Emeklilik nedeniyle işten ayrılan çalışanlar, son işyerinde en az bir yıl çalışmış olmaları halinde kıdem tazminatına hak kazanırlar. Buna karşılık emeklilik nedeniyle işten ayrılanlara ihbar tazminatı ödenmez. Ayrıca 4/A (SSK) kapsamında çalışanlar, kullanmadıkları yıllık izin sürelerinin ücretini de alabilirler. Devlet memurlarında ise kullanılmayan yıllık izinlerin ücrete çevrilmesi mümkün değildir.
Kıdem tazminatı, çalışanın son brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Ancak hesaplamada yasal kıdem tazminatı tavanı dikkate alınır. Halen uygulanmakta olan kıdem tazminatı tavanı 30 Haziran 2026 tarihine kadar 64.948,77 TL’dir. 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren ise devlet memurlarına yapılacak maaş artışı oranında yeniden belirlenecektir.
Bu nedenle emeklilik planlaması yapan çalışanların yalnızca emekli aylıklarını değil, kıdem tazminatı tavanındaki olası artışı da dikkate almalarında yarar bulunmaktadır.
TÜİK tarafından açıklanan ilk dört aylık enflasyon verilerine göre:
Ocak ayında yüzde 4,84,
Şubat ayında yüzde 2,96,
Mart ayında yüzde 1,94 v
Nisan ayında yüzde 4,18 oranında enflasyon gerçekleşmiştir. Böylece dört aylık kümülatif enflasyon yüzde 14,64’e ulaşmıştır. Bu verilere göre SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yüzde 14,64 oranında enflasyon farkı oluşurken, memur ve memur emeklileri açısından oluşan fark yaklaşık yüzde 10,5 seviyesindedir.
Yarın 5 Haziran TÜİK mayıs ayı enflasyon verisini açıklayacak. Biz mayıs ayında yaklaşık yüzde 1,5 Haziran ayında ise yüzde 1,5’in altında bir enflasyon açıklanmasını bekliyoruz. Bu beklentilerin gerçekleşmesi halinde, Temmuz ayında SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yaklaşık yüzde 18 seviyesinde, memur ve memur emeklileri için ise yaklaşık yüzde 14 seviyesinde bir artış oluşabileceğini öngörüyoruz.
Kıdem tazminatı tavanının önemi
Kıdem tazminatı tavanı memur maaşlarına yapılacak artış oranında artırıldığından, memur ve memur emeklileri için oluşacak artış oranı aynı zamanda yeni kıdem tazminatı tavanını da belirleyecektir. Başka bir ifadeyle memur maaşları yüzde kaç artarsa kıdem tazminatı tavanı da aynı oranda artacaktır.
Mevcut beklentiler gerçekleşirse bugün 64.948,77 TL olan kıdem tazminatı tavanının temmuz ayında yaklaşık 74 bin TL seviyelerine yükselmesi söz konusu olacaktır.
Bu durum özellikle brüt ücreti kıdem tazminatı tavanının üzerinde olan çalışanlar açısından önem taşımaktadır. Çünkü kıdem tazminatı hesabında gerçek ücret değil, tavan tutar esas alınmaktadır. Dolayısıyla tavanın yükselmesi, yüksek ücretli çalışanların alacakları kıdem tazminatını doğrudan artıracaktır.
Örneğin kıdem tazminatı tavanı üzerinden hesaplama yapılan ve 10 yıllık çalışma süresi bulunan bir çalışan bugün yaklaşık 649.488 TL kıdem tazminatına hak kazanırken, tavanın yaklaşık yüzde 14 oranında artması halinde kıdem tazminatı yaklaşık 740 bin TL seviyelerine çıkabilecektir. Çalışma süresi arttıkça ortaya çıkan fark da büyüyecektir.
Ancak emeklilik kararında yalnızca kıdem tazminatı dikkate alınmamalıdır. 4/A kapsamında emeklilik başvurusunda bulunan sigortalılar, başvuruyu takip eden ayın ilk günü itibarıyla emekli sayılırlar. Bu nedenle haziran ayında başvuran bir kişi temmuz ayında emekli aylığı almaya başlayacak, temmuz ayında başvuran kişi ise emekli aylığını bir ay daha geç alacaktır.
Kişiye özel hesaplama
Dolayısıyla çalışanların iki unsuru birlikte değerlendirmeleri gerekir. Bir tarafta temmuz ayında artacak kıdem tazminatı tavanı nedeniyle elde edilecek ilave kıdem tazminatı, diğer tarafta ise bir ay geç emekli olunması nedeniyle kaybedilecek emekli aylığı bulunmaktadır.
Hangi seçeneğin daha avantajlı olduğu kişiden kişiye değişir. Çalışma süresi, brüt ücret, emekli aylığı tutarı ve kıdem tazminatı hesabında tavanın ne ölçüde etkili olduğu sonucu doğrudan belirler. Özellikle brüt ücreti kıdem tazminatı tavanının üzerinde olan çalışanların emeklilik başvurusu öncesinde ayrıntılı bir hesaplama yapmaları faydalı olacaktır.
Yarın açıklanacak mayıs ayı enflasyonu ve 3 Temmuz’da açıklanacak haziran ayı enflasyonu ile birlikte altı aylık enflasyon farkları kesinleşecek, böylece hem emekli aylıklarına yapılacak artışlar hem de yeni kıdem tazminatı tavanı net olarak ortaya çıkacaktır.
Sonuç olarak bazı çalışanlar için haziran ayında emeklilik başvurusu yapmak daha avantajlı olabilirken, bazı çalışanlar için temmuz ayında başvurmak daha yüksek kıdem tazminatı nedeniyle daha kazançlı sonuç verebilir. Bu nedenle emeklilik kararı verilmeden önce emekli aylığı ile kıdem tazminatı birlikte değerlendirilmeli, kişiye özel hesaplama yapılarak hareket edilmelidir.
Özgür Erdursun-Dünya