banner79

banner80

Yatırım Teşvikleri ve Kurumlar Vergisi İndirimi Üzerine

01.11.2021

VERGİ 01.11.2021, 09:50
Yatırım Teşvikleri ve Kurumlar Vergisi İndirimi Üzerine

7338 sayılı Kanun, teşvik belgesi kapsamındaki yatırım harcamaları ile kazanılacak yatırıma katkı desteğinin yüzde 10’luk kısmını, ÖTV ve KDV hariç, tahakkuk etmiş diğer vergi borçlarından terkin etme imkânı getirdi. Düzenlemeye yönelik temel eleştiri, terkin edilen vergi borcu tutarının 2 katı kadar yatırıma katkı desteğinden vazgeçilmesi gereği. Bu konuyu Erdoğan Sağlam Üstat, 29 Ekim tarihli yazısında etraflıca değerlendirdi. Ben, bu düzenlemeden mülhem, konunun farklı boyutları üzerinde durmak istiyorum. 

Aşina olmayanlar için kısaca açıklayalım. Teşvik mevzuatımız, yatırım yeri ve sektörü uygun bulunan yatırımlar için yatırımcı işletmelere Kurumlar Vergisi İndirim imkânı tanıyor. Yatırıma Katkı Desteği olarak adlandırılan bu mekanizma, teşvik belgesine bağlı destekler arasında belki de en çok talep edileni. Yatırım için harcanan tutarın belli bir kısmı, Kurumlar Vergisi indirimli tahsil edilmek suretiyle Devlet tarafından karşılanmış oluyor.

Yatırımcının yararlanabileceği Kurumlar Vergisi indirim toplamı, yatırımın bölgesi veya teşvik belgesi türüne göre belirlenen yatırıma katkı oranı (YKO), indirilebilecek tutarlar ise, Vergi İndirim Oranı (VİO) tarafından belirleniyor. Yararlanılan Kurumlar Vergisi indirim tutarlarının toplamı, yatırım için izin verilen yatırıma katkı desteğine ulaşana kadar KV’in indirimli tahsiline devam ediyor.  

2012/3305-Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar, başlangıçta, indirimli vergi uygulamasını yatırımdan kaynaklanan kazanç için öngörmekteydi. Yani, yatırımın işletme aşamasına gelmesi, gelir ve vergi yaratması gerekmekteydi. Ancak, çoğu yeni yatırımın vergilendirilebilir gelir potansiyelinin özellikle ilk dönemlerde düşük kalması, yatırıma katkı desteğinin beklenen etkiyi doğurmamasına yol açtı.  Öyle ki, 20-30 yıllık sürelerde dahi yatırıma katkı desteğinin eritilemeyeceği öngörülen örnekler ortaya çıktı. Çözüm olarak, 2016 yılında yatırıma katkı desteğinden yatırım aşamasında yararlanma imkânı sağlandı. Henüz yatırım devam ederken işletmenin yatırım dışındaki diğer faaliyetlerinden doğan vergiyi indirimli ödemek (yatırıma katkı tutarının %80’ine kadar) mümkün kılındı. Bununla da yetinilmeyerek, yine 2016 yılında, imalat sanayii yatırımları ile sınırlı olmak üzere,  yatırım döneminde VİO’nın %100 olarak uygulanabilmesi sağlandı.  

Şüphesiz bu düzenlemeleri yatırımların teşviki yönünde olumlu adımlar olarak görmek gerekir. Fakat bu uygulama da kusursuz değil. Şöyle ki, düzenli olarak yüksek tutarda KV ödeyen büyük ölçekli bir işletme, yatırım harcamasını büyük ölçüde ve hızla telafi etme imkânı bulabilirken, yani yatırım maliyetini oldukça düşürebilirken, aynı faaliyet alanında ve aynı bölgede yatırım yapan, yeni bir işletme, mesela yabancı sermayeli bir yatırım, aynı avantaja sahip olamıyor. Bir örnek:

ABC AŞ., 20 milyon TL tutarında yatırım yapıyor. Yatırım 3. Bölge’de yer almakta ve %25 YKO ve %60 VİO’dan yararlanabilecektir. ABC AŞ., yıllık yaklaşık 8 milyon TL Kurumlar Vergisi ödemektedir. ABC AŞ. yatırımı 10’ar milyon TL harcamak sureti ile 2 yılda tamamlayacaktır. Yatırımdan kaynaklanan vergi öncesi kar, düzenli olarak 2 milyon TL öngörülmektedir. Bu durumda ABC A.Ş., 5 milyon TL (20 milyon x %25) tutarındaki KV İndirim hakkının 4 milyon TL kadarını yatırım devam ederken, kalanını da yılda 5 yıl içinde kullanabilecektir:

Yatırım Dönemi

1. yıl

Yatırım Dönemi

2. yıl

İşletme Dönemi 1. yıl

İşletme Dönemi 2.yıl

İşletme Dönemi 3.yıl

İşletme Dönemi 4.yıl

İşletme Dönemi 5.yıl

2.500.000

1.500.000

240.000

240.000

240.000

240.000

40.000
 

Aynı yatırımı yeni kurulan ve Kurumlar Vergisi matrahı oluşmamış olan XYZ Ltd. Şti. yaptığında ise, KV indiriminin kullanılma süresi 23 yıla, işletme döneminin 21. yılına uzamaktadır. 

Yatırım Dönemi

1. yıl

Yatırım Dönemi

2. yıl

İşletme Dönemi 1. yıl

İşletme Dönemi 2.yıl

İşletme Dönemi 3.yıl

İşletme Dönemi 4.yıl

İşletme Dönemi 4.yıl

2.500.000

-

240.000

240.000

240.000

240.000

240.000

İşletme Dönemi

5. yıl

İşletme Dönemi

6. yıl

İşletme Dönemi 7. yıl

İşletme Dönemi 8.yıl

İşletme Dönemi n.yıl

İşletme Dönemi 20.yıl

İşletme Dönemi 21.yıl

240.000

240.000

240.000

240.000

240.000

240.000

200.000
 

Ana hatları ile açıklayabildiğimi umduğum soruna ilişkin gözlem ve değerlendirmelerim şöyledir:

  1. Yatırıma katkı desteği tutarlarının yeniden değerleme artışları yapılabilmektedir. Bu nedenle 2 yatırımcının da aynı düzeyde fayda elde ettiği düşünülebilir. Ancak, halihazırda köklü ve mali yapısı güçlü bir işletmenin, finansmana en çok ihtiyaç duyulan ivmelenme (take-off) aşamasında destek kullanabilmesi, haksız rekabet zemini oluşturmaktadır.

Not: Yeniden değerleme artışları, -yatırım harcamalarının idare tarafından henüz onaylanmamış olmasından olsa gerek- sadece işletme döneminde yapılabilmektedir. Yatırım süreleri 4-5 yıla uzayabilmekte, enflasyon son dönemde yüksek seyretmektedir. Yatırım döneminde de değerleme yapılabilmesi, adil olacaktır.

  1. Mutad olarak yatırımlarına devam eden, bazı durumlarda devam etmek durumunda olan mevcut yatırımcıları, ekonomi ve istihdama katkıları için taktir etmek gerekir. Bununla birlikte, yeni yatırımcıların, yabancı yatırımcıların sisteme katılması özellikle önem arz etmektedir. Bu yatırımcıların, oluşturacağı çarpan etkisi daha büyük olacaktır. Yeni kaynaklar ekonomiye girmektedir. Uzun vadede ilave yatırımlar, sektörel açılımlar tetiklenecek, ekonomik aktivite çeşitlenecektir.
  2. Yatırıma katkı desteğinden hızlı yararlanmak adına, yatırımı gerçekleştirecek tüzel kişilik yapısı ideal tercihten uzaklaşabilmektedir. Örneğin, ortak girişim modeli ile bir yatırıma başlamak isteyen yatırımcılar, YK0 ve VİO’nın yüksek olduğu yatırım alanlarında, uygun hisse dağılımı ve yönetim yapısı sağlayan bir şirket kurmaktansa, KV matrahı yüksek olan mevcut şirket ile ilerlemeyi tercih edebiliyorlar. Grup içinde, faaliyet alanı uygun olmayan şirket suni olarak yatırımcı şirket konumuna gelebiliyor, hisse veya yatırımın işletmesinin devri süreçleri karmaşıklaşıyor. Tüm bunlar, hukuki ihtilaflara, yatırıma eklenecek sermaye miktarının azalmasına yol açabiliyor.


Kamu tarafından baktığımızda

- İdarenin teşvik uygulamalarını detaylı olarak çalışmakta olduğu gözleniyor. Cari açık doğuran kalemler tek tek inceleniyor. Katma değer, teknolojik dönüşüm ve istihdam etkileri göz önüne alınarak, farklılaştırılmış teşvik mekanizmaları kurgulanıyor.

- Her bir düzenlemenin mali etkisini, mevzuat yönüyle uygulanabilirliğini ayrıca göz önüne alma zorunluluğunu da teslim etmek gerekir.

- Yatırım döneminde indirim imkânı tanınması, eleştirilen yönlerine rağmen son düzenleme ile indirim kullanma imkanlarının bir nebze genişletilmesi, yatırımların teşviki yönünde iyi niyetli adımlar. Ancak, yeni yatırımcıların dezavantajlarını gidermemekte, aksine artırmaktadır.

- Teşvik oran ve süreleri, sağlanan destek unsurları bağlamında sektörel şikayetler var. Bu, herkesin haklı olduğu ve sonu gelmeyecek bir tartışma. Belli düzeyde bir farklılaştırılmaya gidilmesi doğal ve gerekli.

Son söz

Konu karmaşık ve pek çok kısıt var. Bu kabullerle birlikte, teşvikli yatırımlarda Kurumlar Vergisi indirim uygulamasının yeni yatırımcıların dezavantajlı olmayacağı şekilde gözden geçirilmesi yararlı olacaktır. 

Dünya | Mehmet ÖZCAN

Yorumlar (0)
12
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 08 Aralık 2021
İmsak 06:38
Güneş 08:09
Öğle 13:01
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Konyaspor 15 27
3. Fenerbahçe 15 27
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 15 18
17. Göztepe 15 14
18. Öznur Kablo Yeni Malatya 15 14
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Ankaragücü 15 30
2. Erzurumspor 13 28
3. Ümraniye 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Menemenspor 14 18
14. Bursaspor 14 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 14 14
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 14 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 15 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Everton 15 18
13. Brentford 15 17
14. Crystal Palace 15 16
15. Leeds United 15 16
16. Southampton 15 16
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Athletic Bilbao 16 21
10. Osasuna 16 21
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 16 11
20. Levante 16 8
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@