Habere göre; piyasaya yeni sunulan akıllı telefonun vergisiz fiyatı yaklaşık 113 bin TL olarak belirlenirken, ürüne uygulanan vergi ve kesintilerin toplamı ise 117 bin TL'yi buluyor. Vergiler eklendiğinde cihazın tüketiciye satış fiyatı 230 bin TL’ye çıkıyor.
Ortaya çıkan tablo neticesinde ülkemizde akıllı telefon fiyatları üzerindeki vergi yükünün ulaştığı seviye bir kez daha gündeme geldi. Geçtiğimiz günlerde piyasaya çıkan bu telefonun fiyatı ve telefon üzerindeki vergi yükü haberlere konu olunca tüketim harcamalarındaki vergi yükü de yeniden gündeme gelmiş oldu. Buna bağlı olarak vergi sitemimizin önemli yapısal sorunlarından biri olan ve vergi adaletini olumsuz etkileyen dolaylı vergilerin yüksekliğinin yeniden ele alınmasının gerekliliği ortaya çıktı.
ABD’de 1999 dolar bizde 230 bin lira
Ülkemizde satışa sunulan markanın başlangıç fiyatı ABD’de 1.999 dolar seviyesinden başlarken, Türkiye fiyatı yaklaşık 4.742 dolara ulaşıyor. Bu farkın nedenine baktığımızda yaklaşık 112 bin 734 TL olan akıllı telefonun, vergisiz fiyatı üzerine toplam 117 bin 263 TL vergi ekleniyor ve fiyatı yaklaşık 230 bin liraya ulaşıyor.
●TRT bandrol ücreti: (%12) 13.690 TL,
●ÖTV: (%50) 63.888 TL,
●KDV: (%20) 38.333 TL,
●Toplam Vergi: 117.263 TL olarak hesaplanıyor.
Bu noktada ülkemizde uygulanan vergi sisteminin en çok eleştirilen konularından biri olan KDV ve ÖTV gibi tüketim üzerinden dolaylı vergilerin ağırlığı gündeme geliyor.
Dolaylı vergilerin payı yüksek
Türk Vergi Sistemi'nde yapılan değişiklikler ve yeniliklere rağmen düşme eğilimde olsa da KDV ve ÖTV gibi harcama üzerinden alınan dolaylı vergilerin toplam vergiler içerisinde payı yüksek oranda seyretmektir. Bu yüksek seyir enflasyonu da olumsuz yönde etkilemekte ve fiyat artışlarına yol açmaktadır. Dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içerisindeki payı yaklaşık yüzde 65 ler civarında seyretmektedir. Bu oran OECD ülkelerinde yüzde 30- 35’ler seviyesindedir. Dolaylı vergilerle ilgili Türkiye ekonomisinin 3 yıllık yol haritası niteliğindeki 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Programı toplantısında Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek; “Dolaylı vergiler adil vergiler olarak görülmez. Vergide adaleti sağlamak için çok ciddi tedbir aldık. Bu sayede dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payını azalttık. Bu pay 2023'te yüzde 65,5'e kadar çıkmıştı. 2026 için tahminimiz yüzde 60'ın altına kadar inebilir.” Şeklinde açıklama yaptı.
Vergiyi tabana yaymak
Dolaylı vergilerin payını azaltmak ve vergi adaletini sağlamak için verginin tabana yayılması gerekiyor. Verginin tabana yayılması; vergi yükünün toplumun tüm kesimlerine dengeli şekilde dağıtılması ve kayıt dışı ekonominin önlenerek daha fazla kişinin vergi sistemine dâhil edilmesi anlamına geliyor. Kayıt dışı ekonomi ile mücadelede mali denetim tekniklerinin ve denetim yaklaşımının değişmesi, denetimlerde yapay zeka kullanımı, mükellefe ceza kesilmeden önce izaha davet edilmesi gibi uygulamalar önemli sonuçlar alınmasını sağlamakta. Ancak şunu da gözden kaçırmayalım, vergiyi vergi verenden almak ve kayıtlı mükellefleri denetlemek önemli olmakla birlikte, hiç vergi vermeyen ve sisteme dahil olmayan ekonomik faaliyetleri denetlemek ve kayıt altına almak daha da önemlidir.