Bu sözcüğü çok sevdik, kolayca benimsedik. Bir sıfat olarak iş dünyasında ve günlük hayatta sıkça kullanır olduk. Ancak ortada bir kavram karmaşası vardı. İşte bu nedenle, 2021 yılında başladığım Sürdürülebilir Yaşam Okulu Podcast serisinde konuklarıma ilk sorum hep şu oldu: Sizin sürdürülebilirlik tanımız nedir?
Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük’te yalnızca “sürdürülebilir olma durumu” tanımıyla yer alan “sürdürülebilirlik” kavramının kapsamı yeterli değildi. Çevresel, sosyal, ekonomik ve yönetişimsel boyutları kapsayan ortak bir sürdürülebilirlik tanımına ihtiyaç vardı. Kamu, özel sektör, akademi ve toplumun aynı kavramdan söz etmesi gerekiyordu.
Bu ihtiyaçtan hareketle, İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD Türkiye), Sabancı Üniversitesi ile birlikte kapsamlı bir bilimsel çalışma yürüttü. Kavramın tarihsel gelişimi, ulusal ve uluslararası kullanımı ile günümüzde kazandığı anlam bilimsel araştırmayla incelendi. Bu değerli işbirliğiyle hazırlanan yeni tanım Türk Dil Kurumu tarafından değerlendirildi. Ve ardından “sürdürülebilir” ve “sürdürülebilirlik” kelimelerinin yeni tanımları Güncel Türkçe Sözlük’te yerini aldı.
Sürdürülebilirlik kavramının güncel sözlük tanımı şöyle: “Gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama imkânlarına zarar vermeden bugünün ihtiyaçlarını karşılamayı içeren yaklaşım.” Sözlüğe ekonomi alanına yönelik bir tanım daha eklendi. Ekonomi terimi olarak sürdürülebilirlik ise “herhangi bir sistemin işleyişi ve gelişimi çerçevesinde bugünün ihtiyaçlarını karşılarken gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılama imkânlarını tehlikeye atmadan değer ve dayanıklılık yaratma gerekliliğini içeren toplumsal, ekonomik, çevresel ve yönetişimsel sorumluluk ilkesi” olarak tanımlanıyor. “Sürdürülebilir” sıfatı ise “Aynı düzeyde veya biçimde devam ettirilebilen.” olarak tanımlanırken, ikinci bir anlam daha eklendi: “Gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama imkânlarına zarar vermeden bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilen (sistem, yöntem, yaklaşım…)”
Sürdürülebilirliğin, günümüzü yansıtan bir tanıma kavuştuğunu söyleyen SKD Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Ediz Günsel, Türkiye'nin COP31 Dönem Başkanlığı'nı üstlendiği böylesine önemli bir yılda bu gelişmenin çok değerli olduğunu belirtiyor. Sabancı Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Kurumsal Yönetim Forumu Direktörü Ozan Duygulu ise “Her araştırmada ve her derste sürekli temas halinde olduğumuz bu kavramın kapsamını derinlemesine incelemek ve toplum yararına net bir tanıma dönüştürmek bizim için çok anlamlı.” diyor.
Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, ortak iletişim aracımız Türkçemizde toplumsal bilgi birikimimizin paylaşma aracı olan kavramları doğru tanımlayarak iletişimin sağlıklı işlemesi için, sivil toplum kuruluşları ile iş birliğinin önemine değiniyor. TDK ve SKD Türkiye ortak çabasıyla gerçekleştirilen çalışmanın, terim birliğinin sağlanması ve doğru bilginin topluma aktarılmasında önemli bir örnek olduğunu söylüyor.
Sürdürülebilirlik tanımı için çok paydaşlı bilimsel çalışma
SKD Türkiye üyesi 185 şirketle, kavrama yaklaşımlarına yönelik anket yapıldı. Şirketler sürdürülebilirliği; çevre korumanın yanı sıra insan, ekonomi ve etik yönetim ilkeleriyle bütünleşik bir stratejik kavram olarak tanımladı. 2012-2025 dönemi ulusal ve uluslararası medya içerikleri, akademik yayınlar, kamu politikaları, mevzuat metinleri, sözlük karşılaştırmaları ve kurumsal raporlar incelendi. Sonunda, Güncel Türkçe Sözlük’te hepimiz için aynı anlama gelen ortak bir “sürdürülebilirlik” tanımımız oldu.