Maliyenin eli cebimizden çıkmıyor. Kazanmadığımız paradan dahi vergi alabiliyor ancak bu paraları kime, nasıl harcadığını sorgulamadığımız için kötü yönetiliyor ve ülke olarak fakirleşiyoruz.
Size basit bir problem; bir havuz düşünün. Bir musluk havuza yılda 13 trilyon litre su akıtıyor. Başka bir musluk ise havuzdan yılda 15,2 trilyon litre su boşaltıyor. Bu havuz sizce kaç yılda dolar? Cevap veriyorum; dolamaz zira yılda 2,1 trilyon litrelik su kaçağı var. Bu yüzden havuz asla dolamayacaktır.
Bu havuz problemindeki litreleri TL olarak okuyun ve bütçemizin su kaçağını fark edin. Üstelik bu 2025 havuzuydu. Bu yıl havuz daha da dertli zira bütçe açığımız 2,7 trilyon lira öngörülmüş(!) Sorun havuzda değil, havuzun hortumlarında… Gelen hortum ücretlinin cebine bağlanmış gideri yandaşa…
CEBİMDE BİRİ Mİ VAR?
Ne zaman bütçe söz konusu olsa her birimiz vergi gelirlerinin yetersizliğinden dem vurur, kayıt dışından bahsederiz. Vergi kaçıranlara kızar, dolaylı vergilere söyleniriz. Kümesteki kazları yolanların dışarıdaki tilkilere gücü yetmediğini anlatırız. Kısaca her birimiz vergi tahsilatı müfettişi kesiliveririz.
İyi de toplanan verginin nereye gittiğini sorgulamak, neden aklımıza gelmez? Havuza giren ve cebimize uzanan hortumlara dikkat ettiğimiz kadar havuzun suyunu hortumlanmasına neden göz yumar, dile getirmez, hesap sormaz, sorgulamaz, hangi ceplere akıtıldığına hiç mi hiç aldırmayız?
İKİ SORU İKİ CEVAP / Havuz problemine dair…
Vergilerimizi götüren kim?
Elbette Hükümet. Havuza hortum döşeme yetki ve imkânı onda. Yandaşa candaşa, zombi şirketlere, hiçbir yere götürmeyen teşviklere, binaya, araca, itibara ve daha birçok kişilere akan trilyonlarca lira.
Nereye gittiğini sorgulasak?
Elbette yapmamız gereken de bu zaten. Mahfi Eğilmez; “ödediği vergilerin nereye harcandığını soramayan bir toplum her geçen gün daha çok vergi ödemek zorunda kalır” diye bizi uyarıyor zaten.
NOT
VERGİ GELİRLERİNE ODAKLANDIK VERGİ GİDERLERİNİ SORGULAMADIK
Kamu hizmetleri, vergi ile yürür. Bütçe, toplanan vergilerin ülke bekası, güvenliği, gelişimi, bayındırı, ekonomisi için harcanırken kılı kırk yarmak gerekir. İnsanların kazançlarına vergi yoluyla el koyan hükümetin, bu vergileri nerelere ve hangi önceliklere göre harcadığının hesabını vermesi gerekir.
HAVUZ PROBLEMLERİ LÛGATI
Havuz akarı: Vergilerin kimlerden, nasıl ve hangi oranda toplandığıdır ve cebimizden kaynak alır.
Havuz gideri: Bütçeden aktarılanları anlatır; kimlere, neden ve hangi gerekçelerle akıtılan…
Bütçe açığı: Akarı giderine denk olmayan havuz problemi tam da budur ve bunu yaşıyoruz.
Bütçe denetimi: En büyük denetim, vatandaştan gelmeli ancak kimse bu denetime aldırış etmiyor.
Şeref OĞUZ-Ekonomim