Her başarısızlık, eğer ondan ders çıkarıyorsan, anlaşılabilir bir şeydir. Ancak beceriksizliği örtmek için mazeret sıralamak, bahane uydurmak; halkın ekonomi yönetimine güvenmemesine yol açıyor
Bahane; başarısızlığın sığınağıdır. Bir kusurun, bir suçun, kabahatin; elde olmaksızın işlendiğini öne sürmenin, sebebini “elde olmayışa” dayama, mazeret ile sarmalama girişimidir. Misal, söz verdiğin halde enflasyonu düşüremiyorsan, yığınca mazeret üretir, şahane bahaneler sıralanıverir ağzında…
BAHANE 1: Dış şoklar ve ithalat fiyatları… Jeopolitik riskler (İran gerilimi, enerji fiyatları), küresel emtia/metal fiyatlarındaki artış, TL cinsi ithalat fiyatlarındaki olası %2’lik artış. Zaten dünyada enflasyon var bahanesi. Ancak neden onların yıllık rakamları bizim aylık rakamların dahi altında?
YERİM DAR OYNAYAMADIM MIZMIZLANMASI
BAHANE 2: Gıda fiyatlarındaki oynaklık… Mevsimsel arz sorunları (sebze, kış donu/kuraklık etkileri), Ramazan öncesi zamlar. Ocak-Şubat 2026’da gıda enflasyonu %36’lara çıkınca öne çıkarıldı; 2026 tahmini %19 civarı. OECD ülkelerinin gıda enflasyonlarının toplamı bizim rakam, mazeret geçersiz.
BAHANE 3: Hizmet enflasyonu (özellikle kira ve eğitim), kira (%100’den yavaşlasa da hâlâ yüksek), eğitim zamları. Hizmet grubu TÜFE’nin ana itici gücü; kira enflasyonunun 2026’da %15-23 aralığına ineceği senaryoları var. Fiyatlandırmada davranış bozukluğu diyorlar ama ben ahlaksızlık diyorum.
İKİ SORU İKİ CEVAP / Enflasyon bahanelerine dair…
Yönetimin resmi söylemi?
Bakan’ın genel vurgusu: “Son 50 ayın en düşük enflasyonuyla karşı karşıyayız, bu ilerlemedir.” Hizmet enflasyonu %91’den %40’lara indi. Program (sıkı para + mali disiplin) çalışıyor, daha da inecek…
Peki ya yapışkanlık boyutu?
Hizmet enflasyonu yapışkanlığı çok gerçek bir olgu… Kira ve eğitim Türkiye’de endekslenmiş, yavaş düşüyor. Gıda oynaklığı mevsimsel gerçeğimiz ve tarım yapısı yüzünden varlık içinde darlık çekiyoruz.
NOT
DERDİM BİNBİR İKEN BİNBEŞYÜZ OLDU
Tekrarlanan bahaneler ve aşırı iyimser varsayımlar sonucu, enflasyonun düşeceğine dair inanç kalmadı. Yetmezmiş gibi şimdi ABD-İSRAİL-İRAN savaşı, yeni baş belâmız… Yakında kuraklık, don bahanelerine; savaş mazereti de eklenecek. Don, yastıkaltı altın, Ramazan… Şimdi de İran…
BAHANE LÛGATI
Mazeret: Sorunu, kendi sorumluluk alanının dışına ötelemek ve başarısızlığı perdelemek
Yalan: Birinci yalandan sonra tüm gerçekler şüphelidir, ikinci yalandan sonra tüm şüpheler gerçektir
Dış güçler: Kürede yaşanan sıkıntıları, jeopolitik riskleri; enflasyon fiyaskosuna gerekçe göstermek
İç güçler: En küçük itirazı dahi düşmanca değerlendirip, vatan hainliğine kadar taşıma hister
Şeref OĞUZ-Ekonomim
