Uzaktan çalışma uygulaması artık ülkelerin sınırlarını aştı. Türkiye’nin herhangi bir yerinde ikâmet edip Amerika kıtasından Avrupa’ya, Asya’ya kadar farklı ülkelerde faaliyet gösteren yabancı şirketler için çalışanların sayısı onbinlerce kişiye ulaşıyor. Merkezi yurt dışında bulunan yabancı şirketler için çalışanların ücret gelirlerinin vergisinin ödenmesi gerekiyor.
Gelir Vergisi Kanunu uyarınca “Türkiye’de yerleşmiş” olan gerçek kişilerin Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergi alınması genel kuraldır. İkâmetgâhı Türkiye’de bulunanlar, bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak 6 aydan fazla oturanlar “Türkiye’de yerleşmiş” sayılırlar. Türkiye’de yerleşik kişi Türk vatandaşı olabileceği gibi yabancı ülke vatandaşı da olabilir.
HANGİ KAZANÇLAR İÇİN VERGİ ÖDENİR?
Peki Türkiye’de ikâmet edip yurt dışında faaliyet gösteren şirkete çalışanlar hangi kazançlar için vergi öderler? Kanuna göre, ücret, işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin adının önemi yoktur. Ödenek, tazminat, kasa tazminatı, tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya kazancın belli bir yüzdesi şeklinde olması ücretin mahiyetini değiştirmez.
Ücretini yabancı bir ülkedeki işverenden doğrudan doğruya alan kişiler, gelirlerini yıllık beyanname ile bildirmek zorundadır. Gelir vergisi beyannamesi her yıl mart ayında doldurulur. Bu yıl beyannamelerin 31 Mart’a kadar verilmesi gerekiyor. Beyan edilen gelire ilişkin vergiler mart ve temmuz aylarında iki eşit taksit halinde ödenir.
KİMLERE VERGİ İSTİSNASI UYGULANIR?
Türkiye’de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler ise sadece Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratlar için vergi ödemekle yükümlüdürler.
Gelir Vergisi Kanununa göre, kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan dar mükellefiyete tabi (yabancı) işverenlerin yanında çalışanlara, işverenin Türkiye dışında elde ettiği kazançlar üzerinden döviz olarak ödediği ücretler gelir vergisinden istisnadır. Bu ücretler için gelir vergisi ödenmez.
Söz konusu kazançların gelir vergisinden istisna tutulabilmesi için işveren sıfatıyla ücret ödemesinde bulunan kurumların Türkiye’de herhangi bir kanuni merkezi veya iş merkezinin bulunmaması gerekiyor. Türkiye’de kanuni ve iş merkezi olmayan kurumların bağlı bulundukları devlette hangi statüyü taşıdıklarının, tüzel kişiliklerinin bulunup bulunmadığının, herhangi bir iktisadi işletmelerinin varlığının ya da yokluğunun önemi bulunmuyor.
Türkiye’de ikâmet ederek çalışan gerçek kişinin işveren sıfatıyla bağlı olduğu dar mükellef (yabancı) şirket, söz konusu kişiye döviz olarak ödediği ücretleri doğrudan doğruya yurt dışında elde ettiği gelirinden ayırıp vermeli, hiçbir zaman için Türkiye’den elde ettiği kazanç ile ilişkilendirmemelidir.
Başka bir ifadeyle, kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan dar mükellefiyete tabi kurumlar için çalışan Türkiye’de yerleşik gerçek kişilere ödenen ücretlere vergi istisnası uygulanabilmesi için işverenin Türkiye’de hiçbir şekilde kazanç elde edecek faaliyette bulunmaması, yapılan ödemenin ücret niteliğinde olması, yabancı şirketin Türkiye’deki personeline yapılacak ödemenin bu şirketin yurtdışı kazançlarından karşılanması, ücretin döviz olarak ödenmesi, ödenen ücretin yabancı şirketin Türkiye’deki hesaplarına gider olarak kaydedilmemesi gerekir.
ÇİFTE VERGİLENDİRME ANLAŞMALARINA DİKKAT!
Türkiye’de ikâmet edenlere yurt dışında faaliyet gösteren şirketten ödenen ücretlerin vergilendirilmesinde ikili anlaşmalar da dikkate alınır. Örneğin Almanya ile imzalanan ikili anlaşma uyarınca, Türkiye’de ikâmet edip Almanya’da yerleşik şirketten ücret geliri elde edenlerin vergisinin Türkiye’de ödenmesi gerekir. Ancak bu kişinin 12 ay içinde bir veya birden fazla süreyle toplam 183 günden fazla Almanya’da yaşamamış olması şartı aranır.