Gizli amaç; asgari ücreti düşürme aracı mı üretmektir? MÜSİAD’ın ısrarı her ne kadar satın alma gücünü arttırmak üzerine olsa da çözdüğünden daha fazla sorun üreteceği kesin bir çalışma bu
MÜSİAD’ın periyodik olarak gündemde tuttuğu sektörel ve bölgesel asgari ücret konusunda hazırlıklar yürütülüyor. Önerinin savunduğu; “çalışanların satın alma gücünün korunması ile üretimin ve istihdamın sürdürülebilir şekilde desteklenmesi…” Akla yakın(!) ve mantıklı(!) görünüyor değil mi?
Ancak bizim bu alanda tecrübemiz var. 1951-1974 arası bölgesel asgari ücreti uyguladık, yaşadığımız sorunlar yüzünden terk ettik, ulusal asgari ücrete döndük. Biliyoruz ki üniter devletlerin çoğunda (AB misal) ulusal düzeydedir de eyaleti sitemi olan ABD, Kanada, Çin gibi ülkelerde dahi sorunlar üretir.
ZATEN BOZUK OLAN GELİR DAĞILIMINI DAHA DA BOZACAK
Öncelikle coğrafi temelli ücret ayrımı, eşitlik ilkesine aykırıdır, hukuki ve anayasal tartışmalar üretir. Asgari ücretin özü; “en düşük ücret” olmasıdır, bölgesel uygulama bu tanımı bozar ve bazı bölgelerde daha düşük ücret, bir düzey oluşturmasını sağlar. Kayıt dışı istihdamı teşvik eder vergi kaybı üretir.
Düşük yaşam maliyetli bölgelerde asgari ücret daha düşük belirlenirse, o bölgelerdeki yoksulluk ve gelişmişlik farkı artar. Zengin bölgeler (İstanbul, Ankara vb.) daha yüksek ücret alırken, az gelişmiş bölgeler daha da geride kalır. Bu da zaten bozuk olan gelir dağılımı adaletsizliğini çok daha büyütür.
İKİ SORU İKİ CEVAP / Sektörel&coğrafi ücret farkına dair…
Yoğun göç ve büyük şehir sorunları?
Düşük ücretli bölgelerden yüksek ücretli metropollere (özellikle İstanbul’a) göç artışı beklenir. Bu durum, konut fiyatlarını ve kiraları daha da yükseltir; trafik, altyapı, eğitim, sağlık hizmetine yüktür.
İdari ve uygulama zorlukları nelerdir?
Bölgeleri nasıl tanımlayacaksınız? İller mi, il içindeki semtler mi? Aynı il içinde bile yaşam maliyeti çok farklıdır (İstanbul’da Şişli ile Sultanbeyli, Ankara’da Çankaya ile Sincan). Sınıflı toplum üretebilir.
NOT
İŞVERENLER TAŞINIRSA DENGESİZ KALKINMA HORTLAYABİLİR
İşverenler maliyetleri düşürmek için üretimlerini düşük ücretli bölgelere taşıyabilir. Bu da yüksek ücretli bölgelerde istihdam kaybına, düşük ücretli bölgelerde ise düşük katma değerli işlerin yoğunlaşmasına yol açar. SGK prim yükünde fark doğar. Kaldı ki hangi bölge daha az gelişmiş sayılacak?
SEKTÖREL ÜCRET FARKI LÛGATI
İşgücü hareketliliği: Daha fazla ücret ödeyen sektörlere doğru akım, diğerlerini istihdamsız bırakabilir
İşçisi pahalı sektör: Katma değer mi, yoksa ciro, ihracat ve kârlılık mı pahalı istihdamı belirleyecek?
Bölgesel farklılık: Aynı bölgedeki doğal, çevre ve kaynaklar, binlerce farklı bölge tanımayacaktır
Hukuki sorunlar: Eşitlik, liyakat gibi farklılıklar, çalışan sözleşmelerinde adaleti zedeleyebilecektir
Şeref OĞUZ-Ekonomim