Bireylerin bencilleşmesi, toplumları çürütür. Rahatın bozulmasın diye hangi doğrulardan vazgeçtiysen, O fiyata satılmışsındır. Değer verilmemişe değer verdiğinde seni değersizleştirecektir
İnsan neye değer veriyorsa, kendi değerini de belirlemiş olur. Değer, kabule dayanır. O şeyi, kavramı; yargılamanın sonucunda doğar… Erdemin dayandığı kıymet… Değer; uğruna bedel ödenebilendir. Etiket, fiyatı belirler ancak değer ise ona atfedilen itibardan neşet bulabilir ancak…
Mantık ekseninde değer; “doğru ve yanlış” üzerinden biçilir. Ahlak ekseninde değer, “iyi ve kötü” kutupları arasında oluşur. Estetik ekseninde ise değeri, “güzel ve çirkin” ayırtı belirler. Matematikte bir simgenin karşılık geldiği niceliğin ifadesidir. Bir değişkenin, bilinmeyenin sayı ile anlatımıdır.
BENCİLLİK DEĞERLERİ ÇÜRÜTÜR
Fiyat ile değerin farkı da yine aynı dinamikten doğar. Fiyat; arz ve talebinin buluşma noktasıdır. Değer ise o şeyin, fiyattan bağımsız taşıdığı özniteliktir. Fiyat nicelik, değer niteliktir. “Yükün de lalü gevherse yıkma boncuğun hanına… Sarraf olmayan ne bilsin; zanneder her taş incidir.”
Değer, bir yargıdır. Ölçersin biçersin, fayda veya zararına bakarsın, güzel mi çirkin mi kararını verirsin. Sonra ölçülebilen şeyleri geriye atar, içinde oluşan yargıya “değer” dersin. Ya da değersizleştirirsin… Rahatın bozulmasın diye, hangi doğrulardan vazgeçtiysen, O fiyata satıldın demektir.
İKİ SORU İKİ CEVAP / Değere dair…
Değer nasıl oluşur?
En büyük değer, dinin referanslarıyla oluşur. Hayatla örtüşmesi gerekmez. Kabuller manzumesidir. Bilimin oluşturduğu değer; gerçekle örtüşeceğinden evrenseldir ve daima bilim onu üretecektir.
Peki ya değer yargısı?
Değer yargısı, toplumun kanaat çıktısıdır. Yöneltildiği şeyi abat da eder berbat ta eder. Bir uyarı; kendine biçtiğin değer, karşındakinin sana vereceğin değerin üst limitidir. Değersize değer verme.
NOT
HAYAT, DEĞERLER ÜZERİNDEN YÜRÜR
İçinde var olduğumuz toplumda, değerler mi ön planda yoksa ilişkiler mi? Değerler toplumu, bireylerin ortaklaşa kabul ettiği kavramların bütünü olur. İlişkiler toplumunda bireylere, kavramlara biçilen değer, fiyatı üzerinden veya güce yakınlığı derecesinden gelir. Değer, vazgeçilmezimizdir.
DEĞER LÛGATI
Fiyat: Üreticinin satmaya, tüketicinin almaya razı olduğudur ve arz&talep ile dengelenir
Değer: Bir şeyin değdiği, ona denk diye düşünülen ve kişiye göre değişen ölçü, karşılık
Çıkar: Gizliden gizliye gözetilen ya da dolaylı olarak elde edilen yarar, kazanç, menfaat
Bencillik: Ötekinin ihtiyaç, duygu ve çıkarını göz ardı edip yalnızca kendini düşünme, kurnazlık
Şeref OĞUZ-Ekonomim