İstisnai iş ilişkilerinden biri de geçici iş ilişkisidir. Bir başka deyişle, geçici iş ilişkisi, iş gücü ihtiyacının geçici ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında sayılan hallerle sınırlı olarak karşılanmasına imkan tanıyan istisnai bir çalışma biçimidir.
Geçici iş ilişkisinin, özel istihdam bürosu aracılığıyla ya da holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde görevlendirme yapılmak suretiyle kurulması mümkündür. Diğer yandan, İş Kanunu'nun 7'nci maddesinde geçici iş ilişkisinin hangi şartlar altına kurulabileceği hüküm altındadır.
Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş ilişkisi kurulabilmesi için, hizmet alınan özel istihdam bürosunun Türkiye İş Kurumu tarafından yetkilendirilmiş olması gerekmektedir. Geçici iş ilişkisi kurmaya yetkisi bulunmayan kişi veya kuruluşlar aracılığıyla geçici iş ilişkisi kurulması mümkün olmayacaktır.
Geçici iş ilişkisi kapsamında çalışan kişi, fiilen geçici iş ilişkisi kurulan işverenin iş yerinde çalışmaktadır. Bu nedenle çalışanın maruz kalacağı iş sağlığı ve güvenliği riskleri de esasen fiilen çalıştığı iş yerinin çalışma ortamından, kullanılan ekipmanlardan, iş organizasyonundan ve yürütülen faaliyetten kaynaklanmaktadır.
İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, çalışanların işyerinde karşılaşabilecekleri riskler, bu risklere karşı alınması gereken önlemler, güvenli çalışma yöntemleri ve yasal hak ve sorumlulukları hakkında bilgilendirilmesini amaçlayan temel iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarından biridir.
Geçici iş ilişkisi bakımından bu yükümlülük ayrıca önem taşımaktadır. Çünkü geçici çalışan, kendi işvereni dışında başka bir iş yerinde fiilen çalışmakta ve o iş yerine özgü risklerle karşılaşmaktadır. Bu nedenle geçici çalışanın, görevlendirildiği işyerinin tehlike ve risklerine karşı eğitimsiz bırakılması mümkün değildir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 17'nci maddesi uyarınca, geçici iş ilişkisi kurulan işverenin, iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı çalışana gerekli eğitimi vermesi esastır.
Ek olarak, Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in 23'üncü maddesinde de 4857 sayılı Kanun'un 7'nci maddesinde yer alan geçici iş ilişkisi kapsamında, geçici iş ilişkisi kurulan işverenin iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı çalışana gerekli eğitimin verilmesini sağlayacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu hükümler doğrultusunda, geçici iş ilişkisi kapsamında çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinden, fiilen çalışmanın yürütüldüğü işyerindeki işveren sorumludur. Başka bir ifadeyle, geçici iş ilişkisi kurulan işveren, çalışanın görevlendirildiği işyerinde karşılaşabileceği riskleri dikkate alarak gerekli eğitimin verilmesini sağlamakla yükümlüdür.
Geçici çalışanlara verilecek İSG eğitimi, yalnızca genel bilgilendirme ile sınırlı olmamalıdır. Çalışanın yapacağı iş, çalışacağı bölüm, kullanacağı ekipman, işyerine özgü tehlikeler, acil durum prosedürleri, kişisel koruyucu donanım kullanımı ve iş kazası halinde izlenecek bildirim süreci eğitim kapsamında ele alınmalıdır.
Geçici çalışanın daha önce benzer bir işte çalışmış olması, yeni görevlendirildiği işyerindeki İSG eğitiminin verilmemesi için yeterli değildir. Her işyerinin riskleri farklı olabileceğinden, geçici iş ilişkisi kurulan işveren eğitimi işyerine özgü şekilde vermeli, eğitim kayıtlarını saklamalı ve görev, ekipman veya risk değişikliği halinde eğitimi güncellemelidir.
Sonuçta, geçici iş ilişkisi kapsamında çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, fiilen çalıştıkları iş yerinin riskleri esas alınarak geçici iş ilişkisi kurulan işveren tarafından sağlanmalıdır. Geçici çalışanın başka bir işverene bağlı olması veya daha önce benzer işlerde çalışmış bulunması, işyerine özgü İSG eğitimi verilmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Bu nedenle geçici işçi çalıştıran işverenlerin, çalışma başlamadan önce gerekli eğitimleri tamamlaması, eğitim kayıtlarını saklaması önemlidir.