Her yıl mart ayı, gelir vergisi beyannamesi verme yükümlülüğü bulunan mükellefler açısından kritik bir dönemdir. Özellikle konut ve iş yeri kira geliri elde edenlerin, 2025 takvim yılındaki kazançları için 2026 yılı mart ayında beyanname vermeleri gerekmektedir. Bu süreçte kira geliri elde edenlerin beyanname verme yükümlülüklerini ve istisna sınırlarını kontrol etmeleri, olası vergi cezalarıyla karşılaşmamaları adına büyük önem taşımaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir vergisine tabi gelir unsurları; ticari kazanç, zirai kazanç, serbest meslek kazancı, ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve iratlardan oluşmaktadır.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 70'inci maddesinde belirtilen mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradı olarak adlandırılmaktadır.
Yurt dışında yaşayan ve sistem üzerinden beyanname vermek isteyen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, mavi kartlılar ve yabancı kimlik numarası sahibi yabancılar, dış temsilciliklerden e-Devlet şifresi alabilecek. Ayrıca, beyannameyi Hazır Beyan Mobil Uygulaması aracılığıyla da cep telefonlarından gönderebilecek.
Birden fazla kişinin meskene ortak olması durumunda, kişilerden her birinin kendi hissesine karşılık gelen kira gelirini beyan etmesi gerekiyor.
Şahıslardan; Konut kira geliri 47.000 liralık istisna tutarını aşanlar, Stopaja ve istisna uygulamasına konu olmayan gayrimenkul sermaye iratları toplamı 18.000 liralık beyanname verme sınırını aşanlar, 2025 yılı kira gelirleri için beyanname vereceklerdir. 2025 takvim yılı içerisinde elde edilen kira gelirlerine ilişkin 2026 yılında uygulanacak beyan esasları şu şekildedir:
* Konut Kira Gelirleri: Mesken olarak kiraya verilen gayrimenkullerden elde edilen hasılatın 47.000 TL'si gelir vergisinden istisna edilmiştir. Bu tutarın altında kalan konut kira gelirleri için beyanname verilmesine gerek bulunmamaktadır.
* İş Yeri Kira Gelirleri: Stopaj yapılmış iş yeri kira gelirlerinde beyan sınırı 330.000 TL olarak belirlenmiştir. Brüt kira tutarının bu sınırı aşması halinde beyanname verilmesi zorunludur.
* Birden Fazla Gelir Türü: Hem konut hem de iş yeri kira geliri elde edilmesi durumunda; konut kira gelirinin istisna tutarını (47.000 TL) aşan kısmı ile iş yeri kira gelirinin toplamı 330.000 TL'lik sınırı aşıyorsa, her iki gelir türü de beyan edilmelidir.
* Kesinti ve İstisnaya Konu Olmayan İratlar: Vergi kesintisi yapılmayan iş yerlerinden elde edilen veya istisna uygulanmayan diğer gayrimenkul sermaye iratlarında beyan sınırı 18.000 TL'dir.
Ticari, zirai veya mesleki kazancını beyan etmek zorunda olanlar ile yıllık gelir toplamı (ücret, menkul sermaye iradı vb. dahil) 1.200.000 TL'yi aşanlar konut istisnasından yararlanamayacaklardır.
Kira gelirinin vergilendirilmesinde tahsil esası geçerlidir. Diğer bir ifadeyle sadece fiilen tahsil edilen tutarlar beyan edilecektir. Ancak gayrimenkulün bedelsiz veya düşük bedelle başkalarının kullanımına bırakılması durumunda "emsal kira bedeli" esası devreye girmektedir. Binalarda emsal kira bedeli, emlak vergisi değerinin %5'idir. Mal sahibinin anne, baba, çocuk veya kardeşlerinin ikametine tahsis edilen (her biri için birer adet) konutlar için emsal kira bedeli hesaplanmaz.
Kira gelirinin safi tutarı tespit edilirken iki farklı yöntemden biri seçilebilir. Bu yöntemler götürü gider yöntemi ve gerçek gider yöntemidir.
Götürü Gider Yöntemi, istisna düşüldükten sonra kalan tutarın %15'i doğrudan gider olarak indirilir. Bu yöntemi seçenler 2 yıl boyunca gerçek gider yöntemine dönemezler.
Gerçek Gider Yöntemi ise aydınlatma, ısıtma, onarım, sigorta ve amortisman gibi kanunda sayılan gerçek giderler belgeli olmak şartıyla hasılattan indirilir.
2025 yılı kira gelirlerine ilişkin yıllık beyanname 1 Mart 2026 – 31 Mart 2026 tarihleri arasında verilecektir. Mülk sahipleri, Başkanlığın "gib.gov.tr" internet adresindeki "Hazır Beyanname Sistemi" (https://intvrg.gib.gov.tr/hazirbeyan) üzerinden beyanname işlemlerini yapabilecek, Dijital Vergi Dairesi'nden de hazır beyana ulaşılabilecek. Ayrıca, vergi dairelerinden de beyanname verilebilecek. Beyannameler Gelir İdaresi Başkanlığının Hazır Beyan Sistemi üzerinden elektronik ortamda verilebilmektedir.
Hesaplanan gelir vergisinin, birinci taksiti damga vergisi ile birlikte 31 Mart 2026'ya kadar, İkinci taksiti ise 31 Temmuz 2026 tarihine kadar ödenmelidir.
Ayrıca beyan edilen gelirden; hayat ve şahıs sigorta primleri, eğitim ve sağlık harcamaları ile bağış ve yardımlar belirli şartlar dahilinde indirim konusu yapılabilmektedir.
Kira gelirinin hiç beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi durumunda, istisna hakkı kaybolmakta ve vergi ziyaı cezası ile ile gecikme faizi uygulanmaktadır. Gecikme zammı aylık olarak eklenir ve usulsüzlük cezası da getirilebilir. Konutlar için ceza genellikle mülk sahibine uygulanırken, işyerleri için hem mülk sahibine hem de kiracıya cezai uygulama gerçekleştirilebilir.
Resul Kurt / Star Gazetesi
