banner79

banner80

Vergi ahlakı

11.10.2021

GÜNDEM 11.10.2021, 09:42
Vergi ahlakı

Vergi, devletin ülkesi üzerindeki egemenlik hakkına dayanarak, kamu giderlerini karşılamak üzere karşılıksız ve zorla aldığı ekonomik değerdir.

Toplumlar; ırk, dil, din, tarih, iktisadi anlayış gibi farklı kültürel unsurlara sahip olduklarından vergiye bakışları da farklıdır. Vergiyi toplumsal görev olarak gören mükelleflerin, vergi kaçırma eğilimleri düşük olmaktadır.

Vergi ahlakını, vergiye ilişkin görev ve sorumluluklarını zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirmesi şeklinde tanımlayabiliriz. Mükellefler, dışarıdan herhangi bir baskı ya da zorlama olmadan vergisel yükümlülüklerini yerine getirmekte yani vergiye gönüllü uyum göstermektedirler.

Vergi kanunları ve uygulamalar ne kadar mükemmel olursa olsun, kişilerin vergi ahlakı yok ise vergi ödememek için sürekli yollar arayacaklardır. Vergi ödememeyi başarırlarsa; diğer mükelleflere de kötü örnek olup, onları da yoldan çıkartacaklarını söylemek, kehanet olmasa gerek.
 

VERGİ AHLAKI AÇISINDAN MÜKELLEFLER DÖRT GRUBA AYRILMIŞ

Benno Torgler, “Tax Compliance and Tax Morale:A Theoretical and Empirical Analysis” (2007 basım yılı), adlı kitabında mükellefleri sosyal mükellef, içten mükellef, gönüllü mükellef ve vergi kaçakçısı mükellef olarak 4 gruba ayırmış.

Bu sınıflandırma içerisinde yer alan gönüllü mükellefler; her durumda ve her şartta vergisini ödeyen, vergi ahlakı yüksek olan kişilerdir. Sosyal mükellefler; sosyal normlardan etkilenen ve utanma duygusu yüksek olan mükelleftir. Özellikle vergi kaçakçılığı iddiası ile denetlendiklerinde ve bu suçtan dolayı yakalandıklarında utanç duyarlar. Sosyal mükelleflerin, vergi ödeme isteği diğer mükelleflerin davranışlarına bağlıdır. Kişilerin ait olduğu referans grubu; bireyin kendine yakın hissettiği arkadaşları, meslektaşları, aile fertlerinden oluşur.

Yapılan araştırmalar, özellikle Anglo Sakson ülkeler ile İskandinav ülkelerinde mükelleflerin vergiye karşı olumlu tutumlarının olduğu, buna karşılık Fransız ve İspanyolların vergiye karşı olumsuz oldukları gözlemlenmiştir. Ülkelerin dini, yaşadıkları coğrafya, ekonomik ve politik sistem gibi birçok etken vergi ahlakını etkilemektedir.  Torgler; OECD ülkeleri ile kıyaslandığında Asya ülkelerinde vergi ahlak düzeyinin daha yüksek olduğunu gözlemlemiştir. Bunun nedeni olarak da Asya ülkelerinin kültürlerinde toplumsal normlardan sapmamaya büyük önem verilmesi olduğunu işaret etmektedir.

Vergi ahlakının düzeyini belirleyen bir diğer unsur yönetim sistemidir. Vergi mükellefleri aynı zamanda seçmendirler. Torgler, yaptığı çalışmada, siyasal katılımcılık ile vergi kaçakçılığı arasında bir korelasyon tespit etmiştir. Bu korelasyona göre; vatandaşların demokrasi bilinci arttıkça yani siyasal sürece aktif katılım arttıkça vergi ahlakı da artmaktadır. Siyasal sürece aktif katılımla birlikte kişi ile hükümet arasında bir sosyal sözleşme oluşmaktadır. Bu sosyal sözleşme neticesinde bireyler vergisel düzenlemelerini daha kolay kabul etmekte, bunun neticesinde de vergiye uyum maliyetleri azalmaktadır.

Mükellefler vergilerini ödedikleri zaman, devlete karşı siyasal ödevlerini yerine getirmenin özgüveni ile bağlı bulunduğu siyasal otoritenin her koşul ve şartta sosyal ve ekonomik haklarını korumasını haklı olarak beklemektedir. Siyasal ve yasal sisteme olan güven ile bürokrasi kalitesi arttıkça vergi ahlakı artmakta; yolsuzluk, rüşvet gibi uygulamalar arttıkça devlete olan güven zayıfladığından vergi ahlakı azalmakta, vergi kaçakçılığı eğilimleri de yükselmektedir.

Jin Kwon Hyun, Kore ve Japonya'da vergiye uyumu belirleyen faktörleri araştıran “Tax Compliances in Korea and Japan: Why Are They Different” (2006) isimli çalışmasında, vergi kültürünün etkisini ortaya koymaya çalışmıştır. Araştırmada, Japonya ve Kore'de vergiye gönüllü uyum konusundaki farklılıklar ortaya konulmuştur. Bu iki ülke benzer tarihsel geçmişe sahip olmalarına rağmen Japonya'da vergi kültür düzeyi daha yüksek tespit edilmiştir. Hyun, Japonya ve Kore arasındaki vergi uyum farklılığını iki ülkede hükümete yönelik kamu tutumunun farklılığına dayandırmıştır. Hyun, çalışmasında Japonların yasal sisteme daha fazla güvendiklerinden vergiye uyumlarının daha yüksek olduğunu tespit etmiştir.


TÜRKİYE…

Mükelleflerin vergiye bakışı; vergi adaleti, vergi ahlakı, vergi bilinci, vergi oranları, denetim olasılığı, vergi ceza sistemi, vergi idaresinin etkinliği, yasaların çok sık değiştirilmesi ile çok sık çıkartılan mali af gibi değişkenlerden etkilenmektedir.

Üniversitelerimiz tarafından yapılan araştırmalar; ülkemizde vergi ahlakının 2000 yılı öncesine göre, 2000'li yıllar sonrasında ciddi bir bozulma gösterdiğini ortaya koymuştur. Özellikle, vergi ceza hukukundaki ağır hapis cezaları bile vergi ahlakının bozulmasını engelleyememiştir.

Vergilerin kamu hizmeti için değil, israf ve birilerini zengin etmek için harcandığı algısı, vergi ahlakının bozulmasında çok etkili olmuştur. Vergi sistemimizin vatandaşlık bilincini ve hesap sorma kültürünü yerleştiren dolaysız vergiler üzerine değil; çaktırmadan vergi alma amacı güden harcamalardan alınan dolaylı vergiler üzerine kurulu olması bile, bu sonucu engelleyememiştir.

Vergiye gönüllü uyum için, daha çooook çalışılması gerekmektedir.

Yorumlar (0)
20
açık
Namaz Vakti 17 Mayıs 2022
İmsak 03:50
Güneş 05:38
Öğle 13:05
İkindi 17:01
Akşam 20:23
Yatsı 22:03
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@