banner79

banner80

Vergide kargaşaya doğru

Vergi mevzuatı dünyanın hiçbir yerinde basit değil, aksine komplekstir. Fakat Türk vergi mevzuatının kompleksitesi dünyada üst sıralarda. “Kurum kazançlarında vergi tevkifatı” teklifi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na eklenecek geçici maddeyle daha da kompleksleşecek.

VERGİ 12.03.2021, 16:13
Vergide kargaşaya doğru

Türkçeye Fransızcadan geçen “anarşi” kelimesini Türk Dil Kurumu “kargaşa” diye açıklıyor. Vergide anarşi olur mu? Vergide anarşi, vergi mevzuatında adil ve vergilemenin ruhuna aykırı düzenlemelerle olur.

Vergi mevzuatı dünyanın hiçbir yerinde basit değil, aksine komplekstir. Fakat Türk vergi mevzuatının kompleksitesi dünyada üst sıralarda. “Kurum kazançlarında vergi tevkifatı” teklifi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na eklenecek geçici maddeyle daha da kompleksleşecek.
 

Diğer ülkeler ne yapıyor?

OECD, hükümetlerin COVID-19’a karşı ilk vergi ve maliye politika tepkisinin “acil durum müdahaleleri” olduğunu, bunu “işletmeleri ayakta tutacak destek önlemlerinin” izlediğini ve son aşamada ise “likidite ile gelir desteği sağlanmasına” geçildiğini belirtiyor. Hükümetler bu aşamalarda, ticarette nakit akışının sağlanmasına öncelik verdiler. Bu çerçevede, Türkiye’de dahil ülkeler şirketlerin kâr dağıtımlarına sınırlamalar getirdi.

Ancak hükümetler artan bütçe açıkları karşısında mali denge için yeni kaynak arayışlarına da girdi. Bu çerçevede ABD gibi bazı ülkeler kurumlar vergisi oranlarını artırmayı planlarken, bazı ülkeler dijital hizmet vergisi, karbon vergileri veya çevre ile ilgili vergileri yürürlüğe koydular veya planlıyorlar.
 

Türkiye dağıtılmayan kâra vergi salıyor

Türkiye ne yapıyor? Türkiye’de, pandemi öncesinde başlayan düzenlemelerle yeni vergiler yürürlüğe koyarken mevcut vergileri yükseltip ek kaynak yaratmaya başlamıştı. Gelir Vergisi Kanunu’ndaki tarife değişikliğiyle marjinal vergi oranı %40’a çıkarılmış; dijital hizmet vergisi, değerli konut vergisi ve konaklama vergisi yürürlüğe konmuştu. Ancak kurumlar vergisindeki %22 oranındaki vergilemenin yürürlüğü uzatılmadı.

2021-2023 dönemi YEP’te de Türkiye, “vergi politikalarının vergide adalet ve eşitlik ilkelerini pekiştirecek şekilde sürdürülmesini ve vergi mevzuatının sadeleştirilmesini” hedefledi.

Fakat şimdi kurumlar vergisi mükellefleri için daha ağır bir vergi teklifi hazırlığı var. Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen geçici bir madde ile “kurum kazançlarına yeni vergi” uygulamasıyla, kurumların gelecekte ortaklarına dağıtması muhtemel kârların önden vergilenmesi öngörülüyor. Detayları:

- Türkiye’de mukim şirketler ile yurtdışında mukim kurumların Türkiye şubeleri, kârlarının dağıtılmadığı veya şubedeki kazanç ana merkeze aktarılmadığı durumda bu kazançlara 2020 ve 2021’de %10, 2022’de %5 tevkifat uygulanacak,

- Tevkifata tabi kârın; bunların ticari kârlarına gider kabul edilmeyen ödemeler eklenmek, tam mükellefiyete tabi kurumların sermayesine iştirak (girişim sermayesi yatırım fonu katılma payları ile girişim sermayesi yatırım ortaklıkları dahil) veya kârına katılımdan elde edilen “iştirak kazançları istisnası” ve “Türkiye’de kurulu fonlar ile yatırım ortaklıklarının kazançlarına ilişkin istisnası” hükümlerine göre belirlenen istisna kazançları ile yatırım indirimi kapsamında elde edilen kazançları ve hesaplanan kurumlar vergisi düşüldükten sonraki kazanç tutarı olduğu,

- Kurumların, tevkifat tarihe kadar kârlarını dağıtması, sermayeye eklemesi veya ana merkeze aktarması nedeniyle kâr dağıtım stopajı yapması durumunda bu vergilemenin yapılmayacağı, daha sonra dağıtılması halinde de kâr dağıtımına bağlı tevkifata mahsup edileceği.

 

Neden kargaşa yaratır?

Öngörülen düzenleme YEP’teki adalet ve eşitlik ile sadeleştirme hedefine hizmet eder mi? Bu düzenleme kargaşa yaratıp, mevzuatı daha karmaşık hale getirecek. İşte nedenleri?

- Yerli veya yabancı yatırımcı devletin devamlılığına ve Türkiye’nin vergi kanunlarına güvenerek yatırım fizibilitelerindeki vergi yükünü hesaplayarak yatırımlarına karar vermişken, bu düzenleme yatırım maliyetini artıracak, nakit akımlarını bozacak ve en çokta yatırım ortamına güveni yok edecek,

- Covid-19 zamanı kurumlar daha fazla nakde ihtiyaç duyarken ek vergi ödemeleri işletmelerin sermaye ihtiyacını artıracak ve nakit akımlarını bozacak,

- Şirket kendi nakdini, istihdam ve yatırımlarda kullanılabilecekken bu vergileme şirketleri kâr dağıtmaya ve nakdi dışarıya çıkarmaya teşvik edecek, özellikle yurtdışından iştirak edilen şirketlerin kâr dağıtımı yüzünden dövize talepleri artacak,

- Kâr dağıtmak isteyen kurumların geçmiş yıl zararları varsa kâr dağıtımı yapmaları mümkün olmayacak ve mali durumları daha da bozulacak,

- Vergileme, ticari kâra gider kabul edilmeyen ödemeler eklenip iştirak kazançları ve yatırım indirimi düşüldükten sonra, diğer indirim ve istisnaların mahsubu edilmeden belirlenen tutara uygulanacağından; bu tevkifatın gelecekte mahsubu mümkün olmayacak, yatırımları için indirimli kurumlar vergisi avantajına sahip kurumların bu avantajı azalarak yatırımın geri dönüş süresi uzayacak ve şirket nakdi vergi ödemesine harcanacak, belki kredi ödeme takvimi bozulacak,

- Bankalar gibi tabi oldukları mevzuattaki kâr dağıtım sınırlamaları yapılan tevkifatın mahsubuna uzun yıllar imkân vermeyecek, bu kurumların sermaye yeterlilikleri olumsuz etkilenecek,

- Yapılacak tevkifat gelecekte kâr dağıtmak yerine bu kaynağı şirkette tutma hedefi olan şirketleri kâr dağıtmaya zorlaması ortakların ana sözleşmelerindeki iradeye ve piyasa işleyişine müdahale olacak,

- Türk Ticaret Kanunu’nun "kâr payı" düzenlemelerine göre sermaye şirketlerinde kanuni yedekler ayrılmadan kârın tamamının dağıtılamaması ve/veya geçmiş yıl zararlarının mahsup edilmeden “kâr dağıtımı” yapılamaması nedeniyle “peşin tevkifatın mahsubunu mümkün olmayacak veya uzun zaman alacak”,

- Gerekçedeki “şirket öz kaynaklarının güçlendirmesi” için kazancın mutlaka sermayeye eklemenin şart olmadığı; ortakların kâr payı alma da dâhil ortaklık haklarının kazanılmış hak niteliğine rağmen bunların kullanımının mutlak bir kural olmayıp, ortakların uzun vadede daha yüksek kâr payı dağıtılmasını temin için kârın şirkette tutulması mümkünken, sadece vergi ödememek için şirketlerin kârlarını sermayeye eklemesinin yasal yedek ayırma bazında artışına zorlanacağı,

- Tevkifatın gelecek dönemlerde ortaklara yapılacak kâr dağıtımına mahsubu gerekçesiyle yapılmasının kurum tüzel kişiliği ile ortakların kişiliğinin eşdeğer sayılmasının Türk Ticaret Kanunu ile bağdaşmayacağı,

- Düzenlemenin vergi kanunlarında gelirin elde edilmesindeki “Türkiye'de ödeyenin veya nam ve hesabına ödeme yapılanın hesaplarına aktarma veya kârından ayrılma” esası olan “değerlendirme” şartına aykırı olması nedeniyle kanuna aykırılık oluşturduğu (lehdarın gelire “hukuki ve ekonomik tasarruf” hakkı olmadığı) ve vergi sistematiğine uygun olmadığı.
 

Kaynak vergi harcamalarında, kârda değil!

Türk vergi sisteminde mevcut istisna, muafiyet ve indirimler olup, bunlardan etkin olmayanlar kaldırılarak bu vergi harcamaları vergi gelirine dönüştürülebilir. Türkiye’nin 2021-2023 vergi harcamaları aşağıdaki gibidir:

2021 (000)

2022 (000)

2023 (000)

Gelir Vergisi

91.172.602

101.820.530

113.083.062

Kurumlar Vergisi

49.423.342

55.249.191

61.476.621

140.595.944

157.069.721

174.559.683


Gelir ve kurumlar vergisi harcamalarındaki %5 ila %10 tasarruf üç yılda 23,6 ila 47,2 milyar TL vergi geliri demektir. En son yayımlanan 2018 Vergi Harcama Raporuna göre GVK Geçici 67’inci maddenin vergi harcama tutarı 4,503, KVK 5/1-e maddenin harcama tutarı 3,298 ve KVK5/1-d maddenin harcama tutarı 4,283 milyar TL’dir. Kâr dağıtımı yerine neden bu alanları vergilemeyi düşünmüyoruz?

Gelir ve kurumlar vergisi gibi dolaysız vergi düzenlemeleri gelir vergisinin safi kazancı vergileme ilkesinden uzaklaştığında vergide anarşi veya düzensizlik hakimiyeti ele geçirir ve sistemde çöküşe sebep olabilir. Vergi mühendisliğinin, sistemin temelini zorlamadan ve bozmadan yapılması tüm paydaşların yararınadır.

vergidegundem | Abdulkadir Kahraman

Yorumlar (0)
13
az bulutlu
Namaz Vakti 20 Nisan 2021
İmsak 04:37
Güneş 06:11
Öğle 13:08
İkindi 16:53
Akşam 19:56
Yatsı 21:23
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Karagümrük 34 50
9. Sivasspor 33 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 34 42
13. Konyaspor 34 41
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 34 35
18. Başakşehir 33 33
19. Gençlerbirliği 34 32
20. Erzurumspor 34 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 32 53
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@