Değerli okurlar, son yıllarda teknoloji alanında faaliyet gösteren şirket sayılarında artışlar olduğu gözlenmektedir. Bu alanda yatırım yapan şirketlere bu faaliyetlerinden elde etmiş oldukları kazançlara yönelik olarak, vergisel teşvikler uygulanmakla birlikte bir takım zorunluluklar da getirilmiş bulunmaktadır.
03.02.2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7263 sayılı Kanunun 6. Maddesiyle; kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde belli bir tutarı aşan Ar-Ge ve tasarım indirimi ile teknopark istisnasından yararlanan mükelleflere belli oranda fon ayırma ve girişim sermayesine yatırım yapma zorunluluğu getirilmiş bulunmaktadır.
Söz konusu düzenleme uyarınca, Ar-Ge ve tasarım indirimi ile teknopark istisnasından yararlanan kurumlar vergisi mükelleflerinin, yararlandıkları indirim ve istisna tutarının %3’ü oranında bir fon ayırma ve bu fon ile girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya sermaye olarak konulması zorunluluğu bulunmaktadır. Yararlanılan indirim ve istisna tutarları açısından fon ayırmada esas alınan alt sınır 5 Milyon lira, yıllık bazda aktarılması gereken tutarın üst sınırı ise 100 Milyon liradır.
İndirim ve istisna tutarı 5 milyon lirayı geçerse fon zorunlu
Yıllık beyanname üzerinden yararlanılan Ar-Ge İndirimi ile Teknoloji Geliştirme Bölgelerinden elde edilen kazanç istisnasının 5 Milyon lirayı aşması halinde fon zorunluluğu doğuyor. Dolayısıyla, kapsama dahil olan mükelleflerin kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde yararlandıkları teknoloji geliştirme bölgeleri kazanç istisnası tutarları ile gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin aynı döneme ilişkin beyannamede yararlandıkları Ar-Ge ve tasarım indirimi tutarları dikkate alınarak girişim sermayesi yatırımları için fon ayırmaları gerekmektedir. Fon ayırma işleminin beyannamenin verileceği tarihe kadar yapılması zorunluluğu yoktur.
Aktarılması gereken tutar indirim ve istisnadan yararlanılan tutarın %3 ü olup, yıllık bazda 100 Milyon lira ile sınırlıdır. Bu tutarın, beyannamenin verildiği yılın sonuna kadar Türkiye’de kurulmuş girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere sermaye olarak konulması şarttır.
Süresinde yatırım yapılmaz ise yaptırım var
Belirtilen süre içinde fon yatırımları şartının sağlanmaması halinde, yararlanılan indirim veya istisna tutarının %20 ’si ilgili yılda gelir veya kurumlar vergisi istisnasına konu edilemez. Bu tutar nedeniyle zamanında alınmayan vergiler vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilir. Ayrıca zamanında alınamayan vergiler için gecikme faizi uygulanır. % 3 lük tutarın ayrılmaması indirim ve istisna uygulanmasını etkilemez.
Hangi kazançlar fon alma kapsamında
Söz konusu uygulama; Yıllık Beyannamede “Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler” bölümünde yer alan 5746 Sayılı Kanunun 3’üncü maddesi kapsamında yararlanılan Ar-Ge İndirimi ile “Zarar Olsa Dahi İndirilecek İstisna ve İndirimler” bölümünde yer alan Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Elde Edilen Kazançları kapsamaktadır.
Yapay zekâ indirim ve istisnaları denetliyor
Uygulama kapsamında İndirim ve İstisnadan faydalanan mükelleflerin indirim ve istisna tutarının % 3 ü oranında fon ayrılıp ayrılmadığı, belirtilen sürelerde yatırım yapılıp yapılmadığı Yapay Zekâ tarafından denetlenmektedir.
Mahmut Bülent Yıldırım-Dünya