banner79

banner80

Taşınmaz ve iştirak satış kazancı istisnasında nakdin kullanım yeri önemli mi?

Bu günlerde TBMM gündeminde olan bir Kanun Teklifiyle de yatırım fonları katılma belgelerinin satışından doğan kazançlarla ilgili istisna Kanun’a giriyor. İstisna sürekli kalsın mı kaldırılsın mı tartışmalarıyla bugüne geldi ama artık bu tartışma da anlamlı değil. İhtiyaç ki bugüne kadar kaldı, hatta kapsamı genişleyerek geldi.

GÜNDEM 07.04.2022, 09:24
Taşınmaz ve iştirak satış kazancı istisnasında nakdin kullanım yeri önemli mi?

Taşınmaz ve iştirak hissesi satış kazancı istisnasının ilginç bir tarihçesi var. Uzun yıllar geçici madde olarak ve süresi de sürekli uzatılarak uygulandı. Birkaç defa kalıcı madde halinde geldi, sonra yeniden geçici maddeye taşındı. En sonunda mevcut Kurumlar Vergisi Kanunu’nda kalıcı madde olarak yer aldı ve 2006 yılından beri aynı madde çerçevesinde uygulanıyor. Bu arada kapsamı da genişleyerek gidiyor. Bu günlerde TBMM gündeminde olan bir Kanun Teklifiyle de yatırım fonları katılma belgelerinin satışından doğan kazançlarla ilgili istisna Kanun’a giriyor. İstisna sürekli kalsın mı kaldırılsın mı tartışmalarıyla bugüne geldi ama artık bu tartışma da anlamlı değil. İhtiyaç ki bugüne kadar kaldı, hatta kapsamı genişleyerek geldi.

İstisna uygulamasında tartışmalı çok konu var. Yaygın ihtilaf yaratan ve yıllarca netleşmeyen konular. İzlediğim kadarıyla istisnadan yararlanan kurumlar istisnayla sınırlı da olsa genel olarak inceleniyor ve eleştirilen çok da konu var. Eleştiri konusu olan konuların başında da satıştan gelen nakdin kullanımı geliyor. Beyan döneminin içinde olduğumuz şu günlerde, çokça tartışılan bu konuda kısa bir özet yapmak istedim.


İstisna koşulları

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan hükme göre, bentte yer alan şartlar çerçevesinde; iştirak hissesi satışından elde edilen kazancın %75’i, taşınmaz satışından elde edilen kazancın %50’si kurumlar vergisinden müstesna.

İstisna koşulları şunlar:

  • Taşınmaz veya iştirak hissesinin en az iki tam yıl (730 gün) süreyle kurumun aktifinde yer alması.
  • Satış bedelinin, satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilmesi.
  • Satıştan elde edilen kazancın istisnadan yararlanan kısmının, pasifte özel bir fon hesabına alınması ve satışın yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar fon hesabında tutulması.


Düzenlemenin amacı ne?

İstisna düzenlemesi, yukarıda da belirttiğim gibi çok sayıda değişik maddede, zaman zaman kalıcı, zaman zaman da geçici maddelerle yapıldı. Düzenleme hangi maddede yapılırsa yapılsın, gerekçesi değişmedi. Halen yürürlükte olan Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5-1/e maddesinin gerekçesinde şu açıklama var:

“... İstisnanın amacı, kurumların bağlı değerlerinin ekonomik faaliyetlerde daha etkin bir şekilde kullanılmasına olanak sağlanması ve kurumların mali bünyelerinin güçlendirilmesidir. ...”

İstisnanın vergi mevzuatına girdiği 5422 sayılı Kanun’un geçici 10. maddesinde de aynı açıklama vardı:

“... bağlı değerlerinin ekonomik faaliyetlerinde daha etkin bir şekilde kullanılması ...”


Satıştan gelen nakdin kullanımı konusunda Kanun ne diyor?

Kanun’da, pasifte oluşacak fonun akıbetine ilişkin düzenleme var, sermayeye ilave dışında 5 yıl süreyle fona dokunulması mümkün değil. Yani ortaklara dağıtılamaz, başka bir hesaba (örneğin ortaklar cari hesabına) alınamaz.

Kanun’da satıştan gelen ve aktife örneğin banka hesabına giren nakdin nasıl kullanılacağına veya nasıl kullanılamayacağına ilişkin bir hüküm yok. Düzenlemenin yukarıya ilgili kısmını aldığım gerekçesinde de bağlı değerlerin ekonomik faaliyetlerde daha etkin bir şekilde kullanımı deniyor ama satıştan gelen nakdin hangi durumlarda ekonomik faaliyetlerde etkin kullanıldığının veya kullanılmadığının bir belirlemesi de yok.


Gelir İdaresi nakdin kullanımı konusunda ne diyor?

Kurumlar Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde, bağlı değerin bağlı değere dönüştüğü durumlarda istisnanın uygulanamayacağına ilişkin doğrudan bir açıklama yok. Tebliğin bazı bölümlerinde, düzenlemenin gerekçesinde yer alan, istisnanın amacının, kurumların bağlı değerlerinin ekonomik faaliyetlerde daha etkin bir şekilde kullanılmasına olanak sağlanması ve mali bünyelerinin güçlendirilmesi olduğu yönündeki ifadeye vurgu yapılmış. Ayrıca Tebliğin “Grup şirketleri arasındaki işlemlerin durumu” başlıklı bölümünde, taşınmaz veya iştirak hisselerinin bir başka şirkete ayni sermaye olarak konulması durumunda, bağlı değer başka bir bağlı değere (iştirak hissesine) dönüşmüş olacağından söz konusu istisnadan yararlanılamayacağı belirtilmiş.

Bugüne kadar verilmiş özelgelerde yer alan açıklamalara bakıldığında, bağlı değerin bağlı değere dönüştüğü bütün durumlar için İdarenin istisnanın uygulanamayacağı yönünde görüş verdiği görülüyor. 2012 yılında verilen bir özelgede satıştan elde edilen hasılatın kısmen dahi olsa iştirak hissesi alımında kullanılması halinde, kanun koyucunun öngördüğü amaç gerçekleşmemiş olacağından, anılan istisnadan yararlanılamayacağı bile söylenmiş. İdare satıştan gelen nakdin kısmen bağlı değere dönüştüğü durumda, istisnayı diğer kısım için bile uygulanamaz bulmuş.


Yargı kararları ne diyor?

Özelgelerdeki yeknesak görüşe karşılık yargı kararları oldukça farklı sonuçlara ulaşmış. Bir genelleme yapmak doğru değil ama yargı kararlarına genel olarak baktığımda, özellikle aynı gruba dahil şirketler arasında satış yapılıp, satıştan gelen nakdin yine bir grup şirketine sermaye olarak konulduğu durumlarda tarhiyatın onanabildiği, satışın üçüncü kişilere yapıldığı ve satıştan gelen nakdin işletme ihtiyaçları doğrultusunda kullanıldığı durumlarda ise bağlı değer bağlı değere dönüşmüş olsa da yargılama sürecinin mükellef lehine sonuçlanabildiği gibi bir değerlendirme yapılabilir gibi geliyor bana. Konuyla ilgili çok yargı kararı bulmak mümkündür zannediyorum. Ben burada iki uçtan iki kararın özetiyle yetineyim.

  • Her biri ayrı tüzel kişiliğe sahip olan şirketlerin ellerindeki gayrimenkullerini satarak elde ettikleri değer artışı ile kendi mali yapılarını güçlendirmek ve finansman sorunlarını çözmek yerine, bu kazancı aynı guruba dahil diğer şirketlerden gayrimenkul almak suretiyle intikal ettirmeleri halinde, kanunda öngörülen şekli şartlar yerine getirilmiş olsa dahi anılan istisnadan yararlanmanın mümkün olmadığı gerekçesiyle, aksi yöndeki vergi mahkemesi kararı Danıştay tarafından bozulmuştur. (Danıştay 4. Dairesinin 04.10.1994 tarih ve E:1993/5241 sayılı kararı)
  • İlgili madde hükmünde, belirtilen değerlerin satışından elde edilecek gelirin nasıl değerlendirilmesi gerektiği konusunda bir düzenlemenin bulunmadığı, bu durumda, davacı şirketin, sermayesini günün ekonomik koşullarını dikkate alarak dilediği alanda değerlendirmesine bir engel bulunmadığından, adına yapılan tahakkukun yasaya uygun olmadığı gerekçesiyle kaldıran vergi mahkemesi kararı, aynı gerekçelerle Danıştay tarafından onanmıştır. (Danıştay 3. Dairesinin 17.09.2002 tarih ve E:2001/2357 K:2002/2771 sayılı kararı)


Değerlendirme

Kişisel görüşümü düzenlemenin hem lafzı hem de amacı açısından birkaç cümleyle ifade etmek isterim.

Düzenlemenin lafzında, satıştan gelen nakdin nerede kullanılacağına ilişkin bir koşul yok. Bu bence açık.

Düzenlemenin amacı gerekçesinde, kurumların bağlı değerlerinin ekonomik faaliyetlerde daha etkin bir şekilde kullanılmasına olanak sağlanması ve kurumların mali bünyelerinin güçlendirilmesi olarak ifade edilmiş. Bu gerekçe, bağlı değerin bağlı değere dönüştüğü bütün durumları kabul etmeyen bir gerekçe değil. Tersine bağlı değerin nakit değer haline dönüştüğü bazı durumları da kabul etmeyen bir yönü de var. İstisna açısından değerlendirilmesi gereken husus, bağlı değerin bağlı değere dönüşüp dönüşmediği değil, satıştan gelen nakdin, ekonomik faaliyetlerde daha etkin olarak kullanılıp kullanılmadığı. Maddenin lafzı açık görülmüyorsa ve amacına bakmak gerekirse, cevabı aranacak soru bu; nakit şirket faaliyetlerinde etkin olarak kullanıldı mı kullanılmadı mı?

Yorumlar (0)
20
açık
Namaz Vakti 17 Mayıs 2022
İmsak 03:50
Güneş 05:38
Öğle 13:05
İkindi 17:01
Akşam 20:23
Yatsı 22:03
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@