“Ne kendi etti rahat / Ne aleme verdi huzur / Yıkıldı gitti dünyadan / Dayansın ehli kubur…” Trump çekip gidince ardından huzursuz bir dünya, dengesiz küresel ekonomi ve kalıcı kaygılar bırakacak
****
İran’ın rejimini değiştirmek için yola çıkan Trump, bugün, kendi rejiminin dönüşümüyle karşı karşıya… Taç giyen baş akıllanır derler ama Trump da tersi tecelli etti. Eşek saraya çıkınca kral olmaz, saray ahıra dönermiş. Beyaz Saray, bugün dünyanın başını belaya sokan, Epstein kokuşmuşu ahır adeta…
Trump 2.0’ın görev süresi sona erer mi bilinmez ancak sadece dünyaya değil kendi ülkesine de zarar veren bu delinin azledileceğini düşünüyorum. İran’a yönelik blöfleri de boşa çıkıyor hep. Ancak şurası gerçek; bu deli çekip gitse dahi, bozduğu dengelerden bazıları düzelmeyecek, kalıcı hasar bırakacak.
PETRO-YUAN GELİYOR
ABD, petrol ticaretini dolara bağlayıp petro-doları icat etmiş ve buna riayet etmeyen ülkelere, “demokrasi getiriyorum” diyerek baş belası olmuştu. Ancak Trump’ın akılsızlığı petro-doları çatlattı. Şu anda Hürmüz Boğazı’nın para birimi petro-yuan. Trump’tan geriye belki de petro-yuan kalacak.
1974 petrol şoku; yeni bir enerji düzeni getirmişti. İran’ın savaşı bölgeye yayması ile piyasaların tepesine varil bombası düşmüş oldu. Trump piyasadan çekilse dahi varil fiyatı 100 $ civarında seyredecek, Türkiye dâhil pek çok ülkeye cari açık üretecek, navlun, emtia enflasyon tırmanacak.
İki soru iki cevap / trump sonrasına dair…
ABD’nin kredibilitesi?
Büyük ölçüde sarsılmış durumda. Amerikalılar Trump’tan kurtulsa dahi, artık dünyanın süper lideri karizması kalmayacak. Askeri, siyasi ve ekonomi liderliği sorgulanacak, Çin’in kredibilitesi tırmanacak
İran’ın kredibilitesi?
Trump’ın hazmedemeyeceği kadar iri bir lokmayı ısırması, Ortadoğu’da İran’ın konumunu değiştirdi. İran halkı, rejimin baskılarına rağmen ABD karşısında dik durarak bölgede itibar kazandı.
not/ Davut ile Golyat’ın savaşındaki gibi; “kanıyorsa, ölebilir de…”
Trump’ın en büyük kalıcı hasarı, küreden ziyade ABD’ye olacak. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olmaktan ziyade Amerikan Birleşik Şirketleri CEO’su gibi davrandı ve tutamayacağı sözler, yağamayacağı gürlemeler ile kürenin madarası oluverdi. Artık şimdi İran değil, Amerika düşünsün.
KÜRESEL HASAR LÛGATI
Petro-dolar: ABD’nin petrolün yalnızca Amerikan dolarıyla satılması için dünyayı baskılaması
Petro-Yuan: Hürmüz’ün yeni para birimi. Güç, Çin’e geçince petrol ticaretinin yeni baskısı
Enflasyon tsunamisi: Trump’ın tetiklediği savaşın ardından küreyi saran yeni enflasyon dalgası
Dünya barışı: Yükselen otorite özlemi ve artan jeopolitik riskler sebebiyle riske giren küresel huzur
Şeref OĞUZ-Ekonomim