Avustralya’nın dünyada yakından izlenen sosyal medya yasağı ilk büyük sonuçlarını vermeye başladı. Facebook ve Instagram’ın sahibi Meta, 16 yaşından küçük kullanıcılara ait olduğu değerlendirilen toplam 756 bin hesabı devre dışı bıraktığını açıkladı.
En büyük temizlik Instagram’da yapıldı
Meta’nın açıkladığı verilere göre Aralık 2025 ile Haziran 2026 arasındaki dönemde 462 bin Instagram hesabı ile 294 bin Facebook hesabı kapatıldı.
Böylece yalnızca iki platformda devre dışı bırakılan hesap sayısı 756 bine ulaştı.
Avustralya’da 10 Aralık 2025’te yürürlüğe giren sosyal medya yasağı, belirli platformların 16 yaşından küçük kullanıcıların hesap açmasını veya mevcut hesaplarını kullanmaya devam etmesini engellemek için makul önlemler almasını zorunlu tutuyor.
Düzenleme doğrudan çocukları veya ailelerini cezalandırmıyor. Yükümlülük sosyal medya şirketlerine getiriliyor.
Meta yaş tespitinde yapay zekâ kullanıyor
Meta, yaş sınırının uygulanabilmesi için yalnızca kullanıcının hesabında yazan doğum tarihine bakmadığını belirtiyor.
Şirket, kullanıcı davranışları ve hesapla ilgili çeşitli işaretlerden yararlanan yapay zekâ sistemleriyle kişinin beyan ettiği yaştan daha küçük olabileceğini tespit etmeye çalışıyor.
Meta ayrıca kapatılan bir hesabın ardından aynı kullanıcının tekrar tekrar yeni hesap oluşturmasını zorlaştıracak önlemler üzerinde de çalışıyor.
Şirket daha önce yaş doğrulaması amacıyla kimlik belgesi, video selfie ve farklı yaş doğrulama yöntemlerini de devreye almıştı.
Buna rağmen Meta, Avustralya’nın sosyal medya yasağı konusunda başından beri eleştirel bir tutum sergiliyor ve yaş doğrulama sorumluluğunun yalnızca sosyal medya platformlarına yüklenmesinin yeterli olmayacağını savunuyor.
756 bin hesap kapandı ama sorun bitmedi
Rakam yüksek görünse de Avustralya’daki ilk sonuçlar düzenlemenin henüz tamamen işlemediğini gösteriyor.
Sosyal medya yasağının ilk aylarına ilişkin araştırmalarda 16 yaşından küçük kullanıcıların çok büyük bölümünün sosyal medya platformlarına erişmeye devam ettiği görüldü.
Daha önce açıklanan çalışmalarda 12-15 yaş grubundaki çocukların yaklaşık yüzde 85’inin yasak sonrasında da sosyal medya kullandığı tespit edilmişti.
Çocukların yanlış yaş bilgisi vermesi, farklı hesaplar açması veya yaş doğrulama sistemlerini aşabilmesi düzenlemenin en önemli zayıf noktaları arasında gösteriliyor.
Bu nedenle Avustralya yönetimi platformların yalnızca hesap kapatmasını değil, çocukların yeniden hesap açmasını da etkin biçimde engellemesini istiyor.
Teknoloji devlerinin cezası ikiye katlanabilir
Hükümet, sosyal medya yasağının uygulanmasını güçlendirmek için yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor.
Hazırlanan değişikliklerle kurallara uymayan teknoloji şirketlerine uygulanabilecek azami cezanın 49,5 milyon Avustralya dolarından 99 milyon Avustralya dolarına çıkarılması hedefleniyor.
Aynı zamanda Avustralya’nın çevrim içi güvenlik düzenleyicisi eSafety Commissioner’a şirketlerden daha fazla belge ve bilgi talep edebilmesi için ek yetkiler verilmesi planlanıyor.
Böylece düzenleyici kurumun, platformların gerçekten yeterli yaş kontrolü yapıp yapmadığını şirketlerin kendi açıklamalarından bağımsız biçimde inceleyebilmesi amaçlanıyor.
Gözler şimdi Meta, TikTok ve YouTube’da
Avustralya’daki sosyal medya yasağı yalnızca Facebook ve Instagram’ı kapsamıyor.
Yaş sınırlamasına tabi platformlar arasında TikTok, Snapchat, X, YouTube, Reddit, Threads ve Twitch gibi büyük hizmetler de bulunuyor.
Meta’nın 756 bin hesabı kapatması bu nedenle yalnızca tek bir şirketin aldığı önlem değil, diğer teknoloji devleri üzerinde oluşacak baskının da göstergesi olarak görülüyor.
Şirket temsilcilerinin sosyal medya yaş sınırının uygulanmasıyla ilgili parlamento incelemelerinde ifade vermesi bekleniyor.
Avustralya’nın deneyimi başarılı olursa benzer yaş sınırlamalarını tartışan diğer ülkeler açısından da örnek oluşturabilir. Başarısız olması halinde ise temel tartışma yeniden aynı noktaya dönecek: İnternette bir kullanıcının gerçek yaşını güvenilir biçimde tespit etmek ne kadar mümkün?
Murat Ali Oral-Dünya