banner79

banner80

Vergi anlaşmalarına düzenleme

Şirketlerin kuruluş yeri seçiminde; coğrafya, ülke /yer ile tarihi / kültürel bağlar, işgücü piyasası, siyasi, ticari ve ekonomik ilişkiler gibi etkenler ilk sıralarda yer alır. Vergi de bir etkendir ama bunlardan sonra gelir.

VERGİ 16.12.2020, 18:07
Vergi anlaşmalarına düzenleme

Yurtdışında büyümek isteyen şirketler hedeflediklerindeki pazarlara girmek için üs olarak kullanacakları yeri belirleyip faaliyetlerini oradan yönetirler. Şirketlerin kuruluş yeri seçiminde; coğrafya, ülke /yer ile tarihi / kültürel bağlar, işgücü piyasası, siyasi, ticari ve ekonomik ilişkiler gibi etkenler ilk sıralarda yer alır. Vergi de bir etkendir ama bunlardan sonra gelir. Etkenler şu şekilde detaylandırılabilir:
 

İş yapma kolaylığı

İş kurma, işgücü piyasası, şirket kurma ve tasfiye süreçleri, düzenleyici kurumlarla ilişkiler ve süreçleri hızlandırıcı düzenlemelerin varlığı
 

Teşvikler

Yatırımcılara sunulan finansal ve diğer destek / teşvikler (Ar-Ge dahil)
 

Finansmana erişim

Finansal sistemin işleyişi, kaynaklara erişim kolaylığı, finans piyasalarının derinliği ve finansal araçların çeşitliliği, fon arz ve talebine imkân veren tasarrufların varlığı
 

Uluslararası entegrasyon

Ülke üyelikleri, yatırım yapılan ülke ve bu ülke mukimlerine diğer ülkelerce sunulan kredi ve fonlar
 

Hukuki altyapı ve işleyiş

Sınai ve fikri mülkiyet hakları, sözleşme hukuku ve icrası

 

Vergi anlaşması neden önemli?

Vergi anlaşması ile taraf ülke yatırımcılarının geliri üzerinden iki devletin birden vergi alması veya çifte vergilendirmenin önlenmesi amaçlanır ve vergileme hakkı, çeşitli gelirlerin mukim olunan veya gelirin doğduğu kaynak devletlerden birine bırakılmak, bu olmazsa devletler arasında paylaşılmak suretiyle çözüme kavuşturulur. Böylece, anlaşma tarafı devletlerden birinde yatırım yapan ve teknoloji sağlayan diğer devlet mukimlerinin o devletin mükellefleriyle kıyaslandığında daha fazla vergilendirilmesi engellenmiş ve yatırımcılar açısından vergileme bir risk olmaktan çıkarılarak vergide öngörülebilirlik sağlanmış olur. Çünkü yabancı bir ülkede vergilemedeki belirsizlik yatırımların getirisini riske atabilir.

Peki bugüne kadar vergi anlaşmaları başarılı oldu mu? Evet, ama yeterli olmadı. Çünkü ülkelerin yabancı sermaye çekme iştahı ve bu amaçla sundukları vergi teşvikleri zararlı vergi rekabeti bile yarattı. Bütün bunların sonucunda çifte vergilememe veya gelirin hem kaynak ülkede ve hem de gelirin lehdarının mukim olduğu ülkede “vergilenmemesi veya düşük oranda vergilenmesi” ortaya çıktı.

Bu durum karşısında, OECD’nin “Matrah Aşındırma ve Kâr Kaydırma” (“BEPS”) projesiyle gerek çifte vergilememe gerekse vergiden kaçınma, vergi kayıp ve kaçağıyla mücadele için G-20 ve AB’nin siyasi liderliğinde uluslararası işbirliği içinde bazı aksiyonlar alındı. Böylece, uluslararası vergi mimarisinin yeniden tasarımı için BEPS aksiyonları hazırlanarak, “kârın katma değerin yaratıldığı ve kârı oluşturan ekonomik faaliyetlerin gerçekleştiği ülkede vergilendirilmesi” hedeflendi. Akabinde, OECD ve G-20 ülkeleri (Türkiye dahil) aksiyonları hayata geçirmeyi taahhüt etti.
 

Çok taraflı sözleşmenin doğuşu

Bu aksiyonlardan biri de bunların hızla uygulanması için devletler arasında mevcut 3000’den fazla “Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının” (“ÇVÖA”) değişmesi için 15’inci aksiyon “Çok Taraflı Sözleşme” hazırlanarak 24.11.2016 tarihinde yayımlandı. Akabinde 7.6.2017 tarihinde Paris’te 70'den fazla ülke temsilcisinin katılımıyla (Türkiye dahil) gerçekleştirilen imza tören ile “Çok Taraflı Sözleşme” ülkelerce imzalandı.
 

Çok taraflı sözleşme ne öneriyor?

Çok taraflı sözleşme iki tür “vergiden kaçınmanın önlenmesi standartları” içermektedir:

1- “Minimum standartlar”,

2- “İsteğe bağlı standartlar”.

Sözleşmeye taraf ülkeler, minimum standartları yansıtan düzenlemeleri uygulamak zorunda olup; sözleşmedeki minimum standardı yansıtan bir maddenin imzacı devlet tarafından uygulanmaması yönündeki seçim, yalnızca “kapsama alınan ve değiştirilecek bir vergi anlaşma hükmünün minimum standardı içermesi” durumu gibi sınırlı şartlarda mümkün olabilmektedir.

Bir ülkenin sözleşme stratejisi ilk imzadaki taslak beyan ve seçimler / çekincelerle, nihai beyan ve seçimler / çekincelerle sonuçlanan süreçleri içermektedir. Ülkeler minimum standartlar dışındaki maddelere çekince koyma hakkına sahip olup, çekince koydukları maddeleri kapsanan vergi anlaşmalarına uygulayıp uygulamama hakları bulunmaktadır. Sözleşmenin nihai onayından sonra ülkeler çekince koyamamakta veya koydukları çekinceleri genişletememektedirler. Diğer bir deyişle, ilk “beyan ve çekinceleri” geçici statüdedir.
 

Türkiye’nin stratejisi

Türkiye sözleşmeyi, “Matrah Aşındırma ve Kâr Kaydırmanın Engellenmesine Yönelik Vergi Anlaşmaları ile İlgili Önlemlerin Uygulanmasına İlişkin Çok Taraflı Sözleşmenin Uygulanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi” adıyla 2.6.2020 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonuna sundu. Ülkemizin sözleşmeyle ilgili ilk “beyan ve çekinceleri” incelendiğinde stratejisinin “minimum standartları” olduğu, ancak TBMM’ndeki “Kanun Teklifi” ile bu stratejisini değiştirerek “minimum standartların” üzerine çıkmak istediği anlaşılıyor. Bu değişikliklerin en önemlisi sözleşmenin 5'inci maddesini uygulama tercihidir.

Sözleşmenin 5’inci maddesi neyi düzenliyor? 5’inci madde, “çifte vergilendirmenin önlenmesi yöntemlerinin uygulanması” ile ilgili kaynakta vergilendirilmeyen gelire ilişkin “istisna yönteminden vazgeçme” seçeneklerini düzenliyor. Bu bir minimum standart değil ve ülkelere bu maddedeki seçeneklerden birini tercih etme ya da hiçbirini uygulamama seçeneği verilmektedir.

Türkiye’nin sözleşmenin 5’inci maddesini uygulama tercihinin anlamı, bugüne kadar imzaladığı vergi anlaşmalarındaki çifte vergilemenin önlenmesindeki “istisna yöntemini” terk edip, yerine “mahsup yöntemini” kabul etmektir. Diğer bir deyişle, “çok taraflı sözleşmenin yasama süreci” bu şekilde tamamlanırsa Türkiye’nin yürürlükteki 22 adet vergi anlaşmasındaki çifte vergilendirmenin önlenmesindeki “istisna yöntemi” yerini “mahsup yöntemine” bırakacaktır.

Türkiye açısından sözleşmenin yürürlüğü bildirimlerin OECD’ye sunulduğu tarihten sonraki üç aylık dönemin bitmesini takip eden ayın ilk günü olup; kaynakta kesilen vergiler ve diğer vergi türleri için sözleşme hükümlerinin uygulanma tarihi farklılaşabilecektir. Örneğin, Türkiye açısından sözleşmenin yürürlük tarihinin 1.1.2021 olursa ÇVÖA anlaşmasının karşı tarafı olan ülke ile Türkiye açısından kaynakta kesilen vergiler için “sözleşmenin” uygulanma tarihi 1.1.2022 olacaktır.
 

Vergi anlaşmalarına ayar ölçüsüz mü?

Türkiye’nin sözleşmenin 5’inci madde tercihi yasama süreci bu şekilde tamamlanırsa Türkiye’nin 22 adet vergi anlaşmasındaki “istisna yöntemi” değişecek ve bu ülkelerden gelen temettüler gelecekte Türkiye’de “kurumlar vergisine” (%20 oranında) tabi olacaktır. Sözleşmenin minimum standartlarından olmayan 5’inci madde ile ilgili bu tercih, Türk şirketlerin yurtdışından elde ettikleri gelirlerinin kurumlar vergisi kadar azalmasıyla sonuçlanacaktır. Örneğin, Türkiye mukimi bir grubun kapsama giren 22 ülkedeki bir bağlı ortaklığına (Hollanda gibi) başka bir ülkedeki iştirakinden vergilenmiş olarak gelen kazançlar o ülkede vergilendirilmeyecek, ancak çok taraflı sözleşme ile değişen anlaşma hükmü nedeniyle şu anda Türkiye’de vergilenmeyen kazançlar gelecekte %20 oranında vergilenecektir.

Bu nedenle, Türkiye’nin çok taraflı sözleşmenin 5’inci madde tercihi yasama sürecinde gözden geçirilmelidir. Eğer kanun teklifi bu hali ile yasalaşırsa acilen Kurumlar Vergisi Kanunu’nda diğer ülke örneklerindeki uygulamalar gibi “yurt dışı iştirak kâr payları”, “yurtdışındaki iştirak kazançlarının önceki ülkelerde yüklendiği vergilerin mahsubu” dahil olmak üzere gerekli değişiklikler yapılarak Türk şirketlerin rekabet gücünün azalması engellenmelidir. Vergi anlaşmalarına verilen bu ayarın ölçüsü ancak böyle dengelenebilir.

vergidegundem.com | Abdulkadir Kahraman 

Yorumlar (0)
6
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 02 Mart 2021
İmsak 06:06
Güneş 07:30
Öğle 13:21
İkindi 16:29
Akşam 19:03
Yatsı 20:22
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 26 54
4. Trabzonspor 26 48
5. Hatayspor 26 45
6. Alanyaspor 26 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 26 40
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 24 39
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 26 62
2. M. United 26 50
3. Leicester City 26 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 26 44
6. Liverpool 26 43
7. Everton 25 43
8. Tottenham 25 39
9. Aston Villa 24 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 26 34
13. Crystal Palace 26 33
14. Southampton 26 30
15. Burnley 26 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 26 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 25 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Celta de Vigo 25 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@