlere kaydedilmesi şartıdır. Ancak mükellef olmayanlar için bu şartın sağlanması imkansız. Bu nedenle Tebliğde, mükellefiyeti bulunan ancak Vergi Usul Kanunu uyarınca defter tutma zorunluluğu bulunmayan mükellefler için bu şartın aranmayacağı belirtiliyor.

Ayrıca gelir vergisi mükellefiyeti bulunmakla birlikte, mükellefiyetiyle ilişkilendirilmeksizin varlık barışından yararlanmanın da mümkün olduğu belirtiliyor.

Dönüşümde hangi değer esas alınacak?

Normalde varlıkların bildirim tarihi itibariyle değerleri uygulamaya esas alınıyor. Ancak bildirilen varlıklara ilişkin olarak indirimli vergi oranından yararlanmak için yatırım taahhüdünde bulunanlarda bildirim mi, yoksa dönüşüm tarihinin mi esas alınacağı taslak tebliğde açıklanmamıştı.

Yayımlanan tebliğde bu eksiklik giderilerek, dönüşüm tarihinin esas alınacağı açıklanmış bulunuyor.

Buna göre, bildirilen varlıklara ilişkin olarak taahhütte bulunanların, yurt dışındaki varlıkların transfer edildiği veya yatırıldığı tarihten, Türkiye’deki varlıkların ise bildirildiği tarihten itibaren on gün içerisinde taahhüt konusu varlıklara dönüştürülmesinde, dönüşüme konu edilen varlıkların ilgili maddede yer alan değerleme ölçütlerine göre belirlenen dönüşüm tarihindeki değeri dikkate alınacak.

Henüz vergi incelemesine başlanılmamış veya takdir komisyonuna sevk edilmemiş durumlarda uygulama

Bildirim tarihinden önce vergi incelemesi başlatılmış veya takdir komisyonuna sevk edilmişse vergi korumasından yararlanılamıyor.

Yani vergi incelemesine başlanılan veya takdir komisyonuna sevk edilen tarihten sonra bildirimde bulunulması, vergi incelemesi ve takdir komisyonu kararına istinaden bulunan matrah farkları üzerinden vergi tarhiyatı yapılmasına engel olmuyor ve bildirime konu edilen tutarlar mahsuba konu edilemiyor.

Tebliğde, henüz inceleme veya takdir süreci başlatılmamış durumlar için olumlu bir yaklaşım sergileniyor.

Vergi dairesi ya da vergi incelemesine yetkili olanların bilgisine girmekle birlikte vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk işleminden önce bildirimde bulunulması durumunda da varlık barışından yararlanılabileceği belirtiliyor.

İnceleme süreci başlatılan veya takdire sevk edilen ancak henüz fiilen incelemeye veya takdir işlemine başlanmamış olan durumlar için de açıklama yapılması isabetli olacaktır.

Bildirilen varlıkların Türkiye’ye getirilmemesi ve banka veya aracı kurumlara transfer edilmemesi ya da yatırılmaması suretiyle şartların ihlali

Tebliğde,

“Bildirilen varlıkların Türkiye’ye getirilmemesi ve banka veya aracı kurumlara transfer edilmemesi ya da yatırılmaması suretiyle şartların ihlali halinde, bu ihlalin banka veya aracı kurumlarca bildirilmesi üzerine, taahhüt nedeniyle zamanında alınmayan vergiler gecikme faiziyle birlikte vergi dairesince aranır. Bu vergiler için vergi ziyaı cezası uygulanmaz.”

denilerek taslakta belirtilmeyen bir konuya daha açıklık getiriliyor.

Başka bir ifade ile bu şartların ihlali nedeniyle vergi korumasının kaybedilmesi, vadesinde ödenmeyen vergi aslının gecikme faiziyle birlikte takip ve tahsiline engel teşkil etmiyor. Tahsil edilmiş olan vergiler de iade edilmiyor.