Yapay zekâ sektörünün en güçlü şirketi haline gelen Nvidia'nın geçen yıl Groq ile imzaladığı dev anlaşma ABD'li düzenleyicilerin radarına girdi. İncelemenin merkezinde ise şirket satın alınmadan teknolojisinin ve üst düzey yöneticilerinin Nvidia'ya geçmesini sağlayan sıra dışı yapı bulunuyor.
17 milyar dolarlık anlaşmanın yapısı mercek altında
Nvidia ile Groq arasındaki anlaşma Aralık 2025'te duyuruldu. Groq, işlemi yapay zekâ çip teknolojisinin Nvidia tarafından kullanılmasını sağlayan “münhasır olmayan lisans anlaşması” olarak tanımladı.
Anlaşmanın yaklaşık 17 milyar dolarlık büyüklüğe sahip olduğu belirtilirken Groq'un kurucusu ve Üst Yöneticisi Jonathan Ross ile Operasyon Direktörü Sunny Madra dahil olmak üzere şirketin bazı önemli yöneticileri de Nvidia'ya geçti.
Ancak Nvidia doğrudan Groq'u satın almadı. Groq bağımsız bir şirket olarak faaliyet göstermeye devam ederken Nvidia, şirketin geliştirdiği yapay zekâ işlemci teknolojisine erişim sağladı ve kritik yönetici kadrosunun bir bölümünü bünyesine kattı.
ABD Adalet Bakanlığı'nın üzerinde durduğu nokta da bu yapı.
Geleneksel bir şirket satın almasında rekabet kurumlarının otomatik inceleme mekanizmaları devreye girebilirken teknoloji lisansı ve çalışan transferinin birlikte kullanıldığı modeller aynı süreçlerden geçmeyebiliyor.
Bakanlık Nvidia'dan resmi bilgi istedi
ABD Adalet Bakanlığı'nın Groq anlaşmasının duyurulmasından kısa süre sonra inceleme başlattığı ve Nvidia'ya işlem hakkında bilgi talep eden resmi bir bildirim gönderdiği belirtildi.
İncelemede Nvidia'nın anlaşmayı özellikle geleneksel şirket satın almalarında devreye giren antitröst denetiminden kaçınacak biçimde tasarlayıp tasarlamadığı araştırılıyor.
Henüz Nvidia'nın herhangi bir rekabet kuralını ihlal ettiği yönünde verilmiş bir karar bulunmuyor. Soruşturma herhangi bir yaptırım uygulanmadan da sonuçlanabilir.
Ancak bakanlığın anlaşmanın yapısında sorun tespit etmesi durumunda Nvidia'ya para cezası uygulanabileceği belirtiliyor. Mevcut aşamada anlaşmanın tamamen geri alınmasının ise daha düşük olasılık olduğu değerlendiriliyor.
Nvidia, Groq anlaşmasının Amerikan teknoloji sisteminin yeniliği teşvik eden yapısının bir örneği olduğunu savunuyor.
Yapay zeka sektöründe yeni satın alma modeli
Nvidia–Groq incelemesi yalnızca iki şirketi ilgilendiren bir dosya olmanın ötesinde önem taşıyor.
Son yıllarda büyük teknoloji şirketleri gelecek vadeden yapay zekâ girişimlerini tamamen satın almak yerine bu şirketlerin teknolojisini lisanslayıp kurucularını ve kritik çalışanlarını kendi bünyelerine katmaya başladı.
Bu yöntem, şirketin hukuken bağımsız kalmasını sağlarken değerli teknoloji ve insan kaynağının büyük teknoloji şirketine geçmesine imkan tanıyor.
ABD'deki bazı düzenleyiciler ve siyasetçiler ise bu işlemlerin fiilen şirket satın almasına benzer sonuç yaratabileceği görüşünde.
Özellikle teknoloji, çalışanlar ve fikri mülkiyet aynı şirkette toplanırken işlemin klasik birleşme denetimine tabi olmaması rekabet açısından yeni bir tartışma alanı oluşturuyor.
ABD Federal Ticaret Komisyonu da bu yıl benzer anlaşmaların antitröst denetiminden kaçınmak amacıyla kullanılıp kullanılmadığını incelemeye başlamıştı.
Nvidia AI ekosisteminin merkezine yerleşti
Groq dosyasının hassasiyetini artıran diğer unsur Nvidia'nın yapay zekâ sektöründeki büyüklüğü.
Şirket yalnızca yapay zekâ çiplerinin en büyük üreticilerinden biri değil, aynı zamanda girişim şirketlerine yatırım yapan ve müşterilerinin altyapı yatırımlarının finansmanında giderek daha fazla rol oynayan bir aktör haline geldi.
Nvidia'nın piyasa değerinin yaklaşık 5,4 trilyon dolara ulaşması şirketin teknoloji sektöründeki finansal etkisini de büyüttü.
Groq ise özellikle yapay zekâ modellerinin kullanıcılara yanıt üretmesini sağlayan “çıkarım” işlemlerine yönelik yüksek hızlı çipleriyle öne çıkıyor.
Nvidia bu teknolojiyi kendi yapay zekâ altyapısına entegre etmeye başladı. Şirket ağustos ayında Groq teknolojisine dayanan yeni nesil işlemcilerinin seri üretime geçtiğini de duyurdu.
Groq bağımsız faaliyetlerini sürdürürken şirket ağustos ayında yeni bir yatırım turuna da çıktı ve Nvidia'nın bu tura katılması planlandı.
Soruşturmanın sonucu bütün sektörü etkileyebilir
Adalet Bakanlığı'nın Nvidia dosyasında vereceği karar, yapay zekâ sektöründeki benzer anlaşmalar için önemli bir emsal oluşturabilir.
Düzenleyicilerin teknoloji lisansı ile üst düzey çalışan transferinin birlikte kullanıldığı işlemleri fiili satın alma olarak değerlendirmesi durumunda büyük teknoloji şirketlerinin gelecekteki yapay zekâ yatırımlarında daha kapsamlı rekabet incelemeleriyle karşılaşması mümkün.
Böyle bir yaklaşım Nvidia'nın yanı sıra Microsoft, Google, Amazon ve Meta gibi yapay zekâ girişimleriyle yoğun biçimde çalışan diğer büyük teknoloji şirketlerinin anlaşma modellerini de etkileyebilir.
Nvidia açısından ise mevcut soruşturmanın temel sorusu oldukça net: 17 milyar dolarlık Groq işlemi yalnızca bir teknoloji lisans anlaşması mıydı, yoksa şirket satın alınmadan satın almanın ekonomik sonuçlarını yaratmanın bir yolu muydu?
Murat Ali Oral-Dünya