banner79

banner80

KIST AMORTİSMANIN KISTI VE YENİLEME FONU UYGULAMASI

Son zamanlarda mali idare bırakınız amortisman ve yenileme fonu uygulamalarında hata arayıp ceza kesmeyi, artık  binek otomobillerin markalarına, kullanılan işyerinde aracın lüks sınıfta yer alıp almamasına göre dahi vergi  ve ceza keser hale gelmiştir.

MEVZUAT 01.12.2020, 18:44
KIST AMORTİSMANIN KISTI VE YENİLEME FONU UYGULAMASI
  1. GİRİŞ :

Amortisman , 213 sayılı VUK’nun 313. Maddesinde “İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269 uncu madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edevat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin, bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder” şeklinde tanımlanmıştır.

Günümüz mali düzenlemelerinde önemli değişiklikler ile karşı karşıya kalan “ binek otomobil” gider kısıtlaması ve amortisman uygulamaları 7194 sayılı Kanunun 13. Maddesi ile yeni bir hal almış bulunmaktadır. Artık, binek otomobillerin maliyet kaydı, gider yada maliyet yapılacak unsurların takibi, amortisman uygulaması özellikle takibi gereken ve sıkça hata yapılacak konuların başını çekmektedir. Vergi incelemelerinde ilk bakılan konuların başında yer alan amortisman uygulamaları ve fonlar tarhiyatların çokça yapıldığı konuların başında gelmektedir.

Son zamanlarda mali idare bırakınız amortisman ve yenileme fonu uygulamalarında hata arayıp ceza kesmeyi, artık  binek otomobillerin markalarına, kullanılan işyerinde aracın lüks sınıfta yer alıp almamasına göre dahi vergi  ve ceza keser hale gelmiştir.

Binek otomobillerde 7194 sayılı kanunun yürürlüğe girdiği 05/12/2019 tarihinden itibaren amortisman uygulamasında da değişikliğe gidilmiştir. 213 sayılı VUK’nun 320/b maddesinde açıklanan kıst amortisman uygulamasında , yasanın yürürlük tarihinde sonra kıstın da kıstı uygulamasına geçilmiştir. Bu uygulama aynı kanunun 328. Maddesinde yer alan yenileme fonu uygulamasını nasıl etkilemiş/etkileyecektir maalesef yasal düzenlemelerde açıklığa kavuşturulmamış ve gri alan olarak kalmıştır.

Yazımızda, binek otomobiller ile ilgili düzenlenen ve kıstın kıstı dediğimiz amortisman uygulaması ve bu amortismana tabi tutulan aracın yenilenmesine karar verilmesi halinde, yenileme fonu uygulamasında karşılaşılacak yorum farklılarını ve görüşlerimizi açıklayacağız.
 

  1. BİNEK OTOMOBİLLERDE KISTIN KISTI AMORTİSMAN UYGULAMASI:

    Bilindiği üzere binek otomobillerde amortisman uygulamasında farklılık

bulunmakta olup, 213 sayılı VUK’nun 320. Maddesinde gerekli açıklamalar yapılmıştır. Pek tabidir ki; bu yaptığımız açıklama ve anlatımlarımız, faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerin işletilmesi veya kiraya verilmesi ile iştigal edenleri kapsamamaktadır. Kapsama girenlerde ne değişti?

Kapsama giren mükellefler, binek otomobillerine amortisman hesaplanırken, işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayırır, amortisman ayrılmayan süreye isabet eden bakiye değer, itfa süresinin son yılında tamamen yok edilir şeklinde idi. Bu hesaplama yöntemi ile normal amortisman hesaplama yöntemi arasında en önemli fark, daha az tutarda amortisman gider yazılmaktaydı. Bu duruma “kıst amortisman” diyorduk. Ancak 7194 sayılı kanun ve akabinde yayınlanan 311 seri nolu Gelir Vergisi genel Tebliği ile yapılan düzenleme ile  kıst amortisman bir kısıt daha getirilmiş oldu.         

311 seri nolu tebliğin 15. Maddesinde binek otomobillere ilişkin amortisman giderlerinin hesaplanması ve gider kaydına  dair yapılan açıklama gereği; yine faaliyetleri kısmen yada tamamen binek otomobillerin  kiralanması yada çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaç için edindikleri hariç olmak üzere, ÖTV ve KDV hariç ilk iktisap bedeli 2020 yılı için 160.000 TL , söz konusu vergilerin tercihen maliyet bedeline eklenmesi veya binek otomobillerin ikinci el olarak iktisap edilmesi hallerinde, amortismana tabi olacak tutarın 2020 yılı için 300.000 TL’yi aşan binek otomobillerin her birisi için ayrılacak amortisman en fazla bu tutara isabet eden kısım için gelir ve kurumlar vergisi açısından safi kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınacak diyerek, bir kısıtlama daha getirmiştir. Bu durumda 12 Nisan  2020 tarihinde aldığınız aracın ÖTV ve KDV dahil fiyatının 800.000 TL olması halinde ve ÖTV ve KDV’yi maliyet olarak kayıtlamayı tercih etmeniz durumunda;

Birinci kısıt, aldığınız araca kıst amortisman ayıracağınızdan 2020 yılı için ocak-şubat ve mart aylarına isabet eden amortismanı gider yazamayacaksınız.

İkinci Kısıt ise aldığınız aracın amortisman hesabı yaparken dikkate alacağınız tutar en fazla 160.000 TL (300.000 TL)  olacaktır.

Yapılan bu düzenleme ile gelir vergisi kanunun 40. Maddesinde gider yazılabilecek amortisman tutarlarına sınırlama getirilmiş, zaten kıst amortisman hesabı ile ticari araçlardaki gibi aracın alındığı aya bakılmaksızın alındığı aydan  sonraki aylar için amortisman hesap edilen binek otomobiller için ikinci bir kısıt getirilmiş olup, biz buna kıst amortismanın kıstı ismini vermiş olduk. Peki bu durumda yasanın açıklamayı unuttuğu yada daha sonra açıklamayı düşündüğü yenileme fonu uygulamasına etkisi ne olacak , asıl yazımızın konusu bu hususların incelenmesi olacaktır.

  1. BİNEK OTOMOBİLLERDE YENİLEME FONU VE AMORTİSMAN UYGULAMALARI KARŞISINDAKİ DURUMU.

213 sayılı VUK’nun 328. Maddesinde amortismana tabi malların satılması hususu anlatılmış, aynı maddenin son iki bendinde ise yenileme fonu uygulaması yer bulmuştur. İlgili madde kapsamında, satılan iktisadi kıymetlerin yenilenmesi, işin mahiyetine göre zaruri bulunur veya bu hususta işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa bu takdirde, satıştan tahassül eden kâr, yenileme giderlerini karşılamak üzere, pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir. Her ne sebeple olursa olsun bu süre içinde kullanılmamış olan karlar üçüncü yılın vergi matrahına eklenir. Üç yıldan önce işin terki, devri veya işletmenin tasfiyesi halinde bu kârlar o yılın matrahına eklenir.

Yukarı da yapılan açıklamalar çerçevesinde, yeni değerlerin iktisabında kullanılan kâr, yeni değerler üzerinden bu kanun hükümlerine göre ayrılacak amortismanlara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan değerlerin amortismanına devam olunur şeklinde açıklanmıştır.

           7194 sayılı kanun ve akabinde 311 seri nolu Gelir Vergisi tebliği ile binek otomobillerde amortisman ayrılmasında üst bir limit belirlendiğine göre; bu limiti aşan tutarlar yenileme fonu hesabına konulmayacak mı, konulacak ise yenilendiği dönemdeki limit dikkate alınarak aşan tutar gelir hesaplarına mı çekilecek, yada belirlenen limitler üzerinden amortisman itfa edildikten sonra itfa edilemeyen fondaki bakiye , o tarihte mi gelir yazılacak gibi bir çok soru kafalarda oluşmuş durumda ve tebliğde bu yönde bir açıklama yapılmamıştır.

            Yapılan düzenleme ile ilgili tebliğde verilen örnek üzerinde satış bedelini değiştirerek  açıklamaya çalışalım.

Örnek 13: İnşaat işiyle iştigal eden kurumlar vergisi mükellefi (TDE) Ltd. Şti. 1/9/2020 tarihinde vergisiz fiyatı 240.000 TL olan bir adet binek otomobil satın almıştır. Söz konusu araç için mükellef tarafından ödenen özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi tutarı toplamı 354.720 TL olup, mükellef tarafından binek otomobilin iktisabı için ödenen vergiler safi kazancın tespitinde tercihen doğrudan gider olarak dikkate alınmıştır. Adı geçen mükellef söz konusu binek otomobili 2/1/2024 tarihinde 630.000 TL bedel karşılığında satmıştır.

Buna göre, işletme kayıtlarına vergisiz satış fiyatı üzerinden alınan binek otomobil için 2020 yılında en fazla 160.000 TL’ye isabet eden kısım için ayrılan amortisman, kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir. Mükellef kurum tarafından bu kapsamda yıllar itibarıyla ayrılan amortisman tutarları aşağıdaki gibidir:

Diğer taraftan, 193 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi, 68 inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendi ile bu Tebliğin 13 üncü maddesinde yapılan açıklamalar çerçevesinde, mükellef kurum tarafından iktisap edilen binek otomobil için ödenen ve tercihen gider olarak dikkate alınan özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi tutarı toplamı olan 354.720 TL’nin 2020 yılı için azami 140.000 TL’si safi kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilecek, söz konusu tutarı aşan (354.720 TL – 140.000 TL) 214.720 TL kanunen kabul edilmeyen gider olarak mükellef kurumun 2020 hesap dönemi kurum kazancına ilave edilecektir.

Mükellef kurumun binek otomobilini 2024 yılında sattığında yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdaki gibi olacaktır (KDV ihmal edilmiştir):

102- Bankalar 630.000

257- Birikmiş Amortisman 106.666

254- Taşıtlar 240.000

                                                 679- Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar 496.666

(3) Mükelleflerin aktiflerinde yer alan binek otomobiller için amortismana esas bedelden daha fazla tutar üzerinden amortisman ayırmaları halinde, genel hükümlere göre ayrılan amortisman tutarı ile amortismana esas bedel üzerinden ayrılan amortisman tutarı arasındaki fark, kanunen kabul edilmeyen gider sayılarak, o yıla ilişkin gelir veya kurumlar vergisi kazancına ilave edilecektir. Söz konusu binek otomobillerinin mükellefler tarafından satışı halinde ise ilgili yıllarda amortisman ayırma aşamasında kanunen kabul edilmeyen gider olarak kazanca ilave olunan tutarların toplamı mükelleflerce vergiye tabi olmayan gelir olarak dikkate alınacak ve bu tutar, gelir veya kurumlar beyannamesinde “Diğer İndirimler” satırında gösterilmek suretiyle kazanç üzerinden indirim konusu yapılabilecektir.

Yukarıdaki satış bedeli değiştirilmiş örnek üzerinden ,otomobil satış karı olan 496.666 TL’nin yenileme fonuna alınması halinde ve varsayalım ki 2024 yılında ikinci el otomobil alınması yada sıfır alınması halinde ÖTV ve KDV’nin maliyete dahil edilmesi durumunda, amortisman ayrılacak tutarın  360.000 TL olduğu varsayılacak olur ise;

  • Bu durumda yenileme fonuna alınabilecek ve vergilendirilemeyecek satış kazancı en fazla 360.000 TL’mi olacaktır.
  • Aracın satıldığı tarihte , yenileme fonuna konulan tutarın üç yıl içerisinde aynı neviden yeni bir araç alımında kullanılacağına ve 3 yıl sonraki amortisman ayırılacak tutarın belli olmaması nedeniyle, satış kazancının tamamı yenileme fonuna alınarak, yenilendiği dönemdeki tutara göre düzeltme mi yapılacak,
  • Satış karı yenileme fonuna tamamen alınacak, yenilenen aracın amortismanı ile itfa edildikten sonra kalan tutar mı gelir hesaplarına intikal ettirilecek. Bu varsayımın doğru olduğu kabul edilecek olur ise, yenileme fonuna alınan tutar ile iki yıl sonra yeni bir araç alınması halinde, bu araç üzerinden ayrılan amortismanın(5 yılda %20) yenileme fonundan mahsup edileceğini düşünür isek ve aracın amortisman oranı da %20 olduğuna göre, amortisman ile itfa edilemeyen fon bakiyesi 7 yıl sonra mı gelir hesaplarına intikal edecek.
     

IV-SONUÇ:

Bu varyasyonların sayısı artırılabilir. Ancak, binek otomobil işletenlerin bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, binek otomobilin yenilenmesi kararı ardından yenileme fonuna alınacak tutarın ne olacağının ve yenilendiği dönemdeki amortisman ayırma limiti üzerinde kalan tutarın hangi dönemde gelir hesaplarına intikal edeceğinin 213 sayılı VUK ile ilgili bir tebliğ ile düzenlenmesinde fayda olacaktır.

ZÜBEYİR ÜLGER
YMM
 

Kaynak: www.bdTurkey.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

Yorumlar (0)
12°
açık
Namaz Vakti 24 Ocak 2021
İmsak 06:46
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:54
Akşam 18:18
Yatsı 19:41
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Galatasaray 20 39
3. Fenerbahçe 19 39
4. Gaziantep FK 19 34
5. Trabzonspor 20 33
6. Alanyaspor 19 31
7. Hatayspor 19 31
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 19 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 19 40
3. Sevilla 19 36
4. Barcelona 18 34
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Cádiz 20 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 17 17
20. Huesca 20 13
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@