Avrupa, küresel refah sıralamalarını güçlü bir şekilde domine etmeye devam ediyor. Ancak bir toplumun "zengin ülke" statüsünde olmasının gerçekte ne anlama geldiği, bu refahın ölçülme şekline ve ekonomik büyümeden toplumun hangi kesimlerinin fayda sağladığına bağlı olarak değişiyor.
Finansal hizmetler karşılaştırma platformu HelloSafe tarafından yayımlanan analiz, dünyanın en zengin ülkeleri arasında birinci olmanın sadece yüksek miktarda üretim yapmakla ilgili olmadığını net bir şekilde belirtti.
Platform, bu durumun ulusal zenginliğin sıradan vatandaşın günlük yaşamına somut olarak nasıl yansıdığıyla ölçüldüğünü ve 2026 yılı için bu sorunun cevabının Norveç olduğunu vurguladı. Analiz grubu, yalnızca kişi başına düşen GSYİH verisinin karşılaştırmaları ciddi oranda bozabileceğini savundu. Çünkü bu ölçüm, söz konusu ulusal üretimin nüfus genelinde tamamen eşit olarak paylaşıldığını varsayıyor.
İrlanda dünyanın en zengin ülkeleri verilerini etkiledi
İrlanda ekonomisi, kişi başına düşen GSYİH ile gerçek zenginlik arasındaki farka dikkat çekici bir örnek teşkil etti. Ülkede kişi başına düşen GSYİH, satın alma gücü paritesine göre yaklaşık 150 bin dolar seviyesinde bulunuyor. Ancak bu rakamın büyük bir kısmı doğrudan Apple, Google ve Pfizer gibi çok uluslu şirketlerin faaliyetleri tarafından sağlandı. Üretim rakamları ile hanehalkı geliri arasındaki devasa farkın kişi başına yaklaşık 70 bin dolar olduğu tahmin ediliyor.
HelloSafe platformunun hazırladığı yeni refah endeksi, dünyanın en zengin ülkeleri standartlarındaki bu temel sınırlamaları ele alarak 50'den fazla ülkeyi 100 üzerinden birleşik bir puanlama sistemiyle sıraladı. Kapsamlı çalışma; IMF, Dünya Bankası, UNDP, Eurostat ve OECD verilerini temel aldı. Bu yenilikçi endeks gelir durumunu, sosyal eşitsizliği ve daha geniş demografik göstergeleri tek bir refah ölçüsünde birleştirdi.
Avrupa kıtası refah sıralamasının zirvesinde yer aldı
Bu birleştirilmiş verilere göre Avrupa bölgesi, dünyanın en zengin ülkeleri listesinin zirvesini güçlü bir biçimde oluşturdu. Endekse göre en zengin ilk beş ülkenin tamamı Avrupa coğrafyasında yer aldı. Dünyanın en yüksek gayrisafi milli hasılasına sahip olan Norveç, vatandaşlarına sunduğu son derece dengeli sosyal modeliyle tabloya liderlik etti.
İrlanda, çok uluslu şirketlerin etkisiyle şişirilmiş GSYİH rakamına rağmen sağladığı yüksek reel gelirlerle ikinci sırada yer buldu. Lüksemburg ise endeksin başlangıcından bu yana ilk kez zirvedeki yerini kaybederek üçüncü sıraya geriledi. Rapora göre bu üst düzey ülkeler, güçlü ekonomik performanslarını küresel çapta en iyi sosyal göstergelerle harmanladı.
Sosyal göstergeler dünyanın en zengin ülkeleri listesini değiştirdi
İzlanda, güçlü insani gelişme göstergeleri ve toplumdaki düşük göreli yoksulluk oranlarının sağladığı destekle beşinci sırada yer aldı. Asya'nın önemli ekonomilerinden Singapur, kişi başına düşen gelir bakımından yüksek puan almasına rağmen toplumdaki yüksek eşitsizlik oranı nedeniyle sıralamada geride kaldı. Avrupa dışında Amerika Birleşik Devletleri, yüksek gelir eşitsizliği ve göreceli yoksulluğun yanı sıra ekonomik büyüklüğünü yansıtarak ancak 17'nci sıraya yerleşti.
Fransa, dünyanın en zengin ülkeleri sıralamasında Avrupa'da en eşit gelir dağılımına ve düşük göreli yoksulluk oranına sahip Çek Cumhuriyeti'nin hemen arkasında kalarak 20'nci sırada yer buldu. İtalya, İspanya ve Estonya gibi ülkeler ise düşük ortalama gelir seviyeleri nedeniyle tablonun daha alt sıralarında kaldı. İspanya'nın mevcut durumunda toplum içindeki yüksek göreli yoksulluk oranları da fazlasıyla etkili oldu.
Küresel refah dağılımı kıtalara göre farklılık gösterdi
Avrupa kıtasının ötesinde Seyşeller, Afrika'nın en yüksek kişi başına düşen GSYİH rakamıyla birinci sıraya yerleşti. Bu ülkeyi Mauritius ve Cezayir gibi diğer gelişen ekonomiler takip etti. Latin Amerika bölgesinde ise Uruguay; en yüksek gayrisafi milli hasılası, en düşük yoksulluk oranı ve en eşit gelir dağılımı ile ilk kez zirveye ulaştı. Şili ve Panama, Uruguay'ın ardından sıralandı.
Asya kıtasında Singapur açık farkla liderliği alırken, onu Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri izledi. Araştırma sonuçları, dünyanın en zengin ülkeleri belirlenirken Avrupa'nın küresel refah ölçümlerini domine etmesine rağmen, gelir eşitsizliği ve sosyal sonuçlar dikkate alındığında genel tablonun ciddi bir şekilde değiştiğini gösteriyor. Zenginliğin sadece ekonomik üretimle değil, bu zenginliğin toplumun geneline ne kadar adil bir şekilde dağıldığıyla tanımlanması, önümüzdeki yıllarda ülkelerin ekonomi politikalarını ve küresel refah algısını temelden şekillendirecek kalıcı bir trende işaret ediyor.
Murat Ali Oral-Dünya
