1 Sıra Nolu Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 2) Resmi Gazete’de yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanlığına gönderilmiştir.

Resmi verilere göre, Çin'in altın rezervleri haziran sonunda 75,44 milyon ons seviyesindeyken temmuz sonunda 76,08 milyon onsa yükseldi. Böylece PBOC'nin altın alımları 21'inci ardışık aya ulaşırken, temmuz ayındaki 640 bin onsluk artış son 22 ayın en güçlü aylık yükselişi olarak kayıtlara geçti.

Altın alımları her ay hızlandı

Çin Merkez Bankası'nın altın alım temposu son aylarda belirgin şekilde arttı. Mart ayında 160 bin ons, haziranda 480 bin ons altın alan banka, temmuz ayında bu rakamı 640 bin onsa çıkararak alım hızını üst üste artırmış oldu.

Söz konusu artış, Çin'in rezerv çeşitlendirme stratejisini sürdürdüğüne yönelik değerlendirmeleri de güçlendirdi.

Rezervlerin değeri 306 milyar doları aştı

Altın rezervlerinin piyasa değeri de fiyatlardaki yükselişin etkisiyle artış gösterdi. Haziran sonunda 303,72 milyar dolar olan rezervlerin değeri, temmuz sonunda 306,35 milyar dolara ulaştı.

Temmuz ayında altının ons fiyatı yüzde 0,84 yükselerek dört aylık düşüş serisini sonlandırırken, şubat ayından bu yana en güçlü aylık performansını sergiledi.

Piyasalarda bu yükselişte, ABD'de enflasyonun beklentilerden düşük gelmesi ve petrol fiyatlarındaki gerilemenin ardından yatırımcıların Fed'in ilave faiz artışlarına ilişkin beklentilerini azaltması etkili oldu.

Spot altının ons fiyatı ise son işlemlerde 4.310 doların üzerinde işlem görüyor.

Mutluhan Yıldız-Dünya

Sisteme giriş yaptıktan sonra; Ödeme ve Borç İşlemleri / Ödeme Alındılarım ve Tahsilat Bilgilerim alanlarından tahsilat bilgilerinizi görüntüleyebilir ve ödeme alındılarınız indirebilirsiniz.

Login öncesi ana sayfada yer alan Hızlı Ödemeler/ Adli Para Cezası Ödemeleri ekranlarından ödeme işlemlerinizi gerçekleştirebilirsiniz.

Davacı işçi, işyerinde takım lideri olarak çalıştığını, temel ücretinin yanı sıra satış miktarına göre prim aldığını; ayrıca yemek, yol ve özel sağlık sigortası yardımlarından yararlandığını belirtti.

Davalı işveren, işçinin iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın istifa ederek sona erdirdiğini savundu. İşveren ayrıca; işçilik alacaklarının eksiksiz ödendiğini, satış primlerinin hedefe bağlı olduğunu, işçinin satış hedeflerini gerçekleştiremediğini, işyerinde denkleştirme esasına göre çalışma yapıldığını, gerçekleştirilen fazla çalışmaların bordrolara yansıtılarak ödendiğini ileri sürerek davanın reddini istedi.

İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönem bakımından bu kayıtları esas aldı. Mahkeme, işçinin ödenmeyen 19,5 saatlik fazla çalışma ücreti bulunduğunu belirledi. Kayıt sunulmayan dönemler için ise tanık anlatımları ve işçinin talebi dikkate alındı. Fesih tarihinde ödenmemiş fazla çalışma ücreti bulunması nedeniyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği kabul edildi. Kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücreti talepleri kısmen hüküm altına alındı. İşverenin istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi, işçinin ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunduğu ve feshin haklı nedene dayandığı yönündeki tespitleri yerinde buldu.

Yakacak yardımı bile tazminata eklenir

Bordrolarda "ÇPS Bonus" adıyla gösterilen primlerin devamlılık taşımadığı sonucuna ulaştı. İşçinin primlerin sürekli olmadığını gösterdiğini belirtti. Bu nedenle prim ödemelerini kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücretten çıkardı. Davacı avukatı, kararı temyiz edince devreye Yargıtay 9. Hukuk Dairesi girdi. Kıdem tazminatına esas alınacak olan ücretin tespitinde 4857 sayılı İş Kanunu‘nun 32. maddesinde sözü edilen asıl ücrete ek olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatler göz önünde tutulduğu hatırlatıldı. Devamlılık arz eden prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, kira, aydınlatma, servis yardımı, yemek yardımı ve benzeri ödemeler kıdem tazminatı hesabında dikkate alındığı dile getirildi.

Yargıtay kararında; ‘İşçiye sağlanan özel sağlık sigortası yardımı ya da hayat sigortası prim ödemeleri de para ile ölçülebilen menfaatler kavramına dâhil olup tazminata esas ücrete eklenmelidir. Satış rakamları ya da başkaca verilere göre hesaplanan prim değişkenlik gösterse de kıdem tazminatı hesabında genişletilmiş ücret kavramı içinde değerlendirilmelidir. Somut uyuşmazlıkta; davacının iddiası, davalının ikrarı, tanık anlatımları ve bordro kayıtları birlikte değerlendirildiğinde davacının belirli satış hedefini tutturduğu dönemlerde prim aldığı anlaşılmaktadır. İlk Derece Mahkemesi kararının yalnızca davalı tarafından istinaf edildiği ve davalı lehine oluşan usuli kazanılmış haklar da gözetilmek suretiyle, giydirilmiş ücret belirlenirken mevcut bordrolar esas alınarak son yıldaki primlerin aylık ortalamasının bulunup ücrete eklenmesi gerekirken primin dikkate alınmaması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına oy birliği ile hükmedildi’’ denildi.

Ekonomim

Schengen, İngiltere ve Kanada vizesi reklamlarına yakın takip

Sabah'ın haberine göre, sosyal medyada Schengen vizenin yanı sıra İngiltere ve Kanada vizelerini için reklamlar birçok tüketiciyi zor durumda bıraktı. Daha önce garantili vize iddiasında bulunan firmalara ait internet sitelerine ceza veren Reklam Kurulu, son toplantısında sosyal medyadaki asılsız vize vaatlerini inceledi.

Hesapları incelenen şirketler

Reklam Kurulu "cilekvizeankara" isimli instagram hesabında yer alan "30 gün içinde randevu garantisi", "Schengen randevunuzu sadece 30 gün içerisinde almanıza yardımcı oluyoruz", "Amerika vizenizi 30 gün içinde almanıza yardımcı oluyoruz" gibi tanıtımları mercek altına aldı. Kurul, yalnızca yetkili kuruluşlarca verilen vize ve vize randevu hizmetlerinin yetkisiz bir firma tarafından kesin bir şekilde sonuçlandırılacağı vaadiyle tüketicilerin aldatıldığını belirterek, bu tanıtımların 3 ay süreyle tedbiren durdurulmasına karar verdi.

5 hesaba 3 ay durdurma cezası

Yine Kurul, "vizeburadan" instagram hesabındaki "En uygun tarihe sorunsuz şekilde randevu alma garantisi sunuyoruz" ifadesi; "vizemerkezi" hesabındaki "3 haftada İngiltere vizesi hazır", "Kanada vizesi... ortalama 1 ayda hazır" ifadeleri ; "vizedos" hesabındaki "Hızlı sonuç garantisi", "Bulgaristan vizesinde yüzde 100 onay garantisi" ifadeleri; "vizerandevubotu" hesabındaki "Önereceğimiz ülkeler üzerinden 24 saat içinde VIP vize randevusu", "En hızlı randevu sizlere mi gerekli? O zaman doğru adrestesiniz" tanıtımları; "kosmosvizede" "Türkiye'de Yunanistan vize başvurusu için yetkili kılınmış tek özel kuruluştur" iddiaları da aynı kapsamda değerlendirilerek, 3 ay reklam durdurma kararı aldı.

Ekonomim

İstanbul 29. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından AHBAP Derneği’nin yönetimi için kayyum atandı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre 1-3 ay vadeli ortalama TL mevduat faizi, yüzde 40 eşiğinin altına indi.

31 Temmuz itibarıyla yüzde 39,6 olarak hesaplanan basit faiz oranı, böylece mart ayından bu yana kaydedilen en düşük seviyeye geriledi.

Mevduat getirisi düşerken kredi maliyeti yüksek kaldı

Yıl boyunca dalgalı bir seyir izleyen TL mevduat faizleri son haftalarda belirgin biçimde gerilerken ihtiyaç kredilerinde aynı ölçüde bir düşüş yaşanmadı.

Kredili mevduat hesabı (KMH) hariç ihtiyaç kredilerinin ortalama faizi, temmuz sonunda yüzde 51,1 seviyesinde gerçekleşti.

Mevduat ve ihtiyaç kredisi faizleri arasındaki farkın açılmasıyla tasarruf sahiplerinin getirisi azalırken tüketicilerin borçlanma maliyeti yüksek seyrini korudu.

Bloomberg

KDV Kanunu'nun 29. maddesi mükelleflere, faaliyetleriyle ilgili alış ve giderler dolayısıyla ödedikleri KDV'yi indirme hakkı tanımaktadır. Bu çerçevede ithalat sırasında ödenen KDV de kural olarak indirim konusu yapılabilen vergiler arasında yer almaktadır.

Bununla birlikte, Kanun koyucu bazı durumlarda vergi indirim mekanizmasının sınırlandırılmasını da öngörmüştür. KDV Kanunu'nun 30. maddesinde indirimi kabul edilmeyen vergiler düzenlenmiş, ayrıca Kanun'un 36. maddesi ile Cumhurbaşkanına belirli işlemler bakımından KDV uygulamasına ilişkin düzenleme yapma yetkisi verilmiştir.

İthalatta gözetim uygulamaları, dampinge karşı vergiler ve korunma önlemleri gibi dış ticaret politikası araçlarının son yıllarda daha yoğun biçimde kullanılmaya başlanması üzerine bu yetkinin kullanıldığı en önemli düzenlemelerden biri 24 Kasım 2023 tarihli ve 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı olmuştur.

Kararın yayımlanmasından yaklaşık iki yıl sonra ise uygulamanın kontrol ve tevsik boyutunu düzenleyen 57 Seri No.lu KDV Genel Uygulama Tebliği yayımlanmış, sonrasında KDV Sirküleri/71 ve 29 Temmuz 2026 tarihli Gelir İdaresi Başkanlığı duyurusu ile uygulamanın ilk raporlama dönemine ilişkin açıklamalar yapılmıştır.

İndirim hakkının hukuki temeli

KDV Kanunu'nun 29. maddesi uyarınca mükellefler, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV'den, faaliyetleri kapsamında yüklendikleri KDV'yi indirebilmektedir.

Bu düzenleme, KDV'nin maliyet unsuru olmaktan çıkarılmasını ve çok aşamalı vergileme sisteminin sağlıklı şekilde işlemesini amaçlamaktadır.

İthalatta ödenen KDV de bu sistemin doğal bir parçasıdır. Nitekim gümrük idaresine ödenen KDV, ithal edilen malların işletmenin vergiye tabi faaliyetlerinde kullanılması şartıyla indirim konusu yapılabilmektedir.

Ancak Kanun’un 30. maddesinde bazı KDV türleri açısından indirim hakkının sınırlandırılabileceği kabul edilmiştir. Bunun yanında Kanun’un 36. maddesinde Cumhurbaşkanına belirli işlemler bakımından farklı uygulamalar belirleme yetkisi verilmiştir.

7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı işte bu yetkinin kullanılmasının sonucunda ortaya çıkmıştır.

Cumhurbaşkanı Kararı ile başlayan yeni dönem

7846 sayılı Karar (RG: 24.11.2023) ile ithalat işlemlerinde ödenen bazı KDV tutarlarının indirim konusu yapılması engellenmiştir.

Karar kapsamında;

• İthalatta gözetim uygulanmasına ilişkin mevzuat uyarınca beyan edilen ancak tevsik edilemeyen tutarlar,
• Korunma önlemleri kapsamında uygulanan gümrük vergileri ve ek mali yükümlülükler,
• İthalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin mevzuat kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler,
• Bu unsurlar nedeniyle KDV matrahına dahil olan diğer mali yükler,

nedeniyle ortaya çıkan KDV'nin indirim konusu yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

Bu düzenlemenin dikkat çekici yönü, doğrudan KDV Kanunu'nda değişiklik yapılmaksızın Cumhurbaşkanına tanınan yetkinin kullanılması suretiyle hayata geçirilmiş olmasıdır.

Kararın gerekçesi değerlendirildiğinde temel amacın, ticaret politikası araçları nedeniyle oluşan mali yükler üzerinden alınan KDV’nin indiriminin kısıtlanması yoluyla ticaret politikası etkinliğinin artırılması olarak görülmektedir.

Örneğin gözetim uygulaması ile gerçek ithalat bedelinden fiktif bir artış yapılarak daha yüksek bir kıymet üzerinden gümrük vergilendirmesi yapılabilmekte, buna bağlı olarak hesaplanan KDV de artabilmektedir. Düzenleme öncesinde bu KDV'nin tamamı indirim konusu yapılabildiğinden gözetim uygulamasının ekonomik etkisi daha sınırlı olmaktaydı.

KDV Genel Uygulama Tebliği ile getirilen sistem

31 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan KDV Tebliği (Seri No:57) ile uygulamanın çerçevesi büyük ölçüde netleşmiştir. Bu Tebliğ ile KDV Genel Uygulama Tebliği'nin III/C bölümüne "III/C-2.6" başlıklı yeni bir bölüm eklenmiştir.

Söz konusu bölümde 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki işlemlerin nasıl tevsik edileceği ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.

Bildirim sistemi

Tebliğe göre takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla ithalat bedeli 2.600.000 TL'yi aşmayan mükellefler tarafından, takip eden ayın sonuna kadar vergi dairesine bildirim verilmesi gerekmektedir.

Bu yükümlülük, vergi idaresinin söz konusu işlemleri sistematik şekilde izleyebilmesini amaçlamaktadır.

YMM raporu

İthalat bedelinin belirlenen sınırı aşması halinde ise mükelleflerin – yine aynı sürede- Özel Amaçlı YMM Raporu ibraz etmeleri aranmaktadır.

Bu raporun amacı, 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında indirilemeyecek KDV'nin doğru şekilde hesaplanıp hesaplanmadığının bağımsız bir meslek mensubu tarafından incelenmesidir.

Mükellefin ilgili yıl için süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesinin bulunması ve tam tasdik raporunda bu konuya ilişkin gerekli açıklamalara yer verilmesi halinde ayrıca Özel Amaçlı YMM Raporu düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.

KDV beyannamelerinin izleyen ayın 28’ine kadar verildiğini dikkate aldığımızda ilk 6 aylık döneme ilişkin beyannamenin 28’inde verilmesini müteakip, 3 gün içerisinde bildirimin ve/veya YMM raporunun verilmesi gerekecek olup, bu sürelerin zorlayıcı seviyede kısa olduğunu dikkate almak gerekir.

İthalat bedeli kavramının uygulamadaki yeri

57 Seri No.lu Tebliğ sonrasında uygulamacıların üzerinde en fazla durduğu konu "ithalat bedeli" kavramı olmuştur. Tebliğ'de doğrudan "İthalat bedeli 2.600.000 TL'yi aşan işlemler" ibaresi kullanılmaktadır.

Bununla birlikte Tebliğ'de ithalat bedelinin nasıl hesaplanacağına ilişkin özel bir tanıma yer verilmemiştir.

Bu nedenle uygulamada;

• Toplam ithalat hacminin mi,
• Yoksa yalnızca 7846 sayılı Karar kapsamında gerçekleştirilen ithalatların mı,

esas alınacağı konusunda farklı değerlendirmeler yapılagelmiştir.

KDV Sirküleri/71 ile süre uzatımı

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan 27 Temmuz 2026 tarihli 71 numaralı KDV Sirküleri ile ilk uygulama dönemine ilişkin önemli bir adım atılmıştır.

Sirküler ile 31 Temmuz 2026 tarihine kadar verilmesi gereken Özel Amaçlı YMM Raporlarının ibraz süresi 31 Ağustos 2026 tarihine kadar uzatılmıştır.

Bu düzenleme özellikle uygulamanın ilk döneminde meslek mensupları ile mükelleflerin hazırlıklarını tamamlamalarına imkân sağlamıştır. Ancak sirkülerde yine ‘ithalat bedeli’ teriminden ne anlaşılması gerektiğine ilişkin bir açıklamaya yer verilmemiştir.

Dolayısıyla 2.600.000 TL’lik sınırın, 6 aylık toplam ithalat bedeli ile mi yoksa Karar kapsamındaki ithalat bedeli ile mi karşılaştırılacağına ilişkin piyasada tartışılagelen sorunun açık bir cevabı oluşmamıştır.

29 Temmuz 2026 tarihli GİB duyurusu

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından, çıkarılan Sirkülerden 2 gün sonra, 29 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan duyuruda ise bu kapsamdaki ithalat dolayısıyla indirimi kabul edilmeyen KDV'nin indirim konusu yapılıp yapılmadığına ilişkin bildirim verme süresinde bir uzatma söz konusu olmadığı belirtilmiş ve aynı zamanda uygulamada tereddütlere neden olan “ithalat bedeli” kavramından ne anlaşılması gerektiği açıklanmıştır.

Buna göre; 2026 takvim yılının ilk altı aylık (Ocak-Haziran) döneminde, 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında ithalat yapan mükelleflerin ithalat bedeli (Gözetim uygulanması, korunma önlemleri uygulanması, haksız rekabetin önlenmesi hakkında ilgili mevzuatın uygulanması sonucu beyana esas olan KDV matrahı) toplamı 2.600.000 TL'ye kadar (bu tutar dahil) olan ithalat işlemlerinde, mükellefler (YMM tam tasdik sözleşmesi bulunanlar ve/veya özel hesap dönemi olanlar dahil) tarafından, bu kapsamdaki ithalat dolayısıyla indirimi kabul edilmeyen KDV'nin indirim konusu yapılıp yapılmadığına ilişkin vergi dairelerine yapılacak bildirimin 31 Temmuz tarihine kadar yapılması gerektiği düzenlenmiştir.

Her ne kadar bu sefer de KDV matrahı teriminden ne kastedildiğine yönelik tartışmalar çıkması ihtimal dahilinde ise de bildirim için belirlenen 31 Temmuz tarihine 2 gün kaldığından, güvenli tarafta kalmak adına mükellefler tarafından KDV matrahı olarak ilgili ithalata ilişkin üzerinden KDV hesaplanan her türlü bedel dahil oluşan toplam matrahın dikkate alınması ihtiyatlı bir yaklaşım olacaktır.

Sonuç ve uygulamaya yönelik öneriler

Bugün itibarıyla ithalat yapan mükelleflerin;

• Gözetim kapsamındaki işlemlerini ayrı izlemeleri,
• Dampinge karşı vergileri muhasebe kayıtlarında ayrıştırmaları,
• Gümrük beyannameleri ile muhasebe kayıtlarını eşleştirmeleri,
• Altışar aylık dönemler itibarıyla raporlama kontrolleri yapmaları,

önem taşımaktadır.

Özellikle 2026 yılında yayımlanan Tebliğ, Sirküler ve duyuru birlikte değerlendirildiğinde, Gelir İdaresi'nin 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki işlemlerin izlenmesine yönelik yeni ve sistematik bir kontrol mekanizması oluşturduğu bilinmektedir.

Bu nedenle ithalat yapan şirketlerin yalnızca KDV hesaplamalarına değil, söz konusu işlemlerin tevsiki ve raporlanmasına ilişkin süreçlerine de aynı ölçüde önem vermeleri gerekmektedir.

Bu yazı, Ekonomist dergisinin 2 Ağustos 2026 tarihli 2026/16. sayısında yayınlanmıştır.

VergideGündem | Erkan BAYKUŞ

Tebliğ kapsamındaki cetvelde meskenler, fabrika ve imalathane binaları, sosyal binalar, otel, hastane, tiyatro, sinema, banka, okul, benzin istasyonları, garajlar ve havuz gibi binaların metrekare normal inşaat maliyet bedelleri yeniden belirlenmiştir.

Örneğin mesken binalar için metrekare normal inşaat maliyet bedellerinin alt ve üst sınırları şu şekildedir:

Söz konusu Tebliğe aşağıdaki bağlantı yoluyla ulaşabilirsiniz.

Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 90)

Esas No. 2026/985
Karar No. 2026/3157
Tarihi: 14.04.2026

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işyerinde takım lideri olarak çalıştığını, temel ücrete ek olarak gerçekleştirilen satışa göre prim ödemesi aldığını, yemek ve yol yardımı ile özel sağlık sigortası yardımından da yararlandığını, iş sözleşmesinin müvekkilince ödenmeyen işçilik alacakları ve keyfiyete dayanan satış hedefleri ile prim almasına engel olunması, eşit davranma borcuna aykırılık, üstler tarafından ağır işler yüklenmesi, performansı ile ilgili ağır ithamlarda bulunulması gibi psikolojik taciz niteliğindeki işveren eylemleri sebebiyle haklı nedenle feshedildiğini, işyerinde haftanın 3 günü 09.00-18.30, üç günü ise 13.3022.30 saatleri arasında çalıştığını, bu çalışmalarının yanı sıra her ay iki defa kendini tekrar eden periyotlar hâlinde ve hangi vardiyada olunduğu fark etmeksizin perşembe, cuma, cumartesi ve pazar günleri günlük 12 saat çalışma yaptığını, buna göre toplam her ay iki hafta 54 saat, iki hafta ise 64 saat çalıştığını; ayrıca kimi zaman sayım çalışmalarında, eğitim ve toplantılar nedeniyle il dışında çalışmalarda da bulunduğunu, söz konusu çalışmaların karşılığının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı ile fazla çalışma ücreti alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def’inde bulunduklarını, davacının iş sözleşmesini haklı neden olmaksızın istifa etmek suretiyle sona erdirdiğini, davacının hedefe bağlı prim sistemi ile çalıştığını, hedeflerini tutturamadığını, işyerinde denkleştirme esasına göre çalışma yaptırıldığını, fazla çalışma yapması hâlinde bordrolara yansıtılmak suretiyle ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davalı nezdinde takım lideri pozisyonunda çalıştığı, davacıya 2021 yılı içinde prim ödendiği, yol yardımı, yemek yardımı ve sağlık sigortası yardımının yapıldığı, puantaj kaydı bulunan dönem için bu kayıtlar esas alındığında davacının hak kazanıp da ödenmeyen 19,5 saat karşılığı fazla çalışma ücreti alacağının bulunduğu; kayıt bulunmayan dönem için ise tanık beyanları ve davacı talebi ile bağlı kalındığında davacının davalıya ait işyerinde ayda iki hafta 14 saat, iki hafta ise 6 saat fazla çalışma yaptığı, sayım nedeniyle yılda 1 hafta ekstra 2 saat fazla çalışma yaptığının sabit olduğu, ödenmeyen işçilik alacağı nedeniyle davacı tarafça yapılan feshin haklı nedene dayandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kart okutma kayıtları sunulan dönemde kayıtlara, kayıt sunulmayan dönemde ise tanık anlatımlarına göre hesaplanan ve karşılığının ödendiği işveren tarafından usulüne uygun belgelerle kanıtlanamayan fazla çalışma alacağının hüküm altına alınmasında isabetsizlik bulunmadığı, davacının fesih tarihi itibarıyla ödenmeyen fazla çalışma ücreti alacağı bulunduğundan davacı tarafından yapılan feshin haklı nedene dayandığı, ancak dosyada bulunan bordrolar incelendiğinde devamlılık arz etmediği anlaşılan “ÇPS Bonus” başlıklı ödemelerin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmasının hatalı olduğu, prim ödemelerinin süreklilik arz etmediğinin davacının 28.09.2021 tarihli ihtarından da anlaşıldığı, giydirilmiş ücretin tespitinde dikkate alınan günlük 11,46 TL’nin mahsubu gerektiği, buna göre resen yapılan hesaplama uyarınca davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün ortadan kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde; müvekkiline çalışma süresi boyunca yılın neredeyse tamamına tekabül edecek şekilde düzenli olarak prim ödemesi yapıldığı ve bu ödemenin süreklilik arz ettiği açık olduğundan prim ödemelerinin giydirilmiş ücretin tespitinde dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Davacının istifa etmek suretiyle işten ayrıldığını,

b. Davacıya tüm işçilik alacaklarının eksiksiz ödendiğini,

c. Davacının satış hedefine bağlı prim sistemi ile çalıştığını, davacının satış hedeflerine ulaşamadığını, bu durumun kendi kabulü ile de sabit olduğunu, davacının gerçek dışı hedefler verildiği gibi birtakım mesnetsiz iddialarını satış hedeflerine ulaşamamasına ya da iş sözleşmesinin feshine gerekçe olarak öne sürmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini,

d. Devamlılık arz etmeyen satış miktarına bağlı prim ve yardımlar ile yol ve sağlık sigortası gibi kalemlerin giydirilmiş brüt ücretin tespitinde dikkate alınmasının hatalı olduğunu,

e. Davacının takım lideri pozisyonunda olması sebebiyle kendi fazla çalışmasını kendisinin belirlediğini, tanık beyanlarıyla da davacının kendi fazla çalışmasını kendisinin belirlediğinin sabit olduğunu, bu sebeple fazla çalışma ücreti alacağının reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacı tarafça yapılan feshin haklı nedene dayanıp dayanmadığı, buna bağlı olarak kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığı, kıdem tazminatına esas giydirilmiş brüt ücretin tepiti ile fazla çalışma ücreti alacağının ispatına ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm; davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gereken ücret noktasında taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.

Kıdem tazminatına esas alınacak olan ücretin tespitinde 4857 sayılı İş Kanunu‘nun 32. maddesinde sözü edilen asıl ücrete ek olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatler göz önünde tutulur. Buna göre ikramiye, devamlılık arz eden prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, kira, aydınlatma, servis yardımı, yemek yardımı ve benzeri ödemeler kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır. İşçiye sağlanan özel sağlık sigortası yardımı ya da hayat sigortası prim ödemeleri de para ile ölçülebilen menfaatler kavramına dâhil olup tazminata esas ücrete eklenmelidir. Satış rakamları ya da başkaca verilere göre hesaplanan prim değişkenlik gösterse de kıdem tazminatı hesabında genişletilmiş ücret kavramı içinde değerlendirilmelidir.

Dairemiz kararlarında, ücret dışındaki para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin, tazminata yansıtılmasında son bir yıl içinde yapılan ödemeler toplamının 365’e bölünmesi suretiyle bir güne düşen miktarın belirleneceği kabul edilmektedir. Dönemsel bir niteliği olmayan parasal haklar bakımından, yıl içinde yapılan ödemelerin 365 güne bölünmesi suretiyle bir güne düşen tutarın belirlenmesi yerindedir. İşçiye dinî bayramlarda yılda iki kez ödenen harçlığın belli bir dönem için yapıldığını söylemek pek olası değildir. Burada yıllık ödeme tutarının

365’e bölünmesi yerinde olur. Son olarak belirtmek gerekir ki yılda bir kez yapılan parasal yardımların (yakacak yardımı gibi) tazminata esas ücrete yansıtılacağı ve yıllık tutarın 365’e bölünmesi suretiyle ekleneceği tartışmasızdır.

Somut uyuşmazlıkta; davacının iddiası, davalının ikrarı, tanık anlatımları ve bordro kayıtları birlikte değerlendirildiğinde davacının belirli satış hedefini tutturduğu dönemlerde prim aldığı anlaşılmaktadır. İlk Derece Mahkemesi kararının yalnızca davalı tarafından istinaf edildiği ve davalı lehine oluşan usuli kazanılmış haklar da gözetilmek suretiyle, giydirilmiş ücret belirlenirken mevcut bordrolar esas alınarak son yıldaki primlerin aylık ortalamasının bulunup ücrete eklenmesi gerekirken primin dikkate alınmaması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Karar, Paramount'un İngiltere hükümetine sunduğu yasal olarak bağlayıcı taahhütlerin ardından alındı.

İngiltere'ye yatırım taahhüdü

İngiliz basınında yer alan haberlere göre Paramount'un sunduğu taahhütler arasında İngiltere'de yatırım yapılmasına yönelik hükümler de bulunuyor.

Satın alma işleminin büyüklüğünün yaklaşık 110 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

Soruşturma haziranda başlamıştı

CMA, Paramount Skydance Corporation ile Warner Bros. Discovery arasındaki işlemin rekabet üzerindeki olası etkilerini incelemek amacıyla haziran ayında soruşturma başlatmıştı.

AA

Kötü haber şu; bu indirimler bir süre daha gerçekleşmeyecek.

“Petrol artarken hemen zam yapılıyordu, işte petrol düşüyor, şimdi neden indirim yapılmıyor” diye serzenişte bulunan vatandaş tabii ki haklı.

Ama işleyişin böyle olmasını gerektiren bir karar var ortada.

Maliye, akaryakıttaki eşel mobil uygulamasıyla vazgeçilen ÖTV’yi yerine koymanın derdinde. O yüzden de ÖTV yasadaki tutara getirilene kadar indirimi unutmak gerekiyor.

Vatandaşın “İndirim neden olmuyor” diye yakınmasının temel nedeni, savaşın patlak vermesiyle birlikte mart ayı başında uygulamaya konulan ve temmuz ayından sonra yeni bir çerçeveye oturtulan akaryakıttaki eşel mobil sisteminin işleyişinin tam olarak bilinmemesi.

Bu sistemin işleyişini ve bundan sonra ne olabileceğini madde madde sıralayalım…

* Akaryakıttan maktu ÖTV alınıyor. Tutar benzinde 14,82 lira, motorinde 13,90 lira, LPG’de 11,38 lira.

* Uygulamanın başladığı mart ayındaki karar şöyleydi: Zam gelirse, bu zam tutarının yüzde 75’i ÖTV’den karşılanacak (teknik ifade farklı ama öz itibarıyla uygulama böyle), yüzde 25’i pompaya yansıtılacak; indirim söz konusu olduğunda ise bu sefer indirimin yüzde 75’i ÖTV’ye bir anlamda geri konulacak, yüzde 25’i pompaya yansıtılacak. Uygulamanın ilk dört ayı böyle geçti ve haziran sonuna gelindi.

* Temmuz ayı başında yayımlanan bir kararla uygulamanın esaslarında değişikliğe gidildi.

* İlk dört ayda yüzde 75’e yüzde 25 olan oranlar değiştirildi ve yüzde 50-50 yapıldı. Zammın yüzde 50’si ÖTV’den karşılandı, diğer yüzde 50’si ise pompaya yansıtıldı. Ama indirim yaşanması durumunda artık yüzde 50-50 kuralı işlemeyecekti. İndirimin tümü ÖTV’ye gitti ve pompaya yansıtılmadı.

* Ağustos ve eylül için daha farklı bir uygulama öngörüldü. Zam geldiği takdirde mart-haziran dönemindeki oranların tam tersi bir şekilde yüzde 75 pompaya yansıyacak, yüzde 25 ise ÖTV’den karşılanacaktı. Uygulama bu şekilde devam ediyor.

* İndirim söz konusu olduğunda temmuz ayındaki uygulama geçerli. Yani indirimin tümü ÖTV’ye gidecek.

* 1 Ekim’e gelindiğinde ise akaryakıttaki eşel mobil uygulaması tümüyle sona erecek. Temmuz ayı başında alınan karar böyle.

İndirimi bir süre unutun!

6 Ağustos itibarıyla benzinden 4,30 lira, motorinden 7,75 lira, LPG’den 9,76 lira ÖTV alınıyor.

Yani yasal tutarlar dikkate alındığında benzinde 10,52 lira, motorinde 6,15 lira, LPG’de 1,62 lira eksik ÖTV söz konusu.

İşte bu tutarlar tamamlanana, eksik ÖTV yerine konulup yasal düzeye ulaşana kadar akaryakıtta indirim söz konusu olmayacak.

Bu yüzden de “Petrol ucuzladı, akaryakıtta da bugün yarın indirim yapılır” diye beklentiye girmemek gerekiyor.

Daha somut bir ifadeyle akaryakıt indirimini bir süre unutmak gerekiyor.

Motorindeki istisna

Motorinde geçtiğimiz günlerde küçük tutarda indirim yapıldı. Bu durum yukarıda anlattıklarımla bir çelişki oluşturmuyor.

Motorinde yasal ÖTV’yi adeta silip süpüren, sıfırlayan zamlar söz konusu olmuştu. Motorindeki ÖTV bir ara sıfır düzeyindeydi. Bu yüzden indirimin tümü ÖTV’ye gitmedi, küçük bir kısmı pompaya yansıdı.

Eşel mobilden çıkmak zor

Mevcut koşullar çerçevesinde evet, eşel mobilden bir anda çıkmak zor.

Temmuz ayı başında yürürlüğe konulan karara göre akaryakıttaki eşel mobil uygulaması 1 Ekim’de sona erecek.

Peki ya 30 Eylül’de eksik ÖTV yüksek bir düzeyde bulunuyorsa ne olacak?

Umulan, ham petrol fiyatlarının gerilemesi ve akaryakıttaki eksik ÖTV’nin yavaş yavaş yerine konulması, yasal düzeye gelmesi. Aksi halde eksik ÖTV’yi 1 Ekim’de tek seferde fiyatlara yansıtmak gerekir ki bu ciddi bir sorun yaratır.

Düşünsenize mevcut fiyatlar hiç değişmeyip 30 Eylül’e kadar bu düzeyde seyretse 30 Eylül’den 1 Ekim’e geçişte benzine tek kalemde hem de ham petrol fiyatları yatayken 10,52 lira, bir başka ifadeyle yüzde 16’ya yakın zam yapmak gerekecek.

Aynı şekilde motorin zammı da yüzde 8’e yaklaşacak.

İşte tek seferde böylesine yüksek oranlı zam yapmak pek mümkün görünmediği için tüm umutlar petrol fiyatlarının gerilemesine bağlanmış durumda.

Eğer petrol fiyatları düşmez ve akaryakıt fiyatları da bu düzeye yakın kalırsa çok muhtemeldir ki eşel mobilden çıkış süresi uzatılır.

2026/19 sayılı Genelgede özetle, Kurumdan gelir veya aylık almakta olan kişiler ile bu kişilerin vefatı sonrasında hak sahibi olarak ölüm geliri/aylığı olmakta olan kişilerin genel sağlık sigortası (GSS) prim borçları ile kendi sigortalılıklarından kaynaklanan prim borçlarının gelir/aylığın % 25’ini geçmemek üzere %10 oranında kesileceği açıklanmıştır.

Uygulamanın detaylarına geldiğimizde,

2026/19 sayılı Genelgede gelir/aylıklardan yapılacak kesinti öncesinde gelir/aylık alan sigortalıların veya hak sahiplerinin bilgilendirilmesi noktasında bu kişilere tebligat gönderilip gönderilmeyeceği belirtilmediği gibi kesintinin taşra teşkilatınca mı yoksa merkez teşkilatınca mı yapılacağının yanı sıra nasıl yapılacağı hususunda bir açıklamaya da verilmemiştir.

Özellikle GSS prim borçlarında ilgili kurumlardan alınan bilgilerdeki eksiklikler nedeniyle yersiz prim borcu tahakkuk ettirildiği sıklıkla görüldüğü gibi Kurumdan aylık/gelir alan kişilerin daha fazla gecikme zammı tahakkuk ettirilmeksizin borçlarını defaten ödemeleri de söz konusu olabileceğinden, kesinti yapılmadan önce vatandaşların yapılacak kesintiyle ilgili bilgilendirilmeleri ve gerek itiraz gerekse ödeme noktasında bir mehil süresi verilmesi elzemdir.

Aksi halde herhangi bir tebligat gönderilmeden gelir/aylıklardan doğrudan kesinti yapıldıktan sonra sigortalı veya hak sahibinin itirazı üzerine yersiz yapılan kesinti iade edilse bile, zaten düşük olan emekli aylığıyla geçinmeye çalışan vatandaş açısından zorlu bir süreç yaşanmasına neden olunacağı gibi bu uygulamanın bir ucunun da hükümete dokunacağı aşikardır.

Genelgede gelir/aylıklardan yapılan kesintiler sonrasında itiraz ve iade süreçlerine ilişkin başvuruların hangi birimlere yapılacağı belirtilmiş olsa da kesintinin hangi birimler tarafından ve ne şekilde yapılacağı hususu açıklanmadığı takdirde ise uygulama ortada kalacağından genelgede yapılan açıklamalar tabir caiz ise suya yazı yazmaktan öte gitmeyecektir.

Genelgede, gelir/aylık alan sigortalının ya da hak sahiplerinin GSS prim borçlarının yanı sıra 4/b (Bağkur), Ek-5 ve Ek-6 kapsamındaki prim borçlarının kesintiye konu edileceği açıklanmıştır. Ancak isteğe bağlı sigortalılar da olduğu gibi 5510/Ek-5. maddede düzenlenmiş olan tarım veya orman işlerinde çalışanların sigortalılığının, talepleri halinde primi ödenmiş son günden itibaren sona erdirilmesinin mümkün olması nedeniyle Ek-5. madde kapsamındaki sigortalılık bir nev’i isteğe bağlı sigortalılık statüsündedir. Haliyle hak sahiplerinin Ek-5. madde kapsamındaki sigortalılığından kaynaklanan prim borçlarının kesintiye konu edilemeyeceği değerlendirilmektedir.

Özellikle hak sahibi eşlerin kendi sigortalılarından kaynaklanan 4/b kapsamındaki prim borçlarını ödememeleri halinde yeni düzenleme sonrasında her ne kadar bu borçlar almakta olduğu ölüm aylıklarından % 10 oranında kesinti yapılarak tahsil edilecek olsa da 4/b kapsamındaki sigortalılığı devam eden hak sahibi eşlerin aylık ödemeleri gereken asgari 4/b priminin 2026 yılı itibariyle 11.808,23 TL olduğu dikkate alındığında, bu borçlar için 6183 sayılı Kanun uyarınca icra takibine geçilmediği sürece emekli aylıklarından yapılacak 2.000-2.500 TL tutarındaki borç kesintisi, borç birikiminin önüne geçemeyecektir.

Ayrıca GSS, Ek-5 ve Ek-6. madde kapsamındaki sigortalılık statüsünden kaynaklanan prim borçlarını ödeyemeyen vatandaşlar yönünden 5510 sayılı Kanunda yer alan hükümler doğrultusunda 6183/48. maddeye istinaden taksitler halinde ödenmesine imkân sağlanması halinde bu borçların bir kısmının gelir/aylıklardan kesinti yapılmasına gerek olmaksızın tahsiline imkân sağlanmış olacaktır.

Genelgede aylık/gelirlerden yanlış ve yersiz yapıldığı anlaşılan kesintilerin 5510/89. maddesindeki genel hükümlere göre iade edileceği ve 5510 sayılı Kanunun 88/16. fıkrasına göre işlem yapılacağı belirtilmiştir.

Konuyla ilgili verilen örnekte de “...kesintinin yersiz olduğu anlaşılmıştır. Bu doğrultuda söz konusu kesinti tutarı sigortalı (A) nın Kuruma veya Hazine ve Maliye Bakanlığına başkaca borcunun bulunmaması halinde iade edilecektir.” şeklinde açıklama yapılmıştır.

Bir kere 5510/89. maddeye göre yanlış veya yersiz alınmış primlerin kanuni faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinden, örnekte belirtildiği gibi yalnızca yersiz yapılan kesinti tutarının iadesi kanuna uygun olmayacaktır. Genelgede yer alan “genel hükümlere göre iade edileceği” ibaresi ile ne kastedildiği anlaşılamamış olmakla birlikte eğer ki kanuni faizi ile birlikte iade edilmesi kastedilmiş ise örnekte yer alan açıklamanın sosyal güvenlik merkezlerince farklı şekilde yorumlanmaması noktasında izahata ihtiyaç duyulmaktadır.

İkinci olarak 5510/88-16. fıkrasına göre her ne kadar Kurumun “tahsil ettiği” prim ve diğer alacaklardan reddi icap edilenlerin bu kişilerin vergi dairesine olan borçlarına mahsup edilmesi mümkün olsa da, aylık/gelirlerden Kurumca yersiz yapılan kesintiler için vatandaşa “kusura bakma” deyip yersiz yapılan kesintinin kanuni faiziyle birlikte iadesi gerekirken vergi dairesine olan borçlarına mahsup edilmesinin kabul edilebilir bir yaklaşım olmadığı ve yasanın amacına da uygun düşmediği değerlendirilmektedir.

Bu kapsamda, 2025 yılında transfer ücreti, prim ve benzeri ücret gelirleri elde eden profesyonel futbolcuların, aşağıda açıklayacağım şartları taşımaları hâlinde bu gelirlerini 2026 yılının mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmeleri gerekiyordu. Beyan yükümlülüğünü yerine getirmeyen futbolculara ise Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından cezalı vergi ihbarnameleri gönderilmeye başlandı.

Sporcuların elde ettiği gelirler de ücrettir

Profesyonel sporcuların transfer ücreti, maç başı ücret, prim ve benzeri adlar altında elde ettikleri gelirler, Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesi uyarınca ücret olarak vergilendirilmektedir. Dolayısıyla sporculara yapılan bu ödemeler de diğer ücretlilerde olduğu gibi gelir vergisi stopajına tabidir.

Ancak sporcuların vergilendirilmesinde önemli bir farklılık bulunmaktadır. Normal ücretlilerden yapılan gelir vergisi kesintisi, Gelir Vergisi Kanunu’nun artan oranlı tarifesine göre hesaplanırken, sporculardan yapılan stopaj sabit oranlar üzerinden gerçekleştirilmektedir.

Uygulanacak stopaj oranı ise sporcunun mücadele ettiği ligin seviyesine göre değişmektedir.

Buna göre, 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemeler üzerinden;

a) Lig usulüne tabi spor dallarında

• En üst ligde mücadele eden sporcular için %20,
• En üst ligin bir altındaki liglerde mücadele eden sporcular için %10,
• Diğer liglerde mücadele eden sporcular için %5,

b) Lig usulüne tabi olmayan spor dallarında faaliyet gösteren sporcular ile milli sporculara uluslararası müsabakalara katılmaları karşılığında yapılan ödemeler üzerinden ise %5 oranında gelir vergisi stopajı yapılmaktadır.

Bu oranların uygulanması, aksi yönde yeni bir yasal düzenleme yapılmadığı sürece, Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 72’nci maddesi uyarınca 31 Aralık 2028 tarihine kadar devam edecektir.

Ancak sporcular açısından vergisel yükümlülük, kulübün yaptığı stopajla her zaman sona ermemektedir. Belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde, stopaj yapılmış olsa bile sporcuların elde ettikleri ücret gelirlerini ayrıca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmeleri de gerekmektedir. İşte son günlerde birçok profesyonel futbolcuya gönderilmeye başlanan cezalı vergi ihbarnamelerinin temel nedeni de budur.

Buraya kadar her şey normal görünüyor. Ancak işin düğüm noktası 1 Kasım 2019 tarihidir.

Şöyle ki…

Bu tarihten sonra imzalanan veya daha önce imzalanmış olmakla birlikte 1 Kasım 2019 tarihinden sonra süre uzatımı ya da ücreti etkileyen değişiklikler nedeniyle yenilenen sporcu sözleşmeleri bakımından yeni bir vergileme rejimi uygulanmaktadır.

Bu kapsamdaki sporcuların elde ettikleri yıllık ücret gelirlerinin toplamı, Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesindeki tarifenin son gelir diliminde yer alan tutarı aşarsa (bu tutar 2025 yılı için 4 milyon 300 bin lira, 2026 yılı için ise 5 milyon 300 bin liradır), kulüp tarafından stopaj yapılmış olsa bile sporcunun ayrıca yıllık gelir vergisi beyannamesi vermesi gerekmektedir. Ayrıca bu sözleşmeler kapsamında Süper Lig’de oynayan sporcuların ücretlerinden yapılacak gelir vergisi stopajı da yüzde 15 yerine yüzde 20 olarak uygulanmaktadır.

Son günlerde futbol camiasına ulaşmaya başlayan vergi ve ceza ihbarnameleri, önemli bir uygulamayı yeniden gündeme taşıdı. Örneğin 2025 yılında bu kapsamdaki ücret gelirleri toplamı 4 milyon 300 bin TL’yi aşan sporcuların, bu gelirlerini Mart 2026’ya kadar yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmeleri gerekiyordu.

Örneğin Süper Lig’de forma giyen Mustafa, 19 Ocak 2025 tarihinde kulübüyle dört yıllık sözleşme imzalamış ve 2025 yılında bu sözleşme kapsamında 5 milyon TL ücret elde etmiştir. Kulübü, Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 72’nci maddesi uyarınca bu ücret üzerinden yüzde 20 oranında stopaj yapmıştır. Ancak Mustafa'nın yıllık ücret geliri, 2025 yılı için geçerli olan 4 milyon 300 bin TL'lik beyan sınırını aştığından, kulüp tarafından stopaj yapılmış olması yıllık beyanname verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmamıştır. Mustafa'nın elde ettiği ücret gelirini ayrıca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmesi gerekmiştir. Yıl içinde kesilen stopaj ise beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecektir.

Bugün birçok profesyonel futbolcuya gönderilmeye başlanan cezalı vergi ihbarnamelerinin temelinde de işte bu beyan yükümlülüğünün yerine getirilmemesi bulunmaktadır.

Son olarak

Futbolcuların ücret gelirleri de diğer ücret gelirleri gibi belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde yıllık gelir vergisi beyannamesine konu olabilmektedir. Özellikle 1 Kasım 2019 tarihinden sonra imzalanan veya bu tarihten sonra yenilenen sözleşmeler kapsamında yüksek tutarda ücret geliri elde eden profesyonel sporcuların, kulüplerinin yaptığı stopajın her zaman yeterli olduğunu düşünmemeleri gerekir. Çünkü bazı durumlarda stopaj yapılmış olması, yıllık beyanname verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır.

Nitekim Anayasa Mahkemesi de 3 Haziran 2026 tarihinde verdiği önemli bir kararla, kulüpler tarafından kesilen ancak vergi dairesine yatırılmayan vergiler nedeniyle sporcuların ikinci kez vergi ödemeye zorlanamayacağına hükmetmiştir. Ancak bu karar, sporcuların yıllık beyanname verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Karar yalnızca, beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilecek stopajın kulüp tarafından vergi dairesine ödenmiş olması şartını hukuk düzeninden çıkarmıştır.

Bu nedenle profesyonel futbolcuların, kulüplerin ve mali danışmanlarının her yıl beyan yükümlülüğünün doğup doğmadığını mutlaka kontrol etmelerinde fayda bulunmaktadır.

Son günlerde gönderilmeye başlanan vergi/ceza ihbarnameleri de bu yükümlülüğün göz ardı edilmesinin ciddi mali sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir.

Trump'ın imzaladığı başkanlık kararnamesiyle, söz konusu ürünlere yüzde 15 oranında ad valorem (değer esaslı) gümrük vergisi uygulanması ve polisilikon ile bağlantılı ürünler için asgari ithalat fiyatı belirlenmesi kararlaştırıldı. Düzenlemenin, yurt dışındaki polisilikon üretimine ilişkin yürütülen ulusal güvenlik soruşturmasının ardından hazırlandığı belirtildi.

Hedef Çin'in artan rekabeti

Beyaz Saray yönetimi, yeni uygulamanın özellikle Çin'in hızla büyüyen çip sektörünün oluşturduğu rekabet karşısında ABD'li üreticileri korumayı amaçladığını ifade etti.

Trump da kararname kapsamında Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in tavsiyelerini kabul ettiğini belirterek, yeni vergi ve asgari ithalat fiyatı uygulamasının aralık ayında yürürlüğe gireceğini açıkladı. Ayrıca, yerli üretimi desteklemek amacıyla yeni teşvik mekanizmalarının da devreye alınacağı bildirildi.

"ABD'nin üretim gücü zayıfladı"
Trump, polisilikonun askeri ekipmanlardan elektronik cihazlara kadar birçok stratejik alanda kritik öneme sahip olduğuna dikkat çekerek, yoğun ithalat nedeniyle ABD'nin küresel polisilikon üretimindeki payının 2005 yılında yüzde 50 seviyesindeyken 2024 itibarıyla yüzde 2'nin altına gerilediğini savundu.

Çin ise küresel polisilikon üretiminde açık ara en büyük üretici konumunda bulunuyor.

Yeni düzenlemenin ABD'deki başlıca polisilikon üreticileri Hemlock Semiconductor ve Wacker Chemie'nin rekabet gücünü artırması bekleniyor.

Çin'den sert tepki

Çin'in Washington Büyükelçiliği, kararın iki ülke arasındaki ticareti ciddi şekilde olumsuz etkileyeceğini belirterek Pekin'in Çinli şirketlerin haklarını korumak için gerekli adımları atacağını açıkladı.

Büyükelçilik açıklamasında, Washington yönetiminin devlet gücünü Çinli şirketleri hedef almak amacıyla kullandığı öne sürülürken, korumacı ticaret politikalarının ABD'nin rekabet gücünü artırmayacağı savunuldu.

Teknoloji savaşında yeni perde
ABD ile Çin arasındaki rekabet, özellikle yapay zeka ve yarı iletken teknolojileri alanında giderek derinleşiyor. Son dönemde Washington yönetimi Çin'den ithal edilen insansız hava araçları, insansı robotlar ve çeşitli teknoloji ürünlerine yönelik yeni kısıtlamalar getirirken, Pekin de insansız hava araçlarının ihracatına yönelik kontrolleri sıkılaştırdı ve ithal yazıcılar ile fotokopi makineleri hakkında ulusal güvenlik incelemesi başlattı.

Uzmanlar, polisilikona yönelik yeni gümrük vergisini ABD'nin Çin'in kritik teknoloji tedarik zincirlerindeki etkisini azaltmaya yönelik son hamlesi olarak değerlendiriyor.

Dünya

Toplam ek hesap borcu 918,7 milyar liraya yükselirken, yıllık artış oranı ise yüzde 52,4 olarak kaydedildi.

Borçlanmadaki artış yalnızca ek hesaplarla sınırlı kalmadı. Aynı dönemde bireysel kredi kartı borçları yüzde 8,8 artarak 3,3 trilyon liraya ulaştı.

İhtiyaç kredilerinde de yükseliş sürdü. Üç aylık dönemde yüzde 5,9 artan ihtiyaç kredilerinin toplam büyüklüğü 1 trilyon 646 milyar liraya çıktı.

Verilere göre ek hesap borçlarında yıllık artışın en yüksek olduğu il Adıyaman oldu. Onu Osmaniye ve Hatay izledi.

Kredi kartı borçlarında da Adıyaman dikkat çekerken, ihtiyaç kredilerindeki en hızlı artış Ordu'da kaydedildi.

Dünya

ChatGPT gibi yapay zeka uygulamaları insan diliyle metinler yazabiliyorken Evo 2 de canlıların yapı taşı olan DNA diliyle genetik kodlar yazıyor. Doğada var olan genleri kopyalamıyor yalnız, hiç var olmamış yeni gen dizilimleri üretiyor.

BİLİM İNSANLARI, SENTETİK VİRÜS ÜRETTİ...

Bilim insanları bu programı kullanarak, bakterileri enfekte eden küçük virüsler olan 16 sentetik faj tasarlayıp ürettiler. 'Bakteri yiyen' olarak ifade edilen fajlar bazen hastalık yapan bakterileri öldürmek için antibiyotik ilaçlar yerine kullanılıyor.

YAPAY VİRÜSLER, E.COLİ BAKTERİSİNİ DOĞAL VİRÜSTEN DAHA ETKİLİ ŞEKİLDE ÖLDÜRDÜ

Araştırmacılar, yaptıkları testlerde, ürettikleri yeni fajların, Evo 2'nin üzerinde çalışması için şablon görevi gören doğal faj ΦX174'ten daha etkili bir şekilde yaygın mikrop E.coli'yi öldürdüğünü keşfetti. Sonuçlar Science dergisinde yayınlandı.

Financial Times'ta yer alan haberde, proje lideri Brian Hie, "Çalışmamız, üretken tasarımın işlevsel genomların tamamını üretebileceğini ilk kez gösteren bir kavram kanıtıdır. Fajlarla çalışmayı seçtik çünkü bunlar küçük virüslerdir, iyi incelenmiştir ve moleküler biyoloji ve tedavi alanlarında geniş uygulama alanlarına sahiptirler" dedi.

DAHA KARMAŞIK YAŞAM FORMLARINA GENİŞLETİLEBİLİR

Bu yaklaşımın daha sonra bakteri gibi daha büyük organizmalara ve ardından daha karmaşık yaşam formlarına da genişletilebileceğini sözlerine ekledi.

'BİYOLOJİNİN WRIGHT KARDEŞLER ANI'

DNA sentezi şirketi Genyro'nun CEO'su ve genomik uzmanı Adrian Woolfson, "Brian Hie'nin çığır açan makalesinin önemi abartılamaz. Bu, biyolojinin Wright Kardeşler anı; evrimin yarattığı varlıklara arkamızdan bakmayı bırakıp, gelecekteki biyolojik olasılıkların engin alanlarıyla karşı karşıya kaldığımız an" ifadelerini kullandı.

Faj terapisi, Doğu Avrupa'da uzun yıllardır kullanılıyor. Hastanın bakteri türüne özel fajlar seçiliyor ve enfeksiyon bölgesine topikal uygulama, enjeksiyon veya ağız yoluyla veriliyor. Batı'da ise karmaşık prosedürler gerektirmesi ve bakterilerin direnç geliştirme potansiyeli gibi çeşitli nedenlerle yaygın olarak uygulanmıyor.

Stanford ekibinin bir diğer üyesi Samuel King, yapay zekanın faj terapisinin yeniden canlanmasına yol açabileceğini belirterek, "Korkutucu antibiyotik dirençli patojenlerin ortaya çıkışına dair daha fazla kanıt ortaya çıktıkça, yenilikçi alternatif çözümlere ihtiyacımız olacak ve faj terapisi kesinlikle bunlardan biri" diye konuştu.

Güvenlik nedeniyle, Stanford'un ilk çalışması patojenik olmayan bir E. coli suşuna dayanıyordu ve hayvanları ve bitkileri oluşturan daha karmaşık hücreleri enfekte edebilen virüsler üzerinde eğitilmemiş bir genomik dil modeli kullanıyordu. Bununla birlikte, bu teknoloji gelecekte çok daha geniş bir virüs yelpazesini kapsayabilir ve doğal bir genomdan başlamaya gerek kalmadan tamamen yeni organizmalar tasarlamaya kadar uzanabilir.

'ŞU ANDA ÇALIŞMAYI TİCARİLEŞTİRME PLANIMIZ YOK'

Brian Hie, “Şu anda bu çalışmayı ticarileştirme planımız yok. Biz hayırseverlik ve devlet hibeleriyle finanse edilen bir akademik laboratuvarız. Sağlık ve insanlık için muazzam potansiyel faydaları nedeniyle, temel teknolojiyi mümkün olduğunca çok insanın kullanımına sunmak bizim sorumluluğumuzdur” ifadelerini kullandı.

BİYOTEKNOLOJİK GÜVENLİK RİSKİ

Açık kaynaklı olan Evo 2'yi herkes kendi genomlarını tasarlamak için ücretsiz olarak kullanabiliyor.

Hie, projenin faytalarının, kötü niyetli kişilerin yapay zeka aracını biyoterörist amaçlarla değiştirebileceği riskinden daha ağır bastığını savundu.

Ancak Johns Hopkins Üniversitesi Sağlık Güvenliği Merkezi'nden Thomas Inglesby ve Moritz Hanke, Science dergisinin aynı sayısında, çalışmanın "acil biyolojik güvenlik ve emniyet sorularını gündeme getirdiği" konusunda uyardı.

Stanford bilim insanlarını araştırmalarında aldıkları önlemlerden dolayı öven Inglesby ve Hanke şunları söyledi:

“Mevcut yönetim çerçeveleri, üretken genomik çalışmalarını denetlemek için yetersizdir. Soru artık üretken viral genom tasarımının var olup olmayacağı değil. Soru, toplumun, faydalarının ortaya çıkmasına izin verirken ciddi zararlara yol açmasını engelleyecek bir denetim mekanizması oluşturup oluşturamayacağıdır.”

Patronlar Dünyası

Sürecin toplam büyüklüğü­nün 166 milyar dolara kadar ulaşabileceği belir­tiliyor. Trump, İran savaşını kazanmaya çalışır­ken ABD Yüksek Mahkemesi tarafından büyük bir yenilgiye uğramış durumda.

Ekonomi yönetiminde vergi oranları, faiz po­litikaları ve döviz kurları elbette büyük önem taşır. Ancak yatırım kararlarını uzun vadede belirleyen en kritik unsur çoğu zaman bunlar­dan biri değildir. Asıl belirleyici olan, şüphe­siz hukukun öngörülebilirliği ve devletin ken­di koyduğu kurallara ne kadar bağlı kaldığıdır. Son günlerde ABD'de yaşanan gelişme bunun en çarpıcı örneklerinden biri oldu. İlk bakışta bu gelişme yalnızca bir vergi iadesi gibi görü­nebilir. Oysa gerçekte iade edilen sadece para değildir; hukuka olan güven de yeniden tesis edilmektedir.

Bir devlet, aldığı verginin hukuki dayanağı bulunmadığına mahkeme karar verdiğinde bu­nu geri ödeyebiliyorsa, dünyaya çok güçlü bir mesaj verir: Bu ülkede kurallar kişilere göre de­ğişmez; hukuk herkes için işler. İşte yatırımcı tam da bu mesaja bakar.

Vergi değil güven iade ediliyor

Çünkü yatırımcı açısından en büyük risk yüksek vergi değildir. Yüksek vergiyi hesapla­yabilir, maliyetine ekleyebilir, fiyatlandırabi­lir. Ancak hukuki belirsizliği hesaplayamaz. Bir gün geçerli olan kuralın ertesi gün değişmesi, idarenin öngörülemeyen uygulamaları veya hukuki güvencenin zayıflaması, sermaye açı­sından çok daha büyük bir maliyet oluşturur.

Bu nedenle uluslararası yatırım raporlarında "hukukun üstünlüğü", "sözleşme güvenliği" ve "öngörülebilir düzenleyici yapı" gibi başlıklar artık vergi teşviklerinden bile daha fazla önem taşımaktadır.

ABD örneğinde dikkat çekici olan nokta, dev­letin hata yapmaması değil; yaptığı hatanın ba­ğımsız yargı tarafından denetlenebilmesi ve bunun mali sonuçlarının da kabul edilmesidir. Elbette bu süreç federal bütçe üzerinde ciddi bir yük oluşturacaktır. Ancak kısa vadeli mali­yet, uzun vadeli güvenin korunması açısından ödenebilir bir bedel olarak görülmektedir. Nite­kim geri ödemelerin bütçe üzerinde milyarlar­ca dolarlık etki oluşturduğu da açıklanmıştır.

Bugün küresel sermaye yeni yatırım adresle­ri ararken yalnızca ucuz iş gücünü, enerji mali­yetlerini veya vergi avantajlarını değerlendir­miyor. Aynı zamanda şu soruların cevabını da arıyor: Bir anlaşmazlık yaşarsam bağımsız bir mahkemeye güvenebilir miyim, devlet kural­ları geriye dönük değiştirebilir mi, haklı oldu­ğumda hakkımı alabilir miyim?

Bu soruların olumlu cevap bulduğu ülkeler, küresel yatırım yarışında her zaman birkaç adım öne çıkıyor. Çünkü yatırımcı için en bü­yük maliyet yüksek vergi değildir. Yüksek ver­gi hesaplanabilir. Finansman modeli buna göre oluşturulur. Ancak hukuki belirsizliğin bir ma­liyet hesabı yoktur. Belirsizlik, sermayenin en sevmediği kelimedir.

Devlet de hukukla bağlıdır

Ülkelerin yatırımcı çekebilme konusunda önemli kriterler var. Üretim gücü, coğrafi konu­mu, iş gücü ve lojistik alt yapı uluslararası yatı­rımcılar için şüphesiz kritik unsurlar. Özellikle küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillen­diği bu dönemde sermaye hareketliliği de elbet­te br hayli fazla. Ancak bu fırsatların kalıcı yatı­rımlara dönüşebilmesi için ekonomik istikrar kadar hukuki öngörülebilirliğin de güçlendi­rilmesi büyük önem taşıyor. Yatırımcı yalnızca bugünü satın almaz; geleceğe duyduğu güveni satın alır. Ekonomide güven; açıklamalarla de­ğil, kurumlarla inşa edilir. Hukuk, yatırımcının en önemli sigortasıdır. Mahkemelerin bağım­sızlığı, idarenin hesap verebilirliği ve kuralların öngörülebilirliği, bir ülkenin görünmeyen ama en değerli sermayesidir.

ABD'de yaşanan bu gelişme bize önemli bir gerçeği yeniden hatırlatıyor: Vergi iade edilebi­lir. Para yeniden kazanılabilir. Ancak kaybedi­len yatırımcı güvenini yeniden inşa etmek, ço­ğu zaman yıllar alır.

İşte bu nedenle ülkelerin gerçek rekabet avantajı yalnızca düşük maliyetli üretim yap­mak değil; yatırımcıya güven veren bir hukuk düzeni sunabilmektir. Çünkü sermaye, en so­nunda her zaman kendisini en güvende hisset­tiği limana demir atar.

Dr. Hakan Çınar-Dünya

Devlet katkısı olmasaydı, 2025 yılını 853 milyar liralık açıkla (geçtiğimiz hafta ayrıntılarıyla anlatmıştım) kapatacaktı…

SGK’nın açığını kapatması adına, çeşitli kararlar alındı ve bu yılbaşından itibaren uygulaması başladı...

***

Örneğin:

Çalışanlardan kesilen malullük, yaşlı­lık, ölüm aylığı prim oranları 1 puan (yüzde 20’den 21’e çıktı) artırıldı…

Beklenti: 110 milyar lira ek gelir…

***

Örneğin:

Prime esas kazançlarda üst sınır, asga­ri ücretin 7.5 katından 9 katına çıkartıldı…

Beklenti: 63.7 milyar lira ilave gelir…

***

Örneğin:

Askerlik borçlanması ve diğer borçlan­malarda (doğum hariç) prim oranı yüzde 32’den yüzde 45’e çıkartıldı…

Beklenti: 10-15 milyar lira ek gelir…

***

Örneğin:

BAĞ-KUR’da ihya primi yüzde 34.75’ten yüzde 45’e çıkartıldı…

Beklenti: 3 milyar lira ilave gelir…

***

Ve sonuç:

Geçen yılın ocak – mayıs döneminde 1.5 trilyon lira olan prim gelirleri, bu yılın aynı döneminde 2.1 trilyon lirayı aştı…

***

Ve devlet, SGK’ya, 5 aylık dönemde, ge­çen yılın aynı dönemine göre 100 milyar li­raya yakın daha az katkı sağladı…

Bütçeden SGK’ya transfer ise, geçen yı­lın aynı dönemine göre yaklaşık 2 milyar lira arttı…

VELHASIL

SGK’nın gelirleri sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primlerinden, giderleri ise emekli aylıkları ile sigortalıların sağlık gi­derlerinden oluşuyor…

Yani…

SGK’nın açıklarının kapanabilmesi için:

Ya çalışanlardan/işverenden daha fazla prim kesilmeli; ya emekli aylığı ve/veya sağlık giderleri düşürülmeli; yada çalışan sayısı artmalı…

***

Soru şu:

İşçilik, enerji, navlun başta olmak üze­re “yüksek maliyet kıskacında olan” ve bu nedenle yabancı ile rekabette zorlanan yerli üreticinin yolunu/önünü açma­mız gerekirken, ödeyeceği primi artır­mak ve/veya bu alandaki teşviği kes­mek, uzun dönemde, çalışan sayısını ar­tırır mı?

Ferit Barış Parlak-Dünya

Birleşmiş Milletler Uluslarara­sı Vergisel İş Birliği Çerçeve Söz­leşmesi'ne ilişkin Hükümetlera­rası Müzakere Komitesi'nin be­şinci oturumu 3 Ağustos 2026'da başladı. 13 Ağustos'a kadar hem çerçeve sözleşme taslağının hem de ilk iki protokolün tamamlan­ması hedefleniyor. Protokoller­den biri sınır ötesi hizmetlerin, dijital hizmetler dâhil, vergilen­dirilmesine, diğeri uyuşmazlıkla­rın önlenmesi ve çözümüne iliş­kin. Sürecin dayanağı Genel Ku­rul'un Aralık 2024'te kabul ettiği Görev Tanımı. Müzakerenin bir takvimi var ve nihayetlenen met­nin imzaya açılması bekleniyor.

OECD neden bunca zaman başroldeydi?

Bugün uluslararası vergi huku­ku dediğimiz şeyin büyük bölümü OECD tarafından hazırlanmış metinlere dayalıdır. Model Vergi Anlaşması, Transfer Fiyatlandır­ması Rehberi, BEPS, İki Sütunlu Yaklaşım vb. Hiçbiri teknik açı­dan bağlayıcı olmayan bu metin­ler, OECD sayesinde çoğu ülke­nin iç mevzuatına taşındı.

Temelde bağlayıcı olma­yan metinlerin bu ağırlığa ulaş­ması ilk bakışta çelişkili görün­se de teknik kapasite ve kurum­sal sürekliliğe dayalı başka bir seçenek olmaması bu sonucu ge­tirmişti. Daimi işyeri, emsallere uygunluk, matrah aşındırma gibi kavramlar bir kez yerleşince, bu sözlüğü kullanmayan ülkeler tar­tışmaya katılmakta bile zorlandı. Bu nedenle, OECD'nin konumu­nun hukuki bir yetkiden değil, bi­riken bu bilgi sermayesinden gel­diğini söyleyebiliriz.

Neden şimdi bir BM sözleşmesi?

Çünkü OECD'nin yaklaşık otuz sekiz üyesi var, Birleşmiş Millet­ler'in 193. Afrika, Latin Amerika ve Asya ülkelerinin yıllardır tek­rarladığı itirazlar üç noktada top­lanıyor. Kurallar ağırlıklı olarak gelişmiş ülkeler tarafından yazı­lıyor. Gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçları yeterince gözetilmi­yor. Çok uluslu şirketlerin faali­yetinden doğan verginin önemli kısmı merkez ülkelerde kalıyor.

Zamanla buna somut şikâyet­ler eklendi: dijital şirketlerden yeterince vergi alınamaması, ma­den ve doğal kaynak gelirlerin­den beklenen payın el­de edilememesi, kârın düşük vergili ülkelere kaydırılabilmesi. Genel Kurul'un Aralık 2024'te Görev Tanımı'nı kabul etmesiyle bu itirazlar ilk kez kurumsal bir sürece dönüştü.

Masada iki farklı sözleşme fikri var

Avrupa Birliği ve onunla birlik­te hareket eden OECD ülkeleri­ne göre sözleşme genel çerçeveyi çizen üst düzey bir belge olarak kalmalı, devletlerin mevcut ikili anlaşmalardan ve diğer uluslara­rası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülükleri açıkça korunma­lı. Birlik adına konuşan İrlanda, sözleşmenin uluslararası hukuk, Birlik hukuku, ulusal hukuk dü­zenleri ve yürürlükteki anlaşma­larla ilişkisinin hukuki belirlilik sağlayacak biçimde yazılması ge­rektiğini belirterek protokolün isteğe bağlı olduğunun metinde açıkça yer alması gereğine işaret etti Bu yaklaşıma göre, opsiyo­nel bir protokolün, imzalamayan devlet bakımından pratik bir so­nuç doğurmayacağını da eklemek gerekir.

Afrika Grubu öncülüğündeki G77 ülkeleri ise taslağın büyük öl­çüde korunmasından yana. Grup adına konuşan Zambiya, amaç ve ilkelere ilişkin maddelerin zaten üye devletlerin daha önce uzlaştı­ğı Görev Tanımı metninden alın­dığını, bu nedenle yeniden açıl­maması gerektiğini savunuyor. Sözleşmenin diğer uluslararası hukuk belgeleriyle ilişkisinin ise Madde 21 kapsamında düzenlen­mesi önerilmektedir. Afrika Ver­gi İdareleri Forumu ile Afrika Birliği de bu tutumu destekle­mektedir.

Asıl tartışma Madde 5'te

Vergilendirme yetkisinin adil dağılımını düzenleyen bu madde, birden fazla bağlama kuralı sayı­yor, ancak aralarında bir önce­lik sıralaması kurmuyor. OECD çizgisindeki ülkelerin eleştirisi teknik açıdan oldukça güçlü: sı­ralama yoksa aynı gelir üzerinde birden fazla devlet hak iddia ede­bilir, ya da hiçbiri edemez. Çif­te vergilendirme veya çifte ver­gilendirmeme sorununun ortaya çıkması kaçınılmaz. Afrika Gru­bu'nu destekleyen ülkelerin itira­zı ise aksi yönde. Bu ülkelere göre, son revizyonlar ekonomik faali­yetin açık bir kaynak ülke bağlan­tısı olma niteliğini zayıflattı; bu da hem piyasa ülkelerinin hem de üretimin fiilen yapıldığı ülkelerin elini rahatlatmaktadır.

Yürürlükte yaklaşık üç bin iki­li vergi anlaşmasını düşündüğü­müzde OECD tarafının kaygısın­da haklılık payı var. Bunların üze­rine bağlama kuralları arasında sıra gözetmeyen bağlayıcı bir çer­çeve oturursa, sonuç daha adil bir paylaşım yerine yorum karmaşa­sı olabilir. Öte yandan hukuki be­lirlilik görüşünün pratikte he­men her zaman mevcut denge­yi koruma yönünde işlediğini de unutmamak gerek. Belirlilik baş­lı başına değerlidir; ama kimin le­hine belirlilik olduğu ayrı bir so­rudur.

Türkiye neresinde duruyor?

Türkiye'nin konumu bu tabloda tek taraflı değil. Türkiye, OECD üyesi olarak mevcut mimarinin parçası, aynı zamanda kaynak ül­ke özellikleri taşıyan bir ekono­mi. Bu iki sıfat tartışılan çerçeve için her maddede aynı yöne so­nuç doğurmuyor. Anlaşma ağının korunması ve hukuki belirlilik başlıklarında OECD çizgisine ya­kın durmak Türkiye'nin lehine­dir. Buna karşılık kaynak ülkenin vergilendirme yetkisinin güçlen­dirilmesi ve dijital hizmetlerden alınacak verginin paylaşımı gibi konularda gelişmekte olan ülke­lerin talepleri uzun vadeli çıkarı­na daha yakın olabilir.

Belirleyici olan lafız olmayabilir

Çerçeve ne kadar iddialı yazı­lırsa yazılsın, protokoller iste­ğe bağlı kalırsa fiili etkisi sınır­lı olacaktır. Bu şekilde bağlayıcı hale gelirlerse, üç bin anlaşma­lık mevcut anlaşma ağı üzerinde bir karmaşa hiç sürpriz olamaya­caktır.

Başlıktaki soruya dönersek New York'taki tartışma, hangi şirketin ne kadar vergi ödeyece­ğinden çok, bu sorunun cevabı­nı kimin vereceğiyle ilgili. Türki­ye'nin süreci izleyen bir üye ola­rak değil, pozisyonunu önceden belirlemiş bir taraf olarak takip etmesinde yarar olduğu görüşün­deyim.

Prof. Dr. Ayhan Selçuk Özgenç