Özellikle uzaktan (home-office) çalışan veya izinli olduğu dönemlerde evde yemek yapmayı tercih eden vatandaşlar, kartlarında biriken parayı kira, fatura gibi acil ihtiyaçlarında kullanabilmek için "yemek kartı bozdurma" yöntemine başvuruyor.

Geçmişte mahalle esnafıyla "rica minnet" ve düşük komisyonlarla yapılan bu işlem, artık sosyal medya üzerinden işleyen devasa bir komisyonculuk sektörüne dönüştü. Bazı fırsatçıların nakit sıkışıklığı yaşayan vatandaşlardan yüzde 45 komisyon talep ettiği ortaya çıktı.

4 BİN TL'YE 1.800 TL KESİNTİ

Biz de bu işin ticaretini yapan komisyonculardan biriyle müşteri gibi iletişime geçtik. Yapılan görüşmede, elimizde bulunan 4 bin TL'lik yemek kartı bakiyesini nakde çevirmek istediğimizi kaydettik. Komisyoncu, 4 bin TL'lik bakiye karşılığında yalnızca 2 bin 200 TL gönderebileceğini belirtti. Geriye kalan 1.800 TL'nin ise komisyon olduğu görüldü. Komisyoncu, karttan çektiği bakiye için ise "Kardeşim ürün alıyoruz, toptancıyız" dediği görüldü.

Sorun şu ki tam da enflasyonun yükseldiği, hayat pahalılığın arttığı, alım gücünün eridiği ve gelir adaletinin bozulduğu, bu dönemde insanlar sigorta poliçesini yenilemekte zorlanmaya başlıyor.

Bir dönem insanlar bütçeleri daraldığında önce dijital platform aboneliklerini iptal ederdi. Şimdi ise kaskoyu iptal ediyor, sağlık sigortasını küçültüyor, tamamlayıcı sağlık poliçesini yenilemiyor. Bu değişim aslında sadece gelir sıkışmasını değil, Türkiye’de risk maliyetinin ne kadar yükseldiğini de gösteriyor.

Son birkaç yılda sigorta sektöründe yaşanan fiyat artışlarının arkasında yalnızca enflasyon yok. Kur artışı nedeniyle otomotiv yedek parçaları pahalandı. Sağlık sektöründe döviz bazlı maliyetler yükseldi. Deprem sonrası reasürans maliyetleri sert şekilde arttı. Küresel iklim riskleri ve savaşlar nedeniyle uluslararası sigorta piyasasında fiyatlama davranışı değişti.

Türkiye ise bütün bu küresel maliyet artışlarını yüksek enflasyonla birleşmiş şekilde hissediyor.

Kasko tarafında yaşanan değişim dikkat çekici. Araç fiyatlarındaki sert yükseliş, tamir maliyetleri ve yedek parça fiyatları poliçe primlerini yukarı taşırken, birçok kişi artık “kasko yaptırmak mı, riski almak mı?” ikilemiyle karşı karşıya kalıyor.

Bu durum sigortacılıkta sessiz bir kırılma yaratıyor: Sigortasızlaşma riski.

İnsanlar tam da risklerin arttığı bir dönemde koruma alanının dışına çıkmaya başlıyor.

Benzer tablo sağlık sigortasında da görülüyor. Özel hastane maliyetleri ve sağlık enflasyonu yükseldikçe poliçe fiyatları da hızla artıyor. Özellikle orta gelir grubunda tamamlayıcı sağlık sigortasından çıkışların hızlandığı konuşuluyor. Çünkü sağlık sigortası artık birçok aile için yıllık rutin bir ödeme değil, ciddi bir bütçe kalemine dönüşmüş durumda.

Deprem sonrası DASK tarafında yaşanan tartışmalar da bu dönüşümün başka bir boyutu oldu. İnsanlar sigortanın önemini belki hiç olmadığı kadar net gördü.

Yüksek enflasyon dönemlerinde bu sorun daha da büyüyor. Çünkü bina maliyetleri, araç fiyatları ve sağlık giderleri hızla değişirken poliçeler aynı hızda güncellenemiyor. Bu yüzden sigortalı olmak ile gerçekten korunuyor olmak artık aynı şey değil.

Türkiye’de sigortacılık sektörünün önündeki en büyük risklerden biri de tam burada başlıyor: Sektör bir yandan artan maliyetlerle mücadele ederken diğer yandan müşterinin ödeme kapasitesi zayıflıyor. Bu ikili baskı yalnızca şirketlerin değil, toplumun genel risk yapısını da değiştiriyor.

Sigorta sistemleri aslında ekonominin görünmeyen güvenlik ağıdır. İnsanlar sigortadan çıktığında risk bireyin üzerine kalır. Büyük bir sağlık harcaması, trafik kazası ya da doğal afet bir anda orta sınıfı finansal olarak aşağı çekebilir. Belki de bu yüzden Türkiye’de sigortaya artık farklı bakmak gerekiyor.

Eskiden sigorta “olursa lazım olur” mantığıyla alınırdı. Şimdi ise mesele, bir kriz anında ekonomik olarak ayakta kalıp kalamayacağını gösterir haline geldi. Yani sigorta artık “sadece” bir finans ürünü değil; giderek daha fazla, hayatta kalma aboneliğine dönüşüyor.

Denetimde kısmi bakıştan tam resim geçişi

Geleneksel yaklaşımda örnekle­me, ister istemez bir zorunluluktu. İstatistiksel veya yargısal örnek­leme yöntemleriyle belirli sayıda işlem seçilir ve bu örnekler üze­rinden genelleme yapılırdı. Bugün ise büyük veri altyapıları ve yapay zekâ destekli analiz araçları, şu so­ruyu meşru kılıyor: “Madem veri­ye erişebiliyoruz, neden yalnızca bir kısmına bakıyoruz?” Yeni yak­laşımın temel unsurları şöyle:

1Tüm işlemlerin taranması: Ya­pay zekâ, milyonlarca işlem sa­tırını dakikalar içinde tarayabili­yor. Anomali tespiti modelleri, uç değerleri, normalden sapmaları, olağandışı saatlerde veya karşı ta­raflarla yapılan işlemleri otomatik işaretleyebiliyor.

2 Risk temelli örnekleme: Örne­ğin yapay zekâ, her işlem için bir şüphe veya risk skoru üretiyor; denetçi, örneklemi bu skorların üzerine kuruyor. Böylece örnek­lem, istatistiksel açıdan değil, risk açısından temsil gücüne kavuşu­yor.

3 Sürekli denetim yaklaşımı: Yıl sonunda veya belirli periyot­larda yapılan “dönemsel” denetim yerini, verinin anlık izlenmesine bırakıyor. Yapay zekâ modelleri, her gün hatta her dakika yeni veri­yi tarayıp uyarı üretebiliyor.

Fiziksel ziyaretlerden dijital izlere

Denetimin geleneksel gücü, ye­rinde gözlemdi. Depo sayımların­da, nakit sayımlarında, süreçle­rin işleyişinde denetçinin fiziksel varlığı kritik kabul edilirdi. Fakat yapay zekâ ve dijitalleşme, yerin­de incelemeyi de yeniden tanım­lıyor. Geleneksel yaklaşımda de­netçi, şubeye veya fabrikaya gider, evrakları fiziksel olarak inceler, süreç sahipleriyle yüz yüze görü­şür, fiziksel sayım yapar ve göz­lemlerini not alır. Yeni yaklaşımın örneklerinde ise:

1Uzaktan ve hibrit denetim: Ya­pay zekâ ile desteklenen ses ve görüntü analizleri (örneğin top­lantı kayıtlarından tutarsızlık tes­piti, konuşma analitiği) ileride de­netim kanıtının parçası olabilir.

2IoT ve sensör verileri ile fiziki doğrulama: Yapay zekâ, kame­ra görüntülerini analiz ederek, sis­temde kayıtlı stokla raf üzerinde­ki fiili stok arasında fark olduğun­da alarm üretebiliyor. Bu, yerinde fiziksel sayımı gerekmese de fiili durumun dijital izini sunuyor.

3 Süreç madenciliğiile “dijital yerinde inceleme”: Süreç ma­denciliği algoritmaları, bir sürecin gerçekte nasıl işlediğini, kim han­gi adımı ne kadar sürede gerçek­leştirdiğini, hangi noktada kontrol atlandığını gösteriyor. Bu, denet­çinin fabrika koridorlarında ge­zerken aradığı pek çok cevabı, veri üzerinden sağlamaya başlıyor.

Sonuçta denetçi tamamen sa­hadan çekilmeyecek; fakat fiziksel gözlem, birincil araç olmaktan çı­kıp, dijital kanıtlarla desteklenen tamamlayıcı bir araca dönüşecek.

Kâğıt üzerinde uygunluk değil, fiili uyum

Denetimlerin önemli bir kısmı, politika, prosedür ve talimatların incelenmesine ayrılır. Gelenek­sel yaklaşımda dokümanlar alı­nır, mevzuat ve şirket içi kurallara uygunluğu kontrol edilir, imzalar, revizyon tarihleri, onay süreçleri gözden geçirilir. Fakat yapay zekâ ile denetim sorusu değişiyor: “Po­litika doğru yazılmış mı?” yeri­ne “Bu politika fiilen uygulanıyor mu?” sorusuna dönüşüyor.

Yeni nesil politika/prosedür in­celemesinin ayırt edici noktaları:

1Metin analitiği ile politika incelemesi: Yapay zekâ, poli­tika ve prosedür metinlerini oto­matik tarayarak; mevzuata uyum­suz ifadeleri, çelişkili hükümleri, belirsiz, gri alan yaratan tanımları işaretleyebiliyor.

2Veri üzerinden uyum tes­ti: Örneğin “Tüm ödemeler iki kademeli onaya tabidir” diye bir prosedür varsa, yapay zekâ bu prosedürü sistem verisi üzerin­den test edebiliyor.

3Canlı politika yönetimi ve otomatik uyarılar: Mevzu­attaki değişiklikler yapay zekâ ile takip edilip, politikaların hangi kı­sımlarını etkilediği otomatik işa­retlenebiliyor.

Özetle, politika ve prosedür de­netimi, doküman denetimi olmak­tan çıkıp davranış ve uygulama de­netimine evriliyor. Denetçi, artık kâğıda değil, veriye bakıyor; yazı­lana değil, yaşanana odaklanıyor.

Tüm bu dönüşüm, “Denetçi ge­reksizleşecek mi?” sorusunu be­raberinde getirse de gerçekte olan ise bunun tam tersi: Teknik işle­rin önemli kısmı otomasyonla ya­pılırken, denetçinin rolü daha üst düzey, daha stratejik hale geliyor. Yapay zekâ bu dönüşümün katali­zörü; ama tek oyuncu değil.

Yapay zekâ ne yapıyor?

Büyük veri setlerini tarıyor,

● Şüpheli alanları işaretliyor,

●Örüntüleri, anormallikleri buluyor.

Denetçi ne yapıyor?

●Hangi riskin gerçekten önem­li olduğunu değerlendiriyor,

●Bulguyu bağlama oturtuyor: İş modelini, sektörü, şirket kültürü­nü, insan davranışını anlıyor,

●Yönetimle risk iştahı, kontrol mimarisi, etik iklim gibi insani ve stratejik konuları tartışıyor.

Denetçi hangi kaslarını kul­lanmalı?

●Veri analitiği ve süreç maden­ciliği,

●Yapay zekâ modellerinin sı­nırları ve önyargıları,

●Mevzuatın yanında etik ve ku­rumsal yönetim,

●Teknolojik riskler ve siber gü­venlik.

Klasik kontrol listeleri, salt ev­rak incelemeleri, sezgiye daya­lı örneklem seçimleri yerini daha akıllı, daha veri odaklı, daha şeffaf yöntemlere bırakıyor. Ancak de­netimin özü –şeffaflık, hesap ve­rebilirlik ve güven tesis etme– de­ğişmiyor. Değişen, bu özü hayata geçirmenin araçları ve bu araçlar­la birlikte farklı yetkinliklerini ön plana çıkaracak olan denetçiler…

Ocak–Nisan döneminde toplam vergi gelirlerinin yüzde 44,77’si katma değer vergisi (KDV) ve özel tüketim vergisi (ÖTV) tahsilatından oluşuyor. Dolaylı vergilerin toplam içindeki payı yüzde 61 seviyesinde. Dolaysız vergilerin payı ise yüzde 39.

Bu dağılım, Türkiye’de vergi sisteminin yapısal karakterini bir kez daha hatırlatıyor: Vergi yükünün önemli kısmı hâlâ tüketim üzerinden, yani dolaylı vergilerle finanse ediliyor.

Ancak gelir vergisi ve kurumlar vergisinin takvimsel tahsilat yapısı dikkate alındığında, bu oranların yıl içinde değişmesi kaçınılmaz.

Yılın ilk dört ayında tahsil edilen gelir vergisinin yüzde 89,15’i stopajlardan oluşmaktadır. Yaklaşık 5,5 milyon beyan edilen gelir vergisi, yine stopaja sırtlanmış vaziyette.

Kurumlar vergisi ise yılda tek seferde genel olarak nisan ayında ödenmektedir. Ödenen kurumlar vergisinin toplam vergi gelirleri içindeki payı yüzde 10,19’dur.

2026 Nisan ayı bütçe gerçekleşmeleri

2026 yılı Nisan ayında merkezi yönetim bütçe giderleri 1 trilyon 524,9 milyar TL, bütçe gelirleri 1 trilyon 186,2 milyar TL ve bütçe açığı 338,7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca, faiz dışı bütçe giderleri 1 trilyon 267,3 milyar TL ve faiz dışı açık ise 81,1 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.

Genel görünüm aşağıdaki tabloda bulunmaktadır.

Merkezi yönetim bütçesi 2025 yılı Nisan ayında 174 milyar 714 milyon TL açık vermiş iken 2026 yılı Nisan ayında 338 milyar 727 milyon TL açık vermiştir. 2025 yılı Nisan ayında 85 milyar 945 milyon TL faiz dışı fazla verilmiş iken 2026 yılı Nisan ayında 81 milyar 95 milyon TL faiz dışı açık verilmiştir.

2026 Ocak-Nisan dönemi bütçe giderleri

2026 yılı Ocak-Nisan döneminde merkezi yönetim bütçe giderleri 5 trilyon 950,3 milyar TL, bütçe gelirleri 5 trilyon 191,5 milyar TL ve bütçe açığı 758,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca, faiz dışı bütçe giderleri 4 trilyon 816,6 milyar TL ve faiz dışı fazla ise 374,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.

Merkezi yönetim bütçesi 2025 yılı Ocak-Nisan döneminde 885 milyar 531 milyon TL açık vermiş iken 2026 yılı Ocak-Nisan döneminde 758 milyar 776 milyon TL açık vermiştir. 2025 yılı Ocak-Nisan döneminde 160 milyar 922 milyon TL faiz dışı açık verilmiş iken 2026 yılı Ocak-Nisan döneminde 374 milyar 928 milyon TL faiz dışı fazla verilmiştir.

2026 Ocak-Nisan dönemi bütçe gelir gerçekleşmeleri

Merkezi yönetim bütçe gelirleri Ocak-Nisan dönemi itibarıyla 5 trilyon 191 milyar 546 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Vergi gelirleri 4 trilyon 372 milyar 557 milyon TL, genel bütçe vergi dışı gelirleri ise 669 milyar 446 milyon TL olmuştur.

2025 yılı Ocak-Nisan döneminde bütçe gelirleri 3 trilyon 364 milyar 182 milyon TL iken 2026 yılının aynı döneminde yüzde 54,3 oranında artarak 5 trilyon 191 milyar 546 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2026 yılı Ocak-Nisan dönemi vergi gelirleri tahsilatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 55,6 oranında artarak 4 trilyon 372 milyar 557 milyon TL olmuştur.

Aşağıdaki tabloda 2026 Ocak-Nisan dönemi vergi gelirleri ve bu vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payları gösterilmiştir.

Yukarıdaki tabloda da görüldüğü üzere 2026 Ocak-Nisan döneminde KDV ve ÖTV’nin toplam vergi gelirleri içindeki payı yüzde 44,77; dolaylı vergilerin payı yüzde 61 ve dolaysız vergilerin payı ise yüzde 39 olarak gerçekleşti.

Aşağıdaki tabloda hedeflenenle gerçekleşen gelirlere ilişkin veriler bulunmaktadır.

Tabloya bakıldığında, 2026 yılının ilk dört ayı itibarıyla merkezi yönetim bütçe gelirlerinin yıllık hedefin yaklaşık yüzde 32’sine ulaştığı görülüyor. İlk bakışta bu oran, dört aylık dönem dikkate alındığında takvime paralel bir gerçekleşme izlenimi verse de gelir kompozisyonu ayrıntılı incelendiğinde bütçe yapısına ilişkin önemli kırılganlıklar dikkat çekiyor.

Öncelikle vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 32 seviyesinde gerçekleşmiş olması, bütçe gelirlerinin hâlen büyük ölçüde vergi tahsilatına bağımlı olduğunu gösteriyor. Ancak bu tahsilatın niteliği, vergi sisteminin üretim ve kazanç üzerinden değil, daha çok dolaylı vergiler ve stopaj mekanizmaları üzerinden çalıştığını ortaya koyuyor.

Nitekim gelir vergisinde en dikkat çekici unsur, beyana dayanan gelir vergisinin 54,42 gibi yüksek bir gerçekleşme oranına ulaşmasına rağmen toplam gelir vergisi içindeki ağırlığının oldukça sınırlı kalmasıdır. Gelir vergisinin omurgasını hâlâ ücretliler ve stopaj yoluyla vergilendirilen kesimler oluşturmaktadır. Gelir vergisi tevkifatının 1 trilyon TL’yi aşması, vergi tahsilatının büyük ölçüde kaynağında kesinti yöntemiyle sağlandığını göstermektedir. Bu durum, kayıt dışılığın ve beyana dayalı gelir unsurlarının hâlen yeterince vergilendirilemediğine işaret etmektedir.

Benzer bir tablo kurumlar vergisinde de görülmektedir. Beyana dayanan kurumlar vergisinin yılın dört ayında yalnızca yüzde 7,42 oranında gerçekleşmiş olması dikkat çekicidir. Buna karşılık kurum geçici vergisinin yüzde 34 seviyesine ulaşması, tahsilatın esas olarak geçici vergi mekanizması üzerinden yürüdüğünü göstermektedir. Bu durum teknik olarak dönemsel tahsilat takviminden kaynaklansa da bütçe gelirlerinin önemli ölçüde peşin tahsilata dayandığını ortaya koymaktadır.

Dolaylı vergiler tarafında ise ÖTV gelirlerindeki düşük gerçekleşme oranı dikkat çekmektedir. Özellikle petrol ve doğalgaz ürünleri ile motorlu taşıtlar üzerinden alınan ÖTV’de hedeflerin yaklaşık dörtte biri seviyesinde kalınmıştır. Bu tablo, iç talepte yavaşlama, otomotiv piyasasındaki daralma özellikle eşel mobil politikası kaynaklı etkilerle açıklanabilir. Buna karşılık tütün mamullerindeki görece yüksek tahsilat, tüketim esnekliği düşük ürünlerden alınan vergilerin bütçe açısından önemini koruduğunu göstermektedir.

Dahilde alınan KDV ile ithalde alınan KDV arasındaki fark da ayrıca dikkat çekmektedir. İthalde alınan KDV’nin büyüklüğü, Türkiye’nin vergi yapısında ithalata bağımlılığın hâlen önemli bir gelir kaynağı olduğunu göstermektedir. Buna karşılık dahilde alınan KDV’nin önemli kısmının tevkifat mekanizmasından gelmesi, sistemin yine stopaj benzeri güvenli tahsil yöntemlerine dayandığını ortaya koymaktadır.

Tablodaki en çarpıcı veri ise değerli konut vergisidir. Yıllık hedefin yüzde 207’sine ilk dört ayda ulaşılmış olması, bütçe hedefinin gerçekçi belirlenmediğini veya yıl içinde olağanüstü bir tahsilat gerçekleştiğini düşündürmektedir. Bu tür sapmalar, bütçe tahmin kalitesinin ayrıca tartışılması gerektiğini göstermektedir.

Konaklama vergisindeki yüzde 11,80’lik düşük gerçekleşme oranı ise turizm sezonunun henüz başlamamış olmasıyla açıklanabilir. Bu nedenle yılın ilerleyen aylarında burada ciddi bir artış görülmesi muhtemeldir.

Genel olarak tablo, vergi gelirlerinde nominal tahsilat gücünün sürdüğünü, ancak vergi sisteminin hâlen büyük ölçüde dolaylı vergilere, stopaj yöntemine ve peşin tahsil mekanizmalarına dayandığını göstermektedir. Bu yapı, ekonomik yavaşlama dönemlerinde bütçe gelirlerini daha kırılgan hale getirebilir. Ayrıca doğrudan vergilerin toplam içindeki sınırlı ağırlığı, vergi adaleti tartışmalarının 2026 yılında da gündemde kalacağını göstermektedir.

Ocak-Nisan 2026 ile geçen yıl aynı dönem vergi tahsilatı karşılaştırılması

2025 yılı Ocak-Nisan döneminde bütçe gelirleri 2 trilyon 406 milyar 769 milyon TL iken 2026 yılının aynı döneminde yüzde 66,4 oranında artarak 4 trilyon 5 milyar 382 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2026 yılı Ocak-Nisan dönemi vergi gelirleri tahsilatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 66,1 oranında artarak 3 trilyon 360 milyar 367 milyon TL olmuştur.

Aşağıdaki tabloda vergi kalemleri bazında Ocak-Nisan 2026 tahsilat tutarları ile geçen yılın aynı dönemdeki tahsilat tutarları ve değişim oranları bulunmaktadır.

Yukarıdaki tabloya göre 2026 Ocak-Nisan döneminde geçen yıl aynı döneme nazaran tahsilat oranı en fazla olan gelir kalemi Kurum geçici olmuştur. Bunun da nedeni hem yerel asgari kurumlar vergisi hem de geçici verginin dört döneme tekrardan çıkartılmasıdır.

Sonuç olarak

2026 yılının ilk dört ayına ilişkin bütçe verileri, vergi tahsilatında nominal olarak güçlü bir artış yaşandığını ortaya koysa da vergi sisteminin yapısal sorunlarının devam ettiğini göstermektedir. Vergi gelirlerindeki artış büyük ölçüde stopaj, geçici vergi ve dolaylı vergiler üzerinden sağlanırken; beyana dayalı vergilemenin toplam tahsilat içindeki ağırlığının sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu durum, vergi sisteminin hâlen üretimden ve gerçek kazanç beyanından ziyade, kaynağında kesinti ve tüketim üzerinden çalışan bir yapıya dayandığını ortaya koymaktadır.

Özellikle KDV ve ÖTV’nin toplam vergi gelirleri içindeki yüksek payı, bütçe finansmanının büyük ölçüde tüketim üzerinden sürdürüldüğünü göstermektedir. Dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki yüzde 61’lik ağırlığı, vergilemede adalet tartışmalarının önümüzdeki dönemde de devam edeceğine işaret etmektedir. Çünkü dolaylı vergiler, gelir düzeyinden bağımsız olarak tüm kesimler üzerinde benzer yük oluşturduğu için, düşük ve orta gelir grupları açısından daha ağır sonuçlar doğurabilmektedir.

Diğer taraftan kurumlar vergisi tahsilatındaki olağanüstü artışın önemli ölçüde geçici vergi mekanizması ve yerel asgari kurumlar vergisi uygulamasından kaynaklanması, bütçe gelirlerinin kalıcı vergi tabanı genişlemesinden ziyade dönemsel ve peşin tahsil yöntemleriyle desteklendiğini göstermektedir. Aynı şekilde dahilde alınan KDV’de tevkifat sisteminin ağırlığı da idarenin güvenli tahsil yöntemlerine yönelmeye devam ettiğini ortaya koymaktadır.

Bütçe gerçekleşmeleri ayrıca ekonomik yavaşlamanın bazı vergi kalemleri üzerindeki etkisini de göstermektedir. Özellikle petrol ve motorlu taşıtlar üzerinden alınan ÖTV’deki sınırlı artış, iç talepteki yavaşlama ve tüketim eğilimlerindeki değişimin bütçe gelirlerine doğrudan yansıdığını göstermektedir. Buna karşılık tütün, alkol ve benzeri tüketim esnekliği düşük alanlardaki vergi tahsilatının bütçe açısından önemini koruduğu anlaşılmaktadır.

Genel görünüm itibarıyla, bütçe gelirlerinde güçlü tahsilat kapasitesi korunmakla birlikte, vergi sisteminin yapısal olarak dolaylı vergilere, stopaj mekanizmasına ve peşin tahsil yöntemlerine bağımlılığı devam etmektedir. Bu yapı kısa vadede tahsilat güvenliği sağlasa da ekonomik daralma dönemlerinde bütçe gelirlerini daha kırılgan hale getirebilir. Ayrıca doğrudan vergilerin toplam içindeki sınırlı payı, vergi adaleti ve kayıt dışılıkla mücadele tartışmalarının 2026 yılında da ekonomi politikalarının merkezinde kalacağını göstermektedir.

Ancak söz konusu değişikliğe geçmeden önce, Plan ve Bütçe Komisyonu’nun geçmiş yıllardaki yapısı ile günümüzdeki işleyişi arasındaki farklılıklara da değinmek istiyoruz.

PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU’NUN DEĞİŞEN YAPISI

Bundan 15-20 yıl önce Plan ve Bütçe Komisyonu’nun teknik yönü çok daha ön plandaydı. O yıllarda komisyon tutanakları yayımlanmaz, görüşmeler de kamuoyuyla paylaşılmazdı.

Günümüzde ise Plan ve Bütçe Komisyonu tutanaklarına, görüşmelerin hemen ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin internet sitesinden ham metin olarak ulaşılabiliyor.

Bu erişilebilirliğin en olumlu tarafı, gelişmeleri takip etmek isteyenlerin süreci yakından izleyebilmesine imkân sağlamasıdır.

Bununla birlikte, teknik niteliği ağır basması gereken komisyonda, geçmiş yıllara kıyasla siyasi mesajların daha belirgin hâle geldiği de görülüyor. Milletvekilleri, kamuoyu iletişimini de dikkate alarak değerlendirmelerini çoğu zaman teknik çerçevenin ötesine taşıyabiliyor.

Elbette teknik değerlendirmeler de hâlâ yapılıyor. Ancak öne çıkan yaklaşımın, meselelerin daha çok siyasi perspektiften ele alınması olduğu söylenebilir.

Burada komisyon üyelerinin teknik uzmanlık düzeylerinin de değerlendirmelerin niteliğini doğrudan etkilediğini ayrıca belirtelim.

KURUMLAR VERGİSİNDE ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİK

Komisyon çalışmalarına ilişkin bu genel değerlendirmeden sonra, şimdi yapılan değişikliğin özüne gelelim: Yeni düzenleme ile sanayi sicil belgesine sahip olan ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların, münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar için kurumlar vergisi oranı yüzde 12.5’e indirildi.

Aynı indirim, zirai üretim faaliyetiyle uğraşan kurumların bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar için de uygulanacak.

Önerge gerekçesinde, üretimin teşvik edilmesi amacıyla kurumlar vergisi oranının sanayi sicil belgesine sahip kurumlar ve zirai üretimle uğraşan kurumlar bakımından yarı yarıya indirildiği ifade edildi.

Ayrıca bu kazançların zaman zaman ihracat gelirlerini de içerebileceği dikkate alınarak, ihracat kazançları için öngörülen beş puanlık indirimin ayrıca uygulanmayacağı hususu da madde metninde korundu.

İHRACATÇILAR AÇISINDAN NE DEĞİŞTİ?

Böylece Meclis’e sevk edilen ilk kanun teklifinde yer alan;

* İmalatçı ihracatçılar için yüzde 9,

* Diğer ihracatçılar için yüzde 14 oranlarını içeren düzenlemeler madde metninden çıkarılmış oldu. Yeni yaklaşımda, ihracat yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın üretimin doğrudan teşvik edilmesi esas alınmış görünüyor.

Öte yandan, mevcut sistemde ihracatçıların ihracat kazançları için uygulanan beş puanlık kurumlar vergisi indirimi ise devam ediyor.

Bizce de önergeyle değiştirilen yeni düzenleme daha isabetli oldu. Çünkü ihracat kazançları asgari kurumlar vergisinden istisna edilmediği için ilk teklifte yer alan yüzde 9’luk oran pratikte çoğu zaman anlamlı olmayacaktı.

CUMHURBAŞKANI KARARI İLE YAPILAN DÜZENLEMELER

Bu arada 30 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 11257 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılan düzenlemeleri de özetleyelim.

Yeni düzenleme ile yurt dışı iştirak kazançlarında uygulanacak istisna oranlarında önemli değişiklikler yapıldı.

Buna göre:

* İştirak sahiplik oranı yüzde 50’den yüzde 20’ye indirildi.

* Kurumlar vergisi istisna oranı yüzde 50’den yüzde 80’e çıkarıldı.

* Teknik mahiyetteki hizmet ihracında uygulanan indirim oranı yüzde 80’den yüzde 100’e yükseltildi.

Düzenleme, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak.

DÜZENLEMELERİN ÖZETİ

Uygulama Eski durum Yeni durum (11257 Sayılı Karar)

İştirak sahiplik oranı %50 %20

Kurumlar vergisi istisnası %50 %80

Hizmet ihracı indirimi %80 %100

Türkiye’ye transfer şartı Kısmen aranıyordu %100 zorunlu

Pay piyasasında, bugünkü işlemlerin takası 20 Mayıs Çarşamba günü, pazartesi günkü işlemlerin takası 21 Mayıs Perşembe günü gerçekleşecek.

Borsada 19 Mayıs Salı günü işlem yapılmayacak.

Öte yandan, Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) da endeks ve pay vadeli kontratlarda 19 Mayıs'ta takas ve fiziki teslimat işlemleri gerçekleştirilmeyecek.

AA

Bloomberg’e verdiği röportajda konuşan Şimşek, yılın ilk dört ayında bütçe gelirlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 54,3 arttığını, vergi gelirlerindeki artışın ise yüzde 55,6’ya ulaştığını ifade etti. Şimşek, her iki kalemde de gerçekleşmelerin yıl sonu hedeflerinin yaklaşık üçte birine ulaştığını kaydetti.

Vergi gelirlerindeki artışta kurumlar vergisi ve gelir vergisinin öne çıktığını belirten Şimşek, akaryakıttan alınan Özel Tüketim Vergisi’nin (ÖTV) ise aynı dönemde yüzde 3 gerilediğini söyledi. Petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerinde kalması durumunda vergi kaybının 600 milyar TL’yi aşabileceğini ifade eden Şimşek, buna rağmen bütçe açığını yüzde 3,5 seviyesinde tutmak için çalışacaklarını dile getirdi.

"Gündemde yeni bir vergi artışı bulunmuyor"

Şimşek, yılın geri kalanında harcama disiplininin sürdürüleceğini vurgulayarak, mevcut veriler ışığında bütçe hedeflerinin halen ulaşılabilir olduğunu belirtti. Hükümetin gündeminde yeni bir vergi artışı bulunmadığını söyleyen Şimşek, yönetilen ve yönlendirilen fiyatların da enflasyon hedefleriyle uyumlu şekilde belirleneceğini ifade etti.

Enflasyonla mücadele kapsamında yıl ortasında sürpriz bir fiyat ayarlaması yapılmayacağını kaydeden Şimşek, “Daha düşük belirleyebiliriz ama daha yüksek belirlemeyiz” dedi.

"Talep ağırlıklı olarak altında"

Döviz piyasalarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Şimşek, son dönemde vatandaşların dolar ve euroya yönelmediğini, talebin ağırlıklı olarak altına olduğunu söyledi. Şimşek, uygulanan ekonomi programının kur üzerindeki baskıyı sınırladığını savundu

Dünya

Konkordato başvurula­rında suiistimalleri ön­lemek için yeni adımlar atıldı. Buna göre, Adalet Bakan­lığı, konkordato talebinde bulu­nan şirket ve borçluların sundu­ğu mali belgelere ilişkin kuralları genişletti, mevcut kurallarda ise kapsamlı değişikliğe gitti.

Yeni düzenlemeyle birlikte, konkordato başvurusu artık da­ha zor ve daha detaylı inceleme­ye tabi olacak. Böylece konkorda­tonun kötüye kullanımı önlene­cek ve gerçekten ödeme güçlüğü yaşayan şirketler ile suistimal amaçlı başvuruları ayrılacak.

Resmi Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelikle birlikte, kon­kordato talebinde bulunan şir­ketlerin mahkemelere sunacağı finansal tabloların belirli muha­sebe ve raporlama standartlarına uygun hazırlanması zorunlu ha­le getirildi. Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesi­ne Dair Karar uyarınca bağımsız denetime tabi olması durumun­da, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kuru­mu düzenlemelerine göre, uygu­ladığı Türkiye Muhasebe Stan­dartlarını, borçlunun bağım­sız denetime tabi olmayan tüzel kişi tacir olması durumunda Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Stan­dardını, bunlar dışındaki borçlu­lar için 213 sayılı Vergi Usul Ka­nunu ve ilgili mevzuatı uygula­nacak.

3 kategoriye ayrıldı

Yeni düzenlemeyle birlikte, “finansal raporlama” kriterle­ri borçlunun statüsüne göre üç kategoriye ayrıldı. Buna göre; ba­ğımsız denetime tabi büyük şir­ketler “Türkiye Muhasebe Stan­dartları”nı (TMS) kullanacak. Orta boy işletmeler kendilerine özel standartlara tabi olurken, küçük ölçekli borçlular için ise Vergi Usul Kanunu hükümleri geçerli olacak. Bu adımın, mah­kemelere sunulan mali tablola­rın daha şeffaf ve gerçeğe uygun olmasını sağlaması bekleniyor.

Konkordato başvurularının en kritik belgelerinden biri olan ve şirketin mali durumunu teyit eden “makul güvence veren de­netim raporu” konusunda da tek­nik bir değişikliğe gidildi. Yeni maddeye göre, bu raporun artık mahkemeye iki nüsha olarak su­nulması zorunlu hale getirildi.

Denetim kuruluşları için süre 30 güne düştü

Yönetmelikte yapılan bir diğer önemli değişiklik ise bildirim sü­releriyle ilgili oldu. Bağımsız de­netim kuruluşları, hazırladıkları raporları imzaladıkları tarihten itibaren en geç 30 gün içinde ilgi­li kuruma bildirmek zorunda ka­lacak. Daha önce bu süre 60 gün­dü. Ayrıca mahkeme yazı işleri müdürlükleri de dava açıldıktan sonra bu raporları vakit kaybet­meden kuruma iletecek. Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan bu yönetmelik değişikliği, dün itibarıyla yürürlüğe girdi. Düzen­leme, özellikle konkordato süre­cindeki suistimallerin önüne ge­çilmesini ve mahkemelerin daha sağlam mali verilerle karar ver­mesini hedefliyor.

“Konkordato Fonu da şart”

Konu ile ilgili DÜNYA’ya de­ğerlendirmelerde bulunan Anka­ra Ticaret Odası Başkanı Gürsel Baran nakit akışı bozulan ve ta­ahhütlerini yerine getiremeyen şirketlerin konkordatoya baş­vurduğunu ve son dönemde buna yönelik “ticari hayatın dengele­rini bozan” bir furya yaşandığı­na dikkat çekti. Baran, “Son dö­nemde, uluslararası alanda başa­rılı projelere imza atan, borsada işlem gören şirketlerin bile kon­kordato ilan etmesi üyelerimiz arasında tedirginlik oluşturmuş­tu. Ticari hayat irili ufaklı şirket­leriyle bir bütün ve birbirlerine zincir halkalarıyla bağlı.

Bu hal­kadan biri konkordato ilan edip ödemelerini uzun vadeye yaydı­ğında, ondan alacağı olan diğer şirketler ve onların da borçlu ol­duğu diğer şirketlerin nakit den­gesi bozuluyor” dedi. Konkorda­to ilanı sonrasında, konkordato ilan eden şirketle ticari bağı olan şirketlerin koruma çemberi dı­şında bırakıldığına, alacak tu­tarının bir bölümünden feragat ederek indirim anlaşmasını ka­bul etmek durumunda kaldığına, zamanında tahsil edemediği ala­cağının vadeye yayıldığına vur­gu yapan Baran, konkordato ila­nı sonrasında da alacağını tahsil edip edemeyeceğinin belli olma­dığı bir süreç yaşandığını dile ge­tirdi.

Baran, Konkordato Fonu oluş­turularak, konkordato ilan eden şirketlerin diğer şirketlerin de iflasına neden olmasının önüne geçilebileceğini bildirdi. Baran, “Bir firma konkordato ilan etti­ğinde alacaklılar, fondan tahsila­tını yapabilir ve konkordato ilan eden firma da daha sonra borç­larını bu fona ödeyerek süreci ta­mamlayabilir” dedi.

“Alacaklılar sürece daha fazla güven duyacak”

Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Toygar Narbay ise yapılan değişikliğin sürecin daha sağlıklı mali verile­re dayanması bakımından olum­lu ve yerinde bir adım olarak de­ğerlendirdi. Narbay “Finansal raporlama çerçevesinin netleş­tirilmesi, makul güvence veren denetim raporunun aranması ve raporların Kuruma bildirilme­sine ilişkin düzenlemeler, mah­kemelerin karar süreçlerinde daha güvenilir mali verilerden yararlanmasına katkı sağlaya­caktır.

Bu da hem borçlu şirke­tin gerçek durumunun daha ob­jektif biçimde görülmesi hem de alacaklıların sürece daha fazla güven duyması açısından önem­lidir” diye konuştu. Yaşama ka­biliyeti olan şirket ile olmayan şirketin doğru ayrıştırılması gerektiğini vurgulayan Narbay, “Bunun için mali tabloların ya­nında nakit akışı, sipariş port­föyü, ihracat bağlantıları, üre­tim kapasitesi, istihdam yapısı, borç ödeme planının gerçekçili­ği ve alacaklılara yaratacağı etki de birlikte değerlendirilmelidir” ifadelerini kulandı.

“Düzenleme şeffaflık için önemli bir gelişme”

Konfeksiyon Yan Sanayicile­ri Derneği (KYSD) Başkanı Mu­rat Özpehlivan da önceki konkor­dato uygulamasının borçlu fir­mayı koruduğunu alacaklı taraf için ise ciddi bir likidite baskısı oluşturduğunu söyledi. Özpehli­van, “Yeni düzenlemenin özellik­le mali raporlama standartları­nı farklı ölçeklerdeki işletmeler için ayrıştırması ve mahkemele­rin karar alma süreçlerini daha sağlam veri setlerine dayandır­mayı hedeflemesi, kurumsal ka­lite ve şeffaflık açısından önemli bir gelişmedir” dedi.

Konkordato mekanizmasının borçlu koruma ile piyasa bütünlüğünü koruma işlevi arasında daha dengeli bir tasarıma ihtiyaç olduğunu kay­deden Özpehlivan, “Konkordato sürecinin zorlaştırılması, borç­lu firmalar açısından daha rasyo­nel, veri temelli ve sürdürülebilir yeniden yapılandırma planları­nın hazırlanmasını teşvik ede­cektir. Bu, kaynak tahsisinde et­kinliği artırabilir. Ancak alacaklı firmalar açısından bakıldığında, bu düzenleme tek başına yeterli bir güvence mekanizması oluş­turmaz. Özellikle tedarik zinci­ri finansmanını koruyacak poli­tikalarla desteklenmelidir” diye konuştu.

"24 milyar liralık kirli çark deşifre edildi"

Adalet Bakanı Akın Gürlek, Düzce Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen yasa dışı bahis soruşturmasında, 55 zanlı hakkında gözaltı kararı verildiğini bildirdi. Gürlek, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, Düzce Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde Düzce İl Jandarma Komutanlığınca yürütülen titiz çalışmalar neticesinde, yasa dışı bahis şebekesine yönelik 14 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendiğini belirtti.

Bakan Gürlek, şunları kaydetti: “24 milyar lira işlem hacmine ulaştığı tespit edilen bu kirli yapıya yönelik operasyonda, 55 şüpheli hakkında adli süreç başlatılmıştır. Gençlerimizi ve geleceğimizi hedef alan, ülkemizin ekonomisine zarar veren bu suç yapılanmalarının nefesini kesmeye devam edeceğiz. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, Adalet Bakanlığımız ile İçişleri Bakanlığımız arasındaki güçlü eş güdüm ve işbirliği, suç ve suçluyla mücadelede en büyük gücümüzdür. Bu başarılı operasyonu gerçekleştiren Düzce Cumhuriyet Başsavcılığımıza ve Düzce İl Jandarma Komutanlığımıza teşekkür ediyorum.”

“Tedarikçilerin hakları korunmuş olacak”

TOBB Hazır Giyim ve Konfeksiyon Sektör Meclis Başkanı Şeref Fayat, konkordato taleplerine yönelik olarak alınan kararların, özellikle alacaklı durumdaki firmalar açısından olumlu bir gelişme olduğunu kaydetti. Fayat, “Konkordato ilan etmeye yönelik özel birimler türemeye başladı. Artan suistimallerle birlikte piyasada zincirleme bir etki oluşuyor. Bu zincirleme etki de sektörde güven bunalımı yaratıyor. Güven olmayınca da zaten sermaye sorunu yaşayan sektör kilitleniyor. Bu da işletme sermayesine ve finansa erişimin zor olduğu dönemde kapanmaları artırıyor. Yeni düzenleme ile piyasadaki tedarikçiler korunmuş olacak” şeklinde konuştu.

“Piyasa alacakları bunun dışında tutulmalı”

İTHİB Yönetim Kurulu Üyesi Ahmet Öksüz, atılan adımları desteklediklerini söyledi. Öksüz, "Ayrıca piyasa alacaklarının bunun dışında tutulmasını istiyoruz. Sadece kamu alacakları ve banka alacaklarını kapsayıp bunların yapılandırılması gerekiyor. Çünkü diğer türlü konkordatoya giren firmadan alacağını tahsil edemeyen işletmeler, zora giriyor ve domino etkisi oluşuyor. Yani sistem, bir firmayı kurtarayım derken yüzlerce firmanın batışına neden olabiliyor. Bunun örneklerini de yaşadık. Bu kamunun da yükünü artırıyor, işsizlik artıyor. Düzenlemeye bu konunun da ilave edilmesini bekliyoruz” değerlendirmesi yaptı.

Bakan Uraloğlu, gerekli hazırlıkların tamamlandığını belirterek düzenlemenin kısa süre içinde Resmi Gazete’de yayımlanmasının beklendiğini söyledi. Böylece motokuryeler, belgelerini almak için 1 Ocak 2027 tarihine kadar ek süre kazanmış olacak.

Kuryeler için yeni dönem başladı

15 Mayıs 2025 tarihinde yapılan yönetmelik değişikliğiyle kurye işletmeciliğinin ilk kez resmi olarak tanımlandığını hatırlatan Uraloğlu, düzenleme kapsamında kuryelerin taşıyabileceği gönderi miktarı, çalışma kuralları ve trafik güvenliğiyle ilgili esasların belirlendiğini ifade etti.

Yeni sistemle birlikte motokuryeler için mesleki yeterlilik şartı getirilirken, taşıma faaliyetlerinin kayıt altına alınması amacıyla yetki belgesi ücretlerinde yüzde 95 indirim uygulandığı açıklandı.

103 bin işletmeciye yetki belgesi verildi

Bakanlığın verilerine göre son bir yılda toplam 103 bin 493 kurye işletmecisine yetki belgesi düzenlendi. Bu belgelere kayıtlı taşıt sayısı ise 106 bin 77’ye ulaştı. Türkiye genelinde tek taşıtla faaliyet gösteren motokurye sayısının 100 bin 876 olduğu belirtildi.

Kayıtlı taşıtların büyük bölümünü motosikletler oluşturdu. Kullanılan araçların yüzde 85,7’sinin 5 yaşın altında olduğu bildirildi.

En yoğun kayıt İstanbul’da

Yetki belgelerinde ilk sırayı İstanbul aldı. İstanbul’u Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa takip etti. En az yetki belgesinin bulunduğu ilin ise Tunceli olduğu açıklandı.

Dünya

Verilere göre bina inşaatı sektörü endeksi geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 3,6 düşerken, bina dışı yapıların inşaatı sektörü endeksi yüzde 8,5 arttı. Özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi ise yüzde 0,9 yükseldi.

Aylık bazda ise inşaat üretiminde yüzde 4,5’lik düşüş kaydedildi. Mart ayında bina inşaatı sektörü endeksi bir önceki aya göre yüzde 5,3 azalırken, bina dışı yapıların inşaatı sektörü endeksi yüzde 0,5 geriledi. Özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi de aylık bazda yüzde 4,4 düştü.

Cihan Oruçoğlu-Dünya

TCMB'nin Mayıs anketine göre 12 ay sonrası enflasyon beklentisi yüzde 23,82'ye çıktı. Geçen ayın anketinde bu beklenti yüzde 23,39 olmuştu.

Katılımcıların cari yıl sonu tüketici enflasyonu (TÜFE) beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 27,53 iken, bu anket döneminde yüzde 28,94 oldu.

Haziran ayı Para Politikası Kurulu toplantısı için TCMB politika faiz oranı beklentisi bu anket döneminde yüzde 37 olarak gerçekleşti.

Katılımcıların cari yıl sonu dolar/TL beklentisi bir önceki anket döneminde 51,23 TL iken, bu anket döneminde 51,57 TL oldu.

12 ay sonrası döviz kuru beklentisi ise bir önceki anket döneminde 53,62 TL iken, bu anket döneminde 54,69 TL olarak kaydedildi.

Katılımcıların GSYH 2026 yılı büyüme beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 3,5 iken, bu anket döneminde yüzde 3,3 olarak gerçekleşti.

GSYH 2027 yılı büyüme beklentisi ise bir önceki anket döneminde olduğu gibi bu anket döneminde de yüzde 4,1 oldu.

Bloomberg HT

Küresel piyasalardaki dalgalanma, döviz kurundaki oynaklık ve art arda gelen ÖTV zamları, akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıyı sürdürüyor.

İstanbul, İzmir ve Ankara'da güncel benzin, motorin ve otogaz fiyatları ne kadar?

İstanbul Avrupa Yakası:

Benzin: 64.95 TL
Motorin: 67.39 TL
LPG: 33.89 TL

İstanbul Anadolu Yakası:

Benzin: 64.80 TL
Motorin: 67.23 TL
LPG: 33.29 TL

Ankara:

Benzin: 65.91 TL
Motorin: 68.49 TL
LPG: 33.87 TL

İzmir:

Benzin: 66.19 TL
Motorin: 68.77 TL
LPG: 33.69 TL

Cihan Oruçoğlu-Dünya

Spot altın, üst üste dördüncü işlem gününde de düşüşünü sürdürerek itibarıyla yüzde 0,8 kayıpla ons başına 4 bin 613,19 dolara indi. Böylece altın, 6 Mayıs'tan bu yana en düşük seviyesini gördü. Altın haftalık bazda ise yüzde 2,1 geriledi.

ABD'de haziran vadeli altın kontratları da yüzde 1,4 düşüşle 4 bin 619 dolara geriledi.

Güçlü dolar altın fiyatlarını baskılıyor

Dolar endeksi bu hafta yüzde 1’in üzerinde yükselirken, dolar cinsinden fiyatlanan altın, diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için daha maliyetli hale geldi.

"Altın her taraftan darbe alıyor"

Cnbc-E'de yer alan habere göre KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, piyasadaki tabloyu “Altın her taraftan darbe alıyor. Yükselen petrol fiyatları enflasyon kaygılarını yeniden gündeme taşıdı. Bu durum tahvil getirilerini ve doları yukarı iterken, faiz indirimi beklentilerinin zayıflaması altını baskılıyor” diyerek değerlendirdi.

ABD tahvil faizleri zirveye yaklaştı

ABD’nin gösterge 10 yıllık tahvil getirileri yaklaşık bir yılın en yüksek seviyesine çıkarken, faiz getirisi sunmayan altının elde tutulmasının fırsat maliyeti de yükseldi.

Hürmüz Boğazı krizi petrolü fırlattı

Brent petrol fiyatları bu hafta yüzde 5,5 artışla varil başına 106 doların üzerine çıkarken, İran’daki savaşın sürmesi ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapalı kalması enerji piyasalarında tansiyonu artırdı.

Altın savaşın başından bu yana yüzde 13 değer kaybetti

Altın fiyatları, ABD-İran çatışmasının şubat sonunda başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 13 geriledi. Artan enerji maliyetleri enflasyon baskısını yükseltirken, ABD Merkez Bankası’nın faizleri yüksek seviyede tutacağı beklentisini de güçlendirdi.

Enflasyon verileri faiz indirimi umudunu zayıflattı

Bu hafta açıklanan enflasyon verileri, enerji fiyatlarındaki yükselişin diğer mal ve hizmet kalemlerine de yayılabileceği endişelerini artırdı. Bu gelişme, piyasaların kısa vadeli faiz indirimi beklentilerini belirgin şekilde zayıflattı.

Altın, enflasyona karşı güvenli liman olarak görülse de, yüksek faiz ortamı faiz getirisi sunmayan değerli metaller üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Gözler Trump-Xi görüşmesinde

Jeopolitik cephede ise ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in iki günlük devlet ziyareti kapsamında bugün bir araya gelmesi bekleniyor. Görüşmelerde ticari anlaşmalar ve diplomatik mesajların öne çıkması beklenirken, Xi’nin Tayvan konusunda yaptığı “ilişkileri kontrolden çıkarabilir” uyarısı dikkat çekti.

Diğer değerli metallerde durum ne?

Spot gümüş yüzde 3,1 düşüşle ons başına 80,93 dolara gerilerken, platin yüzde 1,7 kayıpla 2 bin 21,75 dolara indi. Paladyum ise yüzde 0,9 düşüşle 1.423,75 dolardan işlem gördü.

Ekonomim

Bu gelişmeler, TCMB petrol fiyatına ilişkin beklentilerini yukarı çekmesine neden oldu.

Petrol fiyatları

Yılın ilk Enflasyon Raporu sunumunda petrol ve ithalat fiyatlarına yönelik öngörüler, petrol fiyatları 2026 yıl ortalaması için 60,9 dolar olmuştu.

28 Şubat’ta başlayan savaş ile birlikte Hürmüz Boğazı’nın da kapanmasıyla birlikte tüm dünyayı etkileyen en önemli gelişmelerden biri petrol fiyatlarında yaşandı ve fiyatlar 100 dolar üzerinde seyretmeye başladı. Bu gelişmelerin ardında da TCMB’nin 2026-II Enflasyon Raporu’ndaki öngörülerde, petrol fiyatları için 2026 yılında ortalaması 89,4 dolar olarak öngörüldü.

Geçmiş enflasyon raporlarındaki petrol öngörüleri

TCMB’nin geçmiş dönem petrol varsayımları ile Brent petrolün yıllık ortalamaları karşılaştırıldığında, özellikle küresel şok dönemlerinde tahminlerin hızla yukarı yönlü revize edildiği görüldü. 2022’de Rusya-Ukrayna savaşını başlamasıyla oluşan enerji krizinin etkisiyle petrol fiyatları 100 dolar seviyelerine yaklaşırken, 2026’da da savaş kaynaklı arz endişeleri benzer bir tabloyu gündeme taşıdı.

Ekonomistler, petrol fiyatlarında kalıcı yüksek seyrin yalnızca enerji maliyetlerini değil; ulaştırma, üretim ve gıda fiyatları üzerinden genel enflasyon görünümünü de bozabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması halinde TCMB’nin önümüzdeki raporlarda enerji ve ithalat fiyatı varsayımlarını yeniden yukarı çekebileceği de öngörülüyor.

Özder Şeyda Uyanık-Ekonomim

Ateşi düşüremeyen doktor, dereceyle oynarmış. Bizim ekonomi yönetimi, tutturamadığı hedefleri “güncelleme şalı” ile örtme kolaylığında. Tuhaftır ki onlar dahi bu saçmalıklara inanmıyorlar

1- SORUN: Enflasyon başat sorun. Fiyat artış hızını anlatıyor. Sıfıra dahi inse, fiyatların geldiği düzeyde kalıyor ve buna da zaten hayat pahalılığı diyoruz. Merkez Bankası’nın asıl işi fiyat istikrarını sağlamak ama bunu sadece enflasyon raporunda 2026 yılsonu rakamını %16’dan %24’e güncellemekle yetindi.

2- ETKİSİ: Şu anda herkes cebinde kendi TÜİK’iyle dolaşıyor, hiç kimse Merkez’in enflasyon hedefine inanmıyor. Hatta kendileri bile… Ancak piyasalar geleceği görme noktasında belirsizlik yaşıyor. Hedef koyup tutturamayan Merkez’in yüzünden hesap kitap şaşıyor, yönetime güven kökten sarsılıyor.

BÜTÇE AÇIĞI VERME, PARA BASMA, KAYNAK AKTARMA…

3- ÇÖZÜM: Enflasyon söylemle düşmez. Rapor geyiği yapmakla da düşmez. Daha doğrusu enflasyonu üreten sebeplere odaklanmadıkça, sonuçlarıyla debelenip dururuz. Önerim; enflasyon üreten kamunun harcamalarına çekidüzen vermesi, yandaşa kaynak aktarmaması, para basmaması.

4- YÖNTEM: Diyelim ki Merkez, yılsonu hedefini %26 yerine %30 hatta %50 veya %50 yapsa, hedef koydu dile enflasyon düşecek mi? Asla… Öncelikle Merkez’in varamayacağı hedefler, inanmadığı raporlar ve saçma sapan güncellemeler yapmaktan vazgeçmesidir. Lafla peynir gemisi asla yürümez.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Merkez Bankası’na dair…

MB bunu neden yapıyor?

Görevi gereği, hedef açıklıyor, rapor yayınlıyor. Zaten para politikasının patronu o. Ancak enflasyon artık Merkez’in kabiliyet alanı dışına taştı. Kamu doludizgin harcar, ivazsız para basılırsa anlamı yok.

Güncelledik te ne oldu?

Hiçbir şey olmadı. Yetmezmiş gibi 3 yılda hedefi 3 katına çıkarmakla kalmadı, 2027 yılsonu için %15 hedefi koydu. Bir de “belirsizlikler nedeniyle” tahmin aralığı iletişimine ara vermişler. Ne demekse…

NOT

SEN ENFLASYON OLSAN, GÜNCELLENDİN DİYE DÜŞER MİYDİN?

Sana “bu yılsonunda %24’e düşeceksin” deseler, enflasyon bunu emir telakki edip düşer mi? Biliyorum saçmaladım ama tek saçmalayan ben değilim. Efendiler, enflasyon armut değildir, olgunlaşınca kendiliğinden düşmez. Ağacı sallamalı. Bu da ancak kamuflasyonu terk ile mümkün.

GÜNCELLEME LÛGATI

Tahmin: Veri ve gözlemlere dayanarak gelecekteki olaya dair kesinlik taşımayan fikir yürütme

Hedef: Kişi veya kurumun ulaşmak istediği, planlanmış eylemlerle varılacak sonuç, kazanım

Güncelleme: Yeni veri ve olaylar ışığında tahmin aralığını ve hedefi yeniden belirleme gayreti

Enflasyon güncellemesi: Koyduğu hedefi tutturamayan bizim Merkez’in hayal dünyası fantezileri

Şeref OĞUZ-Ekonomim

Yüksek tutarlı gayrimenkul satışları arasında öne çıkan ihale, yatırımcılar tarafından yoğun ilgi görmesi beklenen süreçlerden biri olarak değerlendiriliyor.

İhaleye katılım için 170 milyon TL teminat şartı

İhaleye katılım sağlamak isteyen yatırımcıların, 170 milyon 20 bin TL tutarında teminat yatırmaları gerekiyor.

TMSF tarafından yapılan açıklamaya göre teminatlar nakit, teminat mektubu, Devlet tahvili, Hazine bonosu ve Hazine kefaletini haiz tahviller şeklinde kabul edilecek.

Nakit teminatların ise Ziraat Bankası İstanbul Ticari Şubesi’nde belirtilen hesaba yatırılması gerekiyor.

Son teklif tarihi ne zaman?

İhaleye ilişkin tekliflerin en geç 16 Haziran 2026 saat 16.00’ya kadar Satış Komisyonu’na elden teslim edilmesi gerekiyor.

İhale, 17 Haziran 2026 tarihinde saat 14.00’te TMSF’nin İstanbul Esentepe’de bulunan konferans salonunda yapılacak.

Ekonomim

BDTURKEY.COM ve Dünya Gazetesi yazarı Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU 18.05.2021 tarihinde saat 9.30 TRT HABER Ekonomi 7/24 Programına konuk olarak katılım sağlamıştır. Özellikle Pandemi dolayısıyla işletmelerin yaşadıkları sıkıntılar ve çözüm önerileri konusunda, Sayın Cumhurbaşkanı 'mızın alacağı tedbirler ile igili bilgiler vermiştir. "Matrah Arttırımı ve Yeni Borç Yapılandırması" torba şekliyle ele alınarak en kısa zamanda Meclise gelmesi bekleniyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah TOLU TRT HABER Ekonomi 7/24 Programında Yeni Çıkacak Olan Vergi Affı ve Yapılandırma Hakkında Detaylı Bilgiler Verdi.

Yılmaz Sezer ÜSTAT, bizzat BAĞIMSIZ DENETİMDE YERLİ VE MİLLİ HUSUSUNDA ADIMIZLA (SELAHATTİN İPEK) AÇIKLAMADA BULUNMUŞTUR. TEŞEKKÜR EDİYORUM. TRT 1 Radyoda Bağımsız Denetimde Yerli ve Milli konusundaki görüşlerini açıklamıştır.