Yeni ve cesur dünya denilen bu farklı dönemde sanal gücü elinde bulunduranlar artık kural koyuyor, tiranlaşıyor, zenginleşiyor ve geniş halk kitlelerini kendi iktidar amaçları doğrultusunda kullanıyor
1- SORUN: Teknolojiyi üreten ve elinde tutanlar, yeni bir sınıf yaratacak boyuta erişti. Sadece ABD’de “muhteşem yedili” denilen “Apple, Microsoft, Google, Amazon, Meta, Nvidia ve Tesla”, 14 trilyon $ piyasa değeriyle, ABD milli gelirinin üçte ikisine erişti. Şimdi de kural koymaya başladılar.
2- ETKİSİ: Halkın demokratik tercihleri yerini; algoritmaların yönlendirmelerine bırakıyor. Hatta gelinen noktada, demokrasi kelimesinin yanı sıra algoritokrasi ifadesi üretildi bile. Teknolordlar, dijital dünyanın dinamiklerini de kullanarak, kitleleri yönlendiriyor, kime oy verileceğini belirleyebiliyorlar.
DİJİTAL TİRANLAR İLE ORGANİK DİKTATÖRLER
3- ÇÖZÜM: 16’ncı Yüzyıl’da tacirler sınıfının yeni zenginlik alanları yarattığı dönemdeki gibi, soylular, bu yeni sınıfı küçümsemişlerdi. Şimdi de bu ultra-teknoloji zümresinin yaptığı her şeyi küçümseme yerine, bu farklı ve yeni zenginlik alanının bireysel iktidar yerine kamusal yarar üretmesini sağlamalı.
4- YÖNTEM: Bunun da yolu, yapay zekâ başta olmak üzere hayatımızda yer almaya başlayan teknolordların ürün ve hizmetlerinin etik boyutunu, yasal altyapısını oluşturmalıyız. Aksi halde teknolordlar, çok kısa sürede dijital tiranlara dönüşecek ve farklı diktatörlük alanları üretebilecek.
İKİ SORU İKİ CEVAP / Teknolordlara dair…
Ulus devlet ile bağlantıları?
Güç, güçle işbirliği yapma doğasındadır. Ulus devlet aktörlerinin teknolordlarla çatışması bir yere kadar kaçınılmaz olsa da daha sonra iş birlikleri doğacak ve hayatımıza şirket-devlet kavramı girecek.
Türkiye bu sürecin neresinde?
Şu anda hiçbir yerinde… Genelde teknolojiyi üretmeyen ama kullanan olmuşuz. Fakat her yeni teknoloji, kendi yönetim, paylaşım, üretim modelini de var ettiğinden başımız belada denilebilir.
NOT
BİZİM DERDİMİZ TEKNOLORDLAR DEĞİL, TEKNOTROLLER…
Eller aya biz yaya denir ya. Ayın karanlık yüzünde koloni oluşturacak düzeye gelmiş küresel rekabette bizim ufkumuz, belediye başkanının donu, filanca fenomenin serveti, falanca zenginin skandalları… Üniversitelerimiz mi? 208’inden 15’i dışında tek dertleri, Audi makam arabası ve bilimsizlik gayreti…
TEKNOLORD LÛGATI
Teknolord: Yunan Ekonomist Varufakis’in “teknofeodalizm” teorisindeki yöneticiler kavramı
Dijital tiran: Sana dünyanın kurallarını koyan, internet gücünü elinde tutan diktatör modeli
Yapay zekâ: Beynin kafatasının dışına taşarak dijital ağlar ile milyonlarca beyinle işbirliği yapması
Teknotrol: İnternet üzerinden bir fikri linç etmek için sürekli sosyal medyayı kullanan alçaklar
Şeref OĞUZ-Ekonomim