Hükümetin sektörel ve bölgesel asgari ücret modeli için çalışma yürüttüğüne ilişkin iddialar, sendikaların tepkisini çekti. TÜRK – İŞ yaptığı yazılı açıklamada, bölgesel asgari ücreti gündeme getirmenin ya da savunmanın işçiye de emekçiye de ülkeye de kötülük olduğu belirtildi. Bölgesel asgari ücretin ayrışmalara neden olabileceği, toplumsal huzuru zedeleyebileceği ifade edildi.
HAK – İŞ Genel Başkanı Mahmut Arslan, bölgesel asgari ücreti isteyenlerin kafasının arka planında İstanbul’daki işçiyi Hakkari’deki ücretle çalıştırmak olduğunu iddia etti. Arslan, bazı şirketlerin merkezlerinin başka fabrikalarının başka ilde olduğuna dikkat çekerek, merkezi Hakkari, Van, Diyarbakır gibi illerde olan şirketlerin bu iller için belirlenecek asgari ücreti İstanbul’daki fabrikasında çalışan işçiye uygulayabileceğini söyledi.
DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu da bölgesel asgari ücretin Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ifade etti.
Dünyadaki uygulamalar, bölgesel ve sektörel asgari ücretin genelde ulusal asgari ücretin üzerinde olduğunu gösteriyor. Dikkat çeken bir diğer husus ise özellikle sektörel asgari ücretlerin sendikalarla yürütülen toplu pazarlıklarla belirlenmesi.
ABD’de bile eyaletlerin belirlediği asgari ücret ulusal düzeyde belirlenen asgari ücretin altına inemiyor. Bazı şehirlerde ise eyalet için belirlenen asgari ücretin de üzerinde zorunlu asgari ücret belirlenebiliyor.
Avrupa Birliği üyesi ülkelerde sektörel asgari ücretler ulusal asgari ücretin altında olmamak üzere genellikle toplu sözleşmeler ile belirleniyor. Bir sektörde sendikalar ile işverenler arasında imzalanan toplu sözleşme, o sektördeki diğer iş yerlerine de teşmil ediliyor.
Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen prime esas kazançlara göre, 2025 yılında Türkiye’de işçiler için uygulanan ortalama brüt ücret kamuda 75.327 TL, özel sektörde 50.194 TL, Türkiye genelinde ise 53.565 TL oldu. 2025 yılında brüt asgari ücret 26.005,50 TL uygulandı. Buna göre, işçilerin ortalama ücreti Türkiye genelinde asgari ücretin 2,06 katı olurken, kamuda 2,90 katı, özel sektörde ise 2,09 katı olarak gerçekleşti.
Türkiye’de 2025 yılı itibarıyla özel sektörde en düşük ortalama ücret asgari ücretin sadece yüzde 16 üzerinde olmak üzere Mardin’de verildi. Mardin’de işçilerin ortalama brüt ücreti 30.074 TL’de kaldı. Mardin ile birlikte Bitlis, Giresun, Kars, Muş, Sinop, Tokat, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman ve Şırnak’ta özel sektördeki işçilere ödenen ortalama ücret asgari ücretin yüzde 10 ila yüzde 30 fazlası oldu. Söz konusu 13 il, Türkiye’de ortalama ücretin en düşük olduğu iller arasında yer alıyor.
22 İLDE ASGARİ ÜCRETİN YÜZDE 40 – 50 FAZLASI ÜCRET UYGULANIYOR
Aralarında Afyonkarahisar, Aydın, Denizli, Edirne, Kahramanmaraş gibi illerin de bulunduğu 22 ilde özel sektördeki işçilerin ortalama ücreti asgari ücretin yüzde 40 ila 50 fazlası oldu.
Çorum, Erzincan, Erzurum, Hatay, Gaziantep, Yozgat ve Ardahan’da özel sektördeki ortalama ücretler asgari ücretin yüzde 50 ile 60 fazlası olarak gerçekleşti. Sanayi bakımından Türkiye’nin önde gelen illerinden Gaziantep’te ortalama ücretin düşük olması dikkat çekti.
Adana, Balıkesir, Kayseri, Konya, Kütahya, Muğla, Aksaray, Karaman ve Osmaniye’de özel sektör işçilerinin ortalama ücreti asgari ücretin yüzde 60 ila 70 fazlası olarak gerçekleşti. Bu iller tarım, sanayi ve turizmde ön plana çıkıyor.
Antalya, Çanakkale, Yalova ve Düzce’de özel sektör işçilerinin ortalama ücreti ise asgari ücretin yüzde 70 ila 80 fazlası oldu.
EN YÜKSEK ÜCRET KOCAELİ’DE
Bolu, Mersin, Kırşehir ve Zonguldak’ta özel sektör işçilerinin ortalama ücreti asgari ücretin yüzde 80 ila 90’ı olarak gerçekleşti. Kırşehir’in sanayisi güçlü çoğu ili geride bırakması dikkat çekti.
Bursa, İzmir, Kırklareli, Manisa, Kırıkkale ve Karabük’te özel sektör işçilerinin ortalama ücreti Türkiye ortalamasına yakın, asgari ücretin yüzde 90 ile 100 fazlası oldu.
Asgari ücretin yüzde 100 ve daha fazlası olan iller ise Ankara, Bilecik, Çankırı, Eskişehir, İstanbul, Kocaeli, Sakarya ve Tekirdağ oldu. Türkiye genelinde özel sektörün işçisine en yüksek ücret verdiği il asgari ücretin yüzde 154 fazlası ile Kocaeli oldu. Bu ili yüzde 130 fazla ile İstanbul, yüzde 124 ile Ankara izledi.
Kocaeli'de özel sektör işçilerinin ortalama ücretinin diğer illere göre açık ara yüksek olması, bu ilde sendikalaşma oranının yüksek olmasından kaynaklanıyor. Kocaeli, sendikalı işçi oranının en yüksek olduğu il özelliğine sahip bulunuyor.
