banner79

banner80

Kripto varlıklara vergi

OECD’nin 12.9.2020’de açıkladığı “Sanal Paraların Vergilendirilmesi: Vergi Yaklaşımı ve Gelişen Vergi Politika Sorunlarına Bakış” yayınında, “kripto varlıklar ve özellikle sanal paraların hızla geliştiği ve vergi politika yapıcılarının bu varlıkları değerlendirmede henüz ilk aşamada olduğu” belirtiliyor.

GÜNDEM 04.02.2021, 16:50
Kripto varlıklara vergi

Yaşadığımız çağ “Sanayi 4.0” veya “Endüstri 4.0” olunca “sanal gerçeklik” revaçta. Bu ortamda “para” da dijitalleşiyor. Kripto paraların piyasa değeri ve işlem hacmi bunun kanıtı. www.tradingview.com1’a göre 6.1.2021 tarihinde toplam kripto para hacmi 272.850 milyar, toplam piyasa değerleriyse 929.000 milyar ABD Dolarına ulaşmış. Bloomberg HT’nin 4.1.2021 tarihli haberine göre ise Türkiye'deki kripto para günlük işlem hacmi 1 milyar ABD dolarını aştı.

Kripto para

Mal ve hizmet değişiminde değer ve değişim aracı olan para, kendisine atfedilen ekonomik bir değer taşır. Para sayesinde ise varlıkların değeri ölçülebilmekte, likidite sağlanmakta ve varlık değerleri korunabilmektedir. Ancak kripto paraların ulaştığı piyasa değeri ve hacmine rağmen, sanal paralar henüz devletlerce basılan paraların (özellikle sağlam paralar) yerini alamamıştır. Bunun nedenleri; sanal paranın yaratılması, saklanması ve el değiştirmesine olan güvenin henüz merkez bankaları düzeyine erişememesidir.

Ülkelerin para birimi tanımlarına bakıldığında, kripto paraların uluslararası sistemde mevcut paralara benzemediği görülmektedir. 32 sayılı Karara göre, “banknot şeklindeki bütün yabancı ülke paraları efektif, efektif dahil yabancı parayla ödemeyi sağlayan her nev'i hesap, belge ve vasıtalar ise döviz (kambiyo)” olarak tanımlanmaktadır. Kripto paralar bu tanımlara uymamakta, kambiyo mevzuatı dışında da kripto veya sanal para herhangi bir yasal düzenlemede yer almamaktadır.
 

Kripto varlık vergileme zorlukları

OECD’nin 12.9.2020’de açıkladığı “Sanal Paraların Vergilendirilmesi: Vergi Yaklaşımı ve Gelişen Vergi Politika Sorunlarına Bakış” yayınında, “kripto varlıklar ve özellikle sanal paraların hızla geliştiği ve vergi politika yapıcılarının bu varlıkları değerlendirmede henüz ilk aşamada olduğu” belirtiliyor. Yayında G20 liderleri ve Maliye Bakanlarının, kripto finansal varlıkların oluşturduğu riskleri analiz etmek için uluslararası kurumlara çağrıda bulunduğu, bu konudaki genel çerçeve önemli olmasına karşın bugüne değin “kripto finansal varlıkların vergi politika ve kaçakçılık” konularının büyük ölçüde araştırılmadığı ifade ediliyor.

Yayında bu varlıkların vergilemesindeki temel vergi zorlukları şu şekilde sıralanıyor:

  • Kripto varlıktan doğan gelir, doğrudan ve dolaylı vergiler açısından nasıl ele alınmalı?
  • Bu varlıklar servet kabul edilirse kripto varlık envanteri, ülkelerin servet veya değer artış kazancı vergilemesi kapsamına nasıl alınmalı?
  • KDV sisteminde bu varlıkların oluşumu, iktisabı, elde tutulması ve devir /temliki nasıl ele alınmalı?
  • Devletler, vergi idareleri ve mali suçları araştırma kurumlarının kullanabileceği mevcut hukuki çerçeve ve imkanlar da dahil olmak üzere, kripto varlıkların neden olduğu vergi kaçakçılığı riskleri ve diğer mali suçlar etkin bir şekilde nasıl tespit edilip ele alınmalı?
  • Vergiye uyumu sağlamak amacıyla bu işlemler hakkında vergi idarelerinin sahip olması gerekli bilgiler de dahil olmak üzere vergi şeffaflığı nasıl geliştirilmeli? Kripto varlıkların oluşturduğu vergiye uyum riskleri göz önüne alındığında “vergi şeffaflığı” ihtiyacı ile bu varlıklarla ilgili yeterli ve etkin raporlama ile bilgi alışverişini sağlamak için neler yapılmalı?

Finansal hesap bilgilerinin otomatik değişiminin “kripto finansal varlık” bilgilerini içermemesi özellikle vergi kaçakçılığı ve mali suçlarla mücadeleyi zorlaştırmaktadır.
 

Kripto paralar ve vergi

Birçok ülke, kripto paraların alım-satımı ile mal ve hizmet alımında kullanılmasına imkân vermektedir. Ancak birçok ülke risklerine vurgu yapmakla birlikte, kripto varlık kullanımının yasal olmadığı ifade edilmemekte, bunlardan elde edilen kazançlarla ilgili vergileme rehberleri yayımlanarak yasallıkları açık açık veya zımni olarak kabul edilmektedir.

OECD’nin yayınına göre ülkelerin kripto finansal varlıklara yaklaşımı şu şekildedir:

Maddi olmayan varlık

Finansal enstrüman veya varlık

Emtia veya sanal emtia

Para

Yasal ödeme yöntemi

Belirtilmemiş

Avustralya, Fransa, Şili, Çek Cumhuriyeti, Lüksemburg, Nijerya, İspanya, İsveç İsviçre* ve Birleşik Krallık (*Bu varlıkların alım-satımını yapanlar için mal)

Arjantin**, Brezilya, Hırvatistan, Danimarka, İsrail, Japonya, Slovak Cumhuriyeti ve Güney Afrika

(**Tam bir tanım yok fakat gelir vergisi uygulaması açısından)

Avusturya, Kanada, Çin ve Endonezya

Belçika, Fildişi Sahili, İtalya ve Polonya

Japonya

ABD


Bu yaklaşımlar çerçevesinde dolaysız vergilerde vergiyi doğuran olay, kripto paranın oluşumu (kripto madenciliği veya ihraç) veya alım-satımı ile ortaya çıkmaktadır. Birçok ülkede kripto madenciliğinden sağlanan sanal paraların iktisabı vergiyi doğuran olay olarak sayılmakta ve bunların piyasa değeri esas alınarak gelir (gerçek kişi veya kurum) elde edilmiş sayılmaktadır. Madencilik dışında sanal bir paranın elden çıkarılması da vergiyi doğurmaktadır.Örneğin başka bir para birimine çevirme, dijital varlık veya bir mal-hizmet alımı amacıyla takası vergiyi doğurmaktadır.

Dolaylı vergiler (KDV) açısından da sanal paraların alım-satımında vergiyi doğuran olayın tespiti zorluklar ve ülkelere göre farklılıklar içermektedir. Avrupa Birliğinde ortaya çıkan bir uyuşmazlıkta “Avrupa Adalet Divanı”, sanal para birimlerinin diğer para birimleri ile karşılaştırıldıklarında temel amaçlarının bir değişim aracı olmaları nedeniyle sanal paraların da ülke para birimlerinde olduğu gibi hesaplanan KDV ve indirim KDV’nin belirlenmesindeki zorluklar nedeniyle “AB KDV Direktifi” gereği bir para biriminin sanal para birimleriyle değişimi veya tersi de dahil olmak üzere gerçekleştirilen işlemlerin KDV'den muaf olması gerektiğine karar vermiştir.
 

Türkiye’de vergileme nasıl?

OECD yayınında Türkiye’nin çalışma kapsamındaki dolaysız vergiler ve KDV ile ilgili soru setine dönüş yapan 50 ülkeden biri olduğu belirtilirken, vergileme yaklaşımı açıklanan ülkeler arasında Türkiye yer almamıştır. Türkiye’de vergi mevzuatı dahil, kripto paralarla ilgili yasal altyapı ve düzenleme bulunmamaktadır.

Bitcoin işlemlerinden sağlanan kazançlarla ilgili 17.3.2018’de Dünya gazetesindeki yazımdan bugüne kadar da mevzuatta değişiklik olmamıştır. Ancak bir düzenlemenin yapılacağı 29.9.2020 tarihli 1. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan “2021-2023 Dönemi Yeni Ekonomi Programı” ile açıklandı. YEP’te “dijital olarak alınıp satılabilen ve transfer edilebilen, dijital bir değeri temsil eden sanal varlıklar kullanılarak yapılan işlemlerin vergilendirilmesi için çalışmaların sürdürülmesi, bu varlıkların suçun finansmanında kullanılmasının önlenmesine yönelik bir izleme mekanizmasının kurulması” vergi politika önlemleri arasında sayıldı. Dolayısıyla, 2021 ila 2023 yılları arasında “kripto finansal varlıklara dayalı “edinimi, alım, satım ve devir” işlemlerinin “servet, dolaysız (gelir ve kurumlar vergisi) ve dolaylı (KDV) vergiler” ile ilgili düzenleme yapılması bekleniyor.

Düzenleme yapılana kadar 17.3.2018 tarihli yazımda da belirttiğim gibi Gelir Vergisi Kanunu (“GVK”) sistematiğine göre bir gelirin vergilenebilmesi için kanundaki 7 gelir unsurundan biri arasında olması nedeniyle, kripto paralardan elde edilen gelirler gelir vergisinin konusuna girmemektedir. İlaveten, gerçek kişilerin bir ödeme aracı olan paraları elde tutmalarından (ister yerli ister yabancı olsun) kaynaklanan değer artışları vergiye tabi değildir. Dolayısıyla, kripto finansal varlıkların alım-satım gelirinin vergiye tabi olmadığı ve bitcoin gibi varlıklardan sağlanan gelirlerin vergi ve diğer kanunlarda değişiklik yapılmadan vergilenmesinin yasal dayanakları eksik olacaktır.
 

Bu yazı Ekonomist dergisinin 10 Ocak 2021 tarihli 2021/1. sayısında yayınlanmıştır.


[1] Total Crypto Market Capitalization and Volume, https://www.tradingview.com/markets/cryptocurrencies/global-charts/

VergideGündem

Yorumlar (0)
10
açık
Namaz Vakti 11 Mayıs 2021
İmsak 03:59
Güneş 05:43
Öğle 13:05
İkindi 17:00
Akşam 20:18
Yatsı 21:54
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Burnley 35 39
15. Newcastle 35 39
16. Brighton 35 37
17. Southampton 34 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 35 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@