Şeref OĞUZ'un yazısı:
Yapay zekâ sunumuyla itibar kazanılmaz. Zekâyı sürdürmek değil, dayanıklı kılmak gerekir. Diline dolaman yetmez; iş, ilişki, iletişim ve bilgi süreçlerine de uygulaman, benimsetmen şart…
1- SORUN: Yapay zekâyı yeni tanıdık. Ama yeni tanıdığımız her şeyi yaptığımız gibi, onu da hızla kavram fetişine dönüştürdük. “YZ dönüşümü”, “YZ stratejisi”, “YZ vizyonu”… Peki, ya içerik? Yok. Tıpkı “sürdürülebilirlik” kelimesi gibi, YZ şu anda “fiyakalı ama içi boş” terimlerle değersizleştiriliyor.
2- ETKİSİ: Yeni kelimemiz: Zekârılık. Yâni zekâyı konuşarak zeki görünme arzusu. Kodu bilmeden, etik katmanı olmadan, sistemi anlamadan sunumlarda YZ deyince dönüşüm gerçekleşmiyor. YZ, sunum cümlesi değildir, organik zekâsı yetkin olmayan YZ gevezesinin dilinde zihin saçması halini alacaktır.
KOD YAZABİLMEK BAŞKA, ZEKÂYI ANLAMAK BAŞKA
3- ÇÖZÜM: YZ’yi sürdürülebilir kalkınma sunumlarına ekleyerek ileri teknoloji toplumuna dönüşemeyiz. Zira YZ sürdürülebilirlik değil, dayanıklılık ister. Ama neye karşı? Veri çarpıklığına… Etik boşluğa… Kültürel dirençlere… Zeki olmayan organizasyonlara… Veriyi, bilgiyi küçümseyenlere…
4- YÖNTEM: Yeni kavramımız: Algoritmik dayanıklılık. Yani sistemin sadece teknik olarak değil, kültürel ve etik olarak da ayakta kalabilme kabiliyeti… YZ sistemleri en büyük hasarı; kültürel olarak sindirilemediği yerlerde alır. Anadolu’da bir söz vardır: “Sokma akıl yedi adım gider, o da anlayana…”
2 SORU 2 CEVAP / Dilden zihne geçişe dair…
YZ nasıl moda terime dönüştü?
Çünkü toplum olarak “duyunca zeki görüneceğimiz” her şeye hızla yapışıyoruz. YZ, bugün sunumlarda itibar artırıcı bir etiket. Ama sistemin ne yaptığı değil, ne söylediği konuşuluyor.
YZ nasıl dayanıklı hale getirilir?
Dayanıklılık; sadece teknik değil, stratejik bir mesele. Veri mimarisinden başlayıp etik kodlarla devam etmeli, organizasyon kültürüyle örtüşmeli. YZ’nin baytları yetmez insani zemini de lâzım.
NOT
ATA BİNER YAPAY ZEKÂ DER AMA ATIN NE YANA KOŞTUĞUNU BİLMEZ
YZ dilimize düştü, ama zihnimize yerleşmedi. Bugün Türkiye’deki birçok kurumun YZ söylemi, sadece fon toplantılarında, lânsmanlarda, medya içeriklerinde parlıyor. Ama içeri giriyorsunuz: YZ deyince hâlâ Excel formülü konuşuluyor. Bu yüzden YZ dilde sürdürülebilir, ama eylemde eksiktir, çöküktür.
YZ LÜGATI
Zihin entegrasyon açığı; Sistem kurulmuş ama zihin kurulumunu tamamlamamış
Algoritmik dayanıklılık: YZ sistemlerinin teknik, kültürel ve etik bütünlüğüyle sürdürülebilir olması
Sürgit kodlama: YZ sistemlerinin süreklilik ve güncellik içinde inşa edilmesi ve güncellenmesi
Kavramsal gölgeleme: Etkili görünen ama içi boş kavramların gerçeği perdelemesi sendromu
Zihin entegrasyon açığı: Teknik sistem kurulmuş olsa da zihinsel dönüşümün tamamlanmamış olması
Şeref OĞUZ-Ekonomim