Bu süreçte yabancı çalışan istihdamı da önem kazanırken, çalışma izni süreçlerinin doğru yönetilmesi hem işverenler hem de yabancı çalışanlar açısından kritik hale geliyor.
Son yıllarda uluslararası işgücüne ilişkin mevzuatta yapılan düzenlemeler, Türkiye’nin nitelikli yabancı işgücünü çekme hedefi doğrultusunda önemli kolaylıklar sağladı. Bunlardan biri de çalışma izni muafiyeti uygulamasıdır. Uygulamanın kapsamı ve başvuru süreçlerinde yapılan değişiklikler sayesinde özellikle sezonluk faaliyet gösteren sektörler açısından daha esnek bir yapı oluşturuldu.
İkamet izni nasıl?
Çalışma izni muafiyeti belgesi, belirli şartları taşıyan yabancıların klasik çalışma izni almaksızın, muafiyet süresince Türkiye’de çalışmalarına, ikametlerine ve ülkeye giriş çıkışlarına imkân sağlayan özel bir izin türüdür.
Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta, “muafiyet” ifadesinin hiçbir işlem yapılmayacağı anlamına gelmemesidir. Aksine, yabancı yine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen bir başvuru sürecine tabidir. Ancak bu süreç, klasik çalışma izni prosedürüne göre daha hızlı ve daha sade şekilde yürütülmektedir.
Çalışma izni muafiyetinin yabancıya sağladığı haklar yönüyle çalışma izninden en büyük farkı, muafiyet ile geçirilen sürelerin vatandaşlık başvurusunda hesaba dâhil edilmemesidir. Bununla birlikte bu muafiyet yabancıya çalışma ve ikamet yönünden aynı hakları sağlamaktadır. Dahası, işgücü piyasasında kalıcı olmak isteyenler için de çalışma iznine başvuru imkânı bulunmaktadır.
Öte yandan, muafiyet herhangi bir nedenle sona erdiğinde, buna bağlı olarak elde edilen çalışma ve ikamet hakkı da sona ermektedir. Ancak yabancının ayrıca geçerli bir ikamet izni bulunuyorsa, muafiyetin sona ermesi bu ikamet iznini etkilemez.
Başvuru süreci kolay
Çalışma izni muafiyeti başvuruları doğrudan yabancının kendisi tarafından elektronik ortamda yapılmaktadır. Başvuru sırasında geçerli pasaport, biyometrik fotoğraf, eğitim bilgileri, işyeri bilgileri, başvurulan muafiyet türünü kanıtlayan belgeler sisteme yüklenmektedir.
Başvurunun tamamlanabilmesi için çalışma izninden farklı olarak elektronik imza zorunluluğu bulunmamaktadır. Son dönemde yapılan en önemli değişikliklerden biri ise başvuru süresine ilişkindir. Önceki uygulamada yabancıların Türkiye’ye girişlerinden itibaren otuz gün içinde başvuru yapmaları gerekiyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte bu süre önemli ölçüde esnetilmiş; yabancının yasal kalış süresi boyunca başvuru yapılabilmesine imkân tanınmıştır. Bu değişiklik özellikle sezonluk faaliyet gösteren işletmeler açısından önemli bir operasyonel kolaylık sağlamaktadır.
Hangi meslekler var?
Çalışma izni muafiyetleri özellikle belirli uzmanlık alanlarına yönelik olarak uygulanmaktadır. Akademisyenler, araştırmacılar, bilim insanları, bilişim uzmanları, yatırımcılar, yabancı basın mensupları, profesyonel sporcular, sanatçılar ve tur operatörü temsilcileri bunların başında gelmektedir. Bunun yanında bazı özel statüde bulunan yabancılar için de farklı muafiyet hükümleri uygulanmaktadır.
Çalışma izni muafiyetleri, son dönemde özellikle uluslararası yatırımcılar ile nitelikli işgücünün Türkiye’ye çekilmesine yönelik ilgili kurumlarca yürütülen program ve teşvikler doğrultusunda da etkin olarak kullanılmaktadır.
Bu yaklaşım, Türkiye’nin uluslararası işgücü politikalarında yalnızca işgücü ihtiyacını değil, bilgi ve teknoloji transferini, nitelikli yatırımları, uluslararası iş birliklerini ve nitelikli insan kaynağını da önceleyen bir anlayış benimsediğini göstermektedir.
Yaz sezonunun en yoğun hissedildiği alanlardan biri kuşkusuz turizm sektörüdür. Bu kapsamda tur operatörü temsilcilerine ilişkin çalışma izni muafiyetlerinde yapılan süre hesaplama değişikliği dikkat çekmektedir. Artık izin sürelerinin değerlendirilmesinde takvim yılı esas alınmaktadır. Bu düzenleme sezon planlamasını kolaylaştırırken hem işverenlere hem de yabancı çalışanlara daha öngörülebilir bir çalışma takvimi sunmaktadır.