banner79

banner80

Stokçulara ve Fahiş Fiyatla Mal Satanlara Ne Ceza Verilecek?

Bu denetimler hangi sektörlerde nasıl yapılmakta, denetimin sonucunda işletmelere bir ceza uygulanacak mı, geçen yıl çıkan vergi affı yasasından yararlanarak stok artıran işletmeleri neler beklemekte, daha etkin bir denetim modeli geliştirmek mümkün müydü, yazımızda bu sorulara cevap arayacağız.

GÜNDEM 18.02.2022, 11:35
Stokçulara ve Fahiş Fiyatla Mal Satanlara Ne Ceza Verilecek?

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından, stokçuluk ve fahiş fiyatla mücadeleye yönelik olarak son haftalarda Türkiye genelinde stok ve fiyat tespiti denetimlerine başlandı. Son yirmi yılın en yüksek enflasyonu sebebiyle, günlük olarak değişen fiyatlar ve fiyat artışlarından rant elde etmeyi düşünen stokçulara karşı, son derece yerinde bir uygulama yapılmakta.

Bu denetimler hangi sektörlerde nasıl yapılmakta, denetimin sonucunda işletmelere bir ceza uygulanacak mı, geçen yıl çıkan vergi affı yasasından yararlanarak stok artıran işletmeleri neler beklemekte, daha etkin bir denetim modeli geliştirmek mümkün müydü, yazımızda bu sorulara cevap arayacağız.

Denetimler Hangi Sektörlerde, Nasıl Yapılmakta,

Geçtiğimiz haftalarda başlayan stok ve fiyat tespiti denetimleri; genelde otomobil bayileri, toptan gıda maddeleri satıcıları, toptan gübre ticareti yapan işletmeler, buzdolabı, tv satıcıları, toptan et ticareti ile uğraşan tüccarlar, alkollü ve alkolsüz içecek bayileri, halı ve mobilya toptancıları, sera işletmeleri nezdinde gerçekleştirilmektedir.

Bir vergi müfettişi ile bir gelir uzmanının katılımıyla gerçekleştirilen denetim çalışmalarında mükellefler nezdinde fiili envanter tutanakları düzenlenmektedir. Bu çalışmalar sırasında mükelleflerden anlık kaydi stok dökümü istenilerek tutanak altına alınmakta ve kaydi stokla fiili olarak tespit edilen stok arasında fark varsa bunlar da tespit edilmektedir. Ayrıca mükelleflerin başka mahallerdeki varsa stok yerleri, işyerleri ve depoları sorulmaktadır. Varsa yoldaki ve hariçteki mallar sorgulanmaktadır.

Bu tutanaklarda mükellefler tarafından satışı gerçekleştirilmiş olan malların fiili envanter tarihindeki fiyatları, 3 ay önceki fiyatları, 6 ay önceki fiyatları ve 9 ay önceki fiyatları ile 12 ay önceki fiyatları belirlenerek, tutanağa geçirilmektedir. Böylelikle fiyat değişimlerinin nasıl bir seyir izlediği tespit edilmeye çalışılmaktadır.

Yasal Düzenlemelere Uymayan İşletmeleri Neler Beklemekte?

Öncelikle belirtmek isterim ki, her ne kadar denetimi Hazine ve Maliye Bakanlığı elemanları gerçekleştiriyor olsa da yapılan tespitler sonucunda uygulanması muhtemel cezalar sadece vergi kanunlarında yer alan cezalar olmayacak.

Peki hangi cezalar uygulanabilecek?

2015 yılında yürürlüğe giren 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a, 2020 yılında yapılan düzenlemeyle eklenen Ek Madde 1 uyarınca;

(1) Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapılamaz.

(2) Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu faaliyetler ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulamaz.

Hükümleri eklenerek, birinci fıkraya aykırı hareket edenlere on bin Türk lirasından yüz bin Türk lirasına kadar, ikinci fıkraya aykırı hareket edenlere ise yüz bin Türk lirasından iki milyon Türk lirasına kadar,

idari para cezası verilebilecektir.

Söz konusun idari para cezalarını uygulama yetkisi de Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulunda bulunmaktadır.

Yani anlayacağınız, hiçbir işletme, serbest piyasa koşullarında istediğim malı istediğim fiyata satarım diyemeyecektir. Üstelik yapılan bu düzenlemeler, işletmelerin stokçuluk yapmasını da cezasız bırakmamaktadır.

Yapılan bu düzenlemelerin amacı, tüketicilerin uygun fiyata ürüne ulaşmasını sağlamak olup, gerek fahiş fiyat uygulaması yapanlar ve gerekse stokçuluk yapmaya kalkanların cezalandırılacak olması son derece isabetli bir uygulamadır.

Olayın elbette bir de vergisel boyutu bulunmaktadır. Fiili ve kaydi envanterler mukayese edilerek, denetim yapılan işletmelerin faturasız mal alımı ya da mal satışı var mı tespit edilebilecek, tespit edilen bu hususlar doğrultusunda, işetmeler vergi cezaları ve özel usulsüzlük cezası ile karşı karşıya kalabileceklerdir. Üstelik işletmeler nezdinde elde edilen bu veriler, ilerde yapılması muhtemel vergi incelemelerinde de done olarak kullanılabilecektir.

Gördüğünüz üzere, yapılan denetimlerin bir den fazla boyutu bulunmaktadır.

Vergi Affı Yasasından Yararlanarak Stok Artıran Mükellefleri Neler Beklemekte,

Hatırlayacağınız üzere geçen yıl çıkan ve kamuoyunda vergi affı olarak bilinen 7326 sayılı Kanun ile mükelleflere stoklarını düzeltmek amacıyla bir imkan tanınmıştı. Mükellefler, işletmelerinde mevcut olduğu halde kayıtlarında yer almayan yani faturasız emtia, makine, teçhizat ve demirbaşları 7326 sayılı Kanunda yer alan stok beyanı düzenlemesinden yararlanarak yasal kayıtlarına intikal ettirerek, kayıtlarını fiili duruma uygun hale getirmişlerdi.

Af yasası kapsamında yapılan bildirim ve beyanların doğruluğu konusunda hiçbir araştırma ve denetim yapılmayacak algısı yaratılıp da ardından yapılan stok bildirimlerinin doğruluğunun denetlenmesi, Maliye’ye daha doğrusu Devlete olan güveni sarsmayacak mıdır? Bundan sonraki benzer düzenlemelerden yararlanma konusunda vergi mükelleflerinde tereddüt yaratıp yapılan yasal düzenlemenin etkinliğini azaltmayacak mıdır?

Yapılan tespitlere göre gerçekleştirilecek uygulamalarda bu hususun göz ardı edilmemesi gerekir diye düşünüyorum.

Daha Etkin Bir Denetim Modeli Uygulanamaz mıydı?

Ülke kalkınmasına katkıda bulunmanın yollarından birisi de israfa son verilmesidir. İsraf denilince aklınıza sadece maddi anlamda yapılan israflar gelmesin. İş gücünün verimli kullanılmaması da bir israftır.

Yukarıda belirttiğim gibi söz konusu denetimler Vergi Müfettişleri ve Gelir Uzmanlarından oluşan ekiplerle gerçekleştirilmektedir. Yardımcılarda dahil toplam Vergi Müfettişi sayısı 8143 adet olup, vergi incelemeleri konusunda hem teorik hem de uygulamalı eğitimler alarak ve zorlu bir süreçten geçerek bu göreve gelmektedirler. Yani son derece yetkin özelliklerle donatılmış bu kamu görevlilerinin, belirlenen işletmeleri dolaşarak stok sayımı ve fiyat tespiti gibi sıradan ve basit işlemler yaptırılması da bir işgücü israfı değil midir?

Gelir İdaresi Başkanlığı’nda bu tespit ve sayımları yapacak yeterli Gelir Uzmanı mevcut olup, Vergi Müfettişlerinin oluşturulan ekipleri koordinatör olarak yönetmesi, hem daha fazla ekip oluşturulmasını hem de Vergi Müfettişlerinin asli görevi olan vergi incelemelerinin aksamasının önüne geçilmesini sağlardı.

Bu denetimlerin etkinliğini sağlayabilmek için risk grubunda bulunan mükelleflerin tamamının denetiminin çok kısa sürede gerçekleştirilmesi ve uygulanacak cezai müeyyidelerinde hızlı bir şekilde yerine getirilmesi zorunludur. Aksi halde denetimden beklenen etkinlik sağlanamadığı gibi verimde alınamaz.

Tüm okuyucularıma sağlıklı günler dilerim.

Erol ÇEMBER       
Yeminli Mali Müşavir

Yorumlar (0)
22
açık
Namaz Vakti 17 Mayıs 2022
İmsak 03:50
Güneş 05:38
Öğle 13:05
İkindi 17:01
Akşam 20:23
Yatsı 22:03
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 67
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Crystal Palace 36 45
13. Aston Villa 36 44
14. Newcastle 37 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@