banner79

banner80

İşçilik alacağı talepleri kapsamında yıllık izin defteri tutmayan işverenlerin sorumluluğu

İşçi ile iş ilişkisi sonlandıktan sonra dahi çıkabilecek ve yargıya taşınabilecek bir husumette, işçilik hak ve ücretlerinin ödendiğini ispattan işveren sorumludur. Yine bu sorumluluk, işveren-devlet arasındaki ilişkilerde özellikle iş teftişlerinde de varlığını korumaktadır.

SGK 08.02.2021, 15:59
İşçilik alacağı talepleri kapsamında yıllık izin defteri tutmayan işverenlerin sorumluluğu

İş yerinde kurumsallaşmanın önemli göstergelerinden birisi de hiç kuşkusuz çalışanların özlük evraklarının tam ve doğru tutulmasında kendini göstermektedir. Zira, bu durum işvereni ve işçiyi yasal olarak korumakla kalmayıp, iş ilişkisinin sağlıklı bir şekilde ilerlemesine de olanak sağlar.

Şöyle ki; işçi çalışma şartlarının ne olduğunun yazılı olarak belirlenmesini ister. Bu en tabi hakkıdır ve çalışma koşullarının önceden belirlenip kendisine bildirilmiş olması performansını olumlu yönde etkiler. Aksi durumda belirsizlik hali, iş yerindeki verimi düşürür. Aynı şekilde, özlük evraklarının tam ve eksiksiz tutulması işvereni de hukuken koruma altına alır. İşçi ile iş ilişkisi sonlandıktan sonra dahi çıkabilecek ve yargıya taşınabilecek bir husumette, işçilik hak ve ücretlerinin ödendiğini ispattan işveren sorumludur. Yine bu sorumluluk, işveren-devlet arasındaki ilişkilerde özellikle iş teftişlerinde de varlığını korumaktadır.

İş hukukunun temel prensibi işçi lehine yorum ilkesidir. İş hukukunu ticaret hukuku gibi düşünürseniz yanılgıya düşersiniz. Ticaret hukukunda “basiretli bir tacir gibi davranma” yükümlülüğü vardır. Tacir, attığı imzadan sorumludur. Taraflar yargı önünde eşittir ve basiretli bir tacir gibi davranmayan taraf, bu eksikliğinden de sorumludur. İş hukukunda ise iş yasasının da emrettiği üzere yargı, iş ilişkisindeki güçsüz taraf olan işçiyi tabiri caizse “kollamak” zorundadır. Yani, işçi istifa dilekçesine imza atmış olsa bile bu imza İş Mahkemesi için yeterli değildir. Sürecin esasına girip, dilekçedeki imzanın işçinin gerçek iradesini yansıtıp yansıtmadığını araştıracaktır.

Yargıtay da aynı şekilde içtihatları ile bu tutumu tasdiklemektedir. Ancak, birkaç yıl öncesine kadar işçinin “kollanması” biraz aşırıya kaçmaktaydı ve temelinde iş barışı ve doğal yansıması olarak işyerinde işin devamlılığı olumsuz etkileniyordu. Şöyle ki; “iş akdinin tazminat ödenmesini gerektirmeksizin sona erdirildiğini ispat yükü davalı işveren nezdindedir” şeklindeki görüşüyle; “Mahkemeyi işçinin gerçekten istifa ettiğine ikna et, yoksa tazminatlardan sorumlusun” bakış açısıyla işçi lehine yorum ilkesi adeta işveren aleyhine sorumluluk noktasına taşınıyordu.

Bu yaklaşım, tüm işçilik hak ve alacak taleplerinde de kendini gösteriyordu. İşçilik haklarından birisi olan yıllık izin alacağı taleplerinde de “yıllık izinlerin kullandırıldığı noktasında ispat yükü, işverene aittir. İşveren yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer bir belge ile ispatlamalıdır.” şeklinde yerleşmiş Yargıtay görüşü yine uygulayıcılar tarafından dar ve mutlak olarak yorumlanıyordu. Yıllık izinler hususunda, bu izinlerin kullandırıldığı işveren tarafından ispatlanamazsa işçinin çalıştığı dönemde hiç yıllık izin kullanmadığına ilişkin bugüne kadar belki binlerce karar vardır.

Peki, işyerinde yıllık izin takibi, evrak üzerinden ve işçinin imzası alınarak tutulmadı diye işçinin çalıştığı süre boyunca “hiç yıllık izin kullanmamıştır” tespiti hakkaniyetli bir tespit midir? Uzun yıllar bir işyerinde çalışan işçinin mesela 10 yıllık çalışmasında hiç yıllık izin kullanmadığını düşünmek, hayatın olağan akışına aykırı olmayacak mıdır?

Şahsi görüşüm; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ve 22. Hukuk Dairesi birleştikten sonra iş hukuku anlamında daha hakkaniyetli kararlar verilmeye başlandı. Bu yeni tutum, elbette ki yıllık izin kullanma konusuna da yansıdı. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin güncel bir kararında (10.12.2020) ispat yükünü işverenden kaldırmaksızın çok hakkaniyetli bir çözüm yolunu Yerel Mahkeme’ye sunmuştur. Kararında demiştir ki; işçi 10 yıldan uzun süre çalışmış. İşveren de yıllık izin kullanıldığını yazılı olarak belge ile ispatlayamıyor. Ama 10 yılı aşan çalışma hayatında işçinin hiç yıllık izne çıkmadığını sırf izin defteri yok diye kabul etmek hem hakkaniyete hem de hayatın olağan akışına aykırı olacaktır. Ne yapmak lazım? Öncelikle işveren delil listesinde “yemin” delilini göstermişse bu hakkını kullanabilir ve işçiye Mahkeme Huzur’unda yeminli beyan vermesini isteyebilir. İşveren bunu yapmadıysa o zaman Mahkeme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu 31. Madde gereği “hakimin davayı aydınlatma ödevi” kapsamında işçiyi Huzur’a çağıracak ve çalışma süresi boyunca herhangi bir zamanda yıllık ücretli izin kullanıp kullanmadığı, kullanmış ise kaç gün kullandığı hususunu işçiye açıklattıracaktır. İşçinin beyanını tüm delillerle birlikte değerlendirerek bir karar verilmesi hakkaniyetli olacaktır. (İlgilenenler için söz konusu güncel Yargıtay Kararı bilgileri: 9. Hukuk Dairesi E. 2016/32919 K. 2020/18001 T. 10.12.2020)

Görüldüğü üzere Yargıtay güncel kararında yine yazılı delillere bakıyor ve ispat yükünü işverene bırakıyor. Ama olayın esasında hayatın olağan akışına aykırı bir durum açıkça görülüyorsa artık burada mahkemelere de adeta “standartlaşan ezberler yerine her olayı dinamiklerine göre kendi içinde değerlendirin, sizin de yasa gereği davayı aydınlatma yükümlülüğünüz var” şeklinde telkinde bulunuyor.

Umarız ki; işçi lehine yorum ilkesine getirilmeye çalışılan bu çağdaş ve hakkaniyetli bakış, günümüz pandemi koşullarında istihdamın devamlılığını sağlamak temel amacından hareketle, çalışma hayatına dair tüm uyuşmazlıklarda uygulama alanı bulur.

Yorumlar (0)
13
az bulutlu
Namaz Vakti 20 Nisan 2021
İmsak 04:37
Güneş 06:11
Öğle 13:08
İkindi 16:53
Akşam 19:56
Yatsı 21:23
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Karagümrük 34 50
9. Sivasspor 33 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 34 42
13. Konyaspor 34 41
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 34 35
18. Başakşehir 33 33
19. Gençlerbirliği 34 32
20. Erzurumspor 34 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 32 53
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@