Yatırımların artırılması suretiyle işsizliğin azaltılması yanı sıra bölgeler arasındaki gelişmişlik farkının giderilmesi ve Türkiye’nin teknoloji alanında verdiği dış ticaret açığının kapatılmasını öngören teşvik sistemi kapsamında yapılan yatırımlar, bu amaçları karşılayamadı.
Üç ana temel üzerine kuruldu
Geçen yıl Mayıs ayından itibaren teşvik sistemi değiştirilirken, yeni sistem; Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, Sektörel Teşvik Sistemi ve Bölgesel Teşvikler olmak üzere üç ana temel üzerine kuruldu. Ancak yeni sistemde de yatırım projelerinin tutarı beklenen seviyeyi yakalayamadı. EKONOMİ’nin hesaplamalarına göre, geçen yıl Ocak-Temmuz döneminde 4 bin 378 belge karşılığında 441 milyar liralık yatırım öngörülürken, bu yıl aynı dönemde öngörülen yatırım tutarı sadece yüzde 18.3 arttı ve 522 milyar liraya yükseldi. Buna karşılık teşvik belgesine bağlanan yatırım sayısı yüzde 33.2 azalarak 2 bin 890’a geriledi. Teşvikli yatırımlar kapsamında öngörülen istihdam ise yüzde 13.3 azalarak 75 bin 447’ye geriledi.
Geçen yıl yenilenen teşvik sisteminde ilk kez Haziran ayında teşvik belgesi düzenlendi. Yeni dönemin ilk ayında teşvik belgesi sayısı sınırlı kaldı, sadece 1 milyar 593 milyon liralık yatırım öngören 27 belge verilirken, Temmuz’da 78.3 milyar liralık yatırım öngören 435 belge düzenlendi.
En çok yatırımın adresi değişmedi
Yeni teşvik sistemi kapsamında 1 yılda toplam 1 trilyon 205 milyar liralık yatırım öngören 5 bin 651 teşvik belgesi düzenlendi. Bu belgeler kapsamında toplam 135 bin 503 kişilik istihdam öngörülüyor. Ancak yeni teşvik sisteminde her zaman olduğu gibi en çok yatırım yine en gelişmiş illerin bulunduğu I ve II’nci bölgelere geldi. Yatırımların yüzde 38.4’üne karşılık gelen 462 milyar lirası I’inci bölgeye, yüzde 19.4’üne karşılık gelen 234.3 milyar lirası II’nci bölgeye yapıldı. 3’üncü bölgenin yatırımları 145.7 milyar lira ile yüzde 12.1’ini oluşturdu.
Hüseyin Gökçe-Ekonomim