Vergi denetiminde yeni dönem: Ceza yerine düzeltme

Değerli okurlar, Hazine ve Maliye Ba­kanlığı Vergi Denetim Kurulu Baş­kanlığı tarafından vergi inceleme süreç­lerini hızlandırmak ve elektronik denetim altyapısını güçlendirmek amacıyla "İn­celemeye Hazırlık Dosyası (VDK-İHD)" uygulaması devreye alınıyor.

Konuya iliş­kin olarak Hazine ve Maliye Bakanı Meh­met Şimşek tarafından 2 Ağustos tarihin­de sosyal medya üzerinden yapılan açık­lamada; söz konusu uygulama ile gönüllü uyumu artırmak, süreçleri daha kolay, hız­lı ve öngörülebilir hale getirmenin amaç­landığı, mükelleflerin vergi incelemesi başlamadan önce eksiklerini görebilece­ği ve beyannamelerini düzeltme imkânına sahip olacağı belirtilmiştir.

Söz konusu uygulama ile mükellefler tarafından hazırlanan bilgi ve belgeler, elektronik ortamda standart formatlar­da Vergi Denetim Kuruluna iletilecek. İn­celemeye başlamadan ve dosya müfettişe gitmeden önce elektronik ortamda alınan bilgiler yapay zeka tarafından taranacak ve mükellefin düzeltme beyannamesi vermesine olanak tanınacak. Böylelikle Vergi Müfettişi inceleme yapmadan ön­ce yapay zekâ verileri analiz ederek riskli mükellefin beyannamelerini düzeltmele­ri sağlanacak.

İncelemeye hazırlık dosyası devreye alınıyor

Vergi incelemesinde önemli aşamalar­dan biri, inceleme başlamadan önce ge­rekli veri ve belgelerin eksiksiz ve stan­dart bir şekilde temin edilmesidir. Bu aşa­madaki eksiklikler, denetim süresinin uzamasına ve analiz süreçlerinin verim­sizleşmesine neden olabilmektedir.

Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, denetim sü­reçlerinin kolaylaştırılması amacıyla İn­celemeye Hazırlık Dosyası uygulamasını devreye alıyor. Söz konusu uygulamay­la elektronik vergi inceleme altyapısının güçlendirilmesi ve mükelleflere inceleme başlamadan önce düzeltme yapma imkâ­nı veriyor.

Uygulama;

-İnceleme öncesinde mükelleflerden talep edilecek bilgi ve belgeleri standart­laştırmakta,

-Denetim konularına göre farklılaşan veri setlerini önceden tanımlamakta,

-Mükelleflerin bu verileri hazır ve eri­şilebilir halde bulundurmasını sağlamak­tadır.

Denetim süreci öngörülebilir hale geliyor

Vergi denetiminde veri temini ve hazır­lık süreçlerini standartlaştıran İnceleme­ye Hazırlık Dosyası uygulaması; OECD ta­rafından geliştirilen, Türk vergi denetim sisteminin ihtiyaçlarına göre uyarlanan yeni nesil elektronik incelemeye hazırlık modeli olma özelliği taşıyor. Sistem ile, denetim öncesi veri hazırlık sürecinin sis­tematik hale gelmesi, veri standardizas­yonu sağlanması, ve mükellefler açısın­dan denetim sürecinin daha öngörülebilir hale gelmesi amaçlanıyor.

Müfettiş incelemeden düzeltme beyannamesi verilebilecek

İncelemeye Hazırlık Dosyası uygulama­sı bir yandan mükelleflerden talep edile­cek bilgi ve belgeleri standartlaştırmak­la birlikte, diğer yandan inceleme görevi oluşturulmadan ve dosyanın vergi müfet­tişine gitmeden önce mükelleflerin ver­gisel risklerini görmesini sağlayacak. Bu aşamada inceleme konusuna ilişkin ola­rak “Kanuni Süresinden Sonra” verilecek olan düzeltme beyannamesi ile vergisel riskler ortadan kalkacak. Böylelikle “Ya­pay Zekâ İncelemesi” ile tespit edilen ve incelemeye hazırlık aşamasında giderilen riskler için vergi inceleme görevi oluştu­rulmamış olacak.

Mükellefler dijitalleşmeye ayak uydurmak zorunda

Dijital çağda hem ticaret hem de ver­gisel işlemler ve vergi denetim süreçleri geleneksel yöntemlerin yerini dijital sü­reçlere bırakıyor. Bu noktada işletmelerin muhasebe ve denetim altyapılarını dijital süreçlere uygun olarak entegre etmeleri önemli hale gelmektedir.

Mahmut Bülent Yıldırım-Dünya